Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2091
Vragen van de leden De Mos en Graus (beiden PVV) aan de staatssecretaris
van Infrastructuur en Milieu over CO2-maatregelen op Europees niveau.
(ingezonden 13 maart 2012).
Antwoord van staatssecretaris Atsma (Infrastructuur en Milieu) (ontvangen
4 april 2012).
Vraag 1 en 2
Wat is de uitkomst van uw pleidooi, in de Milieuraad in Brussel, waarin u
heeft opgeroepen te komen tot een EU-breed onderzoek naar de gevolgen
van het Emissiehandelssysteem voor de Luchtvaart (ETS)?
Heeft u tevens gepleit, aangezien u de motie De Mos/Leegte1 typeerde als
ondersteuning van beleid, voor het naar een hoger niveau, te weten de
Transportraad en de Raad voor Regeringsleiders, tillen van het ETSluchtvaartdossier? Zo ja, wat is de uitkomst hiervan? Zo nee, bent u bereid dit
alsnog te doen?
Antwoord 1 en 2
Tijdens de Milieuraad van 9 maart jl. heb ik in mijn inbreng duidelijk gemaakt
dat ik het EU beleid gericht op de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen door de luchtvaart steun. Ik heb ook mijn zorgen herhaald over het
«level playing field» bij het uitblijven van een mondiaal systeem en over
mogelijke tegenmaatregelen, die landen buiten Europa dreigen te treffen in
reactie op de invoering van het CO2-emissiehandelssysteem voor de
luchtvaart. Daarbij heb ik onder meer gewezen op de uitkomsten van het
recent onderzoek van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid naar de
gevolgen die de Nederlandse luchtvaart zou kunnen ondervinden, wanneer er
tegenmaatregelen worden getroffen door derde landen, zoals een boycot. Ik
heb andere lidstaten opgeroepen een vergelijkbaar onderzoek uit te voeren. Ik
heb erop aangedrongen dat de Europese Commissie «alles op alles zet» om
te voorkomen, dat landen als de VS, Rusland en China tegenmaatregelen
nemen ten nadele van de EU of haar lidstaten. Het is van belang dat de EU
één front vormt. In zijn algemeenheid werden mijn zorgen door andere
lidstaten erkend.
Van twee lidstaten kreeg ik expliciet bijval waar het ging om de zorgen over
het «level playing field» en de mogelijke effecten van tegenmaatregelen.
Commissaris Hedegaard sloot af met te constateren dat ze de bevestiging van
1

ah-tk-20112012-2091
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

Kamerstuk, 21 501-08, nr. 410.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

het belang tot gezamenlijk optreden in het kader van ICAO en ten aanzien van
mogelijke tegenmaatregelen ziet als steun voor haar beleid.
Parallel aan de behandeling in de Milieuraad stond het onderwerp ook bij de
Transportraad van 22 maart op de agenda. Zoals aangegeven tijdens het
Algemeen Overleg van 15 maart heeft de Minister van Infrastructuur en
Milieu ook daar de Nederlandse zorgen in gelijke bewoordingen naar voren
gebracht. Ook in de Transportraad kreeg Nederland bijval en hebben
meerdere landen blijk gegeven van hun zorgen over de ontwikkelingen en de
uitvoering van tegenmaatregelen.
Uit de terugmelding van de Europese Commissie is gebleken dat tijdens
topontmoetingen tussen de EU en landen als China, India, VS, het onderwerp
aan de orde komt.
Vraag 3
Bent u bekend met het bericht «Europese Unie niet onder de indruk van
Chinees verzet tegen CO2-heffing luchtvaart»2 en klopt de uitspraak van
Eurocommissaris Hedegaard dat zolang er geen mondiaal akkoord is, de EU
zal vasthouden aan het huidige systeem en dat «Alle lidstaten die positie
steunen»? Zo ja, hoe strookt dit dan met uw uitspraak in de Telegraaf van
6 maart 20123 dat «als er geen mondiaal akkoord komt, er sprake is van
oneerlijke concurrentie en de ETS-maatregel van de baan moet»? Gaarne een
duidelijk antwoord.
Antwoord 3
Ja, ik ben bekend met het bericht. Eurocommissaris Hedegaard heeft naar
verluid deze uitspraken gedaan in reactie op de vraag naar de kans dat het
EU ETS wordt uitgesteld of ingetrokken nu er binnen ICAO wordt gewerkt aan
een mondiaal systeem voor de reductie van broeikasgassen door de
luchtvaart.
Zoals ook blijkt uit mijn brief van 6 maart 2012 aan de Tweede Kamer steun ik
het beleid van de Europese Commissie, maar heb ik grote zorgen over de
mogelijke ongewenste gevolgen van het EU ETS voor de Europese luchtvaart
in het algemeen en die van Nederland in het bijzonder. Voorts heb ik
aangegeven dat inzet binnen ICAO om te komen tot een mondiaal systeem
de beste manier is om tegenmaatregelen van derde landen en verstoring van
het level playing field te voorkomen.
Vraag 4 en 5
Bent u bereid de implementatie van de ETS-wetgeving terug te draaien, zeker
nu negen grote luchtvaartmaatschappijen willen dat de ETS-heffing wordt
uitgesteld en China haar eerste tegenmaatregel ten uitvoer heeft gebracht
door de order van 45 Airbus-toestellen, met een waarde van 12 miljard dollar,
stil te leggen?
Deelt u de mening dat door de CO2-heffing imagoschade bij anti-ETS landen
wordt opgelopen en dat het terugdraaien van de wetgeving veel sympathie
kan opwekken bij de landen die tegen het systeem zijn en kan de BV
Nederland hier wellicht zelfs voordeel uithalen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4 en 5
Het oplossen van de ontstane problemen en het voorkomen van verdere
escalatie moet op mondiaal niveau plaatsvinden, waarbij we als Europa
gecoördineerd moeten blijven optreden en lidstaten niet zouden moeten
kiezen voor een individuele route. Dit zou de positie van Europa verzwakken,
ook met het oog op het proces binnen ICAO om te komen tot een mondiaal
systeem, hetgeen ook de luchtvaartmaatschappijen nastreven. Tegelijkertijd
zal ik de Europese Commissie blijven attenderen op de noodzaak voortvarend
in te zetten op een mondiaal systeem en voorts om op alle niveaus alles op
alles te zetten om tegenmaatregelen te voorkomen.

2

3

http://www.demorgen.be/dm/nl/990/Buitenland/article/detail/1406551/2012/03/09/EU-nietonder-indruk-van-Chinees-verzet-tegen-CO2heffing.dhtml?utm_source=RSSReader&utm_medium=RSS
http://www.telegraaf.nl/binnenland/11653390/__Vliegtaks_is_strop_voor_Schiphol__.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Vraag 6
Bent u voorts bereid bij voorbaat duidelijk te maken dat u tegen de, door
Commisaris Hedegaard, aangekondigde CO2-reductie maatregelen in de
zeescheepvaartsector bent, zeker wanneer het een emissierechten systeem
betreft? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Ik ben niet tegen CO2-reductie maatregelen in de zeevaartsector. Alle
sectoren zullen zich moeten inspannen. Gezien het mondiale karakter van de
zeevaart heeft het mijn sterke voorkeur klimaatbeleid voor deze sector op
mondiaal niveau te regelen, dat wil zeggen in de Internationale Maritieme
Organisatie (IMO). In juli 2011 heeft IMO, als eerste sector met zulke
afspraken, voor nieuw te bouwen schepen regelgeving opgesteld gericht op
beperking van de CO2-uitstoot (betreft technische en operationele maatregelen).
IMO heeft nog geen besluiten genomen over marktgerichte maatregelen. De
Europese Commissie heeft daarop conform de opdracht van de Raad en het
Europees Parlement het initiatief naar zich toe getrokken. Indien de Europese
Commissie een regionale benadering voorstelt, moet zo’n EU systeem –
gezien de ervaringen met de luchtvaart – juist bijdragen aan de totstandkoming van en compatibel zijn met een mondiaal systeem. Het mag er in geen
geval aan in de weg staan. Ik zal ieder voorstel van de Commissie dan ook
zeer kritisch bezien.
Ik heb nog géén voorkeur voor een marktgerichte reductiemaatregel. Bij de
ontwikkeling van marktgerichte reductiemaatregelen heb ik enkele belangrijke
uitgangspunten, zoals de reikwijdte en de effectiviteit van de maatregel en
het voorkomen van negatieve effecten op de concurrentiekracht van de
Nederlandse maritieme sector en de havens. Aspecten als «carbon leakage»,
uitvoerbaar- en handhaafbaarheid, administratieve lasten, het gevaar van het
verschuiven van ladingsstromen van zee naar land (modal-back-shift) en de
positie van Rotterdam als bunkerhaven zijn daarbij voor mij essentieel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3