Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

33 654

Kostenbeheersing in de zorg

Nr. 32

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 22 mei 2018
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister voor Medische
Zorg over de brief van 19 februari 2018 over de Kabinetsreactie op het
rapport van de Commissie Transparantie en Tijdigheid (Kamerstuk 33 654,
nr. 31).
De vragen en opmerkingen zijn op 4 april 2018 aan de Minister voor
Medische Zorg voorgelegd. Bij brief van 18 mei 2018 zijn de vragen
beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Lodders
Adjunct-griffier van de commissie,
Bakker

kst-33654-32
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 654, nr. 32

1

Inhoudsopgave
I.
II.

blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Reactie van de Minister

1
6

I. VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES
Vragen en opmerkingen van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie vinden het belangrijk dat zorggeld rechtmatig
wordt besteed. Zorggeld moet immers zoveel mogelijk aan zorg worden
besteed. Daarnaast vinden deze leden het belangrijk dat de informatie
over de zorguitgaven tijdig beschikbaar is, zodat eventueel ook tijdig
bijgestuurd kan worden. Het streven moet er dus op gericht zijn om de
realisatiecijfers te vervroegen. Het is goed dat door eerdere maatregelen
aan het einde van het jaar het deel van de jaarschade, waarvoor de
zorgverzekeraar nog geen declaratie heeft ontvangen, is gedaald van rond
de 50% naar rond de 30%.
De leden van de VVD-fractie ondersteunen de keuzes van het kabinet als
het gaat om het opvolgen van de aanbevelingen van de Commissie
Transparantie en Tijdigheid. Kan de Minister in meer algemene zin een
planning van de uitvoering van de aanbevelingen geven en ook aangeven
hoe de Tweede Kamer over de voortgang wordt geïnformeerd?
De leden van de VVD-fractie lezen dat de Minister zich zal inspannen om
bij de presentatie van de cijfers, bijvoorbeeld in de begroting en het
jaarverslag, beter aan te sluiten bij de beleving van de burger. Hoe gaat de
Minister dat doen? En wanneer is dat zichtbaar in de begroting en het
jaarverslag? Hoe verhoudt dit zich tot de reeds genomen maatregelen, om
meer inzicht te geven in het gevoerde en geplande beleid in het
jaarverslag en de begroting?
De Minister wil kijken hoe de definitieve vereveningsronde kan worden
vervroegd en het aantal vereveningsrondes kan worden verminderd.
Wanneer kan de Tweede Kamer hiervoor nadere voorstellen krijgen? Wat
zijn de gevolgen van een dergelijke exercitie voor zorgverzekeraars en het
goed aansluiten van de vereveningssystematiek bij de werkelijkheid?
Daarnaast is met name in de medisch-specialistische zorg (MSZ) en de
curatieve geestelijke gezondheidszorg (GGZ) sprake van een zeer late
informatievoorziening. De definitieve omvang van de schade is daardoor
pas halverwege het derde jaar na afloop van het desbetreffende kalenderjaar bekend. Ziet de Minister mogelijkheden om de declaratietermijnen
verder te verkorten, zodat de definitieve schade eerder bekend is? Op
welke wijze kan het deel van de jaarschade waarvoor verzekeraars nog
geen declaratie hebben ontvangen, verder worden teruggedrongen dan
de huidige 30%? Kan bijvoorbeeld het aantal dagen na het beëindigen van
de behandeling worden verlaagd en de uiterlijke sluittermijn van een
Diagnose Behandel Combinatie (DBC) worden verkort? Welke mogelijkheden ziet de Minister om afspraken over maximale declaratietermijnen
mee te nemen in de nieuwe bekostigingssystematiek voor de GGZ? Is het
tijdig declareren en belonen daarvan onderdeel van de nog te sluiten
hoofdlijnenakkoorden?
De leden van de VVD-fractie zijn in principe voorstander van meer
horizontaal toezicht, omdat dit ervoor kan zorgen dat het registratie-,
declaratie- en controlproces efficiënter en effectiever kan worden
ingericht. Welke afspraken kunnen hierover gemaakt worden en wanneer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 654, nr. 32

2

kan dit plaatsvinden? In hoeverre wordt dit ook meegenomen in de nog te
sluiten hoofdlijnenakkoorden?
De leden van de VVD-fractie willen graag weten wat de gevolgen zijn van
het meer ruimte bieden aan zorgverzekeraars en zorgaanbieders als het
gaat om het begrip «rechtmatigheid». Kunnen daarvan enkele concrete
voorbeelden gegeven worden?
De leden van de VVD-fractie vinden de invulling van de aanbeveling om
innovatieve resultaatafspraken uit te voeren in de vorm van het bekostigen op gezondheidswinst en uitkomsten, nog mager en passief. Het
belang van de zorgprofessionals moet gericht zijn op de uitkomst van de
behandeling in plaats van de omzet. In het Regeerakkoord is een stevige
inzet op de ontwikkeling van uitkomstindicatoren opgenomen, bij
voorkeur aansluitend bij internationale initiatieven (bijlage bij Kamerstuk
34 700, nr. 33). Hoe wil het kabinet deze inzet vormgeven? En hoe wil het
kabinet toewerken naar meer uitkomstbekostiging binnen het stelsel?
Wanneer is meer duidelijk over de doorontwikkeling van de bekostiging
van de medisch-specialistische zorg en GGZ door de Nederlandse
Zorgautoriteit (NZa)? En hoe wordt uitkomstbekostiging daarin meegenomen?
De leden van de VVD-fractie lezen dat de Minister het verplicht periodiek
aanleveren van onderhandenwerkinformatie een belangrijke aanbeveling
vindt. Partijen krijgen nog een laatste kans om vrijwillig goede leveringen
te realiseren. Hoe lang krijgen die partijen nog de tijd van de Minister?
Wat zijn de voor- en nadelen van het vastleggen van deze verplichting in
de wet- en regelgeving?
Vragen en opmerkingen van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de kabinetsreactie op het rapport van de Commissie Transparantie en Tijdigheid. Deze
leden vinden het belangrijk om sneller goede informatie over de zorguitgaven beschikbaar te krijgen en zien daarom met grote tevredenheid dat
hier een kundige commissie mee aan de slag is gegaan. Op een aantal
aanbevelingen van de commissie vinden de leden van de CDA-fractie dat
de Minister iets meer duidelijkheid kan geven. Deze leden hebben daarom
enkele vragen bij deze kabinetsreactie.
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister op welke wijze in het
jaarverslag op een andere manier aandacht besteed zal worden aan de
informatie over wat burgers en bedrijven zelf bijdragen aan de zorg.
De leden van de CDA-fractie vragen waar de verwachting van de Minister
op gebaseerd is dat het vaststellen van de definitieve verevening naar
verwachting maximaal een jaar verkort kan worden. Op welke termijn is
de Minister van plan om de verkorting van het vereveningstraject met het
Zorginstituut te bespreken?
De Minister geeft aan dat dat in de praktijk de deadline van 1 januari voor
het vaststellen van de prijslijsten nog niet gehaald wordt, maar dat er wel
een versnelling te zien is ten opzichte van eerdere jaren. De leden van de
CDA-fractie vragen of de Minister dit cijfermatig kan onderbouwen. Deze
leden vragen tevens waarom de Minister er de voorkeur aan geeft om het
realiseren van deze versnelling aan de betrokken partijen zelf over te
laten. Wanneer wordt de Kamer geïnformeerd over het overleg met de
NZa over hoe de bekendmaking van prijslijsten in de praktijk op tijd gaat
gebeuren? De leden van de CDA-fractie vragen daarnaast of het klopt dat
ook de contracteringsdeadline van 12 november vaak niet gehaald wordt,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 654, nr. 32

3

en dat zelfs op 31 december nog vaak niet de gehele contractering
volledig is afgerond. Is de Minister bereid te komen tot een verplichting
voor zorgverzekeraars en zorgaanbieders om hun onderlinge contractering per 12 november af te ronden en daarmee verzekerden zekerheid te
bieden voor het nieuwe verzekeringsjaar? Wanneer komt de NZa met een
regeling voor zorgverzekeraars en zorgaanbieders om de tussen hen
gecontracteerde tarieven openbaar te maken? Is de Minister van mening
dat deze tarieven dan ook per 12 november, voorafgaand aan het nieuwe
verzekeringsjaar, bekend moeten zijn? Zo nee, waarom niet?
De leden van de CDA-fractie vragen op welke wijze het kabinet ondersteuning zal bieden aan zorgverzekeraars en zorgaanbieders om sectorbrede invoering van horizontaal toezicht te bevorderen.
De leden van de CDA-fractie vragen op welke wijze de wensen en
inzichten van (organisaties van) patiënten en/of cliënten bij de invulling
van de vrije regelruimte worden betrokken.
De leden van de CDA-fractie vragen waarom partijen, wat de Minister
betreft, een laatste kans krijgen om vrijwillige levering van onderhandenwerkinformatie te realiseren. Welke deadline en bijbehorende doelstelling
hanteert de Minister hierbij? Waarom kiest de Minister er niet voor om
een verplichting in de regelgeving op te nemen?
Vragen en opmerkingen van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
reactie van de Minister voor Medische Zorg op het rapport van de
Commissie Transparantie en Tijdigheid. Deze leden hebben hierover
enkele vragen.
De leden van de D66-fractie lezen dat de commissie het perspectief van de
burger in het rapport een centrale plaats heeft gegeven. De Minister kiest
er niet voor het centrale begrip in de verantwoording van de zorguitgaven
te veranderen, zoals de commissie voorstelt, maar wil zich wel inspannen
om bij de presentatie van de cijfers, bijvoorbeeld in de begroting en het
jaarverslag, beter aan te sluiten bij de beleving van de burger. Graag
horen deze leden op welke manier de Minister dit wil doen. En ziet hij
hiertoe ook nog andere mogelijkheden dan het hierop aanpassen van de
begroting en het jaarverslag?
De leden van de D66-fractie merken op dat de commissie adviseert om het
proces om te komen tot definitieve verevening te versimpelen, wat zij een
mooi streven vinden. Het aantal vereveningsrondes kan uiteindelijk zelfs
worden teruggebracht van drie naar één ronde, zo meent de commissie.
De Minister verwacht dat binnen het huidige stelsel niet anderhalf jaar
maar een jaar tijdswinst te behalen is. Kan de Minister er nog nader op
ingaan waarom hij anderhalf jaar niet mogelijk acht? Wil de Minister de
aanbeveling ter sprake brengen tijdens de gesprekken met betrokken
partijen, en in overleg bezien wat mogelijk is, waarbij een zo groot
mogelijke tijdswinst het streven is?
De leden van de D66-fractie lezen dat de Minister in overleg met de NZa
zal bekijken hoe de bekendmaking van de prijslijsten tegelijk kan
plaatsvinden met de bekendmaking van de contractafspraken. Op welke
termijn zou dit mogelijk zijn? En kan de Minister ook reageren op de
opmerking van de Consumentenbond, dat de deadline van 12 november
slechts het bekendmaken van de huidige stand van zaken betreft, maar
dat het consumenten geen definitieve duidelijkheid biedt over de
contractering?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 654, nr. 32

4

De leden van de D66-fractie lezen dat de Minister in reactie op het advies
van de commissie om nieuwe manieren van financieren mogelijk te
maken, met positieve prikkels als het gaat om gezondheidswinst of
uitkomsten van zorg, aangeeft dat dit momenteel al mogelijk is en dat
hiervan al gebruik gemaakt wordt. Graag horen deze leden hoe vaak
hiervan gebruik gemaakt wordt. Ook willen deze leden weten of deze
mogelijkheid momenteel voldoende bekend is en of dit meer kan worden
gestimuleerd.
De leden van de D66-fractie lezen dat de Minister rond het einde van 2018
een rapportage zal sturen over de voortgang van de acties en over de
tijdige beschikbaarheid van goede cijfers. Deze genoemde leden vragen of
dat betekent dat consumenten dus niet meer duidelijkheid zullen hebben
voor het nieuwe polisjaar, bijvoorbeeld met betrekking tot de prijslijsten.
Vragen en opmerkingen van de SP-fractie
De SP-fractie heeft met interesse kennisgenomen van de brief van de
Minister voor Medische Zorg, waarin hij reageert op het rapport van de
Commissie Transparantie en Tijdigheid. De leden van de fractie hebben
nog de volgende opmerkingen en vragen.
De Minister stelt dat de Commissie Transparantie en Tijdigheid aantoont
dat het op dit moment zonder grote stelselwijzigingen mogelijk is om
verbeteringen te realiseren die van belang zijn vanuit het perspectief van
de burger. Welke concrete verbeteringen is de Minister voornemens te
realiseren? Ziet de Minister in dat het klopt dat zonder stelselwijziging
verbetering mogelijk is, maar het altijd zal blijven bij reparaties, omdat het
stelsel gebaseerd is op marktwerking, waarbij het geld en niet de patiënt
centraal staat?
De Minister stelt voornemens te zijn om vast te houden aan het macrobeheersinstrument om macrobudgettaire overschrijdingen van de uitgavenkaders terug te halen. Welk instrument heeft de Minister in handen om
zorgverzekeraars te dwingen binnen de uitgavenkaders meer geld uit te
geven, wanneer de zorgplicht in het gedrang komt? Erkent de Minister dat
dit nodig is, aangezien de impasse tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders op dit moment niet adequaat doorbroken kan worden door de
NZa?
Hoe verklaart de Minister dat de definitieve verevening anderhalf tot een
jaar eerder vastgesteld kan worden dan nu het geval is?
De Minister stelt dat hij samen met de NZa na zal gaan of, en zo ja hoe,
zorgverzekeraars en zorgaanbieders meer ruimte kunnen krijgen om het
begrip rechtmatigheid van declaraties samen nader in te vullen. Op welke
wijze neemt de Minister hierin het verlichten van administratiedruk mee?
Hoe is de Minister van plan om ervoor te zorgen dat zorgverzekeraars zich
aan de afspraken uit de zorgakkoorden houden? Wie houdt toezicht op de
uitvoering van de zorgakkoorden en wie grijpt in, wanneer de afspraken
niet na worden gekomen?
De leden van de SP-fractie herkennen in het rapport van de Commissie
Transparantie en Tijdigheid de observatie dat DBC financiering onwenselijk is. In het rapport wordt gesteld dat de administratieve lasten van dit
systeem hoog zijn, de prikkels in het systeem niet in het belang van de
patiënt werken en ook nog eens productie-opdrijvend zijn. Kan de Minister
toelichten waarom hij nog vasthoudt aan dit bekostigingssysteem?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 654, nr. 32

5

Voorts vragen de leden van de SP-fractie wat de Minister vindt van de
praktijk in ziekenhuizen, waar DBC’s vooral dienen ter vulling en verrekening van bulkafspraken, lumpsums en plafonds?1 Bent u het ermee
eens dat DBC’s in de praktijk geen knip voor de neus waard zijn? Wat zegt
dit over de toegevoegde waarde van DBC’s?
De NZa is bezig met een doorontwikkeling van de DBC’s. Kan de Minister
aangeven wat er precies nodig is om het niet functioneren van de DBC’s
ten goede te keren? Is het niet veel beter om deze vorm van prestatiebekostiging, met alle slechte prikkels van dien, los te laten? Is de Minister
bereid om serieus te kijken naar nieuwe vormen van bekostiging, waarbij
lessen uit het verleden en uit andere landen in Europa worden meegenomen?
Deelt de Minister de analyse van de SP-fractie dat het DBC-systeem in
plaats van transparantie juist onduidelijkheid creëert over de zorgkosten,
aangezien de duur van DBC’s erg lang kan zijn waardoor zorgverzekeraars
vaak pas veel later een declaratie ontvangen?
Voorts vragen de leden van de SP-fractie zich af of de Minister zich
herkent in het beeld dat het op dit moment erg moeilijk te begrijpen is hoe
het eigen risico zich vertaalt naar DBC’s. Begrijpt de Minister dat het eigen
risico in de medisch-specialistische zorg tot veel frustratie leidt bij
patiënten, gezien de hoogte van het bedrag? Ziet de Minister in dat
mensen helemaal niet geïnteresseerd zijn in transparantie van prijzen,
maar goede zorg willen krijgen, zonder hiervoor te veel geld kwijt te zijn?
De Minister stelt in de reactie per aanbeveling dat door het loskoppelen
van het eigen risico van de DBC-systematiek het kostenbewustzijn van
verzekerden af kan nemen, omdat de eigen bijdragen bij alle zorgaanbieders hetzelfde zijn. Kan de Minister verduidelijken wat het doel van het
kostenbewustzijn van de patiënt is ten aanzien van het eigen risico?
Verkeert de Minister in de overtuiging dat patiënten denken dat zorg gratis
is?
II. Reactie van de Minister
Ik heb met genoegen geconstateerd dat het rapport van de commissie
Transparantie en Tijdigheid en de kabinetsreactie daarop door de leden
van de fracties van de VVD, het CDA, D66 en de SP met interesse is
gelezen.
De leden van deze fracties hebben naar aanleiding van de kabinetsreactie
vragen en opmerkingen naar voren gebracht waarop ik hieronder zal
ingaan.
De leden van de VVD-fractie en de leden van de SP-fractie vragen naar de
planning van de uitvoering van de aanbevelingen.
In het onderstaande overzicht is aangegeven hoe de activiteit die in de
kabinetsreactie is opgenomen, uitgevoerd of geconcretiseerd wordt. Over
de verdere invulling van de aanpak en de tijdsplanning zal in de tweede
helft van 2018 meer duidelijk worden. Ter toelichting verder nog het
volgende.
In de kabinetsreactie heb ik bij een aantal aanbevelingen aangegeven dat
ik die belangrijk vind, maar dat ik van andere partijen actie verwacht. Ik
heb aangekondigd daar met hen over te zullen spreken en duidelijk te
zullen maken dat ik bereid ben om bij te dragen aan de voortgang als zij
dat willen. Ook heb ik aangegeven dat als partijen er niet in slagen de
gewenste voortgang zelf te realiseren, ik dan zal bezien welke aanvullende
1

Rapport Commissie Transparantie en Tijdigheid, blz. 55.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 654, nr. 32

6

acties ik kan ondernemen. Bij verschillende gelegenheden vindt er op
verschillende niveaus overleg plaats met veldpartijen. In algemene zin
wordt deze boodschap bij de verschillende overleggen gedeeld met
veldpartijen.
De versnelling van het bekendmaken van prijslijsten is in eerste instantie
een aangelegenheid van zorgverzekeraars en zorgaanbieders.
Zij hebben hierover al afspraken gemaakt. Ik wil hun eerst de kans geven
zelf de voorgenomen verbeteringen te realiseren. En ook daarbij geldt dat
als partijen er niet in slagen de gewenste voortgang zelf te realiseren, ik
dan zal bezien welke aanvullende acties ik kan ondernemen.
Op een aantal aanbevelingen van de commissie heb ik aangegeven dat ik,
met betrokken partijen, actie onderneem. Voor sommige aanbevelingen is
eerst nader onderzoek nodig. Over de nadere uitwerking zal in de tweede
helft van 2018 meer duidelijk worden.
Bij diverse onderwerpen heb ik aangekondigd samen met de Nederlandse
Zorgautoriteit (NZa) aan de slag te gaan. In overleg met de NZa wordt
besproken hoe deze activiteiten worden opgepakt. Ook hier is het
uitgangspunt dat in de tweede helft van 2018 meer duidelijk wordt.

A.

B.
C.

D.

E.

F.
G.
H.
I.

J.

K.

L.

M.

Kabinetsreactie

Hoe

De informatie over wat burgers en bedrijven bijdragen aan
zorg verbeteren. In het jaarverslag 2017 zal hier aandacht aan
besteed worden.
Met betrokken partijen aan de slag om tijdwinst te realiseren
in de verevening.
Versnelling bekendmaken van prijslijsten en de monitoring
daarvan betrekken bij de hoofdlijnenakkoorden.

Uitgevoerd vanaf
jaarverslag 2017.

In overleg met NZa bekijken hoe de bekendmaking van
prijslijsten in de praktijk ook op tijd gaat plaatsvinden.
In overleg met veldpartijen zal ik kijken of er aanvullende
landelijke afspraken gemaakt kunnen worden over professionalisering van de afspraken over tijdig declareren.
Voornemen van het kabinet is om nieuwe hoofdlijnenakkoorden te sluiten.

Bespreken met partijen wat zij aanvullend nodig hebben voor
het realiseren van horizontaal toezicht.
Met de NZa nagaan of, en zo ja hoe, het formaliseren van
regelruimte kan worden uitgevoerd.
Loskoppelen van het eigen risico van de DBC-systematiek
wordt niet uitgevoerd.
Waar er belemmeringen zijn in wet- of regelgeving om te
bekostigen op gezondheidswinst en uitkomsten, die samen
met de NZa oplossen.

De NZa vragen de aanbevelingen over de ontwikkeling van
nieuwe vormen van bekostiging en declaratie expliciet mee te
nemen in de doorontwikkeling van de bekostiging MSZ en
GGZ waarmee de NZa nu bezig is.
Partijen krijgen nog een laatste kans om vrijwillig goede
onderhandenwerkleveringen te realiseren. Lukt dit niet, dan
kijken hoe een verplichting in de regelgeving is op te nemen.
Met ZN, Vektis en ZiNL bespreken hoe we meer standaardisatie in aanlevering aan ZiNL kunnen bewerkstelligen waarbij
ook aandacht is voor het beperken van de administratieve
lasten voor verzekeraars.
Doorgaan op het pad dat is ingeslagen met het memorandum
van overeenstemming over informatievoorziening over de
zorguitgaven dat afspraken bevat tussen VWS, IGZ, NZa,
ZiNL, Vektis en ZN om zo goede toegang mogelijk te maken
tot de aanwezige zorggegevens.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 654, nr. 32

Onderzoek
Hierover zijn al eerder
afspraken gemaakt.
Boodschap delen met
veldpartijen.
Bespreken met NZa.
Boodschap delen met
veldpartijen.
Over hoofdlijnenakkoorden/bestuurlijke
afspraken vinden
gesprekken met
veldpartijen plaats.
Boodschap delen met
veldpartijen.
Bespreken met NZa.
Meegenomen in
programmaplan (naar
verwachting voorjaar
2018 naar de Tweede
Kamer)
Is besproken met NZa.

Boodschap delen met
veldpartijen.
Onderzoek

In uitvoering.

7

Kabinetsreactie

Hoe

Onderzoeken of en hoe een bijdrage tot een betere toegang
tot informatie kan worden gerealiseerd door in de zorgwetten
een soortgelijke passage op te nemen als voor het jeugdbeleid in de Jeugdwet staat.
Onderzoeken hoe SBR, of elementen daarvan, binnen het
beleid ingezet kan worden. In het Informatieberaad worden
afspraken gemaakt over informatie-uitwisseling.

Onderzoek

Onderzoek

De Tweede Kamer zal over de voortgang van alle activiteiten rond het
einde van 2018 worden geïnformeerd. Ook daarna zal ik de Kamer bij
gelegenheid blijven informeren over de voortgang. Als er aanleiding toe is
zal de voortgang van sommige activiteiten al eerder worden toegelicht.
Dit mede in antwoord op vragen van de leden van de D66-fractie.
De leden van de VVD-fractie vragen hoe de Minister zich zal inspannen om
de presentatie van de cijfers, bijvoorbeeld in de begroting en het
jaarverslag, beter te laten aansluiten bij de beleving van de burger en ook
vragen zij wanneer het resultaat zichtbaar zal zijn in begroting en
jaarverslag. Ook de leden van de CDA-fractie en de leden van de
D66-fractie vragen hiernaar.
In de jaarverslagen van VWS zal, met ingang van het jaarverslag over
2017, een tabel staan waarin wordt vermeld welke bedragen burgers en
bedrijven aan zorg hebben betaald in het verslagjaar en hoe die bedragen
zijn gewijzigd sinds de stand ontwerpbegroting van dat verslagjaar. Ook in
de begrotingen, met ingang van de begroting voor 2019, zal een tabel
staan die informatie geeft over de verwachte bijdragen van burgers en
bedrijven in het begrotingsjaar.
De leden van de VVD-fractie vragen ook hoe dit zich verhoudt tot de reeds
genomen maatregelen om meer inzicht te geven in het gevoerde en
geplande beleid in het jaarverslag en de begroting. Ik ga ervan uit dat hier
gedoeld wordt op de wens die het kabinet en de Kamer delen om de
kwaliteit van het jaarverslag te verbeteren, onder andere door meer
SMART te formuleren. Het opnemen van deze aanvullende informatie sluit
goed aan bij het streven om de kwaliteit van de verantwoording over het
VWS-beleid te verbeteren. Deze aanvullende informatie geeft een aspect
weer van de uitkomst van het gevoerde beleid. De waarden in de nieuwe
tabel zijn niet alleen het resultaat van het gevoerde beleid, maar worden
ook bepaald door autonome ontwikkelingen en (voor zover het de
nominale zorgpremies betreft) door het beleid van zorgverzekeraars.
De leden van de VVD-fractie vragen zich af op welke wijze de Minister de
Tweede Kamer informeert over zijn voorstellen hoe de definitieve
vereveningsronde kan worden vervroegd en het aantal vereveningsrondes kan worden verminderd.
Ik zal in overleg met de belangrijkste stakeholders onderzoeken of en op
welke wijze de vaststelling van de risicoverevening kan worden versneld.
Op basis van de resultaten van dit onderzoek zal ik de Kamer (periodiek)
informeren over de mogelijke voorstellen om het vaststellingstraject te
verkorten.
De leden van de VVD-fractie vragen zich af wat de gevolgen zijn van een
dergelijke versnelling voor zorgverzekeraars en voor het goed aansluiten
van de vereveningssystematiek bij de werkelijkheid.
Met de versnelling van de vaststelling heeft de zorgverzekeraar sneller
duidelijkheid over de kosten en mogelijke risico’s in een bepaald
vereveningsjaar. De gevolgen van de versnelling van de vaststelling van
het risicovereveningsmodel zal tijdens het onderzoek (verder) in kaart
gebracht worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 654, nr. 32

8

De leden van de VVD-fractie vragen welke mogelijkheden er nog meer zijn
om de declaratietermijnen te verkorten, zodat de definitieve schade eerder
bekend is en hoe het deel van de jaarschade waarvoor aan het einde van
het jaar verzekeraars nog geen declaratie hebben ontvangen, verder kan
worden teruggedrongen dan de huidige 30%, waarbij deze leden als
voorbeeld noemen het verlagen van het aantal dagen na behandeling en
verkorting van de sluittermijn van de DBC.
In de voorbereiding van het besluit tot verkorting van de maximale
DBC-duur in de medisch-specialistische zorg, die vanaf 2015 is doorgevoerd, heeft de NZa onderzocht wat de gevolgen op onder andere
medische herkenbaarheid en kostenhomogeniteit zouden zijn bij een
aantal varianten. Op basis daarvan is gekozen voor een verkorting van de
maximale DBC-duur van 365 naar 120 dagen. Bij de uitvoering hiervan is
gebleken dat een dergelijke wijziging in de productstructuur ingrijpend is
voor de sector. Een verdere verkorting van de maximale DBC-duur of
wijziging van de afsluitregels is voor mij dan ook niet aan de orde.
Het verkorten van de termijnen van declareren na sluiting van de DBC is
wel een goede optie om tijdwinst te realiseren. Dit is echter een zaak van
zorgverzekeraars en zorgaanbieders, waarbij diverse andere maatregelen
die de Commissie heeft voorgesteld (bijvoorbeeld het sneller vaststellen
van prijslijsten per prestatie) kunnen helpen.
De leden van de VVD-fractie vragen daarnaast naar mogelijkheden om
afspraken om maximale declaratietermijnen mee te nemen in de nieuwe
bekostigingssystematiek voor de GGZ. Het sneller beschikbaar komen van
informatie is een van de doelen die de NZa bij de opdracht voor de
ontwikkeling van de nieuwe bekostiging heeft meegekregen. Hiervoor
geldt bovendien wat ik hierboven voor de MSZ, heb aangegeven. Het
tijdig declareren is een zaak van zorgverzekeraars en zorgaanbieders,
waarbij diverse maatregelen die de Commissie heeft voorgesteld een
aanzienlijke bijdrage kunnen leveren.
De leden van de VVD-fractie vragen of het tijdig declareren en belonen
daarvan onderdeel zullen zijn van de nog te sluiten hoofdlijnenakkoorden.
In het onderhandelaarsakkoord medisch-specialistische zorg is sneller
declareren niet opgenomen. Dit is al een lopende afspraak en hoeft niet
herhaald te worden in dit akkoord.
De leden van de VVD-fractie vragen welke afspraken gemaakt kunnen
worden over het realiseren van een sectorbrede invoering van horizontaal
toezicht, wanneer dit kan plaatsvinden en in hoeverre dit ook nog wordt
meegenomen in de nog te sluiten hoofdlijnenakkoorden.
Horizontaal toezicht is een initiatief vanuit de sector zelf. Partijen zijn hier
reeds actief en op eigen initiatief mee aan de slag, nieuwe afspraken in de
hoofdlijnenakkoorden zijn niet nodig. VWS heeft geen actieve rol, maar
kan ondersteunen waar nodig. Zo is initiatiefpartijen op onder meer het
congres Rechtmatige Zorg op 19 april 2018 een podium geboden om – via
meerdere workshops – aandacht te vragen voor het gedachtegoed en
voor praktijkervaringen van horizontaal toezicht binnen zowel de MSZ als
de GGZ. Ook het programmaplan «Rechtmatige Zorg; Aanpak van fouten
en fraude 2018–2021», dat op 19 april 2018 naar de Tweede Kamer is
gestuurd (Kamerstuk 28 828, nr. 108) verwijst meermalen naar de
invoering van horizontaal toezicht. Daarnaast geeft VWS, net als andere
partijen, desgevraagd reactie op (tussen)producten over horizontaal
toezicht die vanuit het platform horizontaal toezicht worden opgesteld. Dit
met het oog op de samenhang met het bredere, landelijke beleid. Dit is
tevens een antwoord op de vraag van de CDA-fractie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 654, nr. 32

9

De leden van de VVD-fractie vragen naar de gevolgen van meer ruimte
bieden aan zorgverzekeraars en zorgaanbieders als het gaat om het begrip
rechtmatigheid, met enkele voorbeelden.
De gedachte bij het bieden van meer formele regelruimte is dat zorgverzekeraars en zorgaanbieders de mogelijkheid krijgen afspraken te maken in
plaats van of in aanvulling op de huidige regels. Door deze afspraken
formeel toe te staan, komt door uitvoering ervan de rechtmatigheid niet in
het geding. Zoals in (de bijlage bij) de kabinetsreactie al is aangegeven,
zijn er wel randvoorwaarden waaraan moet worden voldaan. Zo moeten
controle en toezicht op de naleving van de Zorgverzekeringswet (Zvw)
mogelijk zijn. De patiënt moet daadwerkelijk de zorg ontvangen waarop
deze redelijkerwijs is aangewezen, in overeenstemming met de stand van
wetenschap en praktijk. Verder moet, in het belang van patiënt en
premiebetaler, een correcte uitvoering van eigen betalingen en van de
risicoverevening mogelijk blijven. Een concreet voorbeeld van formele
regelruimte is het huidige max-max-tarief. Zorgverzekeraars en zorgaanbieders kunnen voor een aantal prestaties een tarief afspreken dat
(maximaal 10%) hoger is dan het door de NZa vastgestelde maximumtarief. Omdat de afspraak die door beide partijen is gemaakt, is toegestaan
onder de geldende regelgeving, komt de rechtmatigheid van de uitvoering
niet in gevaar.
De leden van de VVD-fractie vragen hoe het kabinet de inzet op de
ontwikkeling van uitkomstindicatoren vorm wil geven en hoe het kabinet
wil toewerken naar uitkomstbekostiging binnen het stelsel.
Ik ben voornemens dit voorjaar een programmaplan naar de Kamer te
sturen waarin wordt aangegeven hoe ik deze inzet zal vormgeven.
De leden van de VVD-fractie vragen wanneer meer duidelijk is over de
doorontwikkeling van de bekostiging van de MSZ en de GGZ door de NZa
en hoe daarin uitkomstbekostiging wordt meegenomen.
Voor de MSZ is de NZa op dit moment bezig met een advies over de
doorontwikkeling voor de lange termijn. De NZa consulteert hiervoor
branchepartijen, individuele instellingen en zorgverzekeraars om input te
krijgen voor de inhoudelijke strekking van dit advies. Het bevorderen van
waardegedreven zorg zal hierbij een van de belangrijkste uitgangspunten
zijn. Daarbij is de zorgvraag van de patiënt van belang en is de insteek te
faciliteren dat de zorgsector ruimte moet hebben om te kunnen innoveren
en maatwerk te leveren. De NZa levert het advies naar verwachting in de
zomer op.
In de huidige bekostiging van de MSZ is het al mogelijk om innovatieve
afspraken tussen verzekeraars en aanbieders te maken en deze mogelijkheden worden ook al benut. Indien sprake is van belemmeringen in de
bekostiging van innovatieve afspraken tussen verzekeraars en aanbieders
zal ik bezien of en op welke wijze hier oplossingen voor kunnen worden
gevonden.
De inhoudelijke contouren waarlangs de nieuwe GGZ-bekostiging nu
wordt ontwikkeld zijn toegelicht in de voortgangsrapportage van de NZa
die de vorige Minister van VWS op 12 september 2017 naar de Tweede
Kamer heeft gestuurd (Kamerstuk 25 424, nr. 371).
De Staatssecretaris zal de Kamer naar verwachting rond de zomer nader
informeren over de voortgang. Het nieuwe bekostigingsmodel is een
model waarin, beter dan in de huidige DBC-systematiek, een koppeling
wordt gelegd tussen de zwaarte van de zorgvraag van de patiënt en de
geleverde zorg. Hiermee wordt beoogd zorgaanbieders, zorgverzekeraars
en cliënten te ondersteunen bij het sturen op «gepast gebruik» van zorg.
Hoewel de door de NZa vast te stellen prestaties in het nieuwe model niet
zijn gebaseerd op uitkomstmetingen, vinden in het model wel verplicht
periodieke evaluaties plaats van de geleverde zorg met als doel te bepalen
of nog de goede zorg wordt geleverd en of de behandeling moet worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 654, nr. 32

10

opgeschaald, afgeschaald, ongewijzigd moet worden voortgezet of
gestopt. Ook dit weer met als doel de betrokkenen te ondersteunen bij het
sturen op «gepast gebruik».
De leden van de VVD-fractie en de leden van de CDA-fractie vragen naar
de overwegingen om partijen nog een kans te geven om goede leveringen
van onderhandenwerkinformatie te realiseren. Deze aanlevering is juist
iets wat tussen partijen speelt, ook al is er een publiek belang om het op
te lossen. Ik wil dit jaar nog bekijken of de ontwikkeling van de aanlevering rechtvaardigt om de aanlevering aan partijen over te laten.
Voordeel van vastleggen in regelgeving is dat het afdwingbaar wordt, dat
zou tenminste het uitgangspunt moeten zijn van vastlegging. Nadeel is
dat het zich niet bij uitstek leent voor vastlegging in regelgeving, omdat
het juist iets is wat tussen partijen speelt. De onderhandenwerkinformatie
wordt immers geleverd door aanbieders aan verzekeraars. De verzekeraars kunnen de informatie onder andere benutten voor hun raming van
de jaarschade. Dat heeft ook gevolgen voor het afdwingen door de
overheid van de levering en de handhaving.
Op de vraag van de leden van de CDA-fractie hoe in het jaarverslag op
een andere manier aandacht besteed zal worden aan de informatie over
wat burgers en bedrijven zelf bijdragen aan de zorg, verwijs ik naar het
antwoord op de vraag van de leden van de VVD-fractie.
De leden van de CDA-fractie en de leden van de D66-fractie hebben
vragen gesteld over mijn inschatting van de maximaal haalbare
versnelling van de definitieve verevening.
De vaststelling van de risicoverevening is een complex en grotendeels
volgtijdelijk proces. Het proces kent verschillende aspecten die de lange
definitieve vaststellingstermijn bepalen. Ten eerste wordt de lange tijd die
nodig is om jaar t definitief voor de verevening af te sluiten (1 april t+4)
veroorzaakt door lange doorloop- en declaratietijden: zowel de schade als
de zorginhoudelijke registraties zijn nodig voor de vaststelling. Met name
de GGZ en de wijkverpleging kennen lange doorlooptijden. Ten tweede
zijn naast de zorgverzekeraars ook Wlz-uitvoerders, de Belastingdienst,
het UWV en DUO betrokken bij de aanlevering van relevante gegevens.
Deze partijen dienen de gegevens met de hoogst mogelijke kwaliteit
(volledigheid en juistheid) aan te leveren en zijn daarbij ook weer
afhankelijk van andere partijen. Ook spelen de formele en materiële
controles op rechtmatigheid en het toezicht door de NZa een belangrijke
rol. Tot slot vergt ook de feitelijke vaststelling door het Zorginstituut de
nodige tijd.
Ik heb aangegeven de vereenvoudiging en verkorting van het traject
binnen het huidige stelsel te willen realiseren. Daarmee zijn de mogelijkheden voor verkorting van het vereveningstraject te zoeken in operationele en administratieve versnellingen.
Zoals ik heb aangegeven zal ik dit jaar in overleg met de belangrijkste
stakeholders onderzoeken of en op welke wijze de vaststelling van de
risicoverevening kan worden versneld. Dit lijkt mij de logische stap.
De leden van de CDA-fractie vragen naar een cijfermatige onderbouwing
van de versnelling in het vaststellen van de prijslijsten
Enkele weken geleden heeft de NZa uitgevraagd wat de stand van zaken is
met betrekking tot de prijzen voor het jaar 2018. Peildatum van deze
vragenlijst was half februari 2018. Zorgverzekeraars en ziekenhuizen
hebben aangegeven te verwachten op 1 april in ruim 90% van de gevallen
een akkoord te hebben met de ziekenhuizen over de prijzen. Met zbc’s
verwachten verzekeraars op 1 april een akkoord over prijzen te hebben in
vrijwel alle gevallen.
Zbc’s gaven aan op 1 april in circa 90% van de gevallen een akkoord te
hebben over de prijzen. Een vergelijking met 2017 is niet exact te maken,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 654, nr. 32

11

aangezien de peildatum anders is. Maar uit de monitor contractering 2017
bleek dat in december 2016 er voor de ziekenhuizen voor minder dan 10%
een prijslijst was afgesproken en voor de zbc’s ruim 40% volgens
verzekeraars (en ruim 50% volgens zbc’s).
De leden van de CDA-fractie vragen tevens waarom het kabinet er de
voorkeur aan geeft om het realiseren van deze versnelling aan de
betrokken partijen zelf over te laten en wanneer de Kamer geïnformeerd
wordt over het overleg met de NZa over hoe de bekendmaking van
prijslijsten in de praktijk op tijd gaat gebeuren.
De contractering tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders is een private
aangelegenheid op grond waarvan de behandelprijzen door partijen
worden vastgesteld en een versnelling van dat proces is dan ook primair
aan hen. Ten aanzien van de informatievoorziening aan verzekerden over
reeds tot stand gekomen tarieven van gecontracteerde zorg heeft mijn
ambtvoorganger de NZa verzocht om een traject te starten om het inzicht
van verzekerden in deze tarieven te vergroten. Zoals ik tijdens het
Algemeen Overleg over medisch-specialistische zorg van 4 april 2018 heb
gezegd, streeft de NZa ernaar mij dit voorjaar over dit traject en het
vervolg te informeren en zal ik deze brief aan de Kamer toesturen.
De leden van de CDA-fractie vragen daarnaast of het klopt dat ook de
contracteringsdeadline van 12 november vaak niet gehaald wordt, en dat
zelfs op 31 december nog vaak niet de gehele contractering volledig is
afgerond. Daarbij vragen zij naar de bereidheid om te komen tot een
verplichting voor zorgverzekeraars en zorgaanbieders om hun onderlinge
contractering per 12 november af te ronden en daarmee verzekerden
zekerheid te bieden voor het nieuwe verzekeringsjaar. Ook vragen deze
leden wanneer de NZa komt met een regeling voor zorgverzekeraars en
zorgaanbieders om de tussen hen gecontracteerde tarieven openbaar te
maken en of deze tarieven dan ook per 12 november, voorafgaand aan het
nieuwe verzekeringsjaar, bekend zouden moeten zijn.
Er is geen contracteringsdeadline op 12 november. Bestuurlijk is twee jaar
geleden afgesproken om te proberen zo ver mogelijk te zijn met de
contractering op het tijdstip waarop het overstapseizoen start (tegenwoordig 12 november), maar dit houdt niet in dat alle contracten dan ook
gesloten moeten zijn (Kamerstuk 29 689, nr. 695). Wat vooral belangrijk is,
is de informatievoorziening naar verzekerden. Verzekerden moeten
helderheid hebben als ze een zorgverzekeraar kiezen of die verzekeraar
zorg van een aanbieder wel of niet vergoedt. Daarvoor is het niet nodig
dat het contract ook al daadwerkelijk is gesloten.
Ik wil geen verplichting opleggen om op 12 november gereed te zijn met
contractering. Contractering is een private aangelegenheid. Het is aan
verzekeraars en aanbieders om al dan niet over te gaan tot contractering.
Wel zal ik met partijen in gesprek blijven over de contractering en met
name over de informatieverstrekking aan verzekerden.
Ten aanzien van het inzicht in de tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders gecontracteerde tarieven, wacht ik ook de hiervoor genoemde
brief van de NZa af.
Ik verwacht dat de NZa daarbij ook aandacht besteedt aan de tijdigheid
van de informatievoorziening aan verzekerden. Zoals hiervoor gemeld zal
ik zodra ik de brief van de NZa heb ontvangen, deze aan de Kamer
toesturen.
De leden van de CDA-fractie vragen op welke wijze het kabinet ondersteuning zal bieden om sectorbrede invoering van horizontaal toezicht te
bevorderen. Zie hiervoor het antwoord op de vraag over horizontaal
toezicht van de leden van de VVD-fractie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 654, nr. 32

12

De leden van de CDA-fractie vragen op welke wijze de wensen en
inzichten van (organisaties van) patiënten en/of cliënten bij de invulling
van de vrije regelruimte worden betrokken. De commissie Transparantie &
Tijdigheid heeft op dit punt geadviseerd om zorgverzekeraars en
zorgaanbieders meer ruimte te geven om samen het begrip «rechtmatigheid» van declaraties nader in te vullen waar het gaat om zorg die
voldoet aan de basiscriteria van de Zorgverzekeringswet. De Kamer heeft
eerder vragen gesteld over dit onderwerp in het kader van het
wetsvoorstel tot wijziging van de Wet marktordening gezondheidszorg en
enkele andere wetten in verband met aanpassingen van de tarief- en
prestatieregulering en het markttoezicht op het terrein van de gezondheidszorg (Kamerstuk 34 445, nrs. 5 en 8).
Op dit moment wordt samen met de NZa verkend wat de mogelijkheden
zijn om zorgverzekeraars en zorgaanbieders zelf in te vullen declarabele
prestaties te laten afspreken. Het vergroten van de ruimte voor verzekeraar en aanbieder om afspraken te maken over de te leveren zorg,
maakt dat beter bij verzekerden passende prestaties kunnen worden
overeengekomen. Het biedt patiënten en cliënten ook zelf meer ruimte om
met zorgaanbieders afspraken te maken over de zorg die zij nodig hebben.
Daarbij is van belang dat zorg voldoende transparant en vergelijkbaar is.
Het eerder genoemde wetsvoorstel bevat daar voorwaarden voor.
Daarnaast werkt het kabinet aan een programma met als doel het
beschikbaar stellen van uitkomstinformatie voor ten minste 50% van de
ziektelast, zodat patiënten/cliënten beter geïnformeerde keuzes kunnen
maken.
Hoewel in eerste instantie zorgaanbieders en zorgverzekeraars de ruimte
krijgen om samen prestaties af te spreken, worden op deze manier ook
(organisaties van) patiënten en/of cliënten beter in de positie gebracht om
hun wensen met de zorgaanbieders in te vullen.
Op de vragen van de leden van de CDA-fractie over de levering van
onderhandenwerkinformatie, verwijs ik naar het antwoord op de vraag
van de leden van de VVD-fractie.
Op de vraag van de leden van de D66-fractie hoe in de begroting en in het
jaarverslag op een andere manier aandacht besteed zal worden aan de
informatie over wat burgers en bedrijven zelf bijdragen aan de zorg,
verwijs ik naar het antwoord op de vraag van de leden van de VVD-fractie.
De leden van de D66-fractie vragen of ik ook nog andere mogelijkheden
zie om het perspectief van de burger een meer centrale plaats te geven
dan het aanpassen van de begroting en het jaarverslag. Naar mijn mening
zijn juist de begroting en jaarverslag het meest geschikt hiertoe, omdat
juist in deze stukken de vooruitblik en de terugblik op het beleid integraal
wordt gepresenteerd.
De leden van de D66-fractie vragen zich af waarom een versnelling van
anderhalf jaar niet mogelijk wordt geacht. Tevens hebben de leden van de
D66-fractie gevraagd of de aanbeveling tot versnelling ter sprake wordt
gebracht tijdens de gesprekken met betrokken partijen, en in overleg
bezien wat mogelijk is, waarbij een zo groot mogelijke tijdswinst het
streven is.
Deze vragen zijn beantwoord bij de antwoorden op de vragen van de
leden van de CDA-fractie.
De leden van de D66-fractie vragen op welke termijn het mogelijk zou zijn
dat prijslijsten gelijk met contractafspraken bekend worden gemaakt.
Daarnaast vragen deze leden te reageren op de opmerking van de
Consumentenbond, dat de deadline van 12 november slechts het
bekendmaken van de huidige stand van zaken betreft, maar dat het
consumenten geen definitieve duidelijkheid biedt over de contractering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 654, nr. 32

13

De datum van 12 november van jaar t-1 is een streefdatum voor wat
betreft de contractering. Op dat moment hoeft de contractering niet
afgerond te zijn. Na 12 november t-1 mag er ook nog gecontracteerd
worden, dat is ook zeker gewenst als er bijvoorbeeld nieuwe toetreders
komen of innovatieve zorg in de loop van het jaar komt, die aanvullend
gecontracteerd kan worden.
Op dat moment moet er wel duidelijkheid zijn voor verzekerden hoe het
staat met de vergoeding van zorg. Een verzekeraar kan, ook als er nog
geen contract is, aangeven dat de zorg vergoed wordt als ware er wel een
contract. Een verzekeraar kan echter ook aangeven dat het nog niet
bekend is welke vergoeding er plaats zal vinden of dat er wordt vergoed
als ongecontracteerde zorg als een verzekerde van een bepaalde
zorgaanbieder zorg ontvangt. Met name de categorie «nog niet bekend»
levert inderdaad geen definitieve duidelijkheid op voor verzekerden.
Bestuurlijk is afgesproken ernaar te streven om deze categorie zo klein
mogelijk te houden (zie ook de antwoorden op de vragen van de leden
van de CDA-fractie). Zoals ik ook heb aangegeven in mijn brief over het
overstapseizoen, is op 18 december gekeken hoe de informatievoorziening was. Op dat moment was de categorie «nog niet bekend» enkele
procenten.
Op het moment dat de contractering is afgerond, kunnen verzekeraars
verzekerden ook inzicht bieden in de tarieven van de gecontracteerde
zorg. Zoals ik in antwoord op vragen van de leden van de CDA-fractie heb
toegelicht, is de NZa door mijn voorgangster gevraagd om het inzicht van
verzekerden in gecontracteerde tarieven te vergroten, en streeft de NZa
ernaar mij in het voorjaar per brief te informeren over de stand van zaken
en vervolgstappen. Ik verwacht dat de NZa daarbij ook aandacht besteedt
aan de tijdigheid van de informatievoorziening aan verzekerden. Zodra ik
de brief van de NZa heb ontvangen, zal ik deze ook aan de Kamer
toesturen.
De leden van de D66-fractie vragen hoe vaak al gebruik wordt gemaakt
van financiering van zorg met positieve prikkels voor gezondheidszorg of
uitkomsten van zorg. Ook willen deze leden weten of deze mogelijkheden
voldoende bekend zijn en meer kunnen worden gestimuleerd.
Nieuwe manieren van financieren, gericht op gezondheidswinst of
uitkomsten van zorg, sluiten aan bij de ambities van dit kabinet om het
belang van alle betrokken partijen in de zorg meer te richten op de
uitkomst van de zorg in plaats van omzet en om kwaliteit meer centraal te
laten staan in de zorginkoop. Dit gebeurt al op verschillende plaatsen via
de contractering door zorgverzekeraars. Zorgaanbieders en zorgverzekeraars zijn vrij om hier afspraken over te maken. Het is mij daardoor niet
bekend hoe vaak hier al gebruik van gemaakt wordt. Wel heb ik in mijn
reactie op het advies van de Raad voor de Volksgezondheid en Samenleving (RVS) over de rol van zorginkoop in het zorgstelsel enkele
voorbeelden benoemd.2
Ik ondersteun deze beweging, volg de initiatieven met interesse en ik ga
met initiatiefnemers in gesprek. Daarbij deel ik graag de goede
voorbeelden, zodat anderen hier ook van kunnen leren en deze beweging
gestimuleerd wordt. Mochten er belemmeringen zijn in wet- of regelgeving, dan kijk ik, samen met de NZa, of deze opgelost kunnen worden
door regels aan te passen of eventueel door het starten van een
experiment.
Op de vraag van de leden van de D66-fractie of het verschijnen van een
voortgangsrapportage rond het einde van 2018 betekent dat consumenten
voor het nieuwe polisjaar dus niet meer duidelijkheid zullen hebben,
bijvoorbeeld met betrekking tot de prijslijsten, kan ik antwoorden dat de
2

Kamerstuk 29 689, nr. 884

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 654, nr. 32

14

acties die in de kabinetsreactie zijn aangekondigd in gang worden gezet,
zoals is aangegeven bij het antwoord op de vragen van de leden van de
VVD-fractie. Over de voortgang informeer ik de Kamer rond het einde van
2018. Ik hoop dat ik in die rapportage al voortgang kan melden op een
aantal onderdelen. Uiteraard zullen acties die op korte termijn effect
kunnen sorteren niet hoeven te wachten op de voortgangsrapportage eind
2018.
De SP-fractie vraagt naar de concrete verbeteringen die het kabinet
voornemens is te realiseren die vanuit het perspectief van de burger van
belang zijn. De concrete acties zijn vermeld bij het antwoord op de vragen
van de leden van de VVD-fractie. Zoals het rapport van de Commissie
toelicht zijn de verschillende thema’s van belang vanuit het perspectief
van de burger.
Op de vraag van de leden van de SP-fractie of het kabinet inziet dat het
klopt dat zonder stelselwijziging verbetering mogelijk is, maar het altijd zal
blijven bij reparaties, wil ik antwoorden dat het zorgstelsel juist gericht is
op het stimuleren van aanbieders en verzekeraars om hun klanten
(patiënten en verzekerden) zo goed mogelijk te bedienen.
De leden van de SP-fractie vragen welk instrument het kabinet in handen
heeft om zorgverzekeraars te dwingen binnen de uitgavenkaders meer
geld uit te geven, wanneer de zorgplicht in het gedrang komt. Daarbij
vragen deze leden te erkennen dat dit nodig is, aangezien de impasse
tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders op dit moment niet adequaat
doorbroken kan worden door de NZa.
Zorgverzekeraars dwingen om meer geld uit te geven is niet mogelijk. Dit
lijkt mij ongewenst. Ik wil zorgverzekeraars niet verplichten om meer geld
uit te geven. Waar het om gaat is dat verzekerden de zorg krijgen die
nodig is. Daar kan extra geld voor nodig zijn, maar dat hoeft niet.
Daarvoor ligt een zorgplicht bij zorgverzekeraars. En daarop worden
zorgverzekeraars ook aangesproken. De NZa houdt hier ook toezicht op en
kan zo optreden richting verzekeraars.
De leden van de SP-fractie vragen zich af hoe verklaard kan worden dat de
definitieve verevening anderhalf tot een jaar eerder vastgesteld kan
worden dan nu het geval is.
Zoals ik heb aangegeven in antwoord op de vragen van de leden van de
VVD-fractie, zal ik eerst in overleg treden met de belangrijkste stakeholders. Met hen zal ik onderzoeken of en op welke wijze de vaststelling
van de risicoverevening kan worden versneld. Of versnelling plaats kan
vinden, en onder welke voorwaarden, moet dus nog blijken.
De SP-fractie vraagt hoe het kabinet het verlichten van de administratiedruk meeneemt bij het nagaan of de zorgverzekeraars en zorgaanbieders meer ruimte kunnen krijgen om het begrip rechtmatigheid van
declaraties samen nader in te vullen.
Het formaliseren van regelruimte geeft rust, omdat hiermee de declaratieregelgeving, en daarmee een stuk invulling van wat rechtmatig is, beter
kan aansluiten bij de zorg die in een concrete situatie nodig is en bij
innovatieve ontwikkelingen die goed zijn voor de kwaliteit van zorg.
Daardoor hoeft er achteraf minder discussie te ontstaan over de rechtmatigheid van de declaratie van zorg die nodig en goed was voor de cliënt,
omdat niet aan bepaalde formele regels werd voldaan. Een ander doel
van het formaliseren van regelruimte is om de administratieve lasten te
verminderen.
Waar de afspraken tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders zouden
uitmonden in extra administratieve lasten, bijvoorbeeld omdat voldaan
zou moeten worden aan gedetailleerde eisen die ook nog verschillend zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 654, nr. 32

15

tussen zorgverzekeraars, zou dit zijn doel voorbij schieten. Ik wil dan ook
bij het uitwerken van de mogelijkheden met de sector in overleg hoe we
hiermee niet alleen meer rust en zekerheid maar ook een daling van de
administratieve lasten kunnen bereiken.
De leden van de SP-fractie vragen wie toezicht houdt op de uitvoering van
de zorgakkoorden en wie ingrijpt wanneer de afspraken niet worden
nagekomen.
De uitvoering van de zorgakkoorden, het houden van toezicht op dat
proces en zo nodig bijsturen ligt in handen van de partijen van het
bestuurlijk hoofdlijnenakkoord. De voortgang van de uitvoering wordt
periodiek besproken in diverse bestuurlijke overleggen.
De leden van de SP-fractie vragen naar de toegevoegde waarde van de
DBC-financiering en naar de bereidheid om te kijken naar nieuwe
manieren van bekostiging.
De NZa heeft voor een eerder plan van aanpak doorontwikkeling
productstructuur3 veldpartijen geconsulteerd en doet dat voor het
lopende traject doorontwikkeling MSZ ook. Uit deze consultaties met het
veld komt naar voren dat rust en stabiliteit in de bekostigingssystematiek
worden gewaardeerd. Grote wijzigingen in de bekostigingssystematiek
worden op dit moment niet wenselijk geacht. Daarbij is ook relevant dat
de huidige bekostigingssystematiek voldoende ruimte biedt om in de
contractering tussen zorgverzekeraars en aanbieders tot afspraken te
komen waarbij uitkomsten in plaats van verrichtingen meer het
uitgangspunt zijn. Bijvoorbeeld via meerjarencontracten, door een
gezamenlijke toekomstvisie, is het makkelijker om afspraken te maken
over kwaliteit, zorg beschikbaar te houden en de kosten te beheersen.
Met de invoering van de DBC-systematiek en de doorontwikkeling naar
DOT in 2012 is overigens bereikt dat een meer gedetailleerd inzicht in de
productie van ziekenhuizen is ontstaan. Daarnaast leveren de declaratiegegevens meer eenduidig en vergelijkbaar gegevens op patiëntniveau.
Daarnaast bevat de systematiek informatiehandvatten voor benchmarking
en wordt de informatie uit DBC’s ook gebruikt voor de risicoverevening en
de verrekening van het eigen risico. Zonder meer deze systematiek los
laten, vind ik daarom niet wenselijk. Indien sprake is van belemmeringen
in de bekostiging van innovatieve afspraken tussen verzekeraars en
aanbieders zal ik bezien of en op welke wijze hier oplossingen voor
kunnen worden gevonden.
Voor de doorontwikkeling van de bekostiging MSZ zijn onder andere
waardegedreven zorg en het vereenvoudigen en verminderen van
administratieve lasten thema’s die de NZa hierbij meeneemt. De aanbeveling van de commissie over nieuwe vormen van bekostiging en
declaratie heb ik ook aan de NZa meegegeven ten behoeve van het
doorontwikkeltraject.
De SP-fractie vraagt of het kabinet haar analyse deelt dat het DBC-systeem
in plaats van transparantie juist onduidelijkheid creëert over de
zorgkosten, aangezien de duur van DBC’s erg lang kan zijn waardoor
zorgverzekeraars vaak pas veel later een declaratie ontvangen.
In de aanbeveling over nieuwe vormen van bekostiging en declaratie
geeft ook de Commissie een voorkeur aan voor een declaratiesysteem
met prestaties die per dag kunnen worden afgerekend in plaats van de
huidige DBC’s.
In de kabinetsreactie is al aangegeven dat ik de NZa zal verzoeken de
aanbevelingen van de Commissie expliciet te (blijven) betrekken bij de
verdere (door)ontwikkeling van de tarief- en prestatiesystemen voor de
3

Kamerstuk 34 300 XVI, nr. 160

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 654, nr. 32

16

MSZ en GGZ en hier expliciet op in te gaan bij hun advisering over deze
systemen. Een kanttekening is hierbij op zijn plaats. Van zorgverzekeraars
en zorgaanbieders krijg ik signalen dat zij wel degelijk prijs stellen op de
informatie die ze met het DBC-systeem ontvangen. Een nieuw bekostigingssysteem zou dus ten minste evenveel informatie voor deze partijen
moeten opleveren.
De leden van de SP-fractie vragen naar het beeld dat het kabinet heeft van
de beleving van de patiënten als het gaat om de relatie tussen DBC en
eigen risico, de hoogte van het eigen risico en de transparantie van de
prijzen, goede zorg en zelf te dragen lasten.
Van belang is hoe de prijzen van DBC’s neerslaan in het eigen risico en
niet hoe het eigen risico zich vertaalt naar DBC’s. Immers, de kosten van
de verleende zorg – in dit geval de prijs van een DBC – bepalen de hoogte
van het eigen risico dat een verzekerde verschuldigd is. Bij de DBC’s leidt
de hoogte van het in rekening gebrachte eigen risico in de MSZ en GGZ
bij een deel van de patiënten tot vragen. Meer transparantie van de echte
(DBC-)prijzen zal leiden tot meer duidelijkheid en daarmee tot minder
vragen van verzekerden.
Om ervoor te zorgen dat gedurende deze kabinetsperiode de kosten van
het eigen risico voor verzekerden die relatief veel zorg gebruiken beperkt
blijven, is in het regeerakkoord 2017–2021 afgesproken het verplicht eigen
risico tot en met 2021 te bevriezen op € 385. Het daartoe strekkende
wetsvoorstel is op 9 april jl. bij de Tweede Kamer ingediend (Kamerstuk
34 929).
De leden van de SP-fractie vragen toe te lichten waarom door het
loskoppelen van het eigen risico van de DBC-systematiek het kostenbewustzijn van verzekerden af kan nemen, aangezien de eigen bijdragen bij
alle zorgaanbieders hetzelfde zijn, en wat het doel van het kostenbewustzijn van de patiënt is ten aanzien van het eigen risico.
Deze aanbeveling van de commissie houdt in dat, anders dan bij de
huidige DBC-systematiek, de eigen bijdragen die voor het eigen risico
meetellen bij alle zorgaanbieders hetzelfde zijn. Hierdoor kan het
kostenbewustzijn van verzekerden afnemen. Ik vind het echter van belang
dat verzekerden inzicht hebben in kostenverschillen tussen zorgaanbieders en – naast andere overwegingen zoals kwaliteit – die verschillen
kunnen betrekken bij hun keuze voor een bepaalde zorgaanbieder. Dat is
een van de redenen dat mijn beleid gericht blijft op het vergroten van de
transparantie van echte prijzen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 654, nr. 32

17