Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

32 847

Integrale visie op de woningmarkt

Nr. 711

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 januari 2021
Hierbij stuur ik u, mede namens de Minister van VWS, de eerste Monitor
Ouderenhuisvesting. Met deze monitor geef ik invulling aan de motie van
de leden Ronnes en Koerhuis1 en de in de Eerste Kamer aangenomen
motie van het lid Van Rooijen.2 Gelijktijdig met deze brief stuur ik de
Monitor naar de voorzitter van de Eerste Kamer.
Rapport en databank
De Monitor Ouderenhuisvesting bestaat uit een rapport en een openbare
databank (55plus.cijfersoverwonen.nl)3. Het rapport geeft inzicht in
ontwikkelingen op macroniveau. Denk aan de ontwikkeling in type
huishoudens en verhuisbewegingen die ouderen maken. De databank
bevat gegevens op gemeentelijk niveau. Per gemeente staan er gegevens
in over het aantal ouderen, inclusief leeftijdscategorie, de vraag van
ouderen op woongebied, het woningaanbod en de ondernomen verhuizingen. Bij de Monitor Ouderenhuisvesting is gekozen voor een groeimodel. Jaarlijks zullen het rapport en de databank worden geactualiseerd
en uitgebreid. In deze eerste monitor is extra aandacht besteed aan de
woonsituatie van ouderen met een fysieke beperking en de woningen die
voor deze groep geschikt zijn. Ik wil benadrukken dat dit een deel van de
woonzorgopgave weergeeft, maar niet de gehele opgave. In dit rapport is
bijvoorbeeld de opgave aan geclusterde woonvormen nog niet meegenomen. Via de databank is dit dankzij een koppeling met de Monitor
Geclusterde Woonvormen op lokaal niveau wel beschikbaar.

1

Kamerstuk 35 300 VII, nr. 58
Kamerstuk 35 347, L
3
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
2

kst-32847-711
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 847, nr. 711

1

Sterke groei aantal 55+ huishoudens
Een aantal uitkomsten uit de monitor geven een beeld van de opgave:
• Het aantal 55+ huishoudens stijgt de komende vijftien jaar van 3,7
miljoen in 2020 naar 4,5 miljoen in 2035. Het aantal 75+ huishoudens
groeit relatief nog harder. In 2020 behoort 13% van het totale aantal
huishoudens tot deze groep, in 2035 zal dat 19% bedragen. Dit is de
groep waar de beperkingen sterk toenemen.
• De woonwensen en verhuismotieven verschillen sterk tussen de groep
onder en boven de 75 jaar. Bij meer dan 65% van de verhuisgeneigde
75-plussers is gezondheid of behoefte aan zorg het belangrijkste
verhuismotief. Voor de 55–64 jarigen is dat percentage 15%. Zij willen
vooral verhuizen vanwege de huidige woning of woonomgeving.
• Van de verhuisgeneigde 75-plussers heeft 67% een voorkeur voor een
speciaal voor ouderen bestemde woning – met name in een complex.
Onder verhuisgeneigde 55–64-jarigen is dit 26%.
• Het toegenomen eigenwoningbezit van de afgelopen decennia is goed
zichtbaar in de monitor, in de groep 55–64 woont 67% in een eigen
woning, in de groep 75–84 is dat 53%.
In deze eerste monitor is de groep ouderen met een fysieke beperking
gekwantificeerd. Op dit moment zijn er ruim 600.000 55+plushuishoudens
waarvan ten minste een lid een fysieke beperking heeft, zoals moeite met
trap op- en aflopen, gaan zitten en opstaan uit bed. De monitor geeft ook
informatie over het aantal woningen dat geschikt is voor mensen met een
fysieke beperking, of voor minder dan € 10.000 geschikt te maken is. Dit
zijn er in Nederland op dit moment 6,73 miljoen woningen; 86% van de
totale woningvoorraad. Uit de monitor blijkt dat op dit moment 61.000
ouderen met een fysieke beperking in een voor hen ongeschikte woning
wonen. Dit aantal kan door nieuwbouw, maar ook door een betere
allocatie en/of toewijzing worden teruggebracht.
Monitor Geclusterde Woonvormen
Naast de groep met een fysieke beperking is er een woon(zorg)opgave
voor ouderen die graag in een geclusterde woonvorm willen wonen. Bij
deze woonvorm staat de interactie tussen bewoners centraal, onder
andere een ontmoetingsruimte biedt daar de mogelijkheid toe. De
monitor Geclusterde woonvormen voor ouderen
(www.monitorgeclusterdwonen.nl) bestaat uit een overzicht van het
aanbod, voornamelijk aangeleverd door gemeenten, woningcorporaties
en burgerinitiatieven.4 De nieuwe monitor is bijna gereed. De onderzoekers van deze monitor hebben aangegeven dat het aantal gemeenten
dat deze monitor bestrijkt is gestegen van 66% in 2019 tot 83% aan het
einde van 2020. Het aantal geïnventariseerde woonlocaties is gestegen
van 1.903 naar 2.524, met een stijging van het aantal wooneenheden van
91.467 verdeeld over 235 gemeenten naar 120.106 in 295 gemeenten. De
komende periode zullen de onderzoekers de gegevens nader bestuderen
om meer inzicht te krijgen in de verandering tussen 2019 en 2020: wat er
aan nieuwe wooneenheden bijgekomen is of is getransformeerd en wat
een verrijking is van eerdere data.
Meer woningen voor ouderen
Om ervoor te zorgen dat ouderen ook in de toekomst goed wonen is een
groter, ander woningaanbod nodig. De monitor ouderenhuisvesting laat
zien welke opgave er ligt voor de groep ouderen met een fysieke
beperking. De opgave voor de gehele groep ouderen is breder. Hiermee
zijn de Minister van VWS en ik, samen met andere instanties en organi4

Kamerstukken 31 765 en 34 104, nr. 488.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 847, nr. 711

2

saties, op verschillende manieren mee aan de slag. In de voortgangsrapportage Langer Thuis5 zijn we uitgebreid ingegaan op de acties die het
kabinet onderneemt om te komen tot een groter aanbod. Het gaat
bijvoorbeeld om de Taskforce Wonen en Zorg, die bestaat uit de ministeries van VWS en BZK de VNG, Aedes en Actiz. Deze taskforce is bezig
om ervoor te zorgen dat medio 2021 in elke gemeente een woonzorganalyse en woonzorgvisie is gemaakt. De woonzorgvisie is het
uitgangspunt voor bindende prestatieafspraken met de betrokken
organisaties. De databank die onderdeel uitmaakt van de Monitor
Ouderenhuisvesting, kan gemeenten helpen bij de vaststelling van hun
opgave. Samen met de ambassadeurs van de Taskforce wordt in elke
regio een bijeenkomst georganiseerd om de opgave op het gebied van
wonen en zorg aan te pakken. Gemeenten kunnen op verschillende
manieren ondersteund worden bij de totstandkoming van de woonzorganalyses en -visies. Er is een ondersteuningsteam Wonen en zorg voor
concrete hulpvragen, een handreiking, een leerkring voor gemeenten
waarin door beleidsmedewerkers van een gemeente een woonzorgvisie
wordt ontwikkeld en er zijn webinars geweest.
Recent heb ik voor 2021 en 2022 € 20 miljoen per jaar beschikbaar gesteld
om de bouw van geclusterde woonvormen voor ouderen te ondersteunen. Dit doe ik door een financiële tegemoetkoming voor algemene
voorzieningen zoals de ontmoetingsruimte. In gesprekken met
gemeenten, woningcorporaties, marktpartijen en burgerinitiatieven wordt
de financiering van dergelijke voorzieningen namelijk als knelpunt
opgegeven. Ik zal u voor 1 mei 2021 over de invulling van de regeling
informeren.
Tot slot
De databank bevat waardevolle informatie voor het lokale niveau. Via de
Taskforce Wonen en Zorg, betrokken koepelorganisaties en kennispartners
zal ik gemeenten, woningcorporaties, zorgaanbieders en private partijen
attenderen op de mogelijkheden van de ontsloten informatie.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

5

Tweede Voortgangsrapportage Langer thuis Bijlage bij Kamerstuk 31 765, nr. 523

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 847, nr. 711

3