Advies Wetsvoorstel Seksuele Misdrijven dd. 3 juni 2021
Aan de Minister van Justitie & Veiligheid
Introductie
Nederland is verplicht de huidige zedentitel te herzien en aan te passen aan internationale
afspraken. Om deze reden heeft de minister van Justitie en Veiligheid in 2020 een concept
wetsvoorstel gepubliceerd, de Wet Seksuele Misdrijven, waarop burgers, organisaties en
andere professionals konden reageren via internetconsultatie. Het Centrum Seksueel
Geweld heeft destijds over het voorontwerp advies uitgebracht. Nu er een nieuw concept
wetsvoorstel ligt voor internetconsultatie met sluitingsdatum 4 juni 2021 maakt het
Centrum Seksueel Geweld opnieuw gebruik van de mogelijkheid aanbevelingen te doen.
Aanbevelingen
Om te beginnen wil het Centrum Seksueel Geweld zich positief uiten over het nieuwe
concept wetsvoorstel omdat eruit blijkt dat de minister de meeste aanbevelingen van de
betrokken organisaties heeft geïntegreerd in de nieuwe versie. Met name het opheffen van
de tweedeling tussen de misdrijven ‘verkrachting’ en ‘seksuele interactie tegen de wil’ is een
significante verbetering. Er is waarachtig geluisterd naar de verschillende argumenten en dat
getuigt van sensitiviteit voor het belang en de positie van slachtoffers van zedenmisdrijven.
Al met al is het nieuwe concept wetsvoorstel beter toegesneden op de huidige maatschappij
en biedt het strafrecht straks meer bescherming tegen seksueel grensoverschrijdend gedrag,
ook online.
Wel maken we ons grote zorgen over de implementatie van het nieuwe wetsvoorstel. Het
nieuwe wetsvoorstel werkt namelijk drempelverlagend voor slachtoffers en er zal straks in
meer situaties aangifte gedaan gaan worden. Dit heeft direct consequenties voor de
belasting van politie en het Centrum Seksueel Geweld die intensief met elkaar
samenwerken. Onze zorg is dat de politie de toestroom niet aan kan qua capaciteit en dat
geldt ook voor het Centrum Seksueel Geweld die jaarlijks te maken krijgt met toename van
het aantal aanmeldingen. De achterstanden bij de zedenrecherche zijn nu al zo ver
opgelopen dat slachtoffers van zedenmisdrijven soms meer dan een jaar moeten wachten
tot de politie hun aangifte onderzoekt. Zedenrechercheurs zelf – die wij in de
multidisciplinaire samenwerking hebben leren kennen als professionals die met grote
toewijding en zorgvuldigheid werken aan complexe en veeleisende zedenzaken – hebben
hier ook last van. Onvoldoende capaciteit zal straks tot gevolg hebben dat de
wetswijzigingen niet adequaat kunnen worden uitgevoerd, hetgeen betekent dat
slachtoffers (1) niet de kwaliteit van zorg en onderzoek zullen krijgen waar ze in dit land
recht op hebben, (2) hun vertrouwen in de Nederlandse rechtsgang kunnen verliezen en (3)
emotionele schade kunnen ondervinden door secundaire victimisatie. Behalve dat
slachtoffers psychisch in de knel komen, ontstaan er ook problemen met de bewijsvoering
als kostbare tijd verloren gaat.

Het invoeren van het nieuwe wetsvoorstel zonder extra financiering voor de politie en het
Centrum Seksueel Geweld is onethisch. Om onze stelling te onderbouwen hebben we de
belangrijkste feiten rondom seksueel misbruik en de bijzondere rol van het Centrum
Seksueel Geweld nog eens kort en krachtig op een rijtje gezet:
a.

Psychische schade

In het Centrum Seksueel Geweld ondervinden we dagelijks dat slachtoffers van seksueel
misbruik at risk zijn voor ernstige psychische klachten zoals een posttraumatische
stressstoornis, depressie, verslaving, psychose of angststoornis. Dat blijkt ook uit vele studies
die zijn verricht naar het verband tussen seksueel misbruik ervaringen en psychopathologie.
Een daarvan is een meta-analyse van 37 studies bij drie miljoen slachtoffers (Cutajar et al.,
2010). Deze meta-analyse laat zien dat als je seksueel misbruik bent er onder andere 16 keer
zoveel kans is dat je een slaapstoornis ontwikkelt, en 4 keer zoveel kans dat je een
suïcidepoging doet en 3 keer zoveel kans dat je een angststoornis ontwikkelt dan wanneer je
niet misbruikt zou zijn geweest etc. Co-morbiditeit (het naast elkaar bestaan van psychische
stoornissen) is meer regel dan uitzondering. Goede en liefst zo snel mogelijke behandeling
van slachtoffers van seksueel misbruik nadat zij aangifte hebben gedaan is nodig omdat
blijkt dat psychische klachten zonder hulp meestal niet spontaan overgaan en vele jaren
kunnen aanhouden. Een onnodig lang durend politieonderzoek en/of rechtszaak vertraagt
traumaverwerking.
b.

Lichamelijke schade

In het Centrum Seksueel Geweld hebben we ook gemerkt dat slachtoffers van seksueel
misbruik vaak tal van gezondheidsproblemen hebben, zoals eetstoornissen (met name
boulimia), somatisatiestoornissen, en somatoforme pijnstoornissen. Uit onderzoek blijkt dat
chronische (onderbuiks)buikpijn, bekkenbodemproblemen, en niet-epileptische toevallen
(‘pseudo-epilepsie’) sterk zijn geassocieerd met een voorgeschiedenis van seksueel misbruik.
Goede en liefst zo snel mogelijke medische zorg van slachtoffers van seksueel misbruik nadat
zij aangifte hebben gedaan is daarom nodig. Het onnodig lang wachten op aangifte/verhoor
danwel lange doorlooptijden verhogen stress bij slachtoffers en hebben daardoor een
averechts effect op lichamelijk herstel.
c.

Relationele schade

Seksueel misbruik grijpt in op het vermogen van mensen om zich op een prettige manier te
verbinden met een ander. Dit kan tot uiting komen in sociale isolatie, seksuele disfuncties,
seksueel risicogedrag, relatieproblemen en hechtingsproblematiek. Studies tonen ook aan
dat het meemaken van misbruik in de kindertijd verband houdt met een lagere kwaliteit van
relaties in de volwassenheid. Het betekent in de praktijk dat slachtoffers vaak eenzaam zijn
en er alleen voor staan als het gaat om aangifte doen; het juridische proces dient daarom
niet langer te duren dan strikt noodzakelijk is.