Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3117
Vragen van het lid Hijink (SP) aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport over het bericht dat zorgverzekeraars specialisten ouderenzorg in de
wijk frustreren (ingezonden 5 juni 2020).
Antwoord van Minister Van Rijn (Medische Zorg) (ontvangen 12 juni 2020).
Vraag 1
Wat vindt u ervan dat het idee om specialisten ouderengeneeskunde in de
wijk in te zetten om consulten te geven aan ouderen, niet van de grond komt
vanwege de strenge inkoopeisen van meerdere grote zorgverzekeraars?1
Antwoord 1
Ik vind het belangrijk dat kwetsbare ouderen thuis toegang hebben tot de
zorg die de specialist ouderengeneeskunde (SO) levert. Met de overheveling
van deze zorg naar de Zorgverzekeringswet (Zvw) afgelopen januari is het
aan zorgverzekeraars om voldoende zorg in te kopen voor hun verzekerden.
Hiervoor dragen zij zorgplicht en hierop ziet de Nederlandse Zorgautoriteit
(NZa) toe. Met de huidig gestelde voorwaarden kunnen bij sommige
zorgverzekeraars SO’s alleen in de eerste lijn aan de slag als zij in dienst zijn
van een VVT-instelling. Bij meerdere zorgverzekeraars, waaronder ook kleine
zorgverzekeraars, worden andere organisatievormen van SO’s gecontracteerd.
Dit betekent dat deze zorg wel van de grond komt, alleen niet alle type
organisatievormen worden gecontracteerd door alle zorgverzekeraars. De NZa
heeft aangegeven geen signalen te hebben dat zorgverzekeraars niet aan hun
zorgplicht voldoen.
Vraag 2, 3
Waarom stellen meerdere zorgverzekeraars als inkoopvoorwaarde dat
specialisten ouderengeneeskunde ook verblijf leveren, terwijl dit in werkelijkheid niet opgaat voor zelfstandig werkende specialisten ouderengeneeskunde? Vindt u dit wenselijk?
Waarom eisen meerdere zorgverzekeraars dat specialisten ouderengeneeskunde die in dienst zijn van een instelling alleen voor een vergoeding in
1

ah-tk-20192020-3117
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Skipr, 2 juni 2020, «Zorgverzekeraars frustreren specialistische ouderenzorg in de wijk»,
https://www.skipr.nl/nieuws/zorgverzekeraars-frustreren-specialistische-ouderenzorg-in-dewijk/?daily=1&tid=TIDP529195X18E095372824490091738E45F552B1ACYI4&utm_
medium=email&utm_source=20200603%20skipr%20daily%20nieuwsbrief
%20-%20&utm_campaign=NB_SKIPR

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

aanmerking komen als de raad van bestuur dit heeft ingekocht bij zorgverzekeraars? Vindt u dit wenselijk?
Antwoord 2, 3
Ik heb hierover contact gehad met zorgverzekeraars. Zorgverzekeraars geven
aan in de instelling de kennis en kwaliteit van zorg te zien en met deze
inkoopvoorwaarde multidisciplinaire wijkgerichte zorg vanuit de instelling te
stimuleren. Deze samenwerking met de instellingen leidt er volgens hen toe
dat het vak van SO aantrekkelijker wordt. Ook geven zij aan zich zorgen te
maken over de continuïteit van zorg als deze zorg door een solist wordt
geleverd. Daarnaast hebben ze toegelicht dat zij zicht hebben op de arbeidsproblematiek die ontstaat door het verzelfstandigen van functies in andere
sectoren. Dit willen zij voorkomen door als voorwaarde op te nemen dat het
om een instelling met verblijf moet gaan. Tot slot geven zorgverzekeraars aan
de mogelijkheid te bieden aan zorgaanbieders en brancheorganisaties om
vragen te stellen over het inkoopbeleid, en dat daar tot nu toe weinig gebruik
van wordt gemaakt.
Voor de doorontwikkeling van deze zorg vind ik het belangrijk dat het
mogelijk wordt gemaakt dat SO’s in verschillende organisatievormen zorg
kunnen leveren. SO’s werken niet alleen meer in het verpleeghuis, maar
bijvoorbeeld ook in huisartspraktijken. Ook de NZa heeft in haar quickscan2
aangegeven dat het inkopen van andere type of nieuwe zorgaanbieders
bijdraagt aan een gezonde marktdynamiek en het beschikbaar houden van de
schaarse SO’s. Daarom heb ik zowel Zorgverzekeraars Nederland (ZN) als
Verenso uitgenodigd om over de inkoopvoorwaarden in gesprek te gaan. Dit
gesprek zal op de korte termijn plaatsvinden. Over de uitkomsten van dit
gesprek zal ik uw Kamer in het najaar berichten.
Vraag 4
Hoe pakt u de tekorten aan specialisten ouderengeneeskundige aan,
aangezien specialisten ouderengeneeskunde die werken als zelfstandige of in
kleine samenwerkingsverbanden worden ontmoedigd om aan de slag te
gaan, terwijl er een groeiende zorgvraag is onder ouderen? Hoe zorgt u op
tijd voor opleidingsplekken en voldoende werk in de wijken? Kunt u uw
antwoord toelichten?
Antwoord 4
De afgelopen jaren is de instroom in de opleiding tot SO achtergebleven ten
opzichte van het advies van het Capaciteitsorgaan en de beschikbaar gestelde
opleidingsplaatsen.
Verenso, de opleidingsinstituten (SOON), branchevereniging ActiZ en de
landelijk werkgever van specialisten ouderengeneeskunde in opleiding (de
SBOH), ondersteund door VWS, hebben mede gelet hierop een gezamenlijke
aanpak opgesteld. Deze aanpak richt zich op het vergroten van de aantrekkelijkheid van het werken als SO, het verwerven van grote bekendheid van het
beroep en het verhogen van instroom in de opleiding. Samen pleiten zij
ervoor het vak van SO als vast onderdeel op te nemen in het onderwijs en de
coschappen (stages) van de studie geneeskunde. In dit kader wordt in het
najaar van 2020 een bijeenkomst georganiseerd door betrokken veldpartijen
samen met de NFU en de acht opleidingsdirecteuren van de opleiding
geneeskunde voor het realiseren van meer onderwijs over en praktijkervaring
met het specialisme ouderengeneeskunde in de studie geneeskunde. Er wordt
gezamenlijk gekeken naar realisatie van meer ouderengeneeskunde onderwijs
en coschappen naar aanleiding van het nieuwe raamplan (uitgebracht 5 juni
2020). Ook wordt aandacht besteed aan het onderwijs en wijze van ervaring
opdoen voor de huidige studenten en voornamelijk coassistenten. De groep
die bijna hun beroepskeuze gaat maken. Voorts wordt de veelzijdigheid en
complexiteit van het beroep beter in beeld gebracht bij potentiële artsen in
opleiding tot specialist en wordt gewerkt aan een betaald coschap tijdens de
studie. Daarnaast wordt de opleiding tot SO vanaf september 2020, naast in
Amsterdam, Nijmegen en Leiden, ook aangeboden in Maastricht en Groningen.

2

Kamerstuk 33 578, nr. 80

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

De instroom in de opleiding tot SO groeit dankzij de vele inspanningen van
het veld. In 2017 was dit 94, 2018 was de instroom 106 en voor 2019 is dit
toegenomen tot 127.
Voldoende werk in de wijken is afhankelijk van de vraag naar zorg. Hier heb
ik geen invloed op. De zorgverzekeraars moeten er in ieder geval voor zorgen
dat zij voldoende zorg inkopen zodat aan deze vraag voldaan kan worden.
Vraag 5
Hoe verhoudt de zorgplicht van zorgverzekeraars zich met de gestelde
inkoopvoorwaarden, die het specialisten ouderengeneeskundigen moeilijk
maakt hun werk te doen? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 5
Zorgverzekeraars moeten voldoen aan hun zorgplicht, en willen zodoende
voldoende en goede zorg inkopen voor hun verzekerden. De NZa houdt hier
toezicht op. Dat geldt ook voor deze zorg. De NZa stelt regelgeving op, op
basis waarvan zij haar toezicht vormgeeft. Het staat de zorgverzekeraars vrij
aanvullende voorwaarden op de regelgeving te stellen. Deze eisen mogen
echter niet zodanig zijn dat daardoor te weinig zorg kan worden ingekocht.
Ook mag de aanspraak op deze zorg niet worden beperkt. Belangrijk is dat de
zorgverzekeraars voldoende zorg inkopen voor hun verzekerden. Als dat kan
door bijvoorbeeld alleen zorg in te kopen bij instellingen met verblijf wordt
voldaan aan de zorgplicht. De NZa grijpt dan niet in.
Vraag 6
Wat gaat u richting de zorgverzekeraars doen om mogelijk te maken dat de
specialisten ouderengeneeskunde alsnog aan de slag kunnen bij thuiswonende ouderen? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 6
Zie antwoord op vraag 3.
Vraag 7
Hoe reageert u op de kritiek van Verenso dat de zorg voor kwetsbare ouderen
wordt uitgehold met name door de tariefsverlaging voor geriatrische
revalidatiezorg en de verlaging van de tarieven in de Wet langdurige zorg?
Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 7
Voor het vaststellen van tarieven maakt de NZa gebruik van kostenonderzoek
en van normatieve elementen. Normatieve elementen worden gebaseerd op
een breed gedragen en vastgesteld kwaliteitskader/agenda waarin concreet
gemaakt is waar goede zorg aan moet voldoen.
Voor de geriatrische revalidatiezorg (GRZ) ontbreekt een dergelijk breed
gedragen en vastgesteld kwaliteitskader. Dit betekent dat de NZa alleen
gebruik heeft kunnen maken van het kostenonderzoek, dat gebaseerd is op
declaraties in voorgaande jaren. De uitkomsten van het kostenonderzoek
weerspiegelen de kosten van de reguliere zorg zoals deze nu geleverd wordt.
Wanneer voor de GRZ een kwaliteitskader ontwikkeld is, dan kan dit richting
toekomstige tarieven gebruikt worden om tarieven (deels) mee te onderbouwen.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft in zijn brief van
29 mei jl. aan uw Kamer3 toegelicht waarom hij het Wlz-zorginkoopkader
2021–2023 ondersteunt. Tevens heeft hij daarbij aangegeven welke financiële
maatregelen het kabinet heeft getroffen om zorgaanbieders meer financiële
duidelijkheid te geven.
Vraag 8
Deelt u de mening dat ingezette maatregelen om tarieven te verlagen herzien
moeten worden om de zorg voor kwetsbare ouderen thuis en in zorginstellingen kwalitatief te kunnen waarborgen? Zo ja, welke maatregelen gaat u
treffen? Zo nee, waarom niet?

3

Kamerstuk 34 104, nr. 280

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Antwoord 8
Nee, ik deel de mening niet dat de tariefherziening op basis van het
uitgevoerde kostenonderzoek GRZ herzien moet worden, er vanuit gaande dat
u dat bedoelt met «ingezette maatregelen om tarieven te verlagen». De GRZ
is sinds 2013 onderdeel van de Zvw en ik heb meermalen aangegeven dat het
nodig is te komen tot breed gedragen landelijke kwaliteitskaders. Ter
ondersteuning van het komen tot zorginhoudelijke afspraken heb ik het
programma Beter Thuis bij ZonMw ingericht. Voor het Wlz-zorginkoopkader
2021–2023 verwijs ik naar het antwoord in vraag 7.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4