Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

29 521

Nederlandse deelname aan vredesmissies

34 952

Investeren in Perspectief – Goed voor de Wereld,
Goed voor Nederland

Nr. 403

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VOOR
BUITENLANDSE HANDEL EN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 maart 2020
Tijdens het algemeen overleg over de Raad Buitenlandse Zaken op
11 februari jl. verzocht uw Kamer om een brief van het kabinet over de
Nederlandse en Europese inzet in reactie op de verslechterende situatie in
de Sahel. Hierbij ontvangt u, mede namens de Minister van Defensie, de
brief die aan dat verzoek tegemoetkomt.
De internationale en de Nederlandse inzet in de regio concentreert zich
voornamelijk op de zogenaamde G5-Sahellanden. Begin 2014 richtten de
staatshoofden van Burkina Faso, Mali, Mauritanië, Niger en Tsjaad de
G5-Sahel op om de onderlinge samenwerking en coördinatie op het
gebied van veiligheid en economische ontwikkeling te versterken
(Kamerstuk 29 521, nr. 348).
Tegelijkertijd wordt de inzet in de Sahel vormgegeven in nauwe
samenhang met de West- en Noord-Afrikaanse regio alsook de Tsjaadmeerregio. Deze gebieden zijn van oudsher met elkaar verbonden en
grenzen zijn poreus, waardoor veiligheidsuitdagingen en irreguliere
smokkel en migratienetwerken een brede geografische aanpak vereisen.
De instabiliteit in de Sahel dreigt zich in toenemende mate te verspreiden
naar de West-Afrikaanse kuststaten.
De Sahel
De Sahelregio illustreert de toenemende mondiale vervlechting van
armoede en fragiliteit. Naar verwachting concentreert in 2030 ongeveer
80 procent van de extreme armoede zich in fragiele- en conflictlanden. De
recent uitgebrachte fragiliteitsstrategie van de Wereldbank wijst op de
aanzienlijke negatieve economische effecten van gewelddadig conflict en
de sterk toenemende humanitaire gevolgen. Het aantal ontheemden en
vluchtelingen is historisch hoog.

kst-29521-403
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 403

1

Verslechterende veiligheidssituatie
In de Sahel is sprake van een aanzienlijke verslechtering van de veiligheidssituatie.
Het aantal terroristische aanslagen neemt met name in Burkina Faso,
Niger en Centraal-Mali toe. Alleen al in 2019 vonden ruim 1.300
geweldsincidenten plaats die tot meer dan 4.000 doden leidden. Terroristische groeperingen plegen steeds complexere aanslagen op burgers,
veiligheidsdiensten en bedrijven. Recent heeft de VN het humanitaire
crisisniveau voor zowel Burkina Faso, Mali als Niger verhoogd. Het aantal
ontheemden in Burkina Faso vertienvoudigde in 2019 tot 560.000. Alleen
al in Burkina Faso houdt men rekening met meer dan een miljoen
ontheemden tegen het einde van 2020. Volgens UNHCR kampt een
significant deel van deze ontheemden en vluchtelingen met posttraumatisch stresssyndroom. In 2018 werden daarnaast in Mali 138 gevallen van
conflictgerelateerd seksueel geweld gemeld. Capaciteit voor mentale
gezondheidszorg en psychosociale hulp ontbreekt en sindsdien hebben
ook geen strafrechtelijke vervolgingen plaatsgevonden.
De grootste terreurgroepen in de regio zijn in naam aangesloten bij ISIS
en Al-Qaida. Deze groeperingen spelen lokaal vooral in op reeds lang
bestaande grieven, niet zelden langs etnische lijnen. Groeperingen maken
daarnaast gebruik van de opbrengsten van grensoverschrijdende
criminele netwerken van mensen-, wapen- en drugssmokkel. Er is steeds
meer reden tot zorg voor de verspreiding van gewelddadig extremisme
vanuit de Sahel naar de West-Afrikaanse kuststaten, waar Nederland
economische belangen heeft.
Vanwege de toenemende onveiligheid trekken lokale overheden zich
steeds meer terug uit rurale gebieden waar de overgrote meerderheid van
de bevolking woont. Burgers zijn daardoor grotendeels afhankelijk
geworden van lokale milities, criminele groeperingen of terreurorganisaties voor hun bescherming en minimale dienstverlening. Deze recente
ontwikkelingen komen nog eens bovenop de aanzienlijke structurele
ontwikkelingsuitdagingen in de regio.
Ontwikkelingsniveau
Het ontwikkelingsniveau in de Sahellanden is over het algemeen laag,
getuige hun plaats op de Human Development Index en de achterstand in
het bereiken van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG’s). Zo heeft
bijna 30% van de bevolking geen toegang tot schoon drinkwater, is
deelname van meisjes aan secondair onderwijs beperkt, hebben vrouwen
en meisjes slechts beperkte toegang tot voorbehoedsmiddelen, en sluit
het onderwijs nog onvoldoende aan op de behoeften van de arbeidsmarkt.
De regio heeft bovendien te maken met een ongekende bevolkingsgroei
waardoor de gerealiseerde economische groei nauwelijks leidt tot een
verbetering van de gemiddelde levensstandaard. Als gevolg van
klimaatverandering zal de druk op natuurlijke hulpbronnen verder
toenemen. Daarnaast wijzen recente rapporten van Human Rights Watch
en de International Crisis Group op de toenemende straffeloosheid in de
regio die het vertrouwen van burgers in hun overheid onder druk zet. Het
sterk gecentraliseerde bestuursmodel en de beperkte participatie van
jongeren en vrouwen versterkt de afstand tussen staat en burgers.
Daarentegen heeft de regio, zo benadrukt ook het VN-Actieplan voor de
Sahel, wel degelijk een behoorlijk potentieel voor verdere ontwikkeling.
Het investeren in hernieuwbare energie, de private sector en rurale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 403

2

ontwikkeling biedt kansen, zeker ook op het gebied van jeugdwerkgelegenheid. Rapporten van de OECD en de Wereldbank wijzen verder op het
economisch potentieel van het versterken van regionale handelscorridors
tussen de Sahel en West Afrikaanse kuststaten. De regio kan in de
toekomst bovendien profiteren van het zogenaamde demografisch
dividend, zodra een relatief groot percentage van de bevolking economisch actief is in verhouding tot de jonge en oudere bevolking.
Migratietrends
Migratiepatronen concentreren zich hoofdzakelijk binnen de Sahel en
West-Afrikaanse regio, onder meer in de vorm van seizoensarbeid.
Daarnaast is de Sahel als transitregio een strategisch knooppunt voor
irreguliere migratienetwerken naar Europa. De irreguliere migratiestromen via de zogenaamde Centraal-Mediterrane migratieroute door
Niger en Libië naar Italië zijn aanzienlijk afgenomen in de afgelopen jaren.
Daar staat tegenover dat meer gebruik wordt gemaakt van de
West-Mediterrane route naar Spanje, onder meer via Mali. Daarnaast
keren steeds grotere aantallen irreguliere migranten, al dan niet vrijwillig,
vanuit Noord-Afrika via de Sahel terug naar hun land van herkomst. De
verhoogde terugkeer is voornamelijk het gevolg van een toename in het
aantal uitzettingen door Algerije. Aan de grens met Niger voorziet IOM in
humanitaire en psychosociale hulp voor de uitgezette irreguliere
migranten en biedt hulp bij de terugkeer naar het land van herkomst. In
2017 ging het om 2.575 irreguliere migranten, in 2018 om 9.031 en in 2019
werden 15.547 irreguliere migranten door IOM ondersteund. Met 2.162
geholpen irreguliere migranten in januari 2020 lijkt deze trend zich door te
zetten.
Nederlandse inzet
De Sahel is voor het kabinet een prioritaire regio op het vlak van
veiligheid, ontwikkelingssamenwerking en migratie. De verslechterende
situatie vereist een geïntegreerde aanpak, die zowel gericht is op
langetermijnuitdagingen (zoals klimaatverandering en demografische
trends) als op de aanpak van urgente problemen (zoals voedselzekerheid,
werkgelegenheid, versterkt grensbeheer en ook op humanitair gebied).
Veiligheidsinzet
De Nederlandse inspanningen op het gebied van veiligheid zijn primair
gericht op het versterken van de capaciteiten van Sahellanden om hun
eigen veiligheid te kunnen waarborgen en veiligheidsdreigingen tegen te
gaan. Zo leverde Nederland een financiële bijdrage aan het operationaliseren van de regionale G5-Saheltroepenmacht en het door de VN
ontwikkelde mensenrechtenkader.
Nederland heeft een mandaat voor twintig functionarissen binnen de
EU-trainings- en capaciteitsopbouwmissies voor de capaciteitsversterking
van het Malinese leger en de binnenlandse veiligheidssector in zowel Mali
als Niger (Kamerstukken 29 521 en 33 694, nr. 363). Ook steunt Nederland
samen met Duitsland de oprichting en operationalisering van een
Nigerees mobiel grensteam. Medewerkers van de Koninklijke
Marechaussee verzorgden in samenwerking met Europese partners een
trainingsmodule gericht op grensbeheer voor dit team.
Om de resultaten van de militaire bijdrage aan VN-missie MINUSMA te
bestendigen, is Nederland nog altijd betrokken bij de missie in Mali met
zes Koninklijke Marechaussee- en politiefunctionarissen en twee tot drie
militaire stafofficieren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 403

3

Tevens draagt Nederland bij aan het Amerikaanse Global Peace Operations Initiative dat eenheden van Afrikaanse troepenmachten, waaronder
Burkina Faso en Niger, traint ter voorbereiding op inzet in VN-missies en
missies van de Afrikaanse Unie. Dit komt onder meer ten goede aan de
VN-missie in Mali en versterkt de capaciteit van troepen in de regio. In het
kader van de militaire oefening Flintlock verzorgden Nederlandse Special
Operations Forces (SOF) afgelopen maand trainingsactiviteiten en
oefeningen in Senegal, Burkina Faso en Mauritanië.
Een prioriteit van de Nederlandse inzet is het verbeteren van de vertrouwensband tussen de lokale bevolking en veiligheidsdiensten. Dit is van
groot belang voor de effectiviteit en legitimiteit van veiligheidsinitiatieven.
Zo heeft Nederland zich met de EU, Denemarken, Zweden en de G5-Sahel
ingezet voor een meer coherente inzet gericht op zowel veiligheid als de
justitiesector. Daarnaast investeert Nederland in het bevorderen van
mensenrechten en civiel-militaire samenwerking.
Zoals toegezegd tijdens het algemeen overleg over de Raad Buitenlandse
Zaken op 11 februari jl., zal uw Kamer op korte termijn middels een
separate Kamerbrief worden geïnformeerd over de uitkomsten van het
onderzoek naar de wenselijkheid en mogelijkheid van een mogelijke
Nederlandse deelname aan een multinationale Combined Joint Special
Operations Task Force (Taakgroep Takuba) in Mali (Kamerstuk 29 521,
nr. 385).
Ontwikkelingssamenwerking
Het kabinet investeert voor een periode van vier jaar 400 miljoen euro
ontwikkelingshulp in drie Sahellanden: Mali, Niger en Burkina Faso
(Kamerstuk 34 952, nr. 33). Deze inzet is op de eerste plaats bedoeld om
grondoorzaken van armoede aan te pakken en daarmee bij te dragen aan
het tegengaan van verdere destabilisatie van de regio. De bilaterale
programma’s omvatten activiteiten op het gebied van:
(1) (Beroeps)onderwijs, werk, SRGR en keuzevrijheid voor vrouwen;
(2) Voedselzekerheid, landbouwontwikkeling, water en hernieuwbare
energie;
(3) Private sectorontwikkeling en handel;
(4) Toegang tot recht, strafrechtketen en lokale vredesinitiatieven.
Omdat het van centraal belang is om de positie van vrouwen en van de
jeugd in de samenleving te versterken, vormt het bevorderen van
gendergelijkheid en een toekomstperspectief voor de jeugd (en meisjes in
het bijzonder) een belangrijk aandachtspunt in alle sectoren. Zo heeft,
mede dankzij Nederlandse steun, een regionale alliantie van francofone
landen in de Sahel en West-Afrika in 2019 450.000 vrouwen toegang
kunnen geven tot moderne voorbehoedsmiddelen. Aan het eind van dit
jaar zal het vijfjarig doel van 2.2 miljoen additionele vrouwen met toegang
ruimschoots behaald worden.
Om bij te dragen aan armoedebestrijding investeert Nederland de
komende jaren bijvoorbeeld in Centraal-Mali in het beheer van natuurlijke
hulpbronnen en het bevorderen van sociaaleconomisch perspectief van
ruim 900.000 mensen waaronder vissers, boeren en veehouders.
Waardenketens met potentie voor jeugdwerkgelegenheid zijn daarnaast in
kaart gebracht en worden de komende jaren ondersteund. Om het
potentieel van de private sector te verhogen werkt Nederland aan meer
toegang tot financiering voor jonge ondernemers en aan het versterken
van economische instellingen in de regio. Ook draagt Nederland in ruim
300 lokale gemeenten bij aan het verbeteren van de toegang tot recht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 403

4

Nederland zet ook in op het voorkomen van verdere radicalisering.
Hiervoor zijn bijvoorbeeld nationale strategieën in de Sahellanden
ontwikkeld, waarbij Nederland actief het lokale maatschappelijk
middenveld heeft betrokken. Om in de uitgestrekte Sahelregio het
wantrouwen tussen bevolkingsgroepen te verkleinen, verkent Nederland
mogelijkheden om steun te verlenen aan een regionaal netwerk van
radiozenders. Een radiozender die over landsgrenzen heen stem geeft aan
groepen die nooit in contact komen, vergroot vertrouwen en vermindert
spanningen. Via gerichte opleidingen steunt Nederland daarnaast het
rehabiliteren van gevangenen in Mali, Tsjaad en ook Nigeria. Via het
Women Peace and Humanitarian Fund draagt Nederland ook bij aan een
verbeterde participatie van vrouwen in (lokale) vredesinitiatieven en hun
economische empowerment.
Naast bovengenoemde voorbeelden, waarop in de reguliere resultatenrapportage uitgebreider wordt ingegaan, steunt Nederland een aantal
noodhulpprogramma’s die specifiek gericht zijn op de meest fragiele
gebieden. In de grensregio tussen Mali en Niger financiert Nederland
bijvoorbeeld samen met Denemarken, Luxemburg en de Europese
Commissie een omvangrijk noodprogramma dat de toegang tot water en
sanitaire voorzieningen verbetert. In het licht van de snel verslechterende
humanitaire situatie heeft Nederland in december 2019 tevens een extra
bijdrage van 2,5 miljoen euro beschikbaar gesteld aan de Dutch Relief
Alliance (DRA) ter bestrijding van de noden in Burkina Faso.
Nederland zoekt bij de invulling van de bovengenoemde steun zoveel
mogelijk aansluiting bij bestaande en succesvolle initiatieven in de
Sahelregio om versnippering van internationale steun te voorkomen en
de impact ervan te vergroten. Het bereiken van schaalgrootte is cruciaal in
het licht van de grote uitdagingen.
Migratie
Nederland draagt financieel bij aan internationale initiatieven die
wetgeving tegen mensenhandel versterken, smokkelnetwerken ontmantelen en daders berechten. Daarnaast levert Nederland een bijdrage aan
reddingsoperaties in de woestijn en opvang en hulpverlening – waaronder
psychosociale hulp – aan irreguliere migranten. Op basis van gezamenlijke financiering met de Europese Commissie investeert Nederland
bovendien in het bevorderen van jeugdwerkgelegenheid in gebieden
waaruit gemigreerd wordt of waar rekrutering door terreurgroepen dreigt.
Ook zijn in 2019 en 2020 extra middelen vrijgemaakt voor de opvang van
het snel toenemende aantal irreguliere migranten dat vanuit Noord-Afrika
naar Niger wordt uitgezet en het ondersteunen van terugkeer naar het
land van oorsprong.
Daarnaast blijft Nederland, ook in EU kader, erop aandringen dat de
Sahellanden in Europa irregulier verblijvende onderdanen terugnemen.
Diplomatieke inzet
Via diplomatieke kanalen poogt Nederland de effecten van de hierboven
genoemde programmatische samenwerking te versterken door aan te
dringen op noodzakelijke hervormingen in de sectoren waarin Nederland
effectief is. Zo heeft Nederland samen met de speciale vertegenwoordiger
van de EU voor de Sahel, Denemarken en Zweden het politieke en
militaire leiderschap van de G5-Sahel ondersteund om civiel-militaire
samenwerking te versterken en relaties van vertrouwen op te bouwen
tussen burgers en veiligheidsactoren, onder andere via steun aan de
organisatie van een jaarlijkse conferentie over dit thema. Op 20 en
21 januari jl. werd de derde editie van deze conferentie georganiseerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 403

5

door Burkina Faso als toenmalig G5-voorzitter. Een tweede diplomatieke
prioriteit is het aanpakken van mensenhandel. Daarom was Nederland
tijdens het lidmaatschap van de VN-Veiligheidsraad mede-indiener van de
eerste reeks sancties onder het sanctieregime voor Mali, welke het ook
mogelijk maakt om diegenen die zich bezighouden met mensenhandel en
mensensmokkel te sanctioneren.
Intensivering postennet
Ter ondersteuning van de Nederlandse intensivering in de Sahelregio
heeft het kabinet ambassadekantoren geopend in N’Djamena (Tsjaad),
Niamey (Niger) en Ouagadougou (Burkina Faso). De posten in Niamey en
Ouagadougou zullen dit jaar nog worden opgeschaald tot volwaardige
ambassades (Kamerstuk 32 734, nr. 39). De post in Abuja wordt versterkt
met een ECOWAS-liaison, onder meer vanwege toekomstige Nederlandse
interventies om de verspreiding van instabiliteit vanuit de Sahel naar de
West-Afrikaanse kustlanden te beperken (Kamerstuk 32 734, nr. 39). De
bovengenoemde uitbreiding van de capaciteit in de regio maakt ook een
verdere intensivering van de diplomatieke inzet mogelijk op het gebied
van mensenrechten, internationale veiligheid en migratie (amendement
van de leden Sjoerdsma en Koopmans op de begroting van 2020,
Kamerstuk 35 300 V, nr. 12).
EU inzet
De Nederlandse inzet in de Sahelregio wordt nadrukkelijk vormgegeven in
aansluiting op het bredere Europese kader. Vanwege de aanzienlijke
betrokkenheid en inzet van Nederland in de Sahel speelt Nederland een
actieve rol bij de vormgeving van dit kader en de inzet van de EU, zowel in
Brussel als in de regio.
Veiligheidsinzet
De EU is een belangrijke veiligheidspartner van de regio, met drie
trainings- en capaciteitsopbouwmissies in de veiligheids- en defensiesector; EUCAP Sahel Niger, EUCAP Sahel Mali en de EU-trainingsmissie
(EUTM) in Mali. De EU draagt ook financieel bij aan het versterken van de
militaire capaciteit en verbeterd grensbeheer in de regio, het bouwen van
vitale infrastructuur, het naleven van mensenrechten door veiligheidsactoren en het versterken van de binnenlandse veiligheid en justitiesector.
Zo heeft de EU 100 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de operationalisering van de regionale G5-Sahel troepenmacht die tot doel heeft de
regionale veiligheid te verbeteren en terroristische en criminele groepen
te bestrijden. Deze ondersteuning omvat ook een mensenrechtenraamwerk voor de G5, in samenwerking met het kantoor van de Hoge
Commissaris van de Verenigde Naties voor de mensenrechten (OHCHR).
Tijdens de Raad Buitenlandse Zaken van 17 februari 2020 (Kamerstuk
21 501-02, nr. 2118) heeft Nederland Hoge Vertegenwoordiger Borrell
aangemoedigd om te bezien of EU Battle Groups in de Sahel kunnen
worden ingezet, uiteraard met in achtneming van bestaande parameters
en procedures.
Ontwikkelingssamenwerking
De EU investeert vanuit het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF) in
langetermijninitiatieven in de G5-Sahellanden, die onder meer gericht zijn
op het verbeteren van publieke diensten (onderwijs en gezondheidszorg),
het versterken van de rechtsstaat en (lokaal) bestuur, private sector
ontwikkeling, rurale ontwikkeling, infrastructuur en hernieuwbare energie.
De financiering vanuit het EOF voor deze programma’s bedraagt ongeveer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 403

6

2,5 miljard euro voor de periode 2014–2020. Ook vanuit het EU Emergency
Trust Fund for Africa (EUTF) worden (nood)programma’s gefinancierd.
Deze zijn onder meer gericht op het bevorderen van jeugdwerkgelegenheid en het toegankelijk maken van publieke diensten in de meest
fragiele (grens)regio’s. De financiële bijdrage voor de G5-Sahellanden
vanuit het EUTF bedraagt ruim 800 miljoen euro voor de periode
2014–2020.
Migratie
De Europese migratiesamenwerking met de Sahelregio is constructief en
heeft zoals hierboven aangegeven geleid tot concrete resultaten. De
aanpak omvat het investeren in grondoorzaken van irreguliere migratie,
mensenhandel en -smokkel, de bescherming van migranten en het
bevorderen van terugkeer en re-integratie. In gezamenlijke financiering
met het EUTF bevordert Nederland werkgelegenheidsinitiatieven in
regio’s waar irreguliere migranten vandaan komen en terugkeren.
Nederlandse ontwikkelingsorganisaties voeren deze programma’s uit in
samenwerking met lokale en internationale partners.
In reactie op het toegenomen belang van de Westelijke Mediterrane route
zijn Nederland, Frankrijk, Spanje en het EUTF in gesprek om Mali te
ondersteunen bij de aanpak van smokkelnetwerken en het opsporen van
mensenhandelaren.
Diplomatieke inzet
De snel verslechterende veiligheidssituatie in de Sahel dreigt in toenemende mate over te slaan naar buurlanden waarmee ook de mogelijke
impact op Europese belangen steeds groter wordt. De voorzitter van de
Europese Raad, Charles Michel, heeft dan ook het voortouw genomen in
de organisatie van de EU-G5-Saheltop op 26 maart a.s. De top biedt
gelegenheid om de politieke dialoog met de G5-Sahellanden te verdiepen.
Tijdens deze top zal ook de recent door Frankrijk en de G5-Sahellanden
opgezette internationale Coalitie voor de Sahel worden gepresenteerd.
Deze coalitie biedt een raamwerk om de internationale steun voor en de
behoeften vanuit de regio, zowel op het gebied van veiligheid als
ontwikkeling, beter op elkaar af te stemmen. De EU zal bij de verdere
uitwerking van de Coalitie een belangrijke coördinerende rol op zich
nemen. Nederland neemt actief deel aan deze internationale coalitie om
de bilaterale intensivering in goede coördinatie en afstemming met
internationale partners vorm te geven.
Tijdens de EU-G5-Saheltop zal Nederland onder meer het belang van een
geïntegreerde aanpak met zowel aandacht voor uitdagingen op de langere
termijn – zoals demografische trends, armoede, de impact van klimaatverandering, de aanpak van straffeloosheid en het herstel van legitiem
staatsgezag in de rurale gebieden – als ook urgente interventies in de
meest fragiele regio’s benadrukken. Daarnaast zal Nederland het belang
onderstrepen om de ingeslagen weg naar verdere coherentie van de
Europese inzet door te zetten. Tevens benadrukt Nederland het belang van
een proactieve preventieve Europese inzet gericht op het beperken van de
verspreiding van instabiliteit vanuit de Sahel naar buurlanden. Het kabinet
zal tijdens de EU-Sahel top ook oproepen om de samenwerking met
buurlanden van Mali te intensiveren ten behoeve van de implementatie
van het huidige VN-sanctieregime Mali.
Momenteel werken de Hoge Vertegenwoordiger en de Europese
Commissie aan een herziening van de Sahelstrategie uit 2011. De
strategie zal nog dit jaar door de Raad Buitenlandse Zaken worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 403

7

aangenomen. Nederland levert de komende maanden een actieve
bijdrage aan deze herziening.
Ten slotte hecht Nederland aan Europese samenwerking met Afrikaanse
instituties. Het kabinet waardeert de inspanningen van de Hoge Vertegenwoordiger van de EU voor het Buitenlands- en Veiligheidsbeleid om de
politieke relaties met de Afrikaanse Unie, die momenteel de inzet van een
eigen troepenmacht in de Sahel onderzoekt, en met de Economische
Gemeenschap van West-Afrikaanse Staten (ECOWAS) dat een regionaal
actieplan ter versterking van de strijd tegen terrorisme presenteerde, te
intensiveren.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
S.A.M. Kaag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 403

8