Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1013
Vragen van de leden Van Klaveren en Bontes (beiden Groep Bontes/Van
Klaveren) aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en
van Buitenlandse Zaken over het verzoek om OVSE/ODIHR-waarnemers te
laten observeren bij het aanstaande referendum (ingezonden 10 december
2015).
Antwoord van Minister Plasterk (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties),
mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken (ontvangen 5 januari 2016).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de reactie van de OVSE/ODIHR (Organisatie voor
Veiligheid en Samenwerking in Europa / Office for Democratic Institutions and
Human Rights) op een verzoek om waarnemers te sturen?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe duidt u het gegeven dat er gevraagd is om OVSE/ODIHR-waarnemers toe
te laten bij het aanstaande referendum over de associatieovereenkomst
tussen de EU en Oekraïne?
Antwoord 2
Bij parlementsverkiezingen is het gebruikelijk dat Nederland OVSE/ODIHR
waarnemers uitnodigt om bij de verkiezingen aanwezig te zijn. Het raadgevend referendum over het associatieakkoord met Oekraine op 6 april 2016, is
de eerste keer dat een referendum in Nederland wordt gehouden onder de
Wet op het raadgevend referendum (Wrr). In de Wrr is artikel J39 van de
Kieswet niet van toepassing verklaard. In artikel J39 wordt een bevoegdheid
verleend aan de Minister van Buitenlandse Zaken voor het uitnodigen van
waarnemers bij verkiezingen, ter uitvoering van een verdrag of een internationale afspraak. Een referendum is echter geen verkiezing. Om die reden is in
de Wrr geen regeling voor waarnemers opgenomen. In de memorie van
toelichting op de Wrr wordt gesteld dat er geen behoefte was aan een
regeling voor waarnemers. De Wrr bevat echter geen verbod op de aanwezigheid van waarnemers, zodat, ondanks het ontbreken van een regeling

1

ah-tk-20152016-1013
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Onderhands meegezonden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

daartoe, waarnemers aanwezig kunnen zijn bij het uitbrengen van de
stemmen, mits met instemming van de burgemeester en de voorzitter van
het stembureau.
Vraag 3
Deelt u de mening dat, gezien het feit dat het de eerste keer is dat er gebruik
wordt gemaakt van de Wet raadgevend referendum 2015 en verschillende
gemeenten hebben aangegeven dat zij – in verband met de kosten – minder
stemlokalen open gaan stellen, de aanwezigheid van OVSE/ODIHRwaarnemers van meerwaarde is? Zo neen, waarom niet?
Antwoord 3
Ik zie geen verband tussen de aanwezigheid van waarnemers en het aantal
stemlokalen. Transparantie van de procedure is altijd het uitgangspunt bij
zowel verkiezingen als referenda. Het aantal beschikbare stemlokalen doet
daaraan niets af.
Vraag 4
Bent u, daar het een voorwaarde is dat er een verzoek gedaan wordt door de
regering van een OVSE-lidstaat, bereid een formele uitnodiging te versturen
om de OVSE/ODIHR dit referendum te laten observeren?
Antwoord 4
Hoewel de Wrr daartoe niet verplicht, zal het kabinet OVSE/ODIHR uitnodigen
bij het aankomende referendum waarnemers te zenden om aanwezig te
kunnen zijn bij het uitbrengen van de stemmen. Zoals u bekend uit het
antwoord van ODIHR aan GeenPeil, zal ODIHR als autonome instelling
evenwel zelf bepalen of het daadwerkelijk tot waarneming kan en zal komen
en op welke wijze de waarneming wordt vormgegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2