Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1574
Vragen van de leden Vuijk en Teeven (beiden VVD) aan de Ministers van
Defensie en van Economische Zaken over het schrappen van banen bij Thales
Nederland (ingezonden 7 december 2015).
Antwoord van Minister Hennis-Plasschaert (Defensie), mede namens de
Minister van Economische Zaken (ontvangen 19 februari 2016). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 1252.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Thales Nederland schrapt 200 banen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3
Klopt het dat deze banen worden geschrapt in verband met de uitstel van
investeringen in de markt voor marineschepen? Graag een toelichting.
Is het waar dat deze maatregel een direct gevolg is van het op de lange baan
schuiven of verdringen van strategische investeringen door uitgaven van
meer urgente aard? Zo ja, om welke investeringen gaat het? Zijn dit
verschuivingen van tijdelijke aard? Welke gevolgen heeft dit voor de
Nederlandse defensie-industrie en voor de Nederlandse krijgsmacht?
Antwoord 2, 3
De maatregel die Thales Nederland heeft bekendgemaakt is van bedrijfseconomische aard en betreft een interne reorganisatie. Thales Nederland is
onderdeel van een wereldwijd opererend concern met een omzet van € 13
miljard. Investeringen in nieuw materieel zijn dikwijls langdurige trajecten.
Defensie maakt per investeringsproject de afweging of dit past binnen de
financiële kaders van de begroting. In de huidige begroting zijn investeringen
opgenomen met kansen voor de Nederlandse defensie- en veiligheidsindustrie, zoals Thales Nederland. De komende tijd zijn onder meer besluiten aan
de orde over de behoeftestelling voor de vervanging van de M-fregatten,
voor de vervanging van de Walrusklasse onderzeeboten en voor het
instandhoudingsprogramma LC-fregatten. Of de maatregel van Thales

1

ah-tk-20152016-1574
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

http://nos.nl/artikel/2072825-thales-nederland-schrapt-200-banen.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Nederland op termijn gevolgen heeft voor Defensie, en zo ja welke, is
momenteel nog niet duidelijk.
Vraag 4
Recent is een succesvolle test uitgevoerd met het uitschakelen een ballistische dreiging, waarbij de SMART-L radar van Thales is gebruikt; in hoeverre
raakt deze maatregel van Thales de toegang van de Nederlandse Koninklijke
Marine tot deze technologie?
Antwoord 4
Kennis op het gebied van radartechnologie is van groot belang voor de
Koninklijke Marine en het kosteneffectief verwerven en instandhouden van
sensorsystemen. Recente testen, waarbij de software van de SMART-L van
een LC-fregat was aangepast om ballistische raketten te kunnen detecteren,
zijn een belangrijke stap in de ontwikkeling en productie van de Ballistic
Missile Defence (BMD) voor de SMART-L systemen van Thales. Hiervoor zijn
inmiddels de contracten getekend en is de productie begonnen. De toegang
tot deze technologie is daarmee zekergesteld.
Vraag 5
Is het bij u bekend of het schrappen van banen ook bij andere bedrijven
binnen de Nederlandse defensie-industrie op stapel staat? Zo ja, welke
consequenties heeft dit voor de positie van de Nederlandse defensieindustrie? Graag een toelichting.
Antwoord 5
Ook Fokker heeft ontslagen aangekondigd. Zie de antwoorden op de vragen
inzake Fokker van de leden Vuijk en Teeven van 15 december 2015 met
kenmerk 2015Z24530. De gevolgen hiervan voor de Nederlandse defensie
industrie worden in die antwoorden beschreven. Bedrijven nemen maatregelen in reactie op marktontwikkelingen. Niettemin opereert de Nederlandse
defensie- en veiligheidsindustrie nog steeds op een kwalitatief hoog niveau
dat mede in stand wordt gehouden door de intensieve samenwerking tussen
bedrijven, kennisinstituten en overheidsinstantieslou.
Vraag 6, 7
Deelt u de mening dat de defensie-industrie een belangrijk element vormt
van de Nederlandse economie en een strategische partner voor zowel het
Ministerie van Defensie als het Ministerie van Economische Zaken? Deelt u de
mening dat de defensie-industrie een onmisbare schakel is bij het instandhouden van onze krijgsmacht en (daarmee) een cruciale rol vervult in de
internationale veiligheidsketen? Bent u eveneens van mening dat de
defensie-industrie een belangrijke aanjager is van innovatie en daarmee van
Nederlandse welvaart? Graag een toelichting op al deze punten.
Deelt u de mening dat de krijgsmacht naast goede medewerkers afhankelijk is
van hoogtechnologisch materieel en dat kennis daarover in ons land
beschikbaar moet zijn om als «smart buyer» te kunnen verwerven? Graag een
toelichting.
Antwoord 6, 7
Het Ministerie van Defensie en het Ministerie van Economische Zaken hebben
de wijze van samenwerking met de defensie- en veiligheidsindustrie en de
kennisinstellingen in de Defensie Industrie Strategie (DIS) van 10 december
2013 vastgelegd. Samen vormen zij de gouden driehoek, een dynamisch
platform voor initiatieven en interactie. Door deze nauwe samenwerking
versterken zij het innovatieve vermogen van de hele defensie- en veiligheidssector. Een goed functionerende gouden driehoek is van wezenlijk belang
voor de nationale veiligheid en versterkt de Nederlandse positie in internationaal verband.
De krijgsmacht moet haar kennisniveau op peil houden om haar rol als smart
buyer te kunnen spelen. Binnen de gouden driehoek is er informatieuitwisseling waarbij toekomstige behoeftes worden verkend. Hierbij wordt
gebruikgemaakt van elkaars kennis. Defensie moet het evenwicht bewaren
tussen veiligheidsrisico’s, het behoud van autonomie en een goede marktpositie als klant aan de ene kant, en de benodigde openheid om het innovatieve

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

vermogen van de Nederlandse defensie- en veiligheidsgerelateerde industrie
te mobiliseren aan de andere kant.
Vraag 8
Op welke wijze wordt bij het plannen of verschuiven van investeringen
rekening gehouden met de gevolgen daarvan voor de defensie-industrie en
voor de strategische relatie daarmee? In hoeverre houdt u in het plannen van
investerings- en instandhoudingsprojecten rekening met het structureel
instandhouden van de daarvoor benodigde kennisbasis in de defensie
industrie?
Antwoord 8
Als onderdeel van het begrotingsproces wordt jaarlijks het investeringsplan in
balans gebracht met het financiële kader. Factoren die daarbij een rol spelen
zijn onder meer het operationele belang, de effecten op de exploitatiekosten,
de belangen op het gebied van internationale samenwerking, kansen die zich
voordoen met internationale partners of met de industrie, (financiële) nadelen
van uitstel of voordelen van vervroeging. De relatie met de defensie-industrie
is dus een factor van invloed.
Vraag 9
Op welke wijze waarborgt u behoud en toegang tot technologische kennis
over de huidige als ook de toekomstige operationele wapen- en sensorsystemen?
Antwoord 9
Het waarborgen van de toegang tot technologische kennis is een belangrijk
uitgangspunt van de Strategische Kennis- en Innovatieagenda. Defensie
investeert structureel in haar eigen kennisbasis en onderzoekscapaciteit. Zo
werkt Defensie samen met TNO. Door samenwerking in de gouden driehoek
met defensiegerelateerde bedrijven en kennisinstituten en via het Platform
Nederland Radarland wordt gezamenlijk gewerkt aan de kosteneffectieve
ontwikkeling van innovatieve radarsystemen. In dit kader worden regelmatig
onderzoeks- en ontwikkelingsopdrachten op het gebied van sensortechnologie verstrekt, waar ook Defensie de vruchten van plukt.
Doordat bij Defensie vooral de Directie Materiële Instandhouding van het
Commando Zeestrijdkrachten veel onderhoud uitvoert aan radarsystemen, is
het behoud van kennis over de in gebruik zijnde radarsystemen gewaarborgd.
Voor de BMD-capaciteit van de SMART-L systemen en de grondgebonden
SMART-L EWC systemen zijn instandhoudingscontracten gesloten. Hierdoor is
Thales Nederland gebonden om gedurende de contractperiode de kennis
over deze systemen in stand te houden en te delen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3