Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 453

Wijziging van de Wet studiefinanciering 2000 in
verband met het creëren van de mogelijkheid tot
maximering van het gebruik van meeneembare
studiefinanciering

Nr. 4

ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State d.d. 11 oktober 2012 en het nader rapport d.d. 26 oktober
2012, aangeboden aan de Koningin door de staatssecretaris van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Het advies van de Afdeling advisering
van de Raad van State is cursief afgedrukt.
Bij Kabinetsmissive van 27 september 2012, no. 12.002253, heeft Uwe
Majesteit, op voordracht van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap, bij de Afdeling advisering van de Raad van State ter
overweging aanhangig gemaakt het voorstel van wet tot wijziging van de
Wet studiefinanciering 2000 in verband met het creëren van de
mogelijkheid tot maximering van het gebruik van meeneembare
studiefinanciering, met memorie van toelichting.
Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van
27 september 2012, no. 12.002253, machtigde Uwe Majesteit de Afdeling
advisering van de Raad van State haar advies inzake het bovenvermelde
voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen toekomen.
Dit advies, gedateerd 11 oktober 2012, no. W05.12.0388/I, bied ik U hierbij
aan.

1

De oorspronkelijke tekst van het voorstel van
wet en van de memorie van toelichting zoals
voorgelegd aan de Afdeling advisering van de
Raad van State is ter inzage gelegd bij het
Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
2
Arrest van 14 juni 2012,CommissieNederland (C-542/09).

kst-33453-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Het wetsvoorstel wijzigt de Wet studiefinanciering 2000 in die zin dat het
mogelijk wordt gemaakt bij ministeriële regeling een maximum te stellen
aan het aantal studenten dat in aanmerking komt voor studiefinanciering
voor het volgen van onderwijs buiten Nederland. Deze bevoegdheid komt
in plaats van de regel dat een student ten minste drie van de zes jaren
voorafgaand aan de inschrijving aan een opleiding in het buitenland in
Nederland moet hebben gewoond en in die periode rechtmatig verblijf
moet hebben gehad.
Aanleiding voor het voorstel is dat het Hof van Justitie van de Europese
Unie (Hof) heeft bepaald dat de woonplaatseis in haar huidige vorm
migrerende werknemers uit de Europese Unie en hun gezinsleden indirect
ongelijk behandelt ten opzichte van Nederlandse werknemers, omdat zij
de Nederlandse student «voortrekken».2 Volgens het Hof is de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 453, nr. 4

1

woonplaatseis weliswaar geschikt om de mobiliteit van studenten te
bevorderen, maar gaat zij verder dan noodzakelijk is om dit doel te
bereiken.
De Afdeling advisering van de Raad van State onderschrijft de strekking
van het wetsvoorstel, maar maakt daarbij de volgende kanttekening.
Uit de toelichting blijkt dat Nederland de groep migrerende werknemers
met studiefinanciering wil beperken door de beleidsregel inzake het
controlebeleid migrerend werknemerschap1 te wijzigen in die zin dat de
32-uursgrens per 1 januari 2013 wordt verhoogd naar 56 uur per maand.
De motivering hiervan is niet opgenomen in de toelichting, maar, zoals
blijkt uit een voetnoot, in het antwoord van Staatssecretaris van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap op parlementaire vragen.2 De
Europese Commissie heeft geen oordeel kunnen geven over de
56-uursgrens en de antwoorden zijn gegeven voordat het Hof uitspraak
heeft gedaan in de hiervoor bedoelde zaak.
De Afdeling merkt op dat het Hof heeft benadrukt dat het begrip
„werknemer» in de zin van artikel 45 van het Verdrag betreffende de
werking van de Europese Unie (VWEU) een zelfstandige betekenis binnen
het recht van de Unie heeft en niet eenzijdig door een lidstaat mag
worden uitgelegd. «Werknemer» is, volgens constante rechtspraak,
iedereen die reële en daadwerkelijke arbeid verricht, met uitsluiting van
werkzaamheden van zo geringe omvang dat zij louter marginaal en
bijkomstig zijn.3 Volgens deze rechtspraak is het kenmerk van de
arbeidsverhouding dat iemand gedurende bepaalde tijd voor een ander
onder diens gezag prestaties verricht tegen beloning.4 Het Hof geeft in
(recente) uitspraken aan dat personen in loondienst met een normale
arbeidsduur van niet meer dan tien uur per week (40 uur per maand) en
een dienstverband tussen drie en veertien uur per week (12–56 uur per
maand), worden aangemerkt als werknemer in de zin van artikel 45
VWEU.5
Tegen deze achtergrond adviseert de Afdeling in de toelichting te
motiveren of de aanscherping van de uurgrens in overeenstemming is
met artikel 45 VWEU, zoals uitgelegd door het Hof.

1

Beleidsregel van de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap van 17 december
2009, nr. HO&S/BS/2009/178031 op grond van
artikel 11.5 Wet studiefinanciering 2000.
2
In voetnoot 2 van de memorie van toelichting wordt verwezen naar de beantwoording
van kamervragen (2011/12, nr. 1811) door de
Staatssecretaris van OCW.
3
Zie overweging 68 van het arrest van 14 juni
2012,Commissie-Nederland (C-542/09), de
aanleiding voor dit wetsvoorstel, waarin aan
deze rechtspraak wordt gerefereerd.
4
Zie onder meer arresten HvJ EU van 3 juli
1986, Lawrie-Blum, 66/85, Jurispr. blz. 2 121,
punten 16 en 17, en 14 oktober 2010, Van Delft
e.a., C-345/09, punt 89.
5
HvJ EU van 4 februari 2010, Genc, C-14/09,
punten 25–28 en HvJ EU van 18 juli 2007,
Geven, C-213, punten 10 en 17.

Het voorstel geeft de Afdeling advisering van de Raad van State
aanleiding tot het maken van een inhoudelijke opmerking. Deze
opmerking heeft betrekking op een voetnoot in de memorie van
toelichting waarin verwezen wordt naar een toekomstige wijziging van de
beleidsregel inzake het controlebeleid migrerend werknemerschap. Naar
aanleiding van de opmerking van de Afdeling is de voetnoot uit de
memorie van toelichting verwijderd. De (wijziging van) de beleidsregel en
dit wetsvoorstel staan los van elkaar. Bij de wijziging van de genoemde
beleidsregel zal aandacht worden besteed aan de opmerking van de
Afdeling advisering van de Raad van State.
Tevens is van de gelegenheid gebruik gemaakt om in het wetsvoorstel
enkele technische wijzigingen door te voeren ter bevordering van de
leesbaarheid. Op enkele plaatsten in de tekst van de toelichting en met
name in paragraaf 5 is beter aangegeven dat de bevoegdheid een plafond
in te stellen discretionair van aard is en niet imperatief.
De Afdeling advisering van de Raad van State geeft U in overweging het
voorstel van wet te zenden aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal,
nadat aan het vorenstaande aandacht zal zijn geschonken.
De vice-president van de Raad van State,
J. P. H. Donner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 453, nr. 4

2

Ik moge U verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en
de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der
Staten-Generaal te zenden.
De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
H. Zijlstra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 453, nr. 4

3