Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 300 V

Vaststelling van de begrotingsstaat van het
Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het
jaar 2020

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
INHOUDSOPGAVE
A.

ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

3

BEGROTINGSTOELICHTING

4

1.

LEESWIJZER

4

2.

BELEIDSAGENDA
2.1 Belangrijkste beleidsmatige mutaties
2.2 Overzicht niet-juridische verplichte uitgaven
2.3 Meerjarenplanning beleidsdoorlichtingen
2.4 Overzicht risico regelingen

7
19
21
23
24

3.

BELEIDSARTIKELEN
1. Versterkte internationale rechtsorde, eerbiediging van mensenrechten en gastlandbeleid
internationale organisaties
2. Veiligheid en stabiliteit
3. Effectieve Europese samenwerking
4. Consulaire belangenbehartiging en het
internationaal uitdragen van Nederlandse
waarden en belangen

25

4.

NIET-BELEIDSARTIKELEN
5. Geheim
6. Nominaal en Onvoorzien
7. Apparaat

51
51
52
53

5.

BIJLAGEN
Bijlage 1: Verdiepingshoofdstuk
Bijlage 2: Moties en toezeggingen
Bijlage 3: Subsidieoverzicht
Bijlage 4: Evaluatie- en overig onderzoek

59
59
62
78
80

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

1

B.

kst-35300-V-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

25
30
37

44

Bijlage 5: Lijst van afkortingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

82

2

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETVOORSTEL
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting,
worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet
2016 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld.
Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om de begrotingsstaat van het
Ministerie van Buitenlandse Zaken voor het jaar 2020 vast te stellen.
Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten vormen samen de
Rijksbegroting voor het jaar 2020. Een toelichting bij de Rijksbegroting als
geheel is opgenomen in de Miljoenennota.
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten voor het jaar 2020 vastgesteld. De in de begroting
opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze
memorie van toelichting toegelicht (de zogenoemde begrotingstoelichting).
De Minister van Buitenlandse Zaken,

S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

3

B. BEGROTINGSTOELICHTING
1. LEESWIJZER
Deze leeswijzer gaat in op de opbouw van de beleidsagenda, de beleidsartikelen en de overige onderdelen van de begroting.
Algemeen
Buitenlandse betrekkingen zijn een zaak van het Koninkrijk der Nederlanden: Nederland in Europa en in het Caribisch gebied (de openbare
lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba), alsmede de Caribische
Koninkrijkslanden Aruba, Curaçao en Sint Maarten. Waar deze begroting
spreekt over «Nederland» of «Nederlands» wordt daarmee bedoeld:
«(van) het Koninkrijk der Nederlanden», tenzij het gaat om zaken die
specifiek het land Nederland betreffen, zoals het EU-lidmaatschap,
ontwikkelingssamenwerking, NAVO-lidmaatschap en Nederlandse
beleidsuitvoering.
Het Ministerie van Buitenlandse Zaken is een Koninkrijksministerie en de
Minister is een Koninkrijksminister. Dat betekent dat niet alleen de
belangen van Nederland behartigd dienen te worden, maar ook van de
Caribische Koninkrijkslanden. Het is dan ook de inzet van Buitenlandse
Zaken, inclusief het postennet, om de belangen van alle vier de autonome
Koninkrijkslanden op het gebied van buitenlandse betrekkingen zo
optimaal mogelijk te incorporeren in het bredere buitenlandbeleid van het
Koninkrijk.
Beleidsagenda
De beleidsagenda bevat de politieke hoofdlijnen van het buitenlandbeleid
van de regering. De beleidsagenda bevat een overzicht van de meerjarenplanning beleidsdoorlichtingen en de belangrijkste beleidsmatige
mutaties ten opzichte van de Memorie van Toelichting 2019, inclusief de
mutaties uit de eerste suppletoire begroting 2019.
Beleidsartikelen
In de beleidsartikelen staan de volgende onderdelen per begrotingsartikel
verder uitgewerkt:
A: Algemene doelstelling
Elk beleidsartikel begint met de algemene doelstelling (titel van het
beleidsartikel) met een korte toelichting.
B: Rol en verantwoordelijkheid
De rol en de verantwoordelijkheid van de Minister wordt beschreven aan
de hand van de volgende categorieën: stimuleren, financieren, regisseren
en uitvoeren.
Volgens het uitgangspunt van verantwoord begroten zijn er alleen
kwantitatieve indicatoren bij resultaatverantwoordelijkheid. Een indicator
onderbouwt de resultaatverantwoordelijkheid van de Minister voor een
deel van de consulaire dienstverlening (beleidsartikel 4). Op de overige
beleidsterreinen van Buitenlandse Zaken heeft de Minister een stimulerende of financierende rol, en in sommige gevallen een regisserende rol.
De mogelijkheden voor kwantitatieve effectmeting voor de meeste
beleidsterreinen van Buitenlandse Zaken zijn dan ook beperkt.
Kenmerkend is de internationale context waarin veel spelers en factoren
de doelbereiking beïnvloeden. Vaak is er een gezamenlijke inspanning

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

4

waarbij het weinig zinvol is (een deel van) de resultaten toe te rekenen
aan Nederland, dat een deel van de input heeft verzorgd. Kwaliteitsbewaking van de beleidsuitvoering vindt plaats door middel van periodieke
beleidsdoorlichtingen.
C: Beleidswijzigingen
Dit is een overzicht van belangrijke wijzigingen als gevolg van nieuw
regeringsbeleid, evaluatie of voortschrijdend inzicht. Daar waar sprake is
van beleidswijzigingen die in beleidsnotities zijn verschenen, is verwezen
naar de betreffende notitie met het Kamerstuk.
D1: Budgettaire gevolgen van beleid
In het kader van «verantwoord begroten» presenteren departementen de
financiële inzet op instrumentniveau. Het aantal activiteiten en het aantal
financiële instrumenten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken
inclusief het postennet is aanzienlijk. In sommige gevallen zijn de
instrumenten nog niet bekend, omdat de programma’s na het verschijnen
van de begroting starten en dan duidelijk wordt hoe financiering
plaatsvindt.
D2: Budgetflexibiliteit
Per begrotingsartikel is aangegeven welk percentage van de begroting
juridisch is vastgelegd. Als onderdeel van verantwoord begroten wordt
alleen de juridische verplichting voor het begrotingsjaar opgenomen. Ook
wordt toegelicht hoe de juridische verplichting op artikelonderdeel is
ingevuld. Aanvullend hierop is, in lijn met de rijksbrede begrotingsvoorschriften, gekozen om toe te lichten hoe de niet-juridisch verplichte
middelen naar verwachting zullen worden ingezet. Dit overzicht staat
onder hoofdstuk 2.2 van de begrotingstoelichting.
E: Toelichting op de financiële instrumenten
Deze toelichting geeft per artikelonderdeel inzicht in de financiële
instrumenten, zoals in de tabel onder D zijn opgenomen.
Overige onderdelen van de begroting
Na de vier beleidsartikelen volgen de drie niet-beleidsartikelen en het
verdiepingshoofdstuk. De niet-beleidsartikelen zijn het verplichte artikel 5
«geheim», artikel 6 «nominaal en onvoorzien» waarin de reserveringen
voor loon- en prijsindexatie binnen de Homogene Groep Internationale
Samenwerking (HGIS) staan opgenomen en artikel 7 «apparaat» waarin
een splitsing is aangebracht tussen personele- en materiële uitgaven. Ten
slotte volgen vijf bijlagen: het verdiepingshoofdstuk met informatie over
andere nog niet toegelichte beleidsmatige mutaties onder de beleidsagenda, de lijst met moties en toezeggingen aan de Kamer, het subsidieoverzicht, de evaluatie- en onderzoekstabel en de lijst met afkortingen.
Groeiparagraaf
BZ werkt in Rijksbreed kader aan een betere aansluiting tussen de
financiële systemen enerzijds en de begrotingstabellen anderzijds. Dat
heeft in bepaalde gevallen in de tabellen tot aanpassingen geleid op
instrument- en detailniveau. Op (sub-) artikelniveau zijn geen wijzigingen
doorgevoerd. Ook de weergave van de gegevens van 2018 en 2019 is
daarop aangepast.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

5

De relatie met de HGIS-nota
Samen met de departementale begrotingen wordt ook de HGIS-nota aan
de Staten-Generaal gepresenteerd. Deze omvat naast de HGIS uitgaven en
ontvangsten van Buitenlandse Zaken ook buitenlanduitgaven en
ontvangsten van de andere ministeries. Deze bundeling bevordert de
samenhang en samenwerking die voor een geïntegreerd en coherent
buitenlandbeleid van belang zijn. De nota over de HGIS bevat een
overzicht van de belangrijkste programma’s en uitgaven voor het
buitenlandbeleid, waaronder een overzicht van de begrotingsontwikkelingen binnen de HGIS en bijlagen die alle buitenlanduitgaven overzichtelijk presenteren, zoals een totaaloverzicht van de buitenlanduitgaven die
als officiële ontwikkelingshulp (ODA) kwalificeren. In de HGIS-nota wordt
daarnaast op hoofdlijnen inzicht gegeven in de internationale klimaatfinanciering 2019 en de internationale inspanningen op migratie in 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

6

2. BELEIDSAGENDA 2020
Voor Nederland, wereldwijd
Ons Koninkrijk is onlosmakelijk verbonden met de rest van de wereld. Een
wereld die volop in beweging is. Een wereld van geopolitieke en
economische machtsverschuivingen waarin onzekerheid en onvoorspelbaarheid ons werkveld bepalen. In de afgelopen jaren is China’s zelfvertrouwen op het wereldtoneel aanzienlijk toegenomen. Ook landen als Iran
en Rusland nemen een steeds assertievere houding aan. De TransAtlantische relatie is aan verandering onderhevig. Het multilaterale stelsel
staat onder druk. En duurzame oplossingen voor de conflicten in Jemen,
Syrië, Libië, Venezuela en het Midden-Oosten Vredesproces blijven
vooralsnog uit. Wat ver weg gebeurt, raakt ons dichtbij.
En ook dichterbij huis zijn er uitdagingen. De Brexit impasse en het
onvermogen van de EU om een adequaat antwoord te formuleren op
andere uitdagingen hebben de verhoudingen binnen de EU op scherp
gezet. Daarnaast hebben we ervaren dat het einde van een conflict, zoals
de militaire overwinning op ISIS in Syrië en Irak, nieuwe uitdagingen met
zich meebrengt, zoals de omgang met zogeheten terugkeerders en de
complexiteit van de berechting van IS-strijders. Brede internationale
ontwikkelingen op het gebied van digitalisering en veiligheid onderstrepen de wens op scherper toezicht met betrekking tot de bescherming
van kennis. Binnenlandse aangelegenheden zijn niet los te koppelen van
ontwikkelingen in het buitenland.
Er zijn ook lichtpunten. De ontwikkelingen van de laatste twaalf maanden
in Ethiopië, Algerije en Armenië tonen aan dat democratie nog steeds een
krachtige lokroep heeft, ook in samenlevingen die decennialang onder
reactionair bewind gebukt zijn gegaan. Bovendien bieden onze open
economie en onze rol op het wereldtoneel ook kansen. Kansen voor het
Nederlandse bedrijfsleven en het vormen van nieuwe allianties. Kansen
voor studenten en het verbeteren van internationaal onderwijs. Kansen
voor reizigers wereldwijd.
Nederland is goed geëquipeerd om in deze turbulente wereld zijn
belangen en waarden veilig te stellen. Binnen de bondgenootschappen en
organisaties waar wij lid van zijn heeft Nederland een goede positie en
reputatie. We gelden als innovatief, betrouwbaar, goed geïnformeerd en
zeer betrokken – ook bij ontwikkelingen ver van huis. We zijn een sterk
gedigitaliseerd land, met goed opgeleide en mondige burgers. Onze
kennis en expertise, op het gebied van water, landbouw, logistiek en recht,
is wereldwijd gewild. Wij blazen onze partij mee als 17e economie in de
wereld, 8e exportland met een groot internationaal opererend bedrijfsleven en bijdragen aan missies in Irak en Afghanistan. Maar we moeten
ons blijven inspannen om binnen het verschuivende geopolitieke
krachtenveld een weg zien te vinden om dringende vraagstukken het
hoofd te bieden, zoals irreguliere migratie en terugkeerproblematiek,
klimaatverandering, cyberaanvallen en diefstal van intellectueel
eigendom, ongewenste buitenlandse inmenging en -financiering,
mensenrechtenschendingen, instabiliteit en onveiligheid, terrorisme en
nucleaire dreigingen.
Dit vergt een zorgvuldig en krachtig buitenlandbeleid dat onze Nederlandse belangen en waarden blijft waarborgen, overal ter wereld. Vanuit
Den Haag en ons uitgebreide netwerk van 140 ambassades en posten
zetten wij ons in voor Nederland en alle Nederlanders, waar en wanneer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

7

dan ook. Ons uitgangspunt blijft dan ook in 2020: voor Nederland,
wereldwijd. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken werkt daarbij samen
met veel verschillende partners, onder andere het bedrijfsleven, kennisinstituten en adviesraden, NGO’s, sociale partners, en culturele instellingen.
Het ministerie streeft er daarbij enerzijds naar om de beschikbare kennis
en expertise van deze partners zo effectief mogelijk te benutten, en
anderzijds ook deze partners zo goed mogelijk te positioneren in het
buitenland.
Waar we belangen of standpunten delen, gaan we actief op zoek naar
samenwerking, om zo bredere coalities op deelterreinen te kunnen
vormen en de Nederlandse belangen maximaal te behartigen. Dat is meer
dan ooit noodzakelijk. Problemen zijn in toenemende mate grensoverschrijdend en vragen om een internationale aanpak. Om deze reden en
tegen de achtergrond van het (aangekondigde) uittreden van het Verenigd
Koninkrijk, zet Nederland binnen de EU meer in op het aangaan van brede
coalities op deelterreinen om zo de Nederlandse belangen maximaal te
behartigen. Nederland streeft daarbij naar een beter functionerende EU
die de eigen belangen en waarden verdedigt. Naast de EU zijn ook andere
multilaterale fora, zoals de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie
(NAVO), het Internationaal Monetair Fonds (IMF), de Wereldbank, de
Wereldhandelsorganisatie (WTO) en de Verenigde Naties (VN) en de G20
van groot belang. Het beschermen en verbeteren van de multilaterale
wereldorde is tegen het licht van de geopolitieke machtsverschuivingen
noodzakelijk. Als middelgroot land is Nederland gebaat bij een op regels
gebaseerde en goed functionerende multilaterale wereldorde. Handel en
economie hebben grote baat bij de voorspelbaarheid die dit brengt. Als
pleitbezorger van de internationale rechtsorde draagt Nederland tevens
bij aan het huisvesten van internationale gerechtshoven, tribunalen, en
instellingen ter bescherming van de internationale rechtsorde. Nederland
maakt ook een bijdrage beschikbaar voor de renovatie van het Vredespaleis.
Het buitenlandbeleid heeft een sterk dynamisch en onvoorspelbaar
karakter. Plotselinge versnellingen in democratisering zoals in Armenië,
de terugtrekking van de Verenigde Staten uit het Joint Comprehensive
Plan of Action (JCPOA) met Iran, de crisis in de Golf, cyberaanvallen,
democratisch protest in Venezuela en mensenrechtenschendingen in
Myanmar laten zich niet altijd goed voorspellen, maar vereisen wel een
snelle reactie en anticipatievermogen. Als middelgrote mogendheid blijft
een deel van het werk van het Ministerie van Buitenlandse Zaken op het
wereldtoneel noodgedwongen reactief. Dan moet Nederland snel op zoek
naar coalities, ook in EU-verband, om onze positie kracht bij te zetten. Dan
starten wij een dialoog, ook met nieuwe machthebbers, om onze
belangen veilig te stellen. Dan gaan we – ook op onderwerpen als
mensenrechten en respect voor internationaal recht – stevig het gesprek
aan waar nodig. Dat vergt snelheid en flexibiliteit.
Het beheersen van conflicten vereist bovendien een lange adem en
volharding, zonder dat vooraf goed te voorspellen is hoe snel dit tot de
gewenste uitkomst leidt. Zo blijft de situatie in Syrië zeer zorgwekkend.
Een inclusieve politieke oplossing blijft nodig – ook voor de bredere
belangen van Nederland en Europa. De huidige situatie biedt geen
oplossing voor de grondoorzaken van instabiliteit in de regio: vluchtelingen kunnen niet terugkeren; onvrede is een voedingsbodem voor
radicalisering; en de deur staat open voor nieuwe conflicten tussen
verschillende potentiële machthebbers. Ook straffeloosheid vormt nog

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

8

altijd een groot probleem: het risico bestaat dat internationale normvervaging optreedt indien gebruik van chemische wapens en mensenrechtenschendingen door het Assad-regime en ISIS zonder gevolgen blijven.
De Nederlandse inzet blijft daarom gericht op het ondersteunen van het
politieke proces, het waarborgen van de internationale rechtsorde en het
verzachten van het menselijk lijden door het verlenen van humanitaire
hulp.
Ook in het Midden-Oosten vredesproces blijven concrete stappen
vooralsnog uit. Het Amerikaanse vredesplan, de koers van het nieuwe
Israëlische kabinet en de onopgeloste kwestie van de intra-Palestijnse
verzoening zullen komend jaar in grote mate de haalbaarheid van de
verwezenlijking van de twee-statenoplossing gaan bepalen. Het kabinet
blijft zich met politieke dialoog, ontwikkelingssamenwerking en humanitaire hulp inzetten voor het behoud en de verwezenlijking van een
twee-statenoplossing. Ook hier zal het kabinet zich actief inzetten voor een
eensgezinde EU-positie op de te verwachten ontwikkelingen, waarbij de
bestaande EU-parameters voor een oplossing leidend zijn.
Nederland investeert in de bilaterale relaties met derde landen om zo
dialoog te stimuleren en onze waarden en belangen te verdedigen. Dit
gebeurt onder andere door middel van ons uitgebreide en geïntensiveerde postennet, en de verscheidene ministeriële bezoeken gedurende
het jaar. Zo zet Nederland de in 2018 en 2019 geïntensiveerde bilaterale
dialoog met Nigeria voort in de vorm van politieke consultaties en
expertbijeenkomsten op het gebied van migratie, veiligheid en handel om
zo bij te dragen aan oplossingen voor een stabieler en welvarender
Nigeria. Dialoog stelt ons in staat om ook moeilijke zaken bespreekbaar te
maken, zoals de zorgwekkende mensenrechtensituatie in onder andere
Turkije, Egypte, China, Saoedi-Arabië en Rusland. Zonder dat we afbreuk
doen aan onze waarden, zoekt Nederland tegelijkertijd met deze landen
samenwerking daar waar er gedeelde belangen zijn, zoals op het gebied
van terrorismebestrijding, het tegengaan van financieringsstromen die
bijdragen aan de verspreiding van extremistisch gedachtengoed en
diversificatie en verduurzaming van de wereldeconomie.
Diplomatie is helaas niet altijd voldoende. In het buitenlandbeleid deinst
Nederland er dan ook niet voor terug om machtsmiddelen in te zetten om
een krachtig politiek signaal af te geven. Punitief en preventief handelen is
immers soms noodzakelijk wanneer de veiligheid en welvaart van onze
burgers in het geding komen. Wanneer ons Koninkrijk bedreigd wordt
door ongewenste buitenlandse inmenging, is enkel een ferme reactie
adequaat. Wanneer onze cyberspace niet langer open en veilig is, zijn we
genoodzaakt tot actie. Wanneer mensenrechtenschendingen voortduren,
kunnen we niet zwijgzaam toekijken. Zo blijft Nederland zich in EU- en
VN-verband inzetten voor een effectief gebruik van sanctieregimes en het
plaatsen van personen en entiteiten op sanctielijsten, zodat hun tegoeden
worden bevroren en zij de EU niet meer kunnen bezoeken. Het kabinet
stuurt erop aan dat in 2020 een EU-mensenrechtenregime van kracht is1.
Daarnaast pleit Nederland voor een EU die snel in staat is om mensenrechtenschendingen te veroordelen door middel van gezamenlijke
verklaringen. Het kabinet acht het van belang mensenrechtenschendingen
aan te kaarten en daarmee tevens de (mondiale) publieke opinie te
mobiliseren.

1

Motie lid Omtzigt Magnitskywet (Kamerstuk 22 112, nr. 2529)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

9

We beschikken daarnaast over belangrijke financiële en militair-civiele
instrumenten om ons beleid vorm te geven. Zo geven we via bilaterale en
multilaterale fora, zoals het EU budget, steun aan projecten en
programma’s in derde landen om onze doelstellingen (veiligheid,
stabiliteit, welvaart en mensenrechten) tot uitvoering te brengen.
Nederland neemt ook zijn internationale verantwoordelijkheid door in
bondgenootschappelijk verband bij te dragen aan de veiligheid elders.
Met onze kwalitatief hoogstaande bijdrage aan de zogeheten 3D-missies
(«Defense, Development, Diplomacy») in landen als Afghanistan en Irak
ondersteunen wij capaciteitsontwikkeling, stabiliteit en veiligheid in deze
landen.
Tot slot eigent Nederland zich een actieve rol toe bij de organisatie van
relevante conferenties. Zo is met de Planetary Security Conferenties van
2019 en eerder, bijgedragen aan kennisvorming en oplossingsgericht
denken over grensoverschrijdende problematiek. Met de resultaten die via
het Planetary Security Initiative zijn behaald als vertrekpunt, zal het
kabinet via multilaterale fora, eigen activiteiten en ondersteuning van
kennisopbouw actief blijven bijdragen aan het verminderen van klimaatgerelateerde veiligheidsrisico’s.
Beleidsprioriteiten in 2020
Voor een effectief en slagvaardig buitenlandbeleid is het van belang
prioriteiten te stellen en keuzes te maken. Deze keuzes zijn op hoofdlijnen
vervat in het Regeerakkoord en verder uitgewerkt in de diverse beleidsnota’s, rapportages en belanghebbende brieven, in het bijzonder: de
Geïntegreerde Buitenland- en Veiligheidsstrategie 2018–2022, de
Mensenrechtenrapportage 2017 en 2018, de Staat van de Europese Unie,
de Integrale Migratieagenda, de Staat van het Consulaire, de brieven2
inzake de versterking van het postennet, de China-notitie en de nog te
verschijnen Rusland-brief. Deze nota’s, rapportages en brieven vormen de
basis voor het werk van het Ministerie van Buitenlandse Zaken in 2020.
Binnen deze kaders streeft het kabinet in 2020 een aantal specifieke
doelen en resultaten na, die hieronder nader worden uiteengezet.
Relatie met geopolitieke mogendheden
Juist in deze onzekere tijden waar geopolitieke spanningen zich voordoen
én intensiveren, investeert Nederland in de samenwerking met onze
Trans-Atlantische bondgenoot, de Verenigde Staten (VS), inclusief een
eerlijke discussie daar waar standpunten uiteenlopen. In 2020 richt de
Nederlandse inzet in relatie tot de VS zich op bestendiging van een
positieve relatie met een van de belangrijkste bondgenoten van
Nederland, onder meer door verdere invulling van de strategische dialoog
over cyber en over kritieke technologie. Daarnaast zet Nederland in op een
versterking van de Trans-Atlantische band door o.m. het ontwikkelen van
een concrete EU-VS beleidsagenda in samenwerking met de EU, haar
lidstaten, kennisinstituten en Amerikaanse partners.
In 2019 presenteerde het kabinet een China-notitie3. Kern van de
China-notitie is dat Nederland streeft naar een nieuwe balans in de relatie
met China, waarbij kansen moeten worden gegrepen waar het kan, maar
ook bescherming moet worden geboden waar het moet. Nederland zet in
op wederkerigheid. In 2020 werkt het kabinet verder aan de realisatie van
de doelstellingen van de China-notitie. Een belangrijk element daarin is de
2
3

Kamerstuk 32734, nr. 31 (2 juli 2018) en Kamerstuk 32734, nr. 32 (8 oktober)
Kamerbrief 15 mei 2019, naar aanleiding van Motie Becker kst nr 33 694-16

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

10

opbouw van een kennisnetwerk, gericht op het vergroten van de kennis
over China – zowel binnen de overheid als breder in Nederland. Daarnaast
zal Nederland zich in Brussel en in Europese hoofdsteden inzetten voor
grotere EU cohesie ten aanzien van China en zich met internationale
gelijkgezinde partners inzetten voor behoud en versterking van de
internationale rechtsorde. Een stevige dialoog over de mensenrechten in
China is hierbij van belang.
De bilaterale relatie met Rusland staat al langere tijd onder druk. De door
de Tweede Kamer verzochte Rusland-brief4 biedt de mogelijkheid om het
tot op heden gevoerde beleid van druk en dialoog tegen het licht te
houden. In deze brief wordt de beleidsinzet van Nederland ten aanzien
van Rusland in zowel bilateraal als multilateraal verband voor de periode
2020–2024 uiteen gezet. Daar waar Rusland een destabiliserende rol
speelt, en de veiligheid van Europa onder druk staat, zal Nederland binnen
de EU en NAVO ook in 2020 bijdragen aan een eensgezind en stevig
antwoord. Dit geldt bijvoorbeeld voor EU-sancties tegen Rusland zolang
er geen voortgang is op de Minsk akkoorden inzake het conflict in het
oosten van Oekraïne. Nederland zal in de omgang met Rusland het belang
van waarheidsvinding, gerechtigheid en rekenschap voor het neerhalen
van vlucht MH17 blijven benadrukken.
Nederland investeert ook in de relatie met India, door na het uitgaande
Staatsbezoek in 2019 de hoge frequentie van politieke bezoeken te
continueren. In geopolitiek opzicht groeit het belang van India als
strategische partner voor Nederland. India is de grootste democratie ter
wereld, zal voor 2025 de grootste bevolking van de wereld hebben en
Nederland en India delen belangrijke waarden als democratie en respect
voor de rechtsstaat en mensenrechten. In een tijd dat de internationale
context verandert en de wereld complexer wordt, is India een gewichtige
multilaterale partner in het beschermen van de internationale rechtsorde.
Tegelijkertijd bevindt India zich in een volatiele regio waar Nederland
handels- en veiligheidsbelangen heeft. Het is daarom van belang om te
blijven engageren op politieke dossiers als veiligheid, vrijhandel en
klimaat. Deze thema’s worden onder andere besproken in de jaarlijkse
bilaterale consultaties. Naast onze bilaterale inzet, heeft de EU eind 2018
een EU-India strategie gepresenteerd waarin India als een strategische
partner van de EU wordt benoemd. De strategie biedt een politiek
raamwerk voor de EU om samen te werken met India. De strategie
definieert gezamenlijke doelstellingen van de Europese instellingen en de
EU lidstaten, die een solide uitgangspunt vormen voor de maatschappelijke uitdagingen waar de EU en India voor staan, zoals het behalen van de
SDG’s.
Europese samenwerking
De Brexit impasse en verdeeldheid tussen Europese lidstaten over andere
onderwerpen benadrukken het belang van een krachtige en meer
toekomstbestendige EU. In 2020 zullen de gevolgen van veranderingen uit
2019 zichtbaarder worden: een nieuwe Europese Commissie zal haar
eerste jaar in gaan en uitvoering geven aan een nieuw werkprogramma.
Ook het nieuwe Europese Parlement zal als medewetgever op veel
onderwerpen een belangrijke en dynamische speler zijn. Bovendien zal de
EU de toekomstige relatie met het VK moeten vormgeven na de beoogde
uittreding.

4

Motie Stoffer/Verhoeven kst nr 33 694-36.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

11

Nederland wil zich de komende jaren met andere lidstaten inspannen voor
een sterk en duurzaam Europa, dat bovendien zijn mondiale belangen kan
behartigen. Dat is in het belang van Nederland. Een EU die zich richt op
het realiseren van concrete resultaten op onderwerpen waar samenwerking in Unie-verband meerwaarde heeft («big on big»). Een Europese
waardengemeenschap vergt dat lidstaten de democratische rechtsstaat
respecteren. In lijn met de Staat van de Europese Unie 2019, waarin het
kabinet vooruit blikte op de komende vijf jaar, werden vijf prioriteiten
geformuleerd: migratie, veiligheid, een sterke en duurzame economie die
bescherming biedt, klimaat en een EU die de eigen belangen en waarden
verdedigt in de wereld.
Een beter functionerende EU is daarvoor nodig. Een EU die respect toont
voor basiswaarden zoals de rechtsstaat, met effectief functionerende
instellingen, waar besluiten op transparante wijze worden genomen zodat
besluiten legitimiteit en draagvlak hebben.
Voorts zullen lidstaten in 2020 naar verwachting een akkoord bereiken
over de nieuwe EU-meerjarenbegroting, het Meerjarig Financieel Kader
(MFK) 2021–2027. Deze moet de EU in staat stellen gezamenlijke belangen
te dienen en dus te investeren op terreinen als veilige en gereguleerde
migratie, klimaat, veiligheid, onderzoek en innovatie. Scherpe keuzes en
bezuinigingen zijn noodzakelijk. De begroting moet duurzamer, moderner
en meer toekomstgericht zijn. Dat betekent substantiële hervormingen en
bezuinigingen op traditionele terreinen als landbouw en cohesie.
Nederland zet in op het voorkomen van een stijging van de afdrachten als
gevolg van Brexit.
Brexit vormt een belangrijke waarschuwing: de EU is geen vanzelfsprekendheid. Het kabinet blijft zich inzetten voor een ordelijk vertrek met een
terugtrekkingsakkoord. Indien het VK geen lid meer is van de EU na een
vertrek zonder deal, dan zal het kabinet inzetten op onderhandelingen die
alsnog de belangrijkste onderwerpen van de terugtrekking regelen en
leiden tot een ambitieuze en diepgaande VK-EU relatie die naast handel
ook sociaaleconomische onderwerpen en interne en externe veiligheid
beslaat. Ook de bilaterale relatie dient op een nieuwe leest geschoeid te
worden.
Effectieve Europese samenwerking beperkt zich niet tot de Brusselse
vergaderzalen: Nederland blijft zoeken naar verdieping van de samenwerking met onze strategische partners Duitsland, Frankrijk en de
Benelux. Ook blijven we investeren in verdieping van de goede relaties
met alle overige EU-lidstaten waarmee op de diverse dossiers in
wisselende coalities wordt samengewerkt. Bovendien is het essentieel dat
de EU-lidstaten altijd met elkaar in gesprek moeten blijven over de volle
breedte van de Europese samenwerking en bilaterale betrekkingen, ook
over zaken waar we met elkaar van mening verschillen. Omdat de
samenwerkingsverbanden met onze belangrijkste Europese partners
Duitsland, Frankrijk en de Benelux-lidstaten breed zijn, zal Nederland
strategisch blijven investeren in deze relaties, op alle niveaus en met
coherente boodschappen.
Tot slot is een ring van veilige, stabiele en welvarende buurlanden in het
directe belang van Nederland en Europa. Nederland zal daarom blijven
inzetten op goede betrekkingen met de landen rondom de EU en in het
oosten van Europa. Daarbij investeert Nederland in de rechtsstaat, in
bestrijding van corruptie, het vergroten van veiligheid en in het bevor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

12

deren van economische groei. Het overgrote deel van die investering
loopt via gezamenlijke inspanningen van de EU, OVSE, NAVO en Raad
van Europa.
Internationale veiligheid
De mondiale machtsverhoudingen veranderen, waarbij de macht en het
initiatief deels verschuiven naar landen die met een substantieel andere
blik naar de wereld kijken. Als gevolg hiervan heeft Nederland te maken
met een instabielere en minder voorspelbare veiligheidsomgeving. Na
een periode van relatieve stabiliteit en voorspelbaarheid in Europa,
investeert Nederland meer in haar eigen en bondgenootschappelijke
veiligheid. Zoals beschreven in de defensienota investeert Nederland
structureel in allianties en in militaire capaciteiten die agressie kunnen
afschrikken en desnoods beantwoorden. Het kabinet investeert bij
Voorjaarsnota ook extra in de krijgsmacht in lijn met de capaciteitsdoelstellingen van de NAVO. Een sterke NAVO en een zelfverzekerde Europese
Unie, die op het gebied van buitenlands beleid en op het Veiligheids- en
Defensiebeleid nauwer samenwerken, en geloofwaardige defensiecapaciteiten inbrengen, is daartoe een noodzaak.
De kabinetsinzet op het gebied van internationale veiligheid is neergelegd
in de in 2018 gepresenteerde Geïntegreerde Buitenland- en Veiligheidsstrategie (GBVS) en aangevuld door de Kamerbrief over de veranderende
veiligheidsomgeving van 19 oktober 2018 en de Kamerbrief over Statelijke
Dreigingen (Kamerstuk 30 821, nr. 72). In maart 2020, twee jaar na het
uitkomen van de GBVS, zal de eerste voortgangsrapportage aan de Kamer
gezonden worden.
In lijn met de GBVS, zal in 2020 worden gewerkt aan de verdere
vormgeving en implementatie van het beleid langs de drie pijlers:
Voorkomen, Verdedigen en Versterken.
Voorkomen:
Om onveiligheid te voorkomen, zet het kabinet in op de aanpak van
grondoorzaken en voedingsbodems van deze onveiligheid. Zo investeert
het kabinet in Early Warning & Early Action: inzet op vroegtijdig identificeren van conflictrisico’s zodat preventieve actie ondernomen kan
worden. Bijvoorbeeld in het duurzaam versterken van lokaal (politiek)
bewustzijn, kennis en capaciteit van een land over hoe radicalisering en
extremisme tegen te gaan. In het kader van de in het Regeerakkoord
aangekondigde operatie Inzicht in Kwaliteit wordt tevens onderzocht hoe
big data instrumenten de effectiviteit, efficiëntie en impact van Early
Warning & Early Action kunnen vergroten.
Hoewel de geopolitieke verhoudingen, het gebrek aan vooruitgang van
nucleaire ontwapening en het wegvallen van belangrijke
wapenbeheersingsmijlpalen- en verdragen in 2019, weinig aanleiding
geven voor optimisme, zal Nederland blijven inzetten op het maken,
verbeteren en afdwingen van internationale afspraken over nucleaire en
andere massavernietigingswapens. Nederland zal zijn voortrekkersrol
naar het doel van een kernwapenvrije wereld onverminderd voortzetten
langs de «twee benen» van nucleaire wapenbeheersing: ontwapening en
risicobeperking, maar ook van nucleaire afschrikking. In 2020 ligt de
prioriteit bij het Non-Proliferatie Verdrag (NPV) en de daaraan verbonden
toetsingsconferentie waarvan Nederland vicevoorzitter is. Ook in de
export van wapens zet Nederland in op effectieve internationale afspraken
en een kritische uitvoering van het wapenexportbeleid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

13

Daarnaast blijft Nederland ook in 2020 gericht op voortzetting van de
strikte verificatie van het Iraanse nucleaire programma, in eerste instantie
door behoud van de JCPOA-afspraken. Nederland heeft steeds benadrukt
dat het in 2015 met Iran gesloten nucleair akkoord van groot belang is
voor de veiligheid van Europa, inclusief Nederland, omdat het voor Iran
de weg naar de ontwikkeling van een kernwapen afsnijdt op basis van
strikte verificatie door het Internationaal Atoomenergie Agentschap.
Behalve over het nucleaire programma van Iran heeft Nederland grote
zorgen over de mensenrechtensituatie in het land, over de rol die het land
speelt in de regio, zoals in Syrië, Irak, Libanon en Jemen, en over het
ballistisch raketprogramma van Iran. Nederland streeft naar een structurele dialoog over deze onderwerpen in 2020, in ieder geval op het
niveau van de Europese Unie, die op termijn moet resulteren in afspraken
die bijdragen aan het verminderen van zorgen op deze terreinen.
Nederland zal deze zorgen ook bilateraal en in multilaterale fora blijven
adresseren.
Verdedigen:
De NAVO blijft de hoeksteen van de verdediging van Nederlanders en ons
grondgebied. Een sterke en verenigde NAVO waar alle bondgenoten de
schouders onder zetten, is daarom voor Nederland van essentieel belang.
Vandaar dat het kabinet bij Voorjaarsnota extra investeert in de krijgsmacht. Een stapsgewijze groei in het kader van de lange lijnen naar de
toekomst, om de capaciteiten-doelstellingen van de NAVO te realiseren
zijn nodig voor een stabiele groei en versterking van de krijgsmacht.
Nederland zet zich in om terrorisme zoveel mogelijk te voorkomen of te
verminderen. Berechting van Foreign Terrorist Fighters die worden
verdacht van terroristische daden, is hiervan een belangrijk element. De
Nederlandse inzet richt zich daarom op het in internationaal verband
zoeken naar mogelijkheden om Foreign Terrorist Fighters te berechten
– zoals de Minister van Buitenlandse Zaken ook stelde in de
VN-veiligheidsraad in mei 2019 – en de aanpak van terugkerende strijders.
De toegenomen dreiging manifesteert zich ook in het digitale domein.
Nederland versterkt daarom de eigen digitale weerbaarheid. Door zich
sterk te maken voor de bestendiging van de internationale rechtsorde in
het digitale domein. Multilaterale samenwerking, bijvoorbeeld in de
Group of Governmental Experts en Open Ended Working group van de
VN, alsook multistakeholder inzet zoals in de Global Commission on the
Stability of Cyberspace vormen de kern. Daarnaast probeert Nederland
consequenties te verbinden aan normoverschrijdend gedrag, bijvoorbeeld
door overtreders te plaatsen op sanctielijsten (visum restricties, bevriezing
tegoeden) van het EU Cyber-sanctieregime.
Economische machts- en drukmiddelen spelen een steeds grotere rol in
het veiligheidsbeleid. Nederland zet in op en geargumenteerde afweging
van veiligheidsbelangen bij internationale economische besluitvorming
en het voorkomen van afhankelijkheden, in het bijzonder in vitale
sectoren. Daarnaast is het van belang zoveel mogelijk gezamenlijk op te
trekken met gelijkgezinde landen om te voorkomen dat we uit elkaar
gespeeld worden.
Versterken:
In Europees verband zet Nederland in op een effectieve veiligheidssamenwerking binnen het Gemeenschappelijk Veiligheids- en Defensiebeleid
(GVDB). Nederland legt komend jaar het accent op de implementatie van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

14

reeds ingezette initiatieven en het bereiken van concrete resultaten, onder
andere met betrekking tot PESCO en het Europees Defensiefonds. Binnen
de context van een nieuw Meerjarig Financieel Kader 2021–2027, voorziet
Nederland in 2020 tot een akkoord te komen over een Europese vredesfaciliteit. Door gezamenlijke financiering van operationele acties met
militaire- of veiligheidsimplicaties, kan Nederland via deze vredesfaciliteit
bijdragen aan conflictpreventie, vredeshandhaving en het versterken van
de internationale veiligheid.
Conform Motie Koopmans (Kamerstuk 33 694, nr. 43) over de beheersing
van de productie, plaatsing, verspreiding en inzet van nieuwe potentiële
massavernietigingswapens, zet Nederland zich in voor het versterken van
een internationaal normatief kader voor autonome wapens en bewapende
Unmanned Aerial Vehicles (UAVs).
Gezien de druk op de internationale rechtsorde en de instabiliteit in de
regio’s rond Europa blijft Nederland investeren in vredesmissies en
crisisbeheersingsoperaties. Dit is tevens een vorm van forward defense.
Deze inzet blijft zich primair richten op de instabiele regio’s rondom
Europa en vooral daar waar de Nederlandse veiligheid en belangen in het
geding zijn. Ook in 2020 zal deze inzet stoelen op geïntegreerde
benadering – geïntegreerde inzet van ontwikkelingssamenwerking,
diplomatieke activiteiten, en defensie en justitie- en politie-inspanningen
van de civiele en militaire missies op het gebied van conflictpreventie en
het bevorderen van duurzame vrede.
Om terrorisme en grensoverschrijdende criminaliteit aan te pakken, de
terugkeer van de overheid en publieke diensten te bevorderen en de
humanitaire toegang te verbeteren hebben landen in de Sahel een
gezamenlijke troepenmacht opgericht. Begin 2020 organiseert Nederland
samen met de G5 Sahel, de EU, Denemarken en Zweden de derde
ministeriele bijeenkomst over het belang van civiel-militaire samenwerking, het respecteren van mensenrechten en de samenhang tussen
veiligheid en rechtstaat. Nederland bereidt bovendien financiering voor
van een programma ter verbetering van het functioneren van strafrechtketens in het grensgebied van Mali, Niger en Burkina Faso. In 2020 zal
hierdoor ook de operationele samenwerking met veiligheidsactoren zoals
de regionale G5 Sahel militaire troepenmacht kunnen worden versterkt.
Nederland zal Zuid-Sudan ondersteunen met een civiele bijdrage aan
vredesmissie UNMISS, nu de militaire bijdrage augustus 2019 tot haar
einde is gekomen. Door opnieuw bij te dragen aan deze VN-missie
versterkt Nederland zijn informatiepositie en blijft Nederland ook in 2020
het mandaat om burgers te beschermen ondersteunen.
Mensenrechten en internationale rechtsorde
Mensenrechten vormen het fundament van menselijke waardigheid en
vrijheid, en staan aan de basis van open en vrije samenlevingen overal ter
wereld. Het bevorderen van mensenrechten is ook in ons eigen belang,
omdat een democratische rechtsstaat de beste voedingsbodem is voor
welvaart, stabiliteit, groei en ontwikkeling. Zoals uiteengezet in de
Kamerbrief (Kamerstuk 32 735, nr. 227) over de intensivering van het
mensenrechtenbeleid, kiest het kabinet voor een geïntegreerde aanpak,
getuige ook het uitgangspunt van mensgerichte benadering (human
security) van de Geïntegreerde Buitenland- en Veiligheidsstrategie en de
mensenrechtenbenadering van de BHOS-nota, gespiegeld aan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

15

mensenrechtenbenadering van de Sustainable Development Goals
(SDGs). Het kabinet richt zich op de volgende zes prioriteiten:
Ë Vrijheid van meningsuiting en internetvrijheid;
Ë Vrijheid van religie en levensovertuiging;
Ë Gelijke rechten voor vrouwen en meisjes;
Ë Mensenrechtenverdedigers;
Ë Gelijke rechten voor LHBTI’s;
Ë Internationale rechtsorde & strijd tegen straffeloosheid.
In het kader van de intensivering van het mensenrechtenbeleid is er
nadrukkelijk aandacht voor vrijheid van meningsuiting en veiligheid van
journalisten, vrijheid van religie en levensovertuiging en gelijke rechten
voor LHBTI’s. Onder meer op deze prioriteiten worden de projecten uit de
nieuwe cyclus van het vergrote mensenrechtenfonds in gang gezet.
Daarnaast is Nederland in april 2020 gastland van de grote jaarlijkse
UNESCO-conferentie ter gelegenheid van de World Press Freedom Day.
Verder zet Nederland zich via de in 2019 ingestelde Speciaal Gezant ook
specifiek in voor vrijheid van religie en levensovertuiging, onder meer in
lijn met de internationale conferentie over de bestrijding van religieuze
intolerantie die Nederland in november 2019 organiseerde in het kader
van het Istanboel-Proces. De Equal Rights Coalition blijft een belangrijk
instrument voor bescherming en bevordering van de gelijke rechten voor
LHBTI’s, waarbij Nederland nauw zal optrekken met de nieuwe
co-voorzitters Argentinië en het Verenigd Koninkrijk. Op gebied van de
internationale rechtsorde blijft Nederland onverminderd inzetten op de
hervorming van het Internationaal Strafhof.
In lijn met resolutie 2166 van de VN-Veiligheidsraad zet Nederland, samen
met andere getroffen landen, zich onverminderd in voor waarheidsvinding, gerechtigheid en rekenschap ten behoeve van de slachtoffers van
het neerhalen van vlucht MH17 en hun nabestaanden. Het begin van het
strafproces tegen vier MH17 verdachten in maart 2020 zal brede internationale belangstelling trekken. Daarnaast voeren Nederland en Australië,
in vervolg op het besluit om de Russische staat aansprakelijk te stellen
voor zijn aandeel in het neerhalen van vlucht MH17, sinds begin 2019
vertrouwelijke besprekingen met Rusland met als doel tot een wederzijds
acceptabele uitkomst te komen.
Nederland zal zich in 2020 ook specifiek richten op de
VN-Mensenrechtenraad. Nederland heeft zich verkiesbaar gesteld voor het
tijdelijk lidmaatschap van de VN-Mensenrechtenraad met als inzet het
behoud en verbetering van het VN-instrumentarium, het reageren op
schendingen en het samenwerken met het maatschappelijk middenveld
en overheden. Daarbij geeft het lidmaatschap een forum voor inhoudelijke
activiteiten op de zes beleidsprioriteiten.
Migratie
In 2020 zal de migratiesamenwerking met landen van herkomst-, transit
en bestemming verder worden uitgewerkt conform de integrale migratieagenda. Deze samenwerking vindt bilateraal en in EU-verband plaats,
bijvoorbeeld via de EU-Hoorn van Afrika migratiedialoog (het Khartoumproces) waar Nederland in 2020 voorzitter van is. Nederland zal dit
voorzitterschap gebruiken om voortgang te maken met afspraken met
Afrikaanse landen onder andere ten aanzien van verbeterde migratiesamenwerking, het beperken van irreguliere migratie en het stimuleren
van legale migratie. Daarnaast richt Nederland zich op het verbeteren van
opvang en bescherming voor vluchtelingen en ontheemden in de regio.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

16

Onder migratiesamenwerking wordt ook de internationale verplichting
verstaan tot het terugnemen van onderdanen die niet voor verblijf in
Nederland in aanmerking komen. Het beter benutten van legale routes en
bilaterale samenwerking met landen kan worden ingezet om samenwerking op terugkeer te stimuleren. Ook het volgen van de situatie op de
verschillende migratieroutes en het verlenen van assistentie aan
vrijwillige terugkeer van gestrande migranten op hun route naar Europa
maakt daar deel van uit.
In herkomst-, transit en bestemmingslanden buiten de EU blijft de inzet
gericht op stabiliteit, capaciteitsopbouw, armoedebestrijding en
duurzame, inclusieve groei mede met het oog op bescherming en opvang
van vluchtelingen in de regio en voorkoming en beheersing van irreguliere migratie. Ook continueert Nederland de inzet op de bestrijding van
mensensmokkel en -handel. Naleving van mensenrechten staat bij deze
inzet centraal.
Ter bevordering van regionale veiligheid, grensbeheer en veilige en
gereguleerde migratie in de West-Afrikaanse en Sahel-regio, zullen in
2020 de mobiele grensteams op de grens tussen Niger en Nigeria
operationeel zijn. Nederland en Duitsland leveren een gezamenlijke
financiële bijdrage aan EUCAP Sahel Niger, de trainingsmissie die de
oprichting van de grensteams ondersteunt. Daarnaast levert Nederland
een personele bijdrage aan de EU-missies in de Sahel en zullen Nederlandse experts bijdragen aan trainingen op onder andere het gebied van
grensbeheer.
Ook wil Nederland de positie van UNCHR en IOM in Libië versterken om
op die manier de positie van kwetsbare vluchtelingen en migranten in
Libië te verbeteren en vrijwillige terugkeer naar landen van herkomst te
bevorderen. Nederland blijft de ontwikkelingen in Libië nauwgezet volgen
om te bezien waar Nederland in de toekomst verder kan bijdragen.
Venezuela/Koninkrijksaangelegenheden
De politieke en humanitaire crisis in Venezuela die in 2019 zorgelijke
vormen aannam, zal ook in 2020 de volle aandacht vergen. Nederland zal
in samenwerking met andere Koninkrijkslanden ook in 2020 multilaterale
en bilaterale kanalen benutten ten behoeve van de veiligheid en stabiliteit
van ons Koninkrijk alsook voor een stabiel en democratisch Venezuela. In
EU-verband zal Nederland een voortrekkersrol blijven spelen en zich
hardmaken voor verdere uitbreiding van de sanctielijsten. Ook zal het
Koninkrijk zich blijven inzetten voor de verbetering van de humanitaire
situatie in en rond Venezuela, onder meer door de meerjarige financiële
bijdragen aan de Dutch Relief Alliance en het Rode Kruis en door het ter
beschikking stellen van de humanitaire hub op Curaçao.
Consulair
Op consulair gebied wordt de inzet in 2020 grotendeels bepaald door de
beleidsnota «de Staat van het Consulaire». Daarbinnen zal in 2020
specifiek worden ingezet op de verdere implementatie van het Loket
Buitenland, met als doel om eind 2020 circa dertig rijksoverheidsdiensten
bereikbaar te hebben via het Loket Buitenland. Voor het Loket Buitenland
zal informatievoorziening (website) en communicatie (24/7 CC) naar de
burger de primaire focus krijgen. Verder krijgen procesverbeteringen
binnen het loket en/of binnen de backoffices van partnerorganisaties
bijzondere aandacht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

17

Ook wordt in 2020 ingezet op gezamenlijke campagnevoering met de
Belastingdienst en de Douane richting Nederlandse reizigers. Daarbij staat
het belang van een goede reisvoorbereiding centraal. Doel is voorkomen
dat Nederlanders tijdens hun verblijf in het buitenland of bij terugkeer
naar Nederland in de problemen komen. Een gezamenlijke campagne past
bij het streven naar een beter en efficiënter communicerende overheid:
niet het belang van de afzender(s), maar het belang en de behoefte van de
ontvanger is leidend.
Voorts treedt begin 2020 de nieuwe EU visumcode in werking. Deze bevat
een groot aantal wijzigingen waarvoor Nederland zich de afgelopen jaren
sterk heeft gemaakt en die belangrijk zijn voor de modernisering en
verdere verbetering van de consulaire dienstverlening, zoals de inzet van
externe dienstverleners (private partners), de mogelijkheid om visa
digitaal aan te vragen en het gecentraliseerd beslissen op aanvragen. Het
visumproces zal in 2020 – voor zover het wettelijk kader dat toelaat –
volledig zijn gedigitaliseerd. In overleg met het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zullen verdere stappen worden gezet
met betrekking tot het digitaal aanvragen en verwerken van reisdocumenten.
Cultuur
2020 wordt het laatste jaar van het Internationaal Cultuurbeleid
2017–2020. Activiteiten en programma’s onder dit kader zullen worden
afgerond. In samenwerking met het Ministerie van OCW wordt gewerkt
aan de uitgangspunten voor een nieuw kader voor de periode 2021–2024.
In 2020 viert het Erasmushuis, het culturele instituut in Jakarta, zijn
50-jarige bestaan.
Postennet
Het Regeerakkoord stelde EUR 40 miljoen structureel ter beschikking voor
het postennet, het netwerk van ambassades, consulaten-generaal en
permanente vertegenwoordigingen. Zoals weergegeven in diverse
brieven5, heeft het kabinet besloten posten te versterken dan wel te
openen die uitvoering geven aan de volgende prioriteiten in het regeerakkoord: economische groeikansen, veiligheid, stabiliteit en armoedebestrijding, migratie en versterkte inzet op Europa. Ambassadekantoren in
Niamey (Niger), Ndjamena (Tsjaad) en Ouagadougou (Burkina) zijn
geopend alsmede een consulaat-generaal in Atlanta (Verenigde Staten) en
in Bangalore (India). Daarnaast zijn veel posten versterkt met extra
personeel. In 2020 ligt de nadruk op de verdere tenuitvoerlegging van
deze intensiveringen van het postennet. Ook zal het kabinet de bijdrage
van de ambassadekantoren aan de hierboven genoemde prioriteiten, en
de status ervan, evalueren. Hierover zal worden gerapporteerd in het
Jaarverslag over 2019.

5

Kamerstuk 32 734, nr. 31 en Kamerstuk 32 734, nr. 32

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

18

2.1 Belangrijkste beleidsmatige mutaties
Hieronder treft u een toelichting aan op de belangrijkste mutaties vanaf
2019 en verder ten opzichte van de memorie van toelichting 2019. Het
merendeel van de mutaties is eerder toegelicht in de eerste suppletoire
begroting 2019.
Belangrijkste beleidsmatige mutaties (uitgaven) ten opzichte van vorig jaar:
Bedragen x € 1.000
artikel
Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

9.976.656

11.035.571

10.780.153

11.019.166

11.339.346

– 50.862

– 725.933

98.206

100.877

102.904

46.162

46.162

2024

Belangrijkste mutaties
Afdrachten aan de Europese Unie

3.1

Europees ontwikkelingsfonds

3.2

Samen met (keten) partners het
personenverkeer reguleren

4.2

11.570

5.550

4.690

4.590

4.590

Apparaat

7.1

75.407

71.892

46.482

46.316

46.316

– 5.180

– 35.078

– 50.144

– 47.728

– 46.283

10.007.591

10.352.002

10.879.387

11.169.383

11.493.035

Overige mutaties

Stand ontwerpbegroting 2020

11.811.899

Beleidsartikel 3.1:
De Spring Forecast 2019 (Voorjaarsraming van de Europese Commissie)
leidt per saldo voor Nederland tot incidenteel en structureel hogere
afdrachten. In 2019 loopt eerst het incidentele effect van de Spring
Forecast mee, waarbij de raming van de BNI- en BTW-afdracht toeneemt
en de raming van de invoerrechten afneemt. Het structurele effect treedt
op vanaf 2020 en wordt enerzijds verklaard door een verlaging van de
raming van de BNI-afdracht en anderzijds een verhoging van de
BTW-afdracht en de raming van de invoerrechten. De cijfers die voor 2019
en 2020 in de tabel af te lezen zijn, wijken echter af van het hierboven
beschreven plaatje. Dit komt doordat in 2019 naar verwachting wel de
incidentele verlaging van de invoerrechtenafdracht plaats zal vinden,
maar de verhoging van de BNI- en BTW-afdracht voor 2019 zal naar
verwachting pas in 2020 de afdrachten verwerkt zal worden. Hierdoor is er
incidenteel sprake van een EUR 27 miljoen lagere afdracht in 2019 en een
met EUR 150 miljoen verhoogde afdracht in 2019. Vanaf 2020 treedt het
structurele stijgende effect op, oplopend van een EUR 80 miljoen hogere
afdracht in 2021 tot een EUR 86 miljoen hogere afdracht in 2024.6
Met de Spring Forecast 2019 worden ook de structurele effecten van de
nacalculatie over 2018 opgenomen in de raming van het BNI voor 2019 en
verder. Voor deze effecten was EUR 100 miljoen structureel gereserveerd
vanaf 2020 op de aanvullende post bij het Ministerie van Financiën, deze
valt hiermee vrij.
In juni heeft de Europese Commissie tenslotte de Europese ontwerpbegroting voor 2020 gepresenteerd en hierover heeft de Raad op 10 juli een
Raadscompromis bereikt. Deze begroting ligt circa EUR 19 miljoen onder
het betalingsplafond. Reden hiervoor is dat er in 2019 nog geen sprake is
van het inlopen van (een deel van) de vertragingen die eerder in het
6

Kamerstukken II 2018- 2019, 21 501-03, nr. 120

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

19

huidige MFK (2014–2020) waren opgelopen. De grote ruimte onder het
betalingen-plafond betekent dat de raming van de Nederlandse
afdrachten, die normaliter gebaseerd is op het betalingenplafond,
neerwaarts wordt bijgesteld. Dit leidt tot een incidentele verlaging van de
afdracht met EUR 810 miljoen in 2020. Het beleid wordt op een later
moment wel uitgevoerd, maar gezien 2020 het laatste jaar is van het
huidige MFK, zullen die betalingen pas in het volgende MFK plaatsvinden
als onderdeel van de zogenaamde Reste à liquider (RAL). Dat is een
totaalsom van alle overlopende verplichtingen die ingepast moet worden
onder het plafond van het nieuwe Meerjarig Financieel Kader (2021–2027).
Als gevolg daarvan zijn ze onderdeel van de onderhandelingen voor het
volgende MFK, die in 2018 zijn begonnen.7
Beleidsartikel 4.2:
Zoals reeds in de eerste suppletoire begroting 2019 is toegelicht, zijn de
mutaties op dit artikel onder meer een gevolg van de autonome groei van
visa, waardoor de uitgaven van de dienstverlening structureel toenemen,
zoals ICT kosten, vervoerskosten visumproces en aankoop stickers. Ook
zal de modernisering van de consulaire diplomatie zal in 2019 en 2020
intensiveren om de digitaliseringsagenda conform planning en budget uit
te voeren. En de verplichte Nederlandse bijdrage aan internationale
organisaties op het gebied van asiel en migratie nemen structureel licht
toe.
Niet-beleidsartikel 7:
In de eerste suppletoire begroting 2019 werd reeds toegelicht dat het
apparaatsbudget bestaande uit personele en materiële uitgaven in 2019
met EUR 75 miljoen zal stijgen. Ook in latere jaren neemt het budget toe.
Deze stijging kent een aantal oorzaken:
1) Voor wat betreft personele uitgaven zijn in de CAO Rijk 2018–2020
afspraken gemaakt over de invoering van een Individueel Keuze
Budget (IKB). De overgang naar het IKB leidt in 2020 voor BZ tot extra
uitgaven van circa EUR 12,5 miljoen.
2) Het materiële budget is voor 2019 en 2020 verhoogd vanuit extra
ontvangsten die geraamd zijn. Het gaat daarbij om verwachte
verkopen van onroerend goed van EUR 20 miljoen in 2019 en
EUR 15 miljoen in 2020. Deze middelen worden geherinvesteerd om
de huisvestingsportefeuille in het buitenland te rationaliseren, te
moderniseren en te verduurzamen.
3) Een ander gevolg van de toename van het materiële budget is de
inzet van de eindejaarsmarge uit 2018 op reguliere apparaatsuitgaven
voor bedrijfsvoering, huisvesting buitenland, ICT en facilitaire kosten.
Voorts wordt vanuit de HGIS-prijsbijstelling toegekend om inflatie
gerelateerde kosten te kunnen opvangen.

7

Kamerstukken II 2018–2019, 21 501-03, nr. 131

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

20

Belangrijkste beleidsmatige mutaties (ontvangsten) ten opzichte van vorig jaar:
Bedragen x € 1.000
artikel
Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

459.511

748.050

761.484

773.068

789.165

2024

Belangrijkste mutaties
Diverse ontvangsten EU

3.10

– 338.094

21.856

18.265

18.630

19.002

Consulaire dienstverlening aan
vreemdelingen

4.20

3.875

2.000

2.000

2.000

2.000

Diverse ontvangsten

7.10

20.000

15.000

– 16

– 16

– 16

– 16

– 16

145.276

786.890

781.733

793.682

810.151

Overige mutaties

Stand ontwerpbegroting 2020

824.788

Beleidsartikel 3.10:
Naar aanleiding van de bronnenrevisie van het CBS is het Nederlandse
BNI opwaarts bijgesteld. Voor 2019 leidt dit via de jaarlijkse nacalculatie
van de EU-afdrachten tot een extra afdracht van EUR 318 miljoen onder
Artikel 3.10 «overige ontvangsten». Eerder is hiervoor in de begroting een
reservering getroffen welke daarmee vrij is komen te vallen. Deze
nacalculatie over 2018 is nader toegelicht in de kamerbrief van 1 februari
2019 en reeds verwerkt bij Voorjaarsnota.
Beleidsartikel 4.20:
De consulaire dienstverlening aan vreemdelingen is sinds 2014 toegenomen. Naar verwachting zullen de visumaanvragen nog enigszins
stijgen. Daarom is, zoals reeds in de eerste suppletoire begroting 2019
toegelicht, de raming van de ontvangsten structureel met EUR 2 miljoen
naar boven bijgesteld. Voor de kosten van de Informatie Ondersteunend
Beslissen software ontvangt de Directie consulaire dienstverlening in 2019
EUR 1,875 miljoen subsidie uit het ISF (Internal Security Fund) van de
Europese Commissie.
Beleidsartikel 7.10:
In de eerste suppletoire begroting 2019 werd reeds toegelicht dat de
raming op de apparaatsontvangsten naar wordt boven bijgesteld. Er
wordt naar verwachting EUR 20 miljoen in 2019 en EUR 15 miljoen in 2020
meer ontvangen uit de verkoop van vastgoed in het buitenland. Met deze
middelen worden de investeringen gedekt voor de modernisering en
rationalisering van de huisvestingsportefeuille.
2.2 Overzicht niet-juridische verplichte uitgaven
Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven in 2020
In onderstaand overzicht wordt, conform de wens van de Tweede Kamer,
per subartikel aangegeven welk deel van de geraamde uitgaven juridischen niet juridisch verplicht is en wat in grote lijnen de bestemming is van
de niet-juridisch verplichte uitgaven. In de toelichting op de beleidsartikelen (hoofdstuk 3, onderdeel D2) wordt nader ingegaan op de juridisch
verplichte uitgaven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

21

Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven en bestemmingen (bijdragen x € 1.000)
Art.nr.

Naam artikel (€ tot.
uitg.art.)

(Geraamde
uitgaven)

Juridisch
verplichte
uitgaven

%

Niet –
juridisch
verplichte
uitgaven

% Bestemming van de niet –
juridisch verplichte uitgaven

1

Versterkte internationale
rechtsorde

125.788

79.069

63%

46.719

37% – Programma’s internationaal
recht
– Jaarlijkse bijdrage OHCHR
– Centrale en decentrale
mensenrechtenprogramma’s
– Gastlanduitgaven voor
tribunalen, waarvan twee
gehuisvest in Vredespaleis

2

Veiligheid en stabiliteit

283.826

241.568

85%

42.258

15% – Contraterrorsisme activeiten
– Cybersecurity activiteiten
– Programma’s op het snijvlak
van vrede, veiligheid en
ontwikkeling uit het Stabiliteitsfonds
– Training voor buitenlandse
diplomaten
– Matra programma’s gefinancierd door posten in Matra
doellanden
– Shiraka programma’s

3

Effectieve Europese
samenwerking

9.069.744

9.068.883

100%

862

0% – Onderzoeks- programma’s
gerelateerd aan gevolgen Brexit

4

Consulaire dienstverlening en uitdragen
Nederlandse waarden

54.198

27.465

51%

26.733

49% – Kosten voor visumverlening
Kosten voor reisdocumenten
– Investeringen in consulaire
informatiesystemen
– Uitgaven ten behoeve van
publieksdiplomatie op de posten
en BZ.
– Uitgaven voor de Bezoekersprogramma’s
– Strategische beleidscommunicatie
– Inkomende en uitgaande
Staats- en werkbezoeken
– Uitgaven ten behoeve van het
Corps Diplomatique
– Programma’s ten behoeve van
Chinastrategie
– Verbetering van bilaterale
betrekkingen
– Bevordering van multilaterale
samenwerking mensenrechten,
democratisering en goed bestuur
en internationale juridische en
justitiële samenwerking

Totaal aan niet verplichte
uitgaven

116.571

NB. In de tabel kunnen afrondingsverschillen voorkomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

22

2.3 Meerjarenplanning beleidsdoorlichtingen
Art

Naam artikel / beleidsdoelstelling

1

Versterkte internationale
rechtsorde

2018

2019
realisatie

1.1

Goed functionerende
internationale instellingen
met een breed draagvlak

1.2

Bescherming en bevordering
van mensenrechten

1.3

Gastlandbeleid internationale
organisaties

2

Veiligheid en stabiliteit

2.1

Goede internationale
samenwerking ter bevordering van de eigen en
bondgenootschappelijke
veiligheid

2.2

Bestrijding internationale
criminaliteit en terrorisme

2.3

Wapenbeheersing

2.4

Bevordering van veiligheid,
stabiliteit en rechtsorde in
internationaal verband

2.5

Bevordering van transitie in
prioritaire gebieden

3

Afdrachten aan de Europese
Unie

3.2

Europees Ontwikkelingsfonds

3.3

Een hechtere Europese
waardengemeenschap

3.4

Versterkte Nederlandse
positie in de Unie

4

Consulaire dienstverlening
en uitdragen Nederlandse
waarden

4.1

Consulaire dienstverlening
Nederlanders in het
buitenland

4.2

Samen met (keten)partners
het personenverkeer
reguleren

4.3

Grotere buitenlandse
bekendheid met de Nederlandse cultuur

4.4

Uitdragen Nederlandse
waarden en belangen

2021

2022

2023

planning

2024

Geheel
Artikel?

X

Ja

X1

Ja

X

Ja

X2

X3

Effectieve Europese
samenwerking

3.1

2020

X

X

Ja

1

De beleidsdoorlichtingen van beleidsdoelstelling 2.1 en 2.2 zijn omgezet in een beleidsdoorlichting voor het gehele beleidsartikel 2 in 2022.
Dit betreft de beleidsdoorlichting van de Nederlandse inzet op non-proliferatie, wapenbeheersing en de exportcontrole van strategische
goederen.
3
Dit is een gecombineerde beleidsdoorlichting van beleidsdoelstelling 2.5 en een deel van 3.2: Europees Nabuurschapsbeleid. Deze beleidsdoorlichting zal in de tweede helft van 2019 worden aangeboden aan de Tweede Kamer.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

23

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

24

Omschrijving

176.743

0
0

Totaal

Uitgaven
2018

Raad van
Europa

Omschrijving

0

0

Ontvangsten 2018

0

0
0

0

Stand Saldo 2018
risico
voorziening
2018

0

0

Uitgaven
2019

0

vervallen in
2019

Geraamd te

Uitstaande

0

0

Ontvangsten 2019

176.743

176.743

garanties in
2019

0

0

Stand
risico
voorziening
2019

0

0

verlenen in
2020

Geraamd te

0

0

Saldo
2019

Uitstaande

0

0

0

0

Ontvangsten 2020

176.743

176.743

garanties in
2020

Uitgaven
2020

0

0

vervallen in
2020

Geraamd te

176.743

176.743

Totaal
plafond

0

0

0

0

Stand Saldo 2020
risico
voorziening
2020

0

Garantieplafond
(jaarlijks)

Raad van Europa
De garanties voor de Ontwikkelingsbank van de Raad van Europa zijn vastgesteld in EUR en laten geen verandering zien. De Ontwikkelingsbank van
de Raad van Europa is in 1956 opgericht met het doel om de Raad van Europa eigen financiële middelen te geven om zelfstandig activiteiten te
kunnen uitvoeren. De bank verstrekt leningen voor uitvoering van projecten aan overheden en andere instanties op de volgende drie gebieden:
integratie van vluchtelingen en migranten, duurzame en inclusieve (economische) groei, en klimaat. Het vermogen van de bank is opgebouwd uit
bijdragen van de eenenveertig lidstaten en de aandeelhouders. Per ultimo december 2019 bedraagt het totale aandelenkapitaal ruim EUR 5,5
miljard, het Nederlands aandeel hiervan bedraagt 3,633%. Het garantiekapitaal betreft het niet volgestorte gedeelte van het Nederlandse aandeel.
Premieheffing is niet van toepassing.

Artikel 3

Artikel

0

verlenen in
2019

176.743

Geraamd te

Uitstaande
garanties in
2018

Overzicht uitgaven en ontvangsten garanties (bedragen x € 1.000)

Totaal

Effectieve Europese Raad van Europa
samenwerking

Artikel

Overzicht verstrekte garantie (bedragen x € 1.000)

Overzicht risicoregelingen

2.4 Overzicht risico regelingen

3. BELEIDSARTIKELEN
Artikel 1: Versterkte internationale rechtsorde
A: Algemene doelstelling
Het bevorderen van een goed functionerende internationale rechtsorde
inclusief gastlandbeleid, met een blijvende inzet op mensenrechten, als
integraal onderdeel van het buitenlandbeleid.
Een sterke rechtsorde en eerbiediging van mensenrechten maken de
wereld stabieler, veiliger, vrijer en welvarender. Dit vereist goed functionerende internationale instellingen en organisaties met een breed draagvlak
en voortdurende inzet tegen straffeloosheid. De positie van Nederland als
gastland voor Internationale Organisaties (IO’s) en diplomatieke missies,
in het bijzonder organisaties met een mandaat op het gebied van vrede en
recht, biedt een goed uitgangspunt voor de bevordering van de ontwikkeling van internationale rechtsorde. Deze rechtsorde is onlosmakelijk
verbonden met universele mensenrechten. De bevordering van mensenrechten is een kernelement van het Nederlands buitenlandbeleid.
B: Rol en verantwoordelijkheid
De regering zet zich concreet in voor de volgende prioritaire thema’s:
vrijheid van meningsuiting (off- en online), de vrijheid van religie en
levensovertuiging, gelijke rechten voor vrouwen en meisjes, mensenrechtenverdedigers, gelijke rechten voor lesbiennes, homoseksuelen,
biseksuelen, transgender en intersekse personen, en de internationale
rechtsorde/strijd tegen straffeloosheid.
Daarnaast heeft Nederland de verantwoordelijkheid de in Nederland
gevestigde instellingen te ondersteunen opdat deze onafhankelijke, veilig
en efficient kunnen functioneren.
De Minister is verantwoordelijk voor:
Stimuleren
– Van een effectief stelsel van internationale organisaties, inclusief
financiële bijdrage, om een stabiele internationale omgeving te
scheppen en de internationale rechtsorde te versterken.
– Van een betere mensenrechtensituatie mede door het financieren en
uitvoeren van projecten via bilaterale en multilaterale kanalen ter
bevordering van prioritaire mensenrechtenthema’s.
– Van de internationaal toonaangevende positie van Nederland als
gastland voor IO’s door het bijdragen aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor IO’s alsmede voor het gastlandbeleid ten aanzien van in
Nederland gevestigde diplomatieke missies.
Regisseren
– Interdepartementale coördinatie ten behoeve van een coherente en
consistente Nederlandse inzet in internationale organisaties ter
bevordering van de internationale rechtsorde en mensenrechten.
– Waarborgen van nauwe rijksbrede samenwerking bij de uitvoering van
gastlandbeleid, inclusief de uitvoering van zetelverdragen; waarborgen
van eenduidige en heldere communicatie vanuit de rijksoverheid met
IO’s en diplomatieke missies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

25

Financieren
– Bijdragen ten behoeve van goed functionerende internationale
instellingen.
– Bijdragen ter bescherming en bevordering van mensenrechten.
– Bijdragen ten behoeve van goed functioneren van in Nederland
gevestigde IO’s en diplomatieke missies en aan de internationale
zichtbaarheid van Nederland als gastland van IO’s
C: Beleidswijzigingen
Vrede en recht
In 2020 wordt in VN-stad Den Haag het 75-jarig bestaan van de VN
gebruikt om bekendheid en draagvlak voor het werken aan vrede en recht
te bevorderen. Inhoudelijk zal het Kabinet zich richten op hervorming van
het werk van het Internationaal Strafhof, waarbij de inzet van het Kabinet
is gezamenlijk met andere verdragspartijen maatregelen te identificeren
die via de Assembly of States Parties van het Internationaal Strafhof
kunnen worden doorgevoerd, en tegelijkertijd te streven naar een
onafhankelijke review door experts. Belangrijke aandachtspunten zijn de
samenwerking van lidstaten met en interne organisatie van het Strafhof.
VN-Mensenrechtenraad
Naar verwachting is Nederland in 2020 lid van de VN-Mensenrechtenraad.
Dit gaat gepaard met een extra verantwoordelijkheid om de
VN-mechanismen op dit terrein effectief te houden. Het gaat daarbij onder
meer om (diplomatieke) inspanningen ter ondersteuning van het werk van
de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten.
Doorpakken na het lidmaatschap van de Veiligheidsraad
In 2020 wordt verder vorm gegeven aan het opvolgen van de prioriteiten
uit het lidmaatschap van het Koninkrijk van de Veiligheidsraad en het
borgen van de werkmethoden. Naast voortgezette internationale
samenwerking betekent dit ook inzet van inhoudelijke capaciteit.
Vredespaleis
Het Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft een verantwoordelijkheid
voor goede huisvesting van de twee hoven (Internationaal Gerechtshof
van de VN en Permanent Hof van Arbitrage) die gevestigd zijn in het
Vredespaleis. Omdat het Vredespaleis verouderd is en bovendien asbest
bevat, dient het Vredespaleis te worden gerenoveerd. Voor de financiering
van deze renovatie van het Vredespaleis zijn binnen de Rijksbegroting
middelen gereserveerd voor de komende jaren.
Polair
De Nederlandse inzet ten aanzien van poolgebieden richt zich op
duurzaamheid, internationale samenwerking en wetenschappelijk
onderzoek, zoals vastgelegd in de Nederlandse Polaire Strategie
2016–2020 (Kamerstuknummer 34300 V.nr. 58) en de Kamerbrief Arctische
veiligheid van 5 juli 2019 (Kamerstuk 2019D30121). In 2020 zullen de
voorbereidingen starten voor vormgeving van het polaire beleid in de
periode na 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

26

D1: Budgettaire gevolgen van beleid
Beleidsartikel 1 Versterkte internationale rechtsorde
Bedragen in EUR 1.000
Verplichtingen

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

125.729

126.435

111.696

102.449

124.074

112.653

112.547

124.557

130.281

125.788

122.106

122.082

122.015

121.952

Uitgaven:
Programma-uitgaven totaal
waarvan juridisch verplicht

1.1

Goed functionerende
internationale instellingen
met een breed draagvlak

63%

58.720

49.909

48.879

48.779

48.179

48.179

48.179

Internationaal recht

6.193

4.565

3.535

3.435

2.835

2.835

2.835

VNVR projectkosten

635

Subsidies

Bijdragen (inter)nationale
organisaties

1.2

Verenigde Naties

32.867

34.525

34.525

34.525

34.525

34.525

34.525

OESO

6.629

7.219

7.219

7.219

7.219

7.219

7.219

Internationaal
Strafhof

3.631

3.600

3.600

3.600

3.600

3.600

3.600

Internationaal recht

4.242

VNVR projectkosten

4.523

Bescherming en bevordering van mensenrechten

61.450

64.402

63.502

63.502

63.502

63.502

63.502

27.902

25.775

25.646

24.950

25.447

25.647

25.647

Mensenrechtenfonds

24.313

29.977

30.106

30.802

30.305

30.105

30.105

Mensenrechten
multilateraal

9.235

8.650

7.750

7.750

7.750

7.750

7.750

Gastlandbeleid internationale organisaties

4.387

15.970

13.407

9.825

10.401

10.334

10.271

4.400

4.400

4.400

4.400

4.400

4.400

6.000

5.500

3.550

4.550

4.550

4.550

Subsidies
Mensenrechtenfonds

bijdragen (inter)nationale
organisaties

1.3

Subsidies
Carnegiestichting
Bijdragen aan agentschappen
Vredespaleis
Bijdragen (inter)nationale
organisaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

27

Bedragen in EUR 1.000

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Internationaal
Strafhof

1.213

1.101

1.038

989

901

834

771

Speciaal Tribunaal
Libanon

1.919

1.919

1.919

336

0

0

0

Nederland Gastland

1.255

2.550

550

550

550

550

550

D2: Budgetflexibiliteit
De uitgaven voor het onderdeel goed functionerende internationale
instellingen met een breed draagvlak zijn nagenoeg voor een belangrijk
deel vastgelegd. De bijdragen aan internationale organisaties (verdragscontributies) zijn juridisch verplicht. Subsidies aan initiatieven in het kader
van internationaal recht zijn voor ruim 92% juridisch verplicht. Voor het
resterende deel worden in 2020 verplichtingen aangegaan. De
programma’s van het onderdeel bescherming en bevordering van
mensenrechten kennen een juridisch verplicht percentage van 40%. De
hieruit te financieren jaarlijkse bijdrage aan de Office of the High
Commissioner for Human Rights (OHCHR) wordt begin 2020 juridisch
vastgelegd. Verder zijn de verplichtingen uit het mensenrechtenfonds
vaak kortlopend en zullen in 2020 worden aangegaan. Voor het onderdeel
gastlandbeleid is 64% van het geraamde budget strikt gecommiteerd. Het
betreft de gastlanduitgaven voor het Internationaal Strafhof, het Speciaal
Tribunaal Libanon en het Vredespaleis, waarin het internationaal
Gerechtshof en het Permanente Hof van Arbitrage zijn gehuisvest.
E: Toelichting op de financiële instrumenten
1.1 Goed functionerende internationale instellingen met een
breed draagvlak
– Verplichte bijdragen (verdragscontributies) aan de VN waarin de
afdrachten aan het Restmechanisme voor Internationale Strafhoven
(MICT) zijn inbegrepen alsmede de bijdragen aan de OESO en het
Internationaal Strafhof (ICC).
– Jaarlijkse huurbijdrage aan het Permanente Hof van Arbitrage.
– Bijdrage aan het bewijsvergaringsmechanisme voor Syrië (IIIM).
– Bijdragen voor diverse initiatieven, op het gebied van draagvlakversterking voor het Internationaal Strafhof en andere internationale
gerechtshoven en tribunalen, op het gebied van Responsibility to
Protect, een bijdrage aan het Trustfund for Victims van het ICC en
andere kleinschalige initiatieven ter bevordering van de ontwikkeling
van de internationale rechtsorde.
1.2 Bescherming en bevordering van mensenrechten
– Inzet van het mensenrechtenfonds ter ondersteuning van de volgende
prioritaire thema’s: vrijheid van meningsuiting en internetvrijheid,
vrijheid van religie en levensovertuiging, gelijke rechten voor vrouwen
en meisjes, mensenrechtenverdedigers, gelijke rechten voor lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen, transgender en intersekse personen
(LHBTI) en bevordering internationale rechtsorde/strijd tegen straffeloosheid. Er is een verdeling in centrale en decentrale middelen.
Centrale middelen zijn bestemd voor projecten die in meer dan één
land worden uitgevoerd. De middelen worden ingezet voor prioritaire
thema’s op basis van de ernst van de mensenrechtensituatie en de
effectiviteit van de inzet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

28

–

Bijdragen aan internationale organisaties ten behoeve van verdere
bescherming en bevordering van mensenrechten, met name de
jaarlijkse bijdrage aan de Office of the High Commissioner for Human
Rights (OHCHR) van de VN waarbij specifiek wordt ingezet op de
ondersteuning van de speciale procedures en verdragscomités.

1.3 Gastlandbeleid internationale organisaties
– Bijdrage aan huisvesting van Internationale Organisaties (IO’s) zoals
het Libanon Tribunaal, Het Internationaal Strafhof, het Internationaal
Gerechtshof en het Permanente Hof van Arbitrage.
– Bijdragen aan campagnes en lobby-activiteiten bij acquisitie van IO’s.
– Bijdragen aan bijeenkomsten van in Nederland gevestigde IO’s en aan
bezoeken van hoge functionarissen, voor zover die de internationale
zichtbaarheid van Nederland als gastland van IO’s bevorderen.
– Financiering van activiteiten met als doel dat de in Nederland
gevestigde IO’s en diplomatieke missies goed kunnen functioneren
binnen de kaders van de Weense verdragen en zetelovereenkomsten,
alsmede de toepasselijke Nederlandse wet- en regelgeving.
– Bijdrage aan de renovatie van het Vredespaleis.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

29

Artikel 2: Veiligheid en stabiliteit
A: Algemene doelstelling
Het bevorderen van de Nederlandse en internationale veiligheid en
stabiliteit door doelgerichte bilaterale en multilaterale samenwerking en
het bevorderen van democratische transitie in prioritaire gebieden, vooral
in de ring rond Europa.
Veiligheid is geen vanzelfsprekendheid. De internationale omgeving
verandert snel en ingrijpend. Wat er in de wereld om ons heen gebeurt,
heeft direct gevolgen voor onze eigen veiligheid en voor onze welvaart.
Veel van de grensoverschrijdende dreigingen waaraan Nederland bloot
staat, zijn van een dusdanige omvang en complexiteit dat een geïntegreerde aanpak en samenwerking in internationaal verband geboden is.
Voorbeelden zijn de proliferatie van massavernietigingswapens, terrorisme en gewelddadig extremisme, ongewenste buitenlandse inmenging
door statelijke actoren, grensoverschrijdende criminaliteit en cyberdreigingen.
B: Rol en verantwoordelijkheid
De basis voor de inzet van het kabinet op internationaal veiligheidsbeleid
ligt besloten in de Geïntegreerde Buitenland- en Veiligheidsstrategie
(GBVS) die in het voorjaar van 2018 aan de Tweede en Eerste Kamer is
aangeboden. De GBVS aanpak beschrijft drie pijlers: onveiligheid
voorkomen waar mogelijk, verdedigen tegen urgente dreigingen waar
noodzakelijk en het versterken van ons veiligheidsfundament. Om de
daarbij benoemde dertien doelen te behalen is de samenhangende inzet
nodig van defensie, diplomatie, economie, ontwikkelingssamenwerking,
politie, inlichtingendiensten en justitie. Dit onderwerp strekt zich dus uit
naar andere begrotingen, zoals Defensie, Buitenlandse Handel &
Ontwikkelingssamenwerking, Justitie en Veiligheid, Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties en Economische Zaken en Klimaat. Onze veiligheidsbelangen vergen een wereldwijde inzet voor de veiligheid van
Nederlanders, Nederland en het Koninkrijk.
De Minister van Buitenlandse Zaken is verantwoordelijk voor:
Stimuleren
Bevorderen en bewaken van de coherentie en consistentie van de
Nederlandse inzet in bilateraal en multilateraal verband gericht op grotere
veiligheid en duurzame stabiliteit, onder andere door:
– Nederlandse bijdragen in het kader van de EU, de VN, de NAVO en de
OVSE;
– Deelname aan ad hoc coalities zoals het Non-Proliferation and
Disarmament Initiative (NPDI) en de Friends of the CTBT (Alomvattend
Kernstopverdrag);
– Een vooraanstaande rol te spelen op het gebied van de versterking van
het internationaalrechtelijk en normatief kader betreffende cyberspace
door middel van activiteiten gericht op zowel capaciteitsopbouw als op
internationale consultatie;
– De Nederlandse actieve rol binnen het Global Counter Terrorist Forum
en de Global Coalition to Counter/Defeat ISIS;
– Preventie aan de bron, door in risicolanden samenwerking te zoeken
om de dreiging van radicalisering, gewelddadig extremisme en
terrorisme te verminderen.
– Grote inzet op fysieke veiligheid van burgers via het Nederlandse
humanitair ontmijnen en cluster munitie programma;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

30

–

–

De veiligheidsbehoeftes van de bevolking centraal te stellen o.a. door
conflictpreventie-benadering (Early Warning & Early Action), en het
benadrukken van accountability en good governance via Security
Sector Reform (SSR) programma’s; en
Deelname aan crisisbeheersingsoperaties in multilateraal verband en
inzet voor verbetering van de effectiviteit van deze operaties.

Regisseren
– Artikel 100-procedures ter voorbereiding van besluitvorming betreffende wereldwijde inzet van de krijgsmacht in crisisbeheersingsoperaties conform het Toetsingskader 2014, in nauwe afstemming met de
Minister van Defensie, de Minister voor Buitenlandse Handel &
Ontwikkelingssamenwerking en de Minister van Justitie & Veiligheid.
– De toepassing van terrorismesancties/Sanctieregeling 2007 als
onderdeel van het sanctiebeleid, uitgevoerd in overeenstemming met
de Ministers van Financiën en Justitie & Veiligheid.
– In het kader van een zorgvuldig en transparant wapenexportbeleid
draagt de Minister van Buitenlandse Zaken verantwoordelijkheid voor
de buitenlandpolitieke toetsing van Nederlandse vergunningaanvragen
voor wapenexporten. De Minister voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking is eindverantwoordelijk voor het afgeven
van de wapenexportvergunningen.
Financieren
– Bijdragen aan goede internationale samenwerking ter bevordering van
de eigen en bondgenootschappelijke veiligheid, waaronder aan de
NAVO.
– Bijdragen ter bestrijding en terugdringing van internationaal terrorisme en andere vormen van internationale criminaliteit, waaronder
aan het International Centre for Counter-Terrorism, het Global Counter
Terrorism Forum, en de Regionale Veiligheidscoördinatoren binnen het
BZ-postennet.
– Bijdragen ter bevordering van ontwapening en wapenbeheersing en
bestrijding van proliferatie van massavernietigingswapens, waaronder
aan het IAEA en de OPCW.
– Bijdragen ter bevordering van veiligheid, stabiliteit en rechtsorde in
internationaal verband vanuit het Budget Internationale Veiligheid, in
samenspraak met de Minister van Defensie, de Minister van Justitie en
Veiligheid en de Minister voor BHOS, waaronder bijdragen aan
crisisbeheersingsoperaties van de VN, de EU, de NAVO en de OVSE en
flankerende activiteiten gefinancierd uit het Stabiliteitsfonds.
– Bijdragen ter bevordering van transitie in prioritaire gebieden, met
name in de ring rond Europa via het in 2016 ingestelde Nederlands
Fonds voor Regionale Partnerschappen (NFRP). Het NFRP bestaat uit
het programma voor Maatschappelijke Transformatie (Matra), gericht
op (Zuid)Oost-Europa, en het Shiraka-programma, gericht op de
Arabische regio. Ook vanuit het Stabiliteitsfonds worden programma’s
in een aantal landen in deze regio’s gefinancierd.
– Bijdragen aan conflictpreventie via uitvoering Early Warning & Early
Action beleid, mede gefinancierd vanuit het Stabiliteitsfonds.
– Bijdragen aan normstelling en internationaal recht, bevordering van
mensenrechten en capaciteitsopbouw in cyber space.
– Bijdrage aan de fysieke veiligheid van mensen via meerjarig humanitair ontmijnen en cluster munitie programma.
– Bijdragen aan Security Sector Reform (SSR) programma’s ter
bevordering van effectiviteit, legitimiteit, oversight en accountability
van veiligheidsactoren vanuit het Stabiliteitsfonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

31

–

Bijdragen aan (NGO/ATT) programma’s, die regulering en transparantie van de internationale wapenhandel bevorderen.

C: Beleidswijzigingen
De Geïntegreerde Buitenland- en Veiligheidsstrategie uit 2018 is het
bepalende beleidskader voor de inzet de komende jaren. Ten opzichte van
de begroting 2019 zijn in dit kader geen beleidswijzigingen voorzien in
2020.
D1: Budgettaire gevolgen van beleid
Beleidsartikel 2 Veiligheid en stabiliteit
Bedragen in EUR 1.000
Verplichtingen

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

233.786

264.869

270.933

270.753

278.253

270.753

270.753

238.286

289.971

283.826

285.893

284.517

285.384

284.397

Uitgaven:
Programma-uitgaven totaal
waarvan juridisch verplicht

2.1

Goede internationale
samenwerking ter bevordering van de eigen en
bondgenootschappelijke
veiligheid

85%

12.038

13.205

12.545

12.465

12.465

12.465

12.465

500

500

500

500

500

500

500

Subsidies
Atlantische
Commissie
Programma
Ondersteuning
Buitenlands Beleid

1.150

Bijdragen (inter)nationale
organisaties

2.2

NAVO

7.628

7.200

7.200

7.200

7.200

7.200

7.200

WEU

609

565

565

565

565

565

565

Programma
Ondersteuning
Buitenlands Beleid

851

2.700

2.700

2.700

2.700

2.700

2.700

Veiligheidsfonds

1.300

2.240

1.580

1.500

1.500

1.500

1.500

17.150

14.302

13.751

13.541

13.751

13.751

13.751

Anti-terrorisme
instituut

444

1.624

451

341

551

551

551

Contra-terrorisme

5.406

7.700

7.920

7.920

7.920

7.920

7.920

Cyber security

1.832

4.148

2.800

3.080

3.080

3.080

3.080

Global Forum on
Cyber Expertise

231

330

0

0

0

0

0

Contra-terrorisme

1.080

500

500

0

0

0

0

Bestrijding internationale
criminaliteit en terrorisme

Subsidies

Opdrachten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

32

Bedragen in EUR 1.000

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Contra-terrorisme

7.068

0

880

880

880

880

880

Cyber security

1.089

0

1.200

1.320

1.320

1.320

1.320

9.749

13.138

10.873

10.882

10.794

10.794

10.794

Bijdragen (inter)nationale
organisaties

2.3

Wapenbeheersing

Subsidies
OPCW en andere
ontwapeningsorganisaties

106

Bijdragen (inter)nationale
organisaties

2.4

IAEA

6.551

7.317

7.317

7.317

7.317

7.317

7.317

OPCW en andere
ontwapeningsorganisaties

1.392

3.901

1.636

1.645

1.557

1.557

1.557

CTBTO

1.700

1.920

1.920

1.920

1.920

1.920

1.920

172.089

220.136

216.835

219.183

217.685

218.552

217.565

28

28

28

28

28

28

28

Stabiliteitsfonds

22.965

25.000

25.000

25.000

25.000

25.000

25.000

Training buitenlandse
diplomaten

2.500

2.500

2.500

2.500

2.500

2.500

2.500

Regionale stabiliteit

200

Bevordering van veiligheid,
stabiliteit en rechtsorde in
internationaal verband

Subsidies
Nederland Helsinki
Comité

Opdrachten
Stabiliteitsfonds

2 839

Bijdragen (inter)nationale
organisaties
OVSE

5.376

6.000

6.000

6.000

6.000

6.000

6.000

Stabiliteitsfonds

50.257

63.400

63.400

63.400

63.400

63.400

63.400

VN-contributie voor
crisisbeheersingsoperaties

80.479

109.919

99.849

99.849

99.849

99.849

99.849

Regionale stabiliteit

5.093

2.000
6.546

58

2.406

908

1.775

788

4.743

20.000

20.000

20.000

20.000

20.000

Overige

Bijdragen aan ander
begrotingshoofdstuk
Inzet hoog-risico
posten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

33

Bedragen in EUR 1.000

2.5

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

27.260

29.190

29.822

29.822

29.822

29.822

29.822

Nederlands Fonds
voor Regionale
Partnerschappen
MATRA

5.015

13.522

11.822

11.822

11.822

11.822

11.822

Nederlands Fonds
voor Regionale
Partnerschappen
Shiraka

3.176

15.668

18.000

18.000

18.000

18.000

18.000

3.226

1.242

1.242

1.242

1.242

1.242

1.242

Doorberekening Defensie
diversen

212

242

242

242

242

242

242

Restituties programma’s

3.014

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

Stabiliteitsfonds

2.352

Bevordering van transitie in
prioritaire gebieden

Subsidies

Bijdragen (inter)nationale
organisaties
Nederlands Fonds
voor Regionale
Partnerschappen
Shiraka

11.471

Nederlands Fonds
voor Regionale
Partnerschappen
MATRA

7.598

Ontvangsten
2.10
2.40

D2: Budgetflexibiliteit
Binnen het artikelonderdeel «Goede internationale samenwerking ter
bevordering van de eigen en bondgenootschappelijke veiligheid» is ruim
90% juridisch verplicht. Het betreft de uitgaven voor de NAVO, Atlantische
Commissie en verplichtingen richting de (inmiddels opgeheven)
West-Europese Unie (WEU). Uitzondering hierop is het Programma
Ondersteunig Buitenlands Beleid (POBB) waarvan 70% juridisch is
verplicht. Binnen het artikel «Bestrijding internationale criminaliteit en
terrorisme» is het budget voor Contra-terrorisme en Cyber security voor
90% juridisch verplicht. Het artikelonderdeel «Wapenbeheersing» is
volledig juridisch verplicht. Het betreft verdragsrechtelijke contributies.
Het stabiliteitsfonds is voor ruim de helft van het budget juridisch
verplicht. Begin 2020 wordt voor humanitair ontmijnen nog een subsidiebeleidskader gepubliceerd. Verdragscontributies aan de
VN-crisisbeheersingsoperaties (vredesmissies) en beveiliging hoog-risico
posten zijn volledig juridisch verplicht. Op het artikelonderdeel «Bevordering van transitie in prioritaire gebieden» zijn de voorziene uitgaven
voor het Shiraka-programma’s grotendeels verplicht. Voor het
niet-juridische verplichte deel van het Matra-programma zal nog
gedurende 2019 een tender worden uitgeschreven voor de toekenning
van nieuwe Matra projecten gericht op de ondersteuning van overheden
in de Matra-doellanden. Deze toekenningen zullen in 2020 juridisch
worden verplicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

34

E: Toelichting op de financiële instrumenten
2.1. Goede internationale samenwerking ter bevordering van de
eigen en bondgenootschappelijke veiligheid
– Jaarlijkse verplichte bijdrage aan de NAVO.
– Jaarlijkse bijdrage aan het EU-Satellietcentrum en het Institute for
Security Studies ten behoeve van de financiële verplichtingen
(uitkering pensioengelden ex-WEU personeel) van de in juli 2011
opgeheven WEU.
– Jaarlijkse subsidie aan de Atlantische Commissie, ter ondersteuning
van het maatschappelijk debat over de nationale en bondgenootschappelijke veiligheid.
– Programma Ondersteuning Buitenlands Beleid (POBB) en Veiligheidsfonds, voor kleinschalige activiteiten met een katalyserende werking
die het Nederlandse veiligheidsbeleid ondersteunen.
2.2. Bestrijding internationale criminaliteit en terrorisme
– Jaarlijkse bijdrage aan het in Den Haag gevestigde onafhankelijke
International Centre for Counter-Terrorism (ICCT).
– Nederlandse inspanningen in multilateraal verband, met name als lid
van het Global Counterterrorism Forum en Global Coalition to
Counter/Defeat ISIS uit het Stabiliteitsfonds (verantwoording onder
2.4) en middelen die voortkomen uit het besluit tot versterking van de
inspanningen op het gebied van contraterrorisme worden activiteiten
gefinancierd. De projecten en programma’s op dit artikelonderdeel zijn
gericht op de versterking van capaciteit in voor Nederland prioritaire
regio’s om terrorisme, gewelddadig extremisme en radicalisering te
voorkomen en te bestrijden.
– Daarnaast wordt budget vrijgemaakt om in te zetten op cybersecurity.
Deze middelen worden onder meer ingezet voor het bevorderen van
een normatief internationaal kader voor cyberactiviteiten en versterking van de kennispositie van de medewerkers op het gebied van
cyber.
– Capaciteitsopbouw op het gebied van cyber security, cyber crime, data
protectie en e-governance door middel van financiering van Nederlandse initiatieven onder het Global Forum on Cyber Expertise.
– Jaarlijkse bijdrage aan het in Finland gevestigde European Centre of
Excellence Countering Hybrid Threats.
2.3 Wapenbeheersing
– Jaarlijkse bijdragen aan het IAEA, de OPCW en de CTBTO.
– Ondersteuning van kleinschalige initiatieven gericht op uitvoering van
het Biologische en Toxische Wapens Verdrag (BTWC), Non-Proliferatie
Verdrag (NPV) en de Ottawa Conventie.
– Bijdrage aan activiteiten onder auspiciën van het G7 Global Partnership against the Spread of Weapons and materials of Mass Destruction
op het gebied van het tegengaan van proliferatie van radiologische en
nucleaire bronnen en bio-security, en het bevorderen van implementatie sanctieprogramma’s.
2.4 Bevordering van veiligheid, stabiliteit en rechtsorde in
internationaal verband
– Verbetering van de inzet van civiele expertise door modernisering van
de civiele missiepool.
– Verdragscontributies aan de VN-crisisbeheersingsoperaties (vredesmissies).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

35

–

–
–

Bijdragen uit het Stabiliteitsfonds voor de inzet op het snijvlak van
vrede, veiligheid en ontwikkeling. Het fonds kan o.a. worden ingezet
om activiteiten te financieren op gebied van oude en nieuwe dreigingen, zoals aanpak van wapen- en drugssmokkel en grensoverschrijdende criminaliteit, ontmijning en piraterijbestrijding. Daarnaast
worden een aantal lopende activiteiten uit het fonds gefinancierd,
zoals ontmijningsactiviteiten, training voor Afrikaanse peacekeepers
(ACOTA), en bijdragen aan de VN op specifieke thema’s.
Er is structureel EUR 20 miljoen beschikbaar voor de beveiliging van
diplomaten en ambassades in gebieden met een hoog-risicoprofiel.
Bijdragen ten behoeve van de trainingen van buitenlandse diplomaten
in Nederland.

2.5 Bevordering van transitie in prioritaire gebieden
– Het Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen (NFRP) wordt
gebruikt om organisaties en mensen te ondersteunen bij het verbeteren en versterken van democratische processen, institutionele
capaciteit en de rechtsstaat. Het NFRP bestaat uit het Matra programma (Matra: maatschappelijke transformatie) gericht op het
Oostelijk Partnerschap en Pre-accessie regio (de Westelijke Balkan en
Turkije) en het Shiraka-programma, gericht op het Midden-Oosten en
Noord-Afrika, elk met eigen beleidsaccenten. Met ingang van 2018 is
het budget voor het NFRP structureel verhoogd, zowel vanwege de
relevantie van de Matra- en Shiraka-programma’s als om uitvoering te
geven aan de motie Servaes/Ten Broeke (Kamerstuk, 34 300-V, nr. 26).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

36

Artikel 3: Effectieve Europese samenwerking
A: Algemene doelstelling
De algemene doelstelling is een effectieve Europese samenwerking om de
Europese Unie en haar lidstaten zo vreedzaam, welvarend en sterk
mogelijk de toekomst in te loodsen. Europa is essentieel voor onze
welvaart, vrijheid en veiligheid. Een actieve opstelling van Nederland in
het Europese besluitvormingsproces en in de bilaterale relaties met
Europese partners is dan ook in het directe belang van Nederlandse
burgers en bedrijven. Door consequent en constructief optreden kan
Nederland zijn invloed binnen de Europese Unie vergroten. Zo kan
Nederland mede vorm geven aan ontwikkelingen in Europa die direct van
invloed zijn op onze economische, sociale en politieke toekomst.
B: Rol en verantwoordelijkheid
Binnen de Europese Unie wordt gewerkt aan economische groei,
werkgelegenheid, gezonde overheidsfinanciën van de lidstaten en
toekomstbestendige Europese samenwerking gericht op hoofdzaken en
toegevoegde waarde. Daarnaast zullen het uittredingsproces van het
Verenigd Koninkrijk, de Europese migratieproblematiek en de (aanloop
naar) onderhandelingen over een nieuw meerjarig financieel kader de
aandacht vragen. Tot slot zet Nederland zich in voor effectief extern
beleid, inclusief een versterkt gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid.
De Staat van de Unie bevat de geïntegreerde visie van de regering op de
Europese samenwerking en de rol van Nederland daarbij.
De Minister is verantwoordelijk voor:
Regisseren
– Het bevorderen en bewaken van de coherentie en de consistentie van
het Nederlandse Europabeleid, inclusief de voorbereiding van de
Europese Raad en horizontale dossiers.
– Het interdepartementaal afstemmen van de Nederlandse inzet in de
verschillende, afzonderlijke Raadsformaties.
– Het vormgeven van het Europese externe beleid ten opzichte van
derde landen, inclusief uitbreiding van de EU, uittreding uit de EU,
regio’s en ontwikkelingslanden.
– De gedachtenvorming over de institutionele structuur van de EU.
– Het onderhouden en intensiveren van de bilaterale relaties met andere
Europese landen en het bevorderen van een Europese waardengemeenschap.
Financieren
– Nederlandse afdrachten aan de Europese begroting en aan het
Europees Ontwikkelingsfonds (EOF).
– Bijdragen aan een hechtere Europese waardengemeenschap middels
een bijdrage aan de Raad van Europa.
– Bijdragen ter versterking van de Nederlandse positie in de Unie van 28,
waaronder aan de Benelux.
C: Beleidswijzigingen
Ten opzichte van de begroting 2019 zijn in dit kader geen beleidswijzigingen voorzien in 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

37

D1: Budgettaire gevolgen van beleid
Beleidsartikel 3 Effectieve Europese samenwerking
Bedragen in EUR 1.000
Verplichtingen

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

7.771.324

8.470.754

8.825.395

9.372.269

9.614.909

9.917.888

10.188.186

7.985.994

8.695.649

9.069.744

9.601.794

9.862.830

10.147.413

10.437.151

Uitgaven:
Programma-uitgaven totaal
waarvan juridisch verplicht
3.1

Afdrachten aan de Europese
Unie

100%
7.757.339

8.445.565

8.820.041

9.348.175

9.609.211

9.893.794

10.183.532

BNI-afdracht

4.080.678

4.630.326

4.787.631

5.227.578

5.401.774

5.581.515

5.775.804

BTW-afdracht

539.019

556.114

584.284

603.509

630.607

653.101

675.367

Invoerrechten

3.137.642

3.259.125

3.448.126

3.517.088

3.576.830

3.659.178

3.732.361

Europees ontwikkelingsfonds

214.252

234.281

234.281

238.897

238.897

238.897

238.897

214.252

234.281

234.281

238.897

238.897

238.897

238.897

9.966

9.720

9.720

9.720

9.720

9.720

9.720

Raad van Europa

9.966

9.720

9.720

9.720

9.720

9.720

9.720

Versterkte Nederlandse
positie in de Unie

4.437

6.083

5.702

5.002

5.002

5.002

5.002

418

348

348

348

348

348

348

Programmatische
ondersteuning: Brexit

1.081

700

Programmatische
ondersteuning: CECP

675

675

675

675

675

675

3.953

3.979

3.979

3.979

3.979

3.979

3.979

1.084.905

45.835

693.824

703.667

715.616

732.085

746.722

Bijdragen (inter)nationale
organisaties

3.2

Bijdragen (inter)nationale
organisaties
Europees Ontwikkelingsfonds

3.3

Een hechtere Europese
waardengemeenschap

Bijdragen (inter)nationale
organisaties

3.4

Subsidies
EIPA
Opdrachten

EU voorzitterschap

66

Bijdragen (inter)nationale
organisaties
Benelux bijdrage

Ontvangsten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

38

Bedragen in EUR 1.000

3.10

3.30

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

1.084.647

45.585

693.574

703.417

715.366

731.835

746.472

Invoerrechten

620.843

651.825

689.624

703.417

715.366

731.835

746.472

Overige ontvangsten
EU

463.804

– 606.240

3.950

0

0

0

0

Restitutie Raad van Europa

258

250

250

250

250

250

250

Diverse ontvangsten EU

D2: Budgetflexibiliteit
De uitgaven op dit artikel zijn geheel juridisch verplicht. De belangrijkste
uitgaven betreffen de afdracht aan de EU en de Nederlandse bijdrage aan
het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF) en bijdragen aan de Benelux en
Raad van Europa.
E: Toelichting op de financiële instrumenten
3.1 Afdrachten aan de Europese Unie
De EU-begroting wordt grotendeels gefinancierd door middel van
afdrachten van lidstaten (90–95%). Daarnaast ontvangt de EU overige
inkomsten, zoals bijdragen van derden, rente- en boete-inkomsten. De
afdrachten van de lidstaten in de vorm van de douanerechten, de
BTW-afdracht en de BNI-afdracht zijn vastgelegd in het Eigen Middelenbesluit (EMB). In het EMB zijn ook de kortingen op de afdrachten
opgenomen en de zogenoemde perceptiekostenvergoeding – dit is de
vergoeding voor de kosten die lidstaten maken voor het innen van de
douanerechten. De Nederlandse douanerechten, BTW-afdrachten en
BNI-afdrachten zijn opgenomen op artikel 3.1, de perceptiekostenvergoeding op artikel 3.10.
Het uitgangspunt voor de vaststelling van de raming voor de Nederlandse
afdrachten is de omvang van het uitgavenplafond uit het Meerjarig
Financieel Kader. Dit plafond maximeert de uitgaven uit hoofde van de
EU-begroting en daarmee de afdrachten van de lidstaten. De omvang van
de Nederlandse afdrachten komt dan als volgt tot stand:
– Alle douanerechten die door de EU-landen worden geheven op
producten die afkomstig zijn van landen buiten de EU, worden
afgedragen aan de EUtwee maanden na inning door de Nederlandse
douane, en na aftrek van de perceptiekostenvergoeding (20%) voor de
inningskosten. De Europese Commissie (Eurostat) maakt op basis van
de eerder ontvangen douanerechten een raming voor het komend jaar
voor lidstaten (extrapolatie op basis van historische gegevens).
– De BTW-afdracht bedraagt een vast percentage van de geharmoniseerde btw-grondslag.8 De geharmoniseerde grondslag voor het
komend jaar wordt geraamd en vastgesteld door de Europese
Commissie (Eurostat). Nederland krijgt een korting op de BTWafdracht en betaalt 0,15% over de geharmoniseerde grondslag (in
plaats van de reguliere 0,30%). De bijdrage aan de korting voor
Verenigd Koninkrijk wordt opgeteld bij de BTW-afdracht.

8

Omdat de btw-tarieven en grondslagen verschillen tussen afzonderlijke lidstaten wordt een
geharmoniseerde grondslag vastgesteld, waarover de lidstaten een gelijkwaardige afdracht
betalen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

39

–

De BNI-afdracht is het sluitstuk van de financiering van de
EU-begroting. Het deel van de Europese uitgaven dat niet gefinancierd
kan worden door de overige inkomsten, douanerechten en de
BTW-afdracht wordt gefinancierd door BNI-afdrachten van de
lidstaten. De totale BNI-afdracht van de lidstaten wordt bepaald door
de bovengenoemde inkomsten in mindering te brengen op het
betalingenplafond. Het aandeel van een lidstaat hierin wordt vervolgens bepaald op basis van het eigen BNI ten opzichte van het
Europese BNI. Dit zogeheten relatieve BNI-aandeel in de totale
BNI-afdracht komt tot stand door het tarief van 0,76%9 (totale BNI
afdracht/Europees BNI) te vermenigvuldigen met het Nederlands BNI.
Nederland ontvangt vervolgens een jaarlijkse korting op de BNIafdracht van EUR 695 miljoen (in prijzen 2011); voor Nederland komt
dit uiteindelijk neer op een netto-korting in 2020 van EUR 771 miljoen.
Deze korting wordt gedurende het jaar met de maandelijkse BNIafdracht verrekend.

In jaren dat de Europese begroting ver onder het betalingenplafond wordt
vastgesteld, wordt deels afgeweken van deze systematiek. Er wordt in
deze jaren (zoals het geval was in 2017, 2018, 2019 en nu voor 2020)
uitgegaan van een niveau onder het betalingenplafond omdat het niet te
verwachten is dat wanneer het voorstel voor de Europese begroting zo
ver onder het betalingenplafond ligt, de daadwerkelijke Europese uitgaven
in 2020 daar nog op uitkomen. Zoals toegelicht in de Kamerbrief over de
EU-begroting 202010 zullen de vertraagde betalingen meelopen in de reste
á liquider (RAL) en ingepast moeten worden onder de betalingenplafonds
van het volgende MFK.
Onderbouwing Nederlandse afdracht 2020 (miljoen euro)
Omschrijving

Grondslag

Tarief

2020

3.488

100,00%

3.448

waarvan bruto BTW-afdracht

344.755

0,30%

1.034

waarvan korting BTW-afdracht

344.755

– 0,15%

– 517

71

–

71

833.754

0,67%

5.559

–

–

– 771

3.448

20%

690

–

–

–

Artikel 3.1
Douanerechten
BTW-afdracht

584

waarvan bijdrage korting VK
BNI-afdracht

4.788

waarvan bruto BNI-afdracht
waarvan korting BNI-afdracht
Artikel 3.10
Perceptiekostenvergoeding
Overige inkomsten

De onderstaande overzichtstabellen tonen de cijfers over de
EU-afdrachten, ontvangsten en de netto betalingsposities over 2018.

9

Dit is het geraamde tarief voor 2020. Het tarief kan tussen jaren verschillen al naar gelang de
omvang van de Europese begroting en het aandeel daarvan dat door de BNI-afdracht van de
lidstaten gefinancierd dient te worden.
10
Kamerstukken II, 2018–2019, 21 501-03, nr. 129

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

40

Netto betalingspositie Nederland 2018 (in miljoenen EUR), bron Europese Commissie,
Financial Report 20181
AFDRACHTEN
Douanerechten/landbouwheffingen

3.130

BTW-middel (inclusief bijdrage aan de korting voor het VK)

556

BNI-middel

4.289

Perceptiekostenvergoeding

– 627

TOTAAL afdrachten

7.348

1
Om de nettobetalingspositie in absolute getallen te berekenen wordt gebruik gemaakt van de
Nederlandse definitie van de nettopositie in plaats van de Commissiedefinitie. Volgens de Nederlandse definitie worden ook o.a. de douanerechten (en overeenkomstig de perceptiekostenvergoeding) en de administratieve uitgaven van de EU meegenomen in de nettopositie.

ONTVANGSTEN
1a Concurrentiekracht

1.090

1b Cohesie/structuurfondsen

172

2 Landbouw en natuurbehoud

878

3 JBZ en burgerschap

236

4 Extern beleid

0

5 Administratieve uitgaven

94

TOTAAL ontvangsten

2.470

NETTO POSITIE

4.877

Netto betalingsposities 10 grootste netto-betalers (% Bruto Nationaal Inkomen).
Definitie Europese Commissie, landen gesorteerd van grootste naar kleinste nettobetalingspositie voor het jaar 2018.
2015

2016

2017

2018

DE

– 0,43%

– 0,40%

– 0,32%

– 0,39%

D|K

– 0,26%

– 0,28%

– 0,24%

– 0,39%

AT

– 0,29%

– 0,23%

– 0,25%

– 0,35%

SE

– 0,41%

– 0,33%

– 0,29%

– 0,32%

NL

– 0,39%

– 0,30%

– 0,19%

– 0,31%

UK

– 0,46%

– 0,24%

– 0,23%

– 0,29%

IT

– 0,20%

– 0,14%

– 0,21%

– 0,29%

FR

– 0,28%

– 0,36%

– 0,20%

– 0,26%

IER

– 0,15%

– 0,16%

– 0,07%

– 0,12%

BE

– 0,37%

– 0,28%

– 0,16%

– 0,11%

Toelichting:
Voor de vergelijkbaarheid met andere lidstaten wordt gebruik gemaakt
van de cijfers van de Europese Commissie. De kortingen over 2014–2016
zijn in 2017 in de kas ontvangen door Nederland, maar in deze cijfers zijn
ze door de Commissie toegerekend naar het jaar waarop ze van
toepassing waren. De nettoposities van lidstaten zijn over de jaren niet
constant, omdat deze sterk afhankelijk zijn van het implementatieritme
van de programma’s onder het MFK, dat per programma en per lidstaat
verschilt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

41

3.2 Europees Ontwikkelingsfonds
– Bijdrage aan het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF). Dit fonds is het
instrument waarmee de Europese Unie de ontwikkelingssamenwerking met de landen in Afrika, het Carïbisch gebied en de Stille Oceaan
(ACS) en de landen en gebieden overzee (LGO) uitvoert. Het budget en
programma van het 11e EOF (2014–2020) is voor een periode van
zeven jaar vastgesteld. Het grootste deel van het EOF is bestemd voor
de financiering van de steun aan nationale, regionale en lokale
projecten en programma’s gericht op de economische en sociale
ontwikkeling van die gebieden.
3.3 Een hechtere Europese waardegemeenschap
– Raad van Europa: Nederland beschouwt de Raad van Europa als een
belangrijke hoeder van mensenrechten, democratie en rechtsstaat in
heel Europa. Ook wil Nederland bijdragen aan verdergaande hervorming van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en aan een
zorgvuldig voorbereide toetreding van de EU tot het EVRM. De
Nederlandse Permanente Vertegenwoordiging in Straatsburg speelt
daarbij een centrale rol door goede betrekkingen en, indien opportuun,
regelmatig overleg met het secretariaat van de Raad van Europa,
permanente vertegenwoordigingen van andere lidstaten en met de
Nederlandse delegatie in de Parlementaire Assemblee (PACE) van de
Raad van Europa.
3.4 Versterkte Nederlandse positie in de Unie
– Jaarlijkse bijdrage aan de Benelux Unie. De Benelux Unie dient twee
doelen: het vervullen van een voortrekkersrol binnen de Europese Unie
en grensoverschrijdende samenwerking, vooral op het gebied van
economie, duurzame ontwikkeling en justitie/binnenlandse zaken.
Daarnaast werkt Nederland in Benelux-verband ook samen op
buitenlandspolitiek terrein.
– Subsidie aan European Institute for Public Administration (EIPA). Het
EIPA heeft als doel het ontwikkelen van de capaciteiten van ambtenaren in het omgaan met EU-aangelegenheden.
– Brexit-programma’s gericht op simulaties onderhandelingsdynamiek,
geschillenbeslechting, monitoring en toezicht, en hoe om te gaan met
verschillen in regelgeving («dynamische equivalentie»). Daarnaast
mogelijke studies op gebied van geschillenbeslechting in een nieuwe
relatie EU-VK en /of regelgeving, in algemene zin of in bepaalde
sectoren, en onderzoek en modelering ten behoeve van de coalitievormingonderhandelingen gericht op de toekomstige relatie. Alsook
diverse activiteiten op het gebied van voorlichting en publieksonderzoek.
– De programmagelden Cöordinatie Eenheid Contingency Planning
(CECP) zullen besteed worden aan concrete mitigerende maatregelen,
zoals voorbereidingen crisismanagement en rijksbrede communicatie
naar burgers en ondernemers, die in voorbereidingen op een no-deal
Brexit-scenario door verschillende departementen en uitvoeringsorganisaties Rijksbreed worden genomen. Hierbij heeft het Ministerie van
Buitenlandse Zaken het mandaat om een operatiecentrum op te zetten
ten behoeve van een gecoördineerde contintengy planning Brexit
waarbij ook samenwerking en afstemming wordt gezocht met het
bedrijfsleven.
3.10 Ontvangsten
– De ontvangsten onder dit beleidsartikel betreffen de zogenaamde
perceptiekostenvergoeding die Nederland ontvangt voor de kosten die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

42

gemaakt worden bij de inning van de douanerechten en bedragen 20%
van de geïnde douanerechten. Deze ontvangsten zijn begrotingstechnisch niet gekoppeld aan de begroting van de Nederlandse Douane.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

43

Artikel 4: Consulaire dienstverlening en uitdragen Nederlandse
waarden
A: Algemene Doelstelling
Het verlenen van goede consulaire diensten aan Nederlanders in nood in
het buitenland, evenals het verstrekken van reisdocumenten aan
Nederlanders in het buitenland. Daarnaast levert het Kabinet een bijdrage
aan een gereguleerd personenverkeer door de Nederlandse inbreng in het
Europese visumbeleid en is verantwoordelijk voor de visumverlening kort
verblijf.
Het versterken van de Nederlandse cultuursector door internationale
uitwisseling en presentatie; verbindingen leggen met economische
diplomatie en andere prioriteiten van geïntegreerd buitenlandbeleid, zoals
het mensenrechtenbeleid en veiligheidsbeleid.
B: Rol en verantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de volgende zaken:
Consulaire dienstverlening
Uitvoeren
– Visumbeleid kort verblijf van het Koninkrijk der Nederlanden;
– Afgifte van machtigingen voorlopig verblijf (MVV’s) op de posten;
– Afname van inburgeringsexamens buitenland;
– Orange Carpet-beleid, ter bevordering van het Nederlandse bedrijfsleven;
– Bijstand aan Nederlanders in nood in het buitenland;
– Begeleiding van Nederlanders die in het buitenland gedetineerd zijn;
– Uitbrengen van reisadviezen;
– Crisisrespons;
– Afgifte van Nederlandse reisdocumenten in het buitenland en van
diplomatieke en dienstpaspoorten;
– Afgifte van consulaire verklaringen en legalisaties.
Indicator als uitvoeringsverantwoordelijke:
Visumbeleid kort verblijf van het Koninkrijk der Nederlanden
Indicator

Streefwaarde Streefwaarde
2019
2020

Percentage visumaanvragen kort verblijf dat binnen 15
dagen wordt afgehandeld

85%

85%

Bron: Ministerie van Buitenlandse Zaken

De norm voor de doorlooptijd van visumaanvragen (Schengen) bedraagt
15 dagen conform de EU Visumcode (in werking getreden per 5.4.2010).
Deze periode kan in bijzondere gevallen worden verlengd tot 60 dagen.
NB: De doorlooptijd is het aantal dagen dat zit tussen het indienen van
een ontvankelijke visumaanvraag tot aan het moment van bekendmaken
of uitreiken van de beslissing op de aanvraag.
Regisseren
– Europees visum- en migratiebeleid en Caraïbisch visumbeleid;
– Bilaterale dimensie van visum- en migratiebeleid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

44

Nederlandse cultuur en publieksdiplomatie
De uitvoering van het Internationaal Cultuurbeleid (ICB) is een gedeelde
verantwoordelijkheid van de Minister van Buitenlandse Zaken (bij wie ook
de coördinatie ligt), de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en
de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking.
Het beleidskader voor het ICB wordt steeds voor een periode van vier jaar
vastgesteld (beleidskader internationaal cultuurbeleid 2017–2020). De
inzet op het gebied van Publieksdiplomatie valt onder de verantwoordelijkheid van de Minister van Buitenlandse Zaken.
Stimuleren
– Promotie van Nederlandse kunst en cultuur in het buitenland en
identificatie van internationale kansen en ontwikkelingen voor de
Nederlandse culturele sector en creatieve industrie.
– Behoud, beheer en ontsluiting van gedeeld cultureel erfgoed.
– Buitenlandse bezoekersprogramma’s.
– Het inzetten van publieksdiplomatie door het postennetwerk en BZ om
het beeld van Nederland in het buitenland te versterken en op een
positief realistische manier uit te dragen.
Regisseren
– Beleidsvorming en uitvoering van het Internationaal Cultuurbeleid.
– Afstemming met culturele fondsen en ondersteunende instellingen
over internationale activiteiten.
– Ondersteuning van het buitenlandpolitieke- en economische beleid
door publieksdiplomatie en cultuur in te zetten, bijvoorbeeld als
instrument in de dialoog over mensenrechten.
Financieren
– Ondersteuning van culturele fondsen, instellingen en activiteiten
binnen het beleidskader Internationaal Cultuurbeleid (2017–2020).
– Nederlands-Vlaamse samenwerking (via ondersteuning van Huis
DeBuren in Brussel).
– Bezoekersprogramma’s.
– Gedelegeerde activiteiten Publieksdiplomatie en Cultuur door
Nederlandse ambassades.
– Subsidieregeling voor programma’s gericht op jeugd en sociale
innovatie in de ring van landen grenzend aan de EU.
C: Beleidswijzigingen
Consulaire Zaken en Visumbeleid
Het beleid is op hoofdlijnen hetzelfde, maar – mede naar aanleiding van
de IOB-evaluatie11 – is in de beleidsbrief «de Staat van het Consulaire»
geëxpliciteerd wat het Ministerie van Buitenlandse Zaken verstaat onder
goede en klantgerichte dienstverlening. Ook ligt bij de consulaire
dienstverlening meer nadruk op zelfredzaamheid en besteedt BZ
tegelijkertijd meer aandacht aan kwetsbare groepen.
Internationaal Cultuurbeleid
De doorlichting door IOB die in 2019 werd afgerond, vormt geen
aanleiding het huidige beleidskader aan te passen, maar levert wel
inzichten op voor het opvolgende, vierjarig beleidskader dat met ingang
van 2021 van start gaat. In 2020 worden enerzijds programma’s en

11

IOB-evaluatie «De burger centraal? Consulaire dienstverlening in beweging 2011–2018».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

45

activiteiten onder het huidige kader afgerond en anderzijds voorbereidingen getroffen ter uitvoering van het opvolgend kader.
Publieksdiplomatie
Er is een nieuwe visuele identiteit van Nederland ontwikkeld om de
reputatie van Nederland te versterken en de beleidsmatige doelstellingen
concreet te ondersteunen. Het nieuwe verhaal van Nederland en de
visuele weergave in een beeldmerk – alles ontwikkeld in nauwe samenspraak met relevante departementen en het bedrijfsleven – onderscheidt
Nederland als open, vindingrijk en inclusief. Er komt er een uitgebreide
toolkit voor het vertellen van dit verhaal, die vanaf begin 2020 publiekelijk
zal worden uitgerold. De implementatie vanaf 2020 versterkt de reputatie
van Nederland en ondersteunt de huidige beleidsdoelstellingen, conform
huidig beleid op publieksdiplomatie.
D1: Budgettaire gevolgen van beleid
Beleidsartikel 4 Consulaire dienstverlening en uitdragen Nederlandse waarden
Bedragen in EUR 1.000
Verplichtingen

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

55.902

68.575

51.873

44.871

50.871

44.571

46.821

55.790

70.218

54.198

49.271

49.171

49.171

49.671

Uitgaven:
Programma-uitgaven totaal
waarvan juridisch verplicht
4.1

Consulaire dienstverlening
Nederlanders in het
buitenland

51%

13.962

17.312

12.462

9.657

9.657

9.657

12.457

1.524

1.560

1.560

1.560

1.560

1.560

1.560

540

540

540

540

540

540

Subsidies
Gedetineerdenbegeleiding
Inkomensoverdrachten
Gedetineerdenbegeleiding
Opdrachten
Consulaire bijstand

527

409

409

409

409

409

409

Reisdocumenten en
verkiezingen

4.992

2.900

2.550

2.550

2.550

2.550

5.350

Consulaire opleidingen

146

400

400

400

400

400

400

Consulaire informatiesystemen

6.386

7.003

7.003

4.198

4.198

4.198

4.198

13.449

11.189

11.089

11.089

9.339

Loket buitenland
Gedetineerdenbegeleiding

3.500
387

Bijdragen aan agentschappen
Loket buitenland

4.2

Samen met (keten) partners
het personenverkeer
reguleren

1.000

14.840

20.619

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

46

Bedragen in EUR 1.000

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

18

150

150

150

150

150

150

Visumverlening

2.857

2.900

2.950

3.050

3.050

3.050

3.050

Legalisatie en
verificatie

49

80

80

80

80

80

80

10.886

14.586

9.241

6.881

6.781

6.781

5.031

1.028

1.028

1.028

1.028

1.028

1.028

7.023

9.898

7.706

8.794

8.794

8.794

8.794

1.564

7.075

5.236

8.794

8.794

8.794

8.794

2.823

2.470

19.965

22.389

20.581

19.631

19.631

19.631

19.081

Instituut Clingendael

800

820

820

2.420

2.420

2.420

2.420

Programma
ondersteuning
buitenlands beleid

4.545

5.958

4.058

3.058

3.058

3.058

3.058

Opdrachten
Ambtsberichtenonderzoek

Consulaire informatiesystemen
Informatie ondersteunend beslissen

1.875

Bijdragen (inter)nationale
organisaties
Bijdragen asiel en
migratie

920

Bijdragen aan ander
begrotingshoofdstuk
Bijdragen asiel en
migratie

4.3

Grotere buitenlandse
bekendheid met de
Nederlandse cultuur

110

Subsidies
Internationaal
cultuurbeleid

Opdrachten
Internationaal
cultuurbeleid

4.118

Bijdragen aan agentschappen
Internationaal
cultuurbeleid

1.341

Bijdragen (inter)nationale
organisaties
Internationaal
cultuurbeleid

4.4

Uitdragen Nederlandse
waarden en belangen

Subsidies

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

47

Bedragen in EUR 1.000

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Internationale
manifestaties en
diverse bijdragen

49

99

99

99

99

99

99

Publieksdiplomatie

2.833

2.329

3.399

3.399

3.399

3.399

3.399

50

50

50

50

50

50

50

525

525

525

525

Onderzoeksprogramma

Opdrachten
Adviesraad Internationale vraagstukken

376

525

525

1.600

1.600

382

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

Algemene
voorlichting

2.333

4.448

2.290

2.290

4.490

4.490

4.490

Koninklijk Huis –
inkom. en uitg.
bezoeken, off.
ontvangsten

1.500

2.000

2.000

2.000

2.000

2.000

2.000

250

500

550

550

550

320

220

220

220

220

220

2.200

2.200

400

400

400

400

400

Instituut Clingendael
Bezoeken VIPS en
uitgaven CD en
Internationale
organisaties

China-strategie
Onderzoeksprogramma

2.000

Programma
ondersteuning
buitenlands beleid

480

Bijdragen aan agentschappen
Algemene
voorlichting

2.056

Bijdragen aan ZBO’s/ RWT’s
Verkeersnotificaties

400

Bijdragen (inter)nationale
organisaties
Europese bewustwording
Publieksdiplomatie

Ontvangsten

250

250

250

250

250

250

2.943

2.340

1.170

1.170

1.170

1.170

1.170

64.894

51.749

50.374

50.374

50.374

50.374

50.374

4.10

Consulaire dienstverlening
Nederlanders in het
buitenland

20.407

9.500

9.500

9.500

9.500

9.500

9.500

4.20

Consulaire dienstverlening
aan vreemdelingen

44.413

41.375

40.000

40.000

40.000

40.000

40.000

4.40

Doorberekening Defensie
diversen

74

874

874

874

874

874

874

Ontvangsten verkeersnotificaties

0

0

0

0

0

0

0

4.41

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

48

D2: Budgetflexibiliteit
De uitgaven van subsidies en opdrachten voor gedetineerdenbegeleiding
en overige consulaire dienstverlening, op basis van eigen verantwoordelijkheid, aan Nederlanders in het buitenland zijn volledig juridisch
verplicht. Voor de consulaire informatiesystemen zijn de verplichtingen
nog niet juridisch vastgelegd, maar dat wordt gedurende het jaar gedaan.
De inkoop van de te verstrekken reisdocumenten alsmede de geplande
uitgaven voor het samen met (keten-)partners reguleren van het personenverkeer zijn nog niet juridisch verplicht en worden aan de hand van de
afgifte van paspoorten van visa bepaald. Hiervoor worden wel aan het
begin van het begrotingsjaar verplichtingen aangegaan. Binnen het
artikelonderdeel grotere buitenlandse bekendheid met de Nederlandse
cultuur zijn de uitgaven voor de specifieke landenprogramma’s nog niet
juridisch verplicht, de verplichtingen worden in het begrotingsjaar zelf
aangegaan. Voor het inzetten van publieksdiplomatie om het beeld van
Nederland in het buitenland te versterken en op een positief realistische
manier uit te dragen door het postennetwerk en het ministerie zelf zijn
ramingen opgenomen die nog niet juridisch vastliggen. Het gaat dan om
activiteiten op het gebied van voorlichting, landenprogramma’s, bezoeken
van hoogwaardigheidsbekleders en uitgaven voor het Corps Diplomatique
en internationale organisaties. Het Programma Ondersteuning Buitenlands Beleid (POBB) is voor 39% juridisch verplicht en wordt gedurende
het jaar verder ingevuld. De subsidie voor Clingendael is geheel juridisch
vastgelegd. De uitgaven ten behoeve van het Koninklijk Huis worden in de
loop van 2020 ingevuld. Dit geldt ook voor de Chinastrategie.
E: Artikelonderdelen
4.1: Consulaire dienstverlening Nederlanders in het buitenland
– Verlenen van financiële- en niet financiële consulaire bijstand aan
Nederlanders in nood en/of schrijnende gevallen;
– (Stille) diplomatie met oog op eerlijke rechtsgang voor Nederlandse
gedetineerden;
– Verstrekken van reisadviezen;
– Bijstaan van Nederlanders in geval van crises; als dat noodzakelijk en
mogelijk is, organiseren, waar mogelijk met partnerlanden, van
evacuaties;
– Verstrekken van reisdocumenten en opmaken van consulaire akten en
verklaringen;
– Adviseren en ondersteunen van Nederlandse gedetineerden door
gedifferentieerde bezoekfrequentie, in bepaalde landen maandelijkse
giften aan gedetineerden, en subsidies ten behoeve van resocialisatie,
extra zorg en juridisch advies;
– Consulaire informatiesystemen om de primaire consulaire processen
te kunnen afhandelen;
– Organiseren van opleidingen gericht op optimalisatie van consulaire
werkprocessen.
4.2 Samen met (keten)partners het personenverkeer reguleren
– Behandelen van aanvragen voor visa kort verblijf en het beleid op dit
terrein;
– Inname van aanvragen voor MVV’s;
– Afnemen van inburgeringsexamens;
– Verrichten van legalisaties en uitvoeren van verificatieonderzoeken;
– Consulaire informatiesystemen om de primaire consulaire processen
te kunnen afhandelen;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

49

–

–
–
–

Op verzoek van het Ministerie van Justitie en Veiligheid worden
algemene en individuele ambtsberichten opgesteld, waarop door J&V
mede het toelatings- en terugkeerbeleid wordt gebaseerd;
Diplomatie voor het bemiddelen bij terugkeer van vreemdelingen
zonder rechtmatig verblijf;
Samenwerking met instanties in en buiten Nederland, de EU en
internationale organisaties;
In het kader van versterkte Europese samenwerking maken van
afspraken over wederzijdse visumvertegenwoordiging.

4.3 Grotere buitenlandse bekendheid met de Nederlandse cultuur
– Subsidieverlening via de posten en aan DutchCulture voor internationale culturele activiteiten.
– Ondersteuning van initiatieven in vier landen in de ring rondom
Europa die de lokale cultuursector versterken, cultuurparticipatie
vergroten, de leefomgeving in steden verbeteren en behoud van lokaal
cultureel erfgoed verduurzamen.
4.4 Uitdragen Nederlandse waarden en belangen
– Via strategische beleidscommunicatie richt Buitenlandse Zaken zich op
doelgroepen die van belang zijn bij het ontwikkelen, bereiken en
uitdragen van beleidsdoelstellingen op het terrein van buitenlandbeleid. Een belangrijke rol is daarbij weggelegd voor de media en via
persoonlijke contacten zoals bijeenkomsten. Daarnaast worden online
kanalen ingezet, zoals Facebook en twitter.
– Bijdrage aan publieksdiplomatie, waarmee Nederlandse ambassades
activiteiten kunnen ondersteunen of opstarten op het gebied strategische beleidscommunicatie, beeldvorming over Nederland en internationaal cultuurbeleid;
– Subsidie ten behoeve van Instituut Clingendael;
– Vanuit het Programma Ondersteuning Buitenlands Beleid (POBB)
worden eenmalige katalyserende activiteiten gefinancierd ter
ondersteuning van de doelstellingen van het Nederlandse buitenlandbeleid;
– Ondersteuning van de diplomatieke missies, in Nederland: het
faciliteren van ambassades en hun medewerkers, maar ook het
toepassen, interpreteren, handhaven en implementeren van de
Weense verdragen en zetelovereenkomsten en de toepasselijke
Nederlandse wet- en regelgeving.
– Voor bezoeken, ontvangsten en overige uitgaven hoogwaardigheidsbekleders, Corps Diplomatique en internationale organisaties wordt
EUR 1 miljoen geraamd.
– Voor uitgevan ten behoeve van staatsbezoeken, officiële bezoeken en
werkbezoeken van het Koninklijk Huis wordt EUR 2 miljoen geraamd.
Ontvangsten
– De ontvangsten onder dit artikel bestaan hoofdzakelijk uit leges voor
de afgifte van reisdocumenten, visa en de legalisatie van documenten.
Een deel van de consulaire ontvangsten wordt ingezet om een bijdrage
te leveren aan de kosten van het consulaire werkproces.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

50

4. NIET-BELEIDSARTIKELEN
Artikel 5: Geheim
Niet-beleidsartikel 5 Geheim
Bedragen in EUR 1 000

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

0

0

0

0

0

0

0

Uitgaven

0

0

0

0

0

0

0

Op dit artikel worden geheime uitgaven verantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

51

Artikel 6: Nog onverdeeld
Niet-beleidsartikel 6 nog onverdeeld
Bedragen in EUR 1.000

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

0

5.270

3.027

20.871

51.686

88.154

120.346

Uitgaven totaal

0

5.270

3.027

20.871

51.686

88.154

120.346

6.1

0

5.270

3.027

20.871

51.686

88.154

120.346

Verplichtingen
Uitgaven:

nog onverdeeld (HGIS)

Op dit artikel worden uitgaven verantwoord die samenhangen met de
HGIS-indexering en HGIS-besluitvorming bij Voorjaarsnota. Op basis van
de prijsontwikkeling van het Bruto Binnenlands Product (BBP) wordt het
HGIS non-ODA budget geindexeerd en uitgekeerd via het artikel nog
onverdeeld. De reeks binnen dit artikel is met name bedoeld om ten
behoeve van de HGIS jaarlijks de loon- en prijsbijstelling voor het eigen
apparaat te kunnen uitkeren en incidentele initiatieven of tegenvallers
mee te dekken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

52

Artikel 7. Apparaat
A: Personele en materiële uitgaven
Dit artikel betreft de apparaatsuitgaven van zowel het postennetwerk in
het buitenland als het departement in Den Haag, exclusief de personele
uitgaven voor de politieke leiding en attachés van andere ministeries. Het
omvat de verplichtingen voor en uitgaven aan het ambtelijk personeel, de
overige personele uitgaven en het materieel.
Personeel:
De personele uitgaven vallen uiteen in de volgende categorieën: (1)
Uitgaven voor het ambtelijk personeel; Dit betreft de algemene ambtelijke
leiding van het departement (met uitzondering van de secretaris-generaal,
plaatsvervangend secretaris-generaal en directeuren-generaal12), de
beleidsdirecties en de ondersteunende diensten. (2) Uitgaven voor het
uitgezonden personeel op de ambassades (zoals salaris, vergoedingen en
dienstreizen). (3) Uitgaven voor het lokaal aangenomen personeel op de
buitenlandse vertegenwoordigingen van Nederland.
Materieel:
De materiële uitgaven hebben betrekking op de uitgaven voor de
exploitatie van en investeringen in het departement in Den Haag en de
vertegenwoordigingen in het buitenland. Hieronder vallen onder andere
de verplichtingen en uitgaven voor (1) huisvesting zoals huur van
kanselarijen, residenties, personeelswoningen en het kantoor in Den
Haag, klein onderhoud en bouwkundige projecten, (2) beveiligingsmaatregelen, (3) ICT uitgaven zoals automatisering en communicatiemiddelen en
(4) bedrijfsvoeringsuitgaven. Specifiek wordt van de materiële uitgaven
aangegeven welk deel hiervan betrekking heeft op ICT-uitgaven en
hoeveel van de uitgaven via een Rijksbrede shared service organisatie
(SSO) worden verricht. De ICT uitgaven die door een SSO worden verricht
staan opgenomen onder de categorie» bijdragen aan SSO’s».

12

Deze uitgaven staan opgenomen op de begroting van het Ministerie van Binnenlandse Zaken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

53

Budgettaire gevolgen:
Niet-beleidsartikel 7 Apparaat
Bedragen in EUR 1.000

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

769.414

816.147

814.826

799.452

799.097

800.898

798.382

Uitgaven

769.414

816.147

814.826

799.452

799.097

800.898

798.382

7.1.1

Personeel

489.013

532.997

535.114

539.044

543.934

543.934

541.761

waarvan eigen personeel

477.003

521.997

523.114

527.044

531.934

531.934

529.761

waarvan Inhuur extern

12.010

11.000

12.000

12.000

12.000

12.000

12.000

Materieel

280.401

283.150

279.712

260.408

255.163

256.964

256.621

waarvan ICT

53.435

62.813

60.000

60.000

60.000

60.000

60.000

waarvan bijdragen aan
SSO’s

61.061

65.000

65.091

60.391

60.391

60.632

60.632

waarvan overige materieel

165.905

155.337

154.621

140.017

134.772

136.332

135.989

0

pm

pm

pm

pm

pm

pm

Ontvangsten

47.702

46.450

41.450

26.450

26.450

26.450

26.450

7.10

Diverse ontvangsten

41.703

46.450

41.450

26.450

26.450

26.450

26.450

7.11

Koersverschillen

5.999

pm

pm

pm

pm

pm

pm

waarvan overige personele
uitgaven

7.1.2

7.2

Koersverschillen

B: Totaaloverzicht apparaatsuitgaven en -kosten Buitenlandse
Zaken
Totaaloverzicht apparaatsuitgaven Ministerie van Buitenlandse Zaken (bedragen x € 1.000)

departement (uitgaven)

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

769.414

816.147

814.826

799.452

799.097

800.898

798.382

Buitenlandse Zaken heeft geen baten-lastendienst of ZBO.
C: Verdeling apparaatsuitgaven naar beleid
De Minister van Financiën heeft de Kamer, in het kader van «verantwoord
begroten», toegezegd de apparaatsuitgaven indicatief te verdelen over de
beleidsartikelen. Omdat de apparaatsuitgaven niet specifiek toe te rekenen
zijn aan beleidsartikelen, kiest Buitenlandse Zaken ervoor een splitsing te
maken naar uitgaven op het kerndepartement en op de posten. Van de
totale apparaatskosten van EUR 815 miljoen in 2020 kan circa EUR 292
miljoen (circa 36%) worden toegerekend aan het kerndepartement. Bij de
verdeling van de kosten hieronder is het aantal fte’s per directoraat
generaal als uitgangspunt genomen. Het restant (EUR 523 miljoen, circa
64%) zijn uitgaven die toegerekend worden aan het postennetwerk. Verder
is op basis van een inventarisatie van de thematische invulling van de
personele inzet in het postennetwerk een schatting gegeven van de kosten
op een aantal terreinen. Deze terreinen zijn: economische diplomatie,
cultuur, politiek, ontwikkelingssamenwerking, management, consulair en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

54

beheer, waarbij de categoriën beheer en management uiteindelijk ingezet
worden voor de vijf overige thema’s. In onderstaande overzichten is de
verdeling schematisch opgenomen.
Verdeling apparaatskosten posten EURO 523 miljoen
politiek; 88
beheer; 150

Verdeling apparaatskosten kernministerie EURO 292 miljoen
DG Internationale
Samenwerking; 44

Ambt. leiding/
bedrijfsvoering;
82

DG Europese
Samenwerking
(incl. consulair);
40

OS; 68

consulair; 47

management;
53

cultuur; 28
economie; 89

DG Politieke
Zaken; 43

Bestuursondersteuning; 39
SSO-3W; 20

DG BEB; 23

D: Actuele ontwikkelingen
Bundeling ondersteunende diensten door taakspecialisatie
In 2010 heeft het Ministerie van Buitenlandse Zaken besloten om
consulaire, financiële en bedrijfsvoeringstaken, die op de verschillende
posten werden uitgevoerd en waarvan het niet noodzakelijk was deze ter
plekke uit te voeren, onder te brengen in Regionale Service Organisaties.
Deze regionalisering van werkzaamheden vond plaats tussen 2010 en
2014 en heeft bijgedragen aan een kwaliteitsverbetering en het realiseren
van de taakstelling waar het Ministerie voor stond. Daarnaast is in 2016 de
financiële dienstverlening op het departement gebundeld in de Financiële
Service Organisatie (FSO).
In januari 2018 is het ministerie begonnen met de uitvoer van het
taakspecialisatieproject. Dit project streeft ernaar de kwaliteit, doelmatigheid en continuïteit van de wereldwijde consulaire diensten en
bedrijfsvoering verder te verbeteren.
Tussen januari 2018 en december 2019 zullen de huidige zeven Regionale
Service Organisaties formeel ophouden te bestaan en voor het grootste
deel hun werkzaamheden overhevelen naar Den Haag. De financiële
dienstverlening voor de posten zal worden belegd bij de recent opgerichte
Financiële Service Organisatie (FSO). De niet-financiële bedrijfsvoering bij
de interdepartementale Shared Service Organisatie 3W. Ten slotte is voor
de consulaire backofficetaken de Consulaire Service Organisatie (CSO)
opgericht. Eind 2020 zullen ook alle consulaire backoffice taken naar de
CSO zijn overgeheveld. Doelstelling is een optimale, doelmatige en
klantgerichte ondersteuning van het postennet.
Digitalisering
Digitale informatievoorziening is een essentiële factor voor het internationaal functioneren van het Ministerie van Buitenlandse Zaken, de
samenwerking met partners en de dienstverlening aan burgers en
bedrijven. Vanuit de «Digitaliseringsvisie voor BZ 2019–2022» richt BZ zich
in 2020 op hoe het ministerie, ondersteund met de juiste digitale
middelen, wereldwijd diplomatiek, beleidsmatig en in de consulaire
dienstverlening het verschil kan blijven maken. In 2020 is er aandacht voor
het op orde houden van de huidige informatiesystemen en de
vernieuwing van het wereldwijde netwerk. Daarnaast wordt ingezet op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

55

noodzakelijke innovaties zoals met bigdata-analyse en kunstmatige
intelligentie, met aandacht voor zowel de kansen als de risico’s die
digitalisering biedt. Op die manier groeit BZ mee met de (inter)nationale
omgeving die snel digitaal verandert (maatschappij, internationale
diplomatie, ketenpartners, rijksdienst etc.).
In 2020 wordt een deel van de meerjarige visie m.b.t. digitalisering
gerealiseerd:
1. Digitalisering in het buitenlandbeleid
Informatietechnologie is een geopolitiek en wereldeconomisch
onderwerp en instrument geworden. BZ kan door zijn positie in het
buitenland een belangrijke bijdrage leveren aan de ambitie van
toonaangevende diplomatie. Digitalisering wordt steeds meer
meegenomen als onderdeel van het BZ-beleid.
2. Informatiegestuurd werken
Voor BZ is informatie een belangrijke grondstof. Voor een internationaal opererende diplomatie is het cruciaal om altijd goed, tijdig en
snel geïnformeerd te zijn over ontwikkelingen in de wereld. BZ past in
toenemende mate data-analyse toe in buitenlandbeleid, consulaire
dienstverlening en bedrijfsvoering en investeert in een moderne
informatiehuishouding waar het optimaal zoeken, vinden, bewerken
en beveiligen van informatie voorop staat.
3. Digitaal veilig en vaardig BZ
Digitalisering biedt BZ grote kansen om effectiever en efficiënter te
werken. Maar digitale spionage en cybercrime geven ook risico’s. BZ
investeert in voorlichting, opleiding en training van medewerkers om
I-bewust en digitaal vaardig te kunnen netwerken, communiceren en
samenwerken. Ook dit levert een belangrijke bijdrage aan het
verhelpen van eerder geconstateerde tekortkomingen in de informatiebeveiliging.
4. Optimale digitale werkomgeving BZ
De voortdurende opkomst van nieuwe informatietechnologieën biedt
BZ de kans om steeds effectiever en efficiënter te kunnen werken. Op
dit moment zijn er nog dagelijkse problemen met de robuustheid en
stabiliteit van de basis-ICT bij BZ. BZ heeft in samenwerking met
ICT-leveranciers de komende jaren daarmee nog de nodige stappen
te zetten. BZ blijft uitgebalanceerd en gedoseerd digitaal moderniseren met investeringen in mensen, organisatie en technologie.
Rijnstraat 8
In 2017 verhuisde het Ministerie van Buitenlandse Zaken van de Bezuidenhoutseweg naar de Rijnstraat 8. Het Ministerie voor Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties is in samenwerking met de bewoners (waaronder
Buitenlandse Zaken) bezig om de werkomstandigheden in de Rijnstraat 8
te verbeteren. Met betrekking tot de reeds genomen en nog voorziene
maatregelen, zal één en ander geëvalueerd worden met medeneming van
de bevindingen uit het ADR onderzoek Rijnstraat 8 en de ADR mid-term
review van het Rijkshuisvestingsstelsel.
Meerjarenplan huisvesting
Het huisvestingsbeleid van het Ministerie van Buitenlandse zaken is
gericht op het moderniseren, verduurzamen en rationaliseren van de
vastgoedportefeuille. Hierbij moet veiligheid van de ambassadekantoren
en de medewerkers altijd gegarandeerd zijn. Ambassadekantoren worden
functioneel en doelmatig ingericht conform Het Nieuwe Werken (HNW) en
ter ondersteuning van de modernisering van diplomatie, tenzij de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

56

omstandigheden (bijvoorbeeld vanwege de veiligheid of politieke situatie)
dit niet toelaten.
Middelenafspraak
De modernisering van de vastgoed portefeuille van BZ blijft op koers
volgens planning. De komende jaren vinden bij een aantal grote posten
– te weten Moskou, Peking, Paramaribo, Ankara, Londen en Washington
– huisvestingsprojecten plaats. Een deel van de nieuw te openen posten in
het kader van de intensiveringsmiddelen zijn opgeleverd 2019, de andere
posten zullen worden naar verwachting geopend in 2020 of 2021.
Overzicht mutaties middelenafspraak huisvesting begroting Buitenlandse Zaken
Bedragen in € miljoen
2013

2014

2015

2016

2017

2018

20191

20201

Stand fonds
aanvang begrotingsjaar

0

14,4

27,5

31,3

24,4

11,6

3,6

13,1

Opbrengsten door
verkopen

14,4

13,2

3,8

7,4

0,4

6

47

40

11,5

12,5

13

Regulier budget
investeringen
Investeringen in
onroerend goed

0

0

0

14,3

13,2

25,4

50

60

Stand fonds eind
van het jaar

14,4

27,5

31,3

24,4

11,6

3,6

13,1

6,1

1

dit betreft een raming

Hieronder volgt per jaar nog een toelichting waaruit de opbrengsten en
investeringen bestaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

57

2013:

2014:
2015:
2016:

2017:

2018:

20191:

20201:

Inkomsten uit verkopen van panden in Managua, Dakar,
Abidjan, Lusaka, Jakarta, Guatemala-Stad, Kaapstad,
Kaboel en Harare.
Inkomsten uit verkopen van panden in Kaapstad, Kaboel,
La Paz, Boedapest en Brussel.
Inkomsten uit verkopen van panden in Kopenhagen en
Pretoria.
Inkomsten uit verkopen van panden in Harare, Boedapest
en Parijs. Investering in vastgoed (verbouwing/ aanschaf)
in onder andere Zagreb, Islamabad, Seoul en San Jose.
Daarnaast is een deel in andere apparaatsuitgaven
geïnvesteerd (circa EUR 5,4 miljoen).
Inkomsten uit verkoop van pand in Harare. Investeringen
in o.a. Ankara, Paramaribo, Peking, Hong Kong en
Jakarta.
Inkomsten uit verkoop van panden in Bogota, Port of
Spain en Rabat. Investeringen in o.a. Bamako, Kabul,
Juba en Tunis
Geraamde verkopen en geraamde investeringen in
diverse panden conform Masterplan. Verwachte verkopen
in o.a. Londen, Khartoum. Investeringen in Jakara, Juba,
Bagdad en Kabul
Geraamde verkopen en geraamde investeringen in
diverse panden conform Masterplan. Vewachten
verkopen o.a. in Santiago de Chili en Lima. Investering
o.a. Washington, Rabat en Tokyo.

1
Het bovenstaande overzicht is, zoals aan de Kamer toegezegd, op hoofdlijnen om de onderhandelingspositie bij aankoop en verkoop niet te schaden. Met name over 2019 en 2020 kan
vanwege de onderhandelingspositie geen, of slechts in beperkte mate over individuele transacties informatie worden verschaft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

58

5. BIJLAGEN
BIJLAGE 1: VERDIEPINGSHOOFDSTUK
Het verdiepingshoofdstuk geeft informatie over andere nog niet toegelichte beleidsmatige mutaties.
Uitgaven Artikel 1 Versterkte internationale rechtsorde (Bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

123.487

121.537

115.637

115.737

115.737

mutatie nota van Wijziging 2019

0

0

0

0

0

mutatie amendement 2019

0

0

0

0

0

mutatie 1e suppletoire begroting 2019

5.094

4.251

4.919

4.795

4.728

nieuwe mutaties

1.700

0

1.550

1.550

1.550

130.281

125.788

122.106

122.082

122.015

121.952

2019

2020

2021

2022

2023

2024

291.000

288.063

289.463

289.463

290.263

0

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2019

Stand ontwerpbegroting 2020

2024

Uitgaven Artikel 2 Veiligheid en stabiliteit (Bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019
mutatie nota van Wijziging 2019
mutatie amendement 2019
mutatie 1e suppletoire begroting 2019

0

0

0

0

0

1.831

– 4.237

– 2.020

– 3.396

– 3.329

nieuwe mutaties

– 2.860

0

– 1.550

– 1.550

– 1.550

Stand ontwerpbegroting 2020

289.971

283 826

285.893

284.517

285.384

284.397

2024

Ontvangsten Artikel 2 Veiligheid en stabiliteit (Bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

1.242

1.242

1.242

1.242

1.242

mutatie nota van Wijziging 2019

0

0

0

0

0

mutatie amendement 2019

0

0

0

0

0

mutatie 1e suppletoire begroting 2019

0

0

0

0

0

nieuwe mutaties

0

0

0

0

0

1.242

1.242

1.242

1.242

1.242

1.242

2024

Stand ontwerpbegroting 2019

Stand ontwerpbegroting 2020

Uitgaven Artikel 3 Effectieve Europese samenwerking (Bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

8.745.255

9.794.302

9.502.913

9.715.116

9.997.672

mutatie nota van wijziging 2019

0

0

0

0

0

mutatie amendement 2019

0

0

0

0

0

– 103.984

1.375

675

46.837

46.837

Stand ontwerpbegroting 2019

mutatie 1e suppletoire begroting 2019
nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2020

54.378

– 725.933

98.206

100.877

102.904

8.695.649

9.069.744

9.601.794

9.862.830

10.147.413

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

10.437.151

59

Ontvangsten Artikel 3 Effectieve Europese samenwerking (Bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

383.929

671.968

685.402

696.986

713.083

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

– 331.371

0

0

0

0

mutatie nota van wijziging 2019
mutatie amendement 2019
mutatie 1e suppletoire begroting 2019

2024

nieuwe mutaties

– 6.723

21.856

18.265

18.630

19.002

Stand ontwerpbegroting 2020

45.835

693.824

703.667

715.616

732.085

746.722

2024

Uitgaven Artikel 4 Consulaire dienstverlening en uitdragen Nederlandse waarden
(Bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

50.306

49.198

47.886

47.886

47.886

0

0

0

0

0

mutatie nota van wijziging 2019
mutatie amendement 2019
mutatie 1e suppletoire begroting 2019

0

0

0

0

0

18.892

5.172

1.557

1.457

1.457

nieuwe mutaties

1.020

– 172

– 172

– 172

– 172

Stand ontwerpbegroting 2020

70.218

54.198

49.271

49.171

49.171

49.671

2024

Ontvangsten Artikel 4 Consulaire dienstverlening en uitdragen Nederlandse waarden
(Bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

47.890

48.390

48.390

48.390

48.390

0

0

0

0

0

mutatie nota van wijziging 2019
mutatie amendement 2019
mutatie 1e suppletoire begroting 2019

0

0

0

0

0

3.859

1.984

1.984

1.984

1.984

nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2020

0

0

0

0

0

51.749

50.374

50.374

50.374

50.374

50.374

2019

2020

2021

2022

2023

2024

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Uitgaven Artikel 5 Geheim (Bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019
mutatie nota van wijziging 2019
mutatie amendement 2019
mutatie 1e suppletoire begroting 2019
nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

0

60

Uitgaven Artikel 6 Nog onverdeeld (Bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

25.868

39.537

71.284

98.183

133.206

0

0

0

0

0

mutatie nota van wijziging 2019
mutatie amendement 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

0

0

0

0

0

– 24.489

– 35.614

– 48.365

– 44.491

– 42.947

nieuwe mutaties

3.891

– 896

– 2.048

– 2.006

– 2.105

Stand ontwerpbegroting 2020

5.270

3.027

20.871

51.686

88.154

2024

120.346

Uitgaven Artikel 7 Apparaat (Bedragen x € 1.000)
2018
Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

740.740

742.934

752.970

752.781

754.582

mutatie nota van wijziging 2019

0

0

0

0

0

mutatie amendement 2019

0

0

0

0

0

75.155

60.199

46.309

46.343

46.343

Mutatie 1e suppletoire begroting
2019
nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2020

769.414

2024

252

11.693

173

– 27

– 27

816.147

814.826

799.452

799.097

800.898

798.382

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Ontvangsten Artikel 7 Apparaat (Bedragen x € 1.000)
2018
Stand ontwerpbegroting 2019

26.450

26.450

26450

26.450

26.450

mutatie nota van wijziging 2019

0

0

0

0

0

mutatie amendement 2019

0

0

0

0

0

20.000

15.000

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire begroting
2019
nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2020

47.702

0

0

0

0

0

46.450

41.450

26.450

26.450

26.450

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

26.450

61

BIJLAGE 2: MOTIES EN TOEZEGGINGEN IN HET VERGADERJAAR
2018/2019
Door de Staten-Generaal aanvaarde moties Minister van Buitenlandse Zaken
Datum

Omschrijving motie

Vindplaats

13-12-2017

Motie 21 501-20, nr. 1268 lid Van
Haersma Buma c.s. over geen
benadeling door een specifieke Ierse
regeling

Debat over de Europese Top van 14 en In behandeling
15 december 2017

21-02-2018

Motie 32 623, nr. 196 leden Van Ojik en Debat over de Turkse aanval op Syrië
Ploumen over de verbetering van de
15 februari 2018
situatie in Syrië

23-02-2018

Motie 21 501-20, nr. 1298 motie
Asscher/Van Ojik over duidelijkheid
over compromissen

Debat over de informele Europese Top In behandeling
van 23 februari 2018

23-02-2018

Motie 21 501-20, nr. 1302 (gewijzigde)
motie Bisschop/Leijten over de
omvang van het nieuwe MFK

Debat over de informele Europese Top In behandeling
van 23 februari 2018

03-04-2018

Motie 22 112, nr. 2511, gewijzigde
motie-Omtzigt over de Magnitskiwet

Notaoverleg over de Staat van de EU
en het werkprogramma van de
Europese Commissie d.d. 26 maart
2018

In behandeling

03-04-2018

Motie 22 112, nr. 2516, motieAsscher/Van Ojik over belastbaarheid
van internetgiganten

Notaoverleg over de Staat van de EU
en het werkprogramma van de
Europese Commissie d.d. 26 maart
2018

In behandeling

03-04-2018

Motie 22 112, nr. 2517, motie-Van der
Graaf c.s. over een peerreview voor
rechtsstatelijkheid binnen de EU

Notaoverleg over de Staat van de EU
en het werkprogramma van de
Europese Commissie d.d. 26 maart
2018

In behandeling

18-05-2018

Motie 21 501-20, nr. 1331 – motie
Buitenweg en Asscher over koppeling
van de uitkering van Europees geld
aan het respect voor de rechtsstaat

Debat over de informele Europese Top In behandeling
van 17 mei 2018

18-05-2018

Motie 21 501-20, nr. 1335, gewijzigde
Debat over de informele Europese Top In behandeling
motie – Asscher/Buitenweg over dat
van 17 mei 2018
lidstaten daar waar relevant nog
EU-subsidies kunnen ontvangen als zij
democratie en rechtsstaat in woord en
daad verdedigen en corruptie
tegengaan

05-06-2018

Motie 29 614, nr. 82 Sjoerdsma /
Segers over een nieuw onafhankelijk
onderzoek naar buitenlandse
financiering

05-06-2018

Motie 33 997, nr. 119 Ten Broeke c.s.
Debat over staatsaansprakelijkheid van In behandeling
over de staatsaansprakelijkheid van de Rusland inzake MH17 d.d. 31 mei 2018
Russische Federatie voor het
neerhalen van vlucht MH17

12-06-2018

Motie 23 432, nr. 468 Van der Staaij c.s. Debat over het terugtrekken van de VS In behandeling
over heldere afspraken met Iran over
uit het nucleaire akkoord met Iran d.d.
nucleaire non-proliferatie
6 juni 2018

26-06-2018

Motie 34 884, nr. 4 Leijten/Stoffer over
versterking van de rol van nationale
parlementen

Nota-overleg Initiatiefnota van het lid
Bisschop getiteld «De lidstaten weer
aan het roer!» d.d. 21 juni 2018

In behandeling

05-07-2018

Motie 34 808, nr. 19 Motie-Van der Lee AO Informatievoorziening d.d. 12 april
over de transparantie rond de
2018
implementatie van richtlijnen en dan
m.n. de lidstaatopties

In behandeling

Debat over buitenlandse financiering
van moskeeën d.d. 30 mei 2018

Stand van zaken

In behandeling

In behandeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

62

Datum

Omschrijving motie

Vindplaats

21-09-2018

Motie 21 501–20, nr. 1361 motie-Van
Ojik/Voordewind over een gezamenlijke oplossing voor de opvang van
asielzoekers in Griekenland

Europese Raad d.d. 13 september 2018 Aan voldaan met brief d.d.
24 september 2018

Stand van zaken

09-10-2018

Motie 32 623, nr. 231 Motie-Omtzigt
c.s. over een gezamenlijk advies van
de CAVV en de ATV over een
toetsingskader

Plenair debat over Nederlandse steun
aan de gewapende oppositie in Syrië
d.d. 2 oktober 2018

In behandeling

17-10-2018

Motie 21 501-20, nr. 1368 Motie-Van
Ojik c.s. over stoppen met leveren van
wapens aan Saoedi-Arabië

Plenair debat over Europese Top van
17 en 18 oktober 2018, d.d. 17 oktober
2018

In behandeling

17-10-2018

Motie 21 501-20, nr. 1374 MotieOmtzigt c.s. over een onafhankelijk en
diepgaand onderzoek naar de
verdwijning van Jamal Khashoggi

Plenair debat over Europese Top van
17 en 18 oktober 2018, d.d. 17 oktober
2018

In behandeling

18-10-2018

Motie 21 501-20, nr. 1373 motiePloumen c.s. over duidelijkheid over
de betrokkenheid van Saoedi-Arabië
bij de verdwijning van journalist
Khashoggi

Plenair debat over Europese Top van
17 en 18 oktober 2018, d.d. 17 oktober
2018

Aan voldaan met brief d.d. 30 oktober
2018

08-11-2018

Motie 21 501-20, nr. 1920 Motie van
VAO Raad Algemene Zaken van
het lid Maeijer c.s. over niet afstappen 12 november 2018, d.d. 8 november
van besluitvorming bij unanimiteit op 2018
gebied van belastingheffing en sociaal
beleid

13-11-2018

32 735, nr. 214 Motie Karabulut/
Ploumen over de mensenrechtensituatie in Saudi-Arabië

Notaoverleg mensenrechtenbeleid d.d. In behandeling
5 november 2018

13-11-2018

32 735, nr. 217 Motie Koopmans/Van
Helvert over geen geld voor mensenrechten naar OESO-landen met een
functionerende rechtsstaat

Notaoverleg mensenrechtenbeleid d.d. Aan voldaan met brief 29 mei 2019
5 november 2018

13-11-2018

32 735, nr. 218 Motie Buitenweg/
Ploumen over een Europees gezant
voor vrouwenrechten

Notaoverleg mensenrechtenbeleid d.d. In behandeling
5 november 2018

13-11-2018

32 735, nr. 219 Motie Buitenweg c.s.
over stellingname tegen antisemitische uitlatingen van regeringsleiders

Notaoverleg mensenrechtenbeleid d.d. In behandeling
5 november 2018

13-11-2018

32 735, nr. 222 Motie Van der Staaij
over de mogelijkheid van interveniëren in geschillen

Notaoverleg mensenrechtenbeleid d.d. In behandeling
5 november 2018

13-11-2018

32 735, nr. 225 Motie De Roon over
islamkritiek als onderdeel van de
vrijheid van meningsuiting

Notaoverleg mensenrechtenbeleid d.d. In behandeling
5 november 2018

13-11-2018

32 735, nr. 226 Motie Voordewind c.s.
over alles in het werk stellen om Asia
Bibi vrij te krijgen

Notaoverleg mensenrechtenbeleid d.d. Gesloten omdat Asia Bibi vrijgelaten is
5 november 2018

15-11-2018

Motie 21 501-02, nr. 1924 Motie van
het lid Sjoerdsma c.s. over een
staakt-het-vuren in Jemen en een
wapenembargo tegen Saudi-Arabië

VAO Raad Buitenlandse Zaken en
Peace Facility d.d. 14 november 2018

20-11-2018

Motie 33 694, nr. 24, gewijzigde motie
Ploumen c.s. over alomvattende en
verifieerbare uitbanning van
kernwapens

VAO Nederlandse inzet inzake
In behandeling
nucleaire ontwapening d.d. 15-11-2018

20-11-2018

Motie 33 694, nr. 30, motie Voordewind VAO Nederlandse inzet inzake
In behandeling
c.s. over behoud van het INF-verdrag
nucleaire ontwapening d.d. 15-11-2018

20-11-2018

Motie 33 694, nr. 31, motie Voordewind VAO Nederlandse inzet inzake
Aan voldaan met brief d.d. 30 januari
over draagvlak voor het VN-verdrag
nucleaire ontwapening d.d. 15-11-2018 2019

In behandeling

Aan voldaan met brief d.d.
27 november 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

63

Datum

Omschrijving motie

Vindplaats

Stand van zaken

20-11-2018

Motie 35 000-V, nr. 22, motie
Koopmans/Sjoersma over reisdocumenten voor Nederlanders in het
buiteland

Begrotingsbehandeling BuZa (V) voor
het jaar 2019 d.d. 14 en 15 november
2018

Aan voldaan met brief d.d. 4 januari
2019

20-11-2018

Motie 35 000-V, nr. 24, motie Van Ojik
over ondersteuning van mensenrechtenverdedigers

Begrotingsbehandeling BuZa (V) voor
het jaar 2019 d.d. 14 en 15 november
2018

In behandeling

20-11-2018

Motie 35 000-V, nr. 26, motie Van
Helvert c.s. over een speciaal gezant
voor vrijheid van godsdienst en
levensovertuiging

Begrotingsbehandeling BuZa (V) voor
het jaar 2019 d.d. 14 en 15 november
2018

Aan voldaan met brief d.d. 29 mei
2019

20-11-2018

Motie 35 000-V, nr. 27, gewijzigde
Begrotingsbehandeling BuZa (V) voor
motie Karabulut c.s. over uithongering het jaar 2019 d.d. 14 en 15 november
als oorlogswapen in Jemen
2018

Aan voldaan met brief d.d.
12 december 2018

20-11-2018

Motie 35 000-V, nr. 28, motie Karabulut Begrotingsbehandeling BuZa (V) voor
over exportcriteria voor militair
het jaar 2019 d.d. 14 en 15 november
materieel
2018

In behandeling

20-11-2018

Motie 35 000-V, nr. 29, motie
Sjoerdsma/Koopmans over kosten
voor paspoortaanvragen voor
Nederlanders in het buitenland

Aan voldaan met brief d.d. 4 januari
2019

20-11-2018

Motie 35 000-V, nr. 30, motie Ploumen/ Begrotingsbehandeling BuZa (V) voor
Sjoerdsma over het jaarlijkse
het jaar 2019 d.d. 14 en 15 november
UNESCO-congres in 2020 in Nederland 2018

Aan voldaan met brief d.d. 29 mei
2019

20-11-2018

Motie 35 000-V, nr. 32, motie Ploumen Begrotingsbehandeling BuZa (V) voor
over een wereldwijd sanctieregime
het jaar 2019 d.d. 14 en 15 november
tegen seksueel geweld tegen vrouwen 2018

Aan voldaan met brief d.d. 29 mei
2019

20-11-2018

Motie 35 000-V, nr. 33, motie
Voordewind c.s. over de mensonterende situatie in de kampen op de
Griekse eilanden

Begrotingsbehandeling BuZa (V) voor
het jaar 2019 d.d. 14 en 15 november
2018

Aan voldaan met brief 4 maart 2019

20-11-2018

Motie 35 000-V, nr. 36, motie Van der
Staaij c.s. over activiteiten ter
ondersteuning van de klassieke
vrijheidsrechten

Begrotingsbehandeling BuZa (V) voor
het jaar 2019 d.d. 14 en 15 november
2018

In behandeling

20-11-2018

Motie 35 000-V, nr. 42, motie Kuzu over Begrotingsbehandeling BuZa (V) voor
het per direct sluiten van Chinese
het jaar 2019 d.d. 14 en 15 november
heropvoedingskampen
2018

In behandeling

23-11-2018

Motie 21 501-20, nr. 1384, motie
Asscher over voorkomen van
oneerlijke concurrentie en een race
naar de bodem op het gebied van
werk, belastingen, milieu en klimaat

Notaoverleg over de Europese Raad
van 5 november 2018 inzake Brexit

In behandeling

23-11-2018

Motie 21 501-20, nr. 1387, motie
Omtzigt c.s. over geen aanpassing in
de visserijpassages die de Nederlandse visserijsector op enige manier
schaden

Notaoverleg over de Europese Raad
van 5 november 2018 inzake Brexit

Aan voldaan met brief d.d.
29 november 2018

23-11-2018

Motie 21 501-20, nr. 1396 Motie van
het lid Van Ojik over per departement
inzichtelijk maken welke de gevolgen
zijn van een harde Brexit

Notaoverleg over de Europese Raad
van 5 november 2018 inzake Brexit

Aan voldaan met brief d.d. 18 januari
2019

20-12-2018

Motie 33 694, nr. 35 Motie van het lid
Verhoeven/Bruins Slot over internationale overeenstemming over de
praktische toepassing van het
bestaande internationale recht op het
digitale domein

Plenair debat over spionage door
Rusland d.d. 20 december 2018

In behandeling

Begrotingsbehandeling BuZa (V) voor
het jaar 2019 d.d. 14 en 15 november
2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

64

Datum

Omschrijving motie

20-12-2018

Motie 33 694, nr. 37 (gewijzigd, was nr. Plenair debat over spionage door
36) Gewijzigde Motie van het lid
Rusland d.d. 20 december 2018
Stoffer/Verhoeven over opstellen van
een Ruslandstrategie

Vindplaats

In behandeling

29-01-2019

Motie 35 084, nr. 21 Motie-Van der
Plenair debat Verzamelwet Brexit d.d.
Graaf/Omtzigt over het online plaatsen 24-1-2019
van alle beschikbare brexitplannen

Aan voldaan met brief d.d. 22 februari
2019

29-01-2019

Motie 35 084, nr. 29 Motie-Omtzigt/Van Plenair debat Verzamelwet Brexit d.d.
der Graaf over toepassing van artikel X 24-1-2019
van de Verzamelwet Brexit

Aan voldaan met brief d.d. 5 februari
2019

29-01-2019

Motie 35 084, nr. 28 Motie-Omtzigt
over een extra geldigheidsduur voor
de Britse rijbewijzen van Nederlandse
chauffeurs

Plenair debat Verzamelwet Brexit d.d.
24-1-2019

Aan voldaan met brief d.d. 12 februari
2019

29-01-2019

Motie 35 084, nr. 27 Motie-Omtzigt/
Geurts over een door de Europese
Commissie erkende inspectiepost
levende dieren

Plenair debat Verzamelwet Brexit d.d.
24-1-2019

Aan voldaan met brief d.d. 7 februari
2019

12-02-2019

Motie 35 078, nr. 3, motie Anne
Debat over de Staat van de Europese
Mulder/Omtzigt over het korten van
Unie d.d. 7 februari 2019
landen die zich niet aan de begrotingsregels houden

In behandeling

12-02-2019

Motie 35 078, nr. 4, motie Anne Mulder Debat over de Staat van de Europese
over scheiding van taken van de
Unie d.d. 7 februari 2019
Europese Commissie

In behandeling

12-02-2019

Motie 35 078, nr. 8, motie Omtzigt over Debat over de Staat van de Europese
een externe check op de rechtsstateUnie d.d. 7 februari 2019
lijke aspecten van de Unie

In behandeling

12-02-2019

Motie 35 078, nr. 9, motie Omtzigt/Van
den Berg over voorkomen dat a.g.v.
een no-deal Brexit tekorten ontstaan
aan kritieke medicijnen en medische
hulpmiddelen

Aan voldaan met brief d.d. 19 maart
2019

12-02-2019

Motie 35 078, nr. 10, motie Jetten/Anne Debat over de Staat van de Europese
Mulder over het recht van het
Unie d.d. 7 februari 2019
Europees Parlement om een individuele Eurocommissaris weg te sturen

In behandeling

12-02-2019

Motie 35 078, nr. 12, motie Buitenweg
c.s. over het agenderen van een
hoorzitting met Hongarije

In behandeling

12-02-2019

Motie 35 078, nr. 15, motie Buitenweg/ Debat over de Staat van de Europese
Jetten over een zo hoog mogelijke
Unie d.d. 7 februari 2019
opkomst bij de Europese verkiezingen

Aan voldaan met brief d.d. 10 april
2019

12-02-2019

Motie 35 078, nr. 17, motie Asscher/
Jetten over een overkoepelende
EU-strategie voor de duurzame
ontwikkelingsdoelen

Debat over de Staat van de Europese
Unie d.d. 7 februari 2019

Aan voldaan met brief d.d. 10 april
2019

12-02-2019

Motie 35 078, nr. 21, motie Asscher/
Buitenweg over volledige transparantie over de afzenders van politieke
advertenties op Facebook

Debat over de Staat van de Europese
Unie d.d. 7 februari 2019

Aan voldaan met brief d.d. 19 februari
2019

12-02-2019

Motie 35 078, nr. 22, motie Van der
Graaf/Omtzigt over de verlenging van
het madaat van de speciaal gezant
voor vrijheid van godsdienst en
levensovertuiging

Debat over de Staat van de Europese
Unie d.d. 7 februari 2019

In behandeling

12-02-2019

Motie 35 078, nr. 23 gewijzigde motie
Van der Graaf over inzet voor de
Nederlandse kottervisserijsector

Debat over de Staat van de Europese
Unie d.d. 7 februari 2019

Aan voldaan met brief d.d. 19 april
2019

Debat over de Staat van de Europese
Unie d.d. 7 februari 2019

Debat over de Staat van de Europese
Unie d.d. 7 februari 2019

Stand van zaken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

65

Datum

Omschrijving motie

12-02-2019

Motie 28 676, nr. 311, motie Leijten c.s. VAO NAVO Defensie Ministeriële d.d.
over geen plaats voor INF-kernwapens 7 februari 2019
in Europa

Vindplaats

In behandeling

12-02-2019

Motie 28 676, nr. 313, motie Van
Ojik/Karabulut over concrete stappen
in NAVO-verband voor de-escalatie
van de nucleaire wapenwedloop

VAO NAVO Defensie Ministeriële d.d.
7 februari 2019

In behandeling

12-02-2019

Motie 21 501-07, nr. 1577, motie
Slootweg c.s. over tegen de
PEPP-verordening stemmen

VAO Eurogroep/Ecofinraad d.d.
7 februari 2019

In behandeling

12-02-2019

Motie 28 676, nr. 314 gewijzigde motie VAO NAVO Defensie Ministeriële d.d.
Leijten c.s. over zich in de
7 februari 2019
NAVO-Defensieraad uitspreken voor
behoud van het INF-verdrag

In behandeling

19-02-2019

Motie 30 821, nr. 56 – Motie van het lid Debat over een door Turkije gedicBecker c.s. over een contrastrategie
teerde jihadpreek in Nederland d.d.
ten aanzien van ongewenste diaspora- 14 februari 2019
politiek

In behandeling

21-02-2019

Motie 21 501-02, nr. 1963 (gewijzigd) –
gewijzigde motie-Van Helvert/
Voordewind over berechting van
gevangengenomen ISIS-strijders

In behandeling

21-02-2019

Motie 22 112, nr. 2774 – motie-Omtzigt VAO EU-informatievoorziening en
c.s. over democratische controle en
transparantie d.d. 20 februari 2019
transparantie bij Europese besluitvormingsprocessen

Mondeling door M afgedaan tijdens
VAO

05-03-2019

Motie 22 054, nr. 307, Karabulut over
corruptiebestrijding als aparte
bepaling bij wapenexportcriteria
opnemen

VAO Wapenexportbeleid d.d.
20 februari 2019

In behandeling

05-03-2019

Motie 21 501-33, nr. 750, Van
Ojik/Sjoerdsma over het bevorderen
van de diversificatie van gasleveranciers

Debat over de oproep van de
Amerikaanse ambassadeur om
Russisch gas te boycotten d.d.
20 februari 2019

Aan voldaan met brief d.d. 20 mei
2019

05-03-2019

Motie 22 054, nr. 308 – Van Haga over VAO Wapenexportbeleid d.d.
harmonisering van wapenexportbeleid 20 februari 2019
in de EU

In behandeling

05-03-2019

Motie 22 054, nr. 310 – Van Ojik/Diks
over meewegen of eerdere leveringen
zijn gebruikt in overeenstemming met
het mensenrechtencriterium

VAO Wapenexportbeleid d.d.
20 februari 2019

In behandeling

21-03-2019

Motie 21 501-20, nr. 1419 (gewijzigd) –
motie-Verhoeven c.s. over open
houden van de optie van lang uitstel
zonder al te dwingende voorwaarden

VSO Europese Raad van 21 en
22 maart 2019 dd 21 maart 2019

Aan voldaan met brief d.d. 26 maart
2019

21-03-2019

Motie 21 501-20, nr. 1422 – motie-Van VSO Europese Raad van 21 en
der Graaf/Omtzigt over aandacht
22 maart 2019 dd 21 maart 2019
vragen voor de mensenrechtensituatie
in China

Aan voldaan met brief d.d. 26 maart
2019

02-04-2019

Motie 23 987, nr. 335, gewijzigde motie Debat over de Europese Top en de
Omtzigt/Van Dam over garanderen van Brexit d.d. 28 maart 2019
uitwisseling van informatie

Aan voldaan met brief d.d. 5 april 2019

02-04-2019

Motie 23 987, nr. 337, motie Asscher
c.s. over een internationaal onderzoek
naar de situatie van de Oeigoeren

Debat over de Europese Top en de
Brexit d.d. 28 maart 2019

Aan voldaan met brief d.d. 13 mei
2019

02-04-2019

Motie 23 987, nr. 339, motie Ran
Rooijen/Van Brenk over maatregelen
tegen de export van WW

Debat over de Europese Top en de
Brexit d.d. 28 maart 2019

In behandeling

VAO Raad Buitenlandse Zaken d.d.
20 februari 2019

Stand van zaken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

66

Datum

Omschrijving motie

Vindplaats

Stand van zaken

02-04-2019

Motie 23 987, nr. 340, motie
Verhoeven/Buitenweg over een
Europese strategische technologieagenda

Debat over de Europese Top en de
Brexit d.d. 28 maart 2019

Door MinEZK overgenomen

02-04-2019

Motie 23 987, nr. 341 gewijzigde motie Debat over de Europese Top en de
Verhoven/Omtzigt over loskoppeling
Brexit d.d. 28 maart 2019
van het burgerrechtengedeelte

Aan voldaan met brief d.d. 10 april
2019

10-04-2019

Motie 23 987, nr. 349 motie-Verhoeven Debat over de Europese Top en de
c.s. over ruimhartig maar functioneel
Brexit d.d. 28 maart 2019
uitstel bepleiten

Aan voldaan met brief d.d. 10 april
2019

10-04-2019

Motie 23 987, nr. 352 motie-Omtzigt
c.s. over zorgen dat nieuwe gremia
onder de transparantierichtlijn of
equivalente regels vallen

Debat over de Europese Top en de
Brexit d.d. 28 maart 2019

In behandeling

16-04-2019

Motie 21 501-02, nr. 1991 nader
gewijzigde motie Sjoerdsma over niet
verlenen van medewerking aan
militaire acties tegen Venezuela

VAO Raad Buitenlandse Zaken d.d.
11 april 2019

In behandeling

16-04-2019

Motie 21 501-02, nr. 1993 – motie
Ploumen/Karabulut over een oproep
aan de Saudische autoriteiten om de
mensenrechtenverdedigers onmiddellijk vrij te laten

VAO Raad Buitenlandse Zaken d.d.
11 april 2019

In behandeling

16-04-2019

Motie 21 501-02, nr. 1996 – motie
VAO Raad Buitenlandse Zaken d.d.
Karabulut/Ploumen over vrijlating van 11 april 2019
een Iraanse mensenrechtenverdediger

In behandeling

16-04-2019

Motie 29 911, nr. 239 – motie Van
Toorenburg c.s. over opschorting van
de visumliberalisatie voor Albanië via
de noodremprocedure

Aan voldaan met brief d.d. 31 mei
2019

23-04-2019

Motie 32 735, nr. 233 motie Kuzu/Van
Dertigleden debat over het VN-rapport In behandeling
den Hul over verwijzing van misdaden over vervolging van de legertop in
tegen Rohingya naar het Internationaal Myanmar voor oorlogsmisdaden d.d.
Strafhof
17 april 2019

23-04-2019

Motie 32 735, nr. 236 – motie Karabulut Dertigleden debat over het VN-rapport Aan voldaan met brief d.d. 13 mei
c.s. over directe vrijlating van twee
over vervolging van de legertop in
2019
Myanmarese journalisten
Myanmar voor oorlogsmisdaden d.d.
17 april 2019

23-04-2019

Motie 32 735, nr. 238 – motie Van Ojik
c.s. over de mogelijkheid van het
aanklagen van de Myanmarese staat
bij het Internationaal Gerechtshof

Dertigleden debat over het VN-rapport Aan voldaan met brief d.d. 13 mei
over vervolging van de legertop in
2019
Myanmar voor oorlogsmisdaden d.d.
17 april 2019

26-04-2019

Motie 21 501-20, nr. 1436 – Asscher/
Jetten over beëindigen van het
verhuiscircus tussen Brussel en
Straatsburg

Debat over de informele Europese Top Aan voldaan met brief d.d. 14 mei
van 9 mei 2019
2019

26-04-2019

Motie 21 501-20, nr. 1440 – Jetten/De
Groot over inzet voor ambitieuze en
bindende doelstellingen in Beijing

Debat over de informele Europese Top In behandeling
van 9 mei 2019

26-04-2019

Motie 21 501-20, nr. 1443 – Bisschop/
Leijten over een ontwerp tot
herziening van de Verdragen
voorleggen

Debat over de informele Europese Top Aan voldaan met brief d.d. 14 mei
van 9 mei 2019
2019

26-04-2019

Gewijzigde motie 21 501-20, nr. 1448 –
Ouwehand over zich uitspreken tegen
de verhoging van het quotum voor
kippenvlees uit Oekraine

Debat over de informele Europese Top In behandeling
van 9 mei 2019

Debat over Albanese bendes in het
criminele circuit in Nederland d.d.
11 april 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

67

Datum

Omschrijving motie

Vindplaats

Stand van zaken

14-05-2019

Motie 29 653, nr. 52 (gewijzigd)
motie-Drost over een individuele
toetsing voor personen die worden
teruggestuurd naar Venezuela

Debat over de crisissituatie in
Venezuela en de gevolgen daarvan
voor de Benedenwindse Eilanden,
Curaçao, Aruba en Bonaire d.d.
23 april 2019

In behandeling

14-05-2019

Motie 33 694, nr. 41 – motie-Van Ojik
c.s. over pogingen om in de komende
100 dagen het INF-verdrag te redden

Debat over het bericht dat de VS en
Rusland hebben aangekondigd het
INF-verdrag op te zeggen, d.d. 24 april
2019

In behandeling

14-05-2019

Motie 33 694, nr. 43 – motie-Koopmans Debat over het bericht dat de VS en
c.s. over beheersing van de productie, Rusland hebben aangekondigd het
plaatsing, verspreiding en inzet van
INF-verdrag op te zeggen, d.d. 24 april
nieuwe potentiële massavernietigings- 2019
wapens

In behandeling

14-05-2019

Motie 35 000-VI, nr. 103 – motieBuitenweg c.s. over een actieplan
consulaire en juridische steun bij
scheiding in het buitenland

Debat over huwelijkse gevangenschap, In behandeling
d.d. 24 april 2019

14-05-2019

Motie 35 000-VI, nr. 106 – motieBergkamp over het erkenningsbeleid
van Marokko als voorbeeld voor
andere landen

Debat over huwelijkse gevangenschap, In behandeling
d.d. 24 april 2019

21-05-2019

Motie 21 501-02, nr. 2008 – motieSjoerdsma c.s. over grootschalige
corruptie en corruptie binnen
overheden onder de sanctiewet laten
vallen

VSO RBZ d.d. 13 mei 2019

In behandeling

11-06-2019

Motie 32 623, nr. 260 – Karabulut c.s.
over inspanningen voor vrijlating van
Nederlandse politieke gevangenen in
Turkije

VAO Turkije d.d. 6-6-2019

In behandeling

11-06-2019

motie 32 623, nr. 261 – Karabulut over
beÃ«indigen van de
EU-toetredingsgesprekken met Turkije

VAO Turkije d.d. 6-6-2019

In behandeling

11-06-2019

motie 32 623, nr. 262 – De Roon over
terugdringen van de invloed van de
Turkse overheid in Nederland

VAO Turkije d.d. 6-6-2019

In behandeling

11-06-2019

motie 32 623, nr. 263 – Voordewind c.s. VAO Turkije d.d. 6-6-2019
over astand nemen van de uitspraken
van de Turkse president over de
Armeense genocide

In behandeling

11-06-2019

motie 32 623, nr. 265 – Omtzigt/
Koopmans over het formeel stoppen
met de
EU-toetredingsonderhandelingen

VAO Turkije d.d. 6-6-2019

In behandeling

12-06-2019

Motie 21 501-02, nr. 2019 – motieOmtzigt c.s. over geen onderhandelingen over toetreding van Albanië tot
de EU

VAO Raad Algemene Zaken d.d. 18 juni In behandeling
2019

18-06-2019

Gewijzigde motie 33 694, nr. 42
Sjoerdsma c.s. over voorkomen dat er
INF-raketten in Europa geplaatst
worden

Debat over het bericht dat de VS en
Rusland hebben aangekondigd het
INF-verdrag op te zeggen d.d. 24 april
2019

In behandeling

19-06-2019

Motie 21 501-20, nr. 1460 Asscher/Van
Ojik over een gemeenschappelijke
inzet om extremisme tegen te gaan

Debat over de Europese top van 20 en
21 juni 2019 d.d. 18 juni 2019

Aan voldaan met brief d.d. 25 juni
2019

19-06-2019

Motie 21 501-20, nr. 1463 Van Ojik
Debat over de Europese top van 20 en
Drost over middelen voor het steunen 21 juni 2019 d.d. 18 juni 2019
van het prodemocratische middenveld

In behandeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

68

Datum

Omschrijving motie

Vindplaats

Stand van zaken

19-06-2019

Motie 21 501-20, nr. 1465 motie
Stoffer/Leijten over een voorzitter van
de Europese Commissie die oog heeft
voor de zorgen van burgers over
bemoeienis van Brussel

Debat over de Europese top van 20 en
21 juni 2019 d.d. 18 juni 2019

In behandeling

02-07-2019

Motie 29 754, nr. 512 -Laan-Geselschap Debat over de problematiek rondom
over geen onomkeerbare stappen ten de terugkeer van jihadi’s d.d. 25 juni
aanzien van het terughalen van
2019
Syriëgangers

In behandeling

02-07-2019

Motie 29 754, nr. 513 –
Laan-Geselschap c.s. over mogelijkheden van berechting van
Syriëgangers door lokale autoriteiten

Debat over de problematiek rondom
de terugkeer van jihadi’s d.d. 25 juni
2019

In behandeling

02-07-2019

Motie 29 754, nr. 514 – Sjoerdsma c.s.
over de capaciteit aan het Team
Internationale Misdrijven

Debat over de problematiek rondom
de terugkeer van jihadi’s d.d. 25 juni
2019

In behandeling

04-07-2019

Motie 32 735, nr. 248 – Koopmans c.s.
over een mogelijkheid om Myanmar
aan te brengen bij het Internationaal
Gerechtshof

Notaoverleg over mensenrechtenbeleid d.d. 1 juli 2019

In behandeling

04-07-2019

Motie 32 735, nr. 249 – Van
Ojik/Sjoerdsma over met maatregelen
onderstrepen dat de moord op
Khashoggi onacceptabel is

Notaoverleg over mensenrechtenbeleid d.d. 1 juli 2019

In behandeling

04-07-2019

Motie 32 735, nr. 250 – Van
Notaoverleg over mensenrechtenOjik/Karabulut over versterking van de beleid d.d. 1 juli 2019
rol van de VN in het tegengaan van
straffeloosheid

In behandeling

04-07-2019

Motie 32 735, nr. 264 (gewijzigd, was
nr. 251) – de gewijzigde motie- Van
Ojik/Ploumen over bescherming van
vrouwelijke journalisten tegen online
bedreigingen

Notaoverleg over mensenrechtenbeleid d.d. 1 juli 2019

In behandeling

04-07-2019

Motie 32 735, nr. 253 – Sjoerdsma/Van
Ojik over de politieke verantwoordelijkheid met betrekking tot nevenfuncties van leden van het Koninklijk
Huis

Notaoverleg over mensenrechtenbeleid d.d. 1 juli 2019

In behandeling

04-07-2019

Motie 32 735, nr. 254 – Sjoerdsma c.s.
over persoonsgerichte sancties tegen
sleutelpersonen van het Sudanese
leger

Notaoverleg over mensenrechtenbeleid d.d. 1 juli 2019

In behandeling

04-07-2019

Motie 32 735, nr. 255 – Voordewind c.s. Notaoverleg over mensenrechtenover een internationale campagne
beleid d.d. 1 juli 2019
tegen de doodstraf op godsdienst,
levensovertuiging of homoseksualiteit

In behandeling

04-07-2019

Motie 32 735, nr. 256 – Voordewind c.s. Notaoverleg over mensenrechtenover wereldwijde afschaffing van
beleid d.d. 1 juli 2019
blasfemie

In behandeling

04-07-2019

Motie 32 735, nr. 257 (gewijzigd en
Notaoverleg over mensenrechtennader gewijzigd) – de nader gewijzigde beleid d.d. 1 juli 2019
motie – Van der Staaij c.s. over
ondersteuning van projecten ter
bevordering van de vrijheid van religie
en levensovertuiging in het MiddenOosten

In behandeling

04-07-2019

Motie 32 735, nr. 258 – Karabulut/Van
Ojik over verlenging van de regeling
voor weduwen van geëxecuteerde
Indonesiërs

Aan voldaan met brief d.d. 3 juli 2019

Notaoverleg over mensenrechtenbeleid d.d. 1 juli 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

69

Datum

Omschrijving motie

Vindplaats

Stand van zaken

04-07-2019

Motie 32 735, nr. 260 – Karabulut/Van
Ojik over een nieuw onafhankelijk
onderzoek naar de moord op
Khashoggi

Notaoverleg over mensenrechtenbeleid d.d. 1 juli 2019

In behandeling

04-07-2019

Motie 32 735, nr. 262 – Van Helvert/Van Notaoverleg over mensenrechtender Staaij over de voorgenomen
beleid d.d. 1 juli 2019
landonteigening van blanke boeren in
Zuid-Afrika

In behandeling

04-07-2019

Motie 32 735, nr. 263 – Van Helvert/
Koopmans over de internationale
inspanningen van de Koningin

Notaoverleg over mensenrechtenbeleid d.d. 1 juli 2019

In behandeling

05-07-2019

Motie 33 625, nr. 281 Voordewind c.s.
over verbeteren van de humanitaire
opvang en begeleiding van migranten
op de Griekse eilanden

VAO Noodhulp d.d. 4 juli 2019

In behandeling

05-07-2019

Motie 33 625, nr. 282 Bouali c.s. over
ondersteunen van Colombia in de
opvang van Venezolaanse
vluchtelingen/migranten

VAO Noodhulp d.d. 4 juli 2019

In behandeling

05-07-2019

Motie 33 625, nr. 284 Diks over
psecifieke aandacht in noodhulpprogramma’s voor mensen met een
beperking

VAO Noodhulp d.d. 4 juli 2019

In behandeling

Door de bewindslieden gedane toezeggingen Minister van Buitenlandse Zaken
Datum

Omschrijving van de toezegging

24-09-2018

Toezegging door Minister President:
Algemene Politieke Beschouwingen
PVEU zal zich inspannen voor een
d.d. 21 september 2018
uitspraak door het Europees Parlement
of zijn voorzitter tegen de Hongaarse
lastercampagne tegen Sargentini

Vindplaats

In behandeling

02-10-2018

Toezegging door Minister om
schriftelijk de openbare informatie te
delen op basis waarvan NL bewijs ziet
dat SUM niet schuldig is aan oorlogsmisdaad Sheikh Maksoud (CDA)

Aan voldaan met brief d.d. 11 oktober
2018

02-10-2018

Toezegging door Minister inzake motie Plenair debat over Nederlandse steun
White Helmets: schriftelijke reactie
aan de gewapende oppositie in Syrië
volgt n.a.v. ruggenspraak en overleg
d.d. 2 oktober 2018
met Minister voor Buitenlandse Handel
en Ontwikkelingssamenwerking

Aan voldaan met brief d.d.
19 november 2018

02-10-2018

Toezegging door Minister: welwillend Plenair debat over Nederlandse steun
kijken naar aanpassing contract EVA in aan de gewapende oppositie in Syrië
2019 o.b.v. bevindingen onderzoek
d.d. 2 oktober 2018
motie CDA

In behandeling

04-10-2018

Toezegging door Minister om binnen
een jaar de Kamer te informeren over
de NLse inzet inz. nucleaire risicobeperking op basis van het Clingendaelpapier hierover, en daarbij de
mogelijkheid overwegen van een
stappenplan

04-10-2018

Toezegging door Minister: Na
AO Nederlandse inzet inzake nucleaire In behandeling
publicatie van het AIV-advies over de
ontwapening d.d. 4 oktober 2018
toekomstige rol van kernwapens de
Kamer informeren over het voortzetten
van de nucleaire taak door de F35

Plenair debat over Nederlandse steun
aan de gewapende oppositie in Syrië
d.d. 2 oktober 2018

Stand van zaken

AO Nederlandse inzet inzake nucleaire In behandeling
ontwapening d.d. 4 oktober 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

70

Datum

Omschrijving van de toezegging

04-10-2018

Toezegging door Minister: komt over
AO Nederlandse inzet inzake nucleaire Aan voldaan met brief d.d. 13 mei
een half jaar terug op de vraag of
ontwapening d.d. 4 oktober 2018
2019
controle op nieuw vormen van
massavernietigingswapens mogelijk
is, na gesproken te hebben met de AIV
en/of andere experts over dit
onderwerp

Vindplaats

Stand van zaken

04-10-2018

Toezegging door Minister om z.s.m. de AO Nederlandse inzet inzake nucleaire Aan voldaan met brief d.d. 16 oktober
Kamer de juridische onderbouwing
ontwapening d.d. 4 oktober 2018
2018
doen toekomen over het Nederlandse
besluit het Kernwapenverbod niet te
ondertekenen

04-10-2018

Toezegging door Minister om in 2020
tijdens de NPV Toetsingsconferentie
actief in te zetten op het thema
«nucleaire transparantie’

11-10-2018

Toezegging: Minister zegt toe terug te AO Raad Algemene Zaken van
komen voor de volgende RAZ op de
16 oktober 2018 d.d. 11 oktober 2018
delegatiebepaling die door de
Europese Commissie inzake brexit
wordt voorbereid en de democratische
waarborgen bij dit voorstel

Aan voldaan met brief d.d.
2 november 2018

11-10-2018

Toezegging: Minister zegt toe bij een
volgende raz in 2018 waar het
onderwerp van de rechtsstaat op de
agenda staat en de moord op de
Bulgaarse journaliste Viktoria
Marinova op te brengen

AO Raad Algemene Zaken van
16 oktober 2018 d.d. 11 oktober 2018

Aan voldaan met brief d.d.
16 november 2018

11-10-2018

Toezegging: Minister zegt toe
schriftelijk terug te komen op de
precieze procedure van de werking
van artikel 7

AO Raad Algemene Zaken van
16 oktober 2018 d.d. 11 oktober 2018

Aan voldaan met brief d.d.
16 november 2018

11-10-2018

Toezegging: Minister zal contact
opnemen met StasBZK om te spreken
over de mensenrechtensituatie in de
Caribische delen van het Koninkrijk

Toezegging AO Raad Buitenlandse
Zaken d.d. 11 oktober 2018

Aan voldaan met brief d.d.
27 november 2018

11-10-2018

Toezegging Minister: BZ neemt contact Toezegging AO Raad Buitenlandse
op met TUR om navraag te doen of
Zaken d.d. 11 oktober 2018
publieke steun kan helpen bij de
kwestie van de verdwenen Saoudische
journalist en gerapporteerd wordt in
het verslag van de RBZ

Aan voldaan met brief d.d. 16 oktober
2018

11-10-2018

Toezegging Minister: Verslag Arria
inzake sexueel geweld in conflict
situaties door NL georganiseerd naar
Kamer

Toezegging AO Raad Buitenlandse
Zaken d.d. 11 oktober 2018

Aan voldaan met brief d.d.
9 november 2018

11-10-2018

Toezegging Minister: Overdracht van
Toezegging AO Raad Buitenlandse
NL initiatieven ten aanzien sexueel
Zaken d.d. 11 oktober 2018
geweld in conflict situaties en inclusief
streven naar een sanctie instrument
aan inkomende nieuwe Europese
VNVR-leden

Aan voldaan met brief d.d.
9 november 2018

16-10-2018

Toezegging Minister tijdens vragenuurtje d.d. 16 oktober 2018 om een
brief over Israëlisch besluit waarbij
niet is overgegaan tot destructie van
Palestijnse goederen dan wel het
bouwen van nederzettingen

Aan voldaan met brief d.d.
1 november 2018

AO Nederlandse inzet inzake nucleaire In behandeling
ontwapening d.d. 4 oktober 2018

Vragenuur d.d. 16 oktober 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

71

Datum

Omschrijving van de toezegging

26-10-2018

Toezegging Minister om in Kamerbrief AO Postennet en Consulaire Diensten
«Staat van het Consulaire» komen de d.d. 17 oktober 2018
uitkomsten van een onderzoek naar
mogelijkheden/onmogelijkheden en
kosten om een EDV bij mensen thuis
langs te laten gaan om een paspoort
aan te vragen.

Vindplaats

Stand van zaken
Aan voldaan met brief d.d. 7 december
2018

26-10-2018

Toezegging Minister: Bij het openen
van een EDV tbv paspoortdienstverlening is het aantal mogelijke
aanvragen een van de criteria

AO Postennet en Consulaire Diensten
d.d. 17 oktober 2018

Aan voldaan met brief d.d. 7 december
2018

26-10-2018

Toezegging Minister In de Kamerbrief
met de evaluatie van de Eenheid
Huwelijksdwang zal ook informatie
opgenomen worden over het beleid
t.a.v. huwelijksdwang in andere
landen.

AO Postennet en Consulaire Diensten
d.d. 17 oktober 2018

Aan voldaan met brief d.d.
13 november 2018

26-10-2018

Toezegging Minister: BZ inventariseert AO Postennet en Consulaire Diensten
de mogelijkheden en onmogelijkheden d.d. 17 oktober 2018
van het stemmen op ambassades en
in grensgemeenten en informeert de
Kamer per brief.

Aan voldaan met brief d.d.
13 november 2018

05-11-2018

Toezegging Minister om schriftelijke
Notaoverleg Mensenrechtenbeleid d.d. Aan voldaan met brief d.d. 29 mei
informatie te sturen v.w.b. de afweging 5 november 2018
2019
stille of openlijke diplomatie (m.n.
omtrent LHBTI’s) aan de Kamer

05-11-2018

Toezegging Minister om de uitkomst
van de verkenning rond de Mensenrechtentulp aan de Kamer te sturen

05-11-2018

Toezegging Minister om bij de
Notaoverleg Mensenrechtenbeleid d.d. Aan voldaan tijdens begrotingsbehanbegrotingsbehandeling terug te komen 5 november 2018
deling d.d. 14 en 15 november 2018
of Pakistan (Asia Bibi) in de VN aan de
orde gesteld wordt

05-11-2018

Toezegging Minister om de Kamer
Notaoverleg Mensenrechtenbeleid d.d. Aan voldaan met brief d.d. 29 mei
tijdens de begrotingsbehandeling te
5 november 2018
2019
informeren of de 2,5 miljoen die o.g.v.
intensiveringsbrief aan vrijheid van
religie en levensovertuiging wordt
besteed een limiterende werking heeft
voor toekomstige bestedingen uit het
MRF

05-11-2018

Toezegging Minister om te onderNotaoverleg Mensenrechtenbeleid d.d. Aan voldaan met brief d.d.
zoeken of het mogelijk is om via de EU 5 november 2018
12 december 2018
landonteigening op de agenda te
zetten voor de aankomende
Zuid-Afrika/EU-top op 15 november
2018

06-11-2018

Toezegging Minister: Onderhandelingsdocument van het Oostenrijks
EU-Voorzitterschap inzake het
Meerjarig Financieel Kader vertrouwelijk aan de Kamer te sturen, zodra
dat gereed is

AO Raad Algemene Zaken d.d.
6 november 2018

In behandeling

06-11-2018

Toezegging Minister: Schriftelijk terug
te komen op de Europese procedure
inzake de contingency planning

AO Raad Algemene Zaken d.d.
6 november 2018

Aan voldaan met brief d.d. 7 december
2018

08-11-2018

Toezeggingen Minister i.h.k.v. AO MFK AO MFK d.d. 8 november 2018
en verzoek inzicht in effecten no deal
Brexit

Notaoverleg Mensenrechtenbeleid d.d. In behandeling
5 november 2018

Aan voldaan met brief d.d.
10 december 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

72

Datum

Omschrijving van de toezegging

08-11-2018

Toezegging Minister: Schriftelijke
AO MFK d.d. 8 november 2018
(vertrouwelijke) informatieverstrekking
aan TK over (financiële) consequenties
NL in geval VK verplichtingen niet
nakomt (no deal scenario)

Vindplaats

In behandeling

08-11-2018

Toezegging Minister: Schriftelijke
informatieverstrekking over seminars
van CIE over contingency ihkv Brexit

Aan voldaan met brief d.d. 7 december
2018

15-11-2018

Toezegging Minister om over een
Begrotingsbehandeling Buitenlandse
maand schriftelijk terug te komen op
Zaken d.d. 14 en 15 november 2018
de uitstaande punten in de onderhandelingen over Nord Stream 2 en het
behouden van Oekraine als transitland

Aan voldaan met brief d.d.
14 december 2018

15-11-2018

Toezegging Minister om schriftelijk
terug te komen op de voorwaarden
voor verschillende financieringsbronnen in het subsidiekader (in
samenhang met motie Van der Staaij)

Begrotingsbehandeling Buitenlandse
Zaken d.d. 14 en 15 november 2018

Motie is verworpen, toezegging ook
vervallen

15-11-2018

Toezegging Minister om de hoofdpunten uit de ESA-notitie over «religie
en buitenlands beleid» schriftelijk met
de Kamer te delen

Begrotingsbehandeling Buitenlandse
Zaken d.d. 14 en 15 november 2018

Aan voldaan met brief d.d.
21 december 2018

15-11-2018

Toezegging Minister om het
ESI-rapport aan de orde te stellen bij
het seminar over Magnitsky-sancties

Begrotingsbehandeling Buitenlandse
Zaken d.d. 14 en 15 november 2018

Aan voldaan met brief d.d.
26 november 2018

16-01-2019

Toezegging Minister: Tijdlijn over Iran
aanslagen in RBZ

AO Raad Buitenlandse Zaken d.d.
16 januari 2019

Aan voldaan met brief d.d. 24 januari
2019

16-01-2019

Toezegging Minister: NCTV informeren AO Raad Buitenlandse Zaken d.d.
dat Minister heeft toegezegd de Kamer 16 januari 2019
te informeren over hoe familie Nissi
geinformeerd is

Aan voldaan met brief d.d. 24 januari
2019

16-01-2019

Toezegging Minister om de Kamer te
AO Raad Buitenlandse Zaken d.d.
informeren over vraag Koopmans over 16 januari 2019
«verplaatsbare» OS (na overleg met
Minister voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking)

Aan voldaan met brief d.d. 24 januari
2019

22-01-2019

Toezegging Minister om de Kamer een Mondeling vragenuur d.d. 22 januari
technologische reactie te sturen over
2019
eisen aan leveranciers die in vitale
infrastructuur komen en over het
screenen van bedrijven die diensten
leveren

In behandeling

23-01-2019

EK – Toezegging Minister en Minister
van Defensie: Maximale inzet om
INF-verdrag te behouden

Algemene Politieke Beschouwingen
d.d. 30 oktober 2018

In behandeling

23-01-2019

EK – Toezegging Minister dat
Algemene Politieke Beschouwingen
Nederland zijn best doet de artikel 7
d.d. 30 oktober 2018
procedure tegen Hongarije en Polen in
de Raad in werking te zetten

In behandeling

23-01-2019

Toezegging Minister om de uitkomsten AO Brexit d.d. 23 januari 2019
van de simulaties in het Rotterdamse
havengebied ter voorbereiding op
Brexit volgende week met de Kamer te
delen

Aan voldaan met brief d.d. 6 februari
2019

24-01-2019

Toezegging Minister: Delen van
overzicht AMvB’s m.b.t. Brexit die in
voorbereiding zijn

Aan voldaan met brief d.d.5 februari
2019

AO MFK d.d. 8 november 2018

Plenair debat Verzamelwet Brexit d.d.
24 januari 2019

Stand van zaken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

73

Datum

Omschrijving van de toezegging

29-01-2019

Toezegging Minister om schriftelijk
Plenair debat over «Nederlandse
Aan voldaan met brief d.d. 18 februari
terug te komen op de vraag of Levant niet-letale steun aan de gewapende
2019
Front actief heeft deelgenomen aan de oppositie in Syrië» d.d. 29 januari 2019
inval in Afrin voor 9 februari

Vindplaats

30-01-2019

Toezegging Minister: Kamer wordt op
de hoogte gehouden van het vervolg
inzake INF-verdrag

AO RBZ Gymnich d.d. 30 januari 2019

In behandeling

30-01-2019

Toezegging Minister: Brief Venezuela:
Informatie over voortgang na
ultimatum Maduro

AO RBZ Gymnich d.d. 30 januari 2019

Aan voldaan met brief d.d. 4 februari
2019

30-01-2019

Toezegging Minister: Kamer wordt
AO RBZ Gymnich d.d. 30 januari 2019
geinformeerd over eventuele
aanwezigheid Russische huurlingen en
eventuele Russische legerbasis in
Venezuela

Aan voldaan met brief d.d. 6 februari
2019

13-02-2019

Toezegging Minister om in Europees
AO Transparantie en informatievoorverband te verzoeken om een
ziening d.d. 13 februari 2019
Europees overzicht te maken van
lidstaatopties zoals verzocht in de
motie Van der Lee (Kst 34 808 nr.19) en
daarover schriftelijk te rapporteren
voor het volgende AO
EU-Informatievoorziening

In behandeling

13-02-2019

Toezegging Minister om de vraagstelling voor de uitvoering van de
aangenomen motie Omtzigt (Kst
35 078 nr. 8) over de check op
rechtsstatelijkheid en transparantie
aan de Kamer voor te leggen en
daarbij ook de Eurogroep te betrekken

In behandeling

14-02-2019

Toezegging Minister om in het verslag AO Raad Buitenlandse Zaken d.d.
van de RBZ een overzicht op te nemen 14 februari 2019
van de hulpprogramma’s (specifiek
van de EU) aan Soedan en doelmatigheid daarvan

Aan voldaan met brief d.d. 22 februari
2019

14-02-2019

Toezegging Minister om een verslag
van de Midden-Oosten Conferentie in
Warschau

AO Raad Buitenlandse Zaken d.d.
14 februari 2019

Aan voldaan met brief d.d. 22 februari
2019

15-02-2019

Toezegging Minister dat de reactie op
de motie Omtzigt over rijbewijzen in
de week van 11 februari naar de
Kamer gestuurd wordt

Staat van de Unie d.d. 7 februari 2019

Aan voldaan met brief d.d. 12 februari
2019

15-02-2019

Toezegging Minister een schriftelijke
appreciatie te geven van het rapport
Captured States

Staat van de Unie d.d. 7 februari 2019

Aan voldaan met brief d.d. 11 maart
2019

15-02-2019

Toezegging Minister schriftelijk terug
te komen op de beoordeling van de
motie Asscher/Buitenweg inzake de
detacheringsrichtlijn

Staat van de Unie d.d. 7 februari 2019

In behandeling

15-02-2019

Toezegging Minister schriftelijk terug
te komen op de beoordeling van de
motie Asscher/Buitenweg inzake een
belastingkloof

Staat van de Unie d.d. 7 februari 2019

Aan voldaan met brief d.d. 26 februari
2019

15-02-2019

Toezegging Minister in een review aan AO Consulaire dienstverlening d.d.
de Kamer informatie te sturen over
13 februari 2019
verbetering van de visumprocedure

AO Transparantie en informatievoorziening d.d. 13 februari 2019

Stand van zaken

Aan voldaan met brief d.d. 5 juli 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

74

Datum

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken

15-02-2019

Toezegging Minister het nieuwe
subsidiekader over juridische bijstand
aan gedetineerden in het buitenland
nadat het dit jaar wordt gepubliceerd
te sturen

AO Consulaire dienstverlening d.d.
13 februari 2019

In behandeling

15-02-2019

Toezegging Minister de Kamer te
informeren over hoe gevolg wordt
gegeven aan het vonnis van de
Rechtbank Rotterdam over de zes
vrouwen in Koerdistan

AO Consulaire dienstverlening d.d.
13 februari 2019

Aan voldaan met brief d.d. 21 februari
2019

15-02-2019

Toezegging Minister de uitkomst te
Debat over Turkije / Jihadpreek d.d.
delen van het onderzoek naar de
14 februari 2019
wenselijkheid van een verbod op
verkiezeingscampagnes door politici
uit niet-EU landen voor het zomerreces

In behandeling

06-03-2019

Toezegging Minister reactie op rapport AO Informele Raad Algemene Zaken
Brexit-rapporteurs tijdig voor het
d.d. 5 maart 2019
plenaire debat over de Europese Raad
op 19 maart as aan de Kamer toe te
zenden

Aan voldaan met brief d.d. 14 maart
2019

06-03-2019

Toezegging Minister het verslag
Informele RAZ voor AO over formele
RAZ op 14 maart aan te Kamer toe te
zenden

AO Informele Raad Algemene Zaken
d.d. 5 maart 2019

Aan voldaan met brief d.d. 14 maart
2019

06-03-2019

Toezegging Minister reactie op
aangenomen motie Omtzigt over
adviesaanvraag aan de AIV inzake
rechtsstatelijkheid, incl. de vraagstelling vlg week aan de Kamer toe te
sturen

AO Informele Raad Algemene Zaken
d.d. 5 maart 2019

In behandeling

11-03-2019

Toezegging Minister om vanaf mei/juni Toezegging gedaan in Kamerbrief
2020 verslag te doen van de effecten
DPG-125 d.d. 11 maart 2019
van het notificatie systeem van
verkeersovertredingen

14-03-2019

Toezegging Minister: In de GA van de
Europese top van 21/22 maart zal
ingaan op NL appreciatie EU-China
strategie/beleid

AO RAZ d.d. 14 maart 2019 en AO RBZ Aan voldaan met brief d.d. 15 maart
d.d. 14 maart 2019
2019

14-03-2019

Toezegging Minister: In oktober 2019
volgt een nieuw ambtsbericht over
Turkije

AO RBZ d.d. 14 maart 2019

14-03-2019

Toezegging: Minister zegt toe een
AO Rechtsstatelijkheid in de Europese
schriftelijke reactie op het rapporteurs- Unie d.d. 14 maart 2019
verslag en de daarin opgenomen
aanbevelingen aan de Kamer toe te
zenden

Aan voldaan met brief d.d. 2 juli 2019

19-03-2019

EK- Toezegging Minister om evaluatie (EK)Behandeling Verzamelwet Brexit
Verzamelwet en gang van zaken Brexit d.d. 19 maart 2019
na 1 jaar

In behandeling

20-03-2019

Toezegging Minister Kamer te
AO Raad Buitenlandse Zaken d.d.
informeren over de wijze waarop de
14 maart 2019
evaluatie van de EU-steun aan politie
en grensbewaking in Soedan geregeld
is

Aan voldaan met brief d.d. 11 april
2019

03-04-2019

Toezegging Minister om in geannoteerde agenda voor de Europese Raad
op 10 april terug te komen op de net
(2 april) door premier May gepubliceerde voorstellen (aan Commissie)

Aan voldaan met brief d.d. 10 april
2019

AO Raad Algemene Zaken d.d. 2 april
2019

In behandeling

In behandeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

75

Datum

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken

03-04-2019

Toezegging Minister om schriftelijk
terug te komen op het voorstel van
VNO-NCW om een overgangstermijn
voor bedrijven na de brexitdatum
i.v.m. de mogelijke wijzigingen in
regelgeving

AO Raad Algemene Zaken d.d. 2 april
2019

Aan voldaan met brief d.d. 5 april 2019

03-04-2019

Toezegging Minister om een kabinetsappreciatie te sturen van de te
verwachten nieuwe documenten
inzake transparantie van de Euopese
besluitvorming van het Raadssecretariaat

AO Raad Algemene Zaken d.d. 2 april
2019

In behandeling

03-04-2019

Toezegging Minister om een vertrouAO Raad Algemene Zaken d.d. 2 april
welijke briefing te verzorgen inzake het 2019
krachtenveld op het transparantiedossier

In behandeling

03-04-2019

Toezegging door Minister om bij de
volgende Raad Algemene Zaken
(9 april) de rol van de Europese
Commissie aan de orde te stellen

AO Raad Algemene Zaken d.d. 2 april
2019

Aan voldaan met brief d.d. 10 april
2019

03-04-2019

Toezegging Minister om in het verslag
van de Raad Algemene Zaken d.d.
9 april terug te komen op de gesloten
akkoorden op de deelverordeningen
inhet Meerjarig Financieel Kader
2021–2027

AO Raad Algemene Zaken d.d. 2 april
2019

Aan voldaan met brief d.d. 10 april
2019

03-04-2019

Toezegging Minister om in het verslag
van RBZ inzicht te geven in de aard,
omvang en effectiviteit van het
steunprogramma voor het Oostelijk
Partnerschap

AO Raad Buitenlandse Zaken d.d.
2 april 2019

Aan voldaan met brief d.d. 11 april
2019

03-04-2019

Toezegging Minister om te reflecteren
op de bevindingen in het bij de
Universiteit Leiden gepresenteerde
rapport over de inzet van NoordKoreaanse dwangarbeiders in China

AO Raad Buitenlandse Zaken d.d.
2 april 2019

Aan voldaan met brief d.d. 11 april
2019

03-04-2019

Toezegging Minister om in een brief
terug te komen op rapport externe
accountant van de NAVO voor de
volgende NAVO ministeriële

AO NAVO d.d. 2 april 2019

In behandeling

10-04-2019

Toezegging Minister om reactie op
brief van Bill Cash aan Tusk

ER debat d.d. 10 april 2019

Aan voldaan met brief d.d. 11 april
2019

10-04-2019

Toezegging Minister: Kamerbrief over
mogelijke aansprakelijkheid Oekraine

AO MH17 d.d. 10 april 2019

Aan voldaan met brief d.d. 2 mei 2019

18-04-2019

Toezegging Minister: Een week of twee Dertigledendebat over Myanmar d.d.
met een brief komen die M bespreekt 17 april 2019
met collega’s van LNV en Onderwijs,
waar de organisaties genoemd waren,
Minister geeft oordeel over beide
moties

Aan voldaan met brief d.d. 13 mei
2019

15-05-2019

Toezegging Minister: Kamerbrief met
AO Turkije d.d. 15 mei 2019
appreciatie van Turkije als uitvalsbasis
voor IS

Aan voldaan met brief d.d. 28 mei
2019

03-06-2019

Toezegging Minister dat de informatie- dertigledendebat Myanmar d.d. 13 mei In behandeling
voorziening op verschillende
2019
overheidswebsites wordt geupdatet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

76

Datum

Omschrijving van de toezegging

03-06-2019

Toezegging Minister: Kamer ontvangt AO Voortgangsrapportage NL bijdrage Aan voldaan met brief d.d. 21 juni
een notificatie als het verzoek van de
anti-ISIS coalitie en brede veiligheids- 2019
VS voor een Nederlandse bijdrage aan inzet Irak 2019 d.d. 28 mei 2019
het veiligheidsmechanisme concreter
is (als er iets te notificeren is)

Vindplaats

Stand van zaken

27-06-2019

Toezegging Minister om een Kamerbrief te sturen over omgang met
dubbele nationaliteit in Turkije en over
bemoeienis Nederlandse handhavingsautoriteiten met lopende
consulaire casuistiek

Plenaire debat over bericht dat de
fractievoorzitter van de SP Eindhoven
wordt vastgehouden in Turkije, d.d.
26 juni 2019

In behandeling

08-07-2019

Toezegging Minister aan EK om naar
de positie van Russische PACE-leden
die op sanctielijst van EU staan te
kijken

Kennismakingsgesprek M met de
Vaste Commissie van EUZA in de
Eerste Kamer d.d. 2 juli 2019

In behandeling

10-07-2019

Toezegging Minister: zal samen met
MinJenV nagaan of er andere plekken
in Libië/Tripoli zijn waar vluchtelingen
een veilig heenkomen kunnen vinden
naar aanleiding van recente bombardementen en zal daar de Kamer
schriftelijk over informeren

AO Raad Buitenlandse Zaken d.d. 3 juli In behandeling
2019

10-07-2019

Toezegging Minister om de Kamer een AO Raad Buitenlandse Zaken d.d. 3 juli In behandeling
appreciatie te sturen over de civiele
2019
missie CAR zodra daarover meer
bekend is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

77

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

78

7.497

Subsidieregeling BZ 2006

Mensenrechtenfonds 20122015

Mensenrechtenfonds
2017–2020

Mensenrechtenfonds Kleine
Activiteiten 2014

Mensenrechtenfonds Kleine
Activiteiten 2015/2016

Subsidieregeling BZ 2006

Subsidieregeling BZ 2006

Subsidieregeling BZ 2006

Subsidieregeling BZ 2006

Mine Action en Clustermunitie 2016–2020

Subsidieregeling BZ 2006

Matra 2017–2020

MENA Scholarship
programme 2017–2019

NFRP Politieke Partijen
Programma 2018

Subsidieregeling BZ 2006

Subsidieregeling BZ 2006

1.1.

1.2.

1.2.

1.2.

1.2.

1.2.

2.1.

2.2.

2.3.

2.4.

2.4.

2.5.

2.5.

2.5.

2.5.

3.4.

418

3.178

461

1.290

3.261

16.341

9.352

106

7.532

1.590

15.500

865

1.126

6.795

138

2018

Begro- Naam subsidieregeling
tingsartikel

348

2.388

467

267

2.584

12.046

939

100

4.848

1.325

12.897

106

219

4.900

4.212

2019

348

197

27

916

918

3.064

0

48

2.577

334

8.734

20

0

2.690

532

2020

348

13

0

0

277

649

291

48

1.219

99

2.345

0

0

270

444

2021

0

0

0

0

222

204

0

0

470

0

85

0

0

314

0

2022

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

2023

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

2024

2017

2017

2017

2017

2017

2017

2017

2014

2014

2014

2017

Laatste
evaluatie
(jaartal +
hyperlink
vindplaats)

2022

2022

2021

2019

2021

2022

2022

2022

2022

2022

2022

2022

2022

2022

2022

2022

Volgende
evaluatie
(jaartal)

2022

2022

2018

2019

2020

2022

2020

2022

2022

2022

2022

2016

2014

2021

2015

2022

Einddatum
subsidie
(regeling
jaartal)

Bedragen x 1.000 euro
Bedragen zijn gebaseerd op de kasramingen per individuele verplichting geregistreerd in het managementinformatiesysteem per 26 juni 2019. De
toerekening van de geregistreerde subsidieverplichtingen aan de relevante subsidieregelingen is handmatig tot stand gekomen. Er wordt een
voorbehoud gemaakt omtrent de juistheid en volledigheid van de gegevens opgenomen in onderstaand subsidieoverzicht. De huidige subsidieregeling voor het mensenrechtenfonds loopt tot en met 2021. De evaluatie van deze subsidieregeling zal in samenhang met de evaluatie van het
mensenrechtenbeleid worden uitgevoerd in 2021 en aan de Tweede Kamer worden aangeboden in 2022.

BIJLAGE 3: OVERZICHT SUBSIDIES BUITENLANDSE ZAKEN

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

79

Subsidieregeling BZ 2006

Subsidieregeling BZ 2006

4.3.

4.4.

Totaal subsidieregelingen

Subsidieregeling BZ 2006

Gedetineerdenbegeleiding
buitenland 2017–2019

4.1.

7.1.

1.034

Gedetineerdenbegeleiding
2015–2016

4.1.

84.823

80

6.206

1.564

490

2018

Begro- Naam subsidieregeling
tingsartikel

52.529

99

2.098

1.820

572

294

2019

24.084

28

2.123

1.382

41

108

2020

6.669

0

459

207

0

0

2021

1.494

0

198

0

0

0

2022

0

0

0

0

0

0

2023

0

0

0

0

0

0

2024

2017

2017

2017

Laatste
evaluatie
(jaartal +
hyperlink
vindplaats)

2022

2022

2022

2020

2019
Beleidsdsdoorlichting
Consulaire
belangenbehartiging

Volgende
evaluatie
(jaartal)

2022

2022

2022

2019

2016

Einddatum
subsidie
(regeling
jaartal)

BIJLAGE 4: OVERZICHT EVALUATIE EN OVERIG ONDERZOEK
1

Versterkte internationale rechtsorde,
eerbiediging van de mensenrechten
en Gastlandbeleid internationale
organisaties

Doelstelling

1

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid

1a

Beleidsdoorlichtingen
1

1b

3

Afronding

2023

1.1

Bevordering internationale rechtsorde
(zie ook 2.4)

2022

1.2

Mensenrechtenbeleid en mensenrechtenfonds1

2022

Contributie RNW

2021

Ander ex post onderzoek naar
doeltreffendheid en doelmatigheid
van beleid

Overig onderzoek

De evaluaties van het mensenrechtenbeleid en van het mensenrechtenfonds zijn samengevoegd.

2

Veiligheid en stabiliteit

1

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid

1a

Beleidsdoorlichtingen

1b

3

Start

Beleidsdoorlichting beleidsartikel 1:
Versterkte internationale rechtsorde

1.2
1

Titel/onderwerp

Doelstelling

Titel

Start

Afronding

2

Beleidsdoorlichting beleidsartikel 2:
Veiligheid en stabiliteit

2022

2.3

Nederlandse inzet op non-proliferatie,
wapenbeheersing en exportcontrole
van strategische goederen1

2019

2.5

Europees Nabuurschapsbeleid (zie
ook 3.2)2

2019

2.1

NL inzet GVDB

2020

2.4

Bevordering internationale rechtsorde
(zie ook. 1.1)

2022

2.5

Shiraka overheidssamenwerking

2021

2.5

Landenstudie Stabiliteitsfonds en
Shiraka (samen met BHOS art 4.3)

2021

2.5

MENA beurzenprogramma

2019

2.5

NFRP: Matra en Shiraka

2024

2.5

NFRP politieke partijen programma

2020

2.2

Buitenlands beleid counter terrorisme

2021

2.2

Cybersecurity

2020

2.5

Humanitair ontmijnen

2019

Ander ex post onderzoek naar
doeltreffendheid en doelmatigheid
van beleid

Overig onderzoek

1
De beleidsdoorlichting «Nederlandse inzet op non-proliferatie, wapenbeheersing en exportcontrole van strategische goederen» is op 22 januari
aan de Tweede Kamer aangeboden (zie 33 694-38).
2
Dit is een gecombineerde beleidsdoorlichting van beleidsdoelstelling 2.5 en een deel van 3.2: Europees Nabuurschapsbeleid. deze beleidsdoorlichting zal in de tweede helft van 2019 worden aangeboden aan de Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

80

3

Effectieve Europese samenwerking

1

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid

Doelstelling

1a

Beleidsdoorlichtingen
3

3

Start

Afronding

Beleidsdoorlichting beleidsartikel 3:
Effectieve Europese samenwerking

2022

Europees nabuurschapbeleid (zie ook
2.5)1

2019

3.1, 3.4

Coördinatie en coalitievorming EU
beleid aan de hand van cases

2021

3.4

Evaluatie van de verdragsmatige
Benelux-samenwerking (Benelux
Unie)

2020

3.2
1b

Titel

Ander ex post onderzoek naar
doeltreffendheid en doelmatigheid
van beleid

Overig onderzoek

1
Dit is een gecombineerde beleidsdoorlichting van beleidsdoelstelling 2.5 en een deel van 3.2: Europees Nabuurschapsbeleid. deze beleidsdoorlichting zal in de tweede helft van 2019 worden aangeboden aan de Tweede Kamer.

4

Consulaire dienstverlening en
uitdragen van Nederlandse waarden

Doelstelling

1

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid

1a

Beleidsdoorlichtingen
4

1b

3

Titel

Beleidsdoorlichting beleidsartikel 4:
Consulaire dienstverlening en
uitdragen Nederlandse waarden

Start

Afronding

2018

2019

Ander ex post onderzoek naar
doeltreffendheid en doelmatigheid
van beleid
4.1, 4.2

Consulaire dienstverlening

2019

4.3

Prins Claus Fonds

2021

4.3

Creative twinning programma

2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

81

Overig onderzoek

BIJLAGE 5: LIJST VAN AFKORTINGEN
3W

Wereld Wijd Werken

ACS-landen

Groep van landen uit Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan.

ACOR

Advisory Committee on the Communities» own Resources

ACOTA

Africa Contingency Operations Training & Assistance

AIV

Adviesraad Internationale Vraagstukken

ATT

Arms Trade Treaty

BBP

Bruto Binnenlands Product

BHOS

Ministerie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking

BNI

Bruto Nationaal Inkomen

Brexit

Uittreden van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie

BTW

Omzetbelasting

BTWC

Biologisch en Toxische Wapens Verdrag

BUZA of BZ

Ministerie van Buitenlandse Zaken

CBS

Centraal Bureau voor de Statistiek

CSO

Consulaire Service Organisatie

CTBT(O)

Comprehensive Nuclear Test-Ban Treaty (Organization)

EIPA

European Institute of Public Administration

EMB

Eigen Middelen Besluit

EOF

Europees Ontwikkelingsfonds

EU

Europese Unie

EUROSTAT

Het statische bureau van de Europese Unie

EVRM

Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens

EZK

Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

FSO

Financiële Service Organisatie

GBVS

Geïntegreerde Buitenland- en Veiligheidsstrategie

GVDB

Gemeenschappelijk Veiligheids- en Defensiebeleid

HGIS

Homogene Groep Internationale Samenwerking

HNW

Het Nieuwe Werken

IAEA

International Atomic and Energy Agency

ICB

Internationaal Cultuurbeleid

ICC

International Criminal Court

ICT

Informatie- en Communicatietechnologie

ICCT

International Centre for Counter-Terrorism

IIIM

International, Impartial and Independent Mechanism

IO’s

Internationale Organisaties

IOM

International Organisation for Migration

ISIS

Islamitic State of Iraq and Syria

JBZ

Raad Justitie en Binnenlandse Zaken

J&V

Het Ministerie van Justitie en Veiligheid

LGO

Landen en Gebieden Overzee

LHBTI

Lesbiennes, Homo’s, Bi- en Transseksuelen en Interseksuelen

MATRA

Maatschappelijke Transformatie

MENA

Midden-Oosten en Noord-Afrika

MFK

Meerjarig Financieel Kader

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

82

MICT

Restmechanisme voor Internationale Strafhoven

MVV

Machtiging tot Voorlopig Verblijf

NAVO

Noord-Atlantische Verdrags Organisatie

NGO

Non-Gouvernementele Organisatie

NPDI

Non-proliferation and Disarment Initiative

NPV

Non-Proliferatie Verdrag (189)

ODA

Official Development Assistance (officiële ontwikkelingshulp)

OESO

Organisatie Economische Samenwerking en Ontwikkeling

OHCHR

Hoge commissaris voor de Rechten van de Mens

OS

Ontwikkelingssamenwerking

OVSE

Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa

OPCW

Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons

PACE

Parliamentary Assembly of the Council of Europe

PESCO

Permanent Gestructureerde Samenwerking

POBB

Programma Ondersteuning Buitenlands Beleid

RAZ

Raad Algemene Zaken

RBZ

Raad Buitenlandse Zaken

RvE

Raad van Europa

Shiraka

Partnerschappen voor ondersteuning democratische transitie in de
Arabische regio

SSO

Shared Service Organisatie

SSR

Security Sector Reform

UNHCR

Hoge Commissariaat voor de Vluchtelingen

VAO

Verslag Algemeen Overleg

VK

Verenigd Koninkrijk

VN

Verenigde Naties

VNVR

Veiligheidsraad van de Verenigde Naties

VS

Verenigde Staten

WEU

West-Europese Unie

ZBO

Zelfstandig Bestuursorgaan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 V, nr. 2

83