Adviescommissie Nationaal Groeifonds
Advies over definitieve toekenning van voorwaardelijke
middelen december 2023
In de tweede beoordelingsronde heeft de adviescommissie Nationaal Groeifonds bij verschillende
projecten geadviseerd middelen (gedeeltelijk) voorwaardelijk toe te kennen. In november 2023
hebben twee van deze projecten een aangepast plan ingediend bij de adviescommissie. De
adviescommissie heeft beoordeeld of de aanpassingen voldoende tegemoetkomen aan de gestelde
voorwaarden.
Op basis van deze beoordeling adviseert de adviescommissie voor beide projecten de
voorwaardelijke toekenning om te zetten in een onvoorwaardelijke toekenning. Op de
achterliggende pagina’s wordt hier een toelichting op gegeven.
Het gaat om de volgende twee projecten uit de tweede beoordelingsronde:
•
•

Luchtvaart in Transitie – deelproject HAPPS
Rail Gent Terneuzen

Adviescommissie
Nationaal Groeifonds

Luchtvaart in Transitie –
deelproject HAPPS
December 2023

2

Luchtvaart in Transitie – deelproject HAPPS
In de tweede ronde van het Nationaal Groeifonds is het voorstel Luchtvaart in Transitie (LiT)
ingediend. LiT is een meerjarig en tijdelijk programma gericht op het verduurzamen van de
Nederlandse luchtvaartsector naar een klimaatneutrale Nederlandse luchtvaart in 2050. Het
programma richt zich op doorbraaktechnologieën voor efficiënte vliegtuigontwikkeling, samen met
het bijbehorend onderzoek op lange termijn en aangrenzende activiteiten. Aan het programma
neemt een groot aantal bedrijven, kennisinstellingen en andere organisaties deel. Het programma
heeft de potentie een flinke bijdrage te leveren aan de uitdaging om de uitstoot van de luchtvaart
te verminderen, waarbij Nederlandse kennis en kunde wordt ingezet en de Nederlandse positie
internationaal wordt versterkt.
Het Nationaal Groeifonds werd in de tweede ronde om een bijdrage gevraagd van 504 miljoen
euro. Het is uiteindelijk een directe toekenning geworden van 264 miljoen euro en een
voorwaardelijke toekenning van 119 miljoen euro. Het consortium is gevraagd om de scope van
het plan aan te passen en voor het voorwaardelijke deel zijn een aantal voorwaarden
geformuleerd.
De voorwaardelijke toekenning betreft een drietal deelprojecten, waarvan de eerste nu is
voorgelegd aan de commissie. Dit betreft het deelproject Hydrogen Aircraft Powertrain and Storage
System (HAPSS). Voor HAPPS is de ontwikkel- en ontwerpfase (2022 – 2023) direct toegekend en
de vervolgfase (2024 tot en met 2027) voorwaardelijk. Het voorwaardelijke deel betreft een bedrag
van 73,3 miljoen euro. Binnen LiT is het deelproject HAPSS als één van de eerste deelprojecten
van start gegaan en klaar voor herindiening. Dat geldt nog niet voor alle voorwaardelijk
toegekende deelprojecten en dat is conform de planning. Eind oktober 2023 hebben de indieners
documenten aangeleverd waarmee zij wilden aantonen aan de gestelde voorwaarden te voldoen.
Op 21 november heeft er een gesprek met de indieners plaatsgevonden.
Advies
Dit advies omvat de beoordeling van het uitgewerkte deelprojectplan voor het voorwaardelijk
toegekende deel voor HAPPS, waarmee de indieners aantonen aan de gestelde voorwaarde te
hebben voldaan. Na bestudering van het aangepaste plan, het gesprek en een schriftelijke
toelichting adviseert de commissie om de voorwaardelijke toekenning van 73,3 miljoen euro
volledig om te zetten in een toekenning.
Advies Luchtvaart in Transitie
Aangevraagd

Toegekend

Reservering

73,3 Mln

73,3 Mln

0

Toelichting op het advies
Aan de voorwaardelijke toekenning zijn in 2022 vijf voorwaarden gesteld en de commissie is van
mening dat aan deze voorwaarden in voldoende mate is voldaan. Het betreft de volgende
voorwaarden:
1. Een nader uitgewerkt projectplan.
2. Aansluiting bij Europese programma’s.
3. De deelprojecten hebben succesvol de KPI’s behaald voor de eerste fase en hebben
commitment van een OEM voor bijdrage en afname.
4. De indieners leveren een onafhankelijke due diligence aan over de begroting, cofinanciering
en besteding van de gelden.
5. Tussentijdse evaluatie van voorwaarden in voortgangsrapportages/-overleggen LiT.
De commissie heeft vastgesteld dat aan de gestelde voorwaarden is voldaan. Voor alle
voorwaarden is documentatie aangeleverd waaruit dat blijkt.

3

Op de vierde voorwaarde na is in de documentatie aan alle voorwaarden voldaan. De vierde
voorwaarde heeft vervolgens centraal gestaan in het gesprek met de indieners. Na dat gesprek
hebben de indieners nadere en overtuigendere informatie aangeleverd waarin zij nader uiteen
hebben gezet hoe de risico’s worden gemitigeerd die in het due dilligence rapport naar voren
komen. IenW heeft zelf ook aangegeven een aantal voorwaarden te hebben voordat zij over
zouden willen gaan tot het overmaken van middelen aan het consortium.
De aangeleverde risicoanalyse en mitigatiemaatregelen worden door commissie en indieners
beschouwd als onderdeel van het projectplan HAPPS. Daarmee zijn dit geen vrijblijvende
maatregelen, maar onderdeel van het plan zoals goed bevonden door de commissie. De commissie
heeft er met deze extra waarborgen vertrouwen in dat het project HAPPS voortgang kan boeken
zonder dat er sprake is van risico’s voor het Groeifonds. Daarom adviseert de commissie de
fondsbeheerders om het commitment t.a.v. de cofinanciering vast te leggen in projectspecifieke
afspraken met IenW. Afwijken hiervan wordt beschouwd als een significantie wijziging. Indien
binnen zes maanden na toekenning geen definitief commitment kan worden gegeven op de
cofinanciering en/of andere risico’s die uit het due dilligence onderzoek van PWC naar voren zijn
gekomen, dan zullen de commissie en indieners hierover in gesprek treden.

4

Adviescommissie
Nationaal Groeifonds

Rail Gent Terneuzen
December 2023

5

Rail Gent Terneuzen
Het project Rail Gent Terneuzen stelt een drietal infrastructurele ingrepen voor in het spoornetwerk
van het havengebied van Vlissingen en Terneuzen tot Gent (de North Sea Port). Het project is een
grensoverschrijdende samenwerking tussen het ministerie van IenW, de federale overheid van
België, de Vlaamse overheid, de provincie Zeeland, de steden Gent en Terneuzen en het
Havenbedrijf North Sea Port. Met de voorgestelde ingrepen wordt beoogd knelpunten voor het
spoorgoederenvervoer op te lossen, de aansluiting op de Europese spoorgoederencorridors te
verbeteren en meer goederen over het spoor te vervoeren in plaats van over de weg.
Het betreft de volgende drie infrastructurele maatregelen:
•

•

•

Een nieuwe verbinding op de oostoever tussen Axel (NL) en Zelzate (BE). Deze verbinding
is geraamd op 166 miljoen euro en moet zorgen voor een toekomstvaste oplossing voor
drie knelpunten voor het spoorgoederenvervoer.
Een Zuidoost-boog in het spoor ten oosten van de Sluiskilbrug; deze ingreep is geraamd op
bijna 15 miljoen euro en zorgt voor een rechtstreekse verbinding tussen de Axelse Vlakte
(NL) en het Europese spoorwegnet.
Een noordelijke ontsluiting en uitbreiding van de bundel Zandeken. Deze ingrepen zijn
geraamd op 21 miljoen euro en vergroten de capaciteit op de westoever van het kanaal.

De totale kosten van het project worden geraamd op 240 miljoen euro, waarbij is afgesproken dat
Nederland en België allebei 50 procent van de kosten dragen. Voor dit project is € 105 miljoen
voorwaardelijk toegekend uit het Nationaal Groeifonds in 2022 en aan de gestelde voorwaarden is
inmiddels voldaan. De vier voorwaarden waar aan voldaan diende te worden:

1. Nederland draagt de helft van de projectkosten. Binnen twee jaar dient ook aan de
Belgische zijde een harde toezegging te zijn om de middelen voor het Belgische deel van
de kosten beschikbaar te stellen.

2. De adaptieve strategie met bijbehorende indicatoren wordt gevolgd. De commissie
verwacht dat de betrokken partijen in de planuitwerking een weging blijven maken van nut
en noodzaak van het totaal en van de projectvarianten.

3. Wanneer in de planuitwerking blijkt dat sprake is van lagere kosten, dan worden deze
meevallers in mindering gebracht op de Groeifondsbijdrage. Wanneer de kosten hoger
uitvallen betekent dat niet dat de Groeifondsbijdrage ook hoger wordt. In de eerste plaats
staat het indienende consortium aan de lat die middelen te vinden.

4. De indieners wordt verzocht een aanvraag in te dienen voor Europese cofinanciering, zoals
zij zelf ook voorstellen. Bij toekenning van Europese middelen worden die middelen
(evenredig) in mindering gebracht op de bijdragen van België en Nederland. Europese
aanvullende middelen vloeien dus terug naar de begroting van het Nationaal Groeifonds of
de algemene middelen van het Rijk.
Advies
Dit advies omvat de beoordeling van documentatie die door de indieners is aangeleverd, waarmee
zij laten zien dat aan de gestelde voorwaarden is voldaan. Na bestudering van deze documenten
adviseert de commissie om de voorwaardelijke toekenning om te zetten in een toekenning. Wel
wordt er conform voorwaarde 4 een bedrag van 1,7 miljoen euro in mindering gebracht op deze
toekenning, waarmee het totaal uitkomt op 103,3 miljoen euro
Advies Rail Gent Terneuzen
Aangevraagd

Toegekend

Reservering

105 mln

103,3 mln

0

6

Toelichting op het advies
Aan de gestelde voorwaarden is overtuigend voldaan. De belangrijkste voorwaarde was dat de
Belgische cofinanciering ook rond zou komen. Middels een brief heeft de Belgische regering haar
commitment uitgesproken en in combinatie met de goede bilaterale samenwerking tot nu toe geeft
dit de commissie voldoende vertrouwen. De 50/50 is ook verankerd in de samenwerking tussen
België en Nederland; zowel in financiën als in de governance. De Belgische bijdrage zal ook nodig
zijn voor het realiseren van het project. Mocht het project om deze (of een andere) reden toch
geen doorgang vinden, dan vloeien de toegekende middelen terug naar het Groeifonds of naar de
Algemene Middelen.
Het project heeft een subsidietoekenning gekregen vanuit de Connecting Europe Facility (CEF) van
3,4 miljoen euro. Ook hier geldt de 50/50 en het betreft dus 1,7 miljoen euro voor Nederland. De
indieners hebben gevraagd voorwaarde 4 (Europese subsidie wordt in mindering gebracht op de
Groeifonds toekenning) te heroverwegen maar de adviescommissie vindt de onderbouwing die
wordt gegeven onvoldoende overtuigend en expliciet. Ook stellen de indieners zelf ’’dat er naar
oplossingen zal worden gezocht met zoveel mogelijk probleemoplossend vermogen binnen de
beschikbare budgetten’’. Die aanpak kan worden gevolgd en geeft nog een grote bandbreedte aan
varianten en oplossingsrichtingen. Er wordt geen informatie gegeven waaruit blijk dat de 1,7
miljoen euro doorslaggevend zal zijn.

7