Formatievraag Zijtafel Wonen: Binnenstedelijk-buitenstedelijk
Versie, 30 oktober 2021
Vraag: Zijn er naast de 14 nog opties om meer buitenstedelijk te bouwen? Welke locaties zijn in
beeld? Graag voorbeelden noemen. Hierbij ook de relatie met klimaatadaptatie en bodemdaling
benoemen. Wat betekent het voor keuze van locaties?
Van belang voor het versnellen van de woningbouw is vol in te zetten op die locaties die snel
gerealiseerd kunnen worden voor 2030. Het gaat ook om meerdere kleinere locaties die weinig
extra investeringen vergen en mogelijk sneller te ontwikkelen zijn, vele kleinere locaties leveren
bij elkaar ook veel op. Niet alleen het Rijk is nauw betrokken bij ontwikkelafspraken voor
verstedelijking en woningbouw, er is ook overleg tussen provincie en gemeenten over
ontwikkellocaties, deels binnen- en deels buitenstedelijk. In die gevallen is de provincie bevoegd
om in overleg met de andere overheden een afweging te maken.
14 grootschalige woningbouwgebieden
De 14 grootschalige woningbouwgebieden zijn niet allemaal binnenstedelijk, een deel ervan zijn is
(grootschalige) buitenstedelijke ontwikkeling. Bij alle ontwikkelingen moet worden gekeken naar
de benodigde randvoorwaarden om een locatie tot ontwikkeling te laten komen. Dat gaat deels
over een goede (H)OV-bereikbaarheid van de locatie, maar ook om bijvoorbeeld klimaatadaptieve
ontwikkeling om problemen in de toekomst te voorkomen of benodigde uitbreiding van de
energienetwerken. Voor de 14 woningbouwgebieden is een aantal grootschalige buitenstedelijke
ontwikkelingen geselecteerd, waar rijk en regio overeenstemming over hebben en een gezamenlijk
beeld is van de benodigde randvoorwaarden voor ontwikkeling van die locaties. Voordat uitvoering
in gang wordt gezet wordt een uitvoerbaarheidstoets gedaan naar de effecten.
Voorbeelden binnen de 14 grootschalige woningbouwgebieden
•
Almere Oosterwold (ca 15.000 woningen): ontwikkeling in een diepe polder waar ook
bodemdaling speelt, dit stelt voorwaarden aan de ontwikkeling van het gebied.
•
Almere Pampus: voor grootschalige ontwikkeling van Almere Pampus is een goede OVverbinding de IJmeerlijn - randvoorwaardelijk. Daarnaast ligt deze ontwikkeling in een diepe
polder waar bodemdaling speelt, bij ontwikkeling moet hier rekening mee worden gehouden.
•
Haarlemmermeer West: een deel hiervan is buitenstedelijke ontwikkeling, in de zuidwestrand
van de Haarlemmermeer. Hiervoor is uitbreiding van de weginfrastuctuur noodzakelijk, en
klimaatadaptieve ontwikkeling. Dit gebied heeft ook te maken met verzilting, waar bij
ontwikkeling rekening mee moet worden gehouden.
•
Groningen Suikerzijde: deels binnen- en deels buitenstedelijke ontwikkeling, randvoorwaarde
voor ontwikkeling is een goede verbinding (fiets, OV) met de stad Groningen.
7 stedelijke regio’s
Naast prioritaire inzet op de 14 grootschalige woningbouwgebieden is het Rijk is in zeven
stedelijke regio’s met de grootste woningbouw- en verstedelijkingsopgave actief partij bij het
formuleren van een regionale verstedelijkingsstrategie en dus ook bij keuzes voor locaties,
Metropoolregio Amsterdam, Zuidelijke Randstad, Stedelijk Brabant, Metropoolregio Utrecht,
Groene Metropool Arnhem Nijmegen Foodvalley, Regio Zwolle en Regio Groningen-Assen. Deze
verstedelijkingsstrategieën worden door rijk en decentrale overheden in deze gebieden
gezamenlijk vastgesteld, met betrokkenheid van raden en staten. Hier wordt ook besloten over de
volgorde in de woningbouwproductie, welke gebieden eerst worden ontwikkeld en wat daarvoor
nodig is. Voordat uitvoering in gang wordt gezet wordt een uitvoerbaarheidstoets gedaan naar de
effecten. In totaal kunnen er in deze zeven regio’s tot 2030 600.000 woningen en tot 2040
900.000 woningen gerealiseerd worden. Locaties worden gekozen vanuit een integrale afweging
i.r.t. o.a. (OV-)bereikbaarheid, landschap en natuur, klimaatadaptatie en energie. Hier wordt ook
gekeken naar binnen- én buitenstedelijke locaties. Op verzoek van de ministeries van BZK en
IenW is de Deltacommissaris gevraagd om een briefadvies uit te brengen over woningbouw en
klimaatadaptatie. De Deltacommissaris geeft o.a. aan dat klimaatadaptief bouwen vraagt om extra
investeringen, de maatschappelijke baten zijn groot en achteraf klimaatmaatregelen inpassen leidt
hierbij tot veel hogere kosten. Daarom wordt de ministeries geadviseerd om samen met de
medeoverheden en de investeerders de (meer)kosten inzichtelijk te maken en het gesprek
hierover te starten. In de 6 woondeals die BZK met stedelijke regio’s heeft gesloten zijn
versnellingslocaties opgenomen voor 2030. Ook daarin zijn buitenstedelijke versnellingslocaties
genoemd, Het is zaak om deze locaties volgens planning te ontwikkelen. De versnellingstafels
tussen gemeente, provincies, Rijk corporaties en marktpartijen helpen om knelpunten in realisatie
op te lossen.

Voorbeelden binnen de 7 stedelijke regio’s maar buiten de 14 grootschalige woningbouwgebieden
•
Meerstad Groningen: nu al 1.000 woningen doorgroei naar 7.000-8.000 woningen.
•
Houten Noordwest: mogelijke locatie waarbij aandacht moet zijn voor koppeling aan OV
knooppunten in Houten, impact op de hoofdwegen en inpassing in het landschap, o.a.
vanwege ligging nabij de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
•
Zuidplaspolder (8.000 woningen): belang van klimaatadaptieve ontwikkeling met voldoende
ruimte voor waterberging, geplande ontwikkeling van het ‘vijfde dorp’ komt op de relatief
hogere delen in de Zuidplaspolder, de ‘kreekruggen’. Voor de ontwikkeling van Zuidplaspolder
is ook WBI toegekend.
•
Amersfoort Vathorst-Bovenduist (3.000 woningen): aandacht nodig voor landschappelijke
inpassing en wegontsluiting: uitbreiding van weginfrastructuur is noodzakelijk voor deze
ontwikkeling.
•
Valkenburg Katwijk (5.600 woningen): buitenstedelijke ontwikkeling nabij Katwijk op
voormalig vliegveld Valkenburg met betrokkenheid van het Rijksvastgoedbedrijf.
•
Vechtpoort Zwolle (2.000-8.000 woningen): in beeld voor de langere termijn (na 2030) in de
Verstedelijkingsstrategie Zwolle, belang van klimaatadaptieve ontwikkeling met voldoende
ruimte voor water.
•
Lelystad Zuid/Warande: wordt in de Verstedelijkingsstrategie MRA gekeken naar
versnellingsmogelijkheden van deze locatie, belang van klimaatadaptieve ontwikkeling met
voldoende ruimte voor water.
•
Meerdere kleinschaliger locaties in de Noordelijke (Barneveld en Nijkerk) en Zuidelijke Food
Valley (Ede, Veenendaal, Wageningen, Bennekom en Rhenen). Voor Food Valley geldt
interessante combinatiemogelijkheid met opgave voor landbouwtransitie en stikstof.
•
Locaties langs Randstadrail tussen Den Haag en Rotterdam en tussen Den Haag en
Zoetermeer: Aandacht nodig voor voldoende ruimte voor groen in een al dichtbebouwde
Zuidelijke Randstad maar ook zo goed mogelijk benutten van de knooppunten van deze OVlijnen.
•
Rijnenburg Utrecht: geen locatie voor korte termijn maar voor mogelijke doorgroei na
2035/2040, na ontwikkeling van de A12-zone. Hier zijn grootschalige investeringen in
infrastructuur nodig vanwege de impact op het hoofdwegennet van de regio Utrecht en omdat
dit gebied nog niet per (H)OV bereikbaar is, en moet er voldoende ruimte zijn voor
waterberging, o.a. omdat het Amsterdam Rijnkanaal nu al onvoldoende ruimte heeft voor
afvoer van water.
•
Gnephoek Alphen aan den Rijn: propositie van de gemeente Alphen voor de ontwikkeling van
de Gnephoek voor de middellange termijn met 10.000 woningen. Aandachtspunten hierbij is
dat de locatie in het Groene Hart ligt en formeel weidevogelgebied is. Grootschalige
ontwikkeling stelt veel voorwaarden aan klimaatadaptatie en vraagt om uitbreiding van
infrastructuur en investeringen van overheden daarin.
De rest van Nederland
•
Voor de ‘nationale woningbouwkaart’ heeft ABF voor BZK dit voorjaar de plancapaciteit
geïnventariseerd. Dit geeft naar gemeenten een beeld van de plancapaciteit.
•
ABF heeft op basis van de ontvangen gegevens een inschatting gemaakt van de verhouding
tussen binnen- en buitenstedelijke ontwikkeling.
•
Inschatting is dat de plancapaciteit zoals getoond in deze kaart ca 35 a 40% buitenstedelijk en
60 a 65 % binnenstedelijk.
•
Er is bij het Rijk niet voor heel Nederland specifieke informatie over locaties beschikbaar,
omdat de plancapaciteit op gemeenteniveau wordt aangeleverd aan provincies. Voor de
Nationale Woningbouwkaart zijn ook gemeente-totalen gebruikt, omdat de meeste provincies
die cijfers niet aan BZK willen verschaffen vanwege geheimhouding/vertrouwelijkheid van de
informatie.