Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3801
Vragen van het lid Omtzigt (Omtzigt) aan de Staatssecretaris van Financiën
(Fiscaliteit en Belastingdienst) over de positie de belastingdienst inneemt in
rechtszaken over vrijwillige verbetering van de aanslag (ingezonden
1 augustus 2022).
Antwoord van Staatssecretaris Van Rij (Financiën – Fiscaliteit en
Belastingdienst) (ontvangen 29 augustus 2022).
Vraag 1
Bent u bekend met de uitspraak van de rechtbank Den Haag van 8 maart 2022
met nummer ECLI:NL:RBDHA:2022:2337 en de uitspraak van het Gerechtshof
Den Haag van 8 mei 2012 met nummer ECLI:NL:HR:GHSGR:2012:BY6445?
Antwoord 1
De genoemde uitspraken zijn mij bekend. Kort gezegd was in de zaak voor
rechtbank Den Haag bij de belanghebbende de niet-aangegeven winst uit
onderneming nagevorderd. Over de juistheid hiervan was geen geschil. De
belanghebbende wilde echter dat de betaalde hypotheekrente alsnog geheel
aan haar toegerekend werd in plaats van aan haar partner. De rechtbank
oordeelde dat belanghebbende inderdaad nog de reeds vaststaande
onderlinge verdeling van dit gemeenschappelijke bestanddeel kon herzien en
verminderde de navorderingsaanslag dienovereenkomstig. De inspecteur
heeft tegen de uitspraak van de rechtbank Den Haag hoger beroep ingesteld.
In zijn uitspraak van 9 maart 2006, ECLI:NL:GHARN:2006:AV8593, heeft Hof
Arnhem over eenzelfde zaak een tegengesteld oordeel gegeven. In die zaak
oordeelde het Hof dat een eenmaal onherroepelijk vaststaande keuze ten
aanzien van de verdeling van de gemeenschappelijke bestanddelen bij
navordering niet meer herzien kan worden.
In haar uitspraak verwijst rechtbank Den Haag naar een uitspraak van Hof
Den Haag van 8 mei 2012. In die zaak ging het niet om de mogelijkheid van
herziening van een onherroepelijk vaststaande keuze (ten aanzien van de
onderlinge verdeling van de gemeenschappelijke bestanddelen), maar om de
vraag of een eerder bij de definitieve aanslag aangebrachte inkomenscorrectie alsnog ter discussie gesteld kon worden. Zoals ik hierna nader zal
toelichten, is dat naar mijn mening juridisch een andere casus.
Vraag 2
Is het juist dat in de zaak voor de rechtbank sprake is van een vrijwillige
verbetering door belanghebbende?

ah-tk-20212022-3801
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Afgaande op de publicatie van de uitspraak van de rechtbank op rechtspraak.nl is sprake van een vrijwillige verbetering. Van een vrijwillige
verbetering is namelijk sprake als belanghebbende vóórdat hij weet of
redelijkerwijs moet vermoeden dat de inspecteur bekend is of zal worden met
dat feit, uitdrukkelijk kenbaar maakt aan de inspecteur dat en tot welk bedrag
niet of gedeeltelijk niet is betaald.
Vraag 3
Is het juist dat in de zaak betreffende de uitspraak van het Gerechtshof Den
Haag met nummer ECLI:NL:HR:GHSGR:2012:BY6445 namens u geen beroep
in cassatie is ingesteld? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Tegen de uitspraak van Hof Den Haag, ECLI:NL:HR:GHSGR:2012:BY6445, is
geen beroep in cassatie ingesteld, omdat het Hof naar mijn mening terecht
geoordeeld heeft dat correcties bij de definitieve aanslag bij een geschil over
een navorderingsaanslag betrokken kunnen worden.
Vraag 4
Deelt u nog steeds het standpunt dat een belastingaanslag geen meerledig
besluit is en dat een navorderings- of naheffingsaanslag een definitieve
aanslag openbreekt?
Antwoord 4
Dat een belastingaanslag geen meerledig besluit is, heeft de Hoge Raad
expliciet overwogen in zijn arrest van 24 januari 2003,
ECLI:NL:HR:2003:AD9713. Dit betekent dat zowel de belastingplichtige als de
inspecteur in een geschil niet beperkt worden tot eerder met betrekking tot
die belastingaanslag ingenomen standpunten. Dat in het geschil ook
elementen van het belastbare inkomen aan de orde kunnen komen, die
begrepen zijn in een andere belastingaanslag over hetzelfde belastingtijdvak,
volgt uit de uitspraak van Hof Den Haag, ECLI:NL:HR:GHSGR:2012:BY6445, en
ook uit de vakliteratuur.1 Zoals de Hoge Raad meerdere malen geoordeeld
heeft, kunnen eerder gemaakte en inmiddels vaststaande keuzes evenwel niet
bij navordering herzien worden.2 Zoals aangegeven in het antwoord op vraag
1 geldt dit volgens het Hof Arnhem ook voor de keuze met betrekking tot de
onderlinge verdeling van gemeenschappelijke bestanddelen. Voor het herzien
van de onderlinge verdeling van gemeenschappelijke bestanddelen is
bovendien een wettelijke regeling getroffen in art. 2.17, vierde lid, van de Wet
op de inkomstenbelasting 2001 (Wet IB 2001). Het is dus te kort door de
bocht om te stellen dat een navorderingsaanslag de definitieve aanslag
«openbreekt». Volledigheidshalve voeg ik hieraan toe dat aan een naheffingsaanslag geen definitieve aanslag vooraf gaat.
Vraag 5
Zo nee, waarom heeft u dit standpunt niet gepubliceerd?
Antwoord 5
Het is niet gebruikelijk dat ik gerechtelijke oordelen publiceer. Ik heb over
deze oordelen verder geen afzonderlijk standpunt ingenomen.
Vraag 6
Is in de zaak die heeft geleid tot de uitspraak van de rechtbank Den Haag met
nummer ECLI:NL:RBDHA:2022:2337 overeenkomstig het Besluit beroep in
belastingzaken gehandeld?

1

Zie onder meer Vakstudie Algemeen Deel, aantekening 2.5.1 bij artikel 16 AWR, Feteris,
Formeel belastingrecht (Fiscale Handboeken nr. 9) 2007/par. IV.3.2.3, en Van Roij in: Cursus
Belastingrecht, FBR.2.1.4.A.
2
Zie de arresten van de Hoge Raad van 4 mei 1955, ECLI:NL:HR:1955:AY2495, van 12 februari
1958, ECLI:NL:HR:1958:AY1832, en 13 mei 1970, ECLI:NL:HR:1970:AX5171.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Het Besluit Beroep in Belastingzaken (BBIB) bevat een groot aantal procedurele voorschriften. Zonder nadere duiding van een specifiek voorschrift is de
vraag daarom voor mij lastig te beantwoorden. In elk geval zijn de stukken en
het verweerschrift binnen de termijn van 4 weken ingediend bij de rechtbank
(conform par. 2.2.1, BBIB) en heeft de inspecteur zich op de zitting van de
rechtbank door een andere medewerker laten vergezellen (conform par. 2.4.2,
BBIB). Ook de vaktechnische afstemming heeft plaatsgevonden conform de
voorschriften van het BBIB.
Vraag 7
Is in deze zaak het standpunt vaktechnisch afgestemd met vaktechnisch
coördinatoren en kennisgroepen?
Antwoord 7
Ja.
Vraag 8
Bent u van mening dat als de Belastingdienst aan fiscale grensverkenning
gaat doen, die standpunten duidelijk moeten zijn gepubliceerd?
Antwoord 8
In par. 4 van het Besluit fiscaal bestuursrecht is fiscale grensverkenning
omschreven als de situatie waarin de belanghebbende in het kader van
vooroverleg naar aanleiding van een door de inspecteur ingenomen
standpunt telkens (kleine) wijzigingen aanbrengt in de casus om deze fiscaal
net aanvaardbaar te presenteren. Ik ben niet van mening dat de Belastingdienst in deze zaak vergelijkbaar gedrag kan worden verweten. Het gaat hier
om een juridisch verschil van inzicht over art. 2:17, vierde lid, Wet IB 2001.
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 4 heeft Hof Arnhem daarbij
eerder geoordeeld dat bij navordering geen herziening van een eerder
gemaakte en reeds vaststaande onderlinge verdeling van gemeenschappelijke
bestanddelen mogelijk is. Van een te publiceren standpunt mijnerzijds is geen
sprake.
Vraag 9
In de zaak met nummer ECLI:NL:RBDHA:2022:2337 die geleid heeft tot de
uitspraak van de rechtbank Den Haag heeft de Belastingdienst ingebracht dat:
«Verweerder heeft nog verwezen naar de memorie van toelichting bij de
Fiscale Onderhoudswet 20043, waarin volgens verweerder, het volgende is
opgenomen: «De tot stand gekomen onderlinge verhouding geldt slechts
voor gemeenschappelijke bestanddelen of delen daarvan die in de onherroepelijk vaststaande aanslagen zijn opgenomen.
Als een gemeenschappelijk bestanddeel niet, of voor een lager bedrag, in de
onherroepelijk vaststaande aanslagen is opgenomen, mogen partners bij
navordering of ambtshalve vermindering alsnog een onderlinge verhouding
kiezen van het niet eerder opgenomen (deel van het) gemeenschappelijke
bestanddeel.»».
Maar de rechtbank (en de indiener van deze Kamervragen) kan dat fragment
niet terugvinden in de memorie van toelichting. Kunt u aangeven waar dit
citaat vandaan komt?
Antwoord 9
Het citaat komt uit een memo van de kennisgroep IB niet-winst van
14 december 2020. Dit memo bevat een uiteenzetting van de toepassing van
artikel 2.17 Wet IB 2001 volgens de toenmalige stand van wetgeving en
jurisprudentie. Voor de volledigheid voeg ik dit memo bij deze antwoorden,
zie p. 2. Overigens is het citaat in het memo gebaseerd op de tekst in de
memorie van toelichting bij de Fiscale Onderhoudswet 2004. Deze luidt
letterlijk:
De mogelijkheid om alsnog een onderlinge verhouding te kiezen, geldt
overigens alleen voorzover een inkomens- of vermogensbestanddeel nog niet
eerder is opgenomen in een (navorderings)aanslag die inmiddels onherroepelijk vaststaat. Op in het verleden tot stand gekomen onderlinge verhoudingen
kan aldus niet meer worden teruggekomen; zie het besluit van 5 augustus
2003, nr. CPP2003/1830M. Uitgangspunt blijft derhalve dat op eenmaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

verdeelde bestanddelen na het onherroepelijk worden van de aanslag niet
meer wordt teruggekomen.3
Inhoudelijk is er naar mijn mening geen verschil tussen beide citaten.
Vraag 10
Wat vindt u ervan dat in de zaak met nummer ECLI:NL:RBDHA:2022:2337 die
heeft geleid tot de uitspraak van de rechtbank Den Haag een burger zijn
belastingaanslag vrijwillig verbetert en daarbij vraagt om toepassing van de
wet, vervolgens wordt geconfronteerd met een grensverkennend en onjuist
standpunt van inspecteur?
Antwoord 10
Zoals ik heb aangegeven in mijn antwoord op vraag 8 is er naar mijn mening
in de genoemde zaak geen sprake van fiscale grensverkenning aan de zijde
van de inspecteur. Tegen de uitspraak is hoger beroep ingesteld. Het is dus
nu aan het Hof Den Haag om een oordeel te geven over de (on)juistheid van
het standpunt van de inspecteur.
Vraag 11
In hoeveel gevallen hebben burgers na een als in de zaak met nummer
ECLI:NL:RBDHA:2022:2337 vergelijkbaar standpunt van de inspecteur geen
beroep bij de rechter aangetekend?
Antwoord 11
Ik kan niet nagaan of er burgers zijn die geen beroep aangetekend hebben
tegen een standpunt van een inspecteur dat vergelijkbaar is aan het
standpunt van de inspecteur in de genoemde zaak.
Vraag 12
Kunt u deze vragen een voor een en binnen drie weken beantwoorden?
Antwoord 12
De vragen zijn één voor één en zo spoedig als mogelijk beantwoord, toch tot
mijn spijt enkele dagen na de 3-wekentermijn.

3

Kamerstukken II, 2003/04, 29 678, nr. 3, p. 6.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4