Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

31 793

Internationale klimaatafspraken

Nr. 116

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 juni 2015
Met deze brief informeer ik u namens het kabinet over de route naar de
21e Conferentie van Partijen bij de VN Raamwerkconventie inzake
Klimaatverandering (UNFCCC), van 30 november tot 11 december 2015 in
Parijs (COP21).
Inleiding
In de loop van 2015 zijn er meerdere formele en informele onderhandelingsrondes, zowel op ambtelijk als ministerieel niveau. Daarnaast zijn er
verschillende internationale bijeenkomsten gepland die in het teken staan
van concrete klimaatactie en het creëren van momentum voor een
succesvolle uitkomst van «Parijs». In dat kader vindt eind juni het
High-Level Event on Climate Change in New York plaats.
Uw Kamer zal op de hoogte gehouden worden van de onderhandelingen
en de hierboven genoemde internationale bijeenkomsten. Te beginnen
met deze brief, gevolgd door een brief na de zomer.
Tevens wil het kabinet u hierbij vast een technische briefing aanbieden
over de Nederlandse inzet voor COP21 en de stand van zaken van de
onderhandelingen. Gezien het onderhandelingsproces ligt het qua timing
het meest voor de hand om die briefing dit najaar te laten plaatsvinden.
Voorliggende brief zal in gaan op:
1. De (stand van zaken van de) mondiale klimaatonderhandelingen
2. Het hierboven genoemde High-Level Event on Climate Change in New
York
3. De uitvoering van de motie Jan Vos inzake samenwerking met
ontwikkelingslanden
4. Het Groene Klimaat Fonds

kst-31793-116
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 793, nr. 116

1

1. Mondiale klimaatonderhandelingen
– Nederlandse inzet
Algemeen
Op dit moment bevindt de wereld zich in een transitiefase naar een
situatie waarbij duurzamer gebruik moet worden gemaakt van natuurlijke
hulpbronnen en energie. De afhankelijkheid van fossiele energiebronnen
moet daarbij sterk worden verminderd. Op alle niveaus, bij statelijke en
niet-statelijke actoren, bij grote multinationals en bij het MKB, ontstaat
steeds meer de overtuiging dat alleen met deze transitie de welvaart en
een veilige leefomgeving voor huidige en toekomstige generaties
gewaarborgd blijft. Het kabinet deelt die overtuiging.
In dit brede kader is ook het tegengaan van klimaatverandering en het
reduceren van broeikasgassen van groot belang. De gevolgen van
klimaatverandering, zoals overstromingen en droogte, zullen de voedselen energiezekerheid, de toegang tot water en economische ontwikkeling
negatief beïnvloeden. Vooral de ontwikkelingslanden zullen hier hard door
geraakt worden. Daarom kiest het kabinet, zoals afgesproken in het
regeerakkoord, voor een realistische, ambitieuze groene groeistrategie en
een ambitieus internationaal klimaatbeleid.
Naast maatregelen om de emissies te beperken (mitigatie), moeten ook
maatregelen worden genomen gericht op aanpassing aan de gevolgen
van klimaatverandering (adaptatie). Hierbij is adaptatie breder dan alleen
waterveiligheid; het betreft ook thema’s als landbouw/voedselschaarste,
stedelijke gebieden, gezondheid (hittestress) en transport. Nederland
heeft internationaal veel kennis en expertise te bieden op het gebied van
adaptatie – naast uitdagingen liggen er hier dan ook kansen voor onze
kennisinstellingen en bedrijven. In de internationale onderhandelingen zal
het kabinet nadrukkelijk aandacht vragen voor een balans tussen mitigatie
en adaptatie. Specifiek voor Nederland heeft het kabinet de Nationale
Adaptatiestrategie in voorbereiding, die begin 2016 aan uw Kamer zal
worden aangeboden.
Op het mondiale niveau wordt door de Europese Unie in samenwerking
met alle lidstaten onderhandeld. De kaders voor het mandaat van de EU
worden gesteld door de Raadsconclusies. De Raadsconclusies voor de
COP in Parijs worden in september verwacht. In oktober 2014 heeft het
kabinet ingestemd met een Europese emissiereductie-doelstelling van ten
minste 40% in 2030 ten opzichte van 1990. Deze inzet is in de mondiale
klimaatonderhandelingen op tafel gelegd als de bijdrage van de EU aan
de in december van dit jaar in Parijs te maken klimaatafspraken.
COP in Lima en Parijs
In de brief van 19 november 20141 over de kabinetsinzet voor de
klimaatconferentie in Lima, is aangegeven dat de Nederlandse ambitie
zich richt op een nieuw mondiaal klimaatakkoord met brede participatie.
Het tegengaan van klimaatverandering bestaat niet alleen uit het
vastleggen van ambitie, maar vraagt ook om concrete actie van iedereen,
op alle niveaus: mondiaal, Europees, nationaal, regionaal en lokaal, door
statelijke en niet-statelijke actoren. Alle bestaande coalities moeten benut
worden, waar nodig moeten nieuwe coalities worden gesmeed. Klimaatactie biedt kansen voor innovatie en inclusieve groene groei in de gehele
wereld en draagt daarom bij aan meer solidariteit in de wereld.

1

Kamerstuk 31 793, nr. 93.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 793, nr. 116

2

Het akkoord van Parijs moet die benodigde actie mogelijk maken en
stimuleren.
Daarom wil Nederland terugkomen uit Parijs met niet alleen een akkoord
tussen regeringen, maar ook met een sterke impuls aan acties van
statelijke en niet-statelijke actoren. In overleg met het Franse voorzitterschap van COP21, en in het kader van de Lima-Paris Action Agenda, richt
Nederland zich speciaal op transport/ mobiliteit en water (zie ook verder in
deze brief). Door ook in te zetten op een concrete actieagenda wordt zo
het te bereiken onderhandelingsresultaat verbonden met de praktijk.
Het kabinet wil in Parijs het belang van de samenwerking tussen statelijke
en niet-statelijke actoren uitdragen met de Nederlandse Klimaatcoalitie.
Deze coalitie is eind 2014 tot stand gekomen, waarbij Nederlandse
bedrijven zoals Philips, NS, DSM, Friesland Campina, gezamenlijk
optrekken met provincies, gemeenten, waterschappen en groene
organisaties, en initiatieven nemen om toe te werken naar een klimaatneutrale samenleving. De coalitie is inmiddels van 50 leden gegroeid tot
ruim 200 leden.
De uitkomst van Parijs moet een internationaal klimaatregime opleveren
dat landen in staat stelt naar vermogen bij te dragen aan de oplossing van
het klimaatprobleem. Daarnaast moet het mechanismen («ambitie cycli»)
bevatten, waarmee partijen periodiek hun ambitie, naar eigen vermogen,
verhogen en die investeringen in alle landen stimuleren, ook door de
private sector2. Daarbij is het van belang dat het akkoord inclusief is, niet
bijdraagt aan het vergroten van de kloof tussen arm en rijk, en bovendien
gendergelijkheid en een gendersensitieve aanpak consequent als
belangrijke voorwaarden voor effectief beleid benadrukt.
– Stand van zaken
De onderhandelingen over een dergelijk breed akkoord zijn in volle gang.
Op basis van de tekst die uit de COP van Lima is gekomen, is in februari in
Genève verder onderhandeld. Dat heeft de definitieve onderhandelingstekst opgeleverd die conform de VN-afspraken zes maanden voor het
begin van de COP in Parijs aan de partijen bij het klimaatverdrag is
gestuurd. Over deze tekst zal in drie formele ambtelijke rondes (1–11 juni,
31 augustus–4 september en 19–23 oktober) verder worden onderhandeld.
Dit moet ertoe leiden dat er aan het begin van de COP in Parijs een
compacte tekst ligt, met alleen de voornaamste openstaande punten.
Ook de informele bijeenkomsten, die door het huidige Peruaanse en het
inkomende Franse COP voorzitterschap worden georganiseerd, dragen
hieraan bij. Enkele van deze bijeenkomsten zullen op ministerieel niveau
zijn. De planning daarvan voor de rest van het jaar is nog niet bekend.
De onderhandelingen, die in een constructieve sfeer verlopen, spitsen zich
toe op de onderwerpen mitigatie (het tegengaan van emissies) adaptatie
(aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering) en klimaatfinanciering. De ontwikkelingslanden vragen in de onderhandelingen naast
stevige mitigatie-inspanningen van de grote uitstoters vooral om
financiering, maar ook om aandacht en steun voor adaptatie. Met name
de informele bijeenkomsten dragen bij aan het verkennen en erkennen
van convergentie tussen de verschillende posities. Dit zal nog wel een
plek moeten krijgen in de formele tekstuele onderhandelingen.

2

Zie de brief over private klimaatfinanciering van de Minister van Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking, Kamerstuk 33 625, nr. 154.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 793, nr. 116

3

De contouren van het akkoord van Parijs worden duidelijker. Dit zal naar
verwachting bestaan uit een juridisch bindend kernakkoord, begeleidende
besluiten van de COP en eventueel politieke akkoorden.
Parijs is een cruciale stap op weg naar een effectieve mondiale aanpak
van het klimaatprobleem, die niet alleen leunt op overheden en
verdragen, maar ook op publiekprivate coalities en initiatieven. De
INDC’s3, de (nationaal bepaalde) bijdragen van landen aan de oplossing,
vormen de fundamenten van de oplossing, de acties eromheen vormen
de rest van het bouwwerk.
INDC’s
Inmiddels hebben 38 partijen bij het klimaatverdrag – inclusief de
Europese Unie en haar lidstaten, de Verenigde Staten en Rusland – een
INDC ingediend. De EU heeft in haar INDC een reductiedoelstelling van
tenminste 40% in 2030, ten opzichte van 1990, opgenomen. Bovengenoemde 38 partijen nemen samen ruim 25% van de mondiale broeikasgasemissies voor hun rekening. De verwachting is dat dit aandeel rond de
zomer opgelopen zal zijn tot ongeveer 60% en dat dan ook China,
Saoedi-Arabië, Japan en Australië hun bijdrage hebben ingediend. De
INDC’s van grote uitstoters als Brazilië en India worden in de tweede helft
van dit jaar maar in ieder geval voor 31 oktober verwacht.
Nederland en de Europese Unie verwelkomen de inspanningen van die
landen die al een INDC hebben ingediend maar hadden graag gezien dat
die groep inmiddels groter was. Landen die dat nog niet gedaan hebben
– met name die uit de G20 – zullen hierop steeds aangesproken worden in
het kader van het diplomatieke offensief van de Europese Unie. De
Europese Commissie zal medio oktober samen met de regering van
Marokko een ministeriële bijeenkomst organiseren om het geaggregeerde
niveau van alle dan ingediende INDC’s te bespreken.
Cartagena Dialoog – samenwerking met ontwikkelingslanden
Nederland heeft een actieve rol in de Cartagena Dialoog. Deze groep van
ongeveer 30 landen is één van de weinige groepen waarin onderhandelaars van zowel ontwikkelde als ontwikkelingslanden samenwerken.
De Cartagena Dialoog wil de ambitie van het akkoord in Parijs vergroten,
en richt zich op het bereiken van consensus in de onderhandelingen en op
het vinden van thema’s waarop gezamenlijk actie ondernomen kan
worden.
Binnen deze groep bestaat overeenstemming over de bouwstenen van de
uitkomst van Parijs:
• het moet dynamisch, houdbaar en gebalanceerd zijn;
• het moet bijdragen aan de transformatie naar klimaatbestendige en
klimaatneutrale groei, en;
• iedereen zal naar vermogen een bijdrage moeten leveren en uit het
akkoord moet solidariteit met de meest kwetsbaren en allerarmsten
blijken.
De deelnemers aan de Dialoog hebben zich voorgenomen om richting
Parijs gezamenlijke boodschappen op te stellen over een lange termijn
doelstelling, INDC’s, ambitie cycli en reken- en rapportageregels. Doel is
om deze boodschappen «mee te nemen» naar andere formele en
informele bijeenkomsten, en deze te delen met landen die bijvoorbeeld
nog bezig zijn met het opstellen van hun INDC’s.

3

Intended Nationally Determined Contribution of Voorgenomen Nationaal Bepaalde Bijdrage.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 793, nr. 116

4

Korte termijn mitigatie actie (voor 2020)
Annuleren overschotten Kyoto-rechten
Onderdeel van de onderhandelingen richting en in Parijs is ook het
ondernemen van mitigatieactie vóór 2020. Nederland verwacht hierbij
actie van alle partijen.
Ook de EU moet zoeken naar aanvullende mogelijkheden voor meer actie.
Op dat punt heeft Duitsland een voorstel gedaan. Naar verwachting zal
niet alleen de EU, maar ook Nederland tot 2020 meer reduceren dan
waartoe zij onder het Kyoto protocol verplicht zijn. Daarbij gaat het om
emissiereductie in de sectoren die niet onder het EU ETS vallen, zoals
transport, landbouw en de gebouwde omgeving. Duitsland, dat eveneens
een reductieoverschot verwacht, heeft vorig jaar aangekondigd haar
overschotten aan Kyoto-rechten te zullen annuleren en heeft andere EU
landen opgeroepen hetzelfde te doen. Het Verenigd Koninkrijk heeft al in
een eerder stadium een deel van Kyoto overschotten geannuleerd. Andere
EU lidstaten van de Green Growth Group hebben in beginsel positief
gereageerd op de Duitse oproep.
Het kabinet heeft daarom besloten ook haar bijdrage te leveren en de
eventuele Nederlandse overschotten aan niet-ETS Kyoto-rechten te
annuleren. Het gaat hier om de annulering van daadwerkelijk ontstane
overschotten. Deze annulering vindt pas plaats nadat definitief is gebleken
dat de rechten niet meer nodig zijn. Dit heeft geen invloed op de beschikbaarheid van rechten voor Nederlandse bedrijven onder het ETS, zoals
bedrijven in de energie- en staalsector.
Er zal geen nieuwe verplichtingenperiode onder het Kyoto protocol
volgen. Ook zullen deze rechten niet gebruikt kunnen worden onder het
nieuwe klimaatakkoord, omdat hier internationaal grote weerstand tegen
bestaat. Daarnaast bieden de conclusies van de Europese Raad van
oktober 2014 geen opening om overschotten in de niet-ETS sectoren tot
2020 mee te nemen naar de periode na 2020, hoewel sommige lidstaten
hiervoor gepleit hebben. Het is niet wenselijk als er na 2020 veel rechten
boven de markt blijven hangen en er hierover opnieuw discussie kan
ontstaan. Daarom wil Nederland, samen met Duitsland, met dit gebaar de
onderhandelingen een positieve stimulans geven en andere EU landen
oproepen om hetzelfde te doen.
Verminderen HFK-emissies
Een andere actie die op korte termijn aanvullende klimaatwinst oplevert is
de inzet die Nederland levert op het verminderen van HFK’s (fluorkoolwaterstoffen). In de 2e helft van 2015 is Nederland waarnemend voorzitter
van de EU in het Montreal Protocol. Daarmee speelt Nederland een
vooraanstaande rol bij het werken aan internationale afspraken onder het
Protocol. Deze moeten leiden tot het zo ver mogelijk uitfaseren van de
productie en consumptie van HFK’s. Het draagvlak om tot dergelijke
afspraken te komen lijkt groeiend. Inmiddels liggen vier voorstellen op
tafel van o.a. de VS, Canada en Mexico, India, de EU en van een groot
aantal eilandstaten. Vanaf juni 2015 wordt hierover verder onderhandeld.
Daarnaast zet Nederland via het Montreal Protocol en de Climate and
Clean Air Coalition in op het stimuleren en verbeteren van de informatie
over de beschikbaarheid van klimaatvriendelijke alternatieven voor deze
voor het klimaat zeer schadelijke gassen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 793, nr. 116

5

2. Klimaattop New York, 29 juni 2015
Op 29 juni as. vindt op uitnodiging van dhr. Sam Kahama Kutesa,
voorzitter van de Algemene Vergadering van de VN, het High-Level Event
on Climate Change (Klimaattop) plaats. Dit is een vervolg op de Ban
Ki-moon Klimaattop van september 2014. De Staatssecretaris van
Infrastructuur en Milieu zal hier namens Nederland aan deelnemen.
Tijdens de Ban Ki-moontop is een Actie-agenda gelanceerd, waarin acht
actiegebieden zijn benoemd: landbouw, bosbouw, steden, energie,
financiering, verontreinigende stoffen, weerbaarheid en transport/
mobiliteit. Aan elk van de actiegebieden zijn internationale samenwerkingsinitiatieven van coalities van staten en niet-statelijke actoren
gekoppeld, waarbij gewerkt wordt aan oplossingen voor CO2-reductie. Zo
werkt Nederland samen met de Climate and Clean Air Coalition (CCAC) op
het gebied van «Green Freight» en is Nederland actief op het gebied van
elektrische mobiliteit.
Het doel van de vervolgbijeenkomst in New York is het politieke
momentum voor klimaat verder te vergroten in aanloop naar de COP in
Parijs. In New York zal ook aandacht gegeven worden aan de voortgang
van de genoemde initiatieven.
Nederland zal tijdens de Klimaattop specifiek aandacht vragen voor de
actiegebieden transport/mobiliteit en water. Reden hiervoor is dat
Nederland door het Franse voorzitterschap van de COP21, in aanloop naar
èn op de COP, is gevraagd op het actiegebied transport/ mobiliteit een
coördinerende rol te spelen.
Daarnaast zal Nederland met de Wereldbank, Frankrijk en Peru, het
voorzitterschap van de COP ondersteunen bij de te organiseren
«Resilience and Adaptation Action Day». Water is hier één van de leidende
thema’s.
Beide initiatieven worden hieronder nader toegelicht. De overige coalities
en initiatieven waaraan Nederland actief deelneemt, staan beschreven in
de bijlage bij deze brief. De bijeenkomst in New York is een goed moment
om ook daarvan de voortgang te peilen die sinds de Ban Ki-moon top van
september 2014 gemaakt is.
Coalities Duurzame Mobiliteit
Een aantal mondiale koepels en programmaorganisaties heeft zich aan
het thema Duurzame Mobiliteit verbonden met resultaatgerichte low
emission transport – initiatieven in onder meer vrachtvervoer, brandstoffen en elektrische mobiliteit. Deze initiatieven kennen zowel statelijke
als niet-statelijke actoren. Nederland ondersteunt het COP voorzitterschap
in het samenbrengen van deze initiatieven in aanloop naar – en tijdens –
de COP in Parijs.
Dit gebeurt heel concreet door ervoor te zorgen dat een podium wordt
geboden aan praktijkvoorbeelden en boegbeelden van klimaatslimme
oplossingen, die door de coalities en de sector zijn ontwikkeld. Doel
hiervan is om het ambitieniveau in de sector verder te verhogen,
kennisuitwisseling te stimuleren en het aantal acties in de verschillende
initiatieven te vergroten en uit te breiden. Inzet van Nederland is om op
het internationale vlak door betrokken partijen een verdubbeling van de
«transport-klimaat-initiatieven» te laten presenteren.
Zo kunnen regeringen er samen met niet-statelijke actoren voor zorgen
dat de ambitie van een mondiaal akkoord ook daadwerkelijk wordt
omgezet in actie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 793, nr. 116

6

Adaptatie/Resilient Cities
Water is één van de leidende thema’s bij de «Resilience and Adaptation
Action Day». De in Nederland ontwikkelde integrale deltabenadering staat
model voor de aanpak van water gerelateerde adaptatie. Tijdens de UN
Conferentie voor Disaster Risk Reduction van 14–18 maart 2015 in Sendai
(Japan) heeft Nederland, in samenwerking met Japan en Colombia, een
Deltacoalitie gelanceerd waarmee we deze benadering wereldwijd kunnen
helpen toepassen en doorontwikkelen.
Tijdens het Nederlandse EU-Voorzitterschap vindt in Rotterdam van
10–13 mei 2016 de wereldwijde conferentie Adaptation Futures 2016
plaats. Dit wordt een grote conferentie voor beleid, wetenschap en
praktijk, die zich vooral richt op adaptatie en innovatie. Nederland en de
Europese Commissie zijn samen gastheer van deze conferentie, in
samenwerking met het Global Programme of Research on Climate
Change Vulnerability, Impacts and Adaptation (PROVIA).
Wereldwijd zijn er vele initiatieven (zie bijlage) om de weerbaarheid van
steden tegen klimaatverandering te vergroten. Nederland heeft hierbij een
leidende rol in het organiseren van de betrokkenheid van andere
overheden, bedrijven en belanghebbenden en steunt de ontwikkeling en
werking van het initiatief met financiële en personele middelen.
Sterke coalities gericht op water en adaptatie versterken zo de basis, de
veerkracht van onze samenleving, en daarmee niet alleen het incasseringsvermogen maar juist het perspectief op mitigatie-succes. De aanpak
van de wateropgave wereldwijd versterkt die positie.
3. Uitvoering Motie Jan Vos4 en samenwerking met minder
ontwikkelde landen
De motie Jan Vos «verzoekt de regering tot extra inspanning om door
middel van bilaterale en multilaterale overeenkomsten met minder
ontwikkelde landen, klimaatvervuiling tegen te gaan».
Het kabinet is van mening dat de samenwerking met de minder ontwikkelde landen essentieel is voor een effectieve aanpak van klimaatverandering. Nederland zet zich hiervoor in en heeft de beleidsmatige samenwerking met minder ontwikkelde landen op het gebied van duurzaam
transport en mobiliteit (zoals eerder in de brief beschreven) recentelijk
geïntensiveerd. Ook neemt Nederland deel aan andere, in deze brief
genoemde, coalities en initiatieven. Een voorbeeld is de Cartagena
Dialoog die inzet op een vergroting van de ambitie van het akkoord in
Parijs. Een ander voorbeeld van samenwerking met de minder ontwikkelde landen is, gelijk de strekking van de motie, de Nederlandse
deelname aan de coalitie tegen ontbossing welke vorig jaar op de VN top
in New York werd opgericht. De Nederlandse inzet is erop gericht bossen
in stand te houden en bosdegradatie tegen te gaan. Dit gebeurt o.a. door
het bijdragen aan het bestrijden van handel in illegaal hout, de inzet op
duurzame productie van landbouwproducten en het verhogen van de
economische waarde van bos. Dit sluit aan bij de inzet van Nederland op
het tot een betrouwbaar en bruikbaar instrument maken van REDD+
(Reducing Emissions from Deforestation and Forest Degradation) en het
benutten van de getoonde betrokkenheid van het (Nederlandse) bedrijfsleven daarbij (zie ook bijlage 1, «Coalitie tegen ontbossing»). Ook
bilateraal wordt aandacht besteed aan het thema ontbossing. De
Nederlandse inzet draagt in alle gevallen bij aan het aanpakken van
klimaatverandering, ook en vooral in minder ontwikkelde landen.

4

Kamerstuk 21 501-08, nr. 553.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 793, nr. 116

7

Tevens steunt Nederland ontwikkelingslanden om hun economische groei
minder CO2-intensief te maken. Zo investeert Nederland bijvoorbeeld in
het Energising Development-programma (EnDev) dat sinds 2005 al
14 miljoen mensen toegang tot schone energie heeft verschaft in
24 ontwikkelingslanden. Een multilateraal voorbeeld voor hernieuwbare
energie is het SREP (Scaling-up Renewable Energy Program) van de
Wereldbank. De bilaterale en multilaterale samenwerkingsverbanden die
Nederland aangaat voor klimaat-resistente ontwikkeling en groene groei
krijgen met name vorm in de sectoren water, voedselzekerheid, integraal
landschapsbeheer en energie. Daarnaast worden landen ondersteund met
kennis over de gevolgen van klimaatverandering en planning in het kader
van de UNFCCC, zoals het opstellen van hun INDC’s.
Daarom zal het kabinet ook inzetten op meer betrokkenheid van de private
sector bij de samenwerking met ontwikkelingslanden op het gebied van
klimaat. Recent heeft uw Kamer hierover een brief ontvangen5.
4. Groene Klimaat Fonds
Het Groene Klimaat Fonds (Green Climate Fund/GCF) is een belangrijk
nieuw fonds waar donoren en ontvangende ontwikkelingslanden samen
eigenaar van zijn en waar bedrijfsleven en NGO’s ook gehoord worden.
Na de toezeggingen van donorlanden op 22 november 2014 en daarna
– die optelden tot ruim 10 miljard US$ – is inmiddels bijna 60% van deze
toezeggingen omgezet in harde financiële verplichtingen. Nederland heeft
zijn eerder toegezegde bijdrage van 100 miljoen euro vastgelegd als
bijdrage aan het initiële kapitaal van GCF. De inzet van het fonds is er op
gericht nog voor de COP in Parijs de eerste klimaatrelevante investeringen
in midden- en lage inkomenslanden via het GCF op te starten.
Tot slot
De internationale gemeenschap gaat een enerverend volgend halfjaar in.
Hierbij zal het hele kabinet, met uw steun, inzetten op ambitie en actie.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
W.J. Mansveld

5

Kamerstuk 33 625, nr. 154.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 793, nr. 116

8

Bijlage 1

Internationale samenwerkingsinitiatieven uit de Ban Ki-moon
klimaattop van september 2014, waaraan Nederland actief
deelneemt
Carbon Pricing Leadership Coalition
Het beprijzen van koolstof staat hoog op de (inter)nationale agenda en
wordt gezien als de meest kosteneffectieve manier om tot koolstofarme
economische groei te komen. Tijdens de Ban Ki-moon klimaattop van
september 2014 spraken meer dan 1000 bedrijven, banken en pensioenfondsen, 74 landen, waaronder Nederland, en 25 regionale overheden hun
steun uit voor het beprijzen van CO2.
Ook de Global Commission on the Economy and Climate pleit in haar
rapport «New Climate Economy» voor een sterke, voorspelbare prijs voor
CO2 om enerzijds voldoende economische groei te realiseren en anderzijds de grote risico’s van klimaatverandering te mitigeren. In vervolg
hierop is door de Wereldbank tijdens de Jaarvergadering van de
Wereldbank/IMF de «Carbon Pricing Leadership Coalition» gelanceerd
waar ook Nederland aan zal deel nemen. Binnen deze coalitie werken
(sub)nationale overheden, het bedrijfsleven en maatschappelijke
organisaties samen en delen ze kennis en ervaringen om effectieve
instrumenten voor het beprijzen van CO2 te ontwikkelen, te implementeren en te verbeteren. Deze instrumenten moeten leiden tot het realiseren van substantiële emissiereducties, tot behoud van de concurrentiekracht, meer banen en het stimuleren van innovatie. De coalitie zal
intensief samenwerken met de Global Commission on the Economy and
Climate, de OESO en het IMF bij het realiseren van de twee belangrijkste
producten: de «Principles for «Successful Carbon Pricing» en de op de
toekomst gerichte «Scenarios for Carbon Pricing».
Met deze uitgangspunten en scenario’s worden (sub/supra)nationale
overheden, investeerders en het bedrijfsleven in staat gesteld betere en
weloverwogen (middel)lange termijn beslissingen te nemen.
Bij de Voorjaarsvergadering van de Wereldbank/IMF is tijdens een
high-level meeting, waar Minister Ploumen van BHOS bij aanwezig was,
ook het belang van het beprijzen van koolstof benadrukt voor het creëren
van een gelijk speelveld voor meer groene investeringen.
Climate and Clean Air Coalition
De Climate and Clean Air Coalition (CCAC) is een in 2012 opgericht
multi-stakeholder samenwerkingsverband dat zich richt zich op het
verminderen van de uitstoot van stoffen met een kortdurend klimaateffect,
zoals roet, methaan en sommige fluorkoolwaterstoffen (HFK’s). Substantiële vermindering van de uitstoot van deze stoffen wereldwijd complementeert de inzet op het verminderen van CO2 emissies. Dit maakt
onderdeel uit van de wereldwijde inspanning om klimaatverandering op
de kortere termijn tegen te gaan. Daarnaast draagt het bij aan de
verbetering van de lokale luchtkwaliteit, gezondheid, economie en
voedselzekerheid. In potentie kan met kosteneffectieve maatregelen voor
het verminderen van deze emissies wereldwijd: (1) de opwarming in de
komende decennia met een halve graad verminderen en (2) jaarlijks 2,4
miljoen voortijdige doden worden voorkomen en (3) 30 miljoen ton
gewasverliezen worden vermeden6.
Inmiddels nemen meer dan 100 landen, internationale organisaties, NGOs
en vertegenwoordigers van het bedrijfsleven deel aan de CCAC.
Tijdens de VN-klimaattop in New York in september 2014 heeft Nederland
zich aangesloten bij de volgende CCAC initiatieven:

6

UNEP, 2011; http://www.unep.org/pdf/Near_Term_Climate_Protection_&_Air_Benefits.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 793, nr. 116

9

•

•

•

het versterken van samenwerking tussen steden voor de invoering van
duurzaam afvalbeheer ter vermindering van methaanemissies en roet
uit stortplaatsen en afvalverbranding. Nederland zet zich daarbij in op
samenwerking tussen Nederlandse en buitenlandse steden en het
bedrijfsleven;
het verminderen van methaanemissies uit de olie- en gassector:
Nederland is in overleg met Nederlandse bedrijven over een mogelijke
bijdrage aan deze doelstelling van de coalitie;
roetemissies van zwaar transport: Nederland zet zich in voor de
opschaling van logistieke samenwerking in vervoersbewegingen in
Green Freight programma’s zoals het Nederlandse Lean and Green.

Coalitie tegen ontbossing
Tijdens de VN-klimaattop van september 2014 is een initiatief gelanceerd
gericht op het tegengaan van ontbossing. Diverse landen, bedrijven en
NGO’s hebben zich gecommitteerd aan acties om ontbossing tegen te
gaan en emissies uit ontbossing te reduceren. Het Nederlandse beleid is
er op gericht bossen in stand te houden en bosdegradatie tegen te gaan.
Via het EU-FLEGT programma (Forest Law Enforcement, Governance and
Trade) draagt Nederland bij aan het bestrijden van handel in illegaal hout.
Ook zet Nederland in op duurzame productie van landbouwproducten
zoals soja en palmolie en mikt daarbij op transitie naar 100 procent
verantwoorde/duurzame productie van deze producten onder meer door
samenwerking tussen Nederland en de belangrijkste productie- en
inkooplanden van deze producten. Ook het verhogen van de economische
waarde van bos kan bijdragen aan het tegengaan van ontbossing. Dit
laatste sluit aan bij de inzet van Nederland op het tot een betrouwbaar en
bruikbaar instrument maken van REDD+ (Reducing Emissions from
Deforestation and Forest Degradation) en het benutten van de getoonde
betrokkenheid van het (Nederlandse) bedrijfsleven daarbij.
Alliantie voor klimaatslimme landbouw
Nederland is actief in het mondiaal agenderen van klimaatslimme
landbouw. Zo hebben Minister-President Rutte en Staatssecretaris
Dijksma tijdens de Ban Ki-moon Klimaattop in september 2014, namens
de verschillende partners, de Global Alliance for Climate Smart
Agriculture (hierna: Alliance) gelanceerd.
De Alliance telt nu meer dan 80 leden bestaande uit overheden, internationale organisaties, bedrijven, kennisinstellingen en maatschappelijke
organisaties.
Vanuit de drie doelstellingen van klimaatslimme landbouw – verhoging
van duurzame landbouwproductie, het terugdringen van de uitstoot van
broeikasgassen door landbouw en het aanpassen van landbouw en
voedselsystemen aan klimaatverandering – draagt de Alliance bij aan het
realiseren van voedselzekerheid en het duurzaam voeden van 9 miljard
mensen in 2050.
Nederland wordt beschouwd als een waardevolle partner, is actief lid van
de Alliance en wil met publiek-private partnerschappen kennis en
innovatieve oplossingen sneller en effectiever uitwerken, inzetten en
opschalen.
Vergroten weerbaarheid van steden tegen klimaatverandering
Wereldwijd komen private en publieke initiatieven op om de weerbaarheid
van steden tegen klimaatverandering en rampen te vergroten: C407,
7

C40: een netwerk van mega-steden die zich hebben verbonden aan het adresseren van
klimaatverandering. Rotterdam en Amsterdam zijn als «Innovator Cities» lid van het netwerk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 793, nr. 116

10

100 Resilient Cities en andere. UNISDR (UN Office for Disaster Risk
Reduction) heeft met zijn Making Cities Resilient Campaign al meer dan
2500 steden aan boord. Steden hebben behoefte aan goede en bruikbare
gegevens op lokaal niveau, partners met oplossingen, technische kennis
en kennis over financieringsstrategieën. Tegelijk bieden veel bedrijven,
kennisinstellingen en NGO’s hun hulp aan UNISDR aan.
Om vraag en aanbod van kennis en diensten effectief met elkaar te
verbinden is het concept van Resilient Cities Connect ontwikkeld. Het is in
de eerste plaats een web-based platform waar steden hun vragen
formuleren en andere steden maar ook NGO’s, bedrijven en kennisinstellingen hun kennis en diensten aanbieden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 793, nr. 116

11