Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 2557

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 december 2022
Bij brief van 1 december heeft u de Minister van Buitenlandse Zaken,
namens de Vaste Commissie voor Buitenlandse Zaken, verzocht u te
informeren over het voorstel van de Europese Dienst voor Extern
Optreden (EDEO) over de ophoging van het financieringsplafond van de
Europese Vredesfaciliteit (EPF) en de positie van het kabinet hieromtrent.
Via deze brief reageer ik op dit verzoek, mede namens de Minister van
Defensie. Het voorstel van EDEO is vanwege de rubricering vertrouwelijk
bijgevoegd en is voor Kamerleden ook in te zien via het Delegates Portal
van de EU.1
De EPF wordt gebruikt voor het financieren van de gemeenschappelijke
kosten van militaire EU missies en operaties, en voor steunmaatregelen
(lethale en non-lethale capaciteitsopbouw in derde landen). Het financiële
plafond van de EPF is EUR 5.692 miljoen (2021–2027). Van dit bedrag is
reeds EUR 4.882 miljoen gecommitteerd, waaronder EUR 3,1 miljard
steun aan de Oekraïense strijdkrachten. Dit betekent dat er nog
EUR 810 miljoen (14%) te besteden is tot en met 2027. Dit bedrag is
onvoldoende om in overeenstemming met de Europese ambities de
Oekraïense strijdkrachten via de EPF te blijven steunen alsook in andere
regio’s van de wereld actief te blijven op het gebied van veiligheid en
defensie.
Op verzoek van EU lidstaten, waaronder Nederland, heeft de EDEO opties
gepresenteerd voor ophoging van het financieringsplafond. Het voorstel
wordt besproken tijdens de Raad Buitenlandse Zaken op 12 december, en
de EDEO zet in op een politiek besluit tijdens de Europese Raad van
15–16 december. De eerste optie is een eenmalige ophoging van
EUR 5,5 miljard. De tweede optie is een initiële ophoging van

1

kst-21501-02-2557
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Ter vertrouwelijke inzage gelegd, alleen voor de leden, bij het Centraal Informatiepunt Tweede
Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2557

1

EUR 2 miljard en een finale ophoging later.2 Voor beide opties, welke
hieronder verder worden toegelicht, geldt dat de Nederlandse bijdrage
ca. 5,9% bedraagt en wordt uitgespreid over de aankomende jaren tot en
met 2027.
In de vertrouwelijke bijlage staat meer informatie over de
EUR 4.882 miljoen die reeds aan steunmaatregelen en missies en
operaties is gecommitteerd. Na de ophoging van het financieringsplafond
zal het kabinet de jaarlijkse EPF terug- en vooruitblik naar uw Kamer
sturen met daarin meer informatie over de inzet van de EPF.
Optie 1: Eenmalige ophoging van EUR 5,5 mld.
Ten grondslag aan deze optie ligt een inschatting van de EDEO van het
bedrag dat nodig is om Oekraïne te blijven steunen, en om tot en met
2027 op het huidige niveau door te gaan met missies en operaties en
steunmaatregelen in de rest van de wereld. In de berekening van de EDEO
wordt EUR 3 mld. voorzien voor additionele steun aan Oekraïne en
EUR 2,5 mld. voor steunmaatregelen en missies en operaties elders. In de
bijlage treft u meer gedetailleerdere informatie over de opbouw van dit
bedrag. De EDEO benadrukt dat het om ruwe schattingen gaat, gebaseerd
op de jaren 2021 en 2022. De voordelen van deze optie zijn onder andere
dat het voor een langere periode financiële voorspelbaarheid biedt voor
militaire steun aan Oekraïne en andere voor de EU belangrijke regio’s in
de wereld en dat maar één keer de procedure hoeft te worden doorlopen
voor ophoging van het financieringsplafond. Daarnaast wordt op deze
manier een krachtig politiek signaal gegeven over de inzet en ambities
van de EU.
Optie 2: Initiële ophoging van EUR 2 mld. en latere finale ophoging
De tweede optie is om het financieringsplafond gradueel op te hogen.
Volgens de EDEO kan een initiële ophoging van EUR 2 mld. voorkomen
dat de steun aan Oekraïne nu abrupt wordt onderbroken. Wel is een
ophoging van EUR 2 mld. onvoldoende om ook in de rest van de wereld
op het huidige niveau actief te blijven. Additionele middelen zijn dus
vereist voor EU-missies -en operaties en steunmaatregelen tot en met
2027. De EDEO geeft aan dat een nieuw besluit over een nog nader te
bepalen aanvullende ophoging van het EPF financieringsplafond nodig zal
zijn in de loop van 2023 of begin 2024. Deze tweede optie maakt het
enerzijds mogelijk om Oekraïne op de korte termijn te kunnen blijven
steunen. Anderzijds biedt het de tijd en ruimte om aankomend jaar op
basis van actuele prognoses te bepalen hoeveel financiële ruimte er tot
2027 nodig zal zijn.
Inzet kabinet
Het kabinet beraadt zich momenteel over de twee opties en is
voornemens hier binnenkort over te besluiten, in samenhang met de
bredere steun van Nederland voor Oekraïne en de ambities voor de rol
van de EU in de wereld. Het Europese krachtenveld is nog in ontwikkeling
en zal mede bepalend zijn voor de vorm en het moment van het besluit.
Een deel van de lidstaten neigt naar een eenmalige substantiële ophoging
waarmee de EPF naar verwachting tot en met 2027 vooruit kan, terwijl

2

De genoemde bedragen zijn in 2018 prijzen, conform Europese begrotingssystematiek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2557

2

andere lidstaten bij voorkeur gefaseerd ophogen. Naar verwachting zal
een groot deel van de lidstaten pas bij de ER 15–16 december een
definitieve voorkeur uitspreken.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
W.B. Hoekstra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2557

3