Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

35 000 IX

Vaststelling van de begrotingsstaat van het
Ministerie van Financiën (IXB) en de
begrotingsstaat van Nationale Schuld (IXA) voor
het jaar 2019

Nr. 19

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 april 2019
Graag informeer ik uw Kamer met deze brief op welke wijze verschillende
moties die op mijn beleidsterrein liggen zijn uitgevoerd en welke
toezeggingen zijn gestand gedaan. Daarnaast wordt in deze brief
ingegaan op de stand van zaken van enkele nog openstaande moties en
toezeggingen.
Volledigheidshalve verhelder ik hierbij dat deze brief ziet op de moties en
toezeggingen waarbij het zwaartepunt ligt op het terrein van fiscale weten regelgeving. Tot op heden was het gebruikelijk dat twee keer per jaar in
de fiscale moties- en toezeggingenbrief werd gerapporteerd over de
moties en toezeggingen waarbij het zwaartepunt ligt op het terrein van
fiscale wet- en regelgeving. In de halfjaarsrapportage van de Belastingdienst werd gerapporteerd over de moties- en toezeggingen waarbij het
zwaartepunt ligt op het terrein van uitvoerings- en handhavingsbeleid van
de Belastingdienst. De halfjaarsrapportage wordt vanwege de introductie
van de nieuwe jaarplancyclus van de Belastingdienst in april voor het
laatst aan uw Kamer verzonden. Ik ben daarom voornemens vanaf
Prinsjesdag 2019 halfjaarlijks in een brief uw Kamer te informeren over
alle moties en toezeggingen op het gebied van fiscaal beleid en de
Belastingdienst.
I Afgedane moties en toezeggingen
In bijlage 1 bij deze brief vindt u een overzicht van de moties en toezeggingen die zijn afgedaan dan wel afgehandeld en die mijns inziens geen
nadere toelichting behoeven.
Tariefmaatregel partneralimentatie
Tijdens de behandeling van het wetsvoorstel Belastingplan 2019 heb ik
toegezegd nogmaals met de Raad voor de rechtspraak en de Expertgroep
Alimentatienormen het gesprek aan te gaan over de gevolgen voor de

kst-35000-IX-19
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 19

1

rechtspraak van de tariefmaatregel voor grondslagverminderende posten
voor wat betreft de aftrek van partneralimentatie.1 In dit gesprek is
bevestigd hetgeen ik eerder met uw Kamer heb gedeeld.2 De expertgroep
zal vanaf 2020, het jaar waarin voornoemde tariefmaatregel voor
partneralimentatie ingaat, bij de jaarlijkse vaststelling van de alimentatienormen – zoals dat standaard gebeurt – de relevante fiscale wijzigingen
meenemen. Dat geldt dus ook voor de wijzigingen met betrekking tot het
aftrektarief. Voor reeds vastgestelde partneralimentatie geldt dat bij
wijziging van omstandigheden een verzoek tot herziening kan worden
ingediend. In het algemeen kunnen fiscale wijzigingen aanleiding geven
tot een herziening. Bij een herziening worden echter alle aspecten die
meewegen bij de vaststelling van de wettelijke maatstaven behoefte en
draagkracht opnieuw bezien inclusief aspecten buiten de fiscaliteit.
Herziening is derhalve afhankelijk van de feiten en omstandigheden van
het geval en betreft maatwerk. Standaardrekenregels voor bijvoorbeeld
alleen de onderhavige tariefmaatregel doen geen recht aan een dergelijke
integrale heroverweging. Wel heeft de expertgroep aangegeven in de
komende voorjaarsvergadering het onderwerp te agenderen om te bezien
of tot een aanbeveling kan worden gekomen hoe in het laatste kwartaal
van dit jaar al rekening kan worden gehouden met de wijziging die per
1 januari 2020 ingaat.
Verder zijn zowel de Raad voor de rechtspraak als de Expertgroep
Alimentatienormen van mening dat weliswaar herzieningsverzoeken te
verwachten zijn, maar dat hierbij geen grote toename in werklast voor de
rechtspraak te verwachten is. In de praktijk wordt een groot deel van
dergelijke verzoeken zonder tussenkomst van de rechter afgedaan,
bijvoorbeeld via een mediator. In lijn met eerdere wijzigingen op fiscaal
terrein, zoals bijvoorbeeld de belastingherziening 2001, of op niet-fiscaal
terrein is hooguit een tijdelijke toename in zaken te verwachten. Dit wordt
niet als problematisch gezien.
Onderstaande grafiek laat de ontwikkeling zien van het aantal gerechtelijke procedures inzake partneralimentatie over de periode 1998–2018.

Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek met bewerking Raad voor de rechtspraak

1
2

Handelingen II 2018/19, nr. 23, item 10.
Kamerstuk 35 026, nr. 13.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 19

2

Verhoging maximale vrijwilligersvergoeding
Tijdens de behandeling van het wetsvoorstel pakket Belastingplan 2019 op
14 november 2018 heb ik het lid Omtzigt toegezegd3 de maximale
vrijwilligersvergoeding per uur te verhogen van € 4,50 naar € 5,00. Ik kan
uw Kamer mededelen dat deze verhoging inmiddels heeft plaatsgevonden. In deze lijn is ook de maximale vrijwilligersvergoeding voor
vrijwilligers jonger dan 22 jaar verhoogd van € 2,50 per uur naar € 2,75
per uur. De nieuwe uurvergoedingen zijn gepubliceerd in het Handboek
Loonheffingen 2019. De geraamde extra kosten van de verhoging van de
(maximale) onbelaste bedragen per uur waren beperkt4, waardoor geen
aanvullende dekking nodig was.
Informatie over fiscale regelingen voor expats in ons omringende landen
In de antwoorden die zijn opgenomen in het verslag van het schriftelijk
overleg over de kabinetsreactie evaluatie 30%-regeling5 van 9 juli 2018
heb ik aangegeven dat een enkele vraag betrekking heeft op de werking
van de met de 30%-regeling vergelijkbare regelingen in het buitenland, in
het bijzonder in de ons omringende landen. Omdat het daarbij gaat om
zeer specifieke informatie die niet gemakkelijk uit openbare bronnen kan
worden afgeleid, zijn de betreffende landen benaderd met het verzoek om
mij, waar mogelijk, van de door uw Kamer gevraagde informatie te
voorzien. Inmiddels heb ik van alle landen een reactie ontvangen.
De leden van de fractie van D66 hebben gevraagd wat in de vergeleken
landen de argumentatie was voor het vaststellen van de duur van de
vergelijkbare regeling op vijf jaar. Luxemburg geeft aan dat de reden om
de duur op vijf jaar te stellen niet volgt uit de parlementaire geschiedenis.
Oostenrijk laat weten dat vijf jaar volgens de Oostenrijkse experts de
gepaste periode is. Frankrijk heeft in reactie op de vraag laten weten dat
het de duur van de fiscale faciliteit heeft verlengd tot acht jaar om
aantrekkelijker te zijn voor de doelgroep. De regeling van het Verenigd
Koninkrijk is eigenlijk niet vergelijkbaar met de Nederlandse forfaitaire
regeling en kent ook geen vijfjaarstermijn. Het Verenigd Koninkrijk geeft
aan dat het doel van zijn regeling is om aantrekkelijker te zijn voor
mensen die daar komen om daar een periode te werken en verblijven en
de intentie hebben op termijn weer te vertrekken. Italië geeft aan destijds
voor vijf jaar te hebben gekozen, omdat die termijn lang genoeg is om
aantrekkelijk te zijn voor de doelgroep en niet zodanig lang is dat het Italië
te veel geld zou kosten. Zwitserland laat weten dat normaliter na een
periode van vijf jaar niet meer wordt voldaan aan het vereiste van
tijdelijke detachering. Ierland geeft aan dat voor de periode van vijf jaar is
gekozen voor beslissingnemers. Het gaat om mensen die (tijdelijk) naar
Ierland worden gezonden om projecten op te zetten en kennis en
vaardigheden over te dragen en die daarna weer uit Ierland vertrekken.
Ierland licht nog toe dat bij de herbeoordeling van de regeling een aantal
andere Europese landen ook een regeling van vijf jaar kende. Denemarken
antwoordt dat oorspronkelijk is gestart met een fiscale regeling voor een
periode van drie jaar om buitenlandse onderzoekers en goedbetaalde
werknemers aan te trekken om tijdelijk sleutelposities in Denemarken te
vervullen. In 2011 is om de internationale positie van Denemarken te
verbeteren en de economische groei te bevorderen de periode verlengd
tot vijf jaar. In 2018 heeft Denemarken de maximumperiode verlengd tot
zeven jaar om Deense bedrijven en onderzoeksinstellingen meer

3

Handelingen II 2018/19, nr. 23, item 10.
Minder dan € 0,5 miljoen, afgerond € 0 miljoen.
5
Kamerstuk 34 785, nr. 101.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 19

3

mogelijkheid te bieden om buitenlandse onderzoekers en goedbetaalde
werknemers aan te trekken en vast te houden.
De leden van de fractie van D66 hebben voorts gevraagd wat de gemiddelde duur van het tijdelijke verblijf is in deze landen en of deze afwijkt
van de gemiddelde duur in Nederland. De meeste landen hebben
aangeven dat informatie over de gemiddelde duur van het tijdelijke
verblijf niet beschikbaar is. Voor Nederland kan worden gewezen op de
constatering in de evaluatie door Dialogic dat de regeling in ruim 80% van
de gevallen gemiddeld niet langer dan vijf jaar wordt gebruikt en dat van
de circa 20% van de gebruikers die de 30%-regeling langer dan vijf jaar
gebruikt, een substantieel aandeel zich niet tijdelijk, maar structureel of
zeer langdurig in Nederland vestigt. Alleen Denemarken en Frankrijk
geven aan voldoende specifieke informatie te hebben over de gemiddelde
duur van het tijdelijke verblijf. Denemarken laat weten dat voor de
buitenlandse werknemers waarop de fiscale regeling in 2016 wel maar in
2017 niet van toepassing was, de gemiddelde verblijfsduur circa 3,4 jaar
was. Onderzoekers waren er gemiddeld 3,1 jaar en de goedbetaalde
werknemers 3,6 jaar. Frankrijk geeft aan dat de fiscale faciliteit in 39,8%
van de gevallen slechts één jaar wordt gebruikt, in 19,3% van de gevallen
wordt gebruikt voor twee achtereenvolgende jaren, in 15,9% van de
gevallen voor drie achtereenvolgende jaren, in 11,4% van de gevallen
voor vier achtereenvolgende jaren en in 13,6% van de gevallen voor vijf
achtereenvolgende jaren.
Compensatie (ex-)ondernemers Besluit bijstandverlening zelfstandigen
2004
Naar aanleiding van een motie van het lid Omtzigt c.s.6 is in het Belastingplan 2019 (Kamerstuk 35 026) een compensatieregeling opgenomen
voor belanghebbenden die toeslag moesten terugbetalen omdat de lening
die zij op grond van het Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (Bbz
2004) van de gemeente ontvingen, in de berekeningsjaren 2014, 2015 of
2016 werd omgezet in een «bedrag om niet» (ook wel aangeduid als de
«problematiek van het papieren inkomen»). Deze compensatieregeling is
per 1 januari 2019 van kracht geworden. Volgens de meest recente
gegevens hebben tot nu toe 148 (ex-)ondernemers zich bij de
Belastingdienst/Toeslagen gemeld met een beroep op deze compensatieregeling
Tijdens de behandeling van het wetsvoorstel pakket Belastingplan 2019
heeft uw Kamer haar tevredenheid uitgesproken over de compensatieregeling, maar ook twijfels geuit of deze regeling soelaas zou bieden aan
(ex-)ondernemers die in de periode 2014–2016 als gevolg van deze
problematiek in de Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp) zijn
terecht gekomen.7 Ik heb uw Kamer toegezegd hierover met de Nationale
ombudsman in contact te treden.8 Een gesprek met de betrokken
medewerkers van de Nationale ombudsman heeft inmiddels plaatsgevonden. Hierbij informeer ik uw Kamer over de belangrijkste uitkomsten
van het gesprek. Zo is de Nationale ombudsman tevreden dat er een
compensatieregeling is getroffen. Er zijn hem geen signalen bekend dat
(ex-)ondernemers als gevolg van de Bbz-problematiek in de Wsnp
terechtgekomen zijn. In ieder geval zijn er geen (ex-)ondernemers die zich
met deze klacht bij de Nationale ombudsman hebben gemeld. Voorts acht
de Nationale ombudsman het niet aannemelijk dat er in de periode
2014–2016 (veel) ondernemers in de Wsnp zijn beland als gevolg van de
6

Kamerstuk 34 785, nr. 49.
Kamerstuk 35 026, nr. 38.
8
Kamerstuk 35 026, nr. 38.
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 19

4

Bbz-problematiek en het moeten terugbetalen van te veel ontvangen
toeslagen. Tot slot werd van de kant van de Nationale ombudsman nog
opgemerkt dat mogelijkerwijs veel gedupeerde (ex) Bbz-ondernemers al
door gemeenten via de bijzondere bijstand zijn geholpen bij het terugbetalen van toeslagschulden.
IFRS 16, fiscale winstbepaling, goed koopmansgebruik en earningsstrippingmaatregel
Tijdens de behandeling van het wetsvoorstel Wet implementatie eerste
EU-richtlijn antibelasting-ontwijking (implementatiewetsvoorstel ATAD1)
(Kamerstuk 35 030) heb ik op 8 november 20189 toegezegd uw Kamer te
informeren over de vraag of, en zo ja in hoeverre, toepassing van
International Financial Reporting Standards (IFRS) 16 als goed koopmansgebruik kan worden gezien. In het verlengde daarvan is verzocht om uw
Kamer te informeren over wat de invloed is op de gecorrigeerde winst
voor de toepassing van de earningsstrippingmaatregel, bedoeld in artikel
15b van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969.
In de fiscaliteit wordt de belastbare winst bepaald volgens zogenoemd
goed koopmansgebruik. Goed koopmansgebruik is een open norm. Bij
invulling van deze norm wordt veelal aangesloten bij hetgeen in de
bedrijfseconomie gebruikelijk is. Dit betekent echter niet dat commerciële
verslaggevingsstandaarden zoals IFRS leidend zijn voor de fiscale
winstbepaling. Verslaggevingsstandaarden zoals IFRS kunnen afwijken
van goed koopmansgebruik.
Bij het opstellen van de commerciële jaarrekening zijn bepaalde ondernemingen met ingang van 1 januari 2019 verplicht IFRS 16 betreffende
leaseovereenkomsten toe te passen.10 IFRS 16 vervangt de verslaggevingsstandaard International Accounting Standards (IAS) 17. Voor de
lessee/huurder brengt IFRS 16 verandering met zich mee. Onder IAS 17
raakt de lease-/huurovereenkomst niet de balans van de lessee, maar
komt enkel de leasetermijn/huursom ten laste van het resultaat in het jaar
van verschuldigd worden. Onder IFRS 16 raakt operationele lease/huur
daarentegen ook de balans van de lessee/huurder en werken de betreffende regels bovendien op andere wijze door naar zijn winst- en verliesrekening.
IFRS 16 verplicht de lessee namelijk om het gebruiksrecht als actiefpost
op te nemen op de commerciële balans tegen – kort gezegd – de contante
waarde van de betalingsverplichtingen en deze actiefpost lineair af te
schrijven. Daarnaast worden de betalingsverplichtingen tegen contante
waarde als passiefpost opgenomen, waarna deze passiefpost wordt
opgerent op basis van de geamortiseerde kostprijsmethode. In het
jaarlijkse commerciële resultaat is hierdoor een rentecomponent aanwezig
die ervoor zorgt dat in de eerste jaren van de overeenkomst de jaarlast
hoger is dan de nominale last (de leasetermijn/huursom) en – na een
omslagmoment – in de latere jaren van de overeenkomst de jaarlast lager
is dan de nominale last. De verwerkingswijze onder IFRS 16 leidt er
kortom toe dat eerder dan onder IAS 17 kosten ten laste van het commerciële resultaat worden gebracht.
De vraag is of IFRS 16 in overeenstemming is met goed koopmansgebruik
en dus gevolgd mag worden voor de fiscale jaarwinstbepaling van de
lessee/huurder. Dit is niet het geval. Bij een (operationele)leaseovereenkomst verleent de lessor/verhuurder aan de lessee/huurder het recht om
gedurende een bepaalde periode gebruik te maken van een bepaald actief
in ruil voor een vergoeding van de lessee. Voor de fiscale jaarwinstbepaling moet worden aangesloten bij deze civielrechtelijke realiteit van een
9
10

Kamerstuk 35 030, nr. 14.
Leaseovereenkomst is in dit verband een ruim begrip; in het algemeen vallen hieronder
overeenkomsten van gebruik, zoals bijvoorbeeld huur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 19

5

gebruiksrecht tegen vergoeding (realiteitsbeginsel).11 In de kern komt de
jurisprudentie van de Hoge Raad erop neer dat de periodieke vergoedingen voor gebruik van een actief als last in aanmerking worden
genomen in het jaar waarin ze verschuldigd worden. Dit betekent dat de
lessee als jaarlast in aanmerking mag nemen hetgeen hij jaarlijks
(nominaal) contractueel is verschuldigd voor het gebruik van het actief in
het betreffende boekjaar.
Tijdens de parlementaire behandeling is ook gevraagd wat de gevolgen
zijn van IFRS 16 voor de earningsstrippingmaatregel. Ingeval IFRS 16 niet
in overeenstemming is met goed koopmansgebruik, heeft IFRS 16 geen
invloed op het bepalen van de gecorrigeerde winst.12 Zonder toepassing
van IFRS 16 wordt onder goed koopmansgebruik de leasetermijn/
huursom ten laste van de fiscale winst gebracht. Voor de toepassing van
de earningsstrippingmaatregel wordt de fiscale winst vervolgens niet
gecorrigeerd. De mogelijkheid tot renteaftrek door IFRS 16 wordt voor de
lessee/huurder dus niet beperkt, maar ook niet verruimd.
Wellicht ten overvloede merk ik nog op dat in de brief van 8 november
2018 aan uw Kamer13 al is opgemerkt dat operationele lease – in
tegenstelling tot financiële lease – voor de earningsstrippingsmaatregel
geen overeenkomst van geldlening14 of een daarmee vergelijkbare
overeenkomst is. Dit betekent dat de vergoeding die samenhangt met
operational lease niet in aftrek wordt beperkt als gevolg van de earningsstrippingmaatregel.
Reële coöperaties
Tijdens de behandeling van het wetsvoorstel Wet inhoudingsplicht
houdstercoöperatie en uitbreiding inhoudingsvrijstelling (Kamerstuk
34 788) heb ik op 6 november 2017 onder meer toegezegd om uw Kamer
te informeren of er zich bij de Belastingdienst reële coöperaties hebben
gemeld die worden geraakt door de maatregelen uit dat wetsvoorstel.15
De Belastingdienst heeft hierover tot op heden geen meldingen
ontvangen.16 Aangezien de in dat wetsvoorstel opgenomen maatregelen
inmiddels ruim een jaar van kracht zijn, ga ik ervan uit dat deze
toezegging hiermee als afgedaan kan worden beschouwd.
Liquidatieverliesregeling
Tijdens de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel Wet bedrijfsleven 2019 (Kamerstuk 35 028) hebben de leden van de fractie van
GroenLinks vragen gesteld over de reikwijdte van de liquidatieverliesregeling. Aangezien de door deze leden gestelde vragen buiten het bestek
van het wetsvoorstel vielen heb ik toegezegd de in dit kader gestelde
vragen op een later moment in het eerste kwartaal van 2019 van een
antwoord te voorzien.17 Deze toezegging doe ik – hoewel iets later dan
oorspronkelijk toegezegd – hiermee gestand. De leden van de fractie van
GroenLinks suggereren de mogelijkheid om de liquidatieverliesregeling
van artikel 13d Wet Vpb 1969 te beperken tot verliezen die zijn geleden in
11

Vergelijk Hoge Raad 3 november 1954, ECLI:NL:HR:1954:AY3410, Hoge Raad 4 juli 1961,
ECLI:NL:HR:1961:AX8242, Hoge Raad 4 juli 1961, ECLI:NL:HR:1961:AX8241, Hoge Raad 27 juni
1990, ECLI:NL:HR:1990:ZC4327, Hoge Raad 9 mei 1990, ECLI:NL:HR:1990:ZC4281, Hoge Raad
25 januari 1995, ECLI:NL:HR:1995:AA3056, en Hoge Raad 12 april 1995,
ECLI:NL:HR:1995:AA1543.
12
Dit is grofweg de brutowinst ofwel Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and
Amortization (EBITDA).
13
Kamerstuk 35 030, nr. 14.
14
Vlg. artikel 15b, zesde lid, onderdeel a, Wet Vpb 1969.
15
Kamerstuk 34 788, nr. 12.
16
Zie in gelijke zin mijn brief van 18 september 2018 (Kamerstuk 35 000 IX, nr. 4).
17
Kamerstuk 35 028, nr. 21.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 19

6

verband met de liquidatie van Nederlandse en Europese deelnemingen
waarvan de Nederlandse moedervennootschap de activiteiten kan
bepalen vanwege haar invloed. Deze leden noemen dit een zeer effectieve
grondslagverbredende maatregel. Deze leden willen weten of een
dergelijke aanpassing van de liquidatieverliesregeling in overeenstemming zou zijn met de Europeesrechtelijke fundamentele vrijheden, en
in het bijzonder met het arrest van het Hof van Justitie van de Europese
Unie (HvJ EU) inzake Marks & Spencer. Hoewel een beperking van de
liquidatieverliesregeling afhankelijk van de vormgeving tot verbreding van
de grondslag zou kunnen leiden, heeft het kabinet vooralsnog geen
voornemens in deze richting. Indien de bestaande mogelijkheden van
verliesverrekening in de vestigingsstaat van een dochtervennootschap zijn
uitgeput, is Nederland op basis van het EU-recht, onder meer op grond
van genoemd arrest18, in bepaalde gevallen gedwongen om definitieve
verliezen van buitenlandse dochtervennootschappen – zowel binnen de
Europese Unie en de Europese Economische Ruimte als ten aanzien van
derde landen – in Nederland in aanmerking te nemen. In binnenlandse
situaties is immers op grond van de geldende liquidatieverliesregeling
ook de aftrek van een liquidatieverlies toegestaan. Indien de liquidatieverliesregeling zou worden beperkt tot situaties waarin de Nederlandse
belastingplichtige aandeelhouder een belang houdt in een deelneming
waarmee beslissende invloed kan worden uitgeoefend zou Nederland
vooralsnog op grond van het EU-recht bij een dergelijke vormgeving niet
langer verplicht zijn om definitieve verliezen van een buitenlandse
dochtervennootschap die gevestigd is in een derde land in aanmerking te
nemen. Nu is de liquidatieverliesregeling al van toepassing op belangen
van ten minste – kort gezegd – 5% en hoeft van «beslissende invloed»
(een door het HvJ EU ontwikkelde term) geen sprake te zijn. Een dergelijke
beperking heeft overigens ook invloed op de mogelijkheid om in
binnenlandse situaties en grensoverschrijdende situaties binnen de EU
een liquidatieverlies in aanmerking te nemen.
Deze leden stellen een soortgelijke vraag over de stakingsverliesregeling
van artikel 15i Wet Vpb 1969, waardoor een Nederlands hoofdhuis nog
slechts het verlies uit hoofde van de staking van een Europese activiteit in
aftrek zou kunnen brengen. Voor een Nederlands hoofdhuis van een vaste
inrichting in een derde land geldt dat het HvJ EU bij beschikking van
6 november 2007 heeft bepaald dat een belastingregeling op grond
waarvan een vennootschap met haar zetel in een lidstaat bij het
vaststellen van haar resultaten de verliezen van een vaste inrichting in een
derde staat niet in aanmerking mag nemen overwegend betrekking heeft
op de uitoefening van de vrijheid van vestiging, en dat in een situatie die
een vaste inrichting in een derde staat betreft geen beroep gedaan kan
worden op die vrijheid.19 Evenmin rust in dat geval op Nederland de
verplichting om op grond van het EU-recht een stakingsverlies te
verlenen.
In dit kader vragen de leden van de fractie van GroenLinks of het kabinet
een inschatting kan maken van het effect van de door deze leden
gesuggereerde aanpassingen. De budgettaire effecten van de gesuggereerde aanpassingen van de liquidatieverliesregeling en stakingsverliesregeling zijn afhankelijk van de uiteindelijke vormgeving van die aanpassingen. Daarom is het op dit moment moeilijk om een inschatting te
geven van het budgettaire effect van de door deze leden gesuggereerde
aanpassing. Wel kan ik opmerken dat het totale budgettaire effect van
beide regelingen tezamen vooralsnog wordt ingeschat in de orde van
grootte van enkele honderden miljoenen euro’s.

18
19

HvJ EU 3 december 2005 (Marks & Spencer), ECLI:EU:C:2005:763.
HvJ EU 6 november 2007 (Stahlwerk Ergste Westig GmbH), ECLI:EU:C:2007:651.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 19

7

Rulingbeleid
Op 22 november 2018 heb ik uw Kamer een brief gestuurd over de
vernieuwde rulingpraktijk.20 Met die brief heb ik voldaan aan de
toezegging21 die ik heb gedaan tijdens de behandeling van het pakket
Belastingplan 2019 om in november een brief te sturen over de rulingpraktijk. In die brief heb ik aangekondigd dat ik het concept «economische
nexus» introduceer waaraan belastingplichtigen die een ruling met een
internationaal karakter aanvragen moeten voldoen.22 Dit is een ophoging
van de minimale substance-eisen die ik heb aangekondigd in mijn brief
van 23 februari 2018 en is daardoor zwaarder, effectiever en beter gericht
op de specifieke omstandigheden van het geval.23 Hiermee doe ik ook
recht aan de door uw Kamer aangenomen motie waarin wordt gevraagd
om de substance-eisen afhankelijk te maken van de omvang en inhoud
van de activiteiten van de onderneming die om een ruling vraagt.24 In
dezelfde brief over de vernieuwde rulingpraktijk heb ik aangekondigd dat
de reikwijdte van de rulings waarop het jaarverslag betrekking heeft wordt
verbreed doordat de reikwijdte zal zien op álle rulings met een internationaal karakter en niet alleen op APA’s25 en ATR’s26. Dat jaarverslag zal niet
alleen bestuurlijke informatie bevatten, maar in dat jaarverslag zal ook
worden ingegaan op belangrijke vragen die dat jaar in de uitvoering zijn
beantwoord zodat deze breed bekend worden gemaakt. Hierbij zal extra
aandacht worden geschonken aan het publiceren van casussen die zijn
voorgelegd maar waarbij geen ruling is gegeven. Daarnaast heb ik
aangekondigd dat per ruling een geanonimiseerde samenvatting zal
worden gepubliceerd. Deze samenvattingen zullen vanzelfsprekend meer
openheid geven over de begrippen en concepten in de rulingpraktijk.
Bovendien zullen de begrippen en concepten die onderdeel zijn van de
vernieuwde rulingpraktijk in beleidsregels worden vastgelegd die voor
iedereen toegankelijk zijn. Mijn ambitie is dat deze beleidsregels uiterlijk
1 juli 2019 gepubliceerd zijn. Hiermee doe ik recht aan de door uw Kamer
aangenomen motie waarin wordt gevraagd meer inzicht te geven in
begrippen of concepten uit de rulingpraktijk.27
Lopende verzoeken om zekerheid (rulingbeleid)
Tijdens de behandeling van het implementatiewetsvoorstel ATAD1 heb ik
uw Kamer toegezegd dat – vooruitlopend op de wijziging van artikel 2d
van de Uitvoeringsbeschikking vennootschapsbelasting 1971 en artikel
1bis van de Uitvoeringsbeschikking dividendbelasting 1965 – de Belastingdienst de in 2018 lopende verzoeken om zekerheid vooraf al zal beoordelen met inachtneming van de (per 1 januari 2019 in de genoemde
artikelen op te nemen) mogelijkheid om op andere wijze aannemelijk te
maken dat sprake is van geldige zakelijke redenen.28 De Belastingdienst
heeft langs deze lijnen gehandeld. Het kalenderjaar 2018 is inmiddels
verstreken en hiermee kan deze toezegging als afgedaan worden
beschouwd.

20

Kamerstuk 25 087, nr. 223.
Handelingen II 2018/19, nr. 23, item 10.
Kamerstuk 25 087, nr. 223.
23
Kamerstuk 25 087, nr. 188.
24
Kamerstuk 25 087, nr. 201.
25
Advance Pricing Agreement.
26
Advance Tax Ruling.
27
Kamerstuk 31 066, nr. 417.
28
Kamerstuk 35 030, nr. 7.
21
22

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 19

8

Brexit
Naar aanleiding van een Algemeen Overleg (AO) over de Europese Raad
(Handelingen II 2016/17, nr. 70, item 8) hebben de leden Leijten en Van
Den Hul de regering door middel van een motie verzocht om zich in te
spannen voor bindende afspraken tussen het Verenigd Koninkrijk (VK) en
de Europese Unie om belastingontwijking te voorkomen.29 In dat kader
zijn er specifieke paragrafen in het conceptterugtrekkingsakkoord30
opgenomen waarin het VK zich verplicht om de in de EU overeengekomen
antimisbruikmaatregelen en (fiscale) informatie-uitwisselingsafspraken
ook na de Brexit te zullen blijven toepassen. Op dit moment is het
onduidelijk of dit akkoord ook uiteindelijk aangenomen zal worden.
Mochten er in de toekomst soortgelijke onderhandelingen over bindende
afspraken tussen de EU en het VK opkomen dan zal de regering deze
motie ter harte nemen.
Jaaraangifte btw
Tijdens de behandeling van het pakket Belastingplan 2019 op
15 november 2018 (Handelingen II 2018/19, nr. 24, item 13) heeft uw
Kamer een motie aangenomen van het lid Lodders31 c.s. waarin het
kabinet wordt verzocht om de jaaraangifte voor kleine ondernemers,
zijnde natuurlijke personen en samenwerkingsverbanden van uitsluitend
natuurlijke personen, te handhaven. Dit zal ik doen. Voorts merk ik op dat
de jaaraangifte uitvoeringsbeleid is van de Belastingdienst. Dit beleid is
gepubliceerd op de website van de Belastingdienst. De motie zal worden
overgenomen door handhaving van het huidige uitvoeringsbeleid met
betrekking tot de jaaraangifte voor natuurlijke personen en samenwerkingsverbanden van natuurlijke personen. De aangekondigde afschaffing
van de jaaraangifte per 2020, zoals verwoord in de memorie van
toelichting,32 zal worden beperkt tot rechtspersonen.
Onderwijsvrijstelling btw
De wens is geuit om toelatingsexamens in het beroepsonderwijs te
betrekken in een vrijstelling in de omzetbelasting (btw).33 In de brief van
5 april 2018 heb ik opgemerkt dat ik welwillend tegenover het idee sta om
toelatingsexamens die toegang geven tot vrijgesteld onderwijs en
tussentijdse examens in het kader van datzelfde onderwijs vrij te stellen
van de btw onder dezelfde voorwaarden die gelden voor examens ter
afsluiting van vrijgesteld onderwijs.34 Het Uitvoeringsbesluit omzetbelasting 1968 is daarom in die zin aangepast met ingang van 1 januari 2019.
Aanpak knelpunten bij de import van gebruikte voertuigen
In mijn brief «Evaluatie Wet uitwerking Autobrief II en parallelimport in
relatie tot de BPM»35 van 5 juli 2018 heb ik uw Kamer geïnformeerd over
de knelpunten die zich voordoen bij de import van gebruikte voertuigen
(parallelimport) in relatie tot de Nederlandse belasting van personenauto’s
en motorrijwielen (BPM). Tevens heb ik in deze brief toegezegd om de
genoemde oplossingsrichtingen verder uit te werken. Deze oplossings-

29

Kamerstuk 21 501-20, nr. 1224.
Kamerstuk 23 987, nr. 286.
31
Kamerstuk 35 033, nr. 8.
32
Kamerstuk 35 033, nr. 3.
33
Kamerstuk 34 552, nr. 70 en Kamerstuk 34 554, nr. 6.
34
Kamerstuk 34 775 IX, nr. 22.
35
Kamerstuk 32 800, nr. 44.
30

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 19

9

richting heb ik ondertussen uitgewerkt in mijn brief «Aanpak van
knelpunten bij de import van gebruikte voertuigen»36 van 31 januari 2019.
Ontwikkeling (elektrische) automarkt
Voorts heb ik uw Kamer toegezegd37 de ontwikkelingen op de elektrische
automarkt nauwgezet te volgen en uw Kamer daarover te informeren. In
de beantwoording van het verslag van een schriftelijk overleg inzake
autobelastingen38 en het AO Autogerelateerde belastingen39 ben ik
uitgebreid ingegaan op de beschikbaarheid en levertijd van elektrische
auto’s alsmede de export van elektrische voertuigen. Ik vertrouw erop uw
Kamer daarmee voldoende duidelijkheid te hebben verschaft. Uiteraard
blijf ik op de hoogte van de ontwikkelingen op de (elektrische) automarkt
en informeer ik uw Kamer daaromtrent indien nodig.
Bedrijfsopvolgingsregeling
Met terugwerkende kracht tot en met 1 juli 2016 is in de wet geregeld dat
indirecte aandelenbelangen van minder dan vijf procent niet kwalificeren
als ondernemingsvermogen voor onder meer de toepassing van de
bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) in de schenk- en erfbelasting. Hiermee
is de wetgeving aangepast aan de wijze waarop de Belastingdienst de
BOR uitlegde en toepaste tot aan het arrest van de Hoge Raad van 22 april
2016.40 Naar aanleiding van de toezegging van mijn ambtsvoorganger kan
ik uw Kamer informeren dat de Belastingdienst geen aanwijzingen heeft
dat er zich als gevolg van de wetswijziging problemen hebben
voorgedaan met betrekking tot de continuïteit van bedrijven door de
heffing van schenk- en erfbelasting. Daarmee beschouw ik deze
toezegging als afgedaan.
Aansprakelijkheid van begunstigden
In het wetsvoorstel Overige fiscale maatregelen 2019 (Kamerstuk 35 027)
is de aansprakelijkheid van begunstigden geïntroduceerd. Tijdens de
parlementaire behandeling van dit wetsvoorstel heb ik toegezegd om in
de Leidraad Invordering 2008 aanvullende regels op te nemen in geval
van samenlopende aanspraken, voor zover deze gevallen nog niet
toegelicht zijn in de memorie van toelichting.41 Uit nader onderzoek door
de Belastingdienst is echter gebleken dat er geen andere samenlopende
aanspraken dan die genoemd in de memorie van toelichting worden
voorzien. De Leidraad Invordering 2008 is daarom niet gewijzigd. Wel is er
een toelichting op dit onderdeel opgenomen in het Besluit van
6 december 2018 tot wijziging van de Leidraad Invordering 2008.42 Mocht
de praktijk uitwijzen dat er toch nog nieuwe samenlopende aanspraken
voorkomen, dan zal de Leidraad Invordering 2008 alsnog worden
aangepast.
Bekendmaking belastingaanslagen
In het wetsvoorstel Overige fiscale maatregelen 2019 (Kamerstuk 35 027)
is een alternatieve wijze van bekendmaking van belastingaanslagen
geïntroduceerd. Tijdens de parlementaire behandeling van dit

36

Kamerstuk 32 800, nr. 49.
Handelingen 2018/19, nr. 23, item 10.
38
Kamerstuk 32 800, nr. 48.
39
Kamerstuk 32 800, nr. 56.
40
HR 22 april 2016, ECLI:NL:HR:2016:705.
41
Kamerstuk 35 027, nr. 3.
42
Besluit van de Staatssecretaris van Financiën van 6 december 2018, (Stcrt. 2018, nr. 68651).
37

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 19

10

wetsvoorstel heb ik toegezegd om de factoren die een rol spelen bij de
keuze tussen de klassieke wijze van bekendmaking en de (nieuwe)
alternatieve wijze van bekendmaking van belastingaanslagen uit te
werken in de Leidraad Invordering 2008.43 Aan deze toezegging heb ik
uitvoering gegeven. Met ingang van 1 januari 2019 zijn in de Leidraad
Invordering 2008 twee factoren opgenomen die een rol spelen bij de
keuze voor de wijze van bekendmaking van belastingaanslagen, namelijk
(1) het recht waarnaar de rechtspersoon is opgericht en (2) het belang van
een snelle bekendmaking in verband met vrees voor onverhaalbaarheid.
II Update openstaande moties en toezeggingen
Naast over de hiervoor genoemde afgedane moties en toezeggingen wil ik
u ook graag informeren over de stand van zaken van de nog openstaande
moties en toezeggingen voor zover op dit moment relevant. In bijlage 2 bij
deze brief vindt u een overzicht van de (openstaande) moties en toezeggingen waarvan slechts een korte stand van zaken wordt gegeven.
Bouwstenen verbetering belastingstelsel
In de moties- en toezeggingenbrief die ik op Prinsjesdag 2018 aan uw
Kamer heb gestuurd44 heb ik aangegeven dat het mijn doel is om concrete
bouwstenen en voorstellen voor verbeteringen en vereenvoudigingen van
het belastingstelsel aan te reiken, waarbij knelpunten worden geduid en
perspectief op oplossingen wordt geboden. Op dit moment ben ik druk
bezig om dit proces vorm te geven. Ik zal uw Kamer in een afzonderlijke
brief op korte termijn nader informeren over zowel de inhoud als het
proces van het bouwstenentraject.
Onderzoek naar (het belasten van) inkomsten digitale platforms
Het Ministerie van Financiën is, zoals aangekondigd in de fiscale beleidsagenda, een onderzoek gestart op welke wijze Nederland het meest
effectief kan omgaan met het belasten van inkomsten via digitale
platforms.45 Digitale platforms brengen vraag en aanbod samen. De
verwachting is dat deze sector de komende jaren blijft groeien en zich
manifesteert in alle geledingen van de Nederlandse economie. Dit kan
leiden tot meer fluïde, flexibele arbeid en kortstondige verhuur van
(onroerende) goederen. Deze trend roept de vraag op of het huidige
belastingstelsel voldoende is ingespeeld op de – soms razendsnelle –
ontwikkelingen die de digitale economie doormaakt en of de Belastingdienst voldoende mogelijkheden heeft om toezicht op de nalevingsaspecten uit te oefenen. In het onderzoek wordt gekeken waar binnen de
fiscaliteit op dit moment de knelpunten zitten op het punt van de
inkomstenbelasting, inclusief de huidige nalevings- en handhavingsaspecten die daarbij spelen. Ook worden de ontwikkelingen in het
buitenland onderzocht waar initiatieven zijn gestart om inkomsten
gegenereerd via de digitale platformen (op een andere wijze) in de
belastingheffing te betrekken.
Binnen de Belastingdienst lopen op dit moment twee projecten op het
gebied van de deel- en kluseconomie. Ten eerste wordt een breed
onderzoek naar de deel- en kluseconomie gedaan waarbij het doel is
inzicht te krijgen in de verdienmodellen, de fiscale belangen en de
uitvoerings- en handhavingsvraagstukken voor de Belastingdienst.
Daarnaast doet de Belastingdienst onderzoek naar de gebruikers van een
groot platform om meer zicht te krijgen op de nalevingsaspecten. Beide
43

Kamerstuk 35 027, nr. 6.
Kamerstuk 35 000 IX, nr. 4.
45
Kamerstuk 32 140, nr. 33.
44

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 19

11

onderzoeken zullen naar verwachting in de eerste helft van 2019 worden
afgerond. Overigens werkt de Belastingdienst ook samen met andere
landen (binnen de EU en de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO)) om op deze grensoverschrijdende
onderwerpen de uitvoering en handhaving verder te versterken. De
uitkomsten van deze projecten worden nadrukkelijk betrokken in het
bouwstenentraject.
Hiermee wordt tevens invulling gegeven aan mijn toezegging aan uw
Kamer tijdens het wetgevingsoverleg over het wetsvoorstel pakket
Belastingplan 2019 op 9 november 2018 (Kamerstuk 35 026, nr. 62) om
onderzoek te doen naar een andere wijze van belastingheffing over
huurinkomsten uit onroerend goed en daarin ook de ervaringen te
betrekken die in het buitenland hiermee zijn opgedaan46 en de toezegging
aan de Eerste Kamer tijdens de Algemene Beschouwingen op
20 november 2018 om onderzoek te doen naar (het belasten van)
inkomsten uit verhuur.47
Pensioen in eigen beheer
Tijdens de behandeling van het wetsvoorstel Wet uitfasering pensioen in
eigen beheer en overige fiscale pensioenmaatregelen (Kamerstuk 34 555)
heeft mijn ambtsvoorganger toegezegd om uw Kamer jaarlijks over het
daadwerkelijke gebruik van de faciliteiten bij het uitfaseren van het
pensioen in eigen beheer te informeren.48 In het jaar 2018 hebben in
totaal 11.211 directeuren-grootaandeelhouders (dga’s) gebruikgemaakt
van de fiscale faciliteiten die geboden zijn bij het uitfaseren van het
pensioen in eigen beheer. Van deze groep hebben 9537 dga’s gekozen
voor omzetting in een oudedagsverplichting en 1674 dga’s voor afkoop.
Met de afkoop door deze dga’s gaat een opbrengst van loonbelasting en
premie voor de volksverzekeringen ter grootte van circa € 91 miljoen
gepaard. Deze cijfers zijn ontleend aan de door de Belastingdienst
ontvangen informatieformulieren van de dga’s. Daarin moet onder meer
de fiscale waarde van de pensioenaanspraak per 31 december 2015, de
grondslag voor de korting, alsmede de fiscale waarde van deze aanspraak
op het moment van afkoop worden aangegeven. Op basis van deze
gegevens is de genoemde opbrengst benaderd. Het gaat bij deze
benaderde opbrengst om een eenmalige kasopbrengst over het jaar 2018.
Deze opbrengst is lager dan het ter zake van de afkoop of omzetting voor
2018 verwachte bedrag aan loonbelasting en premie voor de volksverzekeringen van € 0,5 miljard. Net zoals over 2017, toen de realisatie
€ 1,2 miljard hoger was dan geraamd, heeft dit verschil geen effect op het
inkomstenkader. Over het jaar 2019 – het laatste jaar waarin afkoop of
omzetting van een pensioen in eigen beheer in een oudedagsverplichting
fiscaal gefaciliteerd mogelijk is – zal ik uw Kamer ook weer na afloop van
het kalenderjaar tegen het einde van het eerste kwartaal informeren.
Letselschade
Tijdens de behandeling van het pakket Belastingplan 2019 op
14 november 2018 heeft uw Kamer een motie aangenomen van de leden
Leijten en Lodders inzake letselschadevergoedingen.49 In deze motie
wordt het kabinet verzocht een poging te doen mensen met een letselschadevergoeding in kaart te brengen, het financiële beslag te bepalen
van een uitzondering van deze vergoedingen op de grondslag van de
vermogensrendementsheffing, de wijze waarop een dergelijke uitzon46

Kamerstuk 35 026, nr. 62.
Handelingen I 2018/19, nr. 8, item 8.
48
Kamerstuk 34 552, nr. 70.
49
Kamerstuk 35 026, nr. 55.
47

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 19

12

dering kan worden vormgegeven aan te geven en over de uitvoerbaarheid
hiervan door de Belastingdienst te informeren.
Op dit moment wordt onderzocht of gegevens over de omvang van en het
aantal letselschadevergoedingen kunnen worden verkregen en of het
mogelijk is om dat te relateren aan het box 3-vermogen. Mocht dit het
geval zijn, dan wordt daarna een analyse gemaakt of deze gegevens
bruikbare informatie opleveren. Mijn streven is uw Kamer hierover voor
het zomerreces te informeren.
Vermogensrendementsheffing
Op 12 december 2017 heb ik toegezegd uw Kamer een brief te sturen over
box 3 op basis van werkelijk rendement.50 Voor eerder verkende varianten
van een stelsel op basis van werkelijk rendement bleek dat een overgang
naar een dergelijk stelsel verregaande consequenties heeft voor onder
andere de administratieve lasten van burgers, risico’s op belastingontwijking en structureel problematisch is voor de uitvoering. Zoals ik heb
aangegeven in mijn antwoorden van 8 februari 2019 op de vragen van de
leden Omtzigt en Lodders, weegt het kabinet deze consequenties daarom
zorgvuldig af en heeft het hiervoor langer nodig dan ik destijds heb
ingeschat.51
Inkeerregeling
Tijdens de behandeling van het wetsvoorstel pakket Belastingplan 2019
heb ik uw Kamer toegezegd te onderzoeken of uitsluiting van de inkeerregeling voor constructies zoals die zijn gebleken uit de Panama Papers,
ofwel situaties waarin sprake is van «zwartsparen met een bv», mogelijk
is.52 Het gaat daarbij vaak om aandelen aan toonder die in een naar
buitenlands recht opgerichte vennootschap worden gehouden. Het
onderzoek hiernaar is nog gaande maar de eerste uitkomsten kunnen
worden gemeld. Zo kan de uitsluiting van de inkeerregeling die
momenteel alleen geldt voor inkomen uit sparen en beleggen dat in het
buitenland is opgekomen worden uitgebreid met inkomen uit aanmerkelijk belang dat in het buitenland is opgekomen. Voor het begrip «in het
buitenland opgekomen» zou dan aansluiting kunnen worden gezocht bij
hetzelfde begrip dat geldt bij de verlengde navorderingstermijn. Daar
geldt bijvoorbeeld dat de enkele omstandigheid dat effecten fysiek in
Nederland worden gehouden niet betekent dat geen sprake is van
inkomen dat in het buitenland is opgekomen.
Daarnaast heb ik toegezegd in te gaan op de vraag hoe bij belastingplichtigen die oprecht een fout in bijvoorbeeld hun aangifte hebben gemaakt
de vrees voor beboeting kan worden weggenomen. In dat kader kan ik het
volgende antwoorden. De wet vereist voor het opleggen van een
vergrijpboete grove schuld of opzet. Een oprechte fout is niet aan te
merken als grove schuld of opzet. Daarom kan een oprechte fout op grond
van de wet niet leiden tot een vergrijpboete. Het heeft daarom geen
toegevoegde waarde om wettelijk te bepalen dat een oprechte fout niet
tot een vergrijpboete leidt. Er zijn wel andere manieren dan het aanpassen
van de wet om iets te doen aan de vrees voor beboeting bij een oprechte
fout. Een geschikte andere manier is goede voorlichting, waarin duidelijk
wordt gemaakt dat vergissen menselijk is en een vergissing kan worden
hersteld zonder bang te hoeven zijn voor een boete. Daarom wil ik
inzetten op voorlichting door de Belastingdienst, bijvoorbeeld op de
website van de Belastingdienst of tijdens de jaarlijkse aangiftecampagne
op radio en de televisie.
50

Handelingen II 2017/18, nr. 12, item 3.
Aanhangsel handelingen II 2018/19, nr. 1482.
52
Handelingen II 2018/19, nr. 22, item 31 en Handelingen II 2018/19, nr. 23, item 10.
51

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 19

13

Studietoelage fonds werkgevers
Tijdens de behandeling van het pakket Belastingplan 2019 hebben de
leden Omtzigt en Bruins, door middel van een door uw Kamer aangenomen motie,53 het kabinet verzocht om in het Handboek Loonheffingen
2019 op te nemen welke mogelijkheden er zijn om een studietoelage te
verstrekken aan de studerende kinderen van werknemers. Deze mogelijkheden worden op dit moment door de auteurs uitgewerkt en zullen in de
eerstvolgende versie van het Handboek Loonheffingen 2019 worden
opgenomen. Ik streef ernaar deze versie in het tweede kwartaal van 2019
te publiceren. Daarnaast heeft de Belastingdienst hierover een bericht
geplaatst op zijn website.54
Werkkostenregeling
Naar aanleiding van gesprekken met ondernemers (in het midden- en
kleinbedrijf (mkb)), brancheorganisaties en intermediairs heb ik
toegezegd55 om uw Kamer te informeren over de knelpunten die
ondernemers ervaren in de werkkostenregeling. Een veel gehoord
knelpunt waar met name in het mkb tegenaan wordt lopen is de
(beperkte) vrije ruimte van 1,2% van de loonsom. Bij de voorgenomen
besteding van de mkb-envelop van € 100 miljoen per 2020 wordt aan dit
knelpunt tegemoetgekomen. Het voorstel luidt dat per 2020 over de eerste
€ 400.000 van de loonsom een percentage van 1,7% aan vrije ruimte mag
worden berekend, in plaats van het reguliere percentage van 1,2%.
Daarnaast is het voorstel om vergoedingen voor verklaringen omtrent
gedrag (VOG) per 2020 gericht vrij te stellen. Uit de gesprekken zijn ook
andere knelpunten naar voren gekomen. Deze werden echter niet steeds
door alle belanghebbenden als zodanig ervaren.
Vervolgonderzoek naar geldstromen en belastingconstructies
Uw Kamer heeft tijdens de behandeling van het implementatiewetsvoorstel ATAD1 een motie aangenomen van de leden Leijten en Van
Weyenberg.56 Met deze motie wordt het kabinet, naar aanleiding van de
nulmeting door SEO Economisch Onderzoek (SEO) van financiële stromen
door bijzondere financiële instellingen (bfi’s), verzocht om een vervolgonderzoek te laten uitvoeren om te kijken of ook meer inzicht gegeven kan
worden in andere geldstromen en belastingconstructies en zo mogelijk
ook daar nulmetingen uit te voeren. Gedoeld werd, blijkens de tekst van
de motie, op maatregelen zoals de CFC-maatregel, de earningsstrippingmaatregel, de aanpak van hybridemismatches, het Multilateraal
Instrument (MLI), mogelijk strengere substance-eisen in het rulingbeleid
en eventuele maatregelen tegen informeelkapitaalstructuren opgezet om
belasting te ontwijken.
Zoals ik ook in mijn brief van 6 november 2018 over het onderzoek van
SEO, en mijn appreciatie van de genoemde motie, heb aangegeven,57
laten niet alle maatregelen zich even gemakkelijk monitoren. Het is goed
mogelijk het effect van de conditionele bronbelasting op de betreffende
inkomensstromen naar de laagbelastende landen te monitoren, maar dat
geldt niet voor het meten van de effecten van andere maatregelen in de
aanpak van het kabinet omtrent belastingontwijking. Dit komt bijvoor-

53

Kamerstuk 35 026, nr. 49.
Dit bericht is te vinden op: https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/
berichten/nieuws/4e-nieuwsbrief-loonheffingen-verduidelijking-zelfstandige-studietoelagevoor-kinderen-van-werknemers.
55
Handelingen II 2018/19, nr. 23, item 10.
56
Kamerstuk 35 030, nr. 19.
57
Handelingen II 2018/19, nr. 23, item 10.
54

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 19

14

beeld doordat sommige maatregelen een preventieve werking hebben,
waardoor het daadwerkelijke effect niet goed te interpreteren is. Evenmin
is duidelijk wat er gebeurd zou zijn zonder de maatregel; de zogenoemde
«counterfactual» ontbreekt meestal. Met inachtneming van deze kanttekeningen onderzoek ik of er andere manieren zijn om de werking van
afzonderlijke maatregelen inzichtelijk te maken. Ik zal uw Kamer hierover
voor de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel Belastingplan
2020 nader informeren, tezamen met informatie over de ontwikkeling van
het aantal bfi’s, het balanstotaal en de financiële stromen als vervolg op
het SEO-onderzoek. Over de laatstegenoemde rapportage ben ik op dit
moment in overleg met De Nederlandsche Bank.
Onderzoek naar gerichte aanpassing van het vastgoed-fbi-regime
Tijdens de behandeling van het wetsvoorstel pakket Belastingplan 2019
heb ik, naar aanleiding van een schriftelijke vraag van de leden van de
fractie van GroenLinks over de fiscale beleggingsinstelling (fbi), toegezegd
te onderzoeken of een gerichte aanpassing van het vastgoed-fbi-regime
op termijn mogelijk en uitvoerbaar is.58 Dit onderzoek is inmiddels gestart.
Ik streef ernaar uw Kamer in de moties- en toezeggingenbrief die ik op
Prinsjesdag 2019 aan uw Kamer zal sturen de uitkomst van het onderzoek
mede te delen.
Fiscale aftrekbaarheid dwangsommen
Naar aanleiding van vragen van het lid Van Weyenberg59 en een motie
van het lid Von Martels c.s.60 is toegezegd onderzoek te doen naar de
fiscale aftrekbaarheid van dwangsommen.61 In dat onderzoek zal ik mij
met name concentreren op bestuursrechtelijke dwangsommen en de
uitvoerbaarheid van een mogelijk aftrekverbod. Ik zal uw Kamer uiterlijk
op Prinsjesdag 2019 over de uitkomsten van dit onderzoek informeren. Ik
streef er daarbij naar om, indien de uitkomsten van het onderzoek gunstig
zijn, een aftrekverbod op bestuursrechtelijke dwangsommen zo spoedig
mogelijk in wetgeving op te nemen. De mogelijkheid bestaat om dit mee
te nemen in het wetsvoorstel pakket Belastingplan 2020. Daarnaast is
toegezegd onderzoek te doen naar de fiscale behandeling van betalingen
in het kader van schikkingen en ontnemingen. Dit onderzoek vergt
afstemming met de Minister van Justitie en Veiligheid. Ten aanzien van dit
onderzoek zal ik uw Kamer ook uiterlijk op Prinsjesdag 2019 informeren.
Belastingrente Vpb-aangifte
In het onderzoek naar de regeling van de belastingrente dat in juli 2018 is
aangeboden aan beide Kamers der Staten-Generaal62 is uiteengezet dat
het momenteel in de vennootschapsbelasting (Vpb) kan voorkomen dat
aan een belastingplichtige die tijdig en correct aan zijn fiscale verplichtingen voldoet, toch belastingrente in rekening wordt gebracht. Concreet
gesteld kan bij Vpb-plichtigen die tijdig en correct aangifte doen
(doorgaans voor 1 juni) belastingrente in rekening worden gebracht als de
aangifte na 1 april wordt ingediend. Ik heb aangegeven dit ongewenst te
vinden en het is nog steeds mijn inzet om dit te veranderen, mits voor de
ontvangstenderving (eerder indicatief gesteld op € 12 miljoen) dekking
gevonden kan worden en het uitvoerbaar is. Op dit moment is een

58

Kamerstuk 35 028, nr. 21.
Handelingen II 2018/19, nr. 49, item 4.
Kamerstuk 28 089, nr. 109.
61
Handelingen II 2018/19, nr. 49, item 4.
62
Kamerstuk 34 785, nr. 99.
59
60

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 19

15

uitvoeringstoets in gang gezet naar de uitvoeringsgevolgen van een
dergelijke aanpassing en wordt gewerkt aan de definitieve raming.
Sportweddenschappen
Tijdens de behandeling van het wetsvoorstel Wet aanpassing kansspelbelasting voor sportweddenschappen heb ik uw Kamer toegezegd u te
informeren over de stand van zaken en de gevoerde gesprekken met de
Nederlandse Loterij Organisatie als aanbieder van de Toto en de Sportech/
Runnerz als aanbieder van de draf- en rensportweddenschappen.63
Inmiddels is genoemd wetsvoorstel – noodzakelijk om ongeoorloofde
staatssteun te voorkomen bij inwerkingtreding van de wijzigingswet van
de Wet op de kansspelen, de Wet op de kansspelbelasting en enkele
andere wetten in verband met het organiseren van kansspelen op
afstand64 – tot wet verheven.65
Het bestuur van de Nederlandse Loterij Organisatie heeft mij geïnformeerd dat er verschillende maatregelen worden onderzocht om de kosten
van de Toto te reduceren en de efficiëntie te verhogen. De inspanningen
zijn erop gericht om het aanbod voor de speler, de winkelier en de
Nederlandse Loterij Organisatie aantrekkelijk te houden, zodat de
landgebonden Toto financieel gezond blijft en ook gecontinueerd wordt.
De verwachting is dat de Nederlandse Loterij Organisatie dit traject tijdig,
voordat de KOA-vergunningen van kracht zijn, heeft afgerond. De
lastenverzwaring voor de Nederlandse Loterij Organisatie leidt tot lagere
afdrachten aan goede doelen en de sport. De beneficianten van de
Nederlandse Loterij Organisatie (NOC*NSF en achttien goede doelen
verenigd in de Stichting Aanwending Loterijgelden Nederland) worden via
de begroting van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
(VWS) daarvoor gecompenseerd. Hierover zijn de afgelopen periode
gesprekken geweest met het Ministerie van VWS en de beneficianten. Bij
de beneficianten is de zorg weggenomen dat alleen de sportsector
gecompenseerd zou worden en niet de goede doelen.
In de gesprekken met Runnerz, de Stichting Nederlandse Draf- en
Rensport (NDR) en de Kortebaanbond is onderkend dat de lastenverzwaring bij Runnerz gevolgen zal hebben voor de verplichte afdracht aan
de NDR. De NDR kan mogelijk ook voor compensatie in aanmerking
komen. De daarvoor geëigende route wordt de komende periode verkend
door de drie meestbetrokken Ministeries (Financiën, VWS en Justitie en
Veiligheid), samen met de paardensportsector.
Onderzoek toepassing culturele btw-vrijstelling voor denksporten
Tijdens de behandeling van het pakket Belastingplan 2019 heb ik uw
Kamer toegezegd dat de btw-vrijstelling voor denksporten blijft gelden
hangende het onderzoek.66 Inmiddels is het onderzoek in volle gang, maar
voor het afronden van dit onderzoek is meer tijd nodig dan het eerste
kwartaal ons biedt. De verwachting is dat het onderzoek in het tweede
kwartaal kan worden afgerond. Gedurende dit onderzoek blijft de situatie
zoals deze bestond voor het arrest van het HvJ EU(The English Bridge
Union Limited)67 ongewijzigd.

63

Handelingen II 2018/19, nr. 23, item 10.
Het wetsvoorstel kansspelen op afstand (Kamerstuk 33 996) is aangenomen door de Eerste
Kamer op 19 februari 2019. Verslag EK 2018/19, nr. 19, item 6. Inwerkingtreding vindt plaats op
een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip.
65
Stb. 2019, nr. 127.
66
Handelingen II 2018/19, nr. 23, item 10.
67
HvJ EU 26 oktober 2017 (The English Bridge Union Limited), ECLI:EU:C:2017:814.
64

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 19

16

Europese btw-dossiers
Tijdens de Voortzetting AO fiscale beleidsagenda op 7 juni 2018 heb ik een
tweetal toezeggingen gedaan over de Europese btw-dossiers.68 Allereerst
heb ik uw Kamer toegezegd vorderingen in het tarievendossier te
melden.69 In dit kader kan ik u informeren dat tot op heden geen
vorderingen zijn gemaakt in Brussel. Het voorstel tot wijziging van de
Richtlijn betreffende de btw-tarieven is zeer recent voor de eerste keer
inhoudelijk op hoofdlijnen besproken in de Raadswerkgroepen. Tevens
heb ik toegezegd na de zomer een technische briefing te verzorgen over
de Europese btw-dossiers. Deze technische briefing heeft plaatsgevonden
op 22 november 2018.
Aantal aangevraagde handelsvergunningen
Tijdens de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel pakket
Belastingplan 2018 heb ik toegezegd uw Kamer te informeren over de
ontwikkeling met betrekking tot het aantal aangevraagde handelsvergunningen bij het College ter Beoordeling van de Geneesmiddelen (CBG) over
2018.70 Vanaf 1 januari 2018 is het verlaagde btw-tarief alleen van
toepassing op geneesmiddelen waarvoor een handelsvergunning, zoals
bedoeld in de Geneesmiddelenwet, is verstrekt. Deze wetswijziging
repareert de negatieve budgettaire gevolgen van het arrest van de Hoge
Raad waarin is bepaald dat tandpasta en zonnebrandmiddelen onder
voorwaarden als geneesmiddelen aangemerkt kunnen worden.71
Het CBG heeft mij laten weten dat de toename van het aantal aangevraagde handelsvergunningen in 2018 niet afwijkt van de trend van de
jaren daarvoor. Daarnaast heb ik van het CBG vernomen dat er in 2018
voor tandpasta en zonnebrandmiddelen in ieder geval géén vergunningsaanvragen zijn gedaan.
Vliegbelasting
Zowel tijdens het AO Ecofin op 1 november 2018 als tijdens de behandeling van het wetsvoorstel pakket Belastingplan 2019 op 13 en
14 november 2018 heb ik uw Kamer toegezegd een conferentie te
organiseren over het onderwerp vliegbelasting en ook andere collegabewindspersonen uit andere EU-lidstaten uit te nodigen.72 Hoewel de
voorbereidingen voor deze conferentie nog in volle gang zijn maak ik
graag van de gelegenheid gebruik uw kamer te informeren over de laatste
stand van zaken. De conferentie zal op 20 en 21 juni aanstaande plaatsvinden in Den Haag. Om het onderwerp en de conferentie ook bij mijn
Europese collega’s onder de aandacht te brengen, heb ik tijdens de Ecofin
van 12 februari het onderwerp CO2-beprijzing en vliegbelasting
besproken. Het wetsvoorstel is in november bij de Raad van State
ingediend en zal zo spoedig mogelijk, maar in ieder geval vóór de zomer,
bij uw kamer worden ingediend.

68

Kamerstuk 32 140, nr. 46.
Voorstel voor een Richtlijn van de Raad tot wijziging van Richtlijn 2006/112/EG wat de
btw-tarieven betreft COM(2018)20.
70
Kamerstuk 34 785, nr. 24.
71
Hoge Raad 11 november 2016, ECLI:NL:HR:2016:2560.
72
Kamerstuk 21 501-07, nr. 1558.
69

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 19

17

Eed belastingadviseurs
Tijdens het debat over het verslag van de parlementaire ondervragingscommissie Fiscale constructies73 heb ik uw Kamer toegezegd te bezien
hoe een eed voor belastingadviseurs kan worden vormgegeven. Naar
aanleiding van deze toezegging heeft overleg plaatsgevonden en naar
aanleiding van dat overleg kan ik uw Kamer informeren dat de Minister
van Justitie en Veiligheid de mogelijkheden beziet voor overleg met de
verschillende beroepsgroepen uit de financiële sector. Daarin zal ook het
nut en de noodzaak van (zelf)regulering en «maatschappelijke betamelijkheid» in de beroepsgroep van belastingadviseurs aan de orde komen.
Verduurzaming
Op 14 november 2018 heeft uw Kamer een motie aangenomen van de
leden Lodders en Van Weyenberg74, waarin het kabinet wordt verzocht
een voorstel te ontwikkelen waarmee zonnepanelen standaard buiten de
grondslag van de onroerendezaakbelasting (ozb) worden gehouden.
Voorts is het kabinet in deze motie verzocht te onderzoeken hoe
voorkomen kan worden dat vormen van verduurzaming in de toekomst
ontmoedigd worden door hogere lokale lasten.
Omdat de Gemeentewet op het beleidsterrein ligt van het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, is het niet aan mij om een
dergelijk voorstel te ontwikkelen. Daarom heb ik dit verzoek overgedragen
aan het Ministerie van Binnenslandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Update FATCA en impact op inwoners Nederland
In antwoord op vragen van het lid Lodders heb ik uw Kamer toegezegd
uw Kamer op de hoogte te blijven houden van de ontwikkelingen met
betrekking tot de Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA) en de
impact daarvan op inwoners van Nederland die ook de Amerikaanse
nationaliteit hebben.75 Voor de laatste stand van zaken verwijs ik u naar
mijn antwoorden op Kamervragen van de leden Slootweg, Lodders en
Van Weyenberg die ik op 18 maart 2019 aan uw Kamer heb gestuurd.76
Ook voor de stand van zaken met betrekking tot de twee moties die op dit
gebied zijn ingediend verwijs ik naar mijn beantwoording van die set
Kamervragen.77
Geen ondertekening door bepaalde ontwikkelingslanden van MLI
Tijdens het plenaire debat over het Multilateraal Instrument (MLI) heb ik
uw Kamer toegezegd na te gaan waarom bepaalde ontwikkelingslanden
het MLI niet hebben ondertekend.78 Op deze vraag kom ik terug in mijn
brief over het verdragsbeleid, die ik in de loop van 2019 aan uw Kamer zal
sturen.
Niet-gebruik toeslagen
Hoe invulling zal worden gegeven aan een motie van de leden Slootweg
en De Vries79, waarin het kabinet wordt verzocht samen met gemeenten
en ouderenorganisaties te werken aan vereenvoudiging van de aanvraag

73

Handelingen II 2018/19, nr. 105, item 8.
Kamerstuk 35 029, nr. 20.
75
Aanhangsel Handelingen II 2017/18, nr. 2609.
76
Aanhangsel Handelingen II 2018/19, nr. 1927.
77
Kamerstuk 34 853, nrs. 9 en 10.
78
Handelingen II 2018/19, nr. 50, item 8.
79
Kamerstuk 35 000, nr. 52.
74

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 19

18

van toeslagen en om via een overheidscampagne de bekendheid onder
ouderen van deze toeslagen te vergroten, zal na ommekomst van het
rapport interdepartementaal beleidsonderzoek (IBO) Toeslagen worden
bezien. Dit rapport wordt vóór de zomer verwacht. In het IBO Toeslagen
zat namelijk reeds de opdracht om de omvang van het niet-gebruik en de
oorzaken daarvan te onderzoeken. Op basis van deze bevindingen zal het
kabinet bezien of, en op welke wijze het gebruik van toeslagen verder
gestimuleerd moet worden.
Spreiding van fiscale wetsvoorstellen
Op 15 november 2018 heeft uw Kamer een motie van het lid Nijboer
aangenomen waarin het kabinet wordt verzocht om fiscale wetsvoorstellen met ingang van 2019 zo veel mogelijk verspreid over het jaar in te
dienen, zodat in het pakket Belastingplan alleen de op dat moment echt
noodzakelijke wetgeving wordt opgenomen.80 In de procedurevergadering van de vaste commissie voor Financiën van 13 maart 2019 is
gesproken over de behandeling van het pakket Belastingplan 2020 en is
eveneens de genoemde motie aan de orde gekomen. De commissie
verzoekt mij uw Kamer een overzicht te sturen waaruit blijkt op welke
momenten in 2019 fiscale wetsvoorstellen bij uw Kamer worden
ingediend.81
Allereerst wil ik benoemen dat ik de strekking van de genoemde motie
volledig onderschrijf. Om te komen tot meer spreiding van wetgeving is
zowel in 2018 als in 2019 al een aantal wetsvoorstellen, los van het pakket
Belastingplan, ingediend en staat een aantal wetsvoorstellen op de
planning. Ik denk hierbij aan het wetsvoorstel tot goedkeuring van het
multilateraal verdrag ter implementatie van maatregelen ter voorkoming
van grondslaguitholling en winstverschuiving, het wetsvoorstel Wet
spoedreparatie fiscale eenheid en het wetsvoorstel Wet fiscale arbitrage.
In de planningsbrief 2019 van 18 december 2018 die ik aan uw Kamer heb
gestuurd is een overzicht opgenomen van onder andere de fiscale
wetsvoorstellen die ik voornemens ben bij uw Kamer in te dienen.82 Over
de planning is aangegeven dat deze met enige onzekerheid is omgeven.
Dit geldt ook voor de onderstaande actualisering van de planningsbrief
met betrekking tot de fiscale wetsvoorstellen:
• Wetsvoorstel CO2-minimumprijs elektriciteit (april);
• Wetsvoorstel belasting op luchtvaart (mei);
• Implementatiewetsvoorstel ATAD2 (juni);
• Wetsvoorstel excessief lenen bij de eigen vennootschap (juni);
• Implementatiewetsvoorstel mandatory disclosure (september);
• Implementatiewetsvoorstel btw-richtlijn e-commerce (september);
• Pakket Belastingplan 2020 (september); waaronder het
Ë Wetsvoorstel bronbelasting op rente en royalty’s naar laagbelastende jurisdicties en in misbruiksituaties;
Ë Implementatiewetsvoorstel btw-richtlijn quick fixes.
Ook voor andere wetsvoorstellen blijft het mijn inzet om fiscale wetgeving
meer gespreid aan uw Kamer aan te bieden. Op dit moment wordt
bijvoorbeeld bezien welke fiscale maatregelen met inwerkingtredingsdatum 2021 vóór de zomer van 2020 aan uw Kamer kunnen worden
aangeboden. Hierbij kan ik de (budgettaire) samenhang van maatregelen
niet uit het oog verliezen. Voor maatregelen die met ingang van 1 januari
2020 in werking (moeten) treden of in het belang van de uitvoering
moeten vaststaan, geldt dat deze veelal onderdeel worden van het pakket
Belastingplan 2020.
80

Kamerstuk 35 026, nr. 51.
Brief van de griffier van de vaste commissie voor Financiën van 14 maart 2019.
82
Kamerstuk 35 000 IX, nr. 14, bijlage.
81

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 19

19

Monitoren zorg- en doelgroepenvervoer
Op 15 november 2018 heeft uw Kamer een motie van het lid Van
Weyenberg aangenomen.83 In deze motie verzoekt uw Kamer het kabinet
te monitoren of er voldoende en tijdig aanbod is van zeer zuinige en
emissievrije voertuigen voor het zorg- en doelgroepenvervoer en om
samen met relevante departementen, waaronder het Ministerie van VWS
en partijen zoals gemeenten en aanbieders van zorg- en doelgroepenvervoer, de effecten van deze maatregel te monitoren. Voorts wordt door
middel van de motie het kabinet verzocht om maatregelen te nemen als
sprake is van onvoorziene effecten en uw Kamer hier voor de behandeling
van het wetsvoorstel pakket Belastingplan 2020 over te informeren. Het is
echter niet mogelijk om in 2019 te rapporteren over de effecten van een
maatregel die pas per 1 januari 2020 in werking treedt. Het is wel mogelijk
om voorafgaand aan de inwerkingtreding van deze maatregel het aanbod
van zeer zuinige en emissievrije voertuigen voor het zorg- en doelgroepenvervoer te monitoren. Ten behoeve van de monitoring van het aanbod
heb ik contact gelegd met relevante partijen waaronder het Ministerie van
VWS, het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Rijkswaterstaat en
het Gemeentelijk Netwerk voor Mobiliteit en Infrastructuur (GNMI). Vóór
de behandeling van het Belastingplan 2020 informeer ik uw Kamer nader
over het aanbod van deze voertuigen.
Buitenlandse kentekens
Tijdens de behandeling van het wetsvoorstel pakket Belastingplan 2019 op
15 november 2018 heeft uw Kamer een motie van het lid Omtzigt
aangenomen.84 Door middel van deze motie wordt het kabinet verzocht
om in afstemming met de Autoriteit Persoonsgegevens met een voorstel
te komen om zowel de kentekenregistratieplicht voor auto’s met een
buitenlands kenteken te handhaven als wanbetalers met een buitenlands
kenteken op te sporen en te beboeten. In de 17e halfjaarsrapportage is uw
Kamer uitgebreid geïnformeerd over de wijze waarop de Belastingdienst
de belastingplicht ten aanzien van de motorrijtuigenbelasting (MRB)
handhaaft.85 Daarbij wordt onder meer de samenwerking gezocht met
gemeenten. Een intensivering van dat toezicht door de Belastingdienst is
niet effectief. Daarom moet de samenwerking worden gezocht in de
handhaving van de kentekenregistratie en de Basisregistratie Personen. Ik
zal daarom in overleg treden met de relevante partijen, waaronder de
Autoriteit Persoonsgegevens en de relevante beleidsdepartementen, om
te bezien of de samenwerking rondom de handhaving van kentekenregistratieplicht en daarmee de belastingplicht voor de MRB, kan worden
verbeterd. Ik verwacht uw Kamer hierover in het najaar te kunnen
informeren.
Massaal bezwaar
Tot slot breng ik uw Kamer graag op de hoogte van een aantal zaken met
betrekking tot het massaal bezwaar inzake het privégebruik auto voor de
omzetbelasting. De toepassing van de massaalbezwaarregeling Omzetbelasting Privégebruik auto (hierna: PGA) wordt gekenmerkt door een aantal
afwijkingen van de normale gang van zaken bij (massaal) bezwaar,
waardoor deze als uitzonderingssituatie te kenschetsen valt. Zo was er,
binnen één conglomeraat van bezwaren, sprake van 11 verschillende
rechtsvragen (geschilpunten) die gezamenlijk in één massaalbezwaarregeling behandeld zijn en is op aandringen van een aantal (belasting)advi83

Kamerstuk 35 029, nr. 22.
Kamerstuk 35 027, nr. 11.
85
Kamerstuk 31 066, nr. 269.
84

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 19

20

seurs een uiterst laagdrempelige werkwijze overeengekomen voor het
indienen van bezwaarschriften. Zo werd volstaan met de opgave van de
naam- en adresgegevens van de betrokken belanghebbenden. Hierdoor
was bij de Belastingdienst onbekend welke rechtsvragen bij welke
belanghebbende speelden. Verder was het besluit tot toepassing van de
massaalbezwaarregeling pas in een laat stadium (ca. 1 maand voor de
arresten van de Hoge Raad) genomen en is de Belastingdienst op 1
rechtsvraag in het ongelijk gesteld. Gelet op het oordeel van de Hoge
Raad was motivering van de bezwaarschriften op dat punt noodzakelijk.
Daarbij merk ik op dat deze zaak de eerste was die onder de huidige
massaalbezwaarregeling heeft gespeeld. De Belastingdienst heeft op
basis van de gang van zaken daarom een aantal conclusies getrokken. Zo
zal een besluit tot toepassing van de massaalbezwaarregeling in principe
genomen worden zodra duidelijk is dat het aantal ingediende dan wel te
verwachten bezwaren daartoe noopt. Verder wordt de massaalbezwaarregeling zoveel mogelijk worden beperkt tot één rechtsvraag en voor zover
het bezwaarschrift een (nadere) motivering vereist zal hierom zo spoedig
mogelijk na indiening worden verzocht.
Inmiddels loopt er een nieuwe massaalbezwaarregeling, met betrekking
tot de forfaitaire vermogensrendementheffing van box 3 zoals deze gold
in 2017. Daarbij is op basis van bovenstaande conclusies een werkwijze
gevolgd die tegemoetkomt aan het door het lid Omtzigt gesignaleerde
probleem van tijdgebrek en tijdsdruk. Daarbij is relevant dat de overeengekomen laagdrempelige werkwijze bij de massaalbezwaarregeling PGA
niet bedoeld was om de deur open te zetten voor het ongebreideld
indienen van bezwaren. Bezwaar maakt iemand die het niet eens is met
een beschikking (in dit geval: een voldoening op aangifte). Verwacht mag
worden dat de belastingplichtige (c.q. zijn adviseur) weet op welke
gronden hij bezwaar maakt en de benodigde gegevens voor de
motivering daarvan voorhanden heeft.
Voorts ging het weliswaar om ongeveer twee miljoen bezwaarschriften,
maar dat is mede veroorzaakt door het feit dat het om meerdere
tijdvakken ging waarin dezelfde geschilpunten aan de orde waren. Het
aantal belanghebbenden bedraagt, zoals ik eerder aan uw Kamer
schreef86, ruim 478.000. Ook dit is een behoorlijk aantal, maar de
Belastingdienst is ervan uitgegaan dat in lang niet alle gevallen het
onderwerpelijke geschilpunt aan de orde was (zie ook bovenstaande
opmerking). Uiteindelijk hebben 1.847 belanghebbenden hun bezwaar op
het onderhavige punt gemotiveerd.
Eén en ander overziende kom ik tot de conclusie dat de massaalbezwaarregeling zoals die is toegepast bij het privégebruik auto heeft geleerd dat
de praktische toepassing van de regeling op onderdelen verbetering
behoefde. Deze verbetering is inmiddels in gang gezet. De ervaringen
hebben tot op heden niet geleid tot de noodzaak om de wettelijke regeling
aan te passen.
Ik hoop met deze brief uw Kamer naar tevredenheid te hebben geïnformeerd. Vanzelfsprekend ben ik bereid om – indien uw Kamer dit wenst –
van gedachten te wisselen over de inhoud van deze brief.
De Staatssecretaris van Financiën,
M. Snel

86

Kamerstuk 31 066, nr. 450.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 19

21

Bijlage 1

Hieronder vindt u een overzicht met alle moties en toezeggingen die ik
beschouw als afgedaan, dan wel afgehandeld en die mijns inziens geen
nadere toelichting behoeven.

Onderwerp

Motie/Toezegging

Toezegging gedaan/
Motie aangenomen

Toezegging afgedaan/
Motie afgehandeld

Een- en tweeverdieners

Toezegging

Kamerstuk 34 785, nr. 59.

Kamerstuk 35 000 XV, nr. 2.

Ontwikkeling vermogensopbouw

Toezegging

Kamerstuk 31 066, nr. 394.

Kamerstuk 34 775 IX, nr. 30.

DBA brief

Toezegging

Handelingen II 2018/19, nr. 8, item 8.

Kamerstuk 34 036, O.

WBSO

Toezegging

Handelingen II 2017/18, nr. 25,
item 8, p. 38.

Kamerstuk 32 637, nr. 328.

Stand van zaken startup en
scale-up beleid

Toezegging

Handelingen II 2018/19, nr. 22,
item 31.

Kamerstuk 32 637, nr. 343.

Vestigingsklimaat en acquisitiebeleid

Toezegging

Kamerstuk 32 637, nr. 303.

Kamerstuk 32 637, nr. 342, bijlage.

Rulingbeleid: lopende
verzoeken

Toezegging

Kamerstuk 25 087, nr. 187.

Kamerstuk 25 087, nr. 223.

Aanpak belastingontwijking en
belastingontduiking

Toezegging

Handelingen II 2017/18, nr. 105,
item 8.

Kamerstuk 25 087, nr. 222;
Kamerstuk 25 087, nr. 222, bijlage.

ANBI/SBBI

Toezegging

Kamerstuk 35 026, nr. 29.

Kamerstuk 35 026, nr. 63.

Parallelimport

Toezegging

Handelingen II 2017/18, nr. 24,
item 5; Kamerstuk 32 800, nr. 44.

Kamerstuk 32 800, nr. 49.

Gesprek met Centraal
Planbureau over energiebelasting met betrekking tot
koopkracht

Toezegging

Handelingen II 2018/19, nr. 23,
item 10.

Kamerstuk 35 000, nr. 81.

Pan Europees Pensioen
Product

Toezegging

Kamerstuk 22 112, nr. 2587.

Kamerstuk 22 112, nr. 2768.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 19

22

Bijlage 2

Hieronder vindt u een overzicht van alle moties en toezeggingen waarop
niet specifiek wordt ingegaan in de fiscale moties- en toezeggingenbrief.
In het overzicht is een korte reactie opgenomen waarom op de desbetreffende moties of toezeggingen niet specifiek wordt ingegaan.
Tweede Kamer

Onderwerp

Motie/Toezegging

Inhoud

Reactie

Wet DBA

Toezegging

Toegezegd om samen met de
Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid aan de slag te
gaan met de vervanging van de
Wet Deregulering Arbeidsrelatie
(DBA).

In het regeerakkoord is aangekondigd dat de Wet DBA
wordt vervangen door nieuwe maatregelen. Samen met de
Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wordt
gewerkt aan de vervanging van de wet DBA.

Onderzoek
marginale
belastingdruk

Toezegging

Toegezegd om een symposium te
organiseren in samenwerking met
het Centraal Planbureau (CPB).

In samenwerking met het CPB wordt gewerkt aan de
invulling en de datum van het symposium. Het streven is
om uw Kamer hierover op korte termijn nader te informeren.

Een- en
tweeverdieners /
onderzoek
marginale
belastingdruk

Motie (100/175)

Motie Stoffer c.s.: verzoekt de
regering, opties te schetsen voor
de langere termijn om de
pijnpunten in de marginale druk,
bijvoorbeeld voor eenverdieners,
weg te nemen en hierover binnen
een jaar te rapporteren aan de
Kamer.
Toegezegd in samenwerking met
de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid onderzoek te
doen naar de mogelijkheden om
de marginale druk tussen een- en
tweeverdieners te verkleinen.

Het streven is om nog voor de zomer van 2019 het rapport
omtrent marginale druk aan uw Kamer te verzenden.

Mogelijkheden verstrekken updates
omtrent
geüpdatete
informatie
over de
marginale
druk

Toezegging

Toegezegd om te kijken naar de
mogelijkheden om bijvoorbeeld
vóór de behandeling van het
Belastingplan geüpdatete
informatie over de marginale druk
te verstrekken, aangezien een
update van de tabel die vorig jaar
naar uw Kamer is gestuurd (voor
de jaren 2016, 2018 en 2021) niet
mogelijk is.

Het streven is om de tabellen inzake marginale druk uw
Kamer te doen toekomen als onderdeel van het pakket
Belastingplan 2020.

Eigenwoningregeling

Motie

Motie Snels:
verzoekt de regering nauwlettend
te monitoren of er alsnog
onvoorziene of onwenselijke
consequenties voor specifieke
groepen mensen optreden n.a.v.
de uitfasering van de Wet Hillen
en verzoekt bij constatering uw
Kamer daarover te rapporteren.

Gezien de korte periode sinds de inwerkingtreding
– 1 januari jl. – is er (nog) niets te melden.

Eigenwoningregeling

Toezegging

Toegezegd om bij een volgende
evaluatie van de eigenwoningregeling ook de werking van de
Wijziging van de Wet inkomstenbelasting 2001 tot het geleidelijk
uitfaseren van de aftrek wegens
geen of geringe eigenwoningschuldwet afschaffen mee te
nemen.

Deze toezegging ziet op een volgende evaluatie van de
eigenwoningregeling, na de evaluatie die op dit moment
wordt uitgevoerd. Deze volgende evaluatie is voorzien in de
periode 2024–2027.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 19

23

Onderwerp

Motie/Toezegging

Inhoud

Reactie

Betalingscapaciteit

Toezegging (34)

Toegezegd om een brief te sturen
over het begrip vermogen en
betalingscapaciteit.

De invoering van de stroomlijning van de invorderingsregelgeving voor belastingen en toeslagen was voorzien per
1 januari 2019, maar is uitgesteld tot na 2021. Dat geldt ook
voor de daarmee samenhangende invulling in lagere
regelgeving van de begrippen vermogen en betalingscapaciteit.
Die zal te zijner tijd aan uw Kamer worden voorgelegd
voorafgaand aan de invoering van de stroomlijning.
Dit heb ik uw Kamer medegedeeld in mijn brief van
18 september 2018 omtrent de openstaande moties en
toezeggingen.44

Evalueren en
monitoren
van de
effecten van
ATAD 1

Motie

Motie Lodders:
verzoekt de regering om de
effecten van de maatregelen van
ATAD 1 te monitoren en te
evalueren en hierover uiterlijk in
2024 separaat aan de Kamer te
rapporteren.

De maatregelen uit de Wet implementatie eerste EU-richtlijn
antibelastingontwijking (ATAD 1) zijn per 1 januari 2019
inwerking getreden. Voor het evalueren van de effecten van
deze maatregelen zijn aangiftegegevens uit de vennootschapsbelasting nodig. Deze zijn pas enkele jaren na afloop
van het boekjaar beschikbaar.
Het voornemen is uw Kamer uiterlijk in 2024 te informeren
over de effecten van de maatregelen uit ATAD 1.

Overzicht
wijze van
implementeren van ATAD
1 door
lidstaten

Toezegging

Toegezegd om de Europese
Commissie te vragen om,
wanneer de uiterste datum van
implementatie is verstreken, een
overzicht te geven van de wijze
waarop lidstaten de richtlijn
hebben geïmplementeerd.

Er is op dit moment nog geen overzicht voorhanden op
welke wijze andere lidstaten ATAD 1 implementeren. Zodra
dit overzicht beschikbaar is, wordt dit met uw Kamer
gedeeld.

Dividendbelasting

Toezegging

Toegezegd om te monitoren hoe
het aantal coöperaties en het
aantal houdstercoöperaties zich
ontwikkelt.
Toegezegd om uw Kamer in de
moties- en toezeggingenbrief in
het voorjaar van 2020 nader te
informeren over de ontwikkeling
van het aantal coöperaties.

Het streven blijft om uw Kamer in de fiscale moties- en
toezeggingenbrief van 2020 te informeren over de ontwikkeling van het aantal coöperaties en houdstercoöperaties.
Daarvoor zijn aangiftegegevens uit 2018 benodigd.

Dividendbelasting

Toezegging

Toegezegd om uw Kamer in het
kader van de afschaffing van de
dividendbelasting te informeren
over wanneer er gekeken zal
worden naar het verdragsbeleid.

Het streven blijft om uw Kamer een afzonderlijke brief te
sturen waarin wordt ingegaan op het huidige fiscale
verdragsbeleid.
De verwachting is dat deze brief in de loop van dit jaar aan
uw Kamer verzonden wordt.

Wetsvoorstel
bronbelasting
op interest en
royalty’s

Toezegging

Toegezegd om het wetsvoorstel
bronbelasting op interest en
royalty’s uiterlijk op Prinsjesdag
2019 in te dienen.

Op dit moment vinden de voorbereidingen plaats voor het
indienen van het wetsvoorstel met betrekking tot bronbelasting op interest en royalty’s. Het streven blijft dit wetsvoorstel uiterlijk op Prinsjesdag 2019 bij uw Kamer in te dienen.

Wetsvoorstel
bronbelasting
op interest en
royalty’s.

Toezegging

Toegezegd om op een later
moment bij de aangekondigde
bestudering van de mogelijke
integratie van de dividendbelasting en de bronbelasting op
dividenden nader te kijken naar
de wenselijkheid van de heffing
van bronbelasting op uitdelingen
van winst door nonhoudstercoöperaties aan leden
gevestigd in een laagbelastende
jurisdictie.

Het tijdpad voor het vervolg voor de mogelijke integratie
van beide belastingen is op dit moment nog niet bekend.
Momenteel hebben de voorbereidingen voor het indienen
van het wetsvoorstel met betrekking tot bronbelasting op
interest en royalty’s voor het kabinet prioriteit. Zie ook de
nota n.a.v. het verslag d.d. 5 november 2018 bij de Wet
bedrijfsleven 2019.1

Bankenbelasting

Motie

Toegezegd om bij de volgende
evaluatie van de bankenbelasting
de economische effecten zo veel
mogelijk mee te nemen en de
Kamer dan daarover te rapporteren.

De volgende evaluatie van de bankenbelasting vindt plaats
in 2021.
Op dat moment kan uitvoering worden gegeven aan de
motie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 19

24

1

Onderwerp

Motie/Toezegging

Inhoud

Reactie

EU Public
CbCR

Toezegging

Toegezegd om uw Kamer te
informeren over de relevante
ontwikkelingen met betrekking tot
publieke country by country
reporting (CbCR).

De onderhandelingen over de publieke CbCR vinden
momenteel plaats. Zodra er relevante informatie beschikbaar is wordt uw Kamer geïnformeerd over de stand van
zaken.

EU zwarte
lijst

Motie

Motie Schouten en Groot:
verzoekt de regering de verdragen
met landen die op de zwarte lijst
zijn opgenomen te heroverwegen,
zodra de zwarte lijst is vastgesteld
door de EU.

In de brief over het Nederlands fiscaal verdragsbeleid, welke
naar verwachting in de loop van 2019 aan uw Kamer wordt
verstuurd, zal worden ingegaan op het verzoek om de
verdragen met landen die op de zwarte lijst zijn opgenomen
te heroverwegen.

Youngtimers

Toezegging

Toegezegd om onderzoek te doen
naar de toepassing van de
youngtimerregeling op auto’s
zonder uitstoot van 5 jaar en
ouder.

Momenteel loopt het onderzoek naar de mogelijkheid om
elektrische auto’s van 5 jaar en ouder onder de youngtimerregeling te laten vallen nog. Op korte termijn wordt uw
Kamer per aparte brief geïnformeerd over de uitkomsten
van dit onderzoek.

Zorgkosten

Toezegging

Toegezegd om, wanneer meer
inzicht bestaat in de gemeentelijke maatwerkvoorziening Wet
maatschappelijke ondersteuning,
dat de fiscale regeling voor
chronisch zieken en gehandicapten verder zal worden vereenvoudigd en in samenspraak met het
Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport tegen het licht
wordt gehouden.

De verkenning loopt.

Kamerstuk 35 028, nr. 21, p. 20–22.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 19

25