Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 065

Aanpassing van de wetgeving aan en invoering
van titel 7.13 (vennootschap) van het Burgerlijk
Wetboek (Invoeringswet titel 7.13 Burgerlijk
Wetboek)

Nr. 16

VIERDE NOTA VAN WIJZIGING
Ontvangen 3 februari 2009
Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd:
1.
In hoofdstuk 1 (Ministerie van Justitie) worden de volgende wijzigingen
aangebracht:
a.
Na artikel 1, onderdeel D, wordt een onderdeel ingevoegd, luidende:
Da
In artikel 818, eerste lid, onder b, wordt «of zijn faillissement» vervangen door: , zijn faillissement of het ten aanzien van hem van toepassing
verklaren van de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen.
b.
Artikel 1, onderdeel E, komt te luiden:
E
Artikel 821 wordt als volgt gewijzigd:
1. De tweede volzin van het tweede lid komt te luiden: In de overeenkomst kan worden bedongen dat dit bedrag in een of meer termijnen of
afhankelijk van een toekomstige gebeurtenis zal worden voldaan.
2. Het derde lid komt te luiden:
3. De overblijvende vennoten zijn, voor zover niet anders wordt
overeengekomen, gehouden de schulden van de vennootschap voor hun
rekening te nemen.

KST127623
0809tkkst31065-16
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 065, nr. 16

1

c.
In de in artikel 1, onderdeel F, voorgestelde redactie van artikel 823,
vierde lid, wordt «Artikel 821, tweede lid,» vervangen door: Artikel 821 lid
2.
d.
In het in artikel 1, onderdeel H, voorgestelde artikel 827, derde lid, wordt
«Het eerste en tweede lid» vervangen door: De leden 1 en 2.
e.
Na artikel 1, onderdeel I, wordt een onderdeel ingevoegd, luidende:
Ia
Aan artikel 831 wordt een lid toegevoegd, luidende:
5. Indien na het eindigen van de vereffening nog van het bestaan van
een bate blijkt, kan de rechtbank op verzoek van een belanghebbende de
vereffening heropenen en zo nodig een vereffenaar benoemen. Artikel 23c
lid 1, tweede zin, en lid 2 van Boek 2 zijn van overeenkomstige toepassing.
f.
In artikel 1, onderdeel J, worden de volgende wijzigingen aangebracht:
1. Artikel 831a komt te luiden:
Artikel 831a
1. Vereffening overeenkomstig deze afdeling kan achterwege blijven,
indien de vennoten of de gewezen vennoten zulks schriftelijk overeenkomen en het door de vennootschap uitgeoefende beroep of bedrijf wordt
voortgezet door een natuurlijke persoon, rechtspersoon of vennootschap
die daartoe schriftelijk door hen is aangewezen en de aanwijzing
schriftelijk heeft aanvaard. De vennoten of gewezen vennoten doen van
deze voortzetting opgave in het handelsregister waarin de vennootschap
is ingeschreven met vermelding van de naam en het adres van degene die
het beroep of bedrijf voortzet.
2. Alle goederen die behoren tot de vennootschappelijke gemeenschap
dan wel, indien de vennootschap rechtspersoon is, toebehoren aan de
rechtspersoon, moeten worden geleverd aan degene die het beroep of
bedrijf voortzet. Deze levering kan geschieden door de besturende
vennoten of de gewezen besturende vennoten gezamenlijk, tenzij bij of
krachtens de overeenkomst anders is bepaald. Is degene die het beroep of
bedrijf voortzet onherroepelijk gemachtigd om de levering te bewerkstelligen, dan is daarop artikel 821 lid 1, derde zin, van overeenkomstige
toepassing.
3. Behoort degene die het beroep of bedrijf voortzet, tot de gewezen
vennoten, dan zijn de leden 2 en 3 van artikel 821 van overeenkomstige
toepassing.
4. Bezit de vennootschap rechtspersoonlijkheid, dan verdwijnt deze
zodra de vennootschap is ontbonden en de levering van alle goederen
heeft plaatsgevonden.
5. Zodra het beroep of bedrijf van de vennootschap overeenkomstig lid
1 is voortgezet, kunnen alle schulden van de vennootschap tevens worden
verhaald op de goederen van degene die het beroep of bedrijf voortzet.
Degene die het beroep of bedrijf voortzet, treedt bij rechtsverhoudingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 065, nr. 16

2

die op dat moment bestonden tussen de vennootschap en derden, in de
positie van de vennootschap.
6. Voor schulden van de vennootschap neemt de schuldeiser in zijn
verhaal op de goederen die hebben behoord tot de vennootschappelijke
gemeenschap dan wel, indien de vennootschap rechtspersoon was,
hebben toebehoord aan de rechtspersoon, rang voor degenen die verhaal
nemen voor andere schulden van degene die het beroep of bedrijf
voortzet.
7. Een schuldeiser van de vennootschap kan de rechter verzoeken een
vereffenaar te benoemen wanneer voor hem het gevaar bestaat dat hij
niet ten volle of niet binnen een redelijke tijd zal worden voldaan, hetzij
omdat het vermogen van de ontbonden vennootschap niet toereikend is
of niet behoorlijk beheerd wordt, hetzij omdat een schuldeiser zich op de
goederen van de ontbonden vennootschap of de in lid 6 bedoelde
goederen gaat verhalen. Het verzoek tot benoeming van een vereffenaar
wordt gedaan binnen drie maanden nadat de schuldeiser van de
voortzetting van het beroep of bedrijf in kennis is gesteld, doch in elk
geval binnen zes maanden nadat de opgave aan het handelsregister
overeenkomstig lid 1 is gedaan. Op deze vereffening, waarin ook de in lid
6 bedoelde goederen zijn betrokken, zijn de bepalingen van deze afdeling
zoveel mogelijk van toepassing.
2. In artikel 831b wordt «artikel 830, derde en vierde lid,» vervangen
door: artikel 830 leden 3 en 4.
g.
Na artikel 1, onderdeel Ja, wordt een onderdeel ingevoegd, luidende:
Jb
Artikel 833 vierde lid, eerste zin, komt te luiden: Na het opgeven van de
rechtspersoonlijkheid kunnen alle schulden van de vennootschap worden
verhaald op de vennootschappelijke gemeenschap en op de goederen die
daarin nog moeten worden ingebracht.
h.
Het in artikel 7 voorgestelde artikel 219 van de Overgangswet nieuw
Burgerlijk Wetboek wordt als volgt gewijzigd:
1. Het eerste lid komt te luiden:
1. Artikel 803 lid 1 en artikel 805 van Boek 7 zijn mede van toepassing
indien de overeenkomst van vennootschap vóór het tijdstip van inwerkingtreding is aangegaan.
2. In het derde lid wordt «, eerste en tweede lid,» vervangen door: leden
1 en 2.
3. In het vierde lid wordt «, tweede en vierde lid,» vervangen door:
leden 2 en 4.
2.
In hoofdstuk 4 (Ministerie van Financiën) worden de volgende wijzigingen aangebracht:
In artikel 5 worden de volgende wijzigingen aangebracht:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 065, nr. 16

3

a.
In onderdeel A wordt in de eerste volzin van het derde lid na «zevende,
of achtste lid,» ingevoegd: en ingeval de verkrijger een natuurlijk persoon
is tevens tezamen met zijn echtgenoot, zijn bloed- en aanverwanten in de
rechte linie en in de tweede graad van de zijlinie,. Daarnaast wordt de
laatste volzin van het derde lid vervangen door: Verkrijgingen binnen een
tijdsverloop van twee jaren door een natuurlijk persoon, zijn echtgenoot,
zijn bloed- en aanverwanten in de rechte linie, en door een lichaam waarin
hij, al dan niet tezamen met zijn echtgenoot en zijn bloed- en aanverwanten in de rechte linie, een geheel of nagenoeg geheel belang heeft,
worden beschouwd als te hebben plaatsgehad ingevolge dezelfde of een
samenhangende overeenkomst. Verkrijgingen binnen een tijdsverloop van
twee jaren door een rechtspersoon en door een tot hetzelfde concern als
gedefinieerd krachtens artikel 15, eerste lid, onderdeel h, behorend
lichaam, worden beschouwd als te hebben plaatsgehad ingevolge
dezelfde of een samenhangende overeenkomst.
b.
In het in onderdeel B opgenomen onderdeel 1 vervalt: , onderscheidenlijk economische deelgerechtigdheid als vennoot in een openbare
vennootschap met rechtspersoonlijkheid.
c.
In het in onderdeel B opgenomen onderdeel 2 vervallen de laatste twee
volzinnen.
d.
Het in onderdeel B opgenomen onderdeel 3 komt te luiden:
3. Het vierde lid komt te luiden:
4. Voor de toepassing van het eerste lid, onderdeel a, heeft, wanneer
een rechtspersoon voor ten minste een derde gedeelte een belang bezit in
een andere rechtspersoon, waaronder niet mede begrepen de openbare
vennootschap met rechtspersoonlijkheid, bij het bepalen van zijn
bezittingen naar evenredigheid toerekening plaats van de bezittingen en
schulden van de andere rechtspersoon.
e.
Onderdeel C komt te vervallen.
f.
In onderdeel 2 van onderdeel D wordt aan «vennootschap die geen
rechtspersoon is» toegevoegd: , alsmede bij inbreng in een openbare
vennootschap met rechtspersoonlijkheid.
g.
Onderdeel 3 van onderdeel D komt te vervallen.
h.
Aan onderdeel D wordt na onderdeel 6 een onderdeel toegevoegd:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 065, nr. 16

4

7. In onderdeel p wordt na «rechtspersonen» ingevoegd: , waaronder
niet mede begrepen de openbare vennootschappen met rechtspersoonlijkheid,.
i.
Na onderdeel D wordt een onderdeel ingevoegd:
Da
Artikel 52 komt te luiden:
Deze wet verstaat onder:
1. waarde: waarde in het economische verkeer;
2. aandeel: aandeel en de economische deelgerechtigdheid van een
vennoot in een openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid,
alsmede in een vennootschap die naar het recht van een andere Staat is
opgericht of ontstaan en naar aard en inrichting daarmee vergelijkbaar is;
3. rechtspersoon: rechtspersoon en de openbare vennootschap met
rechtspersoonlijkheid, alsmede de vennootschap die naar het recht van
een andere Staat is opgericht of ontstaan en naar aard en inrichting
daarmee vergelijkbaar is.
j.
In onderdeel E wordt in artikel 56 voor de bestaande tekst de aanduiding «1.» geplaatst. Vervolgens wordt er een lid toegevoegd, luidende:
2. Indien een op het tijdstip van inwerkingtreding van de Invoeringswet
titel 7.13 Burgerlijk Wetboek bestaande openbare vennootschap zonder
rechtspersoonlijkheid, die een onderneming drijft, zich binnen een jaar na
dat tijdstip omzet in een openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid, blijft bij de toepassing van artikel 15, eerste lid, onderdeel e, het
in het Uitvoeringsbesluit belastingen van rechtsverkeer opgenomen
vereiste dat de inbrenger gedurende drie jaren na de omzetting in het
bezit moet blijven van de totale bij of in verband met die omzetting
verkregen economische deelgerechtigdheid, buiten toepassing. Een op
het tijdstip van de omzetting lopende termijn als bedoeld in artikel 4,
derde lid, van het Uitvoeringsbesluit belastingen van rechtsverkeer blijft
gedurende de resterende termijn doorlopen als termijn voor de vennoten
in de openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid.
3.
Na hoofdstuk 8 (Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
wordt een hoofdstuk ingevoegd, luidende:

HOOFDSTUK 8A. MINISTERIE VAN VOLKSHUISVESTING,
RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER
In artikel 10, tweede lid, van de Wet voorkeursrecht gemeenten wordt,
onder vervanging van de punt na onderdeel f door een puntkomma, een
nieuw onderdeel toegevoegd, luidende:
g. artikel 821, eerste lid, 823, derde lid, eerste zin, 832 of 833 van Boek 7
van het Burgerlijk Wetboek, dan wel, voor zover het gaat om vervreemding aan een of meer van de gewezen vennoten die de onderneming van
de vennootschap voortzetten, artikel 830, derde lid, of 831a, tweede lid,
van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 065, nr. 16

5

Toelichting
Het is wenselijk gebleken nog enige wijzigingen in het wetsvoorstel aan
te brengen. Ondertekening van de toelichting geschiedt ten aanzien van
de wijzigingen van hoofdstuk 4 mede namens de Staatssecretaris van
Financiën.

1. (Hoofdstuk 1. Ministerie van Justitie)
a. Artikel 1, onderdeel Da (artikel 818, eerste lid)
Gebleken is dat het wenselijk is om bij de gronden voor uittreding die
leiden tot ontbinding slechts ten aanzien van de vennoot die uittreedt,
naast het faillissement van de vennoot ook op te nemen het ten aanzien
van hem van toepassing verklaren van de schuldsaneringsregeling
natuurlijke personen. Aanvankelijk was hiervan afgezien omdat de
schuldsaneringsregeling gericht is op sanering en niet op liquidatie
(Kamerstukken II, 2002–2003, 28 746, nr. 3, blz. 29). In het kader van de
schuldsaneringsregeling vindt evenwel liquidatie van het vermogen van
de schuldenaar plaats, alvorens wordt overgegaan tot sanering van de
resterende schulden. Zou toepassing van de schuldsaneringsregeling op
een vennoot géén grond voor (partiële) ontbinding opleveren, dan zou
een deel van zijn vermogen – namelijk: zijn economische deelgerechtigdheid in de vennootschap – ten onrechte niet ten goede komen aan zijn
schuldeisers.
b. Artikel 1, onderdeel E (artikel 821, derde lid)
Aan de reeds voorgestelde wijziging van artikel 821, tweede lid, wordt
een wijziging van het derde lid toegevoegd. De wijziging in het derde lid
brengt tot uitdrukking dat bij voortzetting van de vennootschap na
uittreding van een der vennoten de draagplicht voor de schulden van de
vennootschap slechts bij wijze van regelend recht op de overblijvende
vennoten rust. Er bestaat geen grond om de verhouding tussen de
vennoten op dit punt dwingend vast te leggen. Denkbaar is bijvoorbeeld
dat bij uittreden van een vennoot wordt overeengekomen dat in geval van
door hem gemaakte fouten de financiële gevolgen daarvan voor zijn
rekening kunnen worden gebracht.
c en d. Artikel 1, onderdelen F en H (artikelen 823, derde lid, en 827,
derde lid)
De redactie van de artikelen 823 en 827 wordt in overeenstemming
gebracht met de ook elders in het Burgerlijk Wetboek gebruikelijke
aanduiding van artikelleden.
e. Artikel 1, onderdeel d (artikel 831, vijfde lid)
Indien er na het eindigen van de vereffening nog een bate van de
vennootschap opkomt, zal deze in de meeste gevallen tussen de vennoten
kunnen worden verdeeld (Kamerstukken II, 2007–2008, 31 065, nr. 8,
blz. 5). Onder omstandigheden kan het evenwel wenselijk zijn dat de
vereffening wordt heropend, bijvoorbeeld om recht te doen aan de
volgorde van de daarop verhaalbare schulden. Om die reden wordt voor
dat geval aansluiting gezocht bij artikel 2:23c BW. Voor het geval er nog
een schuld van de vennootschap opkomt, is heropening van de vereffening niet nodig: daarvoor volstaat de hoofdelijke aansprakelijkheid van
de vennoten. Doordat heropening van de vereffening van een OVR
meebrengt dat de rechtspersoonlijkheid herleeft, wordt verwarring
vermeden over de vraag of goederen kunnen toebehoren aan een niet
meer bestaande rechtspersoon. Ook bij artikel 831a, vierde lid, en artikel
833, vierde lid, speelt dit een rol.
f. Artikel 1, onderdeel J (artikelen 831a en 831b)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 065, nr. 16

6

1. Artikel 831a
Artikel 831a is geschreven met het oog op het vergemakkelijken van de
voortzetting van het beroep of bedrijf van de vennootschap door een der
gewezen vennoten. De bepaling kan evenwel ook, zoals in de literatuur is
gesignaleerd, goed worden toegepast in verband met een beoogde
voortzetting van de onderneming door een ander dan een der vennoten.
Hierbij kan onder andere worden gedacht aan een voortzetting door een
van de kinderen van een vennoot of een door de vennoten daartoe
opgerichte naamloze of besloten vennootschap. Gebleken is van een
behoefte aan verdere uitwerking van de regeling in het bijzonder voor
deze mogelijkheden. Daartoe is de bepaling opnieuw geformuleerd.
Eerste lid
Indien overeenstemming bestaat dat de onderneming van de vennootschap zal worden voortgezet buiten het verband van de vennootschap,
hetzij door een van de gewezen vennoten, hetzij door een derde, opent
het eerste lid de mogelijkheid om af te zien van vereffening overeenkomstig deze afdeling. Een daartoe strekkende overeenkomst tussen de
vennoten kan deel uitmaken van de vennootschapsovereenkomst. Het kan
ook gaan om een afzonderlijke overeenkomst, bijvoorbeeld in gevallen dat
de vennootschap reeds tot ontbinding is gekomen. Met het oog op de
rechtszekerheid wordt voorgeschreven dat de overeenkomst schriftelijk
dient te geschieden. Vereist is voorts dat schriftelijk wordt aangewezen
wie de onderneming zal voortzetten. Is dat niet een der (gewezen)
vennoten, dan zal deze derde zijn aanwijzing bovendien – eveneens
schriftelijk – dienen te aanvaarden. Ten slotte is voor het achterwege laten
van (verdere) vereffening óók vereist dat aan de voorgenomen voortzetting van het door de vennootschap uitgeoefende beroep of bedrijf
daadwerkelijk uitvoering wordt gegeven door degene die daartoe is
aangewezen. Voortzetting kan aldus geschieden hetzij door een natuurlijke
persoon of rechtspersoon, hetzij door een andere vennootschap. Met
betrekking tot de voorwaarde van aanvaarding van de aanwijzing door
degene die het beroep of bedrijf voortzet, is nog van belang dat als het
gaat om voortzetting door een der (gewezen) vennoten, diens aanvaarding uiteraard besloten ligt in de omstandigheid dat hij partij is bij de
overeenkomst. Hetzelfde is het geval als het gaat om voortzetting door
een rechtspersoon die ontstaat uit een fusie van of met de vennoten of
een deel van hen.
In de tweede zin wordt met het oog op de rechtszekerheid voorgeschreven dat de hier geregelde wijze van voortzetting van het beroep of bedrijf
wordt opgegeven aan het handelsregister. De bepaling vormt als het ware
de pendant van de in artikel 831, eerste lid, neergelegde verplichting om
van het einde van de vereffening opgave te doen.
In de eerdere redactie van artikel 831a bevatte het eerste lid een
regeling voor aansprakelijkheid voor schulden van de vennootschap. Deze
materie vindt thans een regeling in het vijfde lid. De overeenkomstige
toepassing van artikel 821 vindt men thans terug in het tweede en derde
lid. Nu het eerste lid ook kan worden toegepast als het beroep of bedrijf
wordt voortgezet door een rechtspersoon die ontstaat door fusie van de
vennoten of een deel van de vennoten, bestaat aan het eerder voor die
gevallen voorgestelde vijfde lid niet langer behoefte.
Tweede lid
Bij voortzetting van het beroep of bedrijf zullen de daartoe dienstbare
goederen (behorend tot de vennootschappelijke gemeenschap dan wel
toebehorend aan de rechtspersoon) ter beschikking moeten komen van
degene die voortzet. Indien het gaat om goederen van de vennootschappelijke gemeenschap die ter beschikking moeten komen van een
gewezen vennoot die het beroep of bedrijf voortzet, ligt in de overeenkomst om van vereffening af te zien tevens een toedeling besloten aan
deze gewezen vennoot. Voor deze gevallen vloeit de in het tweede lid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 065, nr. 16

7

neergelegde verplichting tot levering derhalve ook reeds voort uit artikel
3:186, eerste lid, BW.
De tweede zin voorziet in de bevoegdheid om de benodigde leveringshandelingen te verrichten: deze komt in beginsel toe aan de gezamenlijke
besturende vennoten of gewezen besturende vennoten. Zonder deze
voorziening zou twijfel kunnen rijzen over de vraag of – zolang de
vennootschap niet is ontbonden – daarvoor een grondslag kan worden
gevonden in artikel 811, eerste lid, een bepaling die zich overigens beperkt
tot openbare vennootschappen. Na ontbinding van de vennootschap zou
men kunnen denken aan de vereffenaars (ingevolge artikel 825, eerste lid,
derhalve in beginsel de gewezen vennoten gezamenlijk), doch twijfel is
denkbaar wegens de omstandigheid dat hier juist van vereffening wordt
afgezien. Is een (gewezen) vennoot overleden of heeft hij, indien hij
rechtspersoon is, opgehouden te bestaan, dan kunnen zijn rechtverkrijgenden onder algemene titel in zijn plaats optreden. De tweede zin houdt
rekening met de mogelijkheid dat de vennoten omtrent de bevoegdheid
tot vertegenwoordiging anders overeenkomen. Behalve ten aanzien van
de benodigde leveringen is denkbaar dat de overeenkomst ook voor
andere handelingen bepaalt in hoeverre daarvoor, ook na ontbinding van
de vennootschap, vertegenwoordiging mogelijk zal zijn. Het zal in
beginsel voor de hand liggen om dienovereenkomstig voor de gezamenlijke vennoten aangegane verbintenissen aan te merken als verbintenissen
van de vennootschap.
De derde zin houdt een regeling in, ontleend aan artikel 821, eerste lid,
derde zin: indien degene die het beroep of bedrijf voortzet door de
(gewezen) vennoten onherroepelijk is gemachtigd om de benodigde
leveringen te bewerkstelligen, eindigt deze niet doordat een of meer van
hen failliet gaan of onder de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen
komen te vallen. Deze regel gold ook in de eerdere redactie van artikel
831a (eerste lid, laatste zin), doch was toen beperkt tot de situatie van
voortzetting door een der gewezen vennoten.
In de eerdere redactie van artikel 831a vloeide uit de verwijzing naar
artikel 821, eerste lid, voort dat alle goederen moeten worden geleverd
aan de gewezen vennoot die het beroep of bedrijf voortzet. Voor het geval
de vennootschap rechtspersoon is, vloeide het voort uit 831a, derde lid.
Derde lid
Als wordt overeengekomen dat het beroep of bedrijf wordt voortgezet
door een der gewezen vennoten, lenen de bepalingen betreffende de
financiële afrekening tussen de vennoten en de draagplicht voor de
schulden van de vennootschap (artikel 821, tweede en derde lid) zich voor
overeenkomstige toepassing. In de oorspronkelijke redactie van artikel
831a vloeide dit voort uit de laatste zin van het derde lid.
Vierde lid
Is de vennootschap rechtspersoon, dan dient deze op zeker tijdstip tot
een einde te komen. Wordt er wel vereffend, dan blijft de rechtspersoon
voortbestaan totdat de vereffening is geëindigd (artikel 828). Het vierde lid
doet de rechtspersoon verdwijnen zodra de vennootschap is ontbonden
en de vereiste leveringen zijn voltooid. Dit levert een wat eenvoudiger
stelsel op dan het oorspronkelijke artikel 831a, tweede lid, dat alleen
uitging van het tijdstip van de ontbinding. In de thans voorgestelde
benadering wordt immers vermeden dat er «zwevend» vermogen is, dat
toebehoort aan een niet meer bestaande rechtspersoon. Voor gevallen dat
het besluit om de weg van artikel 831a te volgen, wordt genomen nadat
de vennootschap is ontbonden, wordt voorkomen dat de rechtspersoon
met terugwerkende kracht verdwijnt.
Vijfde lid
Een overeenkomst als bedoeld in het eerste lid doet geen afbreuk aan
bestaande mogelijkheden van verhaal voor schulden van de vennootschap. Deze schulden kunnen derhalve ook na ontbinding worden
verhaald op de goederen van de vennootschappelijke gemeenschap

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 065, nr. 16

8

(artikel 827, tweede lid) of – indien de vennootschap rechtspersoonlijkheid
bezit – op de goederen van de rechtspersoon. Ook het in artikel 827, eerste
lid, bepaalde omtrent het voortduren van de vermogensafscheiding, is
hier van toepassing. En voorts doet de overeenkomst tot het afzien van
vereffening niet af aan de mogelijkheden voor schuldeisers van de
vennootschap om de vennoten van de openbare vennootschap (in privé)
hoofdelijk aansprakelijk te houden (artikel 813, vgl. ook artikel 829). In
aanvulling op dit alles kunnen alle schulden van de vennootschap
ingevolge de eerste zin van het vijfde lid tevens worden verhaald op de
goederen van de persoon of vennootschap die de onderneming voortzet.
Deze verhaalsmogelijkheid – die in de eerdere redactie van artikel 831a
niet voorkwam – is aanwezig vanaf het tijdstip van voortzetting van de
onderneming, dat niet in alle gevallen hoeft samen te vallen met de
ontbinding.
Degene die de onderneming voortzet, treedt ingevolge de tweede zin bij
vermogensrechtelijke rechtsverhoudingen tussen de vennootschap en
derden in de plaats van de vennootschap (hetzelfde volgde in de eerdere
redactie van artikel 831a uit de laatste zin van het tweede lid). Dit brengt
niet alleen mee dat contractuele posities overgaan, maar leidt er ook toe
dat op de voortzetter aansprakelijkheid voor schulden van de vennootschap komt te rusten. Ook deze mogelijkheid doet uiteraard niet af aan de
aansprakelijkheid van de vennoten in privé. Hoewel met de aansprakelijkheid die voortvloeit uit de tweede zin in de meeste gevallen hetzelfde
kan worden bereikt als met het verhaalsrecht van de eerste zin, is het
naast elkaar bestaan van beide mogelijkheden geenszins bezwaarlijk.
Zesde lid
Net als in de eerdere redactie van artikel 831a was bepaald in het derde
lid, komt aan de schuldeiser bij verhaal op goederen die hebben behoord
tot het vermogen van de vennootschap (uit hoofde van het verhaalsrecht
van het vijfde lid, eerste zin, of de aansprakelijkheid die voortvloeit uit het
vijfde lid, tweede zin) voorrang toe boven andere schuldeisers van degene
die de onderneming voortzet. De voorrang doet uiteraard niet af aan een
pand- of hypotheekrecht op bepaalde goederen.
Ten opzichte van het oorspronkelijke derde lid is niet overgenomen de
regel dat schulden waarvoor de voortzetter voorheen niet of niet geheel
aansprakelijk was, slechts verhaald kunnen worden op goederen die
afkomstig zijn uit het vermogen van de vennootschap. Hoewel de regel
goed te verklaren viel vanuit van de regels omtrent afgescheiden
vermogen, lijkt vereenvoudiging op dit punt niet bezwaarlijk. Zeker nu
artikel 831a ook betrekking zal hebben op voortzetting van de onderneming door anderen dan gewezen vennoten, ligt het meer voor de hand
om geen beperking aan te brengen in het verhaal op hun goederen.
Voorts biedt dit, net als de eerste zin van het vijfde lid, aan schuldeisers
een extra waarborg.
Zevende lid
De mogelijkheid voor schuldeisers om de rechter te verzoeken alsnog
vereffening te doen plaatsvinden, komt grotendeels overeen met het
vierde lid van de oorspronkelijke redactie. Een verschil is erin gelegen dat
het verzoek slechts kan worden gedaan tot uiterlijk zes maanden na het
tijdstip waarop overeenkomstig het eerste lid bij het handelsregister
opgave omtrent de voortzetting is gedaan. Door niet langer uit te gaan
van het tijdstip van ontbinding van de vennootschap, wordt voorkomen
dat de termijn om benoeming van een vereffenaar te verzoeken feitelijk
wordt bekort wanneer de voortzetting pas enige tijd nà de ontbinding van
de vennootschap aanvangt. Een aanvulling is gelegen in het feit dat
benoeming van een vereffenaar mede kan worden verzocht op de grond
dat een schuldeiser zich gaat verhalen op de goederen die hebben
behoord tot het vermogen van de vennootschap. In het verlengde daarvan
zal de vereffening dan mede betrekking hebben op deze goederen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 065, nr. 16

9

Daarmee kan de vereffenaar effectief recht doen aan de uit het vijfde en
zesde lid voortvloeiende verhaalsrechten op deze goederen.
2. Artikel 831b
De redactie wordt in overeenstemming gebracht met de ook elders in
het Burgerlijk Wetboek gebruikelijke aanduiding van artikelleden.
g. Artikel 1, onderdeel Jb (artikel 833, vierde lid)
De wijziging houdt geen inhoudelijke verandering in. Indien een OVR
haar rechtspersoonlijkheid heeft opgegeven, maar nog niet alle goederen
zijn ingebracht in de vennootschappelijke gemeenschap, sprak artikel 833,
vierde lid van «goederen van de niet meer bestaande rechtspersoon».
Deze mogelijk verwarrende uitdrukking wordt vermeden in de nu
voorgestelde redactie. Geen wijziging wordt aangebracht in de bevoegdheid van de besturende vennoten om de levering te verrichten (derde lid)
en in de mogelijkheid van schuldeisers van de vennootschap om zich op
de goederen te verhalen.
h. Artikel 7 (artikel 219 van de Overgangswet nieuw Burgerlijk Wetboek)
In het eerste lid is een verwijzing toegevoegd naar artikel 805. In de
memorie van toelichting is ten aanzien van deze bepaling opgemerkt dat
uit haar dwingendrechtelijke karakter voortvloeit dat zij ook toepasselijk is
ingeval het gaat om een overeenkomst van vennootschap die is aangegaan onder het oude recht, ook indien in die overeenkomst anders zou
zijn bepaald (Kamerstukken II, 2006–2007, 31 065, nr. 3, blz. 21). Bij nadere
overweging verdient een uitdrukkelijke overgangsrechtelijke voorziening
op dit punt de voorkeur. Daarnaast wordt de redactie van het eerste, derde
en vierde lid van artikel 219 in overeenstemming gebracht met de ook
elders in die wet gebruikelijke aanduiding van artikelleden.

2. (Hoofdstuk 4. Ministerie van Financiën)
a. Artikel 5, onderdeel A (artikel 2, derde lid, van de Wet op belastingen
van rechtsverkeer)
De uitbreiding van verkrijgingen door een natuurlijk persoon met
verkrijgingen door zijn echtgenoot en zijn bloed- en aanverwanten in de
rechte linie en in de tweede graad van de zijlinie is ontleend aan artikel 4
van de Wet op belastingen van rechtsverkeer (hierna: WBR). Zoals in de
nota naar aanleiding van het verslag reeds is aangegeven is de definitie
van de samenhangende overeenkomst in artikel 2, derde lid, van de WBR
weliswaar ontleend aan artikel 4, vijfde lid, onderdeel b, van de WBR,
doch is deze uitgebreid.
Daarnaast wordt het in de derde nota van wijziging geïntroduceerde
partnerbegrip, na terechte opmerkingen in VN 2008/47.25 en van de
Nederlandse Orde van Belastingadviseurs, verlaten en wordt de referentiegroep voor verkrijgingen krachtens een samenhangende overeenkomst
zelfstandig gedefinieerd. Vooruitlopend op een nadere aanpassing van het
uitvoeringsbesluit aan de invoering van titel 7.13 van het Burgerlijk
Wetboek kan nu reeds worden vastgesteld dat een openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid (hierna: OVR) als onderdeel van een
concern, zoals gedefinieerd krachtens artikel 15, eerste lid, onderdeel h,
van de WBR, kan worden beschouwd.
b, c en d. Artikel 5, onderdeel B (artikel 4 van de Wet op belastingen van
rechtsverkeer)
De wijzigingen in artikel 4 van de WBR vloeien voort uit de invoering
van artikel 52, tweede en derde lid, van de WBR, waar is opgenomen dat
onder rechtspersoon mede wordt verstaan de openbare vennootschap
met rechtspersoonlijkheid, alsmede de vennootschap die naar het recht
van een andere Staat is opgericht of ontstaan en naar aard en inrichting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 065, nr. 16

10

daarmee vergelijkbaar is en onder aandeel mede wordt verstaan de
economische deelgerechtigdheid in een openbare vennootschap met
rechtspersoonlijkheid. Er is overigens slechts materiële wijziging beoogd
voor wat betreft artikel 4, negende en tiende lid, van de WBR. Anders dan
het in de derde nota van wijziging ingenomen standpunt omtrent artikel
7:804, tweede lid, van het Burgerlijk Wetboek doet vermoeden, is het
negende en tiende lid ook van toepassing op de OVR.
e. Artikel 5, onderdeel C (artikel 10 en 13 van de Wet op belastingen van
rechtsverkeer)
De aanpassing van artikel 10 en 13 van de WBR is niet meer nodig na de
invoering van artikel 52, tweede lid, van de WBR. Hierin is opgenomen dat
onder aandeel mede wordt verstaan de economische deelgerechtigdheid
in een openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid.
f, g en h. Artikel 5, onderdeel D (artikel 15 van de Wet op belastingen
van rechtsverkeer)
Gezien de forse typologische verschillen tussen een OVR en een BV en
de vele overeenkomsten tussen een OV en een OVR is er voor gekozen de
vrijstelling bij inbreng in een OVR mede op te nemen bij de vrijstelling bij
inbreng in een OV.
De wijziging in artikel 15, eerste lid, onderdeel p, van de WBR is een
gevolg van de invoering van artikel 52, derde lid, van de WBR, waar is
opgenomen dat onder rechtspersoon mede wordt verstaan de openbare
vennootschap met rechtspersoonlijkheid, alsmede de vennootschap die
naar het recht van een andere Staat is opgericht of ontstaan en naar aard
en inrichting daarmee vergelijkbaar is.
i. Artikel 5, onderdeel Da (artikel 52 van de Wet op belastingen van
rechtsverkeer)
Door het opnemen van een algemene begripsbepaling wordt beoogd
meer duidelijkheid te scheppen omtrent het begrip «aandeel» en
«rechtspersoon». Dit artikel geldt tevens voor de meervoudsvormen van
deze begrippen. In die artikelen waarin onder aandeel niet de economische deelgerechtigdheid en onder rechtspersoon niet de OVR valt, is dit
uitdrukkelijk aangegeven.
j. Artikel 5, onderdeel E (artikel 56 van de Wet op belastingen van
rechtsverkeer)
Om de invoering van de nieuwe rechtsvorm zo weinig mogelijk fiscaal
te belemmeren, wordt de toepassing van de overgangsmaatregel
uitgebreid met vennootschappen zonder rechtspersoonlijkheid die een
onderneming drijven en die zich omzetten in een OVR. Een dergelijke
omzetting kan binnen één jaar na de inwerkingtreding van de Invoeringswet titel 7.13 Burgerlijk Wetboek plaatsvinden, zonder dat het in het
Uitvoeringsbesluit belastingen van rechtsverkeer opgenomen vereiste dat
de inbrenger gedurende drie jaren na de omzetting in het bezit moet
blijven van de totale bij of in verband met die omzetting verkregen
economische deelgerechtigdheid van toepassing is. Concreet betekent dit
dat, indien zich binnen drie jaar na de omzetting een wijziging voordoet in
de deelgerechtigdheid van de vennoten, de verleende vrijstelling niet
wordt teruggenomen. Het voorgaande geldt niet onverkort indien de
vennootschap in de periode van drie jaar vóór het tijdstip van omzetting
in een OVR, met toepassing van artikel 15, eerste lid, onderdeel e, onder
1° tot stand is gekomen. In dat geval loopt de driejaarstermijn van artikel
4, derde lid, van de WBR door als termijn voor de vennoten van de OVR.
Alle overige voorwaarden die gelden bij de omzetting in een OVR blijven
onverkort gelden. De om te zetten vennootschap moet bestaan op het
tijdstip van inwerkingtreding van deze wet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 065, nr. 16

11

3. (Hoofdstuk 8A. Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer)
Titel 7.13 bevat een aantal bepalingen waarin sprake is van overdracht
of toedeling van goederen, behorende tot de vennootschappelijke
gemeenschap of van een aandeel in die gemeenschap. Indien tot die
gemeenschap een onroerende zaak behoort die na inbreng in de
gemeenschap is aangewezen ingevolge artikel 2 in samenhang met artikel
3, 4 of 5 of artikel 6 of artikel 9a, eerste of tweede lid, van de Wet
voorkeursrecht gemeenten als onroerende zaak waarop die wet van
toepassing is, kan de vraag rijzen of dan op de voet van die wet de
onroerende zaak eerst aan de gemeente of in voorkomend geval aan de
provincie of het rijk (afhankelijk van de overheid die de gronden voor het
voorkeursrecht heeft aangewezen) moet worden aangeboden, zodat eerst
na de daarvoor voorziene procedure kan blijken of de overdracht of
toedeling kan worden geëffectueerd. Het is duidelijk dat daarmee een van
de doeleinden van het onderhavige wetsvoorstel, het bevorderen van de
continuïteit van de door de vennootschap gedreven onderneming, in het
gedrang zou komen.
In een aantal gevallen volgt reeds uit het stelsel van titel 7.13 dat deze
vraag niet bevestigend kan worden beantwoord, namelijk wanneer het
gaat om de overdracht of toedeling van een aandeel in het vennootschappelijk vermogen bij uittreding, opvolging of toetreding van een vennoot,
zie de artikelen 7:821 en 823. De gebondenheid van het vennootschapsvermogen belet immers dat een aandeel in de vennootschappelijke
gemeenschap of een aandeel in een tot die gemeenschap behorend goed
toebehoort aan een ander dan een vennoot (zie artikel 7:806, alsmede de
nadere memorie van antwoord aan de Eerste Kamer inzake de Vaststellingswet van titel 7.13, Kamerstukken I 2006–2007, 28 746, E, blz. 14). Een
gemeente of in voorkomend geval de provincie of het rijk kan als
niet-vennoot geen eigenaar worden van een aandeel in een tot de
vennootschappelijke gemeenschap behorende onroerende zaak.
Opmerking verdient nog dat in deze gevallen de vraag of aan de
desbetreffende overheid moet worden aangeboden, niet kan rijzen indien
de vennootschap rechtspersoon is. Dan behoren de goederen immers toe
aan de rechtspersoon en vindt in geval van uittreding, opvolging of
toetreding geen overdracht of toedeling plaats.
In geval van het verkrijgen of opgeven van rechtspersoonlijkheid is een
inbreng in de rechtspersoon onderscheidenlijk in de vennootschappelijke
gemeenschap vereist (artikel 7:832 onderscheidenlijk 833). Ofschoon het
hier gaat om de overdracht van goederen en niet van aandelen daarin, is
er goede grond om voormelde vraag ontkennend te beantwoorden. De
goederen blijven immers binnen het verband van de vennootschap, die
alleen van rechtsvorm verandert maar geheel haar identiteit behoudt.
Een ontkennende beantwoording is ten slotte evenzeer op haar plaats
indien de onderneming wordt voortgezet door een of meer van de
gewezen vennoten (zie de artikelen 7:830 leden 3 en 4, en 831a lid 2). Het
gaat ook hier om gebonden goederen, weliswaar niet vennootschappelijk
gebonden maar wel aan de onderneming gebonden. Een bevestigende
beantwoording van de vraag zou ernstig afbreuk doen aan de in voormelde artikelen gefaciliteerde continuïteit van de onderneming. Voor
zover het gaat om een overdracht van de onderneming aan een derde,
dient het voorkeursrecht wèl te prevaleren. Dit is bijvoorbeeld ook het
geval als een bij wijze van eenmanszaak gedreven onderneming wordt
overgedragen aan een derde.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 065, nr. 16

12

De voorgestelde toevoeging aan de voorgestelde vrijstellingsregeling
van artikel 10, tweede lid, Wet voorkeursrecht gemeenten strekt ertoe een
en ander buiten twijfel te stellen. Daarbij zij nog aangetekend dat deze
nieuwe bepaling onverlet laat de in artikel 26 Wet voorkeursrecht
gemeenten voorziene mogelijkheid voor de desbetreffende overheid om
de nietigheid van de betrokken rechtshandeling in te roepen, indien deze
is verricht met de kennelijke strekking afbreuk te doen aan haar voorkeurspositie.
De staatssecretaris van Justitie,
N. Albayrak

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 065, nr. 16

13