Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 504

Wijziging van enkele belastingwetten en enige
andere wetten (Belastingplan 2011)

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 26 oktober 2010
Inhoudsopgave
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.

kst-32504-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Algemeen
Bestrijding constructies en fraude
Reparatie constructies onroerende zaken
Reparatie constructies winstvennootschappen
Reparatie aftrek wegens geen of geringe eigenwoningschuld
Automatische gegevensuitwisseling
(Innovatief) ondernemerschap
Stimulering speur- en ontwikkelingswerk
Verlaging tarief vennootschapbelasting
Tijdelijke verruiming verliesverrekening in de Vpb
Verlengen tijdelijke willekeurige afschrijving
Maatregelen ter tijdelijke ondersteuning van de woningmarkt
Tijdelijke verlenging termijn verhuisregeling
Herleving hypotheekrenteaftrek na tijdelijke verhuur
Tijdelijke verlenging termijn doorverkoop woningen
Tijdelijke verlaging btw-tarief arbeidskosten renovatie
woningen
Vergroening en mobiliteit
Stilzetten afbouw BPM
BPM en MRB voor motoren
Onderzoek naar periodieke aanpassing zuinigheidsgrenzen
Faciliteit Euro-6 dieselpersonenauto’s
Motorrijtuigenbelasting bij autobussen
Koopkrachtpakket 2011
Verruiming werkkostenregeling
Verhoging tabaksaccijns
Budgettaire aspecten
Gevolgen voor bedrijfsleven en burger
Artikelsgewijze toelichting
Overig

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

Blz.
2
2
4
10
11
12
13
13
15
18
19
21
23
24
25
27
29
32
34
35
36
37
38
42
46
47
48
48
50

1

1. Algemeen
Voorafgaand aan de beantwoording van de door de diverse fracties
gestelde vragen wil ik mijn dank uitspreken aan de (voormalige) Minister
van Financiën die verantwoordelijk is voor indiening van dit wetsvoorstel.
Door aanvaarding van mijn ambt rust nu op mij de taak uw vragen te
beantwoorden.
Deze nota naar aanleiding van het verslag gaat vergezeld van een nota
van wijzing waarin enkele voornamelijk technische aanpassingen zijn
opgenomen. Tevens is een tweede nota van wijziging in voorbereiding die
enkele fiscale maatregelen uit het Regeerakkoord «Vrijheid en verantwoordelijkheid» (hierna: Regeerakkoord) bevat die per 1 januari 2011 dienen in
te gaan. Deze wordt u zo spoedig mogelijk toegezonden.
Het kabinet heeft met belangstelling kennis genomen van de vragen en
opmerkingen van de fracties van de VVD, de PvdA, de PVV, het CDA, de
SP, D66, GroenLinks, de ChristenUnie en de SGP. Het verheugt mij dat
deze leden met belangstelling kennis hebben genomen van het onderhavige wetsvoorstel. Het kabinet dankt de leden van de fracties van het
CDA en de SGP voor hun waardering voor de inzet ter bevordering van
(innovatief) ondernemerschap en de voorgestelde maatregelen op het
gebied van de woningmarkt. Voorts is het kabinet verheugd over de steun
van de fracties van de PvdA, het CDA, de SP en de SGP voor de maatregelen ter bestrijding van constructies en fraude.
Bij de beantwoording van de vragen is zoveel mogelijk de volgorde van
het verslag aangehouden. Voor zover de vraag in een andere paragraaf is
beantwoord, is op de oorspronkelijke plaats van de vraag in het verslag
een verwijzing opgenomen naar het onderdeel waar die vraag is
beantwoord.1
De leden van de fractie van de PvdA gaan ervan uit dat zij in de
gelegenheid worden gesteld om ook schriftelijke vragen te stellen over de
aangekondigde nota van wijziging in verband met het Regeerakkoord.
Naar aanleiding daarvan wordt opgemerkt dat de Kamer vanzelfsprekend
zelf beslist over de mogelijkheid tot het stellen van schriftelijke vragen
over de aangekondigde nota van wijziging in verband met het Regeerakkoord. Voorts wordt in reactie op een vraag van deze leden opgemerkt dat
alle gestelde vragen inderdaad door het nieuwe kabinet worden
beantwoord.
2. Bestrijding constructies en fraude

1
Deze verwijzingen zijn niet opgenomen bij
de vragen rondom vergroening en mobiliteit.
Deze zijn alle binnen de paragrafen 17 tot en
met 22 opgenomen.

De leden van de fracties van de PvdA, het CDA en de SP vragen naar de
geschatte omvang van het totale bedrag dat gemoeid is met constructies
en fraude. De leden van de fractie van de PvdA vragen zich af hoe de
opbrengst voor de constructiebestrijding in het onderhavige wetsvoorstel
van € 264 mln. per jaar is geraamd. De leden van de fractie van de VVD
vragen hoe de opbrengst van OZL-constructies van € 150 mln. is
geraamd. De leden van de fracties van de SP en de ChristenUnie vragen
naar de opbrengst van de voorgestelde wijziging van artikel 20a van de
Wet op de vennootschapsbelasting 1969 (Wet Vpb 1969) om de handel in
winst- en verliesvennootschappen te ontmoedigen. De leden van de
fracties van de de VVD en PvdA vragen hoe de opbrengst van de
laatstgenoemde wijziging is geraamd. Deze vragen worden hierna
gezamenlijk beantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

2

Bij constructies gaat het in het algemeen om het bewust op een bepaalde
wijze vormgeven van activiteiten waarbij de vorm vooral is ingegeven
door de wens om door middel van een onbedoeld gebruik van wettelijke
mogelijkheden de belastingheffing in Nederland te verminderen of te
vermijden. Belastingontwijking door fiscale constructies is in beginsel niet
illegaal, doch in sommige gevallen maatschappelijk en/of fiscaal hoogst
ongewenst. Constructiebestrijding is een beleids- en wetsmutatie om
maatschappelijk en/of fiscaal ongewenst gedrag (ongewenste
taxplanning) tegen te gaan. Fiscale constructies en belastingontwijking
zijn in de regel lastig waarneembaar, veel elementen van constructies zijn
verborgen in belastingaangifte of zijn alleen zichtbaar voor buitenlandse
fiscale autoriteiten. De in het onderhavige wetsvoorstel opgenomen
maatregelen ter bestrijding van constructies zijn geraamd op basis van
(deel)waarnemingen van en door de Belastingdienst, geaggregeerd
aangiftemateriaal zoals zogenaamde queries, extrapolatiemodellen en
casuïstiek. Deze ramingen zijn tevens gebaseerd op literatuuronderzoek
en consultaties van en overleggen met kennisgroepen en belastinginspecteurs. De opbrengst van € 264 mln. blijft een schatting, maar wel een
behoedzame en voorzichtige schatting. Met betrekking tot overdrachtsbelasting lopen de schattingen van de ontweken belasting uiteen van enkele
tientallen tot enkele honderden miljoenen euro’s per jaar. In wetenschappelijk onderzoek van Universiteit Leiden1 werd geconcludeerd dat met de
huidige wet de grotere vastgoedtransacties door belastingconstructies
regelmatig vrij van overdrachtsbelasting plaatsvinden en de staat
hierdoor honderden miljoenen euro misloopt. Het belang is geraamd op
€ 150 mln. De opbrengst van de voorgestelde wijziging van artikel 20a
van de Wet Vpb 1969 om de handel in winst- en verliesvennootschappen
te ontmoedigen, bedraagt € 100 mln. Deze raming is gebaseerd op
ervaringen van de Belastingdienst. Deze heeft geconstateerd dat de
constructie die in het onderhavige wetsvoorstel wordt bestreden door
bepaalde financiële intermediairs actief in de markt wordt gezet. De
raming van de derving is tot stand gekomen op basis van bekende
gevallen en op basis van contacten van de Belastingdienst met de
betrokken intermediairs.
Belastingfraude/belastingontduiking kan worden gedefinieerd als het
minder of niet betalen van belasting door het niet naleven van de fiscale
wetgeving. Bij belastingfraude/belastingontduiking is er sprake van een
wetsovertreding. Fraudebestrijding ziet op het handhaven van de huidige
wet. De omvang van ontdoken belastingen/belastingfraude is nog lastiger
waar te nemen dan bij constructies. Het is onbekend welk deel van de
fraude onzichtbaar blijft en welke proportie wordt gedetecteerd. In Europa
lopen de schattingen uiteen van enkele promillages tot enkele tientallen
procenten van de belastinginkomsten. Bekend is dat de noordelijke
lidstaten van de EU, waaronder Nederland, een relatief goede belastingmoraal kennen, waardoor de omvang van belastingfraude naar
verwachting relatief beperkt is. De afgelopen jaren zijn diverse maatregelen ter bestrijding van belastingfraude aangescherpt en verder
ontwikkeld, zoals de verhoging van de vergrijpboete naar 300%, het
tegengaan van «zwart sparen» en het uitwisselen van fiscaal relevante
informatie in internationaal verband.

1
Gassler, Y.E. (2006). De verkrijging van
aandelen in de overdrachtsbelasting.
Deventer: Kluwer.

De leden van de fractie van de PvdA vragen of de belastingderving als
gevolg van de constructies waarvoor in dit wetsvoorstel maatregelen zijn
getroffen, al jarenlang zo hoog is, of dat dit de afgelopen tijd sterk is
toegenomen. En in het eerste geval, of deze maatregelen dan niet eerder
waren te nemen of, in het tweede geval, of duidelijk is wat hiervan de
oorzaak is. De leden van de fractie van het CDA vragen hoe lang het
kabinet de constructies in de overdrachtsbelasting met onroerende
zaaklichamen (OZL’s) in beeld heeft. Zoals hiervoor is vermeld, is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

3

belastingontwijking, zoals een fiscale constructie, meestal moeilijk
waarneembaar. De mate en vorm van de ontwikkeling van belastingontwijking met dit soort constructies, alsmede de oorzaak daarvan, zijn niet
met zekerheid vast te stellen. De signalen vanuit de praktijk en wetenschap, dat deze constructies zijn ontstaan, zijn van de afgelopen jaren.
De leden van de fractie van de PvdA vragen of er meer maatregelen
gericht op het bestrijden van constructies in de pijplijn zitten. De leden
van de fractie van de SP hebben vragen gesteld over het tegengaan van
constructies waarbij ze onder meer vragen of er nog andere bekende
constructies zijn die nog niet tegengegaan kunnen worden. De leden van
de fractie van de SP vragen voorts of hier een opsomming van gegeven
kan worden en van de daarbij behorende budgettaire bedragen. Zoals
hiervoor is aangegeven gaat het bij constructies in het algemeen om het
bewust op een bepaalde wijze vormgeven van activiteiten waarbij de
vorm met name is ingegeven door de wens om door middel van een
onbedoeld gebruik van wettelijke mogelijkheden de belastingheffing in
Nederland te reduceren of te vermijden. De Belastingdienst heeft met het
oog hierop al sinds jaar en dag een meldpunt ingericht, de Coördinatiegroep Constructiebestrijding. De binnen deze groep werkzame specialisten analyseren en beoordelen de gemelde constructies op bestrijdingsmogelijkheden. Als deze analyse leidt tot de conclusie dat bestrijding
binnen het bestaande wettelijke kader niet mogelijk is, wordt in overleg
met het departement gekeken naar mogelijkheden om via een aanpassing
van de wet deze constructies onmogelijk te maken. Het opzetten van
constructies door adviseurs en het bestrijden daarvan is een continu
proces. Er zijn dan ook geen constructies die het kabinet niet kan of wil
tegengaan, integendeel: waar het maar enigszins wenselijk en mogelijk is
worden constructies bestreden. Naast dit repressieve deel van de aanpak
moet in dit verband ook de preventieve kant worden genoemd: het
horizontaal toezicht. In de gesprekken van de Belastingdienst met
ondernemingen, branches en adviseurs over horizontaal toezicht wordt dit
type fiscaal gedrag ook nadrukkelijk betrokken.
3. Reparatie constructies onroerende zaken
De leden van de fracties van de VVD, het CDA en de SGP vragen het
kabinet of het meetellen van buitenlandse onroerende zaken voor de
bezitseis voor de kwalificatie als OZL nadelige effecten zal hebben op het
investeringsklimaat voor Nederlands vastgoed. Voorts vragen de leden
van de fractie van de VVD of er geen grote kans op tegenvallers bestaat
als buitenlandse fondsen Nederlands onroerend goed gaan mijden. Het
meetellen van buitenlandse onroerende zaken voor de bezitseis zal er naar
mening van het kabinet niet toe leiden dat buitenlandse vastgoedmaatschappijen minder snel geneigd zullen zijn Nederlandse onroerende zaken
in hun beleggingsportefeuille op te nemen. Buitenlandse investeerders
die Nederlandse onroerende zaken aankopen zijn gewoonlijk overdrachtsbelasting verschuldigd. Hierin brengen de voorgestelde wijzigingen geen
verandering. Indien buitenlandse investeerders een aanmerkelijk belang
in een OZL verkrijgen is onder de voorwaarden van artikel 4 van de Wet
op belastingen rechtsverkeer 1970 (hierna WBR) overdrachtsbelasting
verschuldigd. Eén van deze voorwaarden is de bezitseis. Om onder de
nieuwe regels te kwalificeren voor deze bezitseis dienen de bezittingen
van het lichaam op het moment van verkrijging van de aandelen dan wel
in het daaraan voorafgaande jaar, voor meer dan 50% te bestaan of te
hebben bestaan uit onroerende zaken. Tegelijkertijd dienen deze bezittingen voor ten minste 30% te bestaan uit in Nederland gelegen onroerende zaken. Dit betekent dat buitenlandse investeerders pas met
overdrachtsbelasting worden geconfronteerd indien substantieel in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

4

Nederlandse (fictieve) onroerende zaken wordt geïnvesteerd. Dit is voor
Nederlandse investeerders niet anders.
De leden van de fractie van de VVD vragen het kabinet in te gaan op de
mening van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (hierna: NOB)
dat het meetellen van buitenlandse onroerende zaken voor de bezitseis
geen wezenlijke bijdrage levert aan het bestrijden van constructies. De
leden van de fractie van het CDA vragen hoe deze maatregel constructies
aanpakt. Anders dan de NOB stelt, is de ervaring van de Belastingdienst
juist dat er in de praktijk wel degelijk buitenlandse onroerende zaken door
OZL’s worden verkregen. Deze verkrijging vindt rechtstreeks plaats, maar
ook indirect door de verkrijging van aandelen in een ander lichaam met
buitenlandse onroerende zaken. Een dergelijke verkrijging van (een
belang in) buitenlandse onroerende zaken kan ook bedrijfseconomisch
interessant zijn. De verkrijging gaat dan hand in hand met een verwatering van de bezittingen, waardoor de OZL-status afgeworpen wordt en
geen overdrachtsbelasting is verschuldigd.
De leden van de fractie van de VVD vragen het kabinet te reageren op de
reactie van de NOB die van «overkill» spreekt met betrekking tot het
voorgestelde artikel 4, vierde lid, onderdeel a, van de WBR. De NOB wijst
in haar commentaar ter illustratie op het in de artikelsgewijze toelichting
opgenomen voorbeeld. Indien in het gegeven voorbeeld, zo stelt de NOB,
V BV slechts 25% van de aandelen in OZL X BV wenst te verkrijgen, dan
zal een aankoop van de aandelen in C BV als gevolg van de voorgestelde
wettekst leiden tot heffing van overdrachtsbelasting, terwijl een rechtstreekse verkrijging van de aandelen in OZL X BV op grond van artikel 4,
derde lid, onderdeel b, van de WBR, niet zou leiden tot heffing van
overdrachtsbelasting. Dat laatste is juist en in de gegeven situatie ook
door de voorgestelde maatregel beoogd. Als gevolg van de verplichte
toerekening is C BV een OZL en zal een verkrijging van alle aandelen C BV
leiden tot heffing van overdrachtsbelasting. De NOB geeft terecht aan dat
een verkrijging van de 25% aandelen in OZL X BV niet leidt tot heffing van
overdrachtsbelasting. Een koper die slechts een belang van 25% in OZL X
BV wenst te verkrijgen, zal logischerwijze rechtstreeks de 25% aandelen in
OZL X BV kopen en niet de 100% aandelen in C BV. Een aankoop van de
aandelen C BV leidt immers tot een additionele financieringslast omdat de
niet benodigde overige roerende bezittingen met een waarde van € 1 mln.
moeten worden meegekocht. In de praktijk is nu juist gebleken dat een
dergelijke indirecte verkrijging van de aandelen in een OZL voornamelijk
plaatsvindt om overdrachtsbelasting te ontgaan bij een verkrijging van
een substantieel deel (in het voorbeeld 50%) in een OZL.
Overigens is het door de NOB gesignaleerde probleem één zijde van de
medaille. De andere zijde betreft de situatie dat de deelneming van het
lichaam waarvan moet worden vastgesteld of sprake is van een OZL, geen
onroerende zaken bezit. Dan vindt er in de situatie van het voorbeeld
eveneens een pro rata toerekening plaats van bezittingen en schulden. In
die situatie zullen de vennootschappen in het voorbeeld door de voorgestelde maatregel niet als OZL worden gekwalificeerd.
De leden van de fractie van de VVD vragen tevens te reageren op de
opmerkingen van de NOB over de uitvoerbaarheid van de bepaling. Om
vast te stellen of een aandelentransactie met een OZL leidt tot verschuldigdheid van overdrachtsbelasting zal, zoals thans ook het geval is, steeds
een onderzoek moeten plaatsvinden bij personen en hun vennootschapsstructuren. De verkrijger van de aandelen van de vennootschap, van welke
vennootschap bepaald moet worden of sprake is van een OZL, zal zich
terdege vergewissen van de waarde van die aandelen. Bij de waardebepaling van die aandelen zal de waarde van het saldo van de bezittingen en
de schulden worden vastgesteld. En tot die bezittingen behoort ook de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

5

waarde van de minderheidsdeelneming(en). Ook daarover heeft de
potentiële koper een waardeoordeel omdat het immers een onderdeel van
de koopprijs van de aandelen vormt. Daarbij gaat koop en verkoop van
aandelen in de praktijk veelal gepaard met een due diligence onderzoek,
dat zich normaliter niet alleen richt op financiële, juridische en commerciële aspecten, doch tevens op fiscale aspecten. Gebruikelijk is daarbij dat
de verkopende partij de fiscale positie (waaronder een eventuele
OZL-status) van de vennootschap wier aandelen worden verkocht,
kenbaar maakt aan de kopende partij. Dit ter voorkoming van eventuele
aansprakelijkheid voor die gevolgen. Gezien het bovenstaande deelt het
kabinet de bezorgdheid van de NOB niet en ziet het kabinet derhalve geen
aanleiding om voor deze situatie een tegenbewijsregeling in het leven te
roepen.
Het voorstel van de NOB om de term «rechten uit bestaande aandelen» te
vervangen door de term «aandeelhoudersrechten», de leden van de
fractie van de VVD vragen daarnaar, acht het kabinet niet noodzakelijk.
Met dat voorstel beoogt de NOB duidelijker te laten uitkomen dat de
verkrijging van optierechten geen belastbaar feit is. Optierechten worden
echter niet beschouwd als rechten uit aandelen doch veeleer als rechten
om aandelen te kopen of verkopen. De term «rechten uit bestaande
aandelen» ziet slechts op rechten die een wijziging brengen in het belang
dat die aandelen in het OZL hebben, en niet op uitsluitend zeggenschapsrechten die geen wijziging in voorgenoemd belang met zich mee brengen.
De NOB wijst erop dat in het kader van de invoering van het begrip
«belang» in artikel 4 van de WBR is aangegeven dat optierechten op
aandelen geen belang in de zin van artikel 4, derde lid, van de WBR
vormen. Hierdoor is de verkrijging van dergelijke rechten geen belastbaar
feit. Het is inderdaad juist dat de verkrijging van optierechten en converteerbare obligatieleningen «in beginsel» geen belastbaar feit vormen. In
beginsel, omdat afhankelijk van de formulering van het optierecht en
eventueel tezamen met andere al dan niet samenhangende overeenkomsten, een samenstel van rechten en verplichtingen met betrekking tot
die aandelen kan ontstaan dat gekwalificeerd kan worden als economische eigendom als bedoeld in artikel 2, tweede lid, van de WBR. Op dit
punt zijn verder geen nieuwe inzichten.
De leden van de fractie van de VVD vragen of de omzetting van gewone
aandelen in een onroerende zaakonderneming in cumulatief preferente
aandelen in gevallen van bedrijfsopvolging leidt tot heffing van
overdrachtsbelasting. Het kabinet is van mening dat indien een dergelijke
omzetting tot gevolg heeft dat het belang in de onroerende zaakonderneming verschuift naar de aandeelhouder met de gewone aandelen
sprake is van een verkrijging en dus van een belastbaar feit voor de
overdrachtsbelasting. Deze situatie is immers materieel vergelijkbaar met
de koop van de aandelen in het OZL door de opvolger. Dan is er immers
ook sprake van een belastbaar feit. De kwalificatie als «OZL» wordt
bepaald door de bezitseis alsmede door de doeleis. Of al dan niet een
materiële onderneming wordt gedreven is daarbij niet relevant. In de
gevallen dat een OZL een materiële onderneming drijft bestaat de
mogelijkheid dat die onderneming onder voorwaarden vrijgesteld kan
worden overgedragen tegen uitreiking van aandelen. Op grond van de
WBR is een dergelijke bedrijfsfusie mogelijk tegen uitreiking van
cumulatief preferente aandelen. De verkrijging van aandelen in een OZL
krachtens erfrecht is op grond van artikel 3, eerste lid, onderdeel a, van de
WBR geen belastbaar feit voor de overdrachtsbelasting. Of het OZL een
materiële onderneming drijft of niet is daarbij niet relevant.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

6

De leden van de fractie van de VVD vragen het kabinet te bevestigen dat
een notaris geen rol heeft bij de inning van overdrachtsbelasting en
evenmin aansprakelijk is voor de overdrachtsbelasting die voortvloeit uit
de akte (artikel 42 van de Invorderingswet 1990) met betrekking tot een
door de voorgestelde wijzigingen belaste verkrijging. Rechten uit
bestaande aandelen worden aangemerkt als aandelen als bedoeld in
artikel 4, eerste lid, onderdeel a, en het derde lid van de WBR. Als
de wijziging van rechten uit bestaande aandelen leidt tot een belaste
verkrijging voor de overdrachtsbelasting in de zin van artikel 4 van de
WBR wordt de aangifte niet gedaan op grond van artikel 18 van de WBR,
jo artikel 21a van de Uitvoeringsregeling Algemene wet inzake rijksbelastingen 1994. Er zal dan separaat aangifte gedaan moeten worden door de
verkrijger. In de situatie dat niet krachtens artikel 18 van de WBR
overdrachtsbelasting moet worden voldaan is artikel 42, eerste lid, van de
Invorderingswet 1990 niet van toepassing, hetgeen betekent dat de
notaris op grond van deze bepaling niet hoofdelijk aansprakelijk is.
De leden van de fractie van de VVD vragen aan het kabinet of het
wenselijk is een overgangsregeling te maken die ertoe leidt dat de
referentieperiode niet verder terugwerkt dan de datum van inwerkingtreding van de voorgestelde wetswijziging. De leden van de fractie van de
ChristenUnie vragen of er een overgangsfase geldt voor lichamen die nu
niet onder de bezitseis vallen en door de voorgestelde wetswijziging
straks wel. Het kabinet gaat er van uit dat zich in de praktijk geen
overgangsproblemen zullen voordoen. Voor de toepassing van de
referentieperiode werken de gewijzigde uitgangspunten namelijk niet
verder terug dan de datum van inwerkingtreding van de wetswijziging.
Indien een lichaam op enig moment in het jaar voorafgaand aan de
inwerkingtreding van dit wetsvoorstel voldoet aan de «oude» uitgangspunten en op het moment van inwerkingtreding van dit voorstel niet, ook
niet op basis van de nieuw geformuleerde uitgangspunten, blijft de
OZL-status behouden totdat de «oude» referentieperiode voorbij is.
Hierna zal een uitwerking worden gegeven van een door de leden van de
fractie van de VVD gegeven voorbeeld.
Voorbeeld
De actiefzijde van de balans van een lichaam bestaat in 2010 voor
60% uit in Nederland gelegen onroerende zaken (nu nog geen OZL).
Dit lichaam vervreemdt vóór 1 januari 2011 20% van de bezittingen,
zijnde onroerende zaken. Per 1 januari 2011 bestaat hierdoor 40%
van de actiefzijde van de balans uit in Nederland gelegen onroerende zaken.
Uitwerking
In 2010 is op grond van de wettelijke uitgangspunten zoals die luiden
vóór inwerkingtreding van het wetsvoorstel, geen sprake van een
OZL. Per 1 januari 2011, aangenomen dat het wetsvoorstel tot wet
wordt verheven, voldoet het lichaam ook niet aan de «nieuw»
geformuleerde uitgangspunten. Het lichaam kwalificeert op het
moment van inwerkingtreding van de voorgestelde wetswijziging
dan ook niet als een OZL omdat niet meer dan 50% van de bezittingen uit onroerende zaken bestaan. Indien echter in het gegeven
voorbeeld de actiefzijde van de balans van het lichaam voor 75% uit
in Nederland gelegen onroerende zaken bestaat en er wordt vóór
1 januari 2011 30% verkocht, dan blijft het lichaam op basis van de
oude regeling een OZL totdat de «oude» referentieperiode voorbij is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

7

De leden van de fracties van de VVD en het CDA vragen wat het kabinet
verstaat onder het begrip «normale bedrijfsuitoefening». Of een bezitting
voortvloeit uit de normale bedrijfsuitoefening van een lichaam zal moeten
blijken aan de hand van feiten en omstandigheden. De statutaire
doelstelling is daarbij van ondergeschikt belang. Dit begrip is aldus een
open norm, die in de praktijk nadere invulling zal krijgen. Wel kan worden
aangegeven dat het begrip niet slechts van toepassing is op OZL’s die een
materiële onderneming drijven, doch ook met betrekking tot OZL’s die
geen materiële onderneming drijven. Relevant zijn de feitelijke activiteiten
van het lichaam. De term bedrijfsuitoefening moet in dat kader ruim
worden bezien. Onder het geforceerd of kunstmatig verwerven van meer
dan 30% overige bezittingen in het zicht van een verkoop van aandelen in
een OZL, de leden van de fractie van de SP en de ChristenUnie vragen
daarnaar, verstaat het kabinet de verwerving van niet uit de normale
bedrijfsuitoefening opkomende overige bezittingen teneinde de
OZL-status af te werpen.
De leden van de fractie van de VVD vragen om een reactie op de
opmerking van VNO-NCW en MKB-Nederland die graag bevestigd zien
dat een normale bedrijfsoverdracht niet door de heffing van overdrachtsbelasting wordt getroffen als gevolg van de voorgestelde maatregelen.
Het kabinet bevestigt volmondig dat «normale» bedrijfsoverdrachten
buiten schot blijven. Er wordt alleen overdrachtsbelasting geheven indien
de aandelen van een lichaam zijn te beschouwen als een «fictieve
onroerende zaak». Hiervoor is met name van belang de in artikel 4 van de
WBR gestelde doeleis voor de kwalificatie als OZL. Deze doeleis houdt in
dat de door een lichaam gehouden onroerende zaken dienstbaar moeten
zijn aan het exploiteren, vervreemden, verkrijgen van die onroerende
zaken. In alle gevallen waarbij de onroerende zaken hoofdzakelijk gebruikt
worden voor de eigen bedrijfsuitoefening, bijvoorbeeld bij de groentewinkel, de bakkerswinkel, het hotel etc., wordt niet voldaan aan deze
doeleis en is heffing van overdrachtsbelasting derhalve niet aan de orde,
ook niet indien de waarde van de onroerende zaak meer dan 50% van de
totale bezittingen van het lichaam vormt en dus wel wordt voldaan aan de
bezitseis. Gelet op het voorgaande is het dan ook niet nodig, de leden van
de fractie van de PVV vragen daarnaar, om een uitzondering op te nemen
voor normale bedrijfsoverdrachten.
De leden van de fractie van het CDA en de ChristenUnie vragen het
kabinet naar de achtergrond van het vervangen van het hoofdzakelijkheidscriterium door het grotendeelscriterium. De leden van de fractie van
het CDA vragen in hoeverre deze uitbreiding constructies aanpakt
alsmede in hoeverre het grotendeelscriterium beter past bij het
uitgangspunt dat economisch gelijke gevallen, fiscaal gelijk behandeld
dienen te worden. De leden van de fractie van de PVV vragen of het voor
de constructiebestrijding bij OZL’s niet voldoende is alleen het
«oppompen» te voorkomen. De maatregelen die het «oppompen»
tegengaan zijn niet voldoende voor een adequate constructiebestrijding
bij OZL’s. Het blijkt in de praktijk namelijk vrij eenvoudig om, al dan niet
gekunsteld, voor meer dan 30% van de totale bezittingen niet onroerende
bezittingen te verwerven en daarmee de OZL-status te ontlopen. Daarbij
moet tevens in acht worden genomen dat de exploitatie van onroerende
zaken toch al de nodige overige, niet onroerende, bezittingen met zich
meebrengt. In de praktijk kan dus worden volstaan met een investering in
overige (niet voor de bedrijfsuitoefening noodzakelijke) bezittingen van
aanzienlijk minder dan 30% van de totale bezittingen. In het algemeen
deel van de memorie van toelichting is een aantal voorbeelden daarvan
genoemd. De voorgestelde maatregelen hebben slechts een beperkte
werking. Ze zien immers slechts op rechtsbetrekkingen tussen gelieerde
lichamen, waarvan aannemelijk moet worden gemaakt dat ze voortvloeien

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

8

uit de normale bedrijfsuitoefening. In de praktijk is gebleken dat juist uit
dergelijke rechtsbetrekkingen voortvloeiende bezittingen worden gebruikt
om de OZL-status af te werpen. Maar ook andere bezittingen kunnen en
zullen naar verwachting die rol gaan vervullen. Het vervangen van het
hoofdzakelijkheidscriterium door het grotendeelscriterium vormt,
complementair aan de overige voorgestelde maatregelen, een adequaat
wapen in de bestrijding van constructies die erop gericht zijn overdrachtsbelasting ter zake de verkrijging van aandelen in een OZL te ontgaan. De
toepassing van het grotendeelscriterium heeft tot gevolg dat 50% aan
overige (niet onroerende) bezittingen moeten worden verkregen om de
OZL-status te ontlopen. Bij toepassing van het grotendeelscriterium blijft
sprake van een lichaam met het karakter van een OZL. De bezittingen van
het lichaam bestaan daarbij immers grotendeels uit onroerende zaken.
Over een verkrijging van aandelen in een dergelijk lichaam wordt dus,
evenals over een rechtstreekse verkrijging van onroerende zaken,
overdrachtsbelasting geheven. Daardoor wordt beter aangesloten bij het
uitgangspunt dat economisch gelijke (vergelijkbare) gevallen, fiscaal gelijk
behandeld dienen te worden. Hierbij wordt nog opgemerkt dat slechts
overdrachtsbelasting is verschuldigd over de waarde van de in Nederland
gelegen onroerende zaken van het lichaam. Overige bezittingen blijven
buiten de grondslag.
De leden van de fractie van de PVV vragen waarom de bezitseis niet in zijn
geheel kan vervallen. Een dergelijke ingreep zou tot gevolg hebben dat
overdrachtsbelasting is verschuldigd bij de verkrijging van aandelen in
lichamen die, in welke geringe mate dan ook, onroerende zaken bezitten
die hoofdzakelijk dienstbaar zijn aan het verkrijgen, vervreemden of
exploiteren van onroerende zaken. De verkregen aandelen hebben dan in
de meeste gevallen echter niet het karakter van een (fictieve) onroerende
zaak. Een dergelijke maatregel is een forse uitbreiding van de belastinggrondslag, is disproportioneel en vormt overigens een belemmering voor
de handel in aandelen.
Verder vragen de leden van de fractie van de PVV zich af of bij de
aanscherping van de bezitseis geen «overkill» ontstaat indien de
verkrijging van de onroerende zaken in de btw-sfeer plaatsvindt en
vervolgens 6% overdrachtsbelasting wordt geheven over de waarde van
in Nederland gelegen onroerende zaken bij verkoop van de aandelen in
het OZL. De heffing van overdrachtbelasting kan onder omstandigheden
samenlopen met de heffing van btw. Dat is het geval indien de levering
van een onroerende zaak in de btw-sfeer plaatsvindt. Om in die situatie
cumulatie van belastingheffing ter zake van dezelfde verkrijging/levering
van een onroerende zaak te voorkomen, is in artikel 15, eerste lid,
onderdeel a, van de WBR een vrijstelling voor de overdrachtsbelasting
opgenomen. De levering van aandelen in een OZL vindt niet in de
btw-sfeer plaats. Hierdoor is er dus geen cumulatie met heffing van
overdrachtsbelasting. Er is naar mening van het kabinet dus geen sprake
van overkill.
De leden van de fractie van het CDA vragen om nader in te gaan op de
uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van artikel 4 van de WBR. Ook
vragen zij of kan worden toegelicht waarom met deze aanpassingen geen
verhoging van de administratieve lasten zijn gemoeid. Het kabinet
verwacht dat in de praktijk als gevolg van het pakket aan voorgestelde
maatregelen minder inspanning zal worden gestoken in het verwateren
van bezittingen van vennootschappen om de status van OZL af te werpen
en daarmee de heffing van overdrachtsbelasting te ontlopen. Daarnaast is
de verwachting dat meer dan voorheen aandelentransacties in OZL’s
plaats zullen maken voor de rechtstreekse aankoop van de onderliggende
onroerende zaken. Bij de keuze om aandelen in een OZL te kopen in plaats

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

9

van de onderliggende onroerende zaken speelt de heffing van
overdrachtsbelasting een belangrijke rol. Het rechtstreeks aankopen van
onroerende zaken in plaats van de aandelen in OZL’s leidt tot minder
administratieve lasten. Uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid zijn dus
beter dan voorheen, als gevolg van de verminderde aantallen, gewaarborgd.
De vragen van de leden van de fractie van het CDA over hoelang het
kabinet de constructies met onroerende zaaklichamen al in beeld heeft en
naar een indicatie van de misgelopen belastingopbrengsten als gevolg
van constructies zijn beantwoord in paragraaf 2.
De leden van de fractie van de SP vragen of er geen criterium bestaat dat
voorschrijft dat de overige bezittingen al geruime tijd in bezit moeten zijn
voorafgaand aan de verkoop. Dit criterium is de opgenomen referentieperiode van een jaar. Voorts vragen deze leden waarom het kabinet heeft
gekozen voor een 50%-criterium en niet voor bijvoorbeeld 40% of 30% of
meer onroerende zaken. Het antwoord daarop luidt dat een percentage
van 30 of 40 zou leiden tot overkill.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen of door de voorgestelde wetswijziging dubbele belastingheffing kan ontstaan. Deze vraag
wordt ontkennend beantwoord. Buitenlandse onroerende zaken worden
uitsluitend voor de bezitseis meegeteld, dus voor de vraag of een
vennootschap het karakter heeft van een OZL. De maatstaf van heffing
betreft op grond van het internationaal algemeen aanvaarde situsbeginsel
echter slechts de waarde van in Nederland gelegen onroerende zaken.
4. Reparatie constructies winstvennootschappen
De leden van de fracties van de VVD en ChristenUnie zijn benieuwd naar
de toename van de administratieve lasten die met de reparatie van de
constructies winstvennootschappen gepaard gaat. Het gaat om een
verfijning van de antimisbruikbepaling tegen de handel in verliesvennootschappen. Die bepaling wordt alleen in uitzonderlijke gevallen toegepast.
Dit is eigen aan bepalingen die tot doel hebben bepaalde situaties of
gedrag te voorkomen. Nieuw is dat in het jaar van de belangenwijziging
de winst fiscaal voor en na de belangenwijziging moet worden bepaald.
De exacte toename van de administratieve lasten laat zich lastig kwantificeren. Het is afhankelijk van de feiten en omstandigheden van het
concrete geval. Veelal zijn alle gegevens reeds beschikbaar. Partijen die bij
de belangenwijziging zijn betrokken, zijn in het algemeen volledig op de
hoogte van de toerekening van winsten en verliezen aan de van belang
zijnde periodes. Zij zullen immers onderling op zakelijke basis willen
afrekenen. Vaak zal het gaan om de overdracht van een beleggingsvennootschap. Daarbij zal de winst eenvoudig te bepalen zijn. Derhalve is de
toename van de administratieve lasten klein.
De leden van de fracties van de VVD en het CDA vragen of kan worden
ingegaan op het voorbeeld in het NOB-commentaar over de werking van
de verliesregeling. In de toelichting op de gelijktijdig met deze nota
verzonden nota van wijziging is ter verduidelijking een aantal voorbeelden
opgenomen.
De vragen van de leden van de fractie van de VVD, PvdA, SP en
ChristenUnie over de budgettaire opbrengst van de reparatie van
constructies met winstvennootschappen zijn beantwoord in paragraaf 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

10

De leden van de fracties van de PvdA en het CDA vragen hoe lang al van
deze constructies gebruik wordt gemaakt. Uit de beschikbare informatie
blijkt dat deze constructie in de praktijk al enige jaren gebruikt werd,
voordat de Belastingdienst hiervan op de hoogte raakte. Medio 2009
kwam er dankzij ingesteld onderzoek meer kwantitatief inzicht.
De leden van de fractie van de SP vragen of gesteld kan worden dat de
constructies niet in lijn zijn met de geest van de wet. Artikel 20a van de
Wet Vpb 1969 betekent een inbreuk op de verticale verliesverrekening en
richt zich tegen ongewenste handel in zogenaamde verliesvennootschappen. De bepaling stelde echter geen beperkingen aan de
ongewenste verliesverrekening binnen het jaar van overdracht. Dit wordt
nu alsnog geregeld.
De leden van de fractie van de SP vragen of het mogelijk is om bij je eigen
vennootschap (al dan niet als dga) een hypothecaire lening af te sluiten
met het doel om de rente in aftrek te brengen. Zo ja, dan vragen deze
leden welke criteria door de Belastingdienst worden gehanteerd en
waarom deze constructie niet wordt tegengegaan. Als er geen constructie
mogelijk is, vragen deze leden hoe de Belastingdienst hierop toeziet. Bij
de Belastingdienst zijn over constructies in deze sfeer geen bijzondere
signalen bekend. Indien door de dga voor een eigen woning een
hypothecaire lening wordt afgesloten bij de eigen bv is de betaalde
hypotheekrente, gesaldeerd met het eigenwoningforfait in de inkomstenbelasting tegen max. 52% aftrekbaar. De rente wordt als winst met
vennootschapsbelasting belast bij de bv tegen max. 25%. Wanneer de bv
aan de dga winst uitdeelt, wordt vervolgens 25% inkomstenbelasting in
box 2 geheven. Die heffing is ook verschuldigd als de dga zijn aandelen in
de bv verkoopt.
De leden van de fractie van de PVV vragen zich af of met deze maatregel
bedoeld is ook de verrekening van verliezen die ontstaan door aftrekposten waarmee belastingheffing wordt uitgesteld te treffen of dat het
slechts de bedoeling is om te voorkomen dat onherroepelijk vastgestelde
verrekenbare verliezen door deze maatregel worden getroffen. De
bepaling in de Wet Vpb 1969 tegen handel in verliesvennootschappen
beoogt de resultaten van een vennootschap van voor en na een belangenwijziging te scheiden indien in verband met deze belangenwijziging de
activiteiten van de vennootschap de beleggings- en de inkrimpingstoets
niet doorstaan. Hiermee wordt voorkomen dat winsten van de ene
periode gesaldeerd worden met de verliezen uit de andere periode. Ook
bij de voorgestelde aanpassing van deze bepaling wordt hierbij geen
onderscheid gemaakt tussen verliezen als gevolg van uitstel van belastingheffing en verliezen door afstel van belastingheffing.
5. Reparatie aftrek wegens geen of geringe eigenwoningschuld
De leden van de fractie van het CDA vragen het kabinet te reageren op het
commentaar van VNO-NCW en MKB-Nederland op de aanpassing van de
aftrek wegens geen of geringe eigenwoningschuld voor personeelsleningen. De leden van de fractie van de PVV sluiten met hun vragen ook
aan bij het desbetreffende commentaar. Met de nihilwaardering van het
rentevoordeel in de loonbelasting wordt het eerst bijtellen in de loonbelasting en het vervolgens in aftrek brengen van het rentevoordeel in de
inkomstenbelasting voorkomen. Bevoordeling van belastingplichtigen
met een personeelslening voor de regeling Hillen is een ongewenst effect
van die maatregel. Bovendien leidt deze bevoordeling tot oneigenlijk
gebruik. Met de aanpassing van de regeling Hillen is beoogd het verschil
in aftrek tussen belastingplichtigen met en zonder personeelslening op te
heffen. Dit kan alleen worden bereikt door de aanpassing op alle personen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

11

met een personeelslening, dus zowel voor de directeurgrootaandeelhouder als overige werknemers, van toepassing te laten zijn.
Zoals in het antwoord op vragen over de berekeningswijze van het
rentevoordeel wordt aangegeven, bedraagt het rentevoordeel het verschil
tussen de rente die in het economische verkeer verschuldigd zou zijn en
de daadwerkelijk verschuldigde rente. De belastingplichtige zal doorgaans
op de hoogte zijn van dit rentevoordeel, aangezien dit onderdeel uitmaakt
van zijn arbeidsvoorwaarden. Er geldt geen aanvullende renseigneringsplicht voor de werkgever. Hiermee blijven de administratieve lasten
beperkt.
De leden van de fractie van de VVD en het CDA vragen naar de uitvoeringsregels waarnaar in het voorgestelde artikel 3 123a, zevende lid, van
de Wet inkomstenbelasting 2001 (Wet IB 2001) wordt verwezen voor de
vaststelling van het rentevoordeel binnen de regeling Hillen. In de op
artikel 3 123a, zevende lid, van de Wet IB 2001 te baseren uitvoeringsregeling zal worden bepaald dat het binnen de regeling Hillen in
aanmerking te nemen rentevoordeel het verschil bedraagt tussen de rente
die in het economische verkeer verschuldigd zou zijn en de daadwerkelijk
verschuldigde rente. In antwoord op een vraag van de leden van de fractie
van de VVD wordt opgemerkt dat de toepassing van deze waarderingssystematiek voor alle werknemers van toepassing zal zijn. Het geldt dus
ongeacht of de inhoudingsplichtige van de belastingplichtige in de jaren
2011–2013 gebruik maakt van de werkkostenregeling in de loonbelasting.
6. Automatische gegevensuitwisseling
De leden van de fracties van het CDA en de SP hebben een aantal vragen
over de voorgestelde wijzigingen van de Wet op de internationale
bijstandsverlening bij de heffing van belastingen (WIB). Deze wijzigingen
betreffen enerzijds wijzigingen van meer technische aard, en anderzijds
een wijziging ter verbetering van de automatische gegevensverstrekking
door Nederland aan andere landen. Dit laatste betreft de wijziging van
artikel 8 van de WIB, dit in antwoord op de vraag van de leden van de
fractie van het CDA. Met de wijziging van artikel 8 van de WIB kunnen
administratieplichtigen aangewezen worden die gehouden zijn eigener
beweging bepaalde gegevens aan de Belastingdienst te verstrekken,
welke gegevens de Belastingdienst op zijn beurt dan weer verstrekt aan
andere landen. Er is voor gekozen de aanwijzing van de administratieplichtigen en de gegevenscategorieën te doen bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur. Op de vraag van de leden van de fractie van het
CDA naar de achtergrond daarvan antwoordt het kabinet dat ook in de
binnenlandse situatie op grond van artikel 10.8 van de Wet IB 2001 de
aanwijzing bij lagere regelgeving geschiedt en verwijst daarvoor naar
artikel 22 van het Uitvoeringsbesluit inkomstenbelasting 2001. Regeling
bij of krachtens algemene maatregel van bestuur maakt het eenvoudiger
flexibel in te springen op de mogelijkheden van de aan te wijzen administratieplichtigen om bepaalde (categorieën van) gegevens aan te leveren.
De gegevensverstrekking eigener beweging, de leden van de fractie van
de SP vragen daarnaar, zal zich in eerste instantie beperken tot de saldi
van bankrekeningen, rente en dividenden, en naderhand worden
uitgebreid met andere categorieën gegevens, die voor de belastingheffing
in Nederland en in andere landen van belang kunnen zijn. Met de banken
wordt overleg gevoerd over de termijn en de wijze waarop de automatische aanlevering kan plaatsvinden, dit in antwoord op de vraag van de
leden van de fractie van het CDA om te reageren op het commentaar van
de redactie van de Vakstudie Nieuws.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

12

Tot slot vragen de leden van de fractie van het CDA nog waarom
strijdigheid met algemeen aanvaarde beginselen van belastingheffing of
overige begrenzingen die voortvloeien uit de van toepassing zijnde
bepalingen van internationaal of interregionaal recht is geformuleerd als
een facultatieve weigeringsgrond, en niet als een imperatieve weigeringsgrond. De wijziging van artikel 13 van de WIB wordt voorgesteld om dit
artikel nauwer te laten aansluiten bij de tekst van artikel 21 van het
WABB-verdrag. Daarin zijn de begrenzingen waarnaar de leden van de
fractie van het CDA vragen ook geformuleerd als een facultatieve
weigeringsgrond, hetgeen nu is overgenomen in artikel 13 van de WIB.
7. (Innovatief) ondernemerschap
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen hoeveel hoger de
zorgpremies worden dan ten tijde van de Miljoenennota 2010 werd
verwacht, en welke deel daarvan neerslaat op bedrijven. Zoals ook blijkt
uit de Miljoenennota 20111, zijn de zorgpremies voor burgers en bedrijven
in 2011 € 1,7 mld. hoger uitgevallen dan ten tijde van de Miljoenennota
2010 werd verwacht. Hiervan slaat € 0,9 mld. neer bij het bedrijfsleven. De
lastenverlichtende maatregelen om deze hogere lastenstijging dan ten
tijde van de Miljoenennota 2010 werd verwacht op te vangen, zijn exact
even hoog als de hoger dan verwachte lasten. De omvang van deze
lastenverlichting voor bedrijven in de Miljoenennota is € 0,9 mld. Per
saldo stijgen de lasten van 2010 op 2011 met € 0,1 mld. voor het
bedrijfsleven.
8. Stimulering speur- en ontwikkelingswerk
De leden van de fractie van de PvdA vragen of de faciliteit S&O-afdrachtvermindering (ook wel genoemd «WBSO») een openeinderegeling is of
stopt wanneer het budget is uitgeput. De S&O-afdrachtvermindering is
geen open einderegeling maar een gebudgetteerde regeling, waarvoor
jaarlijks een vastgesteld budget beschikbaar is. De regeling wordt echter
niet gesloten als binnen een jaar blijkt dat het budget ontoereikend is. Er
is gekozen voor een systematiek waarbij een overschrijding of onderuitputting in bijvoorbeeld het jaar 2009, binnen de regeling wordt gecompenseerd in het jaar 2011. Door deze methodiek wordt een balans gezocht
tussen de behoefte van het bedrijfsleven aan zekerheid binnen één
belastingjaar, zonder dat de budgettaire beheersbaarheid in gevaar komt.
Op deze basis kunnen met ingang van 1 januari van enig jaar de
parameters van de S&O-afdrachtvermindering omhoog of omlaag worden
aangepast. Het percentage van de eerste schijf wordt bij neerwaartse
aanpassingen zoveel mogelijk ontzien.
De leden van de fractie van de PVV vragen om een reactie naar de
verlaging van het plafond voor de WBSO. In het Regeerakkoord is
opgenomen dat per 2011 een bedrag van € 60 mln. wordt teruggesluisd
naar het bedrijfsleven middels de vennootschapsbelasting en de WBSO.
Dit bedrag loopt op naar € 560 mln. in 2015. Zoals hiervoor is vermeld, zal
het kabinet naar aanleiding van de in het Regeerakkoord gemaakte
afspraken een nota van wijziging op het onderhavige wetsvoorstel
indienen. In deze nota van wijziging stelt het kabinet voor om de
terugsluis voor 2011 in te zetten voor stabilisatie van de WBSO op het
niveau 2010. Dit betekent onder andere dat het plafond in 2011 niet zal
worden verlaagd.

1
Kamerstukken II 2010/11, 32 500, nr. 1, blz.
67.

De leden van de fractie van het CDA vragen naar een analyse van de
effecten van de WBSO tot nu toe en van de te verwachten effecten van de
intensivering. Blijkens de jaarrapportage WBSO 2009 van het AgentschapNL zijn het gebruik en effect van de WBSO in 2009 met 8,3%

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

13

gegroeid tot 67 600 S&O-arbeidsjaren. Het totaal aantal bedrijven en
kennisinstellingen, dat in 2009 een beroep heeft gedaan op de WBSO, is
t.o.v. 2008 ruim 23% gestegen tot 16 620. Daarnaast kende het aantal
starters een groei van ruim 50% en kwam daarmee uit op 3 430
aanvragers. Zie hiervoor ook onderstaande tabel.
Tabel gebruik WBSO (S&O-afdrachtvermindering plus S&O-aftrek)
Indicator
Aantal S&O-arbeidsjaren
Aantal aanvragers met S&O-verklaring
Aantal aanvragers met S&O-verklaring die gebruik
maken van de startersfaciliteit

2008

2009

groei

62 400
13 450
2 250

67 600
16 620
3 430

8,3%
23,6%
52,4%

Aan de forse groei van het aantal S&O-uren dat in 2009 aan bedrijven is
toegekend, liggen drie factoren ten grondslag, te weten de autonome
groei, de verruiming van de definitie van ICT-diensten en de budgetverhogende crisismaatregelen. Belangrijke doelstellingen van deze intensiveringen waren het verschaffen van een (extra) liquiditeitsvoordeel voor
ondernemingen en het behoud van vakmensen en kenniswerkers. De
budgetverhogende crisismaatregelen hebben in 2009 naar schatting zelfs
geleid tot 1 000 additionele gebruikers. Deze groei duidt erop dat de
intensiveringen tijdens het crisisjaar 2009 hun effect hebben gehad.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen voor 2009 inzicht in de
verdeling van het gebruik van de S&O-afdrachtvermindering tussen het
grootbedrijf respectievelijk het MKB. In 2009 werd blijkens gegevens van
het AgentschapNL door 14 840 MKB-ers een aanvraag voor WBSO
ingediend. Dat is 96% van het totaal aantal aanvragers. In termen van het
totaal gebruikte budget is een kleine 70% naar het MKB gegaan.

1
Kamerstukken II 2006/07, 30 800 XIII, nr. 51,
alsmede het rapport «Evaluatie WBSO
2001–2005.» Het evaluatierapport ligt ter
inzage bij het Centraal Informatiepunt Tweede
Kamer.
2
Dit betreft het totale effect op de S&Ouitgaven inclusief de kapitaalsinvesteringen in
machines, apparatuur en gebouwen. Het
eerste orde effect op de extra uitgaven aan
S&O op uitsluitend de loonkosten bedraagt
€ 1,27.

De leden van de fractie van de SP stellen een aantal vragen over de
S&O-regeling. Allereerst vragen zij naar de feitelijke derving van de
regeling over afgelopen jaren. Tevens vragen zij of onderzocht is of de
regeling ook heeft bijgedragen aan het bevorderen van innovatief
ondernemerschap en tot slot vragen zij of er al is of wordt geëvalueerd.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen specifiek naar de
effectiviteit van de S&O-afdrachtvermindering voor het MKB en of het
kabinet bekend is met de opvatting van het CPB hieromtrent. De feitelijke
derving van de faciliteit S&O-afdrachtvermindering bedroeg in de periode
2006 tot en met 2009 respectievelijk € 391 mln., € 410 mln., € 445 mln. en
€ 701 mln. Daarbij wordt aangetekend dat in 2009 het budget is verruimd
met € 150 mln. uit het crisispakket. De S&O-afdrachtvermindering is over
de periode 2001–2005 geëvalueerd door het EIM.1 Het desbetreffende
rapport is op 1 mei 2007 aan uw Kamer aangeboden. Het eerste-orde
effect is het effect van de faciliteit S&O-afdrachtvermindering op de
S&O-uitgaven van gebruikers. De centrale maatstaf voor de beoordeling
van het eerste-orde effect is de zogenoemde «bang for the buck» (BFTB).
De BFTB geeft weer welk bedrag bedrijven uitgeven aan speur- en
ontwikkelingswerk per euro S&O-afdrachtvermindering. Schattingen van
de BFTB lopen uiteen van € 1,50 tot € 1,94. Blijkens de evaluatie is een
waarschijnlijke schatting een BFTB van € 1,72.2 Dit betekent dat
gebruikers van de S&O-afdrachtvermindering het ontvangen fiscale
voordeel per saldo geheel besteden aan speur- en ontwikkelingswerk en
daar bovenop nog een bedrag uit eigen middelen investeren. Het CPB
merkt in zijn meest recente analyse van de economische effecten van
verkiezingsprogramma’s op dat het MKB bij het huidige beleid voor een
euro die is besteed aan onderzoek en ontwikkeling ongeveer 5 keer zoveel
subsidie krijgt als het grootbedrijf. Dit terwijl er volgens het CPB geen
bewijs is dat het MKB in deze mate grotere maatschappelijke baten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

14

genereert. Het CPB stelt daarom dat keuzes die gericht zijn op het verder
gelijktrekken van de behandeling van het MKB en het grootbedrijf kansrijk
zijn in vergelijking met het huidige beleid.1 Het kabinet verwacht echter,
mede op basis van de uitkomsten van de evaluatie van de WBSO over de
periode 2001–2005, dat het eerste orde effect van de WBSO voor het MKB,
en in het bijzonder die van startende bedrijven, hoger is dan voor het
grootbedrijf. Dit neemt niet weg dat naar een evenwichtige spreiding van
prikkels gestreefd moet worden tussen MKB en grootbedrijf. Daarom zet
het kabinet middelen in om in 2011 het percentage van de tweede schijf
op 18% en het plafond op € 14 mln. te handhaven. Deze laatste maatregelen komen vooral ten goede aan het grotere MKB en het grootbedrijf. In
de begroting 20112 van het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw
en Innovatie is aangekondigd dat er in 2011 een volgende evaluatie van
de WBSO zal plaatsvinden. Verder heeft het kabinet aangekondigd dat,
gelet op het gebruik van de regeling de afgelopen jaren, er een onderzoek
zal plaatsvinden naar de budgettaire aspecten van de S&O-afdrachtvermindering.3
De leden van de fractie van D66 betreuren het dat het budget voor de
WBSO wordt verlaagd en willen weten welke effecten het aanpassen van
de S&O-afdrachtvermindering heeft op het gebruik van de regeling en het
gebruik door het MKB in het bijzonder. De effecten zoals genoemd door
de leden van de fractie van D66 zullen zich niet voordoen. In de aangekondigde nota van wijziging op onderhavig wetsvoorstel wordt namelijk
voorgesteld het budget niet te verlagen maar het pakket 2010 in 2011
volledig voort te zetten.
9. Verlaging tarief vennootschapbelasting

1
Zie: Keuzes in kaart 2011–2015, Bijzondere
Publicatie 85 (CPB) pagina 45 – 46.
2
Kamerstukken II 2010/11, 32 500 XIII, nr. 2,
blz. 43. Tevens opgenomen in de EZ Begroting
2010 (Kamerstukken II 2009/10, 32 123 XIII,
nr. 2, blz. 59).
3
Kamerstukken II 2010/11, 32 504, nr. 3,
blz. 10.
4
Kamerstukken II 2009/10, 32 140, nr. 4.

De leden van de fractie van de PvdA vragen naar de meerjarenraming van
de kosten van de rentebox, als deze zou zijn ingevoerd. Daarnaast vragen
zij welk deel van het belastingvoordeel van de rentebox zou zijn neergeslagen bij bedrijven met een belastbare winst tot € 200 000, en naar de
werkgelegenheids- en BBP-effecten van een verlaging van het tarief voor
de vennootschapsbelasting (vpb-tarief). De leden van de fractie van D66
vragen voorts welk deel van de generieke lastenverlichting van de
verlaging van het vpb-tarief terecht komt bij het midden- en kleinbedrijf,
en welk deel bij grote bedrijven. De leden van de fractie van GroenLinks
vragen tot slot hoeveel extra werkgelegenheid deze maatregel met zich
meebrengt, en hoe dit zich verhoudt tot een maatregel waarbij hetzelfde
bedrag zou zijn ingezet om werkgeverspremies verder te verlagen. Als de
optionele rentebox zou zijn ingevoerd, zou deze jaarlijks € 360 mln.
kosten. Dit is het saldo van € 520 mln. voordeel voor bedrijven (en dus
een budgettair nadeel voor de overheid) en een inverdieneffect van € 160
mln. Ten tijde van Werken aan Winst is geraamd welk deel van het
voordeel van € 520 mln. voor bedrijven bij het midden- en kleinbedrijf
(0–100 werknemers) dan wel bij het grootbedrijf (meer dan 100
werknemers) terecht zou komen. Van de € 520 mln. zou € 115 mln.
terechtkomen bij het midden- en kleinbedrijf en € 405 mln. bij het
grootbedrijf. Het is niet bekend welk deel terecht zou komen bij bedrijven
met een belastbare winst tot € 200 000. De generieke tariefverlaging in de
vennootschapsbelasting met 0,5%-punt in het onderhavige wetsvoorstel
leidt tot een budgettaire derving van € 210 mln. Daarvan komt naar
schatting € 165 mln. terecht bij het midden- en kleinbedrijf en € 45 mln.
bij grote bedrijven. Een verlaging van het vpb-tarief leidt, net als andere
vormen van lastenverlichting, tot een positief effect op werkgelegenheid
en BBP. Interessanter is daarom de vraag hoe een verlaging van het
vpb-tarief qua economische effecten presteert ten opzichte van alternatieve vormen van lastenverlichting. Het CPB presenteert in een notitie
voor de Studiecommissie Belastingherziening4 de economische effecten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

15

van enkele belastinghervormingen. Eén van de gepresenteerde varianten
is een verlaging van het vpb-tarief, afgezet tegen een qua budgettair
beslag even grote verlaging van het btw-tarief. Uit de notitie blijkt dat een
vpb-tariefverlaging een groter positief BBP-effect genereert dan een
btw-tariefverlaging, en dat beide vormen van lastenverlichting ongeveer
evenveel werkgelegenheidswinst genereren. Bij deze effecten moet
worden aangetekend dat een verlaging van het vpb-tarief met 0,5% van
het BBP van een andere orde is dan het bedrag dat samenhangt met de
rentebox of het bedrag van de generieke tariefverlaging in het onderhavige wetsvoorstel. Er zijn geen gegevens beschikbaar waaruit kan
worden afgeleid hoe de economische effecten van tariefverlaging in de
vennootschapsbelasting zich verhouden tot een vergelijkbare verlaging
van werkgeverspremies. Het CPB geeft in de notitie voor de Studiecommissie geen effecten van een dergelijke verschuiving.
De leden van de fractie van de SP vragen waarom de middelen die
vrijkomen vanwege het niet doorgaan van de rentebox niet gebruikt
worden voor het opvangen van het begrotingstekort. Het kabinet heeft
besloten deze middelen in te zetten ter dekking van lastenverlichtende
maatregelen voor bedrijven in het onderhavige wetsvoorstel. Indien de
middelen gebruikt zouden zijn voor het opvangen van het begrotingstekort, zou er sprake zijn van meer lastenverzwaring voor bedrijven dan
was afgesproken in het coalitieakkoord.
De leden van de fractie van de SP vragen of het verantwoord is dat het
vpb-tarief wordt verlaagd. Zoals ook is aangegeven in de Miljoenennota
2011, heeft het kabinet zich voor bedrijven gehouden aan de lastenontwikkeling zoals aangekondigd is in de Miljoenennota 2010. De lasten voor het
bedrijfsleven stijgen, onder andere doordat de zorgpremies voor 2011
meer bedragen dan is geraamd in de Miljoenennota 2010. Om de lasten
niet meer te laten toenemen dan reeds aangekondigd in de Miljoenennota
2010 en zoals is vastgesteld in het inkomstenkader wordt onder andere
een verlaging van het vpb-tarief doorgevoerd. Per saldo stijgen de lasten
voor het bedrijfsleven van 2010 op 2011 licht met € 0,1 mld. conform de
Miljoenennota 2010.
Naar aanleiding van een vraag van de leden van de fractie van SP wordt
opgemerkt dat de verlaging van het vennootschapsbelastingtarief niet tot
stand is gekomen na een lobby door grote bedrijven.

1
Zie bijvoorbeeld de notitie van het CPB ten
behoeve van het rapport van de Studiecommissie Belastingstelsel, kamerstukken II
2009/10, 32 140, nr. 4.
2
Het statutaire tarief geeft geen informatie
over verschillen in grondslag, waardoor de
effectieve druk anders kan zijn.

De leden van de fracties van D66 en van GroenLinks vragen waarom
gekozen is voor een generieke lastenverlichting van het vennootschapsbelastingtarief en wat de verwachte effecten van deze maatregel op het
vestigingsklimaat (de internationale concurrentiepositie) zijn. Door de
verlaging van het algemene tarief van de vennootschapsbelasting wordt
de belastingdruk op kapitaal verlaagd. Dit heeft positieve gevolgen voor
het vestigingsklimaat, aangezien als gevolg hiervan investeren in
Nederland aantrekkelijker wordt. Extra investeringen zullen de arbeidsproductiviteit verhogen en de werkgelegenheid verbeteren1 en dat is goed
voor onze economie. Een verlaging van het algemene tarief naar 25%
brengt het Nederlandse statutaire tarief op hetzelfde niveau als dat van
Oostenrijk en Denemarken. De onderstaande tabel geeft een overzicht van
de statutaire tarieven in de vennootschapsbelasting voor de
OESO-lidstaten. De tarieven die zijn weergegeven zijn de normale
statutaire tarieven die gelden in de OESO-landen, inclusief eventuele
«surtax» en vennootschapsbelasting op decentraal niveau.2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

16

Tabel: Vergelijkend overzicht (algemene) statutaire tarieven in de vennootschapsbelasting voor de OESO-lidstaten gerangschikt
naar tarieven 2010
2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2010

Japan

40,90

40,90

40,90

40,90

39,54

39,54

39,54

39,54

39,54

39,54

39,54

Verenigde Staten

39,34

39,26

39,30

39,33

39,31

39,28

39,30

39,26

39,25

39,10

39,21

Frankrijk

37,76

36,43

35,43

35,43

35,43

34,95

34,43

34,43

34,43

34,43

34,43

België

40,20

40,20

40,20

33,99

33,99

33,99

33,99

33,99

33,99

33,99

33,99

Duitsland

52,00

38,90

38,90

40,20

38,90

38,90

38,90

38,90

30,18

30,18

30,18

Australië

34,00

30,00

30,00

30,00

30,00

30,00

30,00

30,00

30,00

30,00

30,00

Mexico

35,00

35,00

35,00

34,00

33,00

30,00

29,00

28,00

28,00

28,00

30,00

Nieuw Zeeland

33,00

33,00

33,00

33,00

33,00

33,00

33,00

33,00

30,00

30,00

30,00

Spanje

35,00

35,00

35,00

35,00

35,00

35,00

35,00

32,50

30,00

30,00

30,00

Canada

42,57

40,51

38,05

35,95

34,42

34,36

34,07

34,09

31,72

31,32

29,52

Luxemburg

37,50

37,50

30,38

30,38

30,38

30,38

29,63

29,63

29,63

28,59

28,59

Noorwegen

28,00

28,00

28,00

28,00

28,00

28,00

28,00

28,00

28,00

28,00

28,00

V-K

30,00

30,00

30,00

30,00

30,00

30,00

30,00

30,00

28,00

28,00

28,00

Italië

37,00

36,00

36,00

34,00

33,00

33,00

33,00

33,00

27,50

27,50

27,50

Portugal

35,20

35,20

33,00

33,00

27,50

27,50

27,50

26,50

26,50

26,50

26,50

Zweden

28,00

28,00

28,00

28,00

28,00

28,00

28,00

28,00

28,00

26,30

26,30

Finland

29,00

29,00

29,00

29,00

29,00

26,00

26,00

26,00

26,00

26,00

26,00

Nederland

35,00

35,00

34,50

34,50

34,50

31,50

29,60

25,50

25,50

25,50

25,50

Oostenrijk

34,00

34,00

34,00

34,00

34,00

25,00

25,00

25,00

25,00

25,00

25,00

Denemarken

32,00

30,00

30,00

30,00

30,00

28,00

28,00

25,00

25,00

25,00

25,00

Korea

30,80

30,80

29,70

29,70

29,70

27,50

27,50

27,50

27,50

24,20

24,20

Griekenland

40,00

37,50

35,00

35,00

35,00

32,00

29,00

25,00

25,00

25,00

24,00

Zwitserland

24,90

24,70

24,40

24,10

24,10

21,30

21,32

21,32

21,17

21,17

21,17

Turkije

33,00

33,00

33,00

30,00

33,00

30,00

20,00

20,00

20,00

20,00

20,00

Tsjechië

31,00

31,00

31,00

31,00

28,00

26,00

24,00

24,00

21,00

20,00

19,00

Hongarije

18,00

18,00

18,00

18,00

16,00

16,00

17,33

20,00

20,00

20,00

19,00

Polen

30,00

28,00

28,00

27,00

19,00

19,00

19,00

19,00

19,00

19,00

19,00

Slowakije

29,00

29,00

25,00

25,00

19,00

19,00

19,00

19,00

19,00

19,00

19,00

Chili

15,00

15,00

15,00

16,00

16,50

17,00

17,00

17,00

17,00

17,00

17,00

IJsland

30,00

30,00

18,00

18,00

18,00

18,00

18,00

18,00

15,00

15,00

15,00

Ierland

24,00

20,00

16,00

12,50

12,50

12,50

12,50

12,50

12,50

12,50

12,50

Bron: OESO Tax Database

Het geld dat was gereserveerd voor invoering van de rentebox wordt nu
ingezet voor een structurele verlenging van de eerste schijf van het
MKB-tarief. De leden van de fractie van D66 vragen wat dit betekent voor
de discussie over vreemd vermogen en eigen vermogen. Deze leden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

17

vragen of dit betekent dat hier niet meer verder over gesproken wordt. De
renteboxmiddelen zijn bestemd voor lastenverlichting in de vennootschapsbelasting. Nu de Europese Commissie twijfels heeft bij de
overeenstemming van een optionele rentebox met het verbod op
staatssteun en een verplichte rentebox risico’s oplevert voor het Nederlandse vestigingsklimaat, is ervoor gekozen deze middelen in te zetten
voor het structureel maken van het MKB-tarief van 20% over de eerste
€ 200 000.
De behandeling van vreemd vermogen en eigen vermogen in de
vennootschapsbelasting is een thema dat al enige tijd leeft. Dit blijkt ook
uit de gedachtewisselingen hierover tussen kabinet en Tweede Kamer,
maar ook in de fiscale literatuur. Dit thema heeft dan ook de aandacht van
het kabinet, bijvoorbeeld in het kader van de afspraak in het Regeerakkoord dat er wordt gekeken naar mogelijkheden van grondslagverbreding
in de vennootschapsbelasting gecombineerd met generieke en specifieke
tariefverlaging.
De leden van de fractie van de SGP vragen waarom ervoor is gekozen om
het algemene tarief te verlagen, en niet het tarief voor een belastbaar
bedrag tot € 200 000. Er is gekozen voor tariefverlaging in alle schijven.
Naast de verlaging van het algemene tarief van 25,5% naar 25%, wordt de
tariefverlaging voor winsten vanaf € 40 000 tot € 200 000 naar 20%
structureel gemaakt. Voor deze winsten zou anders met ingang van 2011
weer het 23%-tarief gaan gelden.
10. Tijdelijke verruiming verliesverrekening in de Vpb
De leden van de fractie van de PvdA willen weten of het waar is dat de
bouw van kantoren lucratief is vanwege de achterwaartse verliesverrekening en de willekeurige afschrijving en of eigenaren het verlies van een
leegstaand kantoor kunnen wegstrepen tegen de winst op andere panden,
waardoor dit belastingvoordeel leegstand bevordert of laat voortbestaan.
Om te voorkomen dat mede vanuit fiscale overwegingen gebouwd gaat
worden vragen deze leden of voor dit soort gebouwen de regeling kan
worden beperkt tot 3 jaren. Volgens de voor de fiscaliteit geldende regels
kan een belastingplichtige die verschillende activiteiten verricht winsten
van de ene activiteit afzetten tegen de verliezen van de andere activiteit.
Dit is niet anders in het geval een belastingplichtige verscheidene
kantoorpanden ontwikkelt en exploiteert. Wanneer een belastingplichtige
een kantoorgebouw ontwikkelt, zal deze geen gebruik kunnen maken van
de tijdelijke willekeurige afschrijving. Gebouwen zijn hier namelijk van
uitgesloten. Het lijkt niet waarschijnlijk dat investeringen in gebouwen
alleen met het oog op de verruimde verliesverrekening plaats zullen
vinden. Het kabinet is in ieder geval niet bekend met geluiden in die
richting en is daarom niet voornemens de tijdelijke verruiming verliesverrekening aan te passen.
De vraag van de leden van de fractie van de PVV rondom onherroepelijk
vastgestelde verrekenbare verliezen wordt beantwoord in paragraaf 4.
De leden van de fractie van de SP vragen in welke mate gebruik wordt
gemaakt van de mogelijkheid tot verruiming van de achterwaartse
verliesverrekening en van de willekeurige afschrijvingen. De Belastingdienst heeft op dit moment over de desbetreffende jaren nog onvoldoende gegevens om te kunnen vaststellen in welke mate ondernemingen
gebruik maken van de verruiming van de achterwaartse verliesverrekening en van de willekeurige afschrijving.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

18

11. Verlengen tijdelijke willekeurige afschrijving
De leden van de fractie van de PvdA vragen een uitsplitsing van het
bedrag van € 270 mln. dat met de verruiming van de carry back en de
willekeurige afschrijving is gemoeid. Ook de leden van de fractie van de
SP vragen de kosten van de willekeurige afschrijving te specificeren.
Verder vragen de leden van de fractie van de SP hoe groot de netto kosten
bedragen, aangezien er sprake is van het naar voren halen van belastingvoordeel door vervroegd af te schrijven. Ook de leden van de fractie van
D66 vragen zich af in welke mate de carry back en de willekeurige
afschrijving financieringsverschuivingen zijn en waarom er geen
inkomsten zijn ingeboekt voor latere jaren. Verder vragen de leden van de
SP of het correct is dat er slechts sprake is van rentenadeel voor de Staat.
De leden van de fractie van de PvdA vragen naar de structurele budgettaire gevolgen van de willekeurige afschrijving. De netto kosten van de
regeling van willekeurige afschrijving voor de Staat betreffen rentelasten
vanwege het later ontvangen van belastinginkomsten. Door de willekeurige afschrijving van bedrijfsmiddelen zal de fiscale winst in het jaar
waarin de investering plaatsvindt en het daarop volgende jaar immers
lager zijn. In de latere jaren vindt geen afschrijving op die bedrijfsmiddelen plaats, wat betekent dat de fiscale winst in die jaren hoger is. Er
vindt dus een verschuiving van te betalen belasting in de tijd plaats. De
Staat ontvangt over de gehele periode hetzelfde bedrag aan belastingen.
Er is slechts sprake van uitstel van belastingbetaling, wat betekent dat de
kosten alleen uit rentelasten bestaan. De constatering van de leden van de
fractie van de SP is dus juist. Om deze rentelasten in beeld te brengen, is
gekozen voor het verdisconteren van de jaarlijkse kasstromen zodat de
kosten in één bedrag voor het jaar 2011 uitgedrukt kunnen worden, de
zogenoemde netto contante waarde (NCW). Dit betekent dat er geen reeks
met kosten in de eerste twee jaar en opbrengsten in de latere jaren is
ingeboekt, maar slechts één bedrag voor de rentelasten. Er kan dan ook
niet gezegd worden dat er sprake is van structurele kosten van de
maatregel, anders dan deze rentelasten. Deze rentelasten bedragen voor
het verlengen van de regeling willekeurige afschrijving circa € 220 mln.
Overigens zijn de gevolgen voor het EMU-saldo groter vanwege de
kasverschuiving. Voor de verruiming van de carry back geldt dat de kosten
van de maatregel voor de helft samenhangen met financieringsverschuiving en dus rentelasten betreffen. De andere helft van de kosten
komt voort uit het feit dat als gevolg van de maatregel minder verliezen
zullen verdampen. De kosten voor het verlengen van deze regeling zijn
geraamd op circa € 50 mln. Ook hiervoor geldt dat de effecten voor het
EMU-saldo groter zijn.
De vraag van de leden van de fractie van de SP of het kabinet inzicht heeft
in de mate waarin de bedrijven hun investeringen naar voren halen is
beantwoord in paragraaf 10.

1

Kamerstukken II 2009/10, Aanhangsel 2177.

Op de vraag van de leden van de fractie van de SP of het kabinet zich de
schriftelijke vragen van het lid Bashir (SP)1 waarin hij investeringen in
schepen aan de orde stelt herinnert, kan bevestigend worden geantwoord.
Tevens vragen de leden van de fractie van de SP het kabinet naar cijfers
over investeringsproducten die er uiteindelijk zijn gekomen na het fiscaal
stimuleren van investeringen in nieuwe schepen. Naast de projecten die
gebruik maken van deelname door particuliere beleggers zijn er investeringen in nieuwe schepen door rederijen en samenwerkingsverbanden
binnen de scheepvaartsector die gebruikmaken van de regeling tijdelijke
willekeurige afschrijving. Het precieze aantal daarvan is niet bekend. In
2010 zijn volgens onze gegevens tien nieuwe investeringsprojecten in
zeeschepen geïntroduceerd die zich door middel van scheepvaartmaatschappen of commanditaire vennootschappen richten op deelname door

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

19

particuliere beleggers. Bij acht projecten wordt gebruik gemaakt van de
regeling tijdelijke willekeurige afschrijving. De andere twee projecten
betreffen commanditaire vennootschappen die gebruik maken van de
tonnageregeling. De acht schepen die in aanmerking komen voor de
regeling tijdelijke willekeurige afschrijving hebben een gezamenlijke
investering van circa € 107 miljoen. Rekening houdend met een
restwaarde van 15% kan in 2010 en 2011 in totaal circa € 91 mln.
willekeurig worden afgeschreven.
De leden van de fractie van de SP vragen ook hoeveel nieuwe investeringsproducten het verlengen van deze maatregel tot gevolg zal hebben.
Het is niet mogelijk dit vooraf aan te geven omdat dit sterk afhankelijk is
van de economische situatie, de specifieke marktomstandigheden en de
beslissing van individuele aanbieders om investeringsprojecten op de
markt te brengen.
De leden van de fractie van de SP vragen het kabinet naar de gevolgen
van het verlengen van de tijdelijke willekeurige afschrijving voor de
overcapaciteit van schepen. In dit kader kan het volgende worden
opgemerkt. De markt voor scheepsvervoer bestaat uit diverse
deelmarkten. Op dit moment wordt voornamelijk geïnvesteerd in
multipurposeschepen en bulkschepen. De verwachting bestaat dat binnen
dit marktsegment de komende jaren een groot aantal verouderde schepen
zal worden gesloopt die worden vervangen door nieuwe, vaak meer
milieuvriendelijke schepen. Dit zal ertoe leiden dat het vervoer veiliger en
milieuvriendelijker wordt. Investeringen in zeeschepen worden niet voor
de korte termijn gedaan; de gemiddelde levensduur van zeeschepen is
ongeveer 20 tot 25 jaar. Overigens zal de tijdelijke willekeurige afschrijving
niet de doorslaggevende reden zijn voor reders om te investeren, maar zal
de faciliteit meespelen bij het totaal aan afwegingen die worden gemaakt
bij de investeringsbeslissingen. Eventuele overcapaciteit van schepen is
dan ook geen direct gevolg van deze faciliteit.
De leden van de fractie van de SP vragen naar de fiscale mogelijkheden
om specifiek de binnenvaart te stimuleren zonder voor overcapaciteit te
zorgen, zoals de onderhavige maatregel tot gevolg zou hebben. De
tijdelijke willekeurige afschrijving staat, onder bepaalde voorwaarden, ook
open voor de schepen die worden ingezet voor de binnenvaart. Zoals in
de memorie van toelichting op het onderhavige wetsvoorstel is aangegeven, dient deze tijdelijke maatregel om de liquiditeits- en financieringspositie van bedrijven die voor vervangings- en uitbreidingsinvesteringen
staan te verbeteren indien deze investeringen in het belang zijn van de
bevordering van de economische ontwikkeling. Deze maatregel werkt
generiek. Aan een specifieke fiscale maatregel voor de binnenvaart zonder
voor overcapaciteit te zorgen, zouden staatssteunaspecten kleven. Een
dergelijke maatregel acht het kabinet derhalve ongewenst.
De leden van de fractie van D66 vragen waarom het noodzakelijk is dat
een aantal crisismaatregelen met een jaar wordt verlengd. Het kabinet
acht het van groot belang dat met het voorzichtig intreden van het
economisch herstel bedrijven een steun in de rug blijven krijgen. Via
verlenging van de tijdelijke maatregelen en bijvoorbeeld ook het
structureel maken van de btw-kwartaalaangifte wordt bedrijven extra
liquiditeit geboden.
De leden van de fractie van D66 vragen voorts of er een onderzoek is
geweest naar de effectiviteit van deze maatregelen, en of dit aan de
Kamer kan worden gestuurd. Tijdens het debat over de Voorjaarsnota en
bij de recente Algemene Financiële beschouwingen heeft de minister van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

20

Financiën toegezegd dat wordt gewerkt aan de analyse. Deze zal in het
najaar van 2011 naar de Kamer gezonden worden.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen het kabinet of het de
mening deelt dat bij ondernemen goede en stabiele ondernemingsfaciliteiten horen. Zij vragen hoe ad-hocmaatregelen bijdragen aan een stabiel
ondernemersklimaat en hoe in dat kader de verlenging van de tijdelijke
willekeurige afschrijving moet worden bezien. Het kabinet deelt de
mening dat ondernemers moeten kunnen vertrouwen op goed en stabiel
ondernemersklimaat. Dat staat er niet aan in de weg dat onder omstandigheden ad-hocmaatregelen wenselijk kunnen zijn om het ondernemersklimaat te ondersteunen. In dat licht moet de verlenging van de tijdelijke
willekeurige afschrijving ook worden gezien. Het kabinet acht het gezien
de economische situatie verstandig ook in 2011 de liquiditeits- en
financieringspositie van bedrijven die voor vervangings- of uitbreidingsinvesteringen staan te verbeteren.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen hoe groot het
budgettair beslag van de regelingen voor willekeurige afschrijving en
verliesverrekening zou zijn indien deze regelingen voor meerdere jaren
opengesteld zouden worden. Voor de willekeurige afschrijving geldt dat
het budgettair beslag circa € 220 mln. bedraagt per jaar dat de regeling
van kracht is. Dit is het rentenadeel. De effecten op kasbasis, die relevant
zijn voor het EMU-saldo, zijn groter dan het hierboven gemelde netto
contante waarde-effect. Voor de verliesverrekeningsmaatregel is het
budgettaire beslag circa € 50 mln. per jaar dat de regeling van kracht is.
De helft van dit bedrag is toe te schrijven aan een rentenadeel. De andere
helft bestaat uit het effect dat er door de maatregel uiteindelijk minder
verliezen verdampen. Ook bij deze maatregel geldt dat de effecten voor
het EMU-saldo groter zijn dan het netto contante waarde-effect van € 50
mln.
12. Maatregelen ter tijdelijke ondersteuning van de woningmarkt
De leden van de fractie van de PvdA tonen hun waardering voor de
maatregelen ter ondersteuning van de woningmarkt. Tegelijkertijd vragen
zij zich af of er wel voldoende balans is tussen de steun aan eigenwoningbezitters en huurders.
Het kabinet heeft verschillende maatregelen genomen om de woningmarkt te ondersteunen. Daarbij is rekening gehouden met de groepen die
de zwaarste klappen te verduren hebben gekregen. Voor deze groepen zijn
specifieke maatregelen genomen. Het betreft hier onder andere eigen
woningbezitters die lange tijd geconfronteerd zijn met dubbele
woonlasten omdat het verkopen van de oude woning niet slaagt terwijl de
nieuwe woning reeds betrokken is. Om deze groep tegemoet te komen is
onder andere de periode van behoud van hypotheekrenteaftrek voor de
voormalige eigen woning verlengd en houdt de eigenaar ook in 2012 het
recht op herleving van hypotheekrenteaftrek na een periode van tijdelijke
verhuur van de te koop staande woning. Van de budgettair belangrijkste
maatregel, de tijdelijke verlaging van het btw-tarief op renovatie van
woningen, kunnen zowel huurders als eigen woningbezitters profiteren.
Dankzij deze maatregel kunnen huurwoningen niet alleen voordeliger
gerenoveerd worden, waardoor huurders een hogere kwaliteit woning
krijgen. Maar huurders kunnen, net als eigen woningbezitters, ook direct
zelf van het verlaagde btw-tarief profiteren als zij zelf hun woning laten
opknappen. Bovendien wordt met de maatregelen zoals de tijdelijke
verlaging van het btw-tarief op renovatie van woningen de werkgelegenheid in de bouwsector vergroot. Overigens heeft het kabinet de
evenwichtigheid van het complete pakket maatregelen afgewogen door
de koopkrachtplaatjes generiek te beoordelen. Daarin zijn zowel eigen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

21

woningbezitters als huurders vertegenwoordigd. Het kabinet is van
mening dat de gevolgen voor de generieke koopkracht acceptabel zijn.
De vragen van de leden van de fractie van het CDA over de toepassing
van het verlaagde btw-tarief op architectendiensten en op woonboten en
woonwagens worden beantwoord in paragraaf 16.
De leden van de fractie van de SP vragen of en, zo ja, hoe de effectiviteit
van de maatregelen voor de tijdelijke ondersteuning van de woningmarkt
wordt geëvalueerd. Wanneer beschouwt het kabinet de voorgestelde
maatregelen als een succes, zo vragen deze leden. Ook de leden van de
fractie van GroenLinks vragen zich af in hoeverre het kabinet verwacht dat
de maatregelen de woningmarkt ten goede komen, of dat het vooral de
bouwsector zal zijn die profiteert. Er is geen evaluatie voorzien van de
effectiviteit van de in het onderhavige wetsvoorstel voorgestelde
maatregelen. De gevolgen ervan voor de belastingheffing worden niet
apart bijgehouden. De vraag naar de effectiviteit is terecht, maar ook
lastig te beantwoorden. De woningmarkt is een vertrouwensmarkt. De
stagnatie als gevolg van de kredietcrisis uit zich op verschillende
terreinen: er zijn mensen met dubbele lasten omdat zij langere tijd twee
woningen hebben, starters durven nog niet altijd hun kans te grijpen om
te kopen (ondanks de lagere prijzen en de lage rentestand) en de
werkgelegenheid in de bouw kent problemen door het stopzetten of
vertragen van bouwprojecten. De onzekerheid over de toekomstige
situatie brengt weer meer aarzeling om te verhuizen, waarmee de
woningmarkt niet wordt geholpen. De maatregelen, ook de niet-fiscale,
grijpen daarom op die punten aan bij de woningmarkt en beogen het
vertrouwen weer te herstellen. De maatregelen dragen bij aan het herstel
door een vraagimpuls te geven. De beslissing van het kabinet om de
hypotheekrenteaftrek niet te wijzigen, draagt aan dat vertrouwen bij. Het
kabinet gaat ervan uit dat als de verkoop van woningen weer toeneemt,
dit bovendien positieve spin-off effecten zal hebben voor de werkgelegenheid en daarmee voor de economie. Of de verwachtingen op dit punt
worden waargemaakt, zal achteraf aan de hand van de stand van de
economie en de doorstroming op de woningmarkt kunnen bezien, al zal
zelfs dan niet goed kunnen worden aangegeven in hoeverre deze
maatregelen daartoe mede aanleiding hebben gegeven. De bouwsector
zal profiteren van de toepassing van het verlaagde btw-tarief op
onderhoud en renovatie van woningen doordat meer opdrachten zullen
binnenkomen. De particuliere opdrachtgever kan profiteren van de
omstandigheid dat de kosten lager zijn.
De leden van de fractie van D66 verzoeken toe te lichten op welke manier
de tijdelijke verlenging van de termijn voor de verhuisregeling en de
herleving van de hypotheekrenteaftrek na tijdelijke verhuur de woningmarkt ondersteunen. Zij vragen in dit verband ook naar de overdrachtsbelastingmaatregel. Op deze maatregel wordt verderop ingegaan. Deze
regelingen zijn gericht op het ondersteunen van mensen die tijdelijk
dubbele woonlasten hebben. Doordat minder woningen worden verkocht,
al trekt de markt nu licht aan, bevinden deze mensen zich gedurende
langere tijd in een situatie waarbij zij met dubbele woonlasten worden
geconfronteerd. Zij hebben vaak een nieuwe woning gekocht in het
vertrouwen dat de oude woning snel zou kunnen worden verkocht,
hetgeen echter niet in alle gevallen lukt. De maatregelen regelen dat de
rentekosten langer aftrekbaar zijn en de herleving van de hypotheekrenteaftrek na verhuur langer mogelijk is.
De leden van de fractie van D66 vragen of het kabinet niet van mening is
dat de voorgestelde maatregelen juist het herstel op de woningmarkt
vertragen doordat het marktmechanisme van prijsvorming hierdoor wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

22

verstoord. Zoals aangegeven in het antwoord op de voorgaande vragen is
het kabinet van mening dat de voorgestelde maatregelen bijdragen aan
het vertrouwen op de woningmarkt, het economische herstel, en de
werkgelegenheid. Deze maatregelen verlagen de drempel om op zoek te
gaan naar een nieuwe woning, dragen zo bij aan de doorstroom en
prijsvorming en ondersteunen de vraag naar woningen en daarmee de
prijs.
13. Tijdelijke verlenging termijn verhuisregeling
De leden van de fractie van de VVD vragen naar de toepassing van de
verhuisregeling in situaties van echtscheiding. De verhuisregeling en dus
ook de termijnverlenging kan onverkort van toepassing zijn op de in de
woning achtergebleven (ex)partner wanneer de woning te koop wordt
gezet en de woning leeg komt te staan. Voor de vertrokken (ex)partner
geldt een afzonderlijke regeling, de zogenoemde echtscheidingsregeling
die is opgenomen in artikel 3 111, vierde lid, van de Wet IB 2001. Die
regeling kent een eigen termijn van maximaal twee jaren en is gekoppeld
aan het moment van vertrek uit de voormalige eigen woning en onder de
voorwaarde dat een verzoek tot echtscheiding is gedaan. Gedurende die
twee jaren heeft de vertrokken (ex) partner nog recht op aftrek van
hypotheekrente op de voormalige gezamenlijke eigen woning. De twee
jaren in de echtscheidingsregeling zien op de overbruggingsperiode van
vertrek uit de woning en afwikkeling van de echtscheiding. Deze termijn
hangt niet per definitie samen met de verkoop van de voormalige eigen
woning en is daarmee ook niet direct afhankelijk van de situatie op de
woningmarkt. Verlenging van die termijn is dan ook niet gewenst.
Overigens is het mogelijk dat de als eerste vertrokken (ex)partner bij een
later vertrek van de achtergebleven (ex)partner uit de voormalige
gezamenlijke eigen woning aan de voorwaarden gaat voldoen voor de
verhuisregeling en voor zijn resterende termijn ook gebruik kan maken
van die regeling.
De leden van de fractie van de PvdA stellen dat in commentaren van
particulieren en organisaties is aangegeven dat de verlenging van de
termijn van de verhuisregeling in een laat stadium komt. Het kabinet kent
deze commentaren niet en is het met dit oordeel ook niet eens. In de in
deze zomer aangenomen motie Weekers/Blanksma-van den Heuvel1 is om
de verlenging van de termijn voor behoud van hypotheekrenteaftrek voor
de te koop staande woning gevraagd. Het gevolg van de verlenging van
de termijn is dat voor de woningen die te koop zijn gezet en leeg zijn
komen te staan in 2008, ook in 2011 nog de voor dit jaar reeds geldende
mogelijkheid tot hypotheekrenteaftrek bestaat. Voorts bestaat voor de in
2009 te koop gezette woning ook in 2012 nog die mogelijkheid tot
hypotheekrenteaftrek. De maatregel komt tegemoet aan de woningeigenaren die door de situatie op de woningmarkt ook buiten de normaliter
geldende tweejaarsperiode nog worden geconfronteerd met dubbele
woonlasten. Deze situatie speelt met name vanaf het jaar 2008.

1

Kamerstukken II 2009/10, 32 395, nr. 3.

De leden van de fracties van de SP en GroenLinks hebben enkele vragen
over het verkrijgen van hypotheekrenteaftrek voor de nog leegstaande
toekomstige eigen woning. Zo vragen de leden van de fractie van de SP
hoe aannemelijk moet worden gemaakt dat een woning de toekomstige
eigen woning is. Voorts vragen de leden van de fractie van de SP en
GroenLinks wat de gevolgen zijn wanneer een woning die eerder is
aangemerkt als toekomstige eigen woning en waarvoor hypotheekrente in
aftrek is gebracht uiteindelijk toch niet de eigen woning wordt. De
regeling voor de toekomstige eigen woning ziet op de situatie dat een
belastingplichtige een woning heeft gekocht, maar deze nog niet heeft
betrokken bijvoorbeeld omdat deze nog moet worden verbouwd of nog in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

23

aanbouw is. Het is aan de belastingplichtige om indien de inspecteur
daarom verzoekt aannemelijk te maken dat aan de voorwaarden van deze
verhuisregeling wordt voldaan. Wanneer de belastingplichtige niet langer
aannemelijk kan maken dat een woning in de toekomst als hoofdverblijf
zal dienen, vervalt vanaf dat moment het recht op aftrek van hypotheekrente. Dit heeft geen invloed op de in eerdere jaren in aftrek gebrachte
hypotheekrente. Immers, in die jaren kon de belastingplichtige nog wel
aannemelijk maken dat de desbetreffende woning in de toekomst de
eigen woning zou worden. De verlenging van de termijn brengt overigens
geen wijziging in deze methodiek.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen verder of de verlenging
van de termijnen van de verhuisregeling de regeling niet meer fraudegevoelig maakt. Met de verlenging van de termijnen van de verhuisregeling
wordt het belang van deze regeling voor de belastingplichtige groter. In
zijn algemeenheid zal bij een uitbreiding van een regeling ook de prikkel
tot oneigenlijk gebruik enigszins toenemen. De tegemoetkoming aan
woningeigenaren met dubbele lasten is gezien de situatie op de woningmarkt van belang. Daarbij is om deze verlenging van termijnen gevraagd
in de eerder aangehaalde motie Weekers/Blanksma-van den Heuvel. De
verwachting is dat het eventuele nadeel van oneigenlijk gebruik beperkt
zal zijn.
14. Herleving hypotheekrenteaftrek na tijdelijke verhuur
De leden van de fracties van het CDA en de VVD vragen in te gaan op het
commentaar van het Register Belastingadviseurs (hierna RB) met
betrekking tot de herleving van de hypotheekrenteaftrek na tijdelijke
verhuur. Zij vragen in het bijzonder naar de situatie waarin de tijdelijke
verhuur na 2012 wordt beëindigd. Het is te verwachten dat belastingplichtigen die hun voor verkoop bestemde woning tijdelijk gaan verhuren,
rekening houden met de termijnen van de herleving van de hypotheekrenteaftrek bij tijdelijke verhuur om de verhuurperiode voor de hypotheekrenteaftrek fiscaal geruisloos te kunnen laten verlopen. Aangezien het in deze
situaties om kortlopende huurcontracten gaat met een vooraf vastgestelde eindtermijn, zal doorgaans reeds bij aanvang van de verhuurperiode duidelijk zijn of men binnen de gestelde termijnen terug zal keren
naar box 1. In die situaties is openbreken van reeds vastgestelde
aanslagen niet aan de orde. Wanneer reeds op voorhand duidelijk is dat
men langer dan de gestelde termijnen voor herleving hypotheekrenteaftrek gaat verhuren, zal er van een fiscaal geruisloze overgang geen
sprake zijn en wordt op dat moment de bijleenregeling toegepast. Deze
situatie is gelijk aan overige verhuursituaties van een eigen woning
waarbij verkoop niet aan de orde is. Een afwijkende behandeling in
dergelijke vergelijkbare situaties is ongewenst.
De leden van de fractie van het CDA vragen waarom de verlenging van de
regeling van de herleving van tijdelijke hypotheekrenteaftrek na verhuur
reeds nu wordt voorgesteld en niet pas in het Belastingplan 2012. Het
kabinet heeft met het opnemen van de verlenging in het onderhavige
wetsvoorstel zoveel mogelijk duidelijkheid vooraf willen geven aan de
woningmarkt. Zo weten belastingplichtigen die de voormalige eigen
woning tijdelijk willen verhuren nu reeds waar zij aan toe zijn voor het jaar
2012.
De leden van de fractie van de SP vragen naar het budgettaire beslag van
de herleving van hypotheekrenteaftrek na een periode van tijdelijke
verhuur. De kosten van deze maatregel bedragen € 4 mln. in 2012. Omdat
in het Belastingplan 2010 bij het invoeren van de maatregel van herleving
van dubbele hypotheekrenteaftrek na tijdelijke verhuur ten onrechte € 2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

24

mln. teveel is ingeboekt, is nu in het onderhavige wetsvoorstel een bedrag
van € 2 mln. opgenomen in 2012 voor het verlengen van deze maatregel.
15. Tijdelijke verlenging termijn doorverkoop woningen
De leden van de fracties van de VVD en de SP vragen naar de ratio van de
tijdelijke verlenging van de termijn bij de doorverkoop van woningen.
Deze maatregel is verzocht in de door een brede meerderheid van de
Tweede Kamer aangenomen hiervoor genoemde motie WeekersBlanksma van den Heuvel. De ratio van deze (ondersteunende) maatregel
is enerzijds om potentiële kopers van woningen te verleiden, door ze extra
zekerheid te geven, om over te gaan tot aankoop van de woning. Deze
extra zekerheid is gelegen in het feit dat de kopers tijdelijk zes maanden
extra de tijd krijgen om de woning door te verkopen. De opvolgende
verkrijger van die woning betaalt dan slechts overdrachtsbelasting over
het verschil in waarde van de woning. Anderzijds kan deze maatregel
worden gebruikt als «garantieregeling» ter ondersteuning van de
nieuwbouwsector. De NEPROM (brancheorganisatie projectontwikkelaars)
heeft hier meerdere malen om verzocht. Een dergelijke «garantieregeling»
zou als volgt kunnen werken: in ruil voor de aankoop van een (nieuwbouw)woning koopt een projectontwikkelaar of een makelaar de huidige
«oude» woning van de potentiële koper. Vervolgens heeft de aankopende
projectontwikkelaar of de makelaar zes maanden extra de tijd om deze
«oude» woning door te verkopen.
De leden van de fractie van de SGP hebben waardering voor de maatregel
om de zesmaandentermijn bij doorverkoop van woningen tijdelijk te
verlengen tot twaalf maanden. Wel vragen de leden van de fractie van de
SGP samen met de leden van fracties van de VVD, de PVV, het CDA en de
ChristenUnie zich af waarom het kabinet ervoor heeft gekozen om de
maatregel pas met ingang van 1 januari 2011 in te laten gaan. Bij de
vormgeving van deze maatregel heeft het kabinet overwogen om de
maatregel met terugwerkende kracht te treffen, maar daar is vanwege het
ontbreken van een bijzondere reden van afgezien. Het kabinet verwacht
niet dat door deze (ondersteunende) maatregel de woningmarkt verder
stil komt te liggen. De beslissing om een woning aan te schaffen met als
doel daarin voor een langere periode te verblijven. wordt over het
algemeen niet impulsief genomen, maar vergt in de regel juist een zeer
lange en evenwichtige afweging. Als een dergelijke beslissing eenmaal
genomen is, wordt een vervolgtraject ingezet, namelijk de koop van de
woning. Ook met de koop van de woning is veel tijd gemoeid, denk
bijvoorbeeld aan het rond krijgen van de financiering. Als een en ander
«in kannen en kruiken» is, zullen mensen naar alle waarschijnlijkheid de
aankoop van een woning, met het oogmerk om deze woning gedurende
een langere periode te bewonen, niet langer uitstellen. De voorgestelde
maatregel is dan ook niet bedoeld voor deze groep mensen maar juist,
zoals hiervoor ook is aangegeven, om de nog twijfelende kopers dan wel
aankopende projectontwikkelaars extra zekerheid te geven. Tegen deze
achtergrond ziet het kabinet geen reden om de maatregel eerder in
werking te laten treden. Overigens kost het eerder laten ingaan van de
regeling, bijvoorbeeld per 1 oktober waarnaar de NOB vraagt, in 2011
€ 10 mln. extra. Hiervoor is geen dekking aanwezig

1

Kamerstukken II 1994/95, 24 172, nr. 3.

De leden van de fracties van de SP en GroenLinks vragen of het verlengen
van de termijn waarbinnen doorverkoop van woningen mogelijk is zonder
verschuldigdheid van overdrachtsbelasting speculatief handelen in de
hand werkt. Met betrekking tot artikel 13 van de WBR is in de parlementaire geschiedenis wel opgemerkt dat een langere termijn dan zes
maanden speculaties in de hand zou kunnen werken.1 Gezien de huidige
omstandigheden op de woningmarkt, waar korte termijn speculatie-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

25

winsten onwaarschijnlijk zijn, en de tijdelijkheid van de maatregel hoeft
daar nu niet voor gevreesd te worden.
Verder vragen de leden van de fractie van GroenLinks of ook hypotheekrenteaftrek zou kunnen worden verkregen voor een woning die na een
jaar weer wordt doorverkocht en daarbij de vennootschapsbelasting
terugkrijgt. Verondersteld wordt dat de leden van de fractie van GroenLinks hier in plaats van vennootschapsbelasting de overdrachtsbelasting
bedoelen. Een woningeigenaar heeft recht op hypotheekrenteaftrek
wanneer de woning hem anders dan tijdelijk als hoofdverblijf ter
beschikking staat of wanneer de belastingplichtige aannemelijk kan
maken dat de woning in de toekomst zijn eigen woning zal worden. In het
voorbeeld van de leden van GroenLinks waarbij bijvoorbeeld een gezin
een nieuw huis koopt maar het oude niet verkocht krijgt zal het inderdaad
zo kunnen zijn dat tijdelijk van beide huizen hypotheekrente in aftrek kan
worden gebracht. Indien dit gezin besluit het nieuwe huis binnen zes
maanden of indien gekocht in 2011 binnen 12 maanden te verkopen dan is
de verkrijger van dit huis slechts overdrachtsbelasting verschuldigd over
de waardestijging van dit huis.
De leden van de fracties van de VVD en de ChristenUnie vragen of de
faciliteit ook kan worden toegepast ingeval een nieuwbouwwoning is
gekocht, gereed gekomen in het jaar 2011 en vervolgens binnen twaalf
maanden weer wordt doorverkocht. Voor toepassing van de faciliteit dient
de woning in het kalenderjaar 2011 voor de eerste maal te zijn aangekocht. Wanneer een particulier in 2011 in het kader van een koop-aannemingsovereenkomst zowel de grond als de daarop gebouwde nieuwbouwwoning met btw verkrijgt en hij deze woning, inclusief de grond,
binnen twaalf maanden doorverkoopt aan een andere particulier dan is de
verkrijgende particulier slechts overdrachtsbelasting verschuldigd over de
meerwaarde van de woning.
De leden van de fractie van de ChristenUnie wijzen op het recente
beleidsbesluit van 14 september 2010, nr. DGB2010/3544M. Op basis van
dit beleidsbesluit vervalt met ingang van 1 juli 2011 de goedkeuring op
grond waarvan geen overdrachtsbelasting wordt geheven over de last van
de koper om het voordeel van artikel 13 van de WBR af te staan aan de
verkoper. Aan de hand van een voorbeeld vragen de leden van de fractie
van de ChristenUnie het kabinet de vervallen goedkeuring wettelijk vast te
leggen. Zoals in het aangehaalde beleidsbesluit is toegelicht, werd in het
verleden betoogd dat de heffing van overdrachtsbelasting over de in
bovengenoemde last, in geval van een doorverkoop op dezelfde dag, zou
kunnen worden voorkomen door het in omgekeerde volgorde verlijden
van de betreffende akten van transport. Aanpassing van de wet om een
dergelijke constructie tegen te gaan was destijds niet opportuun. Op
praktische gronden is er destijds voor gekozen om goed te keuren dat in
geval van een verkrijging binnen zes maanden na de vorige verkrijging
van dezelfde goederen door een ander, waarbij de laatste de last op zich
neemt door de ter zake van de vorige verkrijging verschuldigde
overdrachtsbelasting voor zijn rekening te nemen, wordt afgezien van
heffing van overdrachtsbelasting over de waarde van deze last. Inmiddels
is de hierboven omschreven ontgaansmogelijkheid door het bepaalde in
artikel 8 van de WBR niet langer mogelijk. De goedkeuring is daarom
thans in strijd met het bepaalde in artikel 8 van de WBR. De intrekking van
de goedkeuring zal ertoe leiden dat geheel overeenkomstig de systematiek van artikel 9, eerste lid, van de WBR overdrachtsbelasting wordt
geheven over de waarde in het economisch verkeer. Deze waarde is ten
minste gelijk aan die van de tegenprestatie. Tegen deze achtergrond acht
het kabinet intrekking van de goedkeuring dan ook gerechtvaardigd en
ziet derhalve geen aanleiding om een en ander wettelijk vast te leggen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

26

Voorts vragen de leden van de fractie van de ChristenUnie of het kabinet
duidelijkheid kan verschaffen of de voorgestelde maatregel ook geldt voor
bijvoorbeeld de tuin en de garage behorende bij de woning. In de praktijk
zal bij een aankoop van een woning altijd duidelijk zijn wat wordt
verkregen. Bij de aankoop van de woning maakt een notaris een notariële
akte op. In deze akte wordt op basis van gegevens uit de kadastrale
registratie de woning en de aanhorigheden volledig omschreven.
16. Tijdelijke verlaging btw-tarief arbeidskosten renovatie
woningen
De leden van de fracties van het CDA, de PVV en de SP vragen waarom
het verlaagde btw-tarief voor renovatie en herstel van woningen niet ook
wordt toegepast op diensten van architecten en hoveniers. De leden van
de fractie van de SP vragen voorts om een reactie op een onderzoek van
het Landbouw Economisch Instituut (LEI) naar de effecten van een
verlaagd btw-tarief voor de groensector. Diensten van architecten en
hoveniers vallen niet onder het verlaagde btw-tarief voor renovatie en
herstel van woningen, aangezien deze diensten niet zijn aan te merken als
renovatie- en herstelwerkzaamheden. Op grond van de Europese
BTW-richtlijn is het niet toegestaan een apart verlaagd btw-tarief voor
diensten van architecten en hoveniers in het leven te roepen.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen of het verlaagde
btw-tarief op arbeidskosten voor renovatie en herstel van woningen ook
kan worden toegepast op de renovatie van kerken en gebouwen van
maatschappelijke instellingen. Voorts vragen de leden van de fracties van
de het CDA, de PVV, de SP en GroenLinks waarom ervoor is gekozen om
woonschepen en – wagens uit te zonderen van toepassing van het
verlaagde btw-tarief. De leden van de fractie van de SP vragen in dit kader
naar een vergelijking met de eigenwoningregelingen in de inkomstenbelasting. Daaromtrent kan worden opgemerkt dat Nederland voor de btw,
in tegenstelling tot de inkomstenbelasting, gebonden is aan Europese
regels, neergelegd in de Europese BTW-richtlijn. Deze Europese
BTW-richtlijn maakt de toepassing van het verlaagde btw-tarief alleen
mogelijk voor het renoveren en herstellen van particuliere woningen.
Volgens vaste rechtspraak van het Hof van Justitie dient voor de
toepassing van verlaagde btw-tarieven gekozen te worden voor een strikte
uitleg.1 Tegen deze achtergrond is voor een uitleg gekozen waarbij voor
het begrip «particuliere woningen» wordt aangesloten bij onroerende
zaken die bestemd zijn voor permanente bewoning. Woonschepen en
-wagens, kerken en gebouwen van maatschappelijke instellingen zijn
uitgezonderd van deze btw-regeling. In verband met de kosten en een
goede uitvoerbaarheid is overigens ook voor de praktijk een duidelijke
afbakening wenselijk. Uitbreiden van de regeling tot woonschepen- en
wagens maakt de afbakening met andere eventueel voor bewoning
geschikte zaken lastiger met als gevolg daarvan extra uitvoeringslasten.

1
Zie bijvoorbeeld: HvJ EU van 18 maart 2010,
zaak C-3/09.
2
Richtlijn 2009/47/EG van de Raad van 5 mei
2009 tot wijziging van Richtlijn 2006/112/EG.

De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen welke aanpassing de
BTW-richtlijn behoeft om mogelijk te maken dat kerken en andere
gebouwen van maatschappelijke organisaties wel onder het verlaagde
btw-tarief kunnen worden gebracht. Om de mogelijkheid hiertoe te
creëren zou de Europese Commissie een nieuw richtlijnvoorstel moeten
doen dat vervolgens met unanimiteit door de lidstaten zou moeten
worden aanvaard. Het ligt echter niet in de lijn der verwachting dat de
Europese Commissie op korte termijn zal komen met een voorstel om het
toepassingsgebied van de verlaagde btw-tarieven uit te breiden.2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

27

De leden van de fractie van het CDA vragen hoe de Belastingdienst zal
omgaan met deelfacturen die vóór 1 oktober 2010 zijn uitgebracht, waarbij
het btw-tarief van 19% is toegepast. Deze vraag heeft betrekking op
onderdeel 6 van het beleidsbesluit van 30 augustus 2010.1 Ervan
uitgaande dat de dienst na 30 september 2010 en vóór 1 juli 2011 is
afgerond geldt het verlaagde btw-tarief. Dit tarief dient toegepast te
worden op de eindfactuur. De teveel afgedragen btw kan door de
ondernemer op de gebruikelijk wijze van de Belastingdienst teruggevraagd worden. Hierop zal de inspecteur (ambtshalve) teruggaaf verlenen
als door hem kan worden vastgesteld dat de opsteller van de factuur aan
de daarvoor geldende voorwaarden heeft voldaan.
De leden van de fractie van de VVD vragen in hoeverre gegarandeerd kan
worden dat de btw-verlaging op arbeidskosten voor renovatie en herstel
van woningen aan de consument wordt doorberekend. In dit kader dient
opgemerkt te worden dat de overheid niet treedt in prijsafspraken tussen
ondernemers en consumenten. Die prijsafspraken worden beheerst door
de regels van de vrije markt. De overheid beschikt niet over de instrumenten om te garanderen dat een btw-verlaging wordt doorberekend aan
de consument. Wel verwijs ik graag, dit mede in antwoord op de vraag
daarnaar van de leden van de fractie van de SP, naar de afspraken die over
het doorberekenen van de btw-verlaging met de branche zijn gemaakt.
Met Bouwend Nederland, MKB-Nederland en VNO-NCW is een
«gentlemen agreement» gemaakt om ervoor zorg te dragen dat consumenten optimaal profiteren van het verlaagde btw-tarief op arbeidskosten
bij renovatie en herstel van woningen. Deze organisaties hebben
toegezegd zich richting hun leden actief hiervoor te zullen inzetten. Het
kabinet gaat er dan ook vanuit dat deze organisaties zich daaraan houden.
Gezien de aandacht die aan de maatregel is besteed, mag overigens
verwacht worden dat de consumenten zelf ook alert zijn op een juiste
toepassing van de maatregel.
De leden van de fracties van de PvdA en de SP vragen of rekening is
gehouden met mogelijke fraude. Mede onder verwijzing naar het weblog
van A. Grotenhuis van 5 oktober jl. vragen de leden van de fractie van de
PvdA of het kabinet kan verzekeren dat deze regeling niet frauduleus zal
worden gebruikt. Ook de afdeling Advisering van de Raad van State heeft
in haar advies gevraagd om nader in te gaan op de handhaafbaarheid van
de tijdelijke btw-maatregel. In het nader rapport is daaromtrent aangegeven dat het kabinet verwacht dat de maatregel uitvoerbaar en
handhaafbaar is. Daarbij is ook rekening gehouden met mogelijk
frauduleus gedrag. Hoewel dergelijk gedrag nooit uit te sluiten is, is er
geen reden om te veronderstellen dat dit zich op grote schaal zal
voordoen. Hierbij is van belang dat het toepassingsgebied van het
verlaagde btw-tarief duidelijk is afgebakend tot alleen de arbeidskosten en
dat een ruime omschrijving van de definitie «renovatie en herstel» geldt.
Uiteraard zal binnen het toezicht van de Belastingdienst expliciet aandacht
worden gegeven aan de correcte toepassing van het verlaagde btw-tarief.
De leden van de fractie van de PvdA vragen naar de budgettaire kosten
van de btw-maatregel voor renovatie van woningen en of daarin
overschrijdingen door antidatering zijn meegenomen. De totale kosten
van de tijdelijke btw-maatregel zijn geraamd op € 147 mln. (€ 49 mln. in
2010 en € 98 mln. in 2011). Daarbij is geen rekening gehouden met
overschrijdingen door antidatering omdat daarbij sprake is van fraude.

1
Besluit van 30 augustus 2010, nr. DV-10–
339M, Stcrt. 2010, 13720.

De hiervoor genoemde kosten van de btw-maatregel voor renovatie van
woningen worden gefinancierd uit de onderuitputting van de incidentele
Energie-investeringsaftrek (EIA). Deze EIA-regeling is gebudgetteerd. De
leden van de fractie van de D66 vragen of de btw-maatregel is gebudget-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

28

teerd op het bedrag van de onderuitputting. Deze vraag wordt ontkennend
beantwoord. Voor de tijdelijke maatregelen voor de woningmarkt zoals
opgenomen in het onderhavige wetsvoorstel, is de derving geraamd op in
totaal € 195 mln.
De leden van de fractie van de SP vragen naar het doel en de effecten van
de tijdelijke btw-maatregel. Zoals het kabinet in de brief van 30 augustus
jl.1 reeds heeft opgemerkt, beoogt het pakket aan tijdelijke maatregelen de
woningmarkt een impuls te geven, mede vanwege de omzetdaling in de
bouwsector en de gevolgen daarvan voor de economie en de werkgelegenheid. Op de algemene effecten van de btw-maatregel is het kabinet
reeds ingegaan in de antwoorden op de schriftelijke kamervragen van de
leden Koolmees en Verhoeven (beiden D66) over de effectiviteit van de
besteding van belastinggeld door btw-verlaging in de bouw.2 Daarin is
aangegeven dat juist de btw-verlaging een tijdelijke stimulans in de
bouwsector teweeg kan brengen die tevens snel en gericht ingevoerd kan
worden. Daarnaast heeft de branche op aandringen van het kabinet
toegezegd zich bij hun leden ervoor te zullen inzetten dat het voordeel
wordt doorberekend aan de consument. Het kabinet gaat er dan ook
vanuit dat de maatregel zijn effect niet zal missen.
De leden van de fractie van de SP vragen ook naar de effecten van de
verlaging van het btw-tarief op de kleine ondernemersregeling in de btw.
Voor een ondernemer die kwalificeert voor de kleine ondernemersregeling
geldt dat wanneer de door hem in een kalenderjaar verschuldigde btw per
saldo niet hoger is dan € 1 883, de btw verminderd wordt met een bedrag
gelijk aan 2,5 keer het verschil tussen € 1 883 en het bedrag van die btw.
Doordat het verlaagde btw-tarief tijdelijk van toepassing is kunnen
ondernemers in de bouw meer omzet draaien voordat het hiervoor
genoemde drempelbedrag wordt overschreden. Hierdoor kunnen naar
verwachting meer ondernemers profiteren van de kleine ondernemersregeling.
De leden van de fractie van de SP vragen of intrekking van de maatregel
vóór 1 juli 2011 mogelijk is. Zoals in het algemeen deel van de memorie
van toelichting is aangegeven, geeft deze stimuleringsmaatregel invulling
aan de breed gesteunde wens van de Tweede Kamer3. Intrekken van de
maatregel voor 1 juli 2011 is op zichzelf mogelijk, maar wordt door het
kabinet niet wenselijk geacht.
17. Vergroening en mobiliteit

1

Kamerstukken II 2009/10, 32 395, nr. 14.
Handelingen II 2010/11, nr. 94.
3
Kamerstukken II 2009/10, 32 395, nr. 3.
2

De leden van de fractie van de SP vragen om een toelichting op het
gebrek aan maatregelen op het vlak van vergroening en mobiliteit in het
onderhavige wetsvoorstel. Ook vragen deze leden waarom de minister
niet op andere vlakken dan mobiliteit vergroeningsmaatregelen heeft
voorgesteld. De leden van de fractie van de PvdA willen in dit verband
graag weten welke maatregelen uit de publicatie «Groen Goud» van
Stichting Natuur en Milieu het kabinet wel (of niet) overneemt, met de
daarbij behorende argumenten. Zoals de leden van de fractie van de SP
zelf al aangeven betreft het hier een beleidsarm belastingplan als gevolg
van de demissionaire status van het kabinet dat dit belastingplan heeft
ingediend. Daarnaast speelt de huidige economische situatie een grote
rol. Bij een pril herstel na een historisch zware crisis is het zaak voor
bedrijven om, net als de overheid, de financiën op orde te krijgen. Om die
reden is in dit belastingplan wel een aantal maatregelen opgenomen die
het ondernemerschap bevorderen. De SP merkt terecht op dat het
belastingplan op dit punt niet helemaal beleidsarm is. Het stopzetten van
de afbouw van de BPM als gevolg van het controversieel verklaren van
het project kilometerheffing heeft wel zodanig vorm gekregen dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

29

daarmee maximaal de vergroening wordt ondersteund, namelijk door de
nadruk te leggen op het CO2-gerelateerde deel van het BPM-tarief in
plaats van op het catalogusprijsgerelateerde deel van de BPM. Daarnaast
wordt een onderzoek aangekondigd om de fiscale stimuleringsmaatregelen voor (zeer) zuinige auto’s voldoende uitdagend te houden. In de
aanloop naar de verkiezingen en tijdens de totstandkoming van het
huidige kabinet zijn van verschillende kanten beleidssuggesties aangereikt, waaronder de publicatie «Groen goud».
Naar aanleiding van de vraag welke maatregelen uit die publicatie wel (of
niet) worden overgenomen wordt opgemerkt dat de maatregelen die het
kabinet wil nemen, ook waar het betreft de vergroening van het fiscale
stelsel, zijn verwoord in het Regeerakkoord «Vrijheid en verantwoordelijkheid». Doel is om Nederland sterker uit deze crisis te laten komen. De
prioriteit van dit kabinet ligt dan ook bij het gezond maken van de
overheidsfinanciën en versterking van het ondernemerschap met het oog
op werk en welvaart. Daarnaast streeft dit kabinet naar verdergaande
vereenvoudiging en het terugdringen van de administratieve lastendruk.
Dat betekent tegelijkertijd dat er beperkt ruimte is voor aanvullende fiscale
vergroeningsmaatregelen, zoals die is verwoord in eerder genoemde
publicatie. Deze bevat 15 voorstellen voor een groene en innovatieve
economie; een deel daarvan was ook in 2006 door de Stichting Natuur en
Milieu voorgesteld. Enkele voorstellen zoals de openruimteheffing zien
overigens veeleer op een bestemmingsheffing dan op een belasting. In de
publicatie wordt niet concreet ingegaan op de effecten van de voorstellen
voor een groene en innovatieve economie. In veel gevallen is die
effectiviteit dan ook niet duidelijk. Een aantal maatregelen uit de
genoemde publicatie, wellicht in een andere vorm, is terug te vinden in
het Regeerakkoord. Zo kiest het kabinet voor het vervangen van de
SDE-subsidie door een (niet-fiscale) opslag op het energietarief (voorstel 5
uit de publicatie). Ook kiest het kabinet voor betalen naar autogebruik
(voorstel 7). Daarbij wordt echter niet gekozen voor een kilometerprijs
zoals de Stichting Natuur en Milieu bepleit, maar voor verschuiving van
de vaste lasten naar variabele lasten door verhoging van accijnzen op
brandstoffen onder gelijktijdige en evenredige verlaging van vaste lasten.
Het kabinet zet hiervoor in op overleg met de buurlanden en binnen de
EU.
Voor de antwoorden op de vragen van de leden van de fracties van de
PvdA en het CDA over het fiscaal stimuleren van een fiets wordt verwezen
naar paragraaf 24.
De leden van de fractie van D66 vragen wat de gevolgen zijn van de
omzetting van de BPM naar een op CO2-uitstoot gebaseerde grondslag
voor een eventuele toekomstige verschuiving van vaste lasten naar
variabele lasten. Het proces van omzetting van de BPM naar een op
CO2-uitstoot gebaseerde grondslag staat in principe los van de afbouw
van de BPM. Deze omzetting staat een eventuele toekomstige
verschuiving van vaste naar variabele lasten dan ook niet in de weg. Ook
afbouw van de BPM kan weer worden opgepakt, mocht in de toekomst
worden besloten tot het invoeren van een kilometerprijs of accijnsverhoging, dit in antwoord op de vraag hiernaar van deze leden.
De leden van de fractie van D66 vragen voorts naar de gevolgen van het
tussentijds stopzetten van de kilometerprijs voor de opbrengsten BPM en
MRB en of hierbij ook rekening is gehouden met het effect van stopzetten
van de kilometerprijs voor het aankoopgedrag van auto’s. Het stopzetten
van de kilometerprijs heeft geen gevolgen voor de gezamenlijke
opbrengsten van de BPM en de MRB. Om de invoering van de kilometerprijs mogelijk te maken, was sprake van een afbouw van de BPM met een
gelijktijdige en evenredige verhoging van de MRB. Dit verliep derhalve

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

30

budgettair neutraal. Het stilzetten van de afbouw van de BPM wordt
vormgegeven door het handhaven van de BPM op het niveau van 2010
door verhoging van de voor 2011, 2012 en 2013 reeds vastgelegde
CO2-tarieven in de BPM (waarbij in de tariefstelling rekening is gehouden
met het uitgangspunt dat auto’s jaarlijks 2,8% autonoom zuiniger worden).
Tegelijkertijd worden de MRB-tarieven gehandhaafd op het niveau van
2010.
De leden van de fractie van de PvdA vragen of het waar is dat een aantal
dieselauto’s uit de laatste Top 10 van meest zuinige auto’s een hoger
BPM-bedrag heeft in 2011 dan in 2010 en zo ja, of hiervan de oorzaak kan
worden gegeven. De leden van de fractie van GroenLinks willen weten
wat het effect van de afbouw van de BPM van 2010 naar 2011 is voor de
verkoopprijs van de 10 meest zuinige modellen (zowel diesel als benzine)
en of het klopt dat een aantal van deze modellen duurder wordt. De
ANWB en de Stichting Natuur en Milieu publiceren gezamenlijk elk
kwartaal een Top 10 Zuinige auto’s. Deze Top 10 kent een onderscheid
tussen benzine- en dieselauto’s. Voorts kent deze een verdeling in drie
grootteklassen: klein, middelgroot en groot. De meest recente Top 10
Zuinige auto’s dateert van oktober 2010. Van de Top 10 zijn alle kleine
benzineauto’s vrijgesteld van BPM. Bij alle overige benzineauto’s is sprake
van een lagere BPM voor 2011 dan voor 2010 (op één na met een € 12
hogere BPM in 2011). Vrijwel alle kleine dieselauto’s hebben in 2011
eenzelfde of lagere BPM dan in 2010. Van de middelgrote en grote
dieselauto’s heeft meer dan de helft in 2011 een lagere BPM. Dit kan als
volgt worden toegelicht. Indien een benzine- of dieselauto een
CO2-uitstoot heeft van niet meer dan 110 g/km respectievelijk 95 g/km, is
deze vrijgesteld van BPM. Voor de auto’s met een CO2-uitstoot net boven
de vrijstellingsgrens geldt in zijn algemeenheid dat de BPM in 2011 lager
zal zijn dan in 2010, omdat de BPM in 2011 voor een kleiner deel is
gebaseerd op cataloguswaarde en voor een groter deel op de
CO2-uitstoot. Bij een enkele zuinige dieselauto kan de BPM in 2011 iets
hoger uitvallen als gevolg van de daling van de bonus voor zuinige auto’s
van € 750 naar € 500, de stijging van de dieseltoeslag met € 450 en het
vervallen van de roetfilterkorting van € 300. Hierbij moet echter worden
bedacht dat de tarieven zijn vastgesteld op basis van de veronderstelling
dat de nieuw te verkopen auto’s jaarlijks gemiddeld 2,8% zuiniger worden.
Voor onzuinige benzine- en dieselauto’s zal de BPM stijgen omdat de
verlaging van het catalogusprijsdeel niet opweegt tegen de hogere
tarieven op de CO2-uitstoot.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen of in de bijstellingsregeling
meerdere bijstellingspercentages gecreëerd kunnen worden.
Waarschijnlijk wordt hier gedoeld op de percentages in de bijtelling voor
(zeer) zuinige auto’s van de zaak en nulemissieauto’s van de zaak.
Inmiddels is de bijtelling gedifferentieerd naar 0% voor nulemissieauto’s,
14% voor zeer zuinige auto’s, 20% voor zuinige auto’s en het algemene
percentage voor alle andere auto’s bedraagt 25. Naar de mening van het
kabinet zorgen deze stappen in de differentiatie voor een maximale prikkel
tot de aanschaf van een zuiniger auto. Nieuwe categorieën en dus kleinere
stappen zou afbreuk kunnen doen aan de effectiviteit van de stimulans.
Daarnaast is bij de vormgeving van de differentiatie met het oog op het
beperken van de stijging van de administratieve lasten en uitvoeringslasten voor de Belastingdienst gekozen voor het invoeren van een beperkt
aantal categorieën. In dit verband is voorts van belang dat alle milieudifferentiaties in de BPM doorwerken in de hoogte van de bijtelling omdat de
grondslag voor de bijtelling de catalogusprijs van de auto inclusief BPM
is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

31

Het is de leden van de fractie van de VVD opgevallen dat in de Miljoenennota 2011 het structurele bedrag aan gederfde belastinginkomsten
voor het nihiltarief in de MRB voor zuinige auto’s ten opzichte van de
Miljoenennota 2010 met € 0,25 mld. is verhoogd. Deze leden vragen naar
een onderbouwing van beide ramingen en een toelichting op de
verschillen. De raming voor de Miljoenennota 2010 was gebaseerd op de
toen beschikbare informatie. Het aantal verkochte zeer zuinige auto’s in
2009 was geraamd op 48 000, met vervolgens een jaarlijkse toename van
10%. Tevens was er vanuit gegaan dat de grenzen voor de definitie van
zeer zuinige auto’s in 2014 zouden worden bijgesteld. Mede door
wijzigende marktomstandigheden, zoals de economische crisis, is
inmiddels gebleken dat de verkoop van zeer zuinige auto’s (veel) harder is
gestegen is dan verwacht. In 2009 zijn uiteindelijk 58 000 zeer zuinige
auto’s verkocht en in de eerste helft van 2010 al 50 000. Bovendien is er
sprake van een grotere dynamiek op de markt van het aanbod van zeer
zuinige auto’s. Zo zijn bijvoorbeeld in 2010 de eerste zeer zuinige
middenklasse dieselauto’s op de markt gekomen. Met betrekking tot de
raming voor 2014 en verder is nu vooralsnog uitgegaan van handhaving
van de huidige grenzen voor de categorie zeer zuinige auto’s. Dit alles
heeft geleid tot een forse bijstelling van de raming van de gederfde
belastinginkomsten voor het nihiltarief voor zeer zuinige auto’s.
De leden van de fractie van de SP vragen of de 0 mln. voor vergroening
en mobiliteit in tabel 5 van het algemeen deel van de memorie van
toelichting nader kan worden uitgesplitst. De maatregelen op het gebied
van vergroening en mobiliteit betreffen het stilzetten van de afbouw BPM
voor personenauto’s en bestelauto’s van particulieren en het niet laten
doorgaan van de daarbij behorende verhoging van de MRB alsmede de
wijziging in de MRB voor motoren. Beide maatregelen zijn budgettair
neutraal. Van de 0 mln. maakt de faciliteit voor Euro-6 dieselpersonenauto’s geen deel uit, omdat deze al in Belastingplan 2010 is geregeld,
inclusief de budgettaire dekking.
18. Stilzetten afbouw BPM
De leden van de fractie van de PvdA hebben met instemming geconstateerd dat de ombouw van de BPM van een belasting gebaseerd op
catalogusprijs naar een belasting gebaseerd op absolute CO2-uitstoot zal
worden voltooid. De leden van de fractie van de SP vragen in dit verband,
onder verwijzing naar de memories van toelichting op de belastingplannen 2009 en 2010, waarom voor bestelauto’s, kampeerauto’s
enzovoort wel de catalogusprijs als grondslag blijft gelden.
In de memorie van toelichting van het Belastingplan 20091 is toegelicht
waarom de ombouw van de BPM naar een CO2-gerelateerde heffing
beperkt blijft tot personenauto’s. De betreffende tekst luidt: «{.. De BPM op
basis van absolute CO2-uitstoot gaat alleen gelden voor personenauto’s.
Dit zou kunnen worden uitgebreid tot bestelauto’s voor particulieren op
het moment dat voor deze categorie goede CO2-gegevens beschikbaar
zijn. Dat is op dit moment nog niet het geval. Voor motoren bestaan er
geen CO2-gegevens. Voor deze groepen wordt vooralsnog de catalogusprijs als grondslag gecontinueerd. Dit geldt ook voor personenauto’s voor
speciale doeleinden zoals kampeerauto’s. Kampeerauto’s hebben een
hogere CO2-uitstoot dan gemiddelde personenauto’s. Er is nog geen reële
mogelijkheid om te kiezen voor een kampeerauto met een lage
CO2-uitstoot.»

1

Kamerstukken II 2008/09, 31 704, blz. 20.

Voorts vragen deze leden naar de gevolgen hiervan voor de vereenvoudiging. Dit is afhankelijk van de vraag of voor bestelauto’s voor particulieren en personenauto’s voor speciale doeleinden dezelfde CO2-schijven
en tarieven zouden gelden als voor reguliere personenauto’s. Indien

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

32

hiervoor zou worden gekozen, kan een vereenvoudiging worden bereikt.
Wel zij bedacht dat de in 2009 vastgestelde verordening om de
CO2-emissies van nieuwe personenauto’s te maximeren, betrekking heeft
op reguliere personenauto’s.1 Over een vergelijkbare verordening voor
bestelauto’s wordt nog gesproken. Overigens is het aantal bestelauto’s dat
onder de BPM valt, beperkt (jaarlijks circa 1000); het aantal personenauto’s
voor speciale doeleinden wordt niet apart geregistreerd maar zal naar
verwachting zeer gering zijn.

1
Verordening (EG) Nr. 443/2009 van het
Europees Parlement en de Raad van 23 april
2009 tot vaststelling van emissienormen voor
nieuwe personenauto’s, in het kader van de
communautaire geïntegreerde benadering om
de CO2-emissies van lichte voertuigen te
beperken.

De leden van de fracties van de PvdA en van de ChristenUnie hebben
vragen over de in het Belastingplan 2010 aangekondigde MRB-differentiatie voor dieselauto’s op basis van het al dan niet aanwezig zijn van een
affabriekroetfilter. Eerstgenoemde leden begrijpen dat dit voorstel niet in
het onderhavige wetsvoorstel is opgenomen vanwege de demissionaire
status van het kabinet maar gaan er vanuit dat deze differentiatie alsnog
in het onderhavige wetsvoorstel wordt opgenomen zodra er een
missionaire kabinet is. De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen
waarom er voor is gekozen op dit punt de demissionaire status van het
kabinet te benadrukken en op andere – nieuwe – beleidsvoornemens in
het belastingplan niet. Tevens vragen deze leden of het afzien van
differentiatie er toe leidt dat «schone» dieselauto’s evenveel MRB betalen
als overeenkomstige, meer vervuilende dieselauto’s. Tot slot vragen deze
leden of er inmiddels voldoende roetfilters op de markt zijn om alle
dieselauto’s mee te voorzien.
Vanaf 2004 zijn de eerste nieuwe dieselpersonenauto’s met een affabriekroetfilter op de markt gekomen, vanaf 2008 beschikken bijna alle nieuwe
dieselpersonenauto’s over een affabriekroetfilter. Nieuwe dieselbestelauto’s volgden wat later maar inmiddels beschikt een meerderheid van de
recent verkochte dieselbestelauto’s over een affabriekroetfilter. Vanaf
1 januari aanstaande is een affabriekroetfilter voor elke nieuwe dieselpersonenauto verplicht. Vanaf 1 januari 2012 geldt eenzelfde verplichting
voor elke nieuwe dieselbestelauto. De aanschaf van een nieuwe dieselpersonenauto met een affabriekroetfilter is fiscaal gestimuleerd door het
verlenen van een BPM-korting die in 2010 nog € 300 bedraagt en met
ingang van 1 januari 2011 vervalt. De MRB voor een dieselauto met een
affabriekroetfilter bedraagt evenveel als voor eenzelfde dieselauto zonder
affabriekroetfilter. Een differentiatie van de MRB voor dieselauto’s op
basis van het al dan niet aanwezig zijn van een affabriekroetfilter
(fijnstofuitstoot ten hoogste 5 mg/km) zou, vanuit een oogpunt van na te
streven budgetneutraliteit, neerkomen op een verhoging van de MRB voor
dieselauto’s zonder zo’n affabriekroetfilter en een verlaging van de MRB
voor dieselauto’s met zo’n affabriekroetfilter. Gedacht zou kunnen worden
aan een MRB-verhoging van gemiddeld € 100 per dieselauto. Het
handelingsperspectief voor mensen met zo’n auto is echter veel kleiner
dan bij de aanschaf van een nieuwe auto waarop de BPM aangrijpt. Met
het plaatsen van een retrofitroetfilter wordt namelijk wel een reductie in
de uitstoot van fijn stof bereikt maar niet tot ten hoogste 5 mg/km. Het
enige alternatief om aan de MRB-differentiatie te ontkomen, is de
aanschaf van een dieselauto met affabriekroetfilter (of een benzineauto).
Gevolg is dat de gedragseffecten van een MRB-differentiatie zeer gering
zullen zijn. De verhoging van de MRB slaat met name neer bij mensen met
een oudere dieselauto, namelijk alle dieselauto’s van vóór 2004 en een
substantieel deel van de dieselauto’s van vóór 2008. De opbrengst van de
MRB-verhoging voor dieselauto’s zonder affabriekroetfilter zal jaarlijks
afnemen omdat de oude diesels uit het wagenpark verdwijnen, tegelijkertijd neemt het aantal dieselauto’s met een affabriekroetfilter toe. Dit
maakt het lastig de maatregel goed vorm te geven. Gelet op het
voorgaande is er van afgezien dit in het onderhavige wetsvoorstel op te
nemen. Er is geen voornemen om dit als missionair kabinet alsnog in het
onderhavige wetsvoorstel op te nemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

33

19. BPM en MRB voor motoren

1

Kamerstukken II 2007/08, 31 492, nr. 1.
CE Delft 2008, Fiscale vergroening «Effecten
en beoordeling van opties ten behoeve van
het Belastingplan 2009».
2

De leden van de fractie van het CDA constateren terecht dat met de
verhoging van de MRB voor motoren, te weten 6% voor de jaren 2011 en
2012 en 12% voor 2013 (exclusief inflatiecorrectie materieel) dezelfde
situatie wordt bereikt als beoogd in het Belastingplan 2009. Deze leden
vragen of kan worden toegelicht hoe het continueren van deze verhoging
zich verhoudt tot de stilzetting van de afbouw van de BPM. Ook vragen
deze leden de stelling «een motor veroorzaakt in verhouding tot auto’s
aanzienlijke externe kosten, bijvoorbeeld op het vlak van milieuverontreiniging» nader te onderbouwen. In het verlengde hiervan hebben deze
leden de vraag hoe deze externe kosten zich de laatste jaren hebben
ontwikkeld. De leden van de fractie van de SP vragen zich af waarom de
verhoging van de MRB voor motoren wel wordt doorgezet. In het
verlengde hiervan ligt de vraag van deze leden waarom motorrijders nu
juist extra nadelige gevolgen ondervinden van het stilzetten van de
kilometerheffing. Over de verhouding tussen de verhoging van de MRB
voor motoren en het stilzetten van de afbouw BPM voor personenauto’s
kan het volgende worden opgemerkt. Het Belastingplan 2009 bevatte,
uitgaande van de invoering van Anders Betalen voor Mobiliteit, de
afbouw van de BPM voor personenauto’s en bestelauto’s van particulieren
met een gelijktijdige en evenredige verhoging van de MRB voor deze
voertuigen tot en met 2013. Destijds is de verwachting uitgesproken dat
motoren niet zouden worden betrokken in de kilometerprijs. Zonder
nadere maatregelen zouden de BPM en de MRB in dat geval bij de
beoogde invoering van de kilometerbeprijzing ook na 2016 ongewijzigd
gehandhaafd blijven voor motoren. In het Belastingplan 2009 is
opgemerkt dat dit echter niet betekende dat motoren dan niet betrokken
zouden moeten worden in de verhoging van de MRB. Dit omdat het
houden van een motorrijwiel ten opzichte van andere voertuigen anders
goedkoper zou worden en dat achtte het kabinet, zoals hierna zal worden
toegelicht, een verkeerd signaal. Derhalve was in Belastingplan 2009
ervoor gekozen het BPM-tarief voor motoren ongewijzigd te laten en de
MRB voor motoren wel te verhogen. Nu de afbouw van de BPM voor
personenauto’s is stilgezet, blijft de argumentatie voor het in stand laten
van het huidige BPM-tarief en de verhoging van de MRB voor motoren
overeind. De reden dat een verhoging van de MRB voor motoren is
gerechtvaardigd, is dat motoren in vergelijking tot andere voertuigcategorieën zowel in de BPM als inde MRB minder zwaar zijn belast. In de
zogenoemde fiscale vergroeningsbrief 20081 is hieraan een beschouwing
gewijd. Motoren zijn de afgelopen decennia steeds meer een luxeproduct
geworden, terwijl motoren van oudsher een lager BPM-tarief dan
personenauto’s kennen omdat motoren destijds als minder luxe werden
beschouwd. Inmiddels is dat niet meer zo: voor veel motorrijders is de
motor het tweede vervoermiddel, naast de auto. Het gewijzigde karakter
van het houden van een motor heeft nog niet zijn weerslag gekregen in de
tarieven van de BPM voor motoren. Daarnaast is geconstateerd dat de
milieukosten van motoren nog niet voldoende zijn doorberekend. Een
motor veroorzaakt naar verhouding aanzienlijke externe kosten. De
uitstoot van CO2, NOx en vluchtige organische stoffen (VOS) is flink hoger
dan die van een personenauto. Ook worden motoren steeds krachtiger,
waardoor de CO2-uitstoot toeneemt. Uiteraard is de CO2-uitstoot bij zo’n
licht voertuig nog wel lager dan bij een personenauto. Ook het hogere
letselrisico, zeker bij de krachtige prestaties van moderne motoren, is een
externe kostenpost die niet volledig wordt doorberekend. Deze constateringen worden ondersteund door het onderzoeksrapport van CE Delft over
Fiscale vergroening2 waarin wordt geconcludeerd dat de voertuigcategorie motoren niet betaalt voor alle maatschappelijke kosten die worden
veroorzaakt. Dit rapport is geschreven ten behoeve van de fiscale
vergroeningsbrief 2008. Naar verwachting zijn de externe kosten voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

34

motoren nauwelijks veranderd in de afgelopen jaren. Met het onderhavige
wetsvoorstel wordt materieel dezelfde situatie bereikt als beoogd in het
Belastingplan 2009 waardoor voor de vraag over de externe kosten wordt
verwezen naar bovenstaande rapport. Hierbij zij bedacht dat er in 2009
ruim 14 000 nieuwe motoren zijn geregistreerd terwijl het motorenpark in
totaal uitkomt op 623 4421 motoren.
De leden van de fractie van de SP vragen voorts of de MRB-tarieven
kunnen worden aangegeven voor motoren enerzijds en personenauto’s
anderzijds voor de jaren 2011 tot en met 2013. De MRB-tarieven voor
personenauto’s (en bestelauto’s van particulieren) voor de jaren 2011 tot
en met 2013 zijn de MRB-tarieven voor het jaar 2010, plus de jaarlijkse
inflatiecorrectie. De gemiddelde MRB voor een benzinepersonenauto
bedraagt in 2010 jaarlijks € 277 en de gemiddelde MRB voor een
dieselpersonenauto € 1062. De MRB voor een motor bedraagt jaarlijks
€ 72 voor 2011, € 76 voor 2012 en € 88 voor 2013 (exclusief inflatiecorrectie).
De lastenverzwaring voor motoren als gevolg van de verhoging van de
MRB bedraagt nog steeds € 2 mln. zoals in het Belastingplan 2009 is
aangegeven, zo luidt het antwoord op de vraag van de leden van de
fractie van de SP. Dit bedrag is in de memorie van toelichting van het
onderhavige belastingplan niet vermeld aangezien het een maatregel
betreft die reeds is vastgelegd in eerdere wetgeving en toentertijd is
ingeboekt. Uitsluitend de formele vormgeving verandert. Het bedrag van
€ 2 mln. is niet de doorslaggevende reden geweest om deze maatregel
juist wel doorgang te laten vinden, dat zijn de inhoudelijke argumenten
zoals hiervoor beschreven. Wanneer deze maatregel zou worden
teruggedraaid, leidt dit tot derving van € 2 mln. De leden van de fractie
van de SP vragen tot slot of met de € 2 mln. lastenverzwaring andere
maatregelen in de vergroening worden bekostigd. Zoals hiervoor
weergegeven, is de opbrengst van deze maatregelen bij het Belastingplan
2009 ingeboekt. Deze opbrengst was onderdeel van het totale pakket
Belastingplan 2009 c.a.
20. Onderzoek naar periodieke aanpassing zuinigheidsgrenzen
Leden van verschillende fracties hebben vragen gesteld over de opzet van
het onderzoek naar de periodieke aanpassing van de grenzen. Zo willen
de leden van de fractie van het CDA graag weten hoe en door wie dit
onderzoek wordt uitgevoerd, ook de leden van de fractie van de SP vragen
hiernaar. Laatstgenoemde leden informeren tevens wanneer dit
onderzoek in 2011 zal worden afgerond. De leden van de fracties van het
CDA, de PvdA en D66 informeren voorts welke externe organisaties bij het
onderzoek worden betrokken en op welke manier. Thans wordt nagedacht
over de opzet van het onderzoek. Daarbij gaan de gedachten ernaar uit
om het onderzoek voor een groot deel zelf uit te voeren, voor zover het
onderzoek ziet op gegevens die reeds makkelijk voorhanden zijn, en deels
uit te besteden. Uitbesteding zal volgens de gebruikelijke procedures
plaatsvinden. Er wordt gestreefd naar afronding van het onderzoek in de
eerste helft 2011 teneinde uw Kamer medio 2011 te kunnen informeren
over de resultaten. Externe organisaties zoals bijvoorbeeld de RAI en
BOVAG zullen zeker bij het onderzoek worden betrokken, bezien wordt
nog welke wijze hiervoor het meest passend is.

1

Gegevens CBS, april 2010.

De leden van de fracties van de PvdA, de SP, Groen Links en D66 hebben
vragen gesteld over de reikwijdte van het onderzoek. De vraag van de
leden van de fractie van de PvdA of het de bedoeling is dat ook wordt
gekeken naar hoe wordt omgegaan met vergelijkbare vraagstukken in de
ons omringende landen, kan bevestigend worden beantwoord. Ook de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

35

innovatie in de autobranche wordt in het onderzoek betrokken – dit in
reactie op de vraag van de leden van de fractie van de SP – aangezien dit
gevolgen kan hebben voor zowel de prikkel om steeds de zuinigste auto te
kopen als voor de inkomsten. Op de vraag van de leden van de fractie van
D66 welke milieukenmerken worden meegenomen in het onderzoek kan
worden geantwoord dat het onderzoek naar de zuinigheidsgrenzen zich
richt op brandstoftype en CO2-uitstoot van (nieuwe) personenauto’s. De
mogelijkheid om meer progressie aan te brengen, de leden van de fractie
van Groen Links vragen dit, kan aan de orde komen, het ligt echter niet
voor de hand om meer tariefcategorieën te creëren.
Het pleidooi van Louwman & Parqui voor een dynamisch systeem om de
fiscale emissiegrenswaarden naar beneden bij te stellen, is ons bekend.
Een dergelijk systeem is een cruciaal element in het onderzoek naar de
wijze waarop de stimuleringsmaatregelen voldoende uitdagend blijven
om steeds te kiezen voor de zuinigste auto, dit in reactie op de vragen
hierover van de leden van de fractie van de PvdA.
De leden van de fractie van de PvdA vragen hoe het kabinet aankijkt tegen
het principe om de fiscale differentiatie met betrekking tot (zeer) zuinige
auto’s, wanneer dit te succesvol blijkt, te financieren uit een hogere
bijtelling voor «vieze» auto’s. Met de bijtelling wordt het voordeel uit
dienstbetrekking belast dat iemand heeft omdat hij de auto ook voor
privédoeleinden kan gebruiken. De bijtelling is een forfaitaire benadering
van dit privé-voordeel. Het introduceren van een hogere bijtelling voor
«vieze» auto’s betekent een inbreuk op het karakter van de loon- en de
inkomstenbelasting omdat deze hogere bijtelling niet voortvloeit uit een
groter privé-voordeel. Een hogere bijtelling vanwege het feit dat sprake is
van een «vieze» auto, is in wezen geen loon in natura en kan daarom niet
worden belast in de loonbelasting.
In de memorie van toelichting staat met betrekking tot de MRB dat het
vervallen van de vrijstelling voor thans zeer zuinige auto’s niet voor 2013
is te verwachten. Hiermee wordt bedoeld, dit in antwoord op de vraag van
de leden van de fractie van de SP, dat het vervallen van de MRB-vrijstelling voor thans zeer zuinige auto’s naar verwachting eerst per 1 januari
2013 zal ingaan. Een voorstel daartoe kan zijn opgenomen in het
Belastingplan 2012 of bijvoorbeeld het Belastingplan 2013. Dit sluit echter
niet uit dat in het Belastingplan 2012 geen aanscherping van de uitstootgrenzen kunnen worden opgenomen die betrekking hebben op de BPM of
de bijtelling.
21. Faciliteit Euro-6 dieselpersonenauto’s
De vraag van de leden van de fractie van de SP of er in de tijd tussen het
Belastingplan 2010 en het Belastingplan 2011 nog iets is veranderd met
betrekking tot de faciliteit voor Euro-6 dieselpersonenauto’s, wordt
ontkennend beantwoord. De passage over de Euro-6 dieselpersonenauto
in de memorie van toelichting is informatief.

1
Verordening(EG) nNr. 595/2009 van het
Europees parlement en de Raad 18 juni 2009
betreffende de typegoedkeuring van motorvoertuigen en motoren met betrekking tot
emissies van zware bedrijfsvoertuigen (Euro
VI) en de toegang tot reparatie- en onderhoudsinformatie, tot wijziging van Verordening (EG) nr. 715/2007 en Richtlijn 2007/46/EG
en tot intrekking van de Richtlijnen 80/1269/
EEG, 2005/55/EG en 2005/78/EG.

De leden van de fractie van de ChristenUnie wijzen op de hogere MRB
voor Euro 0, I en II vrachtwagens. Deze leden vragen of de aanschaf van
Euro VI vrachtauto’s kan worden versneld door een bonus/korting op de
MRB, budgettair neutraal vorm te geven door een MRB-verhoging voor
Euro 0, I en II vrachtauto’s. Ook vragen deze leden of de MRB-differentiatie
voor vrachtwagens (via bonus/malus) of een andere vorm van fijnstofdifferentiatie ook voor bestelwagens kan worden geïntroduceerd. Vanaf
1 januari 2014 moeten nieuwe vrachtauto’s voldoen aan de Euro VI norm1,
momenteel geldt de Euro V norm. Er zijn thans nog geen Euro VI
vrachtauto’s op de markt gebracht. De verwachting is dat deze op zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

36

vroegst over een jaar op de markt komen. Een korting op de MRB om
Euro VI daadkrachtig via de fiscaliteit vrachtauto’s te stimuleren is niet
mogelijk omdat Nederland met de MRB al vrijwel op het Europese
minimum van vrachtauto’s zit. De ervaring leert bovendien dat stimuleringspremies voor transporteurs het beste werken als deze worden
verstrekt op het moment van aankoop. Daarom geeft het kabinet de
voorkeur aan een subsidieregeling voor vroegtijdig in de handel
gebrachte Euro VI vrachtauto’s en bussen. Het kabinet heeft overigens al
besloten om hiervoor geld uit het Infrastructuurfonds ter beschikking te
stellen als compenserende maatregel voor het niet doorgaan van de
kilometerbeprijzing. Momenteel wordt de subsidieregeling voorbereid
waarna er tevens overleg zal plaatsvinden met de transportsector. De
subsidieregeling kan op zijn vroegst starten, zodra twee merken een Euro
VI truck in de verkoop hebben. Naar verwachting is dit op zijn vroegst in
oktober 2011. Opgemerkt wordt nog dat stimulering mogelijk is tot
1 januari 2014, waarna alle nieuwe trucks aan de Euro VI norm moeten
voldoen. Voor de bestelauto’s is begin 2009 een convenant beperking
fijnstofuitstoot lichte bedrijfsauto’s en kampeerauto’s afgesloten. Met dit
convenant is de mobiliteitssector via afspraken met de overheid de
mogelijkheid geboden om op eigen initiatief de fijnstofuitstoot van
bedrijfsauto’s omlaag te brengen. Door de inspanningen van het
bedrijfsleven te honoreren liggen aanvullende maatregelen met
betrekking tot fijnstofdifferentiatie niet voor de hand. De naleving van de
afspraken wordt gemonitord en op het moment dat afspraken niet worden
nagekomen zal de Kamer hierover worden geïnformeerd. Het convenant
loopt af op 1 januari 2012, de datum waarop de affabriekroetfilters voor
bestelauto’s verplicht worden gesteld. Momenteel wordt nog onderzocht
of er subsidiëring noodzakelijk en mogelijk is van zakelijke bestelauto’s en
taxi’s die aan de Euro 6 norm voldoen.
22. Motorrijtuigenbelasting bij autobussen
De leden van de fractie van de SP vragen wat de achterliggende reden
was dat de belasting voor autobussen wordt geheven ter zake van het
rijden op de weg. Zij vragen zich af of dit vooral vanwege beperkt gebruik
is en of de vermindering van administratieve lasten en doelmatigheid van
de heffing opweegt tegen de aangekondigde belastingwijziging voor
autobussen. Het feit dat de motorrijtuigenbelasting voor autobussen nog
wordt geheven ter zake van het rijden op de weg is een laatste overblijfsel
van de oude systematiek zoals die algemeen gold bij invoering van de
wegenbelasting in 1927, omgedoopt tot motorrijtuigenbelasting in 1935.
Met de explosieve groei van het wegverkeer ontstond in de loop van de
jaren behoefte aan een meer objectieve, eenvoudige en controleerbare
opzet. Dit mondde uit in omvorming naar een belastingheffing op basis
van houderschap, waarbij wordt aangesloten bij de inschrijving in het
kentekenregister ongeacht het gebruik van de weg. Bij schorsing van het
kenteken vervalt onder voorwaarden ook de belastingplicht. Als eerste
gingen in 1995 de personenauto’s, bestelauto’s en motoren over naar de
nieuwe systematiek. In 1997 volgden de vrachtauto’s, mede in verband
met de vaststelling van Europese minimumtarieven voor zware vrachtauto’s. Voor autobussen is de oude systematiek vooralsnog gehandhaafd.
Het betreft een relatief klein aantal voertuigen, waarvoor in Europees
verband ook geen minimumtarieven zijn vastgesteld. Van een regeling in
verband met beperkt gebruik is geen sprake. Wel zal het wagenpark van
een busbedrijf zijn afgestemd op de gewenste piekcapaciteit, waardoor
niet iedere autobus doorlopend zal worden gebruikt. Dit laatste geldt
echter evenzeer voor veel motorrijtuigen die wel onder de houderschapssystematiek vallen. Het wegnemen van de administratieve rompslomp en
de ondoelmatigheid van de oude heffingssystematiek voor deze laatste
nog over te stappen categorie motorrijtuigen weegt ruimschoots op tegen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

37

het eenmalige ongemak dat deze overgang voor de betrokken houders
kan meebrengen. Uit het oogpunt van het streven naar een eenvoudige en
duidelijke belastingwetgeving is het bovendien niet wenselijk dat binnen
één belasting een doelmatig heffingssysteem geldt voor de overgrote
meerderheid van de belastingplichtigen en daarnaast voor een relatief
kleine minderheid een verouderd, moeilijk controleerbaar heffingssysteem in stand blijft.
Ter voorbereiding en nadere uitwerking van deze maatregel is overleg met
de sector nodig, de leden van de fractie van de SP vragen daarnaar. Ook
moet aan de betrokken ondernemers de ruimte worden geboden voor
eventuele aanpassingen in de bedrijfsvoering. Voorts zullen de geautomatiseerde systemen van de Belastingdienst moeten worden aangepast.
Daarom is de wijziging nu aangekondigd, maar zal deze pas worden
opgenomen in het Belastingplan 2012 en ingaan per 1 januari 2012. Met
de overstap van autobussen zal de ontwikkeling van de motorrijtuigenbelasting van een heffing ter zake van het rijden op de weg naar een
houderschapsbelasting zijn voltooid.
De leden van de fractie van de SP vragen of de maatregel budgettaire
gevolgen heeft. De budgettaire gevolgen van de maatregelen in het
Belastingplan 2012 zullen worden toegelicht bij dat wetsvoorstel. Naar
verwachting zal de invoeging van autobussen in het houderschapssysteem overigens nauwelijks budgettaire gevolgen hebben.
23. Koopkrachtpakket 2011
De leden van de fractie van de PvdA vragen het kabinet aan te geven
welke partiele koopkrachteffecten in euro’s de verhoging van de eerste,
tweede en derde schijfgrens met € 300, € 550, respectievelijk € 1 000
heeft voor een alleenstaande met een bruto jaarinkomen van € 18 000,
€ 30 000 en € 60 000, zowel voor 2010 als voor 2011. Ook vragen deze
leden naar een rechtvaardiging voor de verschillen. De bedragen zijn
opgenomen in onderstaande tabel. De maatregel maakt onderdeel uit van
het koopkrachtpakket zoals dat is beschreven in de begroting van SZW en
vind ook daar rechtvaardiging. Het kabinet heeft een pakket maatregelen
voorgesteld dat als geheel leidt tot een evenwichtig koopkrachtbeeld. Ter
illustratie is in onderstaande tabel tevens de geraamde koopkrachtontwikkeling opgenomen voor standaardhuishoudens met inkomensniveaus die
zijn te vergelijken met de inkomens die zijn vermeld in de vraag.
Tabel Inkomenseffect verlenging schijven; koopkrachtbeeld
Inkomen
alleenstaande
(€)

18 000
30 000
60 000

1

Kamerstukken II 2010/11, 32 504, nr. 3.

Inkomenseffect schijfverlenging (€)

2010

2011

26
26
126

27
27
127

Koopkrachtbeeld begroting SZW (%)

WML
Modaal
2x modaal

2010

2011

– 1/2
– 3/4
–1

0
0
– 1/4

Over deze maatregel vragen de leden van de fractie van de PvdA hoe het
komt dat de bedragen die zijn genoemd in het onderhavige wetsvoorstel
afwijken van de bedragen zoals genoemd in de begroting van SZW. In de
memorie van toelichting op het onderhavige wetsvoorstel1 zijn de
wijzigingen in de belastingschijfgrenzen cumulatief beschreven, terwijl de
begroting van SZW de verlenging van de individuele schijven noemt met
€ 300, € 250, respectievelijk € 450. De grens van de derde schijf (=
startpunt vierde schijf) bijvoorbeeld wordt dan ook opgehoogd met de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

38

cumulatie van de verlengingen van de 1e, 2e en 3e schijf, € 300 + € 250 +
€ 450 = € 1000.
De leden van de fractie van de PvdA vragen voor welke categorieën in
2011 verzilveringsproblemen van heffingskortingen blijven bestaan en tot
welke bedragen die verzilveringsproblemen kunnen oplopen. De
gevraagde cijfers zijn weergegeven in onderstaande tabel.
Tabel niet-verzilvering heffingskortingen 2011
niet-verzilverd
max.
bedrag
(€)
DoorwerkbonusA
Inkomensafh. Combinatiekorting
Ouderenkorting
Alleenstaande ouderenkorting
Alleenstaande ouderkorting
Aanv. alleenst. Ouderkorting
Totaal

1 871
739
421
931
1 523

In % van totaal

bedrag
(€ mln)

aantal x
1 000

gem.
bedrag
(€)

bedrag %

aantal %

4
18
175
32
30
19
278

4
19
681
137
40
36

941
257
233
762
523

1%
1%
10%
6%
8%
9%

2%
2%
29%
12%
9%
17%

A

Het bedrag bij de doorwerkbonus is afhankelijk van de leeftijd, daarom worden het maximum en gemiddelde niet-verzilverde bedrag niet gepresenteerd.

Het verwachte niet-verzilverde bedrag aan heffingskortingen voor 2011
bedraagt totaal € 278 mln. Het hoge percentage personen dat de
ouderenkorting niet (volledig) kan verzilveren is te verklaren door de
standaard onvolledige verzilvering bij aow-ers zonder aanvullend
pensioen. Gehuwde aow-ers zonder aanvullend pensioen hebben een
standaard onvolledige verzilvering van circa € 225, bij alleenstaande
aow-ers is dit ongeveer € 25. Gehuwde aow-ers hebben in 2011 een
aanvullend pensioen nodig van circa € 1 500 per jaar voordat zij de
ouderenkorting geheel kunnen verzilveren, voor alleenstaande aow-ers is
dit circa € 150. Alleenstaande ouders met een jaarinkomen onder het
minimumloon hebben een standaard verzilveringsprobleem van de
(aanvullende) alleenstaande ouderkorting. In het koopkrachtbeeld zoals
vermeld in de begroting van SZW is reeds rekening gehouden met een
eventuele standaard onvolledige verzilvering van de heffingskortingen.
De leden van de fractie van de PvdA vragen wat, uitgaande van de huidige
inflatie, over 20 jaar het verschil is tussen de bovengrens van de tweede
schijf (die tevens de ondergrens van de derde schijf is) voor personen die
zijn geboren op of na 1 januari 1946 en voor personen die zijn geboren
vóór 1 januari 1946. Gerekend met de huidige tabelcorrectiefactor van
0,6% zou het verschil in de bovengrens van de tweede schijf tussen de
twee groepen in het jaar 2 030 circa € 1 100 bedragen.
De leden van de fractie van de PvdA vragen of de houdbaarheidsbijdrage
houdbaar is in het licht van gelijke behandeling binnen het belastingrecht.
Gelijke behandeling binnen het belastingrecht betekent gelijke gevallen
gelijk behandelen en ongelijke gevallen ongelijk naarmate deze ongelijk
zijn. De houdbaarheidsbijdrage is door het vorige kabinet vormgegeven
als een in beginsel voor elke belastingplichtige geldende lagere
indexering van de bovengrens van de tweede schijf (en daarmee uiteraard
ook de ondergrens van de derde schijf).Hiermee heeft het vorige kabinet
beoogd de, als gevolg van de oplopende vergrijzing, verminderde
houdbaarheid van de overheidsfinanciën te verbeteren.
Uitzondering op deze regel wordt gemaakt voor die belastingplichtigen
die zijn geboren vóór 1 januari 1946 en die dus uiterlijk dit jaar de leeftijd
van 65 jaar hebben bereikt. Het kabinet ziet op dit punt geen probleem.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

39

Immers, deze groep heeft al de pensioengerechtigde leeftijd van 65 jaar
bereikt en kan de houdbaarheidsbijdrage niet meer opvangen door meer
te gaan werken. Het kabinet acht het om die reden niet gerechtvaardigd
deze groep mee te laten betalen aan de verbetering van de overheidsfinanciën vanwege de oplopende vergrijzing.
De leden van de fractie van de PvdA vragen om een overzicht van de
maatregelen die met ingang van 1 januari 2011 in werking treden en die
reeds in eerdere belastingplannen zijn opgenomen.
In het Belastingplan 2008 is, in samenhang met het Belastingplan 2009,
qua koopkrachtmaatregelen voor het jaar 2011 het volgende opgenomen:
• De algemene heffingskorting wordt verlaagd met € 11.
• Het voor de arbeidskorting geldende hoge maximum, de afbouw voor
hogere inkomens en het maximum voor oudere werknemers wordt
verhoogd met € 60.
• Het inkomen waar de arbeidskorting, inclusief die voor oudere
werknemers, maximaal is wordt autonoom verhoogd met € 247.
In het Belastingplan 2009 is qua koopkrachtmaatregelen voor het jaar
2011 het volgende opgenomen:
• De aanpassing van de indexeringsbepaling waardoor de bovengrens
van de tweede schijf (en ook de ondergrens van de derde schijf)
beperkt wordt geïndexeerd (houdbaarheidsbijdrage).
In het Belastingplan 2010 zijn geen koopkrachtmaatregelen voor het jaar
2011 opgenomen.
De leden van de fracties van de PVV en VVD wijzen erop dat ingevolge het
koopkrachtpakket 2011 de algemene heffingskorting voor het jaar 2011
wordt verhoogd met € 11. In 2012 wordt deze verhoging ongedaan
gemaakt door de algemene heffingskorting met € 13 te verlagen. Zij
vragen om een verklaring van het verschil van € 2. De combinatie van
maatregelen is te zien als een structurele verlaging van de algemene
heffingskorting met € 2 en een incidentele verhoging met € 13 met
betrekking tot 2011 die door een verlaging met € 13 ongedaan gemaakt
wordt in 2012.
De leden van de fractie van de SP zijn benieuwd naar de argumenten per
maatregel die per 2011 worden genomen. Zij vragen waarom bijvoorbeeld
de algemene heffingskorting niet wordt geïndexeerd. Het niet indexeren
maakte als financieringsmaatregel onderdeel uit van het Coalitieakkoord
tussen CDA, PvdA en ChristenUnie en is in het Belastingplan 2008 voor de
jaren 2008 tot en met 2011 opgenomen. De verdere maatregelen zijn
onderdeel van het totale koopkrachtbeeld voor 2011 zoals weergegeven in
de begroting van het Ministerie van Sociale Zaken.

1
Kamerstukken II 2007/08, 31 205, nr. 3, blz.
26.

De leden van de fractie van de SP vragen waarom de hoogte van de
arbeidskorting zoals nu wordt weergegeven niet hetzelfde is zoals in het
Belastingplan 2009 geschetst. Verondersteld wordt dat de leden van de
fractie van de SP doelen op de in de memorie van toelichting van het
Belastingplan 2008 geschetste ontwikkeling van de arbeidskorting voor de
jaren 2008–20111. De in het Belastingplan 2008 geschetste ontwikkeling is
toen voor 2008 tot en met 2011 in de wet opgenomen. De feitelijke cijfers
van de arbeidskorting in 2010 en 2011 zoals opgenomen in tabel 4 van de
memorie van toelichting op het onderhavige wetsvoorstel verschillen
hiervan. Het verschil wordt onder meer veroorzaakt door de indexering
die nu wel is meegenomen en de wijzigingen die sindsdien door de
Belastingplannen 2009, 2010 en onderhavige wetsvoorstel in de arbeidskorting zijn doorgevoerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

40

De leden van de fractie van de SP vragen hoe de hoge inkomens bij de
arbeidskorting zijn gedefinieerd en waarvoor hiervoor gekozen is. Het
hoge maximum van de arbeidskorting geldt voor personen met een
inkomen tot € 43 385 (cijfers 2010). Voor personen met een inkomen
boven dat niveau wordt de arbeidskorting geleidelijk met 1,25% van het
meerdere verlaagd maar met maximaal € 56 in 2010 en € 77 in 2011. Dit
niveau wordt bereikt bij een inkomen van € 47 865 (cijfers 2010). Deze
afbouw van de arbeidskorting is opgenomen om te komen tot een verdere
stimulering van de onderkant van de arbeidsmarkt.
De leden van de fracties van de SP en SGP vragen waarom de
alleenstaande- ouderkorting wordt verlaagd. Deze maatregel maakt
onderdeel uit van het koopkrachtpakket en is daarbinnen een financieringsmaatregel. De maatregel is nadelig voor werkende alleenstaande
ouders. Dit is desalniettemin van de werkende standaardhuishoudens de
enige categorie die er in de standaardkoopkrachtberekeningen in 2011 op
vooruit gaat.
De leden van de fractie van de SP vragen vervolgens waarom in
verhouding de verlenging van de derde schijf groter is dan die van de
eerste en tweede schijf. Ook vragen deze leden naar het partiele
koopkrachteffect voor in ieder geval modaal en tweemaal modaal. Ook
deze maatregel maakt onderdeel uit van het koopkrachtpakket 2011. In
onderstaande tabel is het effect van de maatregel vermeld. Ter illustratie
is tevens de geraamde koopkrachtontwikkeling opgenomen voor deze
standaardhuishoudens.
Tabel Inkomenseffect verlenging schijven; koopkrachtbeeld
Inkomen alleenstaande

Modaal
2x modaal

Inkomenseffect schijfverlenging (€)

Koopkrachtbeeld begroting SZW
(%)

27
127

0
– 1/4

De leden van de fractie van de SP vragen het kabinet om een reactie op
het feit dat de mediane koopkracht voor het eerst sinds 1997 in twee
achtereenvolgende jaren daalt. Een koopkrachtteruggang is het logische
en uiteindelijk onvermijdelijke gevolg van het feit dat Nederland in de
economische crisis als geheel minder is gaan verdienen. De mediane
koopkracht ligt voor 2011 volgens het CPB op – ¼% (2010: – ½%). Deze
negatieve koopkrachtontwikkeling wordt deels veroorzaakt doordat de
loonontwikkeling niet boven de inflatie uitkomt en pensioenen gemiddeld
niet worden geïndexeerd. Daarnaast stijgen in 2011 de zorgpremies.
Hoewel het koopkrachtpakket het koopkrachtverlies beperkt, heeft een
deel van de huishoudens een (geringe) negatieve koopkrachtontwikkeling.
Ter referentie: in het crisisjaar 2009 was sprake van een mediane
koopkrachtstijging van 1,8%, terwijl de economie kromp met 3,9% en het
EMU-saldo verslechterde naar – 5,4%.
De leden van de fractie van de SP vragen een uitsplitsing van de specifieke budgettaire maatregelen betreffende het koopkrachtpakket. Ook
vragen deze leden een tabel waarin per maatregel de lastenverlichting
voor de jaren 2011, 2012 en 2013 en de structurele lastenverlichting wordt
gepresenteerd.
Onderstaande tabel bevat de maatregelen die onderdeel zijn van het
koopkrachtpakket alsmede de lastenverlichting in 2011, 2012, 2013 en
structureel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

41

Tabel maatregelen koopkrachtpakket (€ mln, -/- = lastenverlichting)

Tarief eerste schijf -/- 0,45 procent
Tarief eerste schijf + 0,15 procent
Algemene heffingskorting + 11 euro
Algemene heffingskorting -/- 13 euro
Ouderenkorting +50 euro
Alleenstaande ouderkorting -20 euro
Lengte 1e schijf +300 euro
Lengte 2e schijf +250 euro
Lengte 3e schijf +450 euro
Maximale arbeidskorting + 15 euro
Afbouw arbeidskorting -/- € 40
Totaal

2011

2012

2013

struc.

– 823
–
– 140
–
– 76
6
– 295
– 42
– 46
– 94
– 42

– 823
275
– 140
166
– 76
6
– 295
– 42
– 46
– 94
– 42

– 823
275
– 140
166
– 76
6
– 295
– 42
– 46
– 94
– 42

– 823
275
– 140
166
– 76
6
– 295
– 42
– 46
– 94
– 42

– 1 552

– 1 112

– 1 112

– 1 112

24. Verruiming werkkostenregeling
De leden van de fractie van de PvdA vragen naar de bereidheid van het
kabinet om de elektrische fiets van de zaak te stimuleren. Deze bereidheid
blijkt uit artikel 3.10, derde lid, van de Uitvoeringsregeling loonbelasting
2011 (URLB 2011). Daarin wordt gevolg gegeven aan een motie van de
leden Tang, Cramer en Omtzigt1. Op grond van artikel 3.10, derde lid, van
de URLB 2011, wordt het rentevoordeel van een renteloze of laagrentende
lening die de werkgever aan een werknemer verstrekt voor de aanschaf
van een fiets, elektrische fiets, of een elektrische scooter, op nihil gesteld.2
Voorwaarde daarbij is dat de werknemer deze fiets, elektrische fiets of
elektrische scooter in overwegende mate voor (een deel van) zijn
woonwerkverkeer gebruikt. Voorts biedt de werkkostenregeling de
werkgever de mogelijkheid om een vergoeding of verstrekking van een
elektrische fiets zonder nadere voorwaarden onder de forfaitair vrijgestelde ruimte te brengen.3 Deze mogelijkheid bestaat ook in combinatie
met een zogeheten cafetariaregeling. Tevens is het binnen cafetariaregelingen mogelijk de kilometervergoeding voor woonwerkverkeer in te
zetten voor de aflossing van een lening voor de aanschaf van een
elektrische fiets voor woonwerkverkeer. Het mogelijke rentevoordeel van
een dergelijke lening is onbelast, terwijl de lening en de aanschaf van de
elektrische fiets de werkgever dan geen forfaitaire ruimte kosten.

1

Kamerstukken II 2009/10, 31 128, nr. 45.
Deze regeling is van overeenkomstige
toepassing op een renteloze of laagrentende
lening die door een met de werkgever
verbonden inhoudingsplichtige wordt
verstrekt.
3
De vergoeding of verstrekking van de
elektrische fiets moet dan worden aangewezen als eindheffingsbestanddeel. Er hoeft dan
alleen belasting te worden afgedragen voor
zover deze eindheffingsbestanddelen meer
bedragen dan de forfaitaire ruimte.
4
Kamerstukken II 2009/10, 31 796, nr. 14.
5
Zie ook Kamerstukken II 2009/10, 32 130, nr.
13.
2

De leden van de fracties van de VVD, het CDA, GroenLinks en de
Christenunie vragen naar de motie Aptroot.4 Daarin wordt het kabinet
verzocht om in het belastingplan een budgetneutrale fietsregeling op te
nemen met een onbelaste bijdrage voor de aanschaf van een fiets in ruil
voor het inleveren van de onbelaste vergoeding voor woonwerkverkeer
voor een aantal opvolgende jaren, bijvoorbeeld 5 jaar. Zoals hiervoor is
uiteengezet, biedt de werkkostenregeling reeds ruimte voor een
budgettair neutrale fietsvoorziening.5 Van competitie met verjaardagstaarten en bedrijfsfeesten, waarvoor de leden van de fractie van de SP
vrezen, is geen sprake bij inzet van de kilometervergoeding voor
woonwerkverkeer. Het is niet mogelijk om een fietsregeling als bedoeld in
de motie Aptroot in te voeren die robuust en budgettair neutraal is en
waarbij sprake is van een administratieve lastenverlichting. Er zijn
namelijk verschillende factoren die meespelen of een werknemer al dan
niet zal kiezen voor een mogelijk langdurige verplichting om geen
aanspraak te maken op de onbelaste reiskostenvergoeding. Van belang
zijn de afstand woon-werk, de hoogte van de onbelaste vergoeding
woon-werk die door een werkgever wordt gegegeven en het aantal
werkdagen gedurende het jaar. Daarmee zou een dergelijke regeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

42

alleen interessant zijn voor werknemers die geen of een relatief lage
vergoeding voor woonwerkverkeer ontvangen. In dat geval is de regeling
niet meer budgettair neutraal. Voorts gaat een dergelijke speciale regeling
voor de fiets ten koste van de eenvoud van de werkkostenregeling. Gelet
op deze aspecten, mede in samenhang met het Regeerakkoord, ziet het
kabinet geen mogelijkheid een werkbare invulling te geven aan de motie
Aptroot. Overigens is het de vraag of werkgevers bereid zijn een aanvullende faciliteit voor de fiets aan te bieden. Uit het EIM-onderzoek naar
vergoedingen en verstrekkingen in de loonsfeer blijkt dat circa 12% van de
werkgevers de huidige fietsregeling aanbiedt. Daarvan maakt 5% van de
werknemers gebruik.
De leden van de fracties van de VVD, de PVV en het CDA vragen naar de
reikwijdte van de gerichte vrijstelling voor de inschrijving in een beroepsregister. Deze vrijstelling geldt zowel voor wettelijk voorgeschreven
registraties als voor registraties die vanuit de beroepsgroep worden
opgelegd met het oog op het veiligstellen en bewaken van bepaalde
kwaliteitsnormen. Een voorbeeld is het kwaliteitsregister van de beroepsvereniging van zorgprofessionals Verpleegkundigen & Verzorgenden
Nederland en het lidmaatschap van bijvoorbeeld de Nederlandse Orde
van Belastingadviseurs, het College Belastingadviseurs, de Samenwerkende Registeraccountants en Accountants-Administratieconsulenten, de
Nederlandse Federatie van Belastingadviseurs en het Register Belastingadviseurs.
Achtergrond bij zowel wettelijk voorgeschreven registraties als bij
registraties die vanuit de beroepsgroep of de werkgevers worden
opgelegd, is het veiligstellen en bewaken van bepaalde kwaliteitsnormen,
die onlosmakelijk zijn verbonden met het onderhouden en verbeteren van
kennis en vaardigheden in de beroepsuitoefening. De inschrijving in het
beroepsregister, de leden van de fractie van de SP vragen daarnaar,
weerspiegelt in een dergelijke situatie als het ware een zeker kwaliteitsniveau.
De leden van de fractie van de SP vragen waarom kosten in verband met
outplacement onder de gerichte vrijstelling voor onderhoud en verbetering van kennis en vaardigheden is geplaatst. Outplacement is een
verzamelbegrip voor begeleiding naar een functie bij een andere
werkgever. Dit ziet in overwegende mate op het onderhoud en verbeteren
van vaardigheden die het functioneren in het algemeen bevorderen.
Daarom is ook outplacement ondergebracht in deze gerichte vrijstelling
voor onderhoud en verbetering van kennis en vaardigheden. Gelet op
deze indeling is van outplacement bijvoorbeeld geen sprake bij kosten van
bemiddeling of contractsonderhandeling door een vertegenwoordiger van
de werknemer.
De leden van de fractie van de PVV vragen of het mogelijk is de evaluatie
van de werkkostenregeling met een jaar te vervroegen en begin 2012 te
houden. Een evaluatie zo kort na de invoering acht het kabinet minder
gewenst. De werkkostenregeling is dan pas 1 jaar toegepast. Uit de
internetconsultatie van de URLB 2011 blijkt dat respondenten de overgang
van het huidige regime van vrije vergoedingen en verstrekkingen naar het
nieuwe forfaitaire regime als een grote stap ervaren.1 Dit komt doordat
nog niet alle werkgevers goed bekend zijn met de werkkostenregeling of
doordat de interne werkwijze bij werkgevers moet worden aangepast om
optimaal gebruik te kunnen maken van de mogelijkheden die de werkkostenregeling biedt. Daarvoor is tijd nodig. Om een redelijk beeld te kunnen
krijgen van het gebruik van de werkkostenregeling in de praktijk ligt het
voor de hand om de gegevens van ten minste twee volle kalenderjaren te
onderzoeken.
1

Zie kamerstukken II 2009/10, 32 130, nr. 21.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

43

De leden van de fractie van het CDA vragen naar de met de verruiming
van de werkkostenregeling samenhangende administratieve lasten. Door
de voorwaarden voor de gerichte vrijstelling voor vakliteratuur en
inschrijfkosten in een beroepsregister en voor de nihil-waardering voor
werkkleding met een bedrijfslogo wordt de met deze kostencategorieën
samenhangende voorziene reductie van administratieve lasten niet
gerealiseerd. In de internetconsultatie van de URLB 2011 kwam naar
voren dat de praktijk de voorkeur geeft aan de voorgestelde verruiming
ondanks de daarmee samenhangende administratieve lasten.
De leden van de fractie van het CDA vragen naar de wijziging in het aantal
regelingen voor vergoedingen en verstrekkingen. Voorts vragen zij of de
eenvoud voldoende in stand blijft na de verruimingen van de werkkostenregeling die worden voorgesteld naar aanleiding van de internetconsultatie. In het kader van de vereenvoudiging zijn door het EIM 29 kostencategorieën c.q. regelingen onderzocht die onder het regime van vrije
vergoedingen en verstrekkingen onder voorwaarden onbelast vergoed of
verstrekt kunnen worden. Het aantal bepalingen in wet- en regelgeving op
het gebied van vrije vergoedingen en verstrekkingen bedraagt een
veelvoud van deze 29 categorieën. In deze bepalingen zijn nadere
normeringen en beperkingen van deze kostencategorieën opgenomen. De
werkkostenregeling kent naast de forfaitaire ruimte 6 gerichte vrijstellingen. Deze vrijstellingen zijn een voortzetting van eerdere regelingen,
met dien verstande dat de gerichte vrijstelling voor cursussen,
congressen, seminars en dergelijke, is aangepast en versterkt tot een
gerichte vrijstelling voor onderhoud en verbetering van kennis en
vaardigheden ter vervulling van de dienstbetrekking, daaronder mede
begrepen de inschrijving in een beroepsregister, alsmede outplacement.
Naar strekking ongewijzigd blijven de volgende regelingen:
– zakelijke reiskosten, waaronder reiskosten voor woonwerkverkeer,
– tijdelijke verblijfkosten,
– kosten voor een opleiding of studie met het oog op het verwerven van
inkomen (inclusief kosten van EVC)
– extra kosten van huisvesting buiten het land van herkomst (extraterritoriale kosten)
– verhuiskosten.
Onder het huidige regime van vrije vergoedingen en verstrekkingen wordt
in veel situaties gebruik gemaakt van een delegatiebevoegdheid om
verstrekkingen (loon in natura) lager of op nihil te waarderen dan wel
voorwaarden te verbinden aan een onbelaste vergoeding. Op grond van
de nieuwe werkkostenregeling wordt in een veel beperkter aantal situaties
gebruik gemaakt van deze bevoegdheid voor lagere of nihilwaardering,
terwijl voor overeenkomstige vergoedingen geen bijzondere regeling
meer geldt. Deze vergoedingen kunnen immers onder de forfaitair
vrijgestelde ruimte worden gebracht.1 De bijlagen bij de URLB 2011 laten
zien dat het aantal artikelen dat ziet op vergoedingen en verstrekkingen in
de URLB onder de werkkostenregeling aanzienlijk afneemt ten opzichte
van het regime van vrije vergoedingen en verstrekkingen. Het aantal
artikelen vormt echter alleen een indicatie, omdat dit aantal geen gelijke
tred houdt met het aantal regelingen of situaties waarop deze betrekking
hebben. Een vergelijking op basis van aantallen regelingen is niet goed
mogelijk. Daarom is ervan afgezien aantallen te noemen. Gelet op het
voorgaande is ook na de voorgestelde aanpassingen voor vakliteratuur,
inschrijving in een beroepsregister en werkkleding met een bedrijfslogo
sprake van een substantiële vereenvoudiging door de werkkostenregeling.

1

Hiertoe dienen de vergoedingen als
eindheffingsbestanddeel te worden aangewezen.

De leden van de fractie van het CDA vragen zich af of voor de voorgestelde nihilwaardering voor ter beschikking gestelde werkkleding met een
logo van ten minste 70 cm_ deze oppervlakte-eis per kledingstuk of voor
ieder logo geldt. Op dit punt wordt de bestaande regeling voortgezet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

44

Daarbij geldt de eis dat de kleding is voorzien van een of meer duidelijk
zichtbare, aan de inhoudingsplichtige gebonden beeldmerken met een
oppervlakte van tezamen ten minste 70cm_. Tevens wordt op grond van
vaste jurisprudentie1 deze beeldmerkeis per kledingstuk gesteld, en niet
per combinatie van kledingstukken. Uit de internetconsultatie van de
URLB 2011 is gebleken dat de regeling rondom de grootte van de
bedrijflogo’s op werkkleding een werkbaar handvat biedt.
Het kabinet is bekend met de wens van VNO-NCW en MKB-Nederland om
de vrije ruimte van de werkkostenregeling niet alleen per inhoudingsplichtige te toetsen, maar dit desgewenst ook op concernniveau te doen.
De leden van de fractie van het CDA vragen hiernaar. Verruiming naar
concernniveau komt in feite neer op het introduceren van een beperkte
fiscale eenheid voor de loonbelasting. Dit is een majeure operatie. Er zou
een wettelijk regime moeten worden vormgegeven waarin een aantal
zaken wordt geregeld, met name rond de vragen welke inhoudingsplichtigen deel kunnen uitmaken van de fiscale eenheid en onder welke
voorwaarden, bijvoorbeeld op het punt van aansprakelijkheid. Samen met
vertegenwoordigers van het bedrijfsleven worden de mogelijkheden op
dit punt reeds verkend.
De leden van de fractie van de SP vragen het kabinet naar de (noodzaak
van) verbeteringen in de werkkostenregeling naar aanleiding van de
internetconsultatie van de URLB 2011. De forfaitaire waarderingen van op
de werkplek verstrekte maaltijden, huisvesting en inwoning, en bedrijfsfitness zijn naar aanleiding van de internetconsultatie verder vereenvoudigd. Tevens is het centrale begrip «werkplek» nader toegelicht in de
definitieve URLB 2011. Zoals hierboven reeds is vermeld, is bij de
internetconsultatie gebleken dat respondenten de overgang van het
huidige gedetailleerde vergoedingen- en verstrekkingenregime naar het
nieuwe forfaitaire regime als een grote stap ervaren. Dit komt doordat de
werking van het nieuwe regime nog niet op alle punten duidelijk is. Verder
moet de interne werkwijze bij werkgevers worden veranderd om optimaal
gebruik te kunnen maken van de mogelijkheden die de werkkostenregeling biedt. In aanvulling op de rapportage over de internetconsultatie en
de toelichting op de URLB 2011 is de Belastingdienst gestart met
intensieve communicatie over de mogelijkheden van de werkkostenregeling. Dat gebeurt via vaste communicatiekanalen naar werkgevers,
maar ook via radiospots, bannering en advertenties.
Ook vragen de leden van de fractie van de SP naar de groepen die bij de
internetconsultatie URLB 2011 hebben aangegeven door de forfaitaire
benadering minder mogelijkheden te krijgen voor onbelaste vergoedingen
en verstrekkingen. Op het punt van werkkleding met een bedrijfslogo,
vakliteratuur en kosten van inschrijving in een beroepsregister is vanuit de
praktijk om aanpassing verzocht voor deze als zakelijk ervaren kosten.
Deze breed gehoorde roep is aanleiding geweest budgettaire ruimte te
zoeken om aan de wensen op deze punten tegemoet te komen. Om
budgettaire redenen, maar zeker ook omdat dan te zeer afbreuk zou
worden gedaan aan de nagestreefde vereenvoudiging, is niet aan alle
wensen tegemoet gekomen. Dit geldt bijvoorbeeld voor het verzoek, met
name vanuit de detailhandelsbranche, tot invoering van een gerichte
vrijstelling voor personeelskortingen voor producten uit het eigen bedrijf.
De werkkostenregeling betreft immers een versimpeling waarbij
logischerwijs tevens sprake is van een vergroving. Dat betekent dat het
ene bedrijf beter uit de voeten zal kunnen met het forfait dan het andere
bedrijf.

1

O.a. BNB 2005/330 en BNB 2009/297.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

45

De leden van de fractie van de PvdA vragen waarom is gekozen voor een
verruiming van de werkkostenregeling met een budgettaire derving van
€ 186 mln. in plaats van een verlaging van het vpb-tarief. De leden van de
fractie van de SP verzoeken om een uitsplitsing van deze budgettaire
derving. De voorgestelde verruiming van de werkkostenregeling vindt
plaats op uitdrukkelijk verzoek uit de praktijk. De verruiming komt aan alle
werkgevers, zowel IB-ondernemers als Vpb-ondernemers ten goede. De
kosten van de voorgestelde verruiming van de gerichte vrijstelling voor
onderhoud en verbetering van kennis en vaardigheden met vakliteratuur
en inschrijving in een beroepsregister bedraagt € 77 mln. Het budgettair
beslag van de kosten van outplacement bedraagt € 40 mln. Dit laatstgenoemde bedrag is al meegenomen bij de vaststelling van het algemene
forfaitpercentage van 1,4%. Met de voorgestelde nihilwaardering voor
werkkleding met een bedrijfslogo is € 109 mln. gemoeid. Het budgettair
beslag van de huidige regelingen, dit in antwoord op de desbetreffende
vraag van de leden van de fractie van de SP, is ongeveer gelijk aan dat van
de corresponderende gerichte vrijstellingen onder de werkkostenregeling.
Met de nieuwe gerichte vrijstellingen wordt immers beoogd de bestaande
vrijstellingen te continueren.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen naar de mogelijkheid
een vergoeding voor parkeerkosten ook onder de werkkostenregeling te
laten vallen. Voor alle duidelijkheid: een vergoeding voor parkeerkosten
voor een auto van de zaak is onder het huidige regime van vrije vergoedingen en onder de werkkostenregeling in beginsel onbelast als intermediaire kosten. In het geval een werknemer € 0,19 per afgelegde reiskilometer ontvangt voor zakelijke reizen in zijn privé-auto, wordt deze
forfaitaire vergoeding geacht mede op parkeerkosten te zien. In het geval
een werknemer naast deze kilometervergoeding vergoeding voor
parkeerkosten ontvangt, is deze onder het «oude» regime van de vrije
vergoedingen en verstrekkingen belast. Onder de «nieuwe» werkkostenregeling kan de werkgever deze vergoeding onder de forfaitaire ruimte
brengen1, waarmee deze onbelast is bij de werknemer. Voor zover de
forfaitaire ruimte wordt overschreden is de werkgever eindheffing
verschuldigd.
25. Verhoging tabaksaccijns
De leden van de fractie van de VVD geven aan dat de tabaksaccijns voor
de derde maal in vier jaar wordt verhoogd. Deze leden vragen of er
gegevens bekend zijn waaruit blijkt dat deze accijnsverhogingen leiden tot
minder roken. De accijnsverhogingen op tabak zijn bedoeld als budgettaire maatregelen met als neveneffect dat deze maatregelen het ontmoedigingsbeleid met betrekking tot tabak ondersteunen en versterken. Om
inzicht te krijgen in gedragseffecten is de prijselasticiteit van belang. In
Nederland wordt doorgaans uitgegaan van een prijselasticiteit van – 0,4
voor sigaretten en – 0,43 voor shag.2 Dit betekent dat de vraag naar tabak
met 4% respectievelijk 4,3% daalt als de prijs met 10% stijgt. De grootste
accijnsverhoging in de laatste vier jaar vond plaats in juli 2008. In 2008
werden er 14,9 mld. stuks sigaretten verkocht. Dat is 2% minder dan in
2007. De verkoop van shag daalde met 4% tot ruim 10,3 mln. kg.3 De
daling van de verkoop van tabak in 2008 kan echter niet alleen worden
toegerekend aan de accijnsverhoging. In dat jaar werd namelijk ook het
rookverbod in de horeca van kracht. Ook dat verbod speelt een rol in de
daling van de tabaksverkopen.
1
Hiertoe dient de vergoeding te worden
aangewezen als eindheffingsbestanddeel.
2
Dr. W.M.G. Visser, Accijnzen, Deventer, 2008.
3
CBS, Minder sigaretten verkocht, 18 mei
2009.

De leden van de fractie van de SP vragen waarom is gekozen voor
verhoging van de tabaksaccijnzen en niet voor andere maatregelen. De
keuze is mede gebaseerd op een analyse van de doorrekening van de
verkiezingsprogramma’s van het CDA en de ChristenUnie. Op basis van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

46

deze analyse is er gezocht naar overeenkomsten, waarbij ook rekening is
gehouden met uitvoerbaarheid op de korte termijn (dus bijvoorbeeld geen
stelselherzieningen). Verhogen van de tabaksaccijns voldoet aan deze
criteria.
De leden van de fractie van de VVD vragen of het kabinet kan ingaan op
het verschil in accijnsdruk tussen sigaretten en shag. Ook de leden van de
fractie van de SP vragen of er grote accijnsverschillen zijn en of deze
verder worden vergroot. Verder vragen de leden van de fractie van de
SGP naar de inhoudelijke overwegingen om de verschillen in accijnsdruk
tussen shag en sigaretten in stand te houden. Deze leden vragen voorts of
het kabinet ook een andere vormgeving van de accijnsverhoging voor
tabaksoorten heeft overwogen, waarbij de accijnsdruk tussen shag en
sigaretten niet verder oploopt. De achterliggende gedachte van het
verschil in accijnsdruk op deze tabaksproducten is dat shag en sigaretten
niet zonder meer met elkaar te vergelijken zijn. Het verschil in aard en
verschijningsvorm van sigaretten en shag rechtvaardigt een verschil in
relatieve accijnsdruk. Een sigaret is een eindproduct terwijl shag als een
halffabricaat moet worden beschouwd waarvoor de consument nog een
ander product (vloeipapier) moet aanschaffen om een te roken product
(shagje) te kunnen maken. Dit vergt een extra handeling. De bestaande
accijnsverschillen wijzigen overigens niet en worden dus ook niet
vergroot. Met ingang van 1 maart 2011 zal zowel het pakje sigaretten van
de meest gevraagde prijsklasse als het pakje shag van de meest
gevraagde prijsklasse met 22,2 eurocent per pakje worden verhoogd.
Bovendien spelen de belastingheffing en het prijsniveau in de omringende buurlanden een rol bij de instandhouding van de verschillen in
accijnsdruk tussen shag en sigaretten. Shag wordt in bijna alle lidstaten
van de EU lager belast dan sigaretten. Zo ook in België en Duitsland,
andere belangrijke shagmarkten. Ook de prijs van shag is in de ons
omringende landen vaak lager. Een accijnsverhoging die de huidige
verschillen tussen accijns op sigaretten en shag zou wegnemen, zou tot
ongewenst grote prijsverschillen leiden. Overigens is er vanuit de
marktverhoudingen tussen sigaretten en shag en de ontwikkeling daarvan
in de tijd geen aanleiding voor een substantiële wijziging in de
verhouding tussen de accijnstarieven van beide categorieën. Die
verhouding is door de jaren heen redelijk stabiel.
De leden van de fractie van de VVD vragen hoe aannemelijk het is dat de
geraamde € 200 mln. opbrengst als gevolg van de accijnsverhoging op
tabak deze keer zal worden gerealiseerd. Voor de berekening van de
budgettaire opbrengst van de accijnsverhoging van structureel € 200 mln.
is uitgegaan van de huidige consumptie van tabaksproducten. Rekening
houdend met een beperkt dalend tabaksverbruik in Nederland en met een
licht stijgende prijs voor tabaksproducten (een prijs die mede bepalend is
voor de hoogte van de accijns), is de opbrengst van de tabaksaccijns vrij
stabiel. De geraamde € 200 mln. is daarmee vrij zeker. In de raming van
het budgettaire effect als gevolg van de verhoging van de tabaksaccijns is
conform de begrotingsregels overigens geen rekening gehouden met
gedragseffecten. Mogelijke gedragseffecten worden wel meegenomen in
de macroraming van de jaarlijkse ontvangsten uit tabaksaccijns. Voor de
gedragseffecten wordt verwezen naar het antwoord op de vraag hiernaar
van de leden van de fractie van de VVD.
26. Budgettaire aspecten
De vragen van de leden van de fractie van de VVD over de raming van de
opbrengst van de reparatie van OZL-constructies respectievelijk de
bestrijding van misbruik door handel in verlies- en winstvennootschappen
zijn beantwoord in paragraaf 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

47

De leden van de fractie van de VVD vragen of er geen grote kans is op
tegenvallers als buitenlandse fondsen met name uit Duitsland Nederlands
onroerend goed gaan mijden. De maatregel ziet op de bestrijding van
maatschappelijk ongewenste vormen van constructies. Het is niet
waarschijnlijk dat deze maatregel ter bestrijding van constructies het
fiscaal vestigingsklimaat merkbaar aantast.
De leden van de fractie van de SP vragen waarom in deze bijzondere
omstandigheden niet is gekozen voor een afwijking van het lastenkader.
Het kabinet heeft invulling gegeven aan de motie van de leden Koolmees
en Weekers1 en heeft in de Miljoenennota 2011 hiervoor een pakket
gepresenteerd. Dit komt de overheidsfinanciën ten goede. Hierbij heeft
het kabinet zijn eigen afweging gemaakt tussen een invulling aan de
uitgaven- en lastenkant. Afgezien van de accijnsverhoging van € 0,2 mld.
heeft het kabinet de voorkeur gegeven aan besparingen aan de uitgavenkant.
De leden van de fractie van D66 vragen naar een overzicht van de
lastenverzwaringen en -verlichtingen. Het overzicht van de lastenverzwaringen en -verlichtingen is te vinden in de Miljoenennota 2011 (pagina 67).
Hier is te zien dat de lastenstijging voor zowel burgers als bedrijven € 0,1
mld. bedraagt van 2010 op 2011. De incidentele lastenverlichtingen bij
bedrijven betreffen deels de maatregelen in de premies arbeidsongeschiktheid, de carry back en de willekeurige afschrijving. De eerste
maatregel is naast in de Miljoenennota ook terug te lezen in de begroting
van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de laatste twee
maatregelen zijn naast in de Miljoenennota 2011 ook terug te vinden in
het onderhavige wetsvoorstel. Bij burgers is een deel van het koopkrachtpakket incidenteel. Dit is zichtbaar in een daling van de maatregel
«Koopkrachtpakket» van 2011 op 2012 met € 440 mln. Daarnaast is dit
terug te vinden in de begroting van het Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid.
27. Gevolgen voor bedrijfsleven en burger
De leden van de fractie van het CDA zijn verheugd dat het wetsvoorstel
per saldo leidt tot een reductie van de administratieve lasten (AL) voor
bedrijven. Zij vragen een toelichting op de 33 uur extra die voor burgers
wordt becijferd. De ook door Actal in zijn advies aangehaalde totale extra
33 uur voor burgers wordt gevormd door de maatregel rondom reparatie
van de aftrek wegens geen of geringe eigenwoningschuld. Naar
verwachting zal dit voornamelijk neerslaan bij bedrijven (DGA’s), maar zal
het ook gelden voor naar schatting 400 werknemers van financiële
instellingen die een personeelslening hebben en profiteren van de aftrek
wegens geen of geringe eigenwoningschuld. Zij dienen op grond van
deze maatregel bij de aangifte voor de inkomstenbelasting een extra
handeling van circa 5 minuten te verrichten. Het gaat hier concreet om de
bijtelling van het rentevoordeel. Totaal voor de circa 400 personen betreft
het een AL verhoging van 33 uur.
28. Artikelsgewijze toelichting
Artikel I, onderdeel C (artikel 3.111 van de Wet IB 2001)

1

Kamerstukken II 2009/10, 32 295, nr. 8.

De leden van de fractie van de PVV stellen dat de verlenging van de
verhuisregeling niet tegemoetkomt aan de mensen die vanaf 2008 met
dubbele woonlasten worden geconfronteerd. Zij vragen wat het zou
kosten om deze groep wel in de regeling te betrekken. Met de verlenging
van de verhuisregeling per 1 januari 2011 wordt juist tegemoetgekomen
aan de groep die vanaf 2008 dubbele woonlasten heeft. Zonder de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

48

verlenging zou deze groep vanaf 2011 geen hypotheekrenteaftrek meer
hebben voor de woning die leegstaat en te koop staat. Immers dan zou
geen sprake meer zijn van een woning die in het kalenderjaar (2011) of in
de daaraan voorafgaande twee jaren (2009 en 2010) de eigen woning was.
Doordat de termijn nu wordt «kalenderjaar of in de daaraan voorafgaande
drie jaar» geldt voor deze groep in 2011 nog wel de hypotheekrenteaftrek
voor de sinds 2008 te koop staande leegstaande voormalige eigen
woning.
De overige vragen over de wijziging van artikel 3 111 van de Wet IB 2001
van de leden van de fracties van de VVD en de PVV zijn beantwoord in
paragraaf 5.
Artikel II, onderdelen A en B (artikelen 2.10 en 2.10a van de Wet IB 2001)
De leden van de fractie van de VVD vragen of het klopt dat als gevolg van
het aflopen van incidentele maatregelen de koopkracht in 2012 alsnog
daalt. Ze vragen hoe groot de koopkrachtdaling en lastenstijging zijn per
1 januari 2012. Het is juist dat het koopkrachtpakket voor 2011 voor een
klein deel uit incidentele maatregelen bestaat. Met de tijdelijke lastenverlichting is € 440 mln. gemoeid van het koopkrachtpakket van in totaal
€ 1 552 mln. Per 2012 wordt de algemene heffingskorting ten opzichte van
2011 met € 13 verlaagd en het tarief eerste schijf met 0,15%-punt
verhoogd. Voor de meeste standaardhuishoudens gaat hiermee een
koopkrachteffect gepaard van -¼%-punt. De uiteindelijke koopkrachtontwikkeling in 2012 hangt van veel meer factoren af, waaronder de
economische ontwikkeling en maatregelen uit het Regeerakkoord.
De vraag van de leden van de fractie van de VVD over de verlaging van de
algemene heffingskorting met € 13 in 2012 is beantwoord in paragraaf 23.
Artikel VIII, onderdeel A (artikel 20a van de Wet Vpb 1969)
De leden van de fractie van het CDA vragen zich af of de voorgestelde
maatregel geen gevolgen heeft voor de termijnen van verliesverrekening,
de herinvesteringstermijn in het kader van de herinvesteringsreserve en
alle andere termijnbepalingen in de Wet Vpb 1969. Er zijn inderdaad geen
gevolgen voor de termijnbepalingen, met dien verstande dat door de
nieuwe systematiek volgens bijgevoegde nota van wijziging de termijn
van de achterwaartse dan wel voorwaartse verrekening van verliezen uit
het jaar van aandeelhouderswisseling onder omstandigheden materieel
met een jaar wordt verlengd.
De leden van de fractie van het CDA verzoeken het kabinet ook in te gaan
op de vragen in het NOB-commentaar over de invloed van de maatregel
op de beleggingentoets in artikel 20a, vierde lid, aanhef en negende lid,
onderdeel b, van de Wet Vpb 1969 en op de gevolgen voor het tijdstip van
herwaardering op basis van artikel 20a, twaalfde lid, van de Wet Vpb 1969.
Ook onder de nieuwe regeling moet de negenmaandentoets van artikel
20a, vierde lid, aanhef, en negende lid, onderdeel b, van de Wet Vpb 1969
toegepast worden op het gehele boekjaar van aandeelhouderswisseling.
Het tijdstip van herwaardering op basis van artikel 20a, twaalfde lid, Wet
Vpb 1969 moet in de nieuwe regeling worden gesteld op het tijdstip direct
voorafgaand aan het tijdstip van werkelijke belangenwijziging in het jaar
waarin deze zich voordoet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

49

29. Overig
Op de vraag van de leden van de fractie van het CDA om een reactie op
het voorbeeld van de werking van de verliesverrekening is ingegaan in
paragraaf 4.
De leden van de fractie van het CDA verzoeken het kabinet in te gaan op
de opmerkingen van de zijde van de NOB en het RB inzake artikel 4, vierde
lid, onderdelen a, b en c, en elfde lid, van de WBR, alsmede op vragen van
de redactie Vakstudie Nieuws (aflevering 49, 2010), voor zover in het
bovenstaande niet aan de orde gekomen.
De NOB vraagt of alleen van een belaste verkrijging voor de overdrachtsbelasting sprake is indien sprake is van een wijziging van aandeelhoudersrechten voortvloeiende uit een statutenwijziging. De term «rechten uit
bestaande aandelen» in samenhang met de gelijkstelling van aandelen
met de economische deelgerechtigdheid van een vennoot in een
Openbare Vennootschap met rechtspersoonlijkheid (hierna: OVR) leidt
ertoe dat hieronder tevens moet worden begrepen een wijziging van de
onderlinge verhouding tussen de vennoten in een OVR die als OZL
kwalificeert, voor zover die verhouding betrekking heeft op het belang in
het OZL. Zo kan de omzetting van een aandeel als vennoot in een OVR
met de status OZL in een commanditair aandeel, onder omstandigheden,
leiden tot een verschuiving van een belang naar de overige gewone
vennoten. Ook dan kan heffing van overdrachtsbelasting aan de orde zijn.
De NOB verzoekt de duur van de referentieperiode op te nemen in de
voorgestelde wettekst van artikel 4, vierde lid, onderdelen a, b en c, van
de WBR. Het vierde lid van artikel 4 van de WBR geeft expliciet een nadere
invulling aan artikel 4, eerste lid, onderdeel a, van de WBR, waarin de
referentieperiode van één jaar is opgenomen. Om die reden ziet het
kabinet onvoldoende aanleiding om deze referentieperiode nogmaals op
te nemen, te meer nu in de memorie van toelichting is aangegeven dat
deze periode ook op de desbetreffende bepalingen van toepassing is.
Het RB heeft een andere uitwerking van het voorbeeld in de artikelsgewijze toelichting op artikel 4, vierde lid, onderdeel a, van de WBR. In dat
voorbeeld wordt € 1 mln. aan roerende bezittingen en € 2,5 mln. aan
onroerende bezittingen bij B BV en C BV tot de bezittingen gerekend. Dat
zou volgens het RB op grond van de cijfers uit het voorbeeld moeten zijn
€ 2 mln. aan roerende bezittingen (rechtstreeks € 1 mln. bij B BV en C BV
elk) en € 1,5 mln. onroerende bezittingen (consolidatie OZL X BV, bij B BV
en C BV € 0,75 mln. elk). In het voorbeeld zouden B BV en C BV dus geen
OZL worden, omdat ze ook na consolidatie van OZL X BV niet voldoen aan
de bezitseis van 50%. In het gegeven voorbeeld dienen de bezittingen van
OZL X BV, op grond van het nieuw voorgesteld toerekeningsvoorschrift, te
worden toegerekend aan respectievelijk B BV en C BV, omdat het concern
waartoe B BV en C BV behoort meer dan een derde gedeelte belang heeft
in OZL X BV. Door die toerekening wordt 25% van de bezittingen van OZL
X BV toegerekend aan B BV, alsmede 25% aan C BV. De bezittingen van
zowel B BV als C BV bestaan na die toerekening voor € 1 mln. uit
roerende bezittingen en voor € 2,5 mln. uit de onroerende zaak van OZL X
BV. Anders dan het RB concludeert, zijn B BV en C BV dus wel OZL.
Volgens de redactie van de Vakstudie Nieuws zou het goed zijn als de
wetgever duidelijkheid zou verschaffen omtrent de interpretatie van het
begrip «bezittingen» in de artikelsgewijze toelichting. Daarin wordt
opgemerkt dat het bij de definitie van de bezitseis gaat om meer dan 50%
van de bezittingen van het lichaam. Zij betwijfelt of dat juist is en of dat
percentage niet, zoals ook thans het geval is, moet worden gerelateerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

50

aan de waarde in het economisch verkeer van alle bezittingen van het
lichaam. Dat percentage moet inderdaad, zoals thans reeds het geval is,
worden gerelateerd aan de waarde in het economisch verkeer van alle
bezittingen van het lichaam. Dat geldt onverkort voor het nieuw geïntroduceerde 30%-criterium in artikel 4, eerste lid, onderdeel a, van de WBR.
De interpretatie die de redactie van de Vakstudie Nieuws geeft aan het
begrip «verkrijger» is onjuist voor zover dat betreft de toepassing van de
uitsluitingsbepalingen die in het wetsvoorstel zijn opgenomen in artikel 4,
vierde lid, onderdelen b en c, van de WBR. De redactie stelt dat pas van
een verkrijger sprake is op het verkrijgingsmoment. Dit betekent dat de
aan hem gekoppelde bezittingen pas meetellen voor de toepassing van de
bezitseis op dat verkrijgingsmoment. Uitsluiting daarvan tijdens de
referentieperiode is volgens de redactie niet aan de orde, aangezien de
betreffende persoon toen nog geen verkrijger was. De bedoelde
bepalingen zijn in het wetsvoorstel opgenomen om te voorkomen dat
verkoper en verkrijger in het zicht van een verkoop van de aandelen en
derhalve gedurende de referentieperiode, gezamenlijk de bezittingen van
het lichaam dusdanig omvormen, dat geen sprake meer is van een OZL.
Vanuit die optiek is niet alleen de juridische invulling van het begrip
«verkrijger» relevant. Doel en strekking van genoemde uitsluitingsbepalingen brengen met zich mee dat deze bepalingen, voor wat betreft de
verkrijger en de met hem verbonden groep, alsmede voor wat betreft het
lichaam en de met haar verbonden groep, ook van toepassing zijn
gedurende de referentieperiode. Een andere interpretatie zou ertoe leiden
dat het simpelweg tussenschuiven van een andere verkrijger (bijvoorbeeld een stroman) de toepassing van de bepaling buiten werking zou
stellen.
De leden van de fractie van de VVD vragen of kan worden aangegeven
wanneer de toegezegde overgangsregeling bij artikel 10 van de Successiewet 1956 zal verschijnen. Toegezegd is dat deze overgangsregeling in
een beleidsbesluit zal worden vastgelegd. De publicatie daarvan is
gepland voor dit najaar.
De leden van de fractie van de PvdA stellen een aantal vragen over het
inkomen uit sparen en beleggen (box 3). Zo stellen zij dat bij de huidige
spaarrente, inflatie, forfaitair rendement en belastingtarief sparen
structureel verlieslatend is geworden en vragen zij of het kabinet die
situatie onwenselijk vindt. Bij hun berekening maken deze leden gebruik
van het marginale tarief in box 3, zonder rekening te houden met het
heffingvrij vermogen van ca. € 20 000 per persoon. Door dit heffingvrij
vermogen zal de gemiddelde belasting over het totale vermogen lager
uitkomen dan de genoemde 1,2%. Rond 80% van de belastingbetalers in
Nederland betaalt geen belasting in box 3. Een andere vraag is of deze
situatie structureel is. Op dit moment is de rente op staatsobligaties en
spaarrekeningen laag. In de MEV 2011 voorspelt het CPB echter dat de
rente op 10-jarige staatsleningen in 2011 weer 3¾ % zal bedragen. Het is
op zijn minst dus niet zeker dat de huidige lage rentestanden structureel
zijn.
De leden van de fractie van de PvdA vragen of sparen méér dient te
worden aangemoedigd. Het kabinet heeft geen specifieke doelstelling om
sparen aan te moedigen of te ontmoedigen, zoals deze leden vragen. Door
het vrijgeven van het spaarloon heeft het vorige kabinet wel geprobeerd
om de consumptie aan te jagen door vrijvallende spaargelden in te zetten.
Het kabinet beschouwt het vermogen voor zover het meer bedraagt dan
het heffingvrij vermogen wel als een bron van inkomen die belast kan
worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

51

Vervolgens vragen de leden van de fractie van de PvdA of het kabinet
voornemens is het forfaitair rendement aan te passen. Het antwoord
hierop is ontkennend. Sinds de belastingherziening 2001 is de lange rente
zowel hoger als lager dan 4% geweest, zonder dat die ontwikkeling tot
aanpassing van het forfaitaire percentage heeft geleid. Overigens is de
rente niet de enige grootheid die het rendement in box 3 beïnvloedt. Ook
de koersontwikkeling van effecten speelt hierbij een rol. Er wordt op
gewezen dat bij de totstandkoming van de Wet IB 2001 uitdrukkelijk is
gekozen om het forfaitair rendement vast te stellen op een percentage dat
over een langere periode gemiddeld moet kunnen worden behaald.
Vooralsnog bestaat geen reden om aan te nemen dat over een langere tijd
een gemiddeld rendement van 4% niet haalbaar zou zijn. Deze systematiek werd destijds breed gedragen door uw kamer.
Voortbordurend op het idee om het forfaitair rendement te koppelen aan
de rente op staatsobligaties vragen de leden van de fractie van de PvdA of
dat tot robuustere overheidsfinanciën zou leiden. De rente-uitgaven en de
inkomsten uit box 3 zouden dan immers aan dezelfde variabele gekoppeld
zijn. Theoretisch is dat inderdaad denkbaar. De rente-uitgaven zijn echter
met € 11,3 mld. enige malen hoger dan de belastinginkomsten uit box 3
(ca. € 3,5 mld.). Overigens geldt dat de belastinginkomsten uit box 3 op
basis van het forfaitaire rendement van 4% als vrij robuust te bestempelen
zijn, ook in relatie tot de rentelasten van de overheid.
Gegeven de precaire situatie van de overheidsfinanciën is het kabinet niet
bereid om het heffingvrije vermogen te verhogen zoals voorgesteld door
de leden van de fractie van de PvdA, om hiermee minder vermogende
mensen te bereiken waarmee zij kennelijk mensen met in ieder geval
meer vermogen dan € 20 661 bedoelen.
Ten slotte vragen de leden van de fractie van de PvdA welke inkomenscategorieën van een dergelijk voorstel zouden profiteren. Een verhoging van
het heffingvrije vermogen komt ten goede aan mensen met een hoger
vermogen dan genoemd heffingvrij vermogen. Deze bevinden zich in alle
inkomensgroepen. Het aandeel van huishoudens die profiteren van een
hoger heffingvrij vermogen neemt toe met de hoogte van het inkomen.
Het relatieve voordeel als percentage van het beschikbaar inkomen neemt
af.
De leden van de fractie van de PvdA vragen om een reactie op het
commentaar van de NOB. Op het commentaar van de NOB op het
onderhavige wetsvoorstel is al in het voorafgaande gereageerd. Op de
opmerkingen van de NOB over het wetsvoorstel Overige fiscale maatregelen 20111 wordt gereageerd in de gelijktijdig met deze nota verzonden
nota naar aanleiding van het verslag inzake dat wetsvoorstel.

1

Kamerstukken II 2010/11, 32 205.

Naar aanleiding van de vraag van de leden van de fractie van de PvdA om
een reactie op de aanbeveling uit het rapport van de Nationale
ombudsman over diens voorstel de Leidraad Invordering 2008 te wijzigen
merkt het kabinet het volgende op. De aanbeveling van de Nationale
ombudsman ziet op een wijziging van het beleid uit de Leidraad Invordering 2008 op het punt van de schorsende werking van artikel 17 van de
Invorderingswet 1990 (IW 1990). Artikel 17 van de IW 1990 bepaalt dat het
instellen van verzet door de belastingschuldige de tenuitvoerlegging van
het dwangbevel schorst. Sinds 1 januari 2008 biedt de Leidraad Invordering 2008 de ontvanger van de Belastingdienst de mogelijkheid om na
verkregen toestemming van het Ministerie van Financiën de executie
ondanks een door de belastingschuldige ingesteld verzet toch door te
zetten. De Nationale ombudsman is van oordeel dat het in strijd is met het
vereiste van rechtszekerheid om zonder tussenkomst van de rechter te
besluiten de executie van een dwangbevel voort te zetten en daarbij de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

52

1

NJ 1995, 411, V-N 1994, blz. 3354.

schorsende werking van het ingestelde verzet ten onrechte te negeren. De
Nationale Ombudsman acht het niet behoorlijk dat de Belastingdienst als
belanghebbende partij zelf kan beslissen voorbij te gaan aan de schorsende werking. De aanbeveling van de Nationale ombudsman ziet op de
situatie waarin de Belastingdienst zijn belastingvorderingen wil verhalen
door middel van verkoop van de roerende zaken van de belastingschuldige. Zo’n verkoop wordt steeds ten minste vier weken van tevoren
aangekondigd door de deurwaarder. Bij geschillen over de beslaglegging
kan de belastingschuldige daartegen in verzet komen bij de rechtbank. Het
verzet heeft in beginsel schorsende werking hetgeen betekentdat de
Belastingdienst het gelegde beslag niet kan vervolgen. Indien ná de
aankondiging van de verkoop verzet wordt aangetekend en dit verzet naar
het oordeel van de Belastingdienst evident kansloos is, kan de Belastingdienst de voorzieningenrechter vragen de schorsende werking aan het
verzet te ontzeggen. Alleen wanneer het verzet zó kort voor de verkoop
wordt ingesteld dat het inschakelen van de voorzieningenrechter
redelijkerwijs niet meer mogelijk is, kan de Belastingdienst onder de
hierna genoemde omstandigheden de schorsende werking van het verzet
negeren. De ontvanger van de Belastingdienst kan dat overigens niet op
eigen houtje beslissen. Daarvoor heeft hij toestemming nodig van het
Ministerie van Financiën dat het voornemen om de schorsende werking te
negeren toetst aan de volgende criteria:
1. Is het verzet evident kansloos?
2. Heeft de Belastingdienst wezenlijk belang bij voortzetting van de
executie? Deze belangen kunnen gelegen zijn in de waardevermindering van de in beslag genomen zaken die optreedt door tijdsverloop,
in de kosten die gemaakt zijn met de voorbereiding van de verkoop of
in de verdere oploop van onverhaalbare schulden (met name
omzetbelasting en loonheffingen) ten gevolge van het tijdsverloop.
3. Is tussen de verzetsdagvaarding en het executietijdstip nog voldoende tijd voorhanden om de voorzieningenrechter te consulteren
met het verzoek de schorsende werking aan het verzet te ontzeggen?
Als daartoe nog voldoende tijd voorhanden mocht blijken, dan zal de
toestemming niet worden verleend omdat tussenkomst van de
rechter de voorkeur verdient.
Met dit beleid volgt de Belastingdienst de jurisprudentie. Bij arrest van
7 oktober 19941 oordeelde de Hoge Raad in r.o. 3.3. namelijk dat, wanneer
een verzet ex artikel 17 van de IW 1990 bij voorbaat als kansloos aangemerkt kan worden, sprake is van misbruik van recht aan de zijde van de
belastingschuldige indien laatstgenoemde daarbij de schorsende werking
inroept. Zodanig misbruik hoeft naar het oordeel van de Hoge Raad zoals
blijkt uit zijn r.o. 3.2. niet te worden getolereerd. Indien de door de
Nationale ombudsman bepleite gedragslijn aanvaard zou worden, zou dat
betekenen dat aan het arrest van de Hoge Raad geen uitvoering wordt
gegeven in situaties waarin de ontvanger niet meer vóór de executoriale
verkoop via de voorzieningenrechter opheffing van de schorsende
werking aan het verzet kan vorderen. Het gevolg daarvan zou zijn dat niet
meer kan worden opgetreden tegen verzetsacties die bij voorbaat
kansloos zijn en die enkel worden geëntameerd om uitstel van executie te
verkrijgen. De belangen van de Staat kunnen daardoor worden geschaad.
Ook de belangen van de belastingschuldige zelf kunnen worden geschaad
omdat de kosten van de geannuleerde verkoop alsmede de waardevermindering die door tijdsverloop optreedt, voor zijn rekening komen. Het
kabinet ziet dan ook geen aanleiding de aanbeveling van de Nationale
ombudsman op te volgen. Het beleid in de Leidraad Invordering 2008 is
immers gericht op uniforme toepassing van de jurisprudentie op het punt
van de schorsende werking van artikel 17 van de IW 1990. Zulks is ook
verwoord in de naar aanleiding van de aanbeveling van de Nationale
ombudsman aan hem verzonden brief van de Minister van Financiën van
17 september 2010, nr. DGB/2010/4262. In die brief wordt ook verwezen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

53

naar het arrest van de Hoge Raad van 19 oktober 2001, V-N 2001/56.28. Uit
dat arrest blijkt dat als betrokkene misbruik maakt van zijn bevoegdheid
door zich op de schorsende werking van het verzet te beroepen, die
schorsende werking kan worden doorbroken. In dat arrest oordeelt de
Hoge Raad niet dat aan de schorsende werking alleen voorbij kan worden
gegaan als de rechter daarover heeft geoordeeld. Met name is in deze van
belang de conclusie van A-G Bakels die uitdrukkelijk bepleit dat de
ontvanger bevoegd is de schorsende werking van het verzet te negeren.
De leden van de fractie van de PVV vragen naar aanleiding van het advies
van de Afdeling advisering van de Raad van State waarom niet is gekozen
voor andere dan fiscale beleidsinstrumenten. De Afdeling advisering heeft
deze opmerking gemaakt in het kader van de tijdelijke maatregelen ter
stimulering van de woningmarkt.
Zoals in het nader rapport is opgemerkt, worden er zowel fiscale als
niet-fiscale maatregelen getroffen ter tijdelijke ondersteuning van de
woningmarkt. De verhoogde garantieregeling voor hypothecaire leningen
wordt verlengd en de teruggestorte gelden uit de eerste en tweede
tranche woningbouw worden beschikbaar gemaakt voor de derde
tranche. De fiscale maatregelen betreffen een tegemoetkoming voor
woningeigenaren met dubbele woonlasten en een verlaging van het
btw-tarief voor de renovatie van woningen. In een door de Tweede Kamer
aangenomen motie1 wordt om deze maatregelen gevraagd. Voor beide
situaties liggen fiscale maatregelen overigens ook voor de hand. In de
eerste plaats vanwege de financiering uit de onderuitputting van de
energie-investeringaftrek. Maar ook omdat de genoemde fiscale maatregelen snel inzetbaar zijn en toepasbaar zijn binnen bestaande wettelijke
kaders, anders dan bijvoorbeeld bij de invoering van een subsidie. Hierbij
wordt nog opgemerkt dat de fiscale maatregelen tijdelijke maatregelen
betreffen en bij de meeste fiscale maatregelen sprake is van een
verlenging van de werkingsduur van één naar twee jaar.
In de derde nota van wijziging Belastingwet BES2, door uw Kamer
ontvangen op 17 augustus 2010, zijn de bepalingen inzake administratieve
bijstand in de Belastingwet BES in overeenstemming gebracht met de
bepalingen van de WIB. Daarmee is tot uitdrukking gebracht dat in het
Caribische deel en in het Europees deel van het land Nederland dezelfde
standaarden met betrekking tot internationale gegevensuitwisseling hoog
worden gehouden en wordt daarnaast de uitvoering gediend. De wens
gelijke bepalingen inzake administratieve bijstand te doen gelden in beide
delen van het land Nederland brengt mee dat deze bepalingen in de
Belastingwet BES dezelfde wijzigingen worden voorgesteld als in de WIB.
In antwoord op de vraag van de leden van de fractie van de PVV waarom
dit geschiedt in het onderhavige wetsvoorstel, en niet in de Belastingwet
BES, antwoordt het kabinet dat met gelijktijdige wijziging van beide
wetten, de WIB en de Belastingwet BES, de gewenste uniformiteit wordt
gewaarborgd.

1
2

Kamerstukken II 2009/10, 32 395, nr. 3.
Kamerstukken II 2009/10, 32 189, nr. 12.

De leden van de fractie van het CDA vragen of de maatregel inzake de
kwartaalaangifte omzetbelasting onverlet laat dat ondernemers die
maandaangifte omzetbelasting willen doen, dat kunnen blijven doen. Deze
vraag kan bevestigend worden beantwoord. Het structureel maken van de
kwartaalaangifte komt erop neer dat de Belastingdienst géén afdrachtcriterium meer hanteert voor indeling naar maandaangifte. Dat laat het
optionele karakter van de maandaangifte op basis van artikel 25 van de
Uitvoeringsregeling Algemene wet inzake rijksbelastingen 1994 zowel
voor de ondernemer als voor de inspecteur onverlet. De ondernemer kan
dan nog steeds kiezen voor maandaangifte als hij bijvoorbeeld verwacht
negatieve aangifte te doen. De inspecteur heeft nog steeds de
bevoegdheid de ondernemer op maandaangifte te zetten, bijvoorbeeld in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

54

geval van structureel niet aangifte doen of bij niet of te laat betalen. Dit
beleid is niet gewijzigd.
De leden van de fractie van het CDA vragen om in te gaan op de vragen
van de redactie van de Vastudie Nieuws over het onderhavige
wetsvoorstel. Op de vragen over het onderhavige wetsvoorstel is hiervoor
al gereageerd. Op de vragen over het wetsvoorstel Overige fiscale
maatregelen 20111 wordt gereageerd in de gelijktijdig met deze nota
verzonden nota naar aanleiding van het verslag inzake dat wetsvoorstel.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen welk percentage van
de ondernemers nu van de mogelijkheid gebruik maakt om kwartaalaangifte te doen. Zoals ook in de nota naar aanleiding van het verslag inzake
het wetsvoorstel Fiscale verzamelwet 2010 is vermeld, hebben sinds eind
2008 circa 100 000 bedrijven de keuze gemaakt om voor de omzetbelasting van maand- naar kwartaalaangifte over te stappen2. Dit is 40% van
het aantal bedrijven dat hiervoor in aanmerking komt. Bedrijven kunnen
op basis van de regelgeving een eigen afweging maken of zij per kwartaal
of maand aangifte doen. Daarbij is vooral belang of de desbetreffende
bedrijven negatieve aangifte omzetbelasting doen zoals bij grote
investeringen of een hoog aandeel exporterende activiteiten. Het succes
van de regeling is overigens beter af te lezen aan de maandelijkse
kasontvangsten van de btw. Kwamen voordat de maatregel werd
ingevoerd de btw-ontvangsten nog gelijkelijk over de maanden van een
kwartaal binnen, sinds de maatregel is ingevoerd komt circa 95% van de
netto btw-kasontvangsten met betrekking tot een kwartaal in de maanden
januari, april, juli en oktober binnen. De btw-plichtigen zijn dan ook in
euro’s gemeten massaal overgestapt op kwartaalbetalingen. De leden van
de fractie van de ChristenUnie vragen voorts naar het budgettair beslag
van het structureel maken van de mogelijkheid om btw per kwartaal aan
te geven. Het budgettair beslag van deze maatregel bedraagt € 50 mln.
per jaar. Dit bedrag is opgenomen in de budgettaire tabel van de memorie
van toelichting op het onderhavige wetsvoorstel3 in de post «Totaal
Fiscale Verzamelwet 2010».
De leden van de fractie van D66 wijzen op een in de HP/De Tijd op
29 september 2010 verschenen artikel en stellen de vraag of het waar is
dat namens de Koninklijke familie collectief belastingaangifte wordt
gedaan. In verband met de geheimhoudingsplicht is het mij niet toegestaan in te gaan op de bijzonderheden rondom de belastingaangelegenheden van individuen. Dat is niet anders wanneer het leden van de
Koninklijke familie betreft.
De leden van de fracties van D66 en GroenLinks verzoeken om spoedige
toezending van de aangekondigde nota van wijziging met de maatregelen
uit het Regeerakkoord die op 1 januari 2011 zullen ingaan. De nota van
wijziging is in de eerste Ministerraad na het aantreden van het nieuwe
kabinet op 15 oktober 2010 besproken en die dag voor spoedadvies naar
de Raad van State gestuurd. De nota van wijziging en het nader rapport
zullen zo spoedig mogelijk naar de Tweede Kamer toegezonden.

1

Kamerstukken II 2010/11, 32 205.
Kamerstukken II 2010/11, 32 301, nr. 7.
3
Kamerstukken II 2010/11, 32 504, nr. 3.
2

De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen naar de verzilveringsproblematiek bij de afdrachtvermindering onderwijs. De afdrachtvermindering onderwijs voor de beroepsbegeleidende leerweg beoogt bedrijven
te stimuleren de benodigde leerwerkplaatsen beschikbaar te stellen
aangezien leerwerkplaatsen essentieel zijn voor deze vorm van onderwijs.
Dit geldt voor alle bedrijven die potentieel leerwerkplekken kunnen
aanbieden en niet zozeer specifiek voor kleine ondernemingen. De
verzilveringsproblematiek is inherent aan de keuze voor een fiscale
tegemoetkoming in de vorm van een vermindering op de af te dragen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

55

loonbelasting en premie voor de volksverzekeringen. Daarbij is onderkend
dat conform het principe «no taxes no gains» als gevolg van deze keuze
nooit een grotere compensatie wordt geboden dan het bedrag aan, vóór
toepassing van de afdrachtvermindering, verschuldigde loonbelasting en
premie voor de volksverzekeringen. Er is geen aanleiding om thans op de
gemaakte keuze en de daaraan verbonden consequenties terug te komen.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen of het kabinet
voornemens is de nota naar aanleiding van het verslag op het
wetsvoorstel Fiscale Verzamelwet 20101 ruim voor de behandeling van het
onderhavige wetsvoorstel naar de Tweede Kamer te sturen. De nota naar
aanleiding van het verslag is inmiddels, namelijk op 15 oktober 2010, naar
de Tweede Kamer verzonden.
De staatssecretaris van Financiën,
F. H. H. Weekers

1

Kamerstukken II 2010/11, 32 401.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 6

56