Besluit van
houdende wijziging van het Besluit bouwwerken leefomgeving in verband met de
brandveiligheid van parkeergarages en normen voor daglicht
Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau,
enz. enz. enz.
Op de voordracht van Onze Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening van
[datum], nr. ...,;
Gelet op artikel 4.3, eerste lid, aanhef en onder a, van de Omgevingswet;
De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van [datum], nr. ...);
Gezien het nader rapport van Onze Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening van
[datum], nr. …;
Hebben goedgevonden en verstaan:

Artikel I
Het Besluit bouwwerken leefomgeving wordt als volgt gewijzigd:

A
Tabel 4.146 komt te luiden:
Tabel 4.146

leden van toepassing

waarden

daglichtfactor

daglichtfactor

gebruiksfunctie

artikel 4.147
lid 1
2

3

4

5

6

7

4.147
1
2

8

[%] [%]
1
2

3
4
5
6
7
8
9
10
11
12

Woonfunctie
Bijeenkomstfunctie
a voor kinderopvang
b andere bijeenkomstfunctie
Celfunctie
Gezondheidszorgfunctie
Industriefunctie
Kantoorfunctie
Logiesfunctie
Onderwijsfunctie
Sportfunctie
Winkelfunctie
Overige gebruiksfunctie
Bouwwerk geen gebouw zijnde

1

2

3

-

-

-

-

-

1

0.8

1
1
1
1
1
-

2
2
2
2
2
-

3
3
3
3
3
-

4
4
4
4
4
-

5
-

6
-

7
-

8
-

0.5
0.4
0.5
0.4
0.5
-

0.4
0.4
0.4
0.3
0.4
-

B
Artikel 4.147 wordt als volgt gewijzigd:
1. Het opschrift komt te luiden: (daglichtfactor).
2. Het eerste tot en met derde lid komen te luiden:
1. Een verblijfsgebied heeft op ten minste 50% van de vloeroppervlakte een volgens
NEN-EN 17037 bepaalde daglichtfactor die niet kleiner is dan de in tabel 4.146
aangegeven getalswaarde.
2. Een verblijfsruimte heeft op ten minste 50% van de vloeroppervlakte een volgens
NEN-EN 17037 bepaalde daglichtfactor die niet kleiner is dan de in tabel 4.146
aangegeven getalswaarde.
3. Bij het bepalen van de daglichtfactor:
a. blijven buiten het bouwwerkperceel gelegen belemmeringen buiten beschouwing; en
b. blijven belemmeringen door bomen en andere objecten van tijdelijke aard of
veranderlijke omvang buiten beschouwing;
c. blijven daglichtopeningen die minder dan 2 m vanaf de bouwwerkperceelgrens liggen,
buiten beschouwing. Deze afstand wordt gemeten rechthoekig uit de buitenkant van de

2

uitwendige scheidingsconstructie daar, waar de opening is gemaakt, tot aan de grenslijn
van het bouwwerkperceel, of als het bouwwerkperceel grenst aan een openbare weg,
openbaar water of openbaar groen, tot aan het hart van die weg, dat water of dat groen.
3. Het achtste lid komt te luiden:
8. Het eerste en tweede lid zijn niet van toepassing op:
a. een niet nader in te delen gebruiksgebied met een vloeroppervlakte van meer dan
150 m2; of
b. een verblijfsruimte met een vloeroppervlakte van meer dan 150 m2.
C
Artikel 4.199 wordt als volgt gewijzigd:
1. Voor de tekst wordt de aanduiding ‘1.’ geplaatst.
2. Er wordt een lid toegevoegd, luidende:
2. In aanvulling op het eerste lid, aanhef en onder a, voldoen oplaadpunten voor
elektrische voertuigen in een overige gebruiksfunctie voor het stallen van
motorvoertuigen aan mode 3 of mode 4 als bedoeld in NEN 1010.
D
Tabel 4.219 komt te luiden:
Tabel 4.219
leden van toepassing

4.221
artikel 4.220
4.222
lid 1 2 3 4 5 1 2 3 4
*

brandslanghaspels

tijdelijk bouwwerk

automatische brandblusinstallatie

waarden

blustoestellen

droge blusleidingen

brandslanghaspels
1 Woonfunctie
a. voor zorg met een g.o. > 500 m2
b. voor kamergewijze verhuur
c. andere woonfunctie
2 Bijeenkomstfunctie
a. voor kinderopvang
b. andere bijeenkomstfunctie
3 Celfunctie
4 Gezondheidszorgfunctie
a. met bedgebied
b. ander gezondheidszorgfunctie
5 Industriefunctie
a. lichte industriefunctie
b. andere industriefunctie
6 Kantoorfunctie
7 Logiesfunctie
a. in een logiesgebouw
b. andere logiesfunctie
8 Onderwijsfunctie
9 Sportfunctie
10 Winkelfunctie
11 Overige gebruiksfunctie
12 Bouwwerk geen gebouw zijnde
a. wegtunnel met een tunnellengte van meer dan 250 m
b. ander bouwwerk geen gebouw zijnde

bluswatervoorziening wegtunnel

gebruiksfunctie

4.223
4.223a
4.224
1 2 3 1 2 3 4
*

3 4 5 1
- - - 1
- - - 1

-

3 4
3 4
3 4

-

1
-

-

3
3
-

-

-

-

-

*
*
*

4.220
2
[m²]
-

1 - 3 4 5 1
- 2 3 4 5 1
1 - 3 4 5 1

-

3 4
3 4
3 4

-

-

-

3
3
3

-

-

-

-

*
*
*

500
-

1 - 3 4 5 1
- 2 3 4 5 1

-

3 4
3 4

-

-

-

3
3

-

-

-

-

*
*

500

-

- - - - 1
2 3 4 5 1
2 3 4 5 1

-

3 4
3 4
3 4

-

-

-

3
3
3

-

-

-

-

*
*
*

1000
500

1 - 3 4 5 1
- 2 3 4 5 1
1 - 3 4 5 1
- 2 3 4 5 1
- 2 3 4 5 1
- - - - - 1

-

3
3
3
3
3
3

4
4
4
4
4
4

-

-

-

3 - - - 3 - - - 3 - - - 3 - - - 3 - - - 3 1 2 3 4

*
*
*
*
*
*

500
500
500
-

-

2
-

-

4
-

*
-

-

2 3
- -

*
-

-

1
-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

3

E
Na artikel 4.223 wordt een artikel ingevoegd, luidende:
Artikel 4.223a (automatische brandblusinstallatie)
1. Een overige gebruiksfunctie voor het stallen van motorvoertuigen is voorzien van een
automatische brandblusinstallatie als boven deze gebruiksfunctie een woonfunctie,
bijeenkomstfunctie voor kinderen jonger dan 4 jaar, celfunctie, logiesfunctie of
gezondheidszorgfunctie met bedgebied is gelegen.
2. Als de bovengelegen gebruiksfunctie een vloer van een verblijfsgebied heeft die hoger
ligt dan 13 m boven het meetniveau geldt het eerste lid niet als:
a. de overige gebruiksfunctie voor het stallen van motorvoertuigen een
gebruiksoppervlakte heeft die 1.000 m2 of kleiner is;
b. de bovengelegen gebruiksfunctie ten minste een vluchtroute als bedoeld in
artikel 4.65 heeft waarvan de ruimte waardoor deze vluchtroute voert niet
bereikbaar is vanuit de overige gebruiksfunctie voor het stallen van
motorvoertuigen; en
c. de overige gebruiksfunctie voor het stallen van motorvoertuigen geen
automatisch parkeersysteem heeft.
3. Als de bovengelegen gebruiksfunctie geen vloer van een verblijfsgebied heeft die
hoger ligt dan 13 m boven het meetniveau geldt het eerste lid niet, tenzij:
a. de overige gebruiksfunctie voor het stallen van motorvoertuigen een
gebruiksoppervlakte heeft die groter is dan 1.000 m2; en
b. de bovengelegen gebruiksfunctie slechts één vluchtroute zoals bedoeld in artikel
4.65 heeft waarvan de ruimte waardoor deze vluchtroute voert bereikbaar is
vanuit de overige gebruiksfunctie voor het stallen van motorvoertuigen.
4. De automatische brandblusinstallatie is voor ingebruikname van het bouwwerk
voorzien van een geldig inspectiecertificaat dat is afgegeven op grond van het CCVinspectieschema Brandbeveiliging.
F
Tabel 4.225 komt te luiden:
Tabel 4.225

4

1 Woonfunctie
2 Bijeenkomstfunctie
3 Celfunctie
4 Gezondheidszorgfunctie
5 Industriefunctie
6 Kantoorfunctie
7 Logiesfunctie
a. in een logiesgebouw
b. andere logiesfunctie
8 Onderwijsfunctie
9 Sportfunctie
10 Winkelfunctie
11 Overige gebruiksfunctie
12 Bouwwerk geen gebouw zijnde
a. wegtunnel met een tunnellengte van meer dan 250 m
b. ander bouwwerk geen gebouw zijnde

mobiele radiocommunicatie
hulpverleningsdiensten

afbakening
maatwerkvoorschriften mobiele
communicatie
hulpverleningsdiensten

oplaadpunten elektrische
voertuigen

brandweeringang

artikel 4.226 4.227
lid 1 2
*

brandweerlift

leden van toepassing

afbakening
maatwerkvoorschriften
brandweeringang

gebruiksfunctie

4.228
*

4.229
1
2

4.230
*

4.230a
1
2

1
1
1
1
1
1

2
2
2
2
2
2

*
*
*
*
*
*

*
*
*
*
*
*

1
1
1
1
1

-

*
*
*
*
*
*

-

-

1
1
1
1
1
1

2
2
2
2
2
2

*
*
*
*
*
*

*
*
*
*
*
-

1
1
1
1
1

-

*
*
*
*
*

1

2

1
1

2
2

*
*

-

1

2
-

*
*

-

-

5

G
Aan paragraaf 4.7.8 wordt een artikel toegevoegd, luidende:
Artikel 4.230a (oplaadpunten elektrische voertuigen)
1. Een overige gebruiksfunctie voor het stallen van motorvoertuigen heeft een
voorziening waarmee de oplaadpunten voor elektrische voertuigen tegelijkertijd kunnen
worden uitgeschakeld.
2. Bij de toegang voor motorvoertuigen van een overige gebruiksfunctie voor het stallen
van motorvoertuigen is kenbaar hoe de in eerste lid bedoelde voorziening is uitgevoerd
en waar de oplaadpunten voor elektrische voortuigen zich bevinden.

H
Tabel 5.8 komt te luiden:
Tabel 5.8

1
2

Woonfunctie
Bijeenkomstfunctie
a
voor kinderopvang voor kinderen jonger dan 4 jaar
b
andere kinderopvang
c
andere bijeenkomstfunctie
3
C elfunctie
4
Gezondheidszorgfunctie
5
Industriefunctie
a
lichte industriefunctie voor het houden van dieren
b
andere industriefunctie
6
Kantoorfunctie
7
Logiesfunctie
8
Onderwijsfunctie
a
basisonderwijs
b
andere onderwijsfunctie
9
Sportfunctie
10 Winkelfunctie
11 Overige gebruiksfunctie
a
voor het personenvervoer
b
andere overige gebruiksfunctie
12 Bouwwerk geen gebouw zijnde
a
wegtunnel met een tunnellengte van meer dan 250 m
b
voor langszaam verkeer
c
ander bouwwerk geen gebouw zijnde

5.10 5.10a 5.11 5.12 5.13 5.13a 5.14 5.15 5.16
*
*
*
1 2
*
*
1 2 1 2 1 2

3

5.17 5.18 5.19 5.20
*
*
*
1 2

lid 1

2

3

1

2

3

*

-

*

1

-

*

*

1

2

1

2

1

2

3

*

*

*

1

1
1
1
1
1

2
2
2
2
2

3
3
3
3
3

*
*
*
*
*

-

*
*
*
*
*

1
1
1
1
1

-

*
*
*
*
*

-

1
1
1
1
1

-

1
1
1
1
1

2
2
2
2
2

1
1
1
1
1

2
2
2
2
2

3
3
3
3
3

-

-

-

1
1
1
1
1

1
1
1
1

2
2
2
2

3
3
3
3

*
*
*
*

-

*
*
*
*

1
1
1
1

2
-

*
*
*
*

-

1
1
1
1

-

1
1
1
1

2
2
2
2

1
1
1
1

2
2
2
2

3
3
3
3

-

-

-

1
1
1
1

2
2
2
2

3
3
3
3

*
*
*
*

-

*
*
*
*

1
1
1
1

-

*
*
*
*

-

1
1
1
1

-

1
1
1
1

2
2
2
2

1
1
1
1

2
2
2
2

3
3
3
3

-

-

1
1

2
2

3
3

*
-

-

*
*

1
1

-

*
*

-

1
1

-

1
1

2
2

1
1

2
2

3
3

-

1
1
1

2
2
2

3
3
3

*
*
*

*
-

*
*
*

1
1
1

-

*
*
-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

5.20a 5.21
*
1 2

oplaadpunten elektrische voertuigen

oplaadpunten en leidingdoorvoeren

onverwarmde en ongekoelde verblijfsruimte

verslaglegging

technische bouwsystemen

vluchten bij brand

energiezuinigheid

badruimte

toiletruimte

verblijfsgebied en verblijfsruimte

afvoer van rookgas en toevoer van
verbrandingslucht

bescherming tegen geluid
van gebouwinstallaties

luchtverversing

verdere beperking van uitbreiding van
brand en beperking van rook

beperking van uitbreiding
van brand

beperking van het ontwikkelen
van brand en rook

beperken van het ontstaan van
een brandgevaarlijke situatie

constructieve veiligheid
artikel 5.9

hoogte afscheiding

leden van toepassing

constructieve veiligheid bij brand

gebruiksfunctie

3

4

5

6

5.21a 5.21b 5.21c
1 2
*
1 2

3

5.21d
*

2

3

4

5

6

1

2

*

1

2

3

-

2
2
2
2
2

3
3
3
3
3

4
4
4
4
4

5
5
5
5
5

6
6
6
6
6

1
1
1
1
1

2
2
2
2
2

*
*
*
*
*

1
1
1
1
1

2
2
2
2
2

3
3
3
3
3

-

1
1
1
1

2
2
2
2

3
3
3
3

4
4
4
4

5
5
5
5

6
6
6
6

1
1
1
1

2
2
2
2

*
*
*
*

1
1
1
1

2
2
2
2

3
3
3
3

-

-

1
1
1
1

2
2
2
2

3
3
3
3

4
4
4
4

5
5
5
5

6
6
6
6

1
1
1
1

2
2
2
2

*
*
*
*

1
1
1
1

2
2
2
2

3
3
3
3

-

-

-

1
1

2
2

3
3

4
4

5
5

6
6

1
1

2
2

*
*

1
1

2
2

3
3

*

-

-

1
1
1

2
2
2

3
3
3

4
4
4

5
5
5

6
6
6

1
1
1

2
2
2

*
*
*

1
1
1

2
2
2

3
3
3

-

3

4

5

6

7

8

2

3

4

5

6

7

8

*

1

2
2
2
2
2

-

4
4
4
4
4

5
5
5
5
5

6
6
6
6
6

7
7
7
7
7

8
8
8
8
8

-

1
1
1
1
1

1
1
1
1

2
2
2
2

-

4
4
4
4

5
5
5
5

6
6

7
7

8
8

-

-

1
1
1
1

2
2
2
2

-

4
4
4
4

5
5
5
5

6
6
6
6

7
7
7
7

8
8
8
8

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

I
Aan afdeling 5.3 wordt een artikel toegevoegd, luidende:
Artikel 5.21d (oplaadpunten elektrische voertuigen)
Bij het installeren van oplaadpunten voor elektrische voertuigen in een overige
gebruiksfunctie voor het stallen van motorvoertuigen geldt, in aanvulling op artikel 5.4,
het in de artikelen 4.199 en 4.230a aangegeven prestatieniveau.

6

Artikel II
Dit besluit treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip.
Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij behorende nota van toelichting in het
Staatsblad zal worden geplaatst.

De minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening,

Hugo de Jonge

7

NOTA VAN TOELICHTING

I. Algemeen deel
1. Inleiding
In dit besluit zijn enkele wijzigingen in het Besluit bouwwerken leefomgeving (hierna:
Bbl) aangebracht ten aanzien van de brandveiligheidseisen met betrekking tot
parkeergarages en de normen voor daglicht in gebouwen. De brandveiligheidseisen met
betrekking tot parkeergarages zijn aangepast, opdat zij beter afgestemd zijn op de
kwaliteiten van moderne auto’s, waaronder veelvuldig kunststofgebruik en gebruik van
alternatieve energievoorzieningen. Daarnaast zijn de normen voor daglicht in gebouwen
aangepast aan de nieuwe Europese norm NEN-EN 17037. Hierna volgt een verdere
inhoudelijke behandeling per onderwerp.
2. De verbetering van brandveiligheid van parkeergarages
2.1 Aanleiding
De (bouw)eisen voor de brandveiligheid van parkeergarages waren onvoldoende
afgestemd op de moderne auto’s, die steeds groter zijn en bestaan uit meer kunststof.
De kans dat er bij een brand meerdere auto’s in brand raken en dat deze brand zich
steeds verder verplaatst (zogenaamde travelling fire) is toegenomen. Daarnaast is ook
de rookproductie van branden in parkeergarages toegenomen: al bij een beperkte
brandomvang wordt een grote hoeveelheid rook geproduceerd door het vele kunststof in
moderne auto’s, die zich snel door de garage verspreidt. Een effectieve inzet van de
brandweer bij een parkeergaragebrand is hierdoor afgenomen. Ook de toename van
auto’s met alternatieve energievoorziening vraagt een andere inzet van de brandweer.
Het blussen van een brandende accu in een elektrische auto vergt bijvoorbeeld de
langdurig inzet van veel bluswater. Deze ontwikkelingen leiden ertoe dat de kans dat een
brand in een parkeergarage niet beheersbaar is voor de brandweer toegenomen is.
Vooral bij parkeergarages onder woongebouwen en andere gebouwen waarin wordt
geslapen is er hierdoor een risico dat de bewoners/gebruikers een gebouw niet tijdig
kunnen ontvluchten. Met de aanscherping van de (bouw)eisen omtrent de
brandveiligheid van parkeergarages is beoogd dit risico in te perken.
2.2 Inhoudelijke wijzigingen
Met voorliggende wijziging is in het Bbl geregeld dat bij nieuw te bouwen parkeergarages
onder gebouwen waarin wordt geslapen verplicht een automatische blusinstallatie moet
worden toegepast.
De verplichting geldt voor parkeergarages die liggen onder een gebouw met een vloer
hoger dan 13 meter. Hiervan zijn uitgezonderd parkeergarages die niet groter zijn dan
1000 m2 en waarbij het bovengelegen gebouw een vluchtroute heeft die niet bereikbaar
is vanuit de parkeergarage. Ook geldt de uitzondering niet als het een parkeergarage
betreft die is voorzien van een automatisch parkeersysteem. Bij parkeergarages onder
lagere gebouwen geldt de verplichting alleen als de parkeergarage groter is dan 1000 m 2

8

en als het bovengelegen gebouw slechts één vluchtroute heeft die bereikbaar is vanuit
de parkeergarage.
Door het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV) is een onderbouwing1 gegeven voor het
verplicht toepassen van automatische blusinstallaties bij deze parkeergarages. Bij deze
parkeergarages en bovengelegen gebouwen is het risico het grootst dat een brand niet
beheersbaar is voor de brandweer en dat bewoners/gebruikers een gebouw niet tijdig
kunnen ontvluchten. IFV heeft in zijn rapport ook twee gangbare alternatieven
beschouwd om de brandveiligheid van een parkeergarage te verbeteren, te weten een
verbeterde brandweerinzet (door extra ventilatie) en een opwaardering van de
scheidings- en draagconstructies van de parkeergarage. IFV concludeert dat deze effectbeperkende maatregelen de risico’s minder afdekken dan een automatische
blusinstallatie die de brand bij de bron aanpakt. Een automatische blusinstallatie zorgt
ervoor dat een brand zich beperkt tot één auto en dat sprake is van minder
rookontwikkeling. De kans dat bewoners/gebruikers het gebouw zelfstandig kunnen
ontvluchten is groter. Ook is de kans groter dat de brandweer effectief zijn werk kan
doen en de situatie beheersbaar kan houden.
De blusinstallatie moet zijn voorzien van een geldig inspectiecertificaat dat is afgegeven
op grond van het CCV-inspectieschema Brandbeveiliging.2 Uit het inspectieschema
volgen de eisen die gelden voor een blusinstallatie. Met het inspectiecertificaat wordt
geborgd dat een automatische blusinstallatie goed blijft werken. In de huidige
(bouw)eisen is een inspectiecertificaat ook al verplicht bij een automatische
blusinstallatie die vrijwillig wordt toegepast als gelijkwaardige oplossing bij grote
brandcompartimenten. Dit is overgenomen voor de nieuwe verplichte
brandblusinstallaties.
Verder gaan er nieuwe eisen gelden bij nieuw in parkeergarages te plaatsen
oplaadpunten. Dit geldt zowel voor nieuwe gebouwen als bij plaatsing in bestaande
gebouwen. Deze nieuwe eisen beogen de kans op het ontstaan van brand te beperken
en ondersteuning te geven aan een mogelijke brandweerinzet. Bij de nieuwe eisen is
gebruik gemaakt van de IFV-publicatie Brandveiligheid van parkeergarages met
elektrisch aangedreven voertuigen.3 Het gaat om de volgende eisen voor
parkeergarages:
1. De oplaadpunten moeten van het type mode 3 of mode 4 zijn (in de IFV-publicatie is
hierover nadere informatie gegeven). Deze eis beoogt het beperken van de kans op
brand. De betreffende typen zijn beter beveiligd tegen storingen die kunnen leiden tot
brand.
2. Er moet een voorziening zijn waarmee de oplaadpunten tegelijkertijd kunnen worden
uitgeschakeld. Hiermee wordt beoogd dat de brandweer bij een brand in een
parkeergarage zekerheid heeft dat er geen elektrische spanning meer staat op de
laadpunten en er hierdoor geen gevaarlijke situatie ontstaat voor de brandweer bij
het blussen.

1

Instituut Fysieke Veiligheid, Onderzoek sprinklerinstallatie parkeergarage 26 maart 2021.

2

Inspectieschema dat door het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid is uitgegeven;

3

www.ifv.nl/nieuws/Paginas/Brandveiligheidsmaatregelen-voor-parkeergarages-met-elektrischevoertuigen.aspx.

9

3. Bij de toegang van de parkeergarage is kenbaar hoe de voorziening onder 2 is
uitgevoerd en waar de oplaadpunten van elektrische voortuigen zich bevinden.
Hiermee wordt beoogd dat de brandweer bij een brand in een parkeergarage weet
waar de oplaadpunten staan, omdat een brand bij oplaadpunten een andere
brandweerinzet vraagt.
3. Afstemming eisen voor daglicht op Europese bepalingsmethode.
3.1 Aanleiding
Voor eisen met betrekking tot daglicht in gebouwen is er sinds kort een door NEN
uitgegeven Europese norm NEN-EN 17037. Uit een beleidsstudie van de NEN-commissie
Daglicht4 volgt dat deze Europese norm beter aansluit bij de daadwerkelijke
gewaarwording van daglicht door gebruikers van gebouwen dan de huidige Nederlandse
norm. Ook is er de algemeen geldende lijn binnen de bouwregelgeving dat de
Nederlandse bouwregelgeving Europese normen gebruikt als deze beschikbaar zijn.
De eisen voor daglicht in het Bbl zijn daarom afgestemd op de Europese
bepalingsmethode NEN-EN 17037. Voor een algemene toelichting op het gebruik van
verwijzingen naar normen in het Bbl wordt verwezen naar paragraaf 9.3.2 van de nota
van toelichting bij het Invoeringsbesluit Omgevingswet.
3.2 Inhoudelijke wijzigingen
Deze Europese bepalingsmethode gaat uit van een andere systematiek voor daglicht dan
de huidige Nederlandse bepalingsmethode NEN 2057. Met het overgaan op de nieuwe
Europese bepalingsmethode zijn daarom ook de daglichteisen veranderd. In plaats van
daglichtoppervlakte wordt nu gesproken van daglichtfactor. De daglichtfactor geeft aan
hoeveel licht er via een daglichtopening een ruimte binnenkomt. De eisen zijn
beleidsneutraal omgezet op basis van onderzoek.5 In uitzonderlijke situaties zijn meer of
minder glas en ramen nodig bij gebouwen. Maar gemiddeld leidt dit naar verwachting
niet tot een toename of afname van de kosten. De nieuwe bepalingsmethode en de
nieuwe eisen gaan alleen gelden voor nieuwbouw.
De wijziging beoogt dus niet dat er meer daglicht (grotere ramen e.d.) moet worden
gerealiseerd. Een eventuele aanscherping van de daglichteisen wordt de komende jaren
nog nader bezien, maar is nu niet aan de orde. Omdat de Europese norm NEN-EN 17037
uitgaat van de daadwerkelijk gewaarwording van daglicht door gebruikers, is er in de
toekomst een gerichtere aanscherping van de daglichteisen mogelijk dan op basis van de
huidige NEN 2057.
4. Verhouding tot ander nationaal recht
Dit besluit is een wijziging van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Het Bbl is

4

NEN beleidsstudie daglicht effect Europese norm 21 december 2021.

5

NEN beleidsstudie daglicht effect Europese norm 21 december 2021.

10

een besluit dat zijn grondslag vindt in de Omgevingswet en naar verwachting in werking
treedt met ingang van PM.
5. Financiële gevolgen en gevolgen regeldruk
5.1 Algemeen
Dit besluit heeft invloed op de regeldruk. Dit blijkt uit het onderzoeksrapport
“Lastenonderzoek wijzigingen Besluit bouwwerken leefomgeving 2021” (Sira Consulting,
dd. 26 november 2021)6. In dat rapport kunnen de berekeningen ter onderbouwing van
de bedragen in de paragrafen 5.1 en 5.2 worden gevonden. In het rapport wordt
geconcludeerd dat voor alle wijzigingen tezamen, de eenmalige lasten van alle
maatregelen voor bedrijven € 0,50 miljoen bedragen en voor de overheid minimaal €
0,36 en maximaal € 0,52 miljoen. De structurele lasten worden geschat op minimaal €
30,56 en maximaal € 48,65 miljoen per jaar voor bedrijven. Voor de overheid worden de
structurele lasten geschat op minimaal € -0,14 en maximaal € -0,26 miljoen per jaar. Dit
betreft dus een structurele lastenafname.
5.2 Regeldruk bedrijven en burgers
5.2.1 De verbetering van brandveiligheid van parkeergarages
In het Sira-rapport wordt geconcludeerd dat voor de wijzigingen voor de brandveiligheid
van parkeergarages de eenmalige lasten voor bedrijven 0,04 miljoen bedragen. De
structurele lasten worden geschat op minimaal € 30,56 en maximaal € 48.65 miljoen per
jaar voor bedrijven. De wijzigingen worden hieronder verder gespecificeerd.
Automatische blusinstallatie
De wijzigingen zorgen voor hogere regeldrukkosten voor ontwikkelaars en bouwers van
nieuw te bouwen parkeergarages onder gebouwen waarin wordt geslapen. Deze situatie
is van toepassing bij hoge gebouwen (hoger dan 13 meter) of gebouwen met grote
parkeergarages (groter dan 1.000 m²) met een enkele vluchtroute. In totaal zorgt de
wijziging voor een toename van de structurele inhoudelijke nalevingskosten voor
parkeergarages in nieuwe gebouwen van € 29,1 miljoen tot € 46,9 miljoen per jaar voor
ontwikkelaars en bouwers.
Door de wijziging verdwijnen in de voorgenomen situatie de belangrijkste
keuzemogelijkheden om de brandveiligheid van een parkeergarage in de betreffende
gebouwen te waarborgen en wordt het plaatsen van een automatische
brandblusinstallatie voor nieuwbouw verplicht. Het vergunningsproces wordt hierdoor
eenvoudiger en een initiatiefnemer hoeft minder kosten te maken voor een
brandveiligheidsadviseur. De wijziging zorgt voor een structurele lastenverlichting van €
1,3 miljoen per jaar voor initiatiefnemers. In de toekomstige situatie moeten
gebouweigenaren van nieuwe parkeergarages die verplicht zijn een automatische
brandblusinstallatie te installeren ook een geldig inspectiecertificaat voor de
automatische brandblusinstallatie hebben. Voordat een nieuw gebouw in gebruik wordt
6

https://www.rijksoverheid.nl.

11

genomen moet een geldig inspectiecertificaat zijn afgegeven. De wijziging zorgt voor een
toename van de structurele inhoudelijke nalevingskosten van ongeveer € 2,1 miljoen per
jaar voor gebouweigenaren.
Oplaadpunten elektrische voertuigen
In de huidige situatie is het al gebruikelijk oplaadpunten voor elektrisch vervoer van type
mode 3 of mode 4 te installeren in parkeergarages zoals wordt voorgeschreven in de
nieuwe situatie. Oplaadpunten van het type mode 1 en mode 2 komen weinig tot zelden
voor bij het opladen van elektrische voertuigen in parkeergarages. Deze aantallen zijn
verwaarloosbaar. De inhoudelijke nalevingskosten voor het aanschaffen en installeren
van nieuwe oplaadpunten voor elektrisch vervoer blijven in de toekomstige situatie
gelijk.
In de huidige situatie is het niet gebruikelijk om een voorziening voor het tegelijkertijd
uitschakelen van elektrische oplaadpunten in parkeergarages te plaatsen. Hiervoor moet
bijvoorbeeld een handmatige stopknop worden geïnstalleerd. Ook kan dit worden
uitgevoerd als een automatische afschakeling van de laadpunten bijvoorbeeld in
combinatie met de brandmeldinstallatie. De structurele inhoudelijke nalevingskosten
nemen voor gebouweigenaren toe met € 609.000 tot € 852.600 per jaar.
Bij de ingang van een parkeergarage staat hoe de voorziening is uitgevoerd en waar de
oplaadpunten voor elektrische voertuigen zich bevinden. Gebouweigenaren moeten bij
de ingang van de parkeergarage bijvoorbeeld een bord met informatie hierover plaatsen.
Deze wijziging zorgt voor een structurele toename van de inhoudelijke nalevingskosten
voor gebouweigenaren van circa € 77.952 per jaar.
Kennisname
Architecten van gebouwen, projectontwikkelaars, brandveiligheidsadviseurs en
installatiebedrijven van automatische brandblusinstallaties en oplaadpunten voor
elektrische voertuigen moeten kennisnemen van de nieuwe eisen. Dit leidt eenmalig tot
een toename van de administratieve lasten van € 41.634 voor deze doelgroep.
5.2.2 Afstemming eisen voor daglicht op Europese bepalingsmethode
De toekomstige eisen over daglicht in gebouwen zijn vergelijkbaar met de huidige eisen.
Volgens de beleidsstudie van DGMR worden er hierdoor geen extra kosten verwacht voor
het plaatsen van glas en ramen. In uitzonderlijke situaties zijn meer of minder glas en
ramen nodig bij gebouwen. Maar gemiddeld leidt dit naar verwachting niet tot een
toename of afname van de kosten. Ook de kosten voor het berekenen van het daglicht in
gebouwen blijven gelijk. In het algemeen zullen voor deze berekeningen
computerprogramma’s worden gebruikt. De lastenverzwaring van het aanschaffen van
een computerprogramma is ongeveer gelijk aan de lastenverlichting die ontstaat doordat
berekeningen voor daglicht relatief sneller worden gemaakt. De inhoudelijke
nalevingskosten voor het aanschaffen van de nieuwe Europese norm NEN-EN 17037 door
architectenbureaus van gebouwen en projectontwikkelaars nemen eenmalig maximaal
toe met € 28.380.
Architectenbureaus van gebouwen en projectontwikkelaars moeten kennisnemen van de
nieuwe bepalingsmethode voor daglicht in gebouwen en nagaan op welke manier zij de

12

nieuwe bepalingsmethode moeten gebruiken in hun werk. Dit leidt tot een eenmalige
kostentoename van € 432.000 voor hen.
5.3 Bestuurlijke lasten
In het Sira-rapport wordt geconcludeerd dat voor alle wijzigingen tezamen, de eenmalige
lasten van alle maatregelen voor de overheid minimaal € 0,36 en maximaal € 0,52
miljoen bedragen. De structurele lasten worden geschat op minimaal € -0,14 en
maximaal € -0,26 miljoen per jaar voor overheid. Dit betreft een structurele
lastenafname.
5.3.1 De verbetering van brandveiligheid van parkeergarages
Automatische brandblusinstallatie
Het bevoegd gezag controleert bij de vergunningaanvraag van een gebouw met een
parkeergarage of aan de brandveiligheidseisen wordt voldaan. In de huidige situatie
vraagt iedere vergunningaanvraag met een parkeergarage van meer dan 1000 m2 om
een gelijkwaardige oplossing. De beoordeling van de vergunningaanvraag door het
bevoegd gezag is hierdoor arbeidsintensief. Door de wijziging verdwijnen in de
voorgenomen situatie de belangrijkste keuzemogelijkheden om de brandveiligheid van
een parkeergarage in de betreffende gebouwen te waarborgen en wordt het plaatsen van
een automatische brandblusinstallatie voor nieuwbouw verplicht. Het vergunningsproces
wordt hierdoor eenvoudiger. De wijziging leidt hierdoor tot een structurele
lastenverlichting voor gemeenten van minimaal ongeveer € 128.100 per jaar tot
maximaal ongeveer € 256.200 per jaar.
Inspectiecertificaat
In de huidige situatie is het houden van toezicht op de brandveiligheid in parkeergarages
van deze gebouwen complex. Na inwerkingtreding van het onderhavige wijzigingsbesluit
hoeft het bevoegd gezag alleen te controleren of het inspectiecertificaat van de
automatische brandblusinstallatie aanwezig is. De wijziging zorgt hiermee voor een
afname van de bestuurlijke lasten van ongeveer € 8.540 per jaar.
Kennisname
Ook gemeenten moeten kennisnemen van de nieuwe brandveiligheidseisen voor
parkeergarages. Dit veroorzaakt eenmalig een toename van de bestuurlijke lasten van
minimaal circa € 21.350 en maximaal circa € 30.500.
5.3.2 Afstemming eisen voor daglicht op Europese bepalingsmethode
Medewerkers van gemeenten moeten kennisnemen van de nieuwe bepalingsmethode
voor daglicht in gebouwen en nagaan op welke manier zij de nieuwe bepalingsmethode
moeten gebruiken in hun werk. De eenmalige toename van de bestuurlijke lasten voor
kennisname van de nieuwe bepalingsmethode voor daglicht bedraagt minimaal €
341.600 en maximaal € 488.000.
6. Toezicht en handhaving

13

Het toezicht op en de handhaving van de betreffende eisen uit het Bbl worden primair
uitgevoerd door de gemeente. Zij beschikken hiertoe over de bestuursrechtelijke
handhavingsbevoegdheden zoals opgenomen in de Wet algemene bepalingen
omgevingsrecht, Omgevingswet en Algemene wet bestuursrecht.
Dit wijzigingsbesluit voegt geen nieuw taken of verantwoordelijkheden toe aan het
takenpakket van de gemeenten. Gemeenten hebben beleidsruimte met betrekking tot de
wijze waarop zij invulling geven aan het toezicht en de handhaving van de eisen uit het
Bbl. Dit geldt ook voor de in dit wijzigingsbesluit opgenomen nieuwe of gewijzigde eisen.

7. Inwerkingtreding en overgangsrecht
Het besluit treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip.
Inwerkingtreding is voorzien voor PM.
Artikel 8.3 Bbl bevat algemeen overgangsrecht voor lopende aanvragen om
omgevingsvergunningen, toestemming tot het treffen van gelijkwaardige maatregelen,
besluiten tot het stellen van maatwerkvoorschriften en voor meldingen in geval van
wijzigingen in het Bbl. Dit betekent dat aanvragen en meldingen beoordeeld worden aan
de hand van het recht zoals dat gold ten tijde van het indienen van die aanvraag of het
doen van die melding. Hetzelfde geldt voor eventuele bezwaar- of beroepsprocedures die
zijn ingesteld tegen de beslissing op een aanvraag om een omgevingsvergunning, om
toestemming tot het treffen van een gelijkwaardige maatregel of tot het stellen van
maatwerkvoorschriften.

8. Advies en consultatie
8.1 JTC en OPB
De voorgenomen wijzigingen in dit besluit zijn voorgelegd aan de Juridisch-Technische
Commissie (JTC) en vervolgens het Overlegplatform Bouwregelgeving (OPB). Een grote
diversiteit aan partijen neemt deel aan deze beide overlegplatforms: de ontwerpende,
toeleverende en uitvoerende bouw, vertegenwoordigers van de gebruikers en eigenaren
van gebouwen en andere belangenorganisaties. Het OPB heeft positief geadviseerd over
de diverse wijzigingen.
Ten aanzien van de aanpassing van de bepalingsmethode voor daglicht heeft het OPB
gevraagd om na inwerkingtreding een eerste onderzoek te doen naar de praktijkeffecten
van de nieuwe bepalingsmethode en in 2023 een voorstel voor aanscherping van de
daglichteneisen te doen. Hieraan zal door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (hierna: Ministerie van BZK) opvolging worden gegeven. Ten aanzien
van de voorgestelde verplichting van automatische blusinstallaties, heeft het OPB
verzocht de beoogde veiligheidsdoelen beter te onderbouwen en de proportionaliteit
nader te bezien in het verdere wetgevingsproces, vooral met betrekking tot de lagere
gebouwen. Aansluitend hierop heeft het Ministerie van BZK door het Instituut Fysieke
Veiligheid hiervoor het rapport7 laten opstellen op basis waarvan vervolgens de eisen
nader zijn gebaseerd.

7

Instituut Fysieke Veiligheid, Onderzoek sprinklerinstallatie parkeergarage 26 maart 2021.

14

8.2 MKB-toets
Op 1 juli 2021 heeft een MKB-toets plaatsgevonden ten aanzien van de consultatieversie
waarin drie onderwerpen zaten: (1) wijziging van brandveiligheidseisen voor de
woonfunctie voor zorg, (2) wijziging van brandveiligheidseisen voor parkeergarages en
(3) aanpassing van normen voor daglicht in gebouwen. Voor deze bijeenkomst waren via
diverse brancheorganisaties MKB’ers uitgenodigd. Uiteindelijk hadden zich voor de MKBtoets een woonzorginstelling en twee brandveiligheidsinstallatiebedrijven aangemeld. De
aandacht ging bij deze MKB-toets vooral uit naar de wijzigingen voor de woonfunctie
voor zorg. De wijzigingen betroffen een actualisering van de brandveiligheidseisen voor
zorgwoningen en -gebouwen en een betere afstemming tussen de hulpverlening bij
brand en de brandveiligheidsinstallaties. Dit onderdeel uit de consultatieversie is
uiteindelijk niet overgenomen in het onderhavige besluit. Dit is gebeurd omdat bij de
internetconsultatie en ook de MKB-toets is gebleken dat het voorstel nog te weinig
draagvlak had. Hierop is door het Ministerie van BZK besloten om dit voorstel niet verder
in procedure te brengen. Het Ministerie van BZK gaat verder in overleg met de
woonzorgsector. Ten aanzien van de wijzigingen voor parkeergarages en de aanpassing
van de daglichtnormen gaf de MKB-toets geen reden tot aanpassing van de
consultatieversie.
8.3 Adviescollege toetsing regeldruk (ATR)
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft op 11 juni 2021 de
consultatieversie van het onderhavige besluit ter toetsing aan het Adviescollege toetsing
regeldruk (hierna: ATR) voorgelegd.
Op 12 augustus heeft het ATR haar advies uitgebracht. Het eindoordeel van het ATR was
dat het besluit kon worden ingediend nadat rekening was gehouden met twee
adviespunten. Eén van de twee adviezen had betrekking op de voorgenomen wijzigingen
ten aanzien van de brandveiligheid van de woonfunctie voor zorg. Dit onderdeel uit de
consultatieversie is uiteindelijk helemaal niet overgenomen in het onderhavige besluit.
Dit is gebeurd omdat bij de internetconsultatie en ook de MKB-toets is gebleken dat het
voorstel nog te weinig draagvlak had. Hierop is door het Ministerie van BZK besloten om
dit voorstel niet verder in procedure te brengen. Het advies van ATR ten aanzien van de
wijziging voor de woonfunctie voor zorg wordt daarom hier buiten beschouwing gelaten.
Het andere advies had betrekking op de nieuwe eisen voor automatische blusinstallatie
in voor parkeergarages en luidt: Het college adviseert in de toelichting bij de
beschouwing van de minder belastende alternatieven ook de kosten van deze
alternatieven te betrekken en te onderbouwen waarom niet voor deze alternatieven is
gekozen.
In het lastenrapport zijn door Sira de kosten voor het minst belastend alternatief
gegeven. De kosten hiervoor zijn ongeveer € 11.750 voor een parkeergarage van 1.000
m² en ongeveer € 17.500 voor een parkeergarage met een oppervlakte van 2.000 m².
De kosten voor een automatische brandblusinstallatie zijn daarbij € 100.000
respectievelijk € 160.000. Deze kosten zijn veel hoger dan de kosten voor het minst
belastende alternatief en ook de andere alternatieven. Dat ondanks deze lagere kosten
toch gekozen is voor een automatische blusinstallatie komt omdat de alternatieven allen

15

effect-beperkende maatregelen zijn en dat deze volgens IFV niet afdoende zijn voor de
risico’s die kunnen ontstaan bij brand in parkeergarages onder bepaalde gebouwen
waarin wordt geslapen. Hierbij is een maatregel nodig die brand bij de bron aanpakt.
Voor deze bronaanpak is een automatische blusinstallatie de algemeen aanvaarde
maatregel en daarvoor is in het Bbl dan ook gekozen. Daarbij wordt opgemerkt dat het
principe van gelijkwaardigheid in de bouwregelgeving ook open staat voor deze nieuwe
eis. Bij een gelijkwaardige oplossing kan men dan de uitgangspunten van het IFVrapport gebruiken.8
Verder geldt dat een automatische blusinstallaties ook de schade door brand in een
parkeergarage beperkt en het eventueel (tijdelijk) onbruikbaar zijn van het
bovengelegen gebouw. Deze aspecten zijn geen doel van de bouwregelgeving, maar
tegenover de kosten voor een automatische blusinstallaties staan dus ook voordelen
voor gebouweigenaren.
8.4 Internetconsultatie
Op 10 juni 2021 is het ontwerpbesluit voor consultatie op www.internetconsultatie.nl
gepubliceerd waarbij eenieder de gelegenheid is geboden te reageren. In totaal zijn er
33 reacties binnen gekomen op de internetconsultatie. In internetconsultatieversie zaten
drie onderwerpen: (1) wijziging van brandveiligheidseisen voor de woonfunctie voor
zorg, (2) wijziging van brandveiligheidseisen voor parkeergarages en (3) aanpassing van
normen voor daglicht in gebouwen. Uit de internetconsultatie en ook de MKB-toets is
gebleken dat de wijziging van de brandveiligheidseisen voor de woonfunctie voor zorg te
weinig draagvlak had. Hierop is door het Ministerie van BZK besloten om dit voorstel niet
verder in procedure te brengen. Dit onderdeel uit de consultatieversie is zodoende niet
overgenomen in het onderhavige besluit. Ten aanzien van de andere onderwerpen zijn
naar aanleiding van de internetconsultatiereacties wijzigingen en verduidelijkingen
doorgevoerd in het onderhavige besluit. Een samenvatting hiervan is hieronder gegeven.
8.4.1 Aanpassing normen voor daglicht
Door het normalisatie-instituut NEN zijn voorstellen gedaan om de betreffende
artikeltekst en de toelichting daarop aan te passen en te verduidelijken in lijn met wat
door NEN eerder was beoogd in de beleidsstudie op basis waarvan de
internetconsultatieversie was opgesteld. Het gaat hierbij vooral om een betere
afstemming op de systematiek en begrippen in de NEN-EN 17037. Naast NEN zijn er ook
door drie adviesbureaus om deze aanpassingen en verduidelijking gevraagd. Ook is door
deze adviesbureaus gevraagd om een verduidelijking van de randvoorwaarden die
moeten worden gehanteerd bij het gebruik van de NEN-EN 17037. In de
consultatieversie was reeds in de toelichting vermeld dat deze randvoorwaarden nog
worden opgenomen in de Omgevingsregeling. Deze voorwaarden zijn vooruitlopend op
het opnemen in de Omgevingsregeling door NEN opgenomen in de beleidstudie9. Naast
de reactie van NEN en de drie adviesbureaus was er nog een reactie van een producent
van ramen. Deze producent juicht het gebruik van NEN-EN 17037 toe en vraagt om
aanscherping van de daglichteisen. Zoals gemeld in de algemene toelichting is
aanscherping van de eisen nu niet aan de orde.
8.4.2 Wijziging brandveiligheidseisen parkeergarages
8
9

Instituut Fysieke Veiligheid, Onderzoek sprinklerinstallatie parkeergarage 26 maart 2021.
NEN beleidsstudie daglicht effect Europese norm 21 december 2021.

16

Reikwijdte verplichting automatische brandblusinstallaties
Het Verbond van Verzekeraars vraagt uit oogpunt van schadebeperking om een
verplichting bij alle nieuwe ondergrondse parkeergarages onder alle gebouwen. Dit is
niet overgenomen omdat schadebeperking geen doel is van de het Bbl. Het Bbl geeft
minimum regels uit oogpunt van veiligheid voor personen.
NLingenieurs, VVBA en een aantal adviesbureaus verzoeken uit oogpunt van
proportionaliteit de verplichting voor minder parkeergarages te laten gelden. Zij stellen
onder andere dat bij kleine parkeergarages de kosten van de automatische
brandblusinstallatie relatief groot zijn. Ook stellen zij voor om de hoogtegrens van 13
meter te verhogen naar 50 meter. Daarnaast vragen zij om uitzonderingen voor halfopen
parkeergarages. Ten aanzien van deze inbreng is besloten om de eis (artikel 4.223a)
voor parkeergarages kleiner dan 1000 m2 verder te beperken tot gebouwen die slechts
één vluchtroute hebben. De hoogtegrens van 13 meter is niet aangepast, omdat deze
volgt uit het onderliggende IFV-rapport. De grens van 13 meter wordt in het Bbl al
gehanteerd bij de eisen voor constructieve sterkte bij brand en bij de eisen voor vluchten
bij brand is er een vergelijkbare grens van 12,5 m. Bij halfopen parkeergarages zijn
volgens het IFV-rapport specifieke risico’s zoals snellere branduitbreiding door toevoer
van buitenlucht. Het voorstel is hierop daarom niet aangepast. Wel is op basis van
zogenaamde fire safety engineering het wellicht mogelijk bij specifieke projecten
gelijkwaardigheid aan te tonen bij halfopen garages, waarbij dan de uitgangspunten van
het IFV-rapport kunnen worden beschouwd. Of sprake is van gelijkwaardigheid is dan ter
beoordeling van bevoegd gezag
VEXPAN vraagt naar eventuele vervolgstappen waarbij automatische
brandblusinstallaties breder worden verplicht bij andere en bestaande gebouwen. Deze
vervolgstappen zijn niet voorzien. Uit oogpunt van proportionaliteit wordt in het Bbl nu
volstaan met de verplichting van een automatische brandblusinstallatie in nieuwe
parkeergarages onder de meest risicovolle gebouwen.
Eisen en kosten automatische brandblusinstallaties
Door NLingenieurs, VVBA en een aantal adviesbureaus zijn opmerkingen geplaatst over
de eisen aan en kosten van automatische blusinstallaties. Deze zijn voorgelegd aan Sira
en deze heeft waar nodig haar lastenrapport daarop aangepast of verduidelijkt. Sira is
uitgegaan van de eisen en kosten die gemiddeld volgen uit de toepassing van het CCVinspectieschema Brandbeveiliging voor automatische brandblusinstallaties voor zowel het
ontwerp, inspecties en onderhoud. Het CCV-inspectieschema geeft de mogelijkheid om
bij het ontwerp van de installatie uit te gaan van diverse nationale en internationale
normen. Er is daarmee een grote ontwerpvrijheid. Men kan kiezen uit een
sprinklersinstallatie of een watermistinstallatie. Bij sprinklers kan gekozen worden voor
een waterbassin of aansluiting op de drinkwaterinstallatie. Door het Ministerie van BZK
is bij de eisen voor automatische brandblusinstallatie gebruik gemaakt van dit CCVinspectieschema omdat toepassing hiervan nu ook al gangbaar is in het Nederland als
men vrijwillig een automatische brandblusinstallatie toepast in een parkeergarage. Het
CCV-inspectieschema is door het CCV afgestemd met haar Commissie van
Belanghebbenden Brandbeveiliging, waardoor sprake is van een breed draagvlak.
Alternatieve en extra maatregelen
NLingenieurs, VVBA en een aantal adviesbureaus vragen om de mogelijke toepassing
van alternatieve maatregelen voor de automatische brandblusinstallatie. De NVTB stelt

17

dat het voorschrijven van deze specifieke maatregel niet in lijn is met de geest van de
bouwregelgeving. De keuze voor de specifieke maatregel van een automatische
brandblusinstallatie is gebaseerd op het IFV-rapport en beschreven in paragraaf 2.2. Van
belang is dat de andere gangbare alternatieve maatregelen effect-beperkende
maatregelen zijn en dat deze volgens IFV niet afdoende zijn voor de risico’s die kunnen
ontstaan bij brand in parkeergarages onder bepaalde gebouwen waarin wordt geslapen.
Hierbij is een maatregel nodig die brand bij de bron aanpakt. Voor deze bronaanpak is
een automatische blusinstallatie de algemeen aanvaarde maatregel en daarvoor is in het
Bbl dan ook gekozen. Daarbij wordt opgemerkt dat het algemene principe van
gelijkwaardigheid in de bouwregelgeving ook open staat voor deze nieuwe eis. Bij een
gelijkwaardige oplossing kan men dan de uitgangspunten van het IFV-rapport gebruiken.
Of sprake is van gelijkwaardigheid is ter beoordeling van bevoegd gezag
Door Federatie Veilig Nederland en een leverancier van ventilatiesystemen voor
parkeergarages is gevraagd om naast de automatische brandblusinstallatie ook eisen te
stellen aan de rookafvoer-ventilatie bij brand. Dit is niet overgenomen omdat uitgaande
van het IFV-rapport een automatische brandblusinstallatie volstaat en ook nu al in
Nederland gangbaar is. De Federatie vraagt verder waarom er geen
ontruimingsinstallatie wordt voorgeschreven in de boven de parkeergarage gelegen
gebruiksfuncties. Dit is niet nodig omdat de toekomstige NEN-norm Integrale
brandveiligheid parkeergarages hierin al zal voorzien.
Door de Bond van Verzekeraars wordt gevraagd om ook eisen te stellen aan de
toepassing van brandveilige bouwmaterialen in met name de plafonds van
parkeergarages. Dit is niet overgenomen omdat uit het CCV-inspectieschema al volgt dat
geen brandbare materialen boven bijvoorbeeld de sprinklerkoppen mag zijn.
NEN-norm Integrale brandveiligheid parkeergarages en eisen brandcompartimentering
Door VEXPAN is gevraagd hoe de nieuwe eisen zich verhouden tot de NEN-norm
Integrale brandveiligheid parkeergarages waaraan thans in opdracht van het Ministerie
van BZK wordt gewerkt. Deze NEN-norm zal in de toekomst kunnen worden gebruikt bij
de beoordeling van de brandcompartimentering van parkeergarages waaraan eisen
worden gesteld in artikel 4.51 van het Bbl. Deze NEN-norm zal een bepalingsmethode
geven waarmee maatregelpakketten kunnen worden bepaald die nodig zijn bij grotere
brandcompartimenten dan 1000 m2. De nieuwe NEN-norm zal worden afgestemd op de
nieuwe eisen in artikel 4.223a zodanig dat bij de in dit artikel bedoelde parkeergarages
ook volgens de NEN-norm alleen een maatregelpakket mogelijk is met een automatische
blusinstallaties. Door NLingenieurs, VVBA en een aantal adviesbureaus is verder
gevraagd hoe de nieuwe eisen voor brandblusinstallaties in artikel 4.223a zich
verhouden tot de eisen voor brandcompartimentering in artikel 4.51. In de toelichting bij
artikel 4.223a is daarop extra toelichting gegeven.
8.5 Code interbestuurlijke verhoudingen
In het kader van de Code interbestuurlijke verhoudingen is dit besluit voorgelegd aan de
Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). De VNG heeft verduidelijking gevraagd over
het toezicht op het plaats van laadpalen. Het plaatsen van laadpalen is een
vergunningsvrije (ver)bouwactiviteit. Net zoals bij andere vergunningsvrije
bouwactiviteiten is het aan de gemeente om te bepalen of en hoe zij toezicht uitoefenen.
Met de nieuwe eisen aan het plaatsen van laadpalen wordt door het ministerie geen
verandering daarvan beoogd. Naleving van de eisen is aan degene die de laadpalen laat

18

plaatsen, veelal de eigenaar van de parkeergarage. Het is aan de eigenaar van de
parkeergarage om de nieuwe eisen na te leven. De eigenaar kan bijvoorbeeld een
professionele vastgoedondernemer/exploitant, corporatie of VvE zijn.
8.6 Voorhang
Deze paragraaf wordt ingevuld na de voorhangprocedure bij beide Kamers der StatenGeneraal.
9. Technische notificatie
PM

II. Artikelsgewijs
Artikel I
Onderdeel A
Tabel 4.146 is gewijzigd vanwege het aangepaste artikel 4.147. Om redactionele
redenen is de tabel opnieuw vastgesteld.
Onderdeel B
Artikel 4.147 is aangepast op de Europese norm voor daglicht, de NEN-EN 17037. Dit
betreft zowel de eisen als de bepalingsmethode. Informatie over de norm en de nieuwe
eisen/bepalingsmethode is te vinden in de NEN beleidsstudie daglicht effect Europese
norm.10 In de Omgevingsregeling wordt nader aangegeven welke onderdelen van NENEN 17037 en randvoorwaarden daarbij moeten worden gehanteerd. De bepaling is een
berekening waarbij software nodig is. Op internet is reeds gratis software hiervoor
beschikbaar.
De nieuwe eis en bepalingsmethode is gerelateerd aan de zogenaamde daglichtfactor. In
het opschrift van artikel 4.147 wordt daarom nu gesproken van daglichtfactor in plaats
van het daglichtoppervlakte. De daglichtfactor geeft aan hoeveel licht er via een
daglichtopening een ruimte binnenkomt. Dit wordt aangegeven in procenten. De
minimumeis geldt voor 50% van een verblijfsgebied/ruimte zodat het daglicht ver
genoeg de ruimte inkomt. De afmetingen en plaats van de daglichtopening zijn hierbij
van belang alsmede de lichtdoorlatendheid van het toegepaste glas. Daarbij wordt
rekening gehouden met bepaalde belemmeringen zoals dakoverstekken en uitkragende
balkons, die de toetreding van daglicht kunnen beperken. De vereiste daglichtfactor kan
worden gerealiseerd door openingen in zowel uitwendige als inwendige
scheidingsconstructies. Zo mag bijvoorbeeld wanneer er een serre aan de buitenkant van
de gebruiksfunctie is, de daglichttoetreding via die serre worden meegerekend voor een
aangrenzend verblijfsgebied of een aangrenzende verblijfsruimte. Deze werkwijze was
ook al toegestaan bij de vorige bepalingsmethode en daglichteisen op basis van de NEN
10

NEN beleidsstudie daglicht effect Europese norm 21 december 2021.

19

2057. De eis van het eerste lid en het tweede lid regelt de hoeveelheid daglicht die ten
minste in een verblijfsgebied respectievelijk een verblijfsgebied aanwezig moet zijn. Het
derde lid stelt enkele randvoorwaarden bij de bepaling van de in het eerste en tweede lid
bedoelde equivalente daglichtfactor. Bij het bepalen van de daglichttoetreding hoeft
alleen rekening gehouden te worden met bouwwerken die op hetzelfde perceel liggen
(onder a). Op die manier kan voor een gebruiksfunctie onafhankelijk van de omgeving
worden nagegaan of de gebruiksfunctie aan de daglichteisen voldoet. Verder hoeft geen
rekening te worden gehouden met belemmeringen door bomen door bomen en andere
objecten van tijdelijke aard of veranderlijke omvang. In het Bbl zoals dat luidde voor
inwerkingtreding van het onderhavige besluit volgde dit uit de NEN 2057, maar omdat in
de NEN-EN 17037 deze uitzondering niet eenduidig staat, is dit nu opgenomen onder b.
Daglichtopeningen in een uitwendige scheidingsconstructie die minder dan 2 m vanaf de
bouwwerkperceelgrens liggen, blijven buiten beschouwing (onder c). De afstand van 2 m
en de wijze waarop deze moet worden bepaald is ontleend aan het Burgerlijk Wetboek
(Artikel 5:50 BW).
De afstand moet loodrecht (rechthoekig) worden gemeten vanaf het (fictief) doorgezette
buitenvlak van de gevel waarin het raam zit.
Het achtste lid voorziet in de mogelijkheid om bijvoorbeeld een aula, of grote
onderwijsruimte in het universitair onderwijs zonder daglichtopeningen te maken. Dit lid
is alleen redactioneel aangepast en er is geen inhoudelijke wijziging beoogd ten opzichte
van het oude achtste lid. Artikel 4.147, vierde tot en met zevende lid, had geen relatie
met de oude bepalingsmethode en behoefde daarom geen wijziging.
Onderdeel C
Met onderdeel C wordt geregeld dat oplaadpunten voor elektrische voertuigen in
parkeergarages voldoen aan mode 3 of mode 4 als bedoeld in NEN 1010. De veiligheid
van elektrische voorzieningen is geregeld in NEN 1010. In de NEN 1010 staan ook eisen
opgenomen aan oplaadpunten voor elektrische voertuigen. Er worden in de NEN 1010
vier soorten oplaadpunten onderscheiden met bijbehorende eisen. Deze worden in NEN
1010 aangeduid met mode 1, mode 2, mode 3 en mode 4. Het nieuwe lid 2 regelt dat
laadpunten in parkeergarages moeten zijn uitgevoerd volgens mode 3 of mode 4. Dit is
gedaan om de kans op het ontstaan van brand in een parkeergarage te verkleinen.
Bij deze twee typen laadpunten wordt de accu van de auto gecontroleerd opgeladen. De
auto en het laadpunt communiceren met elkaar. Dit verkleint de kans op storingen en
het ontstaan van brand daarbij. In de IFV-publicatie Brandveiligheid van parkeergarages
met elektrisch aangedreven voertuigen11 wordt meer informatie gegeven over deze
oplaadpunten.
Onderdeel D
Tabel 4.219 is gewijzigd om de nieuwe eis in artikel 4.223a met betrekking tot de
bestrijding van brand in parkeergarages aan te sturen. Om redactionele redenen is de
tabel opnieuw vastgesteld.

11

www.ifv.nl/nieuws/Paginas/Brandveiligheidsmaatregelen-voor-parkeergarages-met-elektrischevoertuigen.aspx.

20

Onderdeel E
Het artikel 4.223a is van toepassing op (nieuwbouw) parkeergarages onder een
woonfunctie, bijeenkomstfunctie voor kinderen jonger dan 4 jaar, celfunctie,
logiesfunctie en gezondheidszorgfunctie met bedgebied. Uit artikel 4.223a, eerste lid
volgt dat een parkeergarage onder deze gebruiksfuncties moet zijn voorzien van een
automatische brandblusinstallatie. In het tweede en derde lid worden uitzonderingen
gegeven op deze eis.
Het tweede lid regelt dat de eis niet geldt als de bovengelegen gebruiksfunctie een vloer
van een verblijfsgebied heeft die hoger ligt dan 13 meter boven het meetniveau en
voldaan wordt aan drie voorwaarden. Ten eerste mag de parkeergarage niet groter zijn
dan 1000 m2 (onderdeel a). Ten tweede moet de bovengelegen gebruiksfunctie ten
minste een vluchtroute hebben waarvan de ruimte waardoor deze vluchtroute voert niet
bereikbaar is vanuit de parkeergarage (onderdeel b). Hiermee wordt beoogd dat bij
brand in de parkeergarage deze vluchtroute niet wordt bedreigd door brand en rook en
daarmee bruikbaar blijft voor het vluchten van de personen in de bovengelegen
gebruiksfunctie naar het aansluitend terrein. Het niet bereikbaar mogen zijn vanuit de
parkeergarage betekent ook dat het toepassen van een brand- of rooksluis tussen de
parkeergarage en de ruimte waardoor de vluchtroute voert niet is toegestaan. Dit ter
voorkoming dat bij een mogelijk extreme en langdurige brand in een parkeergarage deze
sluis faalt en alsnog de vluchtroute zou bedreigen. Ten derde mag de parkeergarage niet
zijn voorzien van een automatisch parkeersysteem (onderdeel c). Dit omdat bij een
automatisch parkeersysteem de auto’s heel dicht naast en ook boven elkaar worden
geplaatst en de risico’s op een extreme en langdurige brand groter zijn dan in een
normale parkeergarage.
Artikel 4.223a, derde lid regelt dat de eis uit het eerste lid verder niet geldt als de
bovengelegen gebruiksfunctie geen vloer van een verblijfsgebied heeft die hoger ligt dan
13 m boven het meetniveau. Deze uitzondering geldt niet als de parkeergarage groter is
dan 1000 m2 (onderdeel a) en als de bovengelegen gebruiksfunctie slechts één
vluchtroute heeft waarvan de ruimte waardoor deze vluchtroute voert bereikbaar is
vanuit de parkeergarage (onderdeel b).
Een automatische blusinstallatie zorgt ervoor dat een brand zich beperkt tot één auto, in
plaats van dat er een zich over meerdere auto’s voortplantende brand kan ontstaan
(travelling fire). Door deze automatische blussing en bronaanpak wordt de kans groter
dat de brandweer een effectieve binnen inzet kan doen in de parkeergarage om de brand
verder te bestrijden. Daarmee worden de veiligheidsrisico’s van de bewoners/gebruikers
in de bovengelegen gebouwen verkleind. Voor verdere achtergronden bij deze eis, zie
paragraaf 2 van het algemeen deel van de nota van toelichting.
Het vierde lid van artikel 4.223a regelt dat de blusinstallatie een geldig
inspectiecertificaat heeft dat is afgegeven op grond van het CCV-inspectieschema
Brandbeveiliging. Uit het inspectieschema volgen de eisen die gelden voor een
blusinstallatie. Met het inspectiecertificaat wordt geborgd dat een automatische
blusinstallatie goed blijft werken. Het bestaande artikel 6.36 van het Bbl regelt al dat een
automatische blusinstallatie bij gebruik een geldig inspectiecertificaat moet hebben.

21

Naast deze nieuwe eis, gelden ook de bestaande prestatie-eisen in artikel 4.51 ten
aanzien van de omvang van een brandcompartiment voor parkeergarages. Dit betekent
dat een brandcompartiment geen groter gebruiksoppervlakte mag hebben dan 1.000 m2.
Bij een grotere oppervlakte zal men op basis van gelijkwaardigheid maatregelen moeten
nemen om te voldoen aan artikel 4.51.
In het algemeen staan bij grote brandcompartimenten meerdere gelijkwaardige
oplossingen open. Voor zover een automatische brandblusinstallatie is voorgeschreven in
artikel 4.223a, zal echter ook de gelijkwaardige oplossing voor artikel 4.51 gebaseerd
moeten zijn op deze automatisch blusinstallatie, tenzij men ook voor artikel 4.223a kiest
voor een gelijkwaardig oplossing. Het toepassen van een automatische blusinstallatie is
overigens al één van de gebruikelijke gelijkwaardige oplossingen in combinatie met
maatregelen voor de brand- en ontruimingsalarminstallatie, bluswatervoorzieningen en
bereikbaarheid voor brandweer. Als men ook voor artikel 4.223a kiest voor een
gelijkwaardige oplossing zal deze net als de automatische brandblusinstallatie een
bronaanpak moeten hebben.
Onderdeel F
Tabel 4.225 is gewijzigd om de nieuwe eis in artikel 4.230a met betrekking tot de
brandveiligheid van oplaadpunten voor elektrische voertuigen aan te sturen. Om
redactionele redenen is de tabel opnieuw vastgesteld.
Onderdeel G
In § 4.7.8 Toegankelijkheid voor hulpverleningsdiensten is na artikel 4.230 een nieuw
artikel 4.230a opgenomen. Bij een brand in een parkeergarage is informatie over de
oplaadpunten voor elektrische voertuigen van belang voor de brandweer. Het eerste lid
van artikel 4.230a regelt dat er voorziening moet zijn waarmee de oplaadpunten van
elektrische voertuigen tegelijkertijd kunnen worden uitgeschakeld. Dit artikel beoogt dat
de brandweer bij een brand in een parkeergarage zekerheid heeft dat er geen elektrische
spanning meer staat op de laadpunten waardoor er geen onveilige situatie ontstaat voor
de brandweer. Er is niet voorgeschreven hoe deze voorziening moet zijn uitgevoerd. Het
tweede lid regelt dat bij de toegang informatie wordt gegeven hoe deze voorziening is
uitgevoerd en waar de oplaadpunten in een parkeergarage aanwezig zijn. Hiermee wordt
beoogd dat brandweer bij een brand in een parkeergarage weet waar de oplaadpunten
staan omdat een brand daarbij een andere brandweerinzet vraagt. De eisen van artikel
4.86a gelden voor alle parkeergarages. Het maakt dus niet uit of de parkeergarage ligt
onder een gebouw of niet.
Onderdeel H
Tabel 5.8 is gewijzigd om de nieuwe eis in artikel 5.22 met betrekking tot het plaatsen
van nieuwe oplaadpunten voor elektrische voertuigen in bestaande gebouwen aan te
sturen. Om redactionele redenen is de tabel opnieuw vastgesteld.
Onderdeel I

22

In het nieuwe artikel 5.21d wordt geregeld dat bij het plaatsen van nieuwe oplaadpunten
voor elektrische voertuigen in bestaande gebouwen ook de nieuwe eisen in artikel 4.199
en 4.230a gelden.
Artikel II
Met dit artikel wordt de inwerkingtreding van het besluit geregeld. Dit besluit treedt in
werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip, dat voor de verschillende
artikelen of onderdelen daarvan verschillend kan worden vastgesteld.

De minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening,

Hugo de Jonge

23