Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

531
Vragen van de leden Paulusma en Sahla (beiden D66) aan de Minister voor
Langdurige Zorg en Sport over de verliezen in de wijkverpleging (ingezonden
7 september 2022).
Antwoord van Minister Helder (Langdurige Zorg en Sport) (ontvangen
31 oktober 2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023,
nr. 84.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de berichtgeving over de wijkverpleging en de
verliezen die daar worden geleden?1, 2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Herkent u het beeld dat in de berichtgeving naar voren komt? Zo ja, kunt u
aangeven hoe het kan dat veel wijkzorgorganisaties nu in de problemen
zitten?
Antwoord 2
Ik herken de boodschap van krapte uit de IZA-gesprekken met aanbieders van
wijkverpleging. Aanbieders geven aan onvoldoende ruimte te ervaren om
vorm te geven aan zaken als goed werkgeverschap, innovatie en samenwerking. Zorgverzekeraars delen dat beeld en hebben in het kader van het IZA
afspraken gemaakt om via de contractering in te zetten op het gezond maken
van de sector.

1

de Volkskrant, 6 september 2022, «Aanbieders wijkverpleging lijden miljoenenverlies»,
https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/aanbieders-wijkverpleging-lijden-miljoenenverlies~bbe7d509/?utm_source=link&utm_medium=app&utm_campaign=shared%20
content&utm_content=free.
2
NOS, 6 september 2022, «Aanbieders wijkverpleging lijden miljoenenverlies: «Tarieven ontoereikend»», https://nos.nl/artikel/2443491-aanbieders-wijkverpleging-lijden-miljoenenverliestarieven-ontoereikend.

ah-tk-20222023-531
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Vraag 3
Hoe verhoudt de berichtgeving over de verliezen in de wijkverpleging zich tot
eerdere berichtgeving over het Integraal zorgakkoord (IZA) en het neerwaarts
bijstellen van de budgetten in de wijkverpleging?3
Antwoord 3
De neerwaartse bijstelling van het budgettair kader, volgt op een meerjarige
onderschrijding die is opgelopen tot ruim 1 miljard euro. Daarop is het kader
neerwaarts bijgesteld met 600 miljoen euro. Daarmee blijft een aanzienlijk
deel van de onderschrijding beschikbaar voor de inkoop van wijkverpleging
door de zorgverzekeraars. Voor de financiële situatie van zorgaanbieders is
het van groot belang dat er in het IZA met ZN, ActiZ en Zorgthuis.nl
afspraken zijn gemaakt om de groei van het budgettair kader ten opzichte van
de uitgaven in 2022 direct door te vertalen naar de inkoop. De zorgverzekeraars hebben toegezegd dat zij per 2023 IZA-conform gaan inkopen en
contracteren. Zij verwachten daardoor ten minste € 250 miljoen (bijna 8%)
aan extra omzet in de wijkverpleging 2023 te realiseren ten opzichte van de
realisatie in 2022. Voor een deel (€ 175 miljoen) in de vorm van extra
middelen middels IZA-conforme contractering en inkoopafspraken (in het
reguliere inkoopproces) voor o.a. vitalisering van de sector, passende zorg en
meer ruimte in de wijk. Voor het andere deel (€ 75 miljoen, gegarandeerd) in
een IZA-fonds voor wijkverpleging onder gezamenlijke aansturing van ZN en
de sector. Daarnaast wordt over de reeds bestaande IZA-werkagenda voor
wijkverpleging afgesproken dat de gezamenlijke kostentool met bijbehorend
proces in het eerste kwartaal van 2023 beschikbaar komt en dus ingezet kan
worden voor IZA-conforme contractering en verdere investering in de sector
per 2024. Ik zal deze afspraken die in het IZA gemaakt zijn nauwgezet volgen.
Vraag 4
Deelt u het gevoel van de Nederlandse zorgautoriteit (NZa) dat de situatie in
de wijkverpleging «zorgelijk» is?
Antwoord 4
De NZa noemt het «zorgelijk» dat zorgaanbieders niet alle benodigde zorg
aan hun cliënten kunnen bieden en ziet dat zorgaanbieders in de wijkverpleging aanlopen tegen de grenzen van de toegankelijkheid. De NZa heeft deze
zorg recent opnieuw benadrukt in haar publicatie Stand van de Zorg. Ik neem
dit signaal van de NZa serieus. Ik ga dan ook, in lijn met en vooruitlopend op
de resultaten die de IZA en WOZO-akkoorden moeten gaan opleveren, samen
met IGJ en NZa bezien wat kan helpen om casuïstiek in het hier en nu op te
lossen en daarbij handvatten te bieden aan alle zorgprofessionals, zorgaanbieders en zorginkopers. Het is belangrijk dat voor iedereen die het nodig
heeft de zorg toegankelijk blijft.
Vraag 5
Kunt u de onderbouwing van de NZa met de Kamer delen waarop is
gebaseerd dat de situatie «zorgelijk» is en kan een definitie van «zorgelijk»
worden gegeven?
Antwoord 5
Zoals in antwoord 4 is aangegeven heeft de NZa dit oordeel in het rapport
Stand van de Zorg geduid. Dit rapport wordt jaarlijks gepubliceerd. De NZa
heeft aangegeven op dit moment geen uitspraken te kunnen doen over het
aantal meldingen dat zij binnenkrijgt.
Vraag 6
Kunt u aangeven wat de rol van de inkoop is en welke stappen de zorgverzekeraars nemen om de continuïteit van wijkverpleging te blijven garanderen?

3

NOS, 15 augustus 2022, «Geld begroot voor wijkzorg mogelijk naar beneden bijgesteld»,
https://nos.nl/artikel/2440739-geld-begroot-voor-wijkzorg-mogelijk-naar-beneden-bijgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 2 delen zorgverzekeraars beeld
dat er via de contractering investering nodig is om vorm te geven aan zaken
als goed werkgeverschap, innovatie en samenwerking. Voor de afspraken die
in het IZA met ZN, ActiZ en Zorgthuis.nl hierover zijn gemaakt verwijs ik u
naar het antwoord op vraag 3.
Vraag 7
In hoeverre zijn volgens u te krappe contracteringsafspraken met zorgverzekeraars en budgetplafonds het probleem voor de verliezen die geleden worden
in de wijkverpleging? Kunt u hier een analyse van delen?
Antwoord 7
De zorgverzekeraars hebben aan de IZA-tafel erkend dat de wijze van
contractering in de afgelopen jaren mogelijk te eenzijdig georiënteerd was op
doelmatigheid. Hiervan is geen kwantitatieve analyse gemaakt. De te
ontwikkelen kostentool (zie het antwoord op vraag 3) zal meer inzicht gaan
geven in de juiste match tussen kosten en gehanteerde tarieven.
Vraag 8
Kunt u cijfers delen over de ontwikkeling van de macro-uitgaven in de
wijkverpleging?
Antwoord 8
Kader en onderschrijdingen afgelopen jaren (bedragen x € mln.)

Oorspronkelijk budget
Doorwerking onderschrijding 2019
Overheveling naar VWS-begroting (subsidie)
Beschikbaar kader
(Verwachte) realisatie
Onderschrijding t.o.v. beschikbaar kader

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

3.167

3.432

3.525

3.860

4.018

3.167
3.114
53

3.432
3.237
195

3.525
3.400
125

3.860
3.627
233

4.018
3.521
497

4.218
– 341
– 60
3.817
3.446
371

4.396
– 341
– 60
3.995
3.339
656

De uitgaven in 2020 en 2021 betreffen voorlopige uitgavenrealisaties.
In 2015 is de extramurale zorg overgeheveld van de AWBZ naar de Zorgverzekeringswet (Zvw) en Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo). De
cijfers voor Wijkverpleging zijn daarom beschikbaar vanaf 2015.
Vraag 9
Kunt u cijfers delen over gemiddelde tarieven in de wijkverpleging tussen
2017–2022?
Antwoord 9
In de wijkverpleging is sprake van een groot aantal verschillende en
uiteenlopende tarieven. Om die reden kan ik geen cijfers geven over
gemiddelde tarieven. Echter heb ik in een brief van 16-09-2022 aan ZN4
aangegeven dat er over de reeds bestaande IZA-werkagenda voor wijkverpleging wordt afgesproken dat een gezamenlijke kostentool met bijbehorend
proces in Q1 2023 beschikbaar komt en dus ingezet kan worden voor
IZA-conforme contractering en verdere investering in de sector per 2024.
Vraag 10
Kunt u een analyse delen waar de tekorten in de sector zouden zitten?
Antwoord 10
Deze analyse is op dit moment niet beschikbaar. Wel is de NZa aan het
onderzoeken of het mogelijk is om inzicht te krijgen waar de tekorten in de
sector zouden zitten, en als dat mogelijk is, hoe daar inzicht op kunnen
krijgen.

4

Betreft IZA, kenmerk 3437142-1035260-CZ.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Vraag 11
In hoeverre is het personeelsverzuim in de wijkverpleging hoger dan in
andere sectoren, en wat zijn de oorzaken van het verzuim?
Antwoord 11
Bij het CBS valt wijkverpleging onder thuiszorg samen met de WMOondersteuning en kraamzorg. CBS heeft geen cijfers van alleen wijkverpleging
over personeelsverzuim.
Onderstaande tabel geeft cijfers over de thuiszorg ten opzichte van de
totaalcijfers van zorg en welzijn in 2021 en de eerste helft van 2022.

In aanvulling op de cijfers van 2021 en 2022 geeft onderstaande tabel de
cijfers over de thuiszorg ten opzichte van de totaalcijfers van zorg en welzijn
voor het tweede kwartaal van 2018 t/m 2022. Hier is duidelijk te zien dat de
stijging tussen 2021 en 2022 uitzonderlijk hoog is in vergelijking met de
afgelopen jaren.

Vraag 12
Kunt u aangeven of er in de wijkverpleging relatief meer gebruik wordt
gemaakt van zzp’ers ten opzichte van andere sectoren en welke consequenties dat heeft voor de totale uitgaven in de wijkverpleging?
In aanvulling op eerdere vragen over hetzelfde onderwerp van het lid
Mohandis (PvdA) d.d. 6 september 2022.
Antwoord 12
Onderstaande tabel geeft het percentage zelfstandigen zonder personeel van
de thuiszorg ten opzichte van het totaal binnen de sector zorg en welzijn.
Positie in de werkkring

AZW branches
Zorg en welzijn (smal)
Thuiszorg

Totaal

Werknemer

Zelfstandige

Zzp

x 1.000

x 1.000

x 1.000

x 1.000

1.449
150

1.306
132

143
18

105
17

Aandeel zzp

7%
11%

Bron: CBS.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4