Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 1311

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 september 2015
Hierbij zend ik u de geannoteerde agenda voor de Eurogroep en
Ecofinraad van 5 en 6 oktober te Luxemburg.
Het is mogelijk dat nog punten worden toegevoegd aan de agenda of dat
bepaalde onderwerpen worden afgevoerd of worden uitgesteld tot de
volgende vergadering.
De Minister van Financiën,
J.R.V.A. Dijsselbloem

kst-21501-07-1311
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-07, nr. 1311

1

Geannoteerde agenda ten behoeve van de Eurogroep en
Ecofinraad van 5 en 6 oktober te Luxemburg
Eurogroep
1. Griekenland, stand van zaken
Document: n.v.t.
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting: De Eurogroep zal naar verwachting spreken over de stand
van zaken rondom de politieke situatie in Griekenland. Op 20 september jl.
hebben in Griekenland parlementsverkiezingen plaatsgevonden. Deze
verkiezingen zijn met 35,5% van de stemmen (145 zetels) gewonnen door
Syriza. De leider van Syriza, Tsipras, heeft aangekondigd weer met de
Onafhankelijke Grieken (ANEL) een regeringscoalitie te gaan vormen.
Deze coalitie komt uit op 155 zetels, voor een meerderheid in het
parlement zijn 151 zetels nodig. Syriza en ANEL vormden vanaf januari
2015 ook al de regeringscoalitie en stemden in die hoedanigheid in met
het lopende ESM programma en de bijbehorende voorwaarden.
Naar verwachting zal de Eurogroep ook spreken over de benodigde
hervormingen die doorgevoerd moeten worden om in aanmerking te
komen voor het laatste deel van de eerste tranche uit het ESM
programma. Als onderdeel van deze eerste tranche is, na een positieve
beoordeling van de instituties over implementatie van de relevante prior
actions, op 20 augustus jl. 13 miljard verstrekt zodat o.a. de ECB en de
bruglening van het EFSM terugbetaald konden worden. Voor de banken is
in deze tranche 10 miljard gereserveerd. Dit geld komt zo nodig, na
goedkeuring door de ESM Raad van Bewind, beschikbaar voor herkapitalisatie of resolutie nadat er een Asset Quality Review en stress test hebben
plaatsgevonden. De resterende drie miljard uit de eerste tranche kan aan
Griekenland in één of meerdere delen worden uitgekeerd, na goedkeuring
door de ESM Raad van Bewind, als is vastgesteld dat voldaan is aan de
implementatie van de benodigde milestones. Voor Nederland geldt hierbij
dat er geen uitkering van programmageld mogelijk is zolang niet is
vastgesteld dat voldaan is aan alle eisen die bij de betreffende uitkering
horen.
2. Thematische discussie over dienstenmarkten in de Eurozone
Document: Niet openbaar
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting: Eén van de thematische onderwerpen uit de Eurozone
aanbeveling is gericht op de hervorming van de dienstenmarkt. In maart
2015 heeft de eerste thematische discussie in de Eurogroep reeds
plaatsgevonden. Hierin werd aangegeven dat op het gebied van de
interne markt voor diensten nog een groot onbenut economisch potentieel ligt. Na afloop is geconcludeerd dat het belangrijk is dat er later dit
jaar teruggekomen wordt op deze discussie. Dit zou eerst gebeuren
tijdens de Eurogroep van september, maar door tijdgebrek is deze
verplaatst naar oktober.
Deze bespreking kan bijdragen aan een brede overeenstemming over de
belangrijkste uitdagingen voor de eurozone, stelt lidstaten in staat om van
elkaar te leren en kan de «peer pressure» verhogen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-07, nr. 1311

2

3. Lage renteomgeving
Document: niet openbaar
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting: De Eurogroep zal opnieuw spreken over het gebruik van
rentemeevallers als gevolg van de lage rentes voor staatsobligaties. De
Eurogroep van juni jl. besprak hoe lidstaten zijn omgesprongen met de
mogelijke meevallers als gevolg van de lage rentes en in hoeverre de
Stabiliteitsprogramma’s rekening houden met een eventuele stijging van
de rentelasten in de komende jaren. Nu zal de Eurogroep van gedachte
wisselen over de manier waarop verstandig met rentemeevallers kan
worden omgegaan. Een politieke discussie hierover kan bijdragen aan een
gedeeld beeld over een prudente beleidsreactie op de lage renteomgeving. Het kabinet is van mening dat de rentelasten behoedzaam moeten
worden geraamd en dat lidstaten in hun begrotingen afdoende rekening
moeten houden met de mogelijkheid van oplopende rentelasten in de
komende jaren. De geraamde rentemeevallers moeten met name worden
benut om de overheidsfinanciën versneld op orde te brengen, zeker in
landen met een zeer hoge schuldquote en in landen met een buitensporig
tekort. Daarnaast is het kabinet van mening dat de budgettaire ruimte als
gevolg van de lage renteomgeving een kans biedt om structurele
hervormingen door te voeren.
4. Conceptbegrotingen
Document: Nog niet beschikbaar
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: N.v.t.
Toelichting: De Eurogroep zal mogelijk spreken over conceptbegrotingen
(Draft Budgetary Plans) die lidstaten vroegtijdig hebben ingediend bij de
Europese Commissie. Lidstaten moeten uiterlijk 15 oktober een conceptbegroting indienen maar het staat lidstaten vrij op dit om een eerder
moment te doen. Spanje heeft met het oog op de verkiezingen reeds een
conceptbegroting ingediend. Bespreking in de Eurogroep van conceptbegrotingen is onderdeel van het two-pack en heeft als doel een sterkere
begrotingscoördinatie binnen de eurozone te bewerkstelligen.
De bespreking zal plaatsvinden aan de hand van de opinie van de
Commissie over de conceptbegrotingen. De opinie van de Commissie
geeft aan in hoeverre een conceptbegroting in lijn is met de vereisten van
het Stabiliteits- en Groeipact. Er zijn nog geen opinies beschikbaar.
5. Bankenunie
Document: n.v.t.
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting: De Eurogroep zal naar verwachting spreken over de
voortgang van nationale implementatieprocedures en in het bijzonder de
implementatie van de richtlijn voor herstel en afwikkeling van banken
(BRRD) en de ratificatie van de intergouvernementele overeenkomst
betreffende de overdracht en mutualisatie van de bijdragen aan het
gemeenschappelijk afwikkelingsfonds (SRF). Met het oog op de volledige
inwerkingtreding van het gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme
(SRM) op 1 januari 2016 is het van groot belang dat lidstaten bovengenoemde regelgeving dan hebben geïmplementeerd. Nederland hecht hier
ook veel belang aan en werkt hard om zowel de implementatie van de
BRRD/SRM als de ratificatie van de IGA zo snel mogelijk af te ronden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-07, nr. 1311

3

6. Terugkoppeling G7
Document: N.v.t.
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting: De Eurogroep zal mogelijk de bijeenkomst van de G7
voorbespreken die in de marges van de IMF Jaarvergadering in Lima
gehouden zal worden. De agenda voor de G7 bijeenkomst is op moment
van schrijven nog niet bekend, maar zal naar verwachting gaan over de
mondiale economische vooruitzichten, recente economische ontwikkelingen, structurele hervormingen en over monetair beleid in brede zin.
Ecofinraad
1. Automatische uitwisseling van rulings
Document: Nog niet beschikbaar
Aard bespreking: Politiek akkoord
Besluitvormingsprocedure: Unanimiteit
Toelichting: Op 18 maart 2015 heeft de Commissie een voorstel gedaan
om op automatische basis informatie over rulings uit te wisselen. De
lidstaten sturen in eerste instantie globale informatie naar alle andere
lidstaten over elke afgesloten grensoverschrijdende ruling. Als een andere
lidstaat kan aantonen dat het hier gaat om relevante informatie voor dat
land, kan dat land om nadere informatie over die ruling vragen. Op deze
manier wil de Commissie een globaal overzicht creëren van de rulings die
lidstaten afsluiten, met de mogelijkheid voor de lidstaten om extra
informatie op te vragen als ze kunnen aantonen dat de ruling effect op
hen heeft. Omdat elk land een ander soort rulingpraktijk kent, gebruikt het
voorstel een brede definitie van een ruling.
Het kabinet gaat akkoord met de voorliggende tekst over de automatische
uitwisseling van rulings. Het sluit goed aan bij de inzet van Nederland om
een voortrekkersrol te vervullen in het vergroten van transparantie bij de
aanpak van belastingontwijking door bedrijven. Zo steunt het kabinet de
brede definitie voor rulings omdat daarmee een gelijk speelveld binnen de
EU wordt gecreëerd. Verder wordt er voldoende rekening gehouden met
een haalbare en werkbare uitvoering met name op het gebied van de
terugwerkende kracht en het MKB. Naar verwachting zullen alle lidstaten
akkoord gaan.
2. Bankenunie
Document: n.v.t.
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting: De Ecofinraad zal naar verwachting spreken over de
voortgang van nationale implementatieprocedures en in het bijzonder de
implementatie van de richtlijn voor herstel en afwikkeling van banken
(BRRD) en de ratificatie van de intergouvernementele overeenkomst
betreffende de overdracht en mutualisatie van de bijdragen aan het
gemeenschappelijk afwikkelingsfonds (SRF). Met het oog op de volledige
inwerkingtreding van het gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme
(SRM) op 1 januari 2016 is het van groot belang dat lidstaten bovengenoemde regelgeving dan hebben geïmplementeerd. Nederland hecht hier
ook veel belang aan en werkt hard om zowel de implementatie van de
BRRD/SRM als de ratificatie van de IGA zo snel mogelijk af te ronden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-07, nr. 1311

4

3. Kapitaalmarktunie
Document: Actieplan Kapitaalmarktunie [openbaar, te verschijnen naar
verwachting op 30 september 2015]
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting: Tijdens de Ecofin van 6 oktober staat het Actieplan Kapitaalmarktunie geagendeerd, wat naar verwachting op 30 september zal
verschijnen. Het verbeteren van de financieringsmogelijkheden voor de
reële economie is een van de speerpunten van de Europese Commissie. In
Europa is momenteel nog sprake van fragmentatie van markten voor
financiering en zijn bedrijven in sterke mate afhankelijk van bancaire
financiering. Er is vraag naar versterking en verbreding van de mogelijkheden voor financiering. Het is daarom cruciaal voor de groei en
werkgelegenheid in Europa dat de Europese kapitaalmarkt verder wordt
ontwikkeld. In het eerdere groenboek en de Raadsconclusies van de
Ecofin van 19 juni werd ingegaan op de mogelijkheden tot het verbeteren
en verbreden van de financieringsmogelijkheden en wordt specifiek
gesproken over securitisaties, venture capital, crowdfunding, kredietinformatie, private placements, mini-bonds en prospectussen. Hierbij is ook
genoemd dat de Europese Commissie onder de noemer van de kapitaalmarktunie ongerechtvaardigde en onevenredige belemmeringen voor het
vrije verkeer van kapitaal zal identificeren en aankaarten. Nederland is
voorstander van het verbeteren en verbreden van de financieringsmogelijkheden in Europa en onderschrijft de eerdere inzet van de
Europese Commissie om te komen tot een kapitaalmarktunie.
4. Brugfinanciering SRM
Document: n.v.t.
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting: De Ecofinraad zal spreken over de vormgeving van
brugfinanciering voor het SRF met het doel om daarover zo snel mogelijk
overeenstemming te bereiken. In de backstopverklaring van de Ministers
van de Eurogroep en Ecofin (d.d. 18 december 2013) is opgenomen dat er
voor de overgangsperiode van het SRF gewerkt zal worden aan een
systeem waarbij in laatste instantie brugfinanciering aan het SRF verstrekt
kan worden. Het systeem van brugfinanciering dient uiterlijk 1 januari
2016 beschikbaar te zijn. Daarnaast is in de backstopverklaring
opgenomen dat tijdens de overgangsperiode gewerkt zal worden aan een
gemeenschappelijke backstop die uiterlijk aan het einde van de
overgangsperiode (2024) beschikbaar zal zijn.
Voor de vormgeving van brugfinanciering wordt een systeem van
individuele kredietlijnen van een lidstaten aan de SRB uitgewerkt. Deze
individuele kredietlijnen zijn in lijn met de Nederlandse inzet, namelijk dat
in de overgangsperiode nationale overheden alleen verantwoordelijk zijn
voor hun eigen nationale bankensector. Enkele lidstaten zouden graag
zien dat de inwerkingtreding van de gemeenschappelijke backstop naar
voren wordt gehaald, of in ieder geval een gemutualiseerde vorm van
brugfinanciering overeengekomen wordt. Ten aanzien van de ontwikkeling van een gemeenschappelijke backstop is Nederland van mening
dat verdergaande risicodeling verdere risicovermindering in het
bankwezen vereist door het verder aanscherpen van regelgeving zoals
bijvoorbeeld het verder harmoniseren van het kapitaaleisenraamwerk en
striktere prudentiële behandeling van staatobligaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-07, nr. 1311

5

5. Europees Semester
Document: Nog niet beschikbaar
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: N.v.t.
Toelichting: Gedurende de Ecofin zal worden teruggeblikt op het
Europees Semester. Het kabinet is van mening dat het Europees Semester
dit jaar goed is verlopen. De Commissie heeft er voor gekozen om de
landenspecifieke aanbevelingen meer te richten op de meest belangrijke
uitdagingen van lidstaten. Deze beslissing sluit goed aan bij de ambitie
van het kabinet om het Europees Semester beter te stroomlijnen.
Hierdoor ontstaat meer druk op lidstaten om essentiële hervormingen
door te voeren.
In het 5 Presidentenrapport zijn voorstellen gedaan om het Europees
Semester verder te versterken. Naar verwachting zal de Europese
Commissie op korte termijn een nadere uitwerking van deze voorstellen
presenteren. Het kabinet acht het van belang dat gedurende het jaar
gemonitord wordt in hoeverre lidstaten opvolging geven aan de aanbevelingen die volgen uit het Semester. Ook kan een politieke discussie over
horizontale uitdagingen in EU-lidstaten en de bijbehorende aanbevelingen, bijdragen aan een gedeeld beeld over de aangewezen beleidsreactie. Het kabinet acht dit een belangrijk onderdeel van het Europees
Semester dat mogelijk versterkt kan worden door hier meer aandacht aan
te besteden.
6. Stabiliteits- en Groeipact
Document: n.v.t.
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting: Op 13 januari jl. heeft de Commissie een mededeling
gepubliceerd over de toepassing van flexibiliteit in het Stabiliteits- en
Groeipact1. Aanleiding hiertoe was een oproep van de Europese Raad van
26 en 27 juni 2014 om optimaal gebruik te maken van de flexibiliteit in het
SGP. Deze mededeling introduceert geen nieuwe regelgeving, maar geeft
aan hoe de Commissie de bestaande regels van het SGP toe zal passen in
het licht van de wens van de Europese Raad om in passende gevallen
meer budgettaire ruimte te bieden binnen het SGP. Tijdens de Ecofinraad
zal worden gesproken over een gezamenlijke positie van lidstaten en
Europese Commissie ten aanzien van deze flexibiliteit. Voorstellen van de
Europese Commissie voor zowel de preventieve als correctieve arm van
het Pact dienen namelijk door de Raad te worden aangenomen, en het is
dus van belang dat de lidstaten met de Europese Commissie tot een
gezamenlijke positie komen over dit onderwerp. De mededeling ziet op
een aantal componenten: (1) de rol van investeringen in het SGP, (2) de rol
van structurele hervormingen in het SGP en (3) de rol van de conjunctuur
bij de bepaling van de begrotingsopdracht in de preventieve arm.
Belangrijkste discussiepunten zijn de investeringsclausule en structurelehervormingsclausule in de preventieve arm. Ten aanzien van de investeringsclausule moet overeenstemming worden bereikt of en zo ja onder
welke voorwaarden nationale cofinanciering van EU-fondsen kan worden
uitgezonderd in de preventieve arm. Nederland is voor een strikte
interpretatie van de regels bij het uitzonderen van investeringen in de
preventieve arm. Ten aanzien van de hervormingsclausule vindt ook nog
discussie plaats over de precieze voorwaarden voor een aanvraag: op
welk moment in de begrotingscyclus moet deze aanvraag worden gedaan
1

De Tweede Kamer is geïnformeerd over deze mededeling in de geannoteerde agenda van de
Eurogroep en Ecofinraad van 26 en 27 januari 2015 (Kamerstuk 21 501-07, nr. 1230).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-07, nr. 1311

6

en in hoeverre moet de impact van een hervorming gekwantificeerd
worden? Nederland is in principe voorstander van de hervormingsclausule, mits voldoende waarborgen worden ingebouwd dat alleen
hervormingen in aanmerking komen die bijdragen aan de houdbaarheid
van de overheidsfinanciën. Dit past binnen de algemene lijn dat de
geloofwaardigheid van het SGP een belangrijk anker is voor het
vertrouwen in de economie van de eurozone en de EU als geheel.
7. Voorbereiding EU inzet in G20 vergadering op 9 oktober en IMF
jaarvergadering op 9 en 10 oktober in Lima
Document: EU Terms of Reference for the G20 Finance and Central Bank
Deputies» and Ministerial and Central Bank Governors meeting en
Statement by the ECOFIN President to the International Monetary and
Financial Committee (IMFC) in the framework of the annual IMF meetings.
Aard bespreking: aanname EU Terms of Reference and EU IMFC
statement.
Besluitvormingsprocedure: gekwalificeerde meerderheid
Toelichting: Op 9 en 10 oktober vindt de IMF jaarvergadering plaats. De
EU-inzet in het International Monetary and Financial Committee (IMFC)
van het IMF wordt vooraf gecoördineerd middels een EU IMFC statement.
Dit statement zal worden uitgebracht door de ECOFIN voorzitter
(Luxemburg). Het statement besteedt aandacht aan de economische
situatie van het afgelopen half jaar, het akkoord dat met Griekenland
bereikt is en de ontwikkelingen in Oekraïne. Het statement benadrukt
daarnaast het belang van structurele hervormingen, het stimuleren van
investeringen en groeivriendelijk budgettair beleid. Wat betreft IMF
beleidsonderwerpen wordt er stil gestaan bij IMF quota en governance,
waarbij het voor de EU van belang is dat mogelijke tussentijdse maatregelen in de IMF organen (zoals het IMFC) worden besproken. Ook wordt er
vooruit geblikt op de discussie over het SDR-mandje later dit jaar. De EU
staat open voor een opname van de renminbi in het SDR-mandje wanneer
men voldoet aan de relevante criteria. Wat betreft het leenraamwerk van
het IMF wordt er o.a. opgeroepen om door te gaan met het implementeren van collective action en pari passu clausules. Tenslotte is er
aandacht voor de post-2015 ontwikkelingsagenda en klimaatfinanciering,
waarbij de EU vooruitblikt op de COP21 eind dit jaar en landen oproept
om zich in te zetten voor de mondiale doelstellingen.
Op 9 oktober vindt onder Turks voorzitterschap in Lima tevens de G20
vergadering voor Ministers van Financiën en Centrale Bank presidenten
plaats. De voorbereiding van de EU-inbreng wordt vooraf gecoördineerd
middels Terms of Reference (ToR). De ToR wijst erop dat het gezien de
huidige economische situatie nog steeds van belang is dat de G20 haar
groeistrategie verder implementeert. Op het gebied van financiële
regulering wordt gewezen op het belang van het afronden van een
akkoord over TLAC (een minimum bail-inbare buffer voor mondiale
systeemrelevante banken). Op fiscaal terrein ligt de focus nog steeds op
de BEPS maatregelen. Daarnaast vraagt de EU aandacht voor automatische uitwisseling van informatie. Wanneer er in de G20 over IMF quota
en governance wordt gesproken, is het voor de EU van belang dat bij
mogelijke tussentijdse oplossingen het IMFC (politiek orgaan van het IMF)
wordt aangesloten bij deze discussie.
Nederland kan zich goed vinden in de EU-inzet.
De Commissie zal tijdens de ECOFIN raad daarnaast een terugkoppeling
geven van de afgelopen G20 vergadering van Ministers van Financiën en
Centrale Bank presidenten op 4 en 5 september in Ankara.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-07, nr. 1311

7