Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 1157

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 juni 2014
Tijdens het Algemeen Overleg Ecofin Raad van 24 april jl. heeft het lid Van
Hijum (CDA) gevraagd of de Kamer beter inzicht kan krijgen in waar
Griekenland nu feitelijk staat met de implementatie van de hervormingsmaatregelen in het kader van het tweede leningenprogramma. Hierbij is
een brief toegezegd waarin wordt ingegaan op de hervormingen op het
gebied van de wetgeving, feitelijke implementatie, reorganisatie en
effecten voor de Griekse belastingdienst, waarin één specifieke casus
wordt uitgewerkt.
Deze casus gaat over dispute resolution (afhandeling van geschillen) door
de Griekse belastingdienst; tevens geef ik informatie over de voortgang
van een aantal onderwerpen op belastingterrein, waarbij Nederland
betrokken is:
1. Belastinghervormingen en de organisatie van de Task Force for
Greece
2. De organisatie van de Griekse belastingdienst
3. Stand van zaken invordering
4. Stand van zaken anti-witwasprogramma
5. Stand van zaken anti-corruptieprogramma
6. Uitwerking casus dispute resolution
1. Belastinghervormingen
Sinds 2011 is, in het kader van het Griekse leningenprogramma, op
belastinggebied een omvangrijk hervormingsproces in gang gezet en zijn
er afspraken gemaakt over onder andere het verbreden van de belastinggrondslag, het simplificeren van belastingwetgeving, het vereenvoudigen
van de processen van de belastingdienst en het tegengaan van belastingontduiking. De Trojka (de Europese Commissie, de ECB en het IMF)
rapporteert regelmatig over de voortgang van deze hervormingen, zie
bijvoorbeeld de vierde voortgangsrapportage van de Europese

kst-21501-07-1157
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-07, nr. 1157

1

Commissie1. Hierin wordt aangegeven dat er sinds 2013 veel vooruitgang
is geboekt en er een omvangrijke herziening van het belastingstelsel heeft
plaatsgevonden, zo is het stelsel van de inkomstenbelasting herzien en is
een nieuwe formele belastingwet aangenomen.
De Griekse belastingdienst, het General Secretariat for Public Revenue
(hierna: GSPR) is een semi autonoom onderdeel van het Ministerie van
Financiën en is verantwoordelijk voor zowel belastingen als douane. De
afgelopen week heeft zich een aantal ontwikkelingen voorgedaan. Op
5 juni heeft de secretaris-generaal van GSPR, Haris Theoharis, die begin
2013 was aangesteld, zijn ontslag ingediend. Op 10 juni is de nieuwe
Minister van Financiën, Gikas Hardouvelis, benoemd. Het commitment
van de Griekse autoriteiten aan de verdere modernisering van de
belastingdienst is voorwaardelijk voor de voortzetting van de bilaterale
ondersteuning vanuit Nederland.
Om Griekenland te helpen bij het ontwerp en de implementatie van de
hervormingen heeft de Europese Commissie in 2011 de Task Force for
Greece (TFGR) ingesteld. Deze Task Force, onder leiding van Horst
Reichenbach, is verantwoordelijk voor de technische assistentie aan de
Griekse autoriteiten op een breed scala van terreinen. Op het belastingterrein werken de TFGR, het IMF en de Commissie (DG TAXUD) samen
met een aantal EU-lidstaten in het aanbod van technische assistentie. Het
werkgebied is verdeeld in domeinen aan de hand van kerntaken van de
belastingdienst. Per domein is een domeinleider aangesteld. Nederland is
domeinleider voor dispute resolution en anti money laundering (antiwitwassen) en daarmee verantwoordelijk voor de inbreng vanuit de
EU-lidstaten en de coördinatie met de Griekse belastingdienst, de
Europese Commissie en het IMF. Daarnaast is Nederland vanaf het begin
betrokken bij de assistentie aan de Griekse autoriteiten op het gebied van
de invordering. Een Nederlandse expert van het Ministerie van Financiën
is werkzaam bij de TFGR waar hij verantwoordelijk is voor de
programma’s anti-witwassen en anti-corruptie.
2. Organisatie van de Griekse Belastingdienst
Bij aanvang van het leningenprogramma kenmerkte de Griekse belastingdienst zich door sterke decentralisatie (met bijna 300 lokale kantoren met
een grote autonomie) en weinig leiderschap vanuit het centrale niveau.
Een groot scala aan (formele) regelgeving belemmerde effectief en
efficiënt optreden in de heffing en invordering en implementatie van
nieuwe regelgeving verliep moeizaam. Na vertraging in 2012, mede als
gevolg van de instabiele politieke situatie, zijn sinds 2013 zichtbare
stappen genomen in het hervormingsproces van de GSPR.
Belangrijke ontwikkelingen zijn de, bij wet geregelde, versterking van de
autonomie en bevoegdheden van de centrale leiding (bijvoorbeeld in het
benoemingenbeleid, het budget en de strategische planning). Het aantal
lokale kantoren is teruggebracht tot 120 en een aantal specialistische
functies is gecentraliseerd; er zijn centrale units ingericht voor de
behandeling van grote ondernemingen, vermogende particulieren,
invordering van omvangrijke belastingschulden en bezwaarschriften.
Organisatie-onderdelen die voorheen geen onderdeel waren van GSPR
(zoals de IT-afdeling) zijn geïntegreerd in GSPR. Ook is een nieuwe
structuur van belonen en promotie in het leven geroepen.
Voorts investeert GSPR in de versterking van de controlecapaciteit; in
2014 en 2015 zullen 1700 nieuwe controle-ambtenaren worden aangenomen en ondertussen worden 2000 zittende ambtenaren opnieuw
1

U bent hierover geïnformeerd in Kamerbrief «Vierde voortgangsrapportage hervormingsprogramma Griekenland » met Kamerstuk 21 501-07, nr. 1135, d.d. 9 april 2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-07, nr. 1157

2

getraind; deze aanpassing zal de capaciteit van onder andere de centrale
units voor grote ondernemingen en vermogende particulieren versterken.
Er is een website geopend (www.publicrevenue.gr) waarin GSPR
openheid geeft over de mate waarin key performance indicators op het
terrein van inning, belastingcontroles en aantallen voor strafrechtelijke
vervolging aangemelde zaken door GSPR worden behaald.
3. Stand van zaken invordering
Vanaf de aanvang van het leningenprogramma en instelling van de Task
Force is invordering één van de voornaamste speerpunten. De cijfers voor
de inning (het het bedrag van de inning van oude -voor het rapportagejaar
vastgestelde- belastingschulden en het inningspercentage van de
gedurende het jaar vastgestelde schulden) laten in 2013, hoewel minder
dan de door de Griekse autoriteiten gestelde doelen, een verbetering zien
ten opzichte van 2012. Voorts noemt de Europese Commissie dat GSPR
een ongekend bedrag aan property taxes (onroerende zaakbelastingen)
tijdig heeft geïnd (1% van het BNP).
Collection

Old debt collection
(in € billion)
Collection new debts
% Collection of current year
outstanding debt

Results
2012

Results
2013

Target 2013

Target 2014

1,099

1,518

1,900

2,000

1,377
10,5%

1,688
18,7%

24,5%

25%

Bronnen: vierde voortgangsrapportage Europese Commissie en www.publicrevenue.gr

4. Stand van zaken anti-witwasprogramma
De FIOD levert kennis en expertise over de aanpak van witwassen. Dit
programma richt zich niet enkel op GSPR maar ook op de Griekse
opsporingsdiensten SDOE en Financiële Politie, de Financial Intelligence
Unit, de Griekse Centrale Bank en het Openbaar Ministerie. Het trainingsprogramma duurt 18 maanden en is onderdeel van de door de TFGR
opgestelde Roadmap for Anti-Money Laundering.
Inmiddels zijn meer dan 700 Griekse ambtenaren van de diverse diensten
getraind, niet alleen medewerkers maar ook de managementlaag. De
training bestaat uit een theoretisch deel en een deel waarbij de FIOD
adviseert bij onderzoeken.
Het eerste onderzoek dat vanaf december 2012 door de FIOD werd
ondersteund, heeft inmiddels resultaat opgeleverd. Onlangs is een
verdachte aangehouden; hij wordt onder andere beschuldigd van het
opmaken van valse facturen voor een bedrag van ruim 29 miljoen euro.
Sinds 2012 zijn 1446 fraudesignalen naar de opsporingsdiensten
verstuurd en zijn 405 belastingontduikingszaken ingediend bij het
Openbaar Ministerie. Voorts is voor meer dan 170 miljoen aan tegoeden
bevroren. Daarnaast is een geautomatiseerd register van bankrekeningen
geïntroduceerd waardoor de informatie over bankrekeningnummers veel
sneller ter beschikking komt: de informatie van de banken is binnen één
dag beschikbaar; voorheen was de wachttijd zes tot twaalf maanden. Dit
register wordt uiteraard niet alleen in het kader van anti-witwassen
gebruikt maar ook in het kader van fraudebestrijding en andere handhavingsmaatregelen en het anti-corruptieprogramma.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-07, nr. 1157

3

5. Stand van zaken anti-corruptieprogramma
Het anti-corruptieprogramma is een overheidsbreed programma
waarvoor de TFGR een Roadmap heeft ontwikkeld. Medio 2013 is een
nationale anti-corruptiecoördinator ingesteld in Griekenland. Hij wordt
ondersteund door een Adviesraad en een Coördinatiecomité en is
rechtstreeks verantwoording verschuldigd aan de Minister-President. Er is
ondertussen wetgeving aangenomen worden om de
anti-corruptiewetgeving verder in lijn te brengen met de internationale
praktijk.
6. Uitwerking casus: dispute resolution
Oude situatie
Tot 2013 kende Griekenland een systeem waarbij de belastingplichtige
rechtstreeks naar de administratieve rechter kon stappen wanneer hij het
niet eens was met een beslissing van de belastingdienst. Een voorafgaande bezwaarprocedure was niet verplicht. Dat betekende een grote
hoeveelheid open zaken. Het IMF rapporteerde eind 2011 een aantal van
165.000, ook zeer eenvoudige, openstaande fiscale procedures, die
opstapelden bij de administratieve rechtbanken en gerechtshoven. Voor
deze zaken werd in het algemeen uitstel van betaling verleend zodat de
schulden niet ingevorderd werden; er werd geen griffierecht geheven. Dit
had grote impact op de invordering; de gemiddelde looptijd van belastingzaken voor de rechter bedroeg zeven tot twaalf jaar. In het kader van
de afspraken over de leningenprogramma’s heeft Griekenland afspraken
gemaakt over terugdringing van deze voorraden.
Nieuwe regelgeving
Medio 2013 heeft Griekenland wetgeving aangenomen voor de verplichtstelling van de fiscale bezwaarprocedure. Deze systematiek, die in veel
Europese landen geldt, houdt in dat belanghebbenden niet direct naar de
administratieve rechter kunnen wanneer zij het niet eens zijn met de
beslissing van de belastingadministratie, maar eerst een bezwaarschrift
moeten indienen bij de belastingadministratie zelf. Het IMF, de
Commissie, de TFGR en Nederland hebben bij deze omzetting geadviseerd. De bepalingen, opgenomen in de Tax Procedures Code, zijn per
1 augustus 2013 in werking getreden. Hiermee is de verplichte bezwaarprocedure een feit geworden. De Tax Procedures Code regelt onder meer
een beslistermijn op bezwaarschriften van zestig dagen en de
mogelijkheid dat belastingplichtigen bij hun bezwaar een verzoek doen
voor uitstel van betaling voor 50% van het bestreden bedrag.
Implementatie
Nederland assisteert sinds medio vorig jaar GSPR bij de implementatie
van de nieuwe regelgeving. Hierbij wordt ook nadrukkelijk gekeken naar
de aanpak bij belastingadministraties in andere lidstaten. Een van de
belangrijkste ontwikkelingen in Griekenland is dat de lokale kantoren niet
hun «eigen» bezwaren behandelen maar dat in GSPR een centrale
afdeling voor de afhandeling van bezwaarschriften is ingericht (Dispute
Resolution Unit – hierna DRU).
De DRU is sinds 1 augustus 2013 vanaf nul opgebouwd waarbij veel tijd
wordt besteed aan de automatisering van processen. Bezwaarschriften
komen binnen bij de lokale belastingkantoren en worden in toenemende
mate, geautomatiseerd, ter behandeling overgedragen naar de DRU.
De cijfers over 2014 van GSPR laten onder andere zien dat van de tot nu
toe genomen beslissingen (1397) op bezwaar in 180 gevallen het bezwaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-07, nr. 1157

4

(geheel of gedeeltelijk) is gehonoreerd. De overige bezwaren zijn hetzij
door een beslissing van DRU afgewezen hetzij door overschrijding van de
beslistermijn. In iets meer dan de helft van deze gevallen is de belastingplichtige in beroep gegaan.
Voorkoming bezwaarschriften
De Griekse autoriteiten zijn in de tweede helft van 2013 gestart met een
omvangrijk belastinghervormingsprogramma, dat onder andere gericht is
op vereenvoudiging van wetgeving. Hiermee wordt naar verwachting ook
bereikt dat minder geschillen ontstaan als gevolg van ingewikkelde
regelgeving.
Ik vertrouw erop dat ik u met dit overzicht naar tevredenheid heb
geïnformeerd over de stand van zaken bij de Griekse belastingdienst,
waarbij ik specifiek in ben gegaan op een aantal terreinen met Nederlandse betrokkenheid.
De Staatssecretaris van Financiën,
E.D. Wiebes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-07, nr. 1157

5