Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 758

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 oktober 2010
Hierbij zend ik u het verslag van de vergadering van de laatste bijeenkomst van de Van Rompuy werkgroep en de Ecofin Raad van 18 en
19 oktober 2010 te Luxemburg. De voorlopige agenda van de Eurogroep
en de Ecofin Raad van 16 en 17 november te Brussel is nog niet bekend.
Kort voor het AO en de Ecofin Raad zal zoals gebruikelijk de geannoteerde
agenda aan uw Kamer worden gezonden.
De minister van Financiën,
J. C. de Jager

kst-21501-07-758
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-07, nr. 758

1

Verslag van de Van Rompuy Werkgroep, de Eurogroep van
18 oktober en de Ecofin Raad van 19 oktober 2010 te Luxemburg
Op maandag 18 oktober vond de Eurogroep en de laatste bijeenkomst van
de Van Rompuy werkgroep plaats voordat het eindrapport naar de
Europese Raad van 28 en 29 oktober zal worden gestuurd. Op dinsdag
19 oktober kwam de Ecofin Raad bijeen. Minister de Jager was namens
Nederland aanwezig.
De bijeenkomst van de ministers van Financiën stond hoofdzakelijk in het
teken van het eindrapport van de van de Van Rompuy werkgroep.
Daarnaast is er tijdens de Ecofin Raad een akkoord bereikt over de
Alternative Investment Fund Managers (AIFM) richtlijn. Dit onderwerp is
op het laatste moment toegevoegd aan de agenda. Ook is het voortgangsrapport over heffingen en belastingen van de financiële sector dat aan de
Europese Raad zal worden verzonden zonder discussie aangenomen. Wat
betreft de fiscale onderwerpen is er een akkoord bereikt over de BTW
derogatie richtlijn ter bestrijding van fraude met mobiele telefoons en is
de discussie over de administratieve samenwerkingsrichtlijn uitgesteld
naar de Ecofin Raad van 17 november. De peer review sessie van
Duitsland en Italië is op het laatste moment van de Eurogroepagenda
gehaald en zal in november plaats vinden.
Het officiële verslag van het Voorzitterschap vindt u via onderstaande link:
http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/nl/
ecofin/117223.pdf
Van Rompuy werkgroep
Tijdens de laatste bijeenkomst van de Werkgroep van Rompuy zijn een
aantal belangrijke knopen doorgehakt. Een belangrijk punt is de mate
geweest waarin de nieuw voorgestelde sancties in het Stabiliteits- en
Groeipact (SGP) automatisch zouden kunnen worden opgelegd. Ook is
besloten over sancties als sluitstuk van de nieuwe onevenwichtighedenprocedure. Daarnaast is gediscussieerd over een toekomstig crisisresolutiemechanisme.
Over veel aanbevelingen ter versterking van de economische en budgettaire beleidscoördinatie in de E(M)U is tijdens eerdere bijeenkomsten van
de Werkgroep al consensus bereikt, zodat deze tijdens de bijeenkomst van
18 oktober jl. niet of nauwelijks meer aan de orde zijn geweest:
• Binnen het SGP zal de preventieve arm worden versterkt. Het pad
richting de middellangetermijndoelstelling (MTO) zal nauwkeuriger
worden gemonitord. Bij langdurige en significante afwijking van de
MTO of van het aanpassingspad richting de MTO, zal voor het eerst
een sanctiemogelijkheid worden geïntroduceerd;
• binnen het SGP zal meer aandacht komen voor schuld. Lidstaten
kunnen op basis van ongewenste schuldontwikkelingen in een
excessieve schuldprocedure terecht komen. Hierbij zal een kwantitatieve regel voor de gewenste afname van de schuld worden vastgesteld, waarbij ruimte zal worden gelaten voor het meewegen van de
economische omstandigheden.
• ook over niet-financiële sancties zijn afspraken gemaakt. Zo kunnen de
Commissie en de ECB een missie uitvoeren in lidstaten die zich niet
aan de SGP-regels houden waarna aan de Raad zal worden
gerapporteerd;
• het recht op EU-fondsen zal conditioneel worden gemaakt aan het
voldoen aan de SGP-vereisten. Afgesproken is dat een zo breed
mogelijk pallet aan EU fondsen hiervoor in aanmerking zal komen, en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-07, nr. 758

2

•

•

•

dat concrete afspraken hierover uiterlijk met ingang van de nieuwe
Financiële Perspectieven in 2014 moeten zijn vastgelegd;
er komt een formele onevenwichtighedenprocedure, met zowel een
preventieve signaleringsfase als een correctieve fase waarin lidstaten
concrete aanbevelingen krijgen om (potentieel) schadelijke macroeconomische onevenwichtigheden te doen verminderen;
middels de introductie van het EU-semester krijgen de Commissie en
de Raad mogelijkheden om ongewenste budgettaire ontwikkelingen in
een lidstaat in een vroegtijdiger stadium te signaleren en de lidstaat
hierop aan te spreken;
er zullen minimumeisen worden gesteld aan lidstaten op het gebied
van nationale budgettaire raamwerken. Ook de statistiekvereisten
waaraan lidstaten moeten voldoen zullen waar nodig verder worden
aangescherpt.

Tijdens deze bijeenkomst van de Werkgroep resteerden nog een aantal
belangrijke onderwerpen. Ten eerste is gesproken over de mate waarin
SGP-sancties in de toekomst semi-automatisch toegepast zullen worden.
In het eindrapport is opgenomen dat nieuwe sancties in zowel de
preventieve als in de correctieve arm van het SGP door middel van
omgekeerde meerderheidsbesluitvorming kunnen worden opgelegd. Een
voorstel van de Commissie voor een sanctie kan daarbij alleen door de
Raad worden tegengehouden wanneer een gekwalificeerde meerderheid
van de Raad zich tegen dit voorstel verzet. Tegen de wens van Nederland
in, heeft de werkgroep besloten de rol van de Raad voordat deze sancties
in beeld komen te vergroten worden vergroot ten opzichte van het
Commissievoorstel. Concreet zal de Raad eerst moeten beoordelen of een
lidstaat voldoende corrigerende actie heeft ondernomen, voordat sancties
middels omgekeerde meerderheidsbesluitvorming kunnen worden
opgelegd. Ondanks pogingen van Nederland het Commissievoorstel te
volgen bleek er onvoldoende steun van andere lidstaten op dit punt.
Wat betreft de op te richten onevenwichtighedenprocedure spreekt het
rapport zich uit voor de mogelijkheid van sancties voor eurolidstaten die
zich meermalig niet aan de aanbevelingen houden om schadelijke
macro-economische onevenwichtigheden in de eurozone te verminderen.
Niet alle lidstaten waren hier voorstander van, maar met steun van
Nederland is besloten dat sancties het sluitstuk moeten worden van deze
procedure.
Tijdens de Werkgroep is tevens gepraat over oprichten van een onafhankelijke Groep van Wijzen, die achteraf de werkwijze van de Raad en de
Commissie rondom bijvoorbeeld de implementatie van het SGP zou
kunnen beoordelen. Veel lidstaten verzetten zich echter tegen een
dergelijk mandaat. Vanuit dat perspectief kan Nederland leven met het
uiteindelijke besluit geen Groep van Wijzen op te richten, aangezien de
toegevoegde waarde ervan zonder adequaat mandaat beperkt zou zijn.
Tot slot is gesproken over een op te richten crisisresolutiemechanisme. In
een eerder stadium is afgesproken dat op termijn een robuust crisisresolutiemechanisme in de eurozone noodzakelijk is, maar dat meer tijd
wenselijk is om de modaliteiten hiervan nader te bepalen. Deze afspraak is
in lijn met het Nederlands standpunt dat eerst afspraken gemaakt dienen
te worden over het versterken van de budgettaire en economische
beleidscoördinatie in de EMU voordat in detail gesproken kan worden
over een permanent crisisresolutiemechanisme. Het eindrapport bevat
een passage over de relevante issues op dit punt zoals de rol voor het IMF
en de private sector bij een toekomstig crisisresolutiemechanisme. In het
rapport is tevens vastgesteld dat een dergelijk mechanisme in ieder geval

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-07, nr. 758

3

sterke prikkels moet bevatten voor het voeren van een verantwoord
budgettair en macro-economisch beleid.
Op verzoek van enkele lidstaten bevat het eindrapport een verwijzing naar
een Verdragswijziging indien dit noodzakelijk zou zijn om een permanent
crisisresolutiemechanisme mogelijk te maken. In het geval een Verdragswijziging noodzakelijk zou zijn voor het overeenkomen van een permanent
crisisresolutiemechanisme, is volgens het rapport ook het tijdelijk
ontnemen van het stemrecht van een lidstaat die herhaaldelijk de
spelregels van het SGP overtreedt, een mogelijkheid (dit is immers niet
mogelijk zonder Verdragswijziging).
Eurogroep en Ecofin Raad
1. AIFM-richtlijn
De ministers van Financiën hebben op basis van unanimiteit een akkoord
bereikt over het richtlijnvoorstel ter regulering van alternatieve beleggingsfondsen (o.a. hedgefondsen, private equity fondsen en vastgoedfondsen). De richtlijn introduceert onder andere één geharmoniseerd
Europees regime voor niet-Europese fondsen. Nu er een akkoord is
bereikt in de Ecofin Raad is het aan het Europees Parlement dit voorstel te
bekrachtigen. Zo kan de richtlijn in de eerste lezing worden afgerond.
Minister de Jager heeft namens Nederland aangegeven tevreden te zijn
met het evenwichtige akkoord.
2. Administratieve samenwerkingsrichtlijn
Er is tijdens de Ecofin Raad gesproken over een richtlijnvoorstel over de
administratieve samenwerking tussen de belastingautoriteiten van de
lidstaten. De bestaande richtlijn, die dateert uit 1977, voldoet niet meer.
Door de globalisering zijn lidstaten voor een juiste heffing van de
verschuldigde nationale belastingen en de bestrijding van belastingontwijking en fraude voor een groot deel afhankelijk van de inlichtingen van
andere lidstaten. Bij de behandeling van de administratieve samenwerkingsrichtlijn staat de vraag centraal welke inkomenscategorieën (salaris,
pensioenen, directeursbeloningen e.d.) op automatische basis kunnen
worden uitgewisseld.
Minister de Jager heeft namens Nederland benadrukt dat hij in grote
lijnen positief staat tegenover de nieuwe richtlijn aangezien het bijdraagt
aan de bestrijding van (grensoverschrijdende) belastingontduiking en
fraude. Tegelijkertijd heeft hij ook bezwaren tegen dit voorstel geuit omdat
het onevenwichtige informatiestromen tussen lidstaten met zich
meebrengt. Daarom is Nederland niet akkoord gegaan met het huidige
voorstel en heeft gepleit voor wederkerigheid. Het Belgisch voorzitterschap hoopt nu tijdens de Ecofin Raad van 17 november een akkoord over
de richtlijn te kunnen bereiken.
3. Derogatie anti- BTW-frauderichtlijn voor mobiele telefoons
De Ecofin Raad heeft een akkoord bereikt over het verlenen van
derogaties aan een aantal landen (Duitsland, Italië, Oostenrijk en het VK)
om een antifraude maatregel in de BTW op mobiele telefoons te
treffen, respectievelijk te verlengen. Op basis van deze zogenoemde
verleggingsregeling verschuift de af te dragen BTW van de verkopende
partij naar de kopende partij. De kopende partij kan deze BTW in beginsel
op zijn eigen aangifte in aftrek brengen. De af te dragen BTW en af te
trekken BTW zitten zo in één hand, waardoor bepaalde soorten misbruik
worden voorkomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-07, nr. 758

4

4. Implementatie Stabiliteits- en Groeipact; beoordeling effectieve actie in
Litouwen en Roemenië
De Ecofin Raad heeft, in het kader van het Stabiliteits- en Groeipact, de
effectieve actie van Litouwen en Roemenië beoordeeld. Op 16 februari
hebben beide lidstaten aanbevelingen ontvangen van de Commissie om
vóór 16 augustus maatregelen te nemen om de overheidstekorten tijdig
terug brengen tot beneden de 3% doelstelling uit het Pact. De deadline
hiervoor is 2012. De Commissie heeft een analyse gemaakt van de
maatregelen die Litouwen en Roemenië genomen hebben. Op basis van
de huidige stand van zaken hebben beide landen effectieve actie genomen
en is de Commissie van oordeel dat er geen verdere stappen nodig zijn in
de procedure. De Ecofin Raad heeft zich zonder verdere discussie achter
de conclusies van de Commissie geschaard.
5. Follow-up van de Informele Ecofin Raad van 30 september en 1 oktober
2010
Er is tijdens de Ecofin Raad heel kort terug geblikt op de Informele Ecofin
Raad van 30 september en 1 oktober te Brussel. Tijdens deze bijeenkomst
zijn hoofdzakelijk de volgende onderwerpen aan de orde geweest: de
voortgang van de hervormingen in de financiële sector (waaronder IASB,
credit rating agencies (CRA’s), financieel toezicht in de EU en de VS, Basel
III en bankenbelasting); governance hervormingen in het IMF en de G20
en de recente economische en financiële ontwikkelingen.
6. Voorbereiding van de G20
Op 21 tot 23 oktober vindt in Korea de bijeenkomst van G20 Ministers van
Financiën plaats. Op 11 en 12 november komen de regeringsleiders van
de G20-landen samen. Er is in de Ecofin Raad, die zich voornamelijk richt
op de eerste bijeenkomst, overeenstemming bereikt over de gezamenlijke
inzet van de EU deelnemers. Er zijn hiertoe zonder veel discussie Terms of
Reference (ToR) aangenomen. Er zal worden gesproken over het G20
Framework for Strong, Sustainable and Balanced Growth, hervorming van
de internationale financiële instellingen, en verdere versterking van het
financiële systeem.
7. Rapport effectiviteit investeringen hoger onderwijs
De Ecofin Raad heeft zonder verdere discussie korte raadsconclusies
aangenomen over de uitkomsten van een studie van de Commissie en het
Economic Policy Committee (EPC) over de efficiëntie en de effectiviteit
van publieke uitgaven in het hoger onderwijs. Het rapport concludeert dat
het met name in tijden van budgettaire consolidatie belangrijk is om zo
productief mogelijke uitgaven na te streven. De conclusies merken
daarnaast op dat er in Europa een grote behoefte bestaat aan hoog
gekwalificeerde arbeid en dat onderwijsbeleid hierin een grote rol heeft.
De conclusies roepen de Commissie in dit kader op om de bevindingen
ten aanzien van de efficiëntie en effectiviteit van publieke uitgaven in het
hoger onderwijs mee te nemen in het kader van de uitwerking van de
Europa 2020 strategie.
8. Budgettaire raamwerken: uitwisseling best practices
Er zijn tijdens de Ecofin Raad eveneens raadsconclusies aangenomen over
de uitkomsten van de best practices exercitie over nationale budgettaire
raamwerken die heeft plaatsgevonden in het EPC. Ook hier was er geen
discussie tussen de lidstaten. In de raadsconclusies wordt opgeroepen tot
het geven van een meer regulier karakter aan peer reviews over budget-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-07, nr. 758

5

taire raamwerken, zoals afgesproken tijdens de Ecofin Raad van 18 mei.
Tijdens deze exercitie is gekeken naar Nederland, Zweden en Oostenrijk
om een aantal gemeenschappelijke succesfactoren te onderscheiden.
9. Voorbereiding van de Europese Raad: heffingen en belastingen in de
financiële sector
De Ecofin Raad heeft zonder discussie ingestemd met het voortgangsrapport van de Commissie en het EFC over heffingen en belastingen in de
financiële sector. Het rapport zal aan de Europese Raad van 28 en
29 oktober verstuurd worden.
De Ecofin Raad heeft op verzoek van de Europese Raad van juni 2010
onderzoek verricht naar de mogelijkheden voor heffingen en belastingen
voor de financiële sector. Een aantal lidstaten heeft inmiddels nationale
bankenbelastingen ingevoerd of aangekondigd. Om te zorgen dat het
level playing field voor banken die actief zijn in meerdere Europese
lidstaten behouden blijft, adviseert de Ecofin op korte termijn een
minimum aan coördinatie van deze nationale initiatieven. Ook moet er
aandacht blijven voor het voorkomen van een stapeling van maatregelen
(o.a. strengere kapitaaleisen, nieuw depositogarantiestelsel) om de
kredietverstrekking aan burgers en bedrijven op peil te houden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-07, nr. 758

6