2011D52634

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie hebben enkele fracties de behoefte om over de volgende brief
enkele vragen en opmerkingen voor te leggen:
Aanbieding afschrift van het antwoord aan de Stichting Ooievaars
Research & Knowhow over ooievaar Freedom (Zaaknummer 2011Z21137),
van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker d.d. 26 oktober 2011.
De voorzitter van de commissie,
Van der Ham
De adjunct-griffier van de commissie,
Peen

nds-tk-2011D52634

1

Inhoudsopgave
–
–
–
–

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de Partij voor
de Dieren
Reactie van de staatssecretaris van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie

I. VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De staatssecretaris stelt in de zaak van de ooievaar Freedom dat de Dienst
Regelingen (DR) een rol hebben in de afhandeling van ontheffingsaanvragen. Eerder in de zaak van de steenmarter verwees de staatsecretaris,
op basis van dat ontheffingverlening voor de bestrijding van steenmarters
een taak van de provincie is, door naar de Provincie en voor bestrijding
van plaagdieren welke onder de verantwoordelijkheid van de gemeente
valt door naar de gemeenten. Vervolgens gaf de staatssecretaris aan dat
gemeenten voor informatie over de meest effectieve vorm van plaagdierbeheersing (preventie en bestrijding) terecht kunnen bij het Kenniscentrum Dierplagen te Wageningen.
Echter indien deze raad opgevolgd wordt levert dat niet veel duidelijkheid
op. Op de site staat namelijk het volgende: «Indien de schade of hinder
d.m.v. het treffen van weringsmaatregelen niet of niet voldoende beperkt
of voorkomen kan worden, kan in bepaalde gevallen een ontheffing
worden verkregen». Primair is de provincie op basis van artikel 68 van de
Flora- en faunawet hiertoe bevoegd. Echter staat de manier waarop wel
beschreven. Zo kan de provincie een ontheffing verlenen om schade of
belangrijke overlast, veroorzaakt door steenmarters aan gebouwen of zich
daarin of daarbij bevindende roerende zaken, te bestrijden of te
voorkomen (artikel 4 Besluit beheer en schadebestrijding). Toegelaten
bestrijdingsmiddelen zijn: Voor het doden, vangen, verjagen e.d. mogen –
indien en voor zover dat in de ontheffing wordt toegestaan – worden
gebruikt: onder andere een geweer (alleen door de houder van een
jachtakte), honden, kastvallen, vangkooien ed. Is daaruit te concluderen
dat de steenmarters gedood mogen worden? Maar ook blijft de vraag bij
de leden van de CDA-fractie open staan, dat als de steenmarters
gevangen worden waar mogen, moeten of kunnen deze dieren dan
worden uitgezet wetende dat de geurvlagen van het territorium juist
steenmarters aantrekt. Mogen de gevangen steenmarters bijvoorbeeld
uitgezet worden in gebieden waar vandaan ze minder rap terug zullen
keren, zoals IJsland of Siberië, zo vragen de leden van de CDA-fractie?
Er staat ook op de site vermeld dat een ontheffing kan worden aangevraagd bij de Dienst Regelingen van het ministerie van Landbouw, Visserij
en Voedselkwaliteit (nu EL&I). Een ontheffing kan alleen verleend worden
als er sprake is bepaalde belangen. Zo kan een ontheffing verleend
worden ter voorkoming of beperking van ernstige schade aan eigendommen en van belangrijke overlast veroorzaakt door dieren. Klopt deze
informatie nog? Zo ja, waarom past deze vorm van ontheffing niet op de
steenmartercasus? Zo nee, is het http://lnvloket.nl/lnvloket.nl niet een
betere verwijzingsbron? Of past een algemene gedragscode steenmarter?
Of biedt de nieuwe Wet Natuur soelaas zo vragen de leden van de
CDA-fractie? De leden vragen tevens of het klopt dat in de nieuwe Wet
Natuur deze categorie enkel beschermd dient te worden indien de staat
van instandhouding in het geding is door onttrekking en exploitatie en
verder bestreden mogen worden? Gaat het om de staat van instandhouding op de schaal van Nederland of Europees schaalniveau? Welke

2

overeenkomsten en verschillen zijn er ten aanzien van de bestrijding van
overlast tussen de huidige Flora- en faunawet en de nieuwe Wet Natuur?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de Partij
voor de Dieren
Afgelopen zomer hebben de leden van de fractie van de Partij voor de
Dieren de staatssecretaris van EL&I vragen gesteld over het lot van wilde
dieren die door mensen uit de natuur worden gehaald om vervolgens te
belanden in de huisdierenhandel. Specifiek gaat het om ooievaar
Freedom, een dier dat in het wild geboren is maar toch op Marktplaats
belandde en uiteindelijk door vrijwilligers van ooievaarsstation De Lokkerij
is «vrijgekocht». De Drenthenaren wilden daarmee protesteren tegen het
feit dat iedereen zomaar (wilde) vogels als ooievaars kan kopen als
huisdier terwijl duidelijk is dat deze dieren daar niet geschikt voor zijn en
ernstig te lijden hebben van een leven in gevangenschap. De vrijwilligers
van het ooievaarsstation hadden met hun actie uiteraard ook nadrukkelijk
het doel voor ogen de ooievaar haar vrijheid terug te geven. Het ministerie van EL&I heeft daar tot nu toe echter geen ontheffing voor verleend,
waardoor het dier nu al maandenlang onnodig in een kooi verblijft.
Op beide punten hebben de leden van de fractie van de Partij voor de
Dieren de staatssecretaris bevraagd: zowel over de waanzin van het
houden van ooievaars en andere vogels als huisdier, terwijl zij in kooien
en volières zelfs hun meest basale natuurlijke gedragingen niet kunnen
vertonen, als over de spoedige terugkeer van Freedom naar de vrije
natuur. De beantwoording van de vragen was ver beneden de maat,
vinden de leden van de fractie van de Partij voor de Dieren. Inmiddels
heeft ook Stichting Ooievaars Research & Knowhow gereageerd op de
antwoorden van de staatssecretaris en verschillende onjuistheden
blootgelegd. Mede naar aanleiding daarvan hebben de leden van de
fractie voor de Partij voor de Dieren dit schriftelijk overleg aangevraagd.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie is blij met de steun van de
vaste Kamercommissie voor Economische Zaken, Landbouw en Innovatie
voor dit overleg. Er is afgesproken dat de staatssecretaris de vragen van
de verschillende fracties uiterlijk woensdag 2 november beantwoordt.
Voor de leden van de fractie van de Partij voor de Dieren staan in dit
schriftelijk overleg drie doelen centraal:
1: zo spoedig mogelijke vrijlating van de uit het wild afkomstige ooievaar
Freedom
2: verbetering van het beleid rond het in de natuur terugplaatsen van
wilde dieren
3: snelle en effectieve inperking van de mogelijkheid om allerlei
diersoorten te houden als huisdier
Eerst het terugplaatsen van uit het wild afkomstige dieren in de natuur. In
het wild levende dieren moeten zo veel mogelijk met rust worden gelaten,
en mogen in elk geval niet uit het wild worden gevangen om gehouden te
worden als huisdier. Als er al sprake kan zijn van (tijdelijke) gevangenschap kan dat in beginsel alleen als er sprake is van nood, zoals een
verwond dier dat hulp nodig heeft. Onderschrijft de staatssecretaris deze
uitgangspunten?
Over het afwegingskader dat gehanteerd wordt (of zou moeten worden)
bij de beslissing om een wild dier uit de natuur te halen heeft de staatssecretaris toegezegd begin volgend jaar een brief te sturen. Dit naar
aanleiding van de vragen van leden van de Partij voor de Dieren over de
lessen die hij geleerd heeft van de kwestie rond de orka Morgan. Daarover
komt de Kamer dus later nog te spreken. Nu gaat het om de vraag of het
beleid voor de terugkeer van wilde dieren naar de natuur in z’n
algemeenheid wel op orde is, en of het wel terecht is dat de staatssecretaris de vrijlating van ooievaar Freedom tot nu toe heeft tegengehouden.

3

De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren hebben daar sterke
twijfels over.
De staatssecretaris wijst erop dat het vrijlaten van dieren niet mag leiden
tot ongewenste effecten op wilde populaties. Dat zijn de leden van de
fractie van de Partij voor de Dieren met hem eens. Ook wijst hij op de
richtlijnen van de International Union for Conservation of Nature and
Natural Resources (IUCN) die het vrijlaten van deze ooievaar niet toe
zouden staan.
De staatssecretaris lijkt echter de feiten niet te kennen. In tegenstelling tot
wat de staatssecretaris beweert is ooievaar Freedom afkomstig uit het
wild. Stichting Ooievaars Research & Knowhow (STORK) heeft de
staatssecretaris inmiddels laten weten dat deze ooievaar een jong is van
vrij vliegende ouders, dat volgens de Duitse handelaar die haar verkocht
aan een dierenpark «uit het nest» zou zijn gevallen. Het dier is dus niet in
gevangenschap geboren, maar in gevangenschap gebracht. Daarbij stelt
STORK dat er bij vrijlating geen enkel risico bestaat op ongewenste
effecten op de Nederlandse populatie, omdat deze in Duitsland geboren
ooievaar deel uitmaakt van dezelfde genenpool als die van Nederland.
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren vragen, gelet op deze
informatie van ooievaar-onderzoekers, waarop de staatssecretaris zich
heeft gebaseerd bij de beantwoording van de eerdere vragen. Die
antwoorden lijken nu immers onjuist. Is er wel voldoende expertise bij
Dienst Regelingen om een adequate beslissing te nemen over een
aanvraag om een wild dier, in dit geval ooievaar Freedom, terug te laten
keren naar de natuur? Wordt er voor zulke beslissingen wel advies
ingewonnen van onafhankelijk experts? Daar lijkt het nu niet op en dat
vinden de leden van de fractie van de Partij voor de Dieren een slechte
zaak. Het ministerie houdt een wilde ooievaar nu immers al maanden
achter slot en grendel, terwijl het dier allang haar vrijheid terug had
kunnen krijgen.
Ook de bewering van de staatssecretaris in de antwoorden van
20 september dat er geen ontheffing zou zijn aangevraagd voor de
vrijlating van ooievaar Freedom is onjuist. De aanvragers hebben op
15 augustus een bevestigingsbrief ontvangen van de ontheffingsaanvraag
die ze hebben ingediend.
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren willen dat het
ministerie zo snel mogelijk een ontheffing verleent voor de vrijlating van
ooievaar Freedom. Als de staatssecretaris dat niet toezegt, zullen de leden
van de fractie van de Partij voor de Dieren daar een motie over indienen.
Verder vinden de leden van de Partij voor de Dieren dat de staatssecretaris zijn beleid over het terugkeren van wilde dieren naar de natuur beter
op orde moet hebben. Dienst Regelingen moet over de benodigde kennis
beschikken en/of onafhankelijke experts moeten raadplegen zodat
zorgvuldige besluitvorming kan worden gegarandeerd. Het lijkt er nu op
dat regels worden toegepast die niet aan de orde zijn en dat vinden de
leden van de Partij voor de Dieren-fractie onacceptabel. En waarom moet
het maar liefst16 weken duren voordat Dienst Regelingen beslist op een
aanvraag?
Daarbij vinden de leden dat de kansen van een individueel dier om
succesvol terug te keren naar het wild meer aandacht moeten krijgen in
het beleid. Ook als deze ooievaar of een ander ongedomesticeerd dier wel
in gevangenschap was geboren, zou dat voor deze leden geen reden zijn
om alleen op basis daarvan te besluiten het dier dan ook maar z’n hele
leven in gevangenschap moet blijven. Als de overlevingskansen goed zijn
en er geen risico’s bestaan voor de wilde populatie moet ook voor een in
gevangenschap gefokt, maar niet gedomesticeerd dier zorgvuldig gekeken
worden naar de mogelijkheid om terug te keren naar een natuurlijke
omgeving.
Dan het laatste punt; de bron van veel problemen: het ontbreken van
regels voor het houden van dieren. De opsomming van dieren die je als

4

huisdier mag houden, al dan niet vergezeld van CITES-papieren, is
eindeloos. In verreweg het overgrote deel van de gevallen zijn de
betreffende dieren niet geschikt voor een leven in een Nederlandse
huiskamer of achtertuin. Niet alleen exotische dieren als krokodillen,
kangoeroes, wasberen en stokstaartjes zijn slecht af als ze hier hun leven
moeten slijten als gezelschapsdier, ook inheemse dieren zoals ooievaars,
uilen en gaaien wordt veel leed toegebracht wanneer zij levenslang
worden opgesloten in een kooi of volière. Ongeacht of deze dieren
afkomstig zijn uit het wild of de fokkerij: hun natuurlijke gedrag en
behoeften zijn onverenigbaar met een leven in gevangenschap. De leden
van de fractie van de Partij voor de Dieren vinden dat de staatssecretaris
het aantal dieren dat je mag houden als huisdieren snel sterk moet
inperken. De invoering van de zogenaamde «positieflijst», waar de Kamer
in meerderheid herhaaldelijk om heeft gevraagd, duurt echt veel te lang.
Dierenwelzijn moet daarbij een nadrukkelijk criterium zijn. De vraag of de
staatssecretaris een kooi of volière een geschikte leefomgeving vindt voor
een ooievaar, gelet op het tamelijk typerende natuurlijk gedrag van
ooievaars om zich vliegend voort te bewegen, werd door hem ontweken
door te verwijzen naar de wet die het houden van vogels niet verbiedt. Dat
heeft de leden van de Partij voor de Dieren-fractie verbaasd. De staatssecretaris van EL&I staat immers bekend als een bewindspersoon die graag
zegt wat hij vindt. Waarom duikt hij dan weg bij een vraag over wat hij
vindt van het houden van vogels als ooievaars als huisdier? De vraag ging
niet over de (veel te magere) wetgeving, die is de leden van de fractie van
de Partij voor de Dieren immers bekend. De vraag is of de staatssecretaris
het acceptabel vindt dat dieren als huisdier worden gehouden als dat
betekent dat zij zelfs hun meest basale natuurlijke gedrag niet meer
kunnen vertonen. Graag alsnog een antwoord op die vraag, en de
toezegging dat de positieflijst er nu echt snel komt. Wat de leden van de
Partij voor de Dieren-fractie betreft wordt dat een korte lijst- en staan
ooievaars daar in elk geval niet op.

5