Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

31 288

Hoger Onderwijs-, Onderzoek- en
Wetenschapsbeleid

Nr. 437

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 24 april 2015
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap over de brief van 10 februari 2015 over het
ontwerpbesluit experiment promotieonderwijs (Kamerstuk 31 288, nr.
416).
De vragen en opmerkingen zijn op 24 februari 2015 aan de Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voorgelegd. Bij brief van 22 april 2015
zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Wolbert
Adjunct-griffier van de commissie,
Boeve

kst-31288-437
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 288, nr. 437

1

Inhoudsopgave
I

II

Vragen en opmerkingen uit de fracties
1. Algemeen
2. Inleiding
3. Achtergrond
4. Vormgeving
5. Rechten
6. Evaluatie
7. Deelname
8. Adviezen en overleg
Reactie van de Minister

2
2
3
3
5
6
7
7
8
9

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
1. Algemeen
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van het onderhavige ontwerpbesluit experiment promotieonderwijs. De leden hechten
grote waarde aan een goed opgeleide beroepsbevolking die zich kan
blijven ontwikkelen. Promotietrajecten maken hierbij aan de bovenkant
van de arbeidsmarkt een belangrijk deel uit van het onderwijsaanbod en
daarom kennen de leden veel waarde toe aan een breed aanbod aan
kwalitatief hoogwaardige promotieplaatsen. Zij onderschrijven dan ook de
drie doelstellingen van het voorgenomen experiment. Aanvullend hierop
hechten deze leden grote waarde aan het toekennen van meer promotieplaatsen aan studenten die een eigen onderzoeksvoorstel schrijven. De
leden zouden dit dan ook als vierde doelstelling aan het experiment willen
toevoegen. Daarnaast hebben deze leden nog enkele aanvullende vragen
over de aard en omvang van het experiment en de positie van promotiestudenten binnen het experiment.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het ontwerpbesluit. Zij menen dat met dit experiment een verkeerde weg wordt
ingeslagen. Promovendi zijn volwaardige werknemers, er dienen geen
uitzonderingen te worden gemaakt zoals met dit experiment wel wordt
beoogd. Zij dringen erop aan iedere promovendus als volwaardige
werknemer te behandelen, dat wil zeggen in dienst van de universiteit,
met volwaardig salaris en arbeidsvoorwaarden.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het ontwerpbesluit over het experiment promotieonderwijs. Deze leden kunnen zich
vinden in meer differentiatie van de promotietrajecten, en het starten van
een experiment met de zogenaamde derde cyclus, maar hebben nog wel
een aantal vragen.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het ontwerpbesluit experiment promotieonderwijs. Hoewel de Nederlandse kenniseconomie gebaat is bij het vergroten van het aantal gepromoveerden, hebben
de leden de nodige vragen over het experiment.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van het
ontwerpbesluit experiment promotieonderwijs. Deze leden zien aanleiding
tot het stellen van vragen.
De leden kijken kritisch naar het experiment promotieonderwijs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 288, nr. 437

2

2. Inleiding
De leden van de PvdA-fractie lezen dat de Minister het experiment met
promotiestudenten als een mogelijkheid ziet om onze internationale
toppositie als kennissamenleving te borgen. Echter, zo vragen deze leden,
is hierbij een kwantitatief argument leidend of een kwalitatief argument.
De leden merken op dat dat we onze huidige toppositie als kennissamenleving ontlenen aan de kwaliteit van ons wetenschappelijk onderwijs en
onderzoek, zoals ook wordt opgemerkt in de «Wetenschapsvisie 2025».
Hoe kan, volgens de Minister, het voorgenomen experiment bijdragen aan
het versterken van de kwaliteit van onderzoek?
De leden roepen in herinnering dat er eerder voor is gekozen om af te zien
van een dergelijke experiment bij de behandeling van de Wet Kwaliteit in
verscheidenheid1. De Minister stipt dit punt ook aan en wijst op de kritiek
van de Raad van State op het experiment met promotiestudenten. Graag
horen de leden nogmaals welke kritiekpunten er destijds waren en op
welke punten er aan de opmerkingen van de Raad van State tegemoet is
gekomen binnen het huidige experiment. De leden onderschrijven de
opvatting dat er vooral in het onderwijs behoefte is aan meer hoogopgeleiden, docenten die hbo- of wo-master hebben behaald of gepromoveerd
zijn. Graag horen de leden hoe groot het animo onder promovendi nu is
om voor de klas te gaan staan na afronding van een promotietraject. Is
een dergelijk perspectief aantrekkelijk genoeg volgens de Minister, zo
vragen deze leden.
De leden van de SP-fractie vragen de Minister preciezer toe te lichten op
welke wijze een meer divers aanbod van gepromoveerden, en dan met
name de beurspromovendi, de kenniseconomie zal versterken. Waarom
kan naar haar mening het versterken van de kenniseconomie en een
goede aansluiting met de arbeidsmarkt niet plaatsvinden met het huidige
promovendi-stelsel? Ook vragen deze leden naar de argumentatie
waarom promotiestudenten een betere aansluiting op de arbeidsmarkt
zouden hebben dan werknemer-promovendi. Zij vragen de Minister dit
uitgebreider toe te lichten.
De kenniseconomie is gebaat bij gedegen onderzoek. Deze leden wijzen
op het grote belang van goede werkomstandigheden om tot goed en
gedegen onderzoek te kunnen komen, werkomstandigheden die nu voor
een groot deel van de promovendi dreigen te verdwijnen.
De leden van de GroenLinks-fractie zijn van mening dat promovendi
primair beschouwd moeten worden als werknemers met de daarbij
horende arbeidsvoorwaarden. Deze leden vragen de Minister nader uit te
leggen hoe dit experiment leidt tot meer kwaliteit van onderzoek en hoe
dit experiment meer kansen biedt voor aankomende promovendi.
3. Achtergrond
De leden van de PvdA-fractie lezen dat de Minister de hoop uit dat een
kandidaat-promovendus met een onderzoeksvoorstel, dat nu niet
makkelijk in de bestaande onderzoeksprogrammering van een instituut
kan worden ingepast, meer mogelijkheden krijgt om zijn onderzoek uit te
voeren als gevolg van het experiment met promotiestudenten. De leden
zouden een dergelijke ontwikkeling omarmen, maar zijn er niet zeker van
dat dit het geval zal zijn. Zij vragen de Minister daarom om hier op toe te
zien tijdens het experiment en na afloop van het experiment. Is zij hiertoe
bereid? En zo ja, op welke wijze zal de Minister dit doen? Kan het
realiseren van meer eigen voorstellen voor promotietrajecten worden
toegevoegd als vierde doelstelling van het onderhavige experiment? En
1

Publicatie Staatsblad 25 juli 2013, nr. 311.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 288, nr. 437

3

heeft de Minister een streefcijfer voor het aantal eigen voorstellen dat zij
verwacht dat ingediend en gehonoreerd zal worden? Wanneer spreekt zij
op dit punt van een succes? Bij welk percentage, zo vragen deze leden.
De Minister stelt in de nota van toelichting bij het experiment promotiestudent dat: «De promotiestudent kan dankzij het ontbreken van een
dienstverband veel tijd besteden aan het verrichten van onderzoek en
daarnaast ook meer generieke vaardigheden ontwikkelen. Zo kan in het
promotieonderwijs aandacht worden besteed aan het ontwikkelen van
een brede oriëntatie op de wetenschap en haar rol in de maatschappij,
zodat de onderzoekvaardigheden goed kunnen worden aangewend in
sectoren buiten de universitaire wereld.» Is de Minister van mening dat dit
binnen het huidige stelsel niet of niet voldoende kan? En zo ja, kan ze dit
nader onderbouwen? Welke beperkingen kent het huidige stelsel? De
leden van deze fractie zijn dergelijke beperkingen namelijk niet bekend en
zij zouden daarom graag zien dat de Minister hier nadrukkelijker op in
gaat. Daarnaast stelt de Minister dat het experiment tevens een uitgelezen
kans is om vwo-scholen met promovendi in aanraking te brengen. Zou dit
betekenen dat promotiestudenten zouden moeten studeren, promoveren
en doceren? En zo ja, welke belasting brengt dit met zich mee voor de
promotiestudent? En zo nee, hoe dient deze opmerking dan geïnterpreteerd te worden, zo vragen de leden.
De leden merken daarnaast op dat het op kwantiteit concurreren voor een
land als Nederland mogelijk noch wenselijk is. En binnen het huidige
stelsel draagt de status van werknemer van een promovendus juist bij aan
de aantrekkelijkheid voor toptalent om na hun opleiding een promotieonderzoek uit te voeren. Hoe beziet u het risico dat toptalenten niet langer
voor een promotietraject kiezen maar direct na afronding van hun
opleiding de arbeidsmarkt betreden? Hebben deze toptalenten, volgens de
Minister, interesse voor een promotietraject waarbij zij geen werknemerstatus hebben? Wordt bij de evaluatie onderzocht of de toptalenten kiezen
voor de optie om te promoveren als promotiestudent?
De Minister bepleit dat het zaak is om vergelijkbaarheid van ons stelsel
van hoger onderwijs met dat van andere Europese landen te vergroten.
Echter, de leden zijn van mening dat dit streven niet ten koste mag gaan
van de eigenheid van ons onderwijsstelsel en dat we kenmerken die ons
onderwijs- en onderzoekstelsel in positieve zin onderscheiden van andere
landen dienen te behouden. Is de Minister het op dit punt eens met de
leden van deze fractie? En zo ja, ziet zij de werknemer-promovendus als
een positief kenmerk van ons stelsel van wetenschappelijk onderwijs en
onderzoek?
De leden van de SP-fractie vragen de Minister waar de opvatting op is
gebaseerd dat met het beurzensysteem het promotietraject aantrekkelijker
gaat worden. Zij vragen verder op welke wijze het promotietraject
aantrekkelijker gemaakt kan worden binnen het huidig systeem. Is hier
onderzoek naar gedaan? De Minister maakt de vergelijking met het
buitenland, met name binnen Europa. De leden van deze fractie vragen de
Minister meer inzicht te geven in de promotietrajecten in met Nederland
vergelijkbare landen. Welk percentage van de PhD’s2 is in dienst van de
universiteit en welk percentage «studeert» als PhD? Is van laatstgenoemde groep bekend op welke wijze zij in hun levensonderhoud
voorzien? Op welke wijze functioneert het «internationale systeem» in de
ogen van de Minister beter dan het Nederlands systeem? Kan de Minister
onder elkaar zetten waar de studentpromovendus en de werknemerpromovendus van elkaar gaan verschillen? Deze leden zien de exacte
verschillen graag duidelijk toe gelicht.

2

PhD.: Philosophiae Doctor.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 288, nr. 437

4

De leden van de CDA-fractie lezen in het ontwerpbesluit dat niet alleen
Nederland één van de weinige landen is die nog niet een derde cyclus
had, maar dat het ook in het buitenland veelal mogelijk is om een
werknemer met een breder doel aan te stellen dan alleen promoveren en
lesgeven. In het kader van het aantrekkelijker maken van het promoveren
vragen deze leden dan ook aan de Minister waarom deze mogelijkheid
niet ook wordt meegenomen in dit experiment.
4. Vormgeving
De leden van de PvdA-fractie lezen dat universiteiten vrij zijn in de
vormgeving van de promotietrajecten. Ook over de hoogte van de
beloning van promotiestudenten zijn geen afspraken gemaakt, zo lezen
deze leden. Is de Minister bereid om een minimumvergoeding voor
promotiestudenten, ter hoogte van het nettosalaris van een
promovendus-werknemer, toch nog te verankeren? Zo nee, waarom niet?
Ook horen de leden graag of promovendi altijd de keuze krijgen tussen de
verschillende promotietrajecten? En zo nee, hoe wordt voorkomen wordt
dat zij in een traject worden gedwongen door een universiteit c.q.
faculteit. Immers, de positie en keuzevrijheid van aankomende promovendi dient afdoende geborgd te zijn. Deelt de Minister deze opvatting?
De leden vragen of het zo kan zijn dat de looptijd van de beurs die een
promotiestudent ontvangt, korter zou kunnen zijn dan de mogelijke duur
van het promotietraject. En zo nee, waarom is dit dan niet nadrukkelijk
vermeld in de nota van toelichting, zo vragen deze leden.
De leden van de CDA-fractie vragen naar de andere aspecten van de
promotiestudenten. Immers, zij bouwen geen sociale voorzieningen op
tijdens hun promotie en hebben daarmee in opbouw van pensioen en
rechten ten aanzien van werkloosheidsuitkeringen en bijstand een minder
gunstige positie dan de werknemers-promovendi. Deze leden verkrijgen
hier graag een toelichting op. Bevordert dit dan toch niet onbedoeld de
tweedeling in eersterangs- en tweederangstrajecten waar de Raad van
State ook al eerder op wees, en waarbij de meest succesvolle kandidaten
met de meest gewilde promotieonderzoeken werknemer-promovendi
worden en de minder gewilde kandidaten promotiestudent worden? De
leden ontvangen hier graag een nadere toelichting op.
De leden van de SP-fractie vragen waarop de opvatting is gebaseerd dat
«dankzij het ontbreken van een dienstverband» beter onderzoek mogelijk
zou zijn. Is het niet juist van groot belang dat voor het verrichten van
onderzoek de tijd en ruimte geboden wordt, wat het geval is wanneer het
onderzoek is ingebed in een dienstverband? De leden verkrijgen graag
een toelichting op dit punt. Op welke wijze wordt erop toegezien dat bij de
inrichting van het experiment op de universiteiten de financiële ondersteuning en de duur van het promotietraject op orde is? Kan er tussentijds
worden ingegrepen wanneer deze in de praktijk onvoldoende blijken, zo
vragen deze leden.
De leden wijzen erop dat wat betreft de bekostiging aan de universiteiten
de Minister stelt dat promotiestudenten geen gewone studenten zijn en de
universiteit dus geen rijksbijdrage ontvangt voor deze groep, terwijl aan
de andere kant deze studenten wel opeens als student worden gezien
door de Minister wanneer het aankomt op het voorzien in hun levensonderhoud. De leden ontvangen graag een reactie op dit punt.
De lezen van de D66-fractie merken op dat werknemers die promoveren
dikwijls diverse taken verrichten voor de universiteit, waarbij onderwijs
een belangrijke taak is. Staat het universiteiten vrij om promotiestudenten
in te zetten voor universitaire onderwijstaken en zo ja, vindt de Minister
dit wenselijk? Als derde fase studenten voor universitair onderwijs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 288, nr. 437

5

worden ingezet, zullen universiteiten hiervoor dan ook de gebruikelijke
didactische ondersteuning bieden aan promovendus-studenten?
De leden merken op dat de Minister beschrijft dat studenten al in de
tweede fase van hun studie, bijvoorbeeld tijdens een research master,
kunnen aanvangen met het promotieonderzoek. Echter, dergelijke
studenten hebben volgens het ontwerp-Besluit geen recht op een beurs
uit het profileringsfonds. Creëert de Minister hiermee geen financiële
prikkel voor universiteiten om alle promotiestudenten al tijdens hun
master opleiding te laten starten met hun promotieonderzoek en is dit
wenselijk voor de kwaliteit van het master onderwijs, zo vragen zij.
5. Rechten
De leden van de SP-fractie vragen of er harde afspraken met de universiteiten zijn gemaakt, of nog gemaakt gaan worden, over de vaststelling van
de hoogte van de beurzen. Er wordt nu gesproken van uitgangspunten,
maar in hoeverre kunnen individuele universiteiten of opleidingstrajecten
hier van afwijken? Krijgt iedere promotiestudent deze beurs en gaat deze
voor iedere promotiestudent even hoog zijn? Verder vragen zij welk
aandeel deze beurzen gaan hebben op het profileringsfonds. Op welke
wijze wordt het budget van de profileringsfondsen opgehoogd? Zijn de
universiteiten verantwoordelijk voor de noodzakelijke ophoging, en zo ja
welke gevolgen heeft dat voor hun begroting? De leden wijzen erop dat er
met de invoering van het leenstelsel meer beroep gedaan zal worden op
hetzelfde profileringsfonds. Zij wijzen erop dat de Minister een systeemverantwoordelijkheid heeft om in te staan voor voldoende budget om te
kunnen voorzien in alles wat aan universiteiten wordt gevraagd.
De leden vragen waaruit het onderwijs zal bestaan waaraan de promotiestudent zal deelnemen. Gaan alle promotiestudenten collegegeld betalen?
Wanneer deze promovendi collegegeld moeten betalen, dienen zij
daarvoor net zoveel onderwijs te ontvangen als reguliere studenten. Hoe
gaat dan de verhouding onderwijs en onderzoek eruit zien? Heeft het
onderwijs de nadruk, of het doen van onderzoek, zo vragen de leden.
Verder vragen deze leden wat wordt geregeld inzake het instellingscollegegeld. In welke gevallen zou het promotie/onderwijstraject gezien
kunnen worden als tweede studie, waarvoor het instellingscollegegeld
moet worden betaald, zo willen de leden weten.
De leden van de CDA-fractie maken zich zorgen over de keuze om de
beurzen voor de promotiestudenten uit het profileringsfonds te betalen.
Nu is er al grote druk op deze Fondsen en deze leden zijn bevreesd dat er
niet voldoende geld overblijft in deze Fondsen voor de financiële
ondersteuning van studenten met een beperking of ziekte, zwangerschap
of andere schrijnende gevallen, of bijvoorbeeld de sporttalenten. Tevens
ontvangen de leden ook graag een nadere toelichting waarom niet voor
een andere dekking is gekozen, bijvoorbeeld dekking door de opbrengsten
uit het leenstelsel.
De leden van de D66-fractie lezen dat het derde fase onderwijs is
vrijgesteld van de wettelijke bepaling met betrekking tot de inhoud van
het onderwijs. Derde fase studenten betalen echter wel het wettelijke
collegegeld en mogen hiervoor in de plaats ook kwalitatief goed
onderwijs verwachten. De Minister beschrijft in haar nota van toelichting
dat onder promotieonderwijs wordt verstaan: «onderwijs gericht op
onderzoeksvaardigheden en generieke vaardigheden ten behoeve van de
positie op de arbeidsmarkt van de student». In het buitenland is het niet
ongebruikelijk dat promovendus-studenten colleges volgen in hun
vakgebied. Valt dergelijke onderwijs ook onder de beschrijving van de
Minister en zo nee, waarom niet? Daarnaast vragen de leden waar
studenten met eventuele conflicten over het aangeboden onderwijs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 288, nr. 437

6

terecht kunnen als tevens de wettelijke bepalingen met betrekking tot de
examencommissie niet van toepassing zijn.
6. Evaluatie
De leden van de SP-fractie wijzen op de kritiek van de Raad van State. Ook
deze leden vrezen net als de Raad van State voor verdringing. Deze leden
wijzen er op dat eerdere pogingen om promovendi als student te
behandelen onsuccesvol bleken. Op welk punt zal de Minister besluiten te
stoppen met dit experiment? Met andere woorden, zijn er naar mening
van de Minister scenario’s denkbaar die aanleiding geven het experiment
voortijdig te beëindigen? Graag ontvangen de leden een verdere
toelichting op deze mogelijke scenario’s.
Wanneer, zo vragen de leden, blijkt dat dit experiment nadelig uitpakt voor
Nederlandse studenten en promovendi, maar voordelen heeft voor
buitenlandse studenten en promovendi, kan de Nederlandse student en
promovendus in dat geval zeker zijn van de steun van de eigen Minister?
Verder merken de leden op dat zij vragen in de evaluatie missen die zich
richten op de promovendi zelf. Hoe ervaren de promotiestudenten het
traject in brede zin zelf? Vinden zij dat zij voldoende (financiële) ruimte
hebben om te promoveren? Hoe ervaren zij de verhouding onderwijs en
onderzoek? Dezelfde soort vragen zouden gevraagd moeten worden aan
werknemer-promovendi, om tot een goed vergelijk in tevredenheid te
kunnen komen.
De leden vragen waaruit de tussentijdse evaluatie zal bestaan. Op welke
vragen zal dan antwoord gegeven worden, zo vernemen deze leden
graag.
De leden van de CDA-fractie zijn benieuwd naar de effecten door
verdringing van de werknemer-promovendi door de promotiestudenten in
de eerste tussentijds (en latere) evaluaties. Er zal naar de mening van deze
leden zeer nauwlettend in de gaten moeten worden gehouden of de
universiteiten vanwege financiële voordelen en arbeidsmarktrechtelijke
voordelen vaker zullen kiezen voor een promotiestudent dan een
werknemer-promovendus. Deze leden zijn dan ook benieuwd hoe de
Minister wil gaan onderzoeken of dit effect plaatsvindt, gezien de
maximering van 2.000 promovendi-studenten. Gaarne ontvangen deze
leden een nadere toelichting.
7. Deelname
De leden van de PvdA-fractie hebben zorgen over de omvang van het
voorgestelde experiment, waarbij de komende jaren tien procent van de
promovendi een promotiestudent kan zijn. Is de Minister van mening dat
bij een dergelijke omvang nog wel gesproken kan worden over een
experiment? Waarom is er niet voor gekozen om de omvang te beperken
tot tien procent van het totaal aantal werknemer-promovendi (de
voormalige assistent in opleiding)? Is er daarnaast per faculteit ook een
begrenzing op het maximale aantal promotiestudenten dat zij aanstellen?
De leden zouden het namelijk zorgelijk vinden als op sommige instellingen c.q. faculteiten het aantal promotiestudenten te groot zou worden
en/of het aantal werknemer-promovendi zou overstijgen. Dit zou het
experimentele karakter van de voorgestelde maatregel ook ernstig
ondergraven, zo zijn deze leden van mening.
De leden lezen dat wanneer het aantal gehonoreerde aanvragen het totaal
aantal promotieplaatsen van 2.000 in 2018 niet heeft bereikt er dan een
nieuwe aanvraagronde kan worden opengesteld. Echter, als het aantal
aanmeldingen niet het voorgestelde maximum zou halen, kan dan niet
worden gesteld dat het experiment als zodanig niet is geslaagd, zo vragen
deze leden. Immers, een beperkt animo bij universiteiten zou hier op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 288, nr. 437

7

kunnen wijzen, deelt de Minister deze opvatting? En zo nee, waarom niet?
Aanvullend horen de leden graag of alle universiteiten deel willen nemen
aan het experiment met promotieonderwijs. En zo nee, welke instellingen
nemen geen deel en waarom zien zij af van deelname? En is er ook een
minimumaantal aanmeldingen geformuleerd? Want als er slecht zeer
beperkte animo is vanuit aspirant-promovendi en/of instellingen, dan lijkt
het de leden niet meer dan logisch om het experiment te heroverwegen.
De leden van de SP-fractie merken op dat de omvang van het experiment
meer weg lijkt te hebben van een gefaseerde invoer, dan van een
daadwerkelijke experiment. Een deelnamemaximum van tien procent is
erg hoog voor een experiment met een looptijd van acht jaar, waarvan de
uitkomsten onzeker zijn en met een groot risico op nadelige effecten. Zij
vragen om een reactie. Ook vragen zij waarom niet is gekozen om van tien
procent van de daadwerkelijke (werknemer-)promovendi uit te gaan,
waarmee de omvang van het experiment geen 2.000 maar rond de 750
studentpromovendi zou omvatten. Verder vragen deze leden wat het
gevolg is wanneer er onvoldoende belangstelling blijkt vanuit de
universiteiten om zich aan te melden voor dit experiment. Zal de Minister
dan overgaan tot het aanwijzen van instellingen en opleidingen, of wordt
dit experiment dan afgeblazen? Ook wijzen de leden op de medezeggenschapsraden. Wat is het gevolg wanneer de medezeggenschap niet
instemt met deelname? Betekent dat dat de betreffende universiteit niet
zal deelnemen aan het experiment, zo vragen deze leden.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen de Minister uit te leggen
waarom is gekozen voor 2.000 beschikbare plekken. De leden vragen of dit
experiment niet te groot is, als je weet dat in 2013 zo’n 8.700 promovendi
in dienst van Nederlandse Universiteiten waren (volgens VSNU3).
8. Adviezen en overleg
De leden van de SP-fractie vragen de Minister te reageren op de berichtgeving4, namelijk dat meerdere universiteiten, medezeggenschapsraden
en verschillende promovendi- en studentenorganisaties, als ook verschillende vakbonden, hebben aangegeven voorliggend experiment zeer
onwenselijk te vinden en niet van plan zijn in te stemmen met het
experiment. De leden benadrukken nogmaals de onwenselijkheid van dit
experiment en het ontbreken van draagvlak bij de direct betrokkenen. Zij
vragen de Minister van dit voorstel af te zien.
De leden van de D66-fractie lezen dat de VSNU te kennen heeft gegeven
dat de universiteiten uitgaan van een beurs die gelijk is aan het nettosalaris van een promovendus-werknemer. Artikel 9, lid 3 biedt instellingsbesturen echter de mogelijkheid de hoogte van de beurs zelf te bepalen.
Acht de Minister het mogelijk en wenselijk dat een deel van de
promovendus-studenten een beurs zullen ontvangen die fors lager ligt dat
het netto-salaris van een promovendus-werknemer?
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat enkele belangrijke
vakbonden en andere partijen, zoals de Radboud Universiteit Nijmegen,
zich verzetten tegen dit experiment. Hoe duidt de Minister de kritiek van

3

VSNU: Vereniging van Samenwerkende Nederlandse Universiteiten; http://www.vsnu.nl/
f_c_personeel_downloads.html.
4
http://www.cursor.tue.nl/nieuwsartikel/artikel/niet-alle-universiteiten-voelen-voor-experimentstudentpromovendi/ http://www.vawo.nl/vakbonden-promovendi-en-studenten-bundelenkrachten-tegen-experiment-met-beurspromovendi/_ http://www.hetpnn.nl/on-wetenschappelijkexperiment-met-promovendi/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 288, nr. 437

8

de vakbonden en gaat ze nog daarover nog met de vakbonden in gesprek,
zo vragen de genoemde leden.
II. Reactie van de Minister
1. Algemeen
Ik neem op deze plaats kennis van de algemene standpunten van de leden
van de diverse fracties. Op de gestelde vragen zal ik hierna ingaan.
2. Inleiding
De leden van de PvdA-fractie lezen dat het experiment met promotiestudenten als een mogelijkheid wordt gezien om onze internationale
toppositie als kennissamenleving te borgen. Zij vragen of hierbij een
kwantitatief of een kwalitatief argument leidend is.
De leden van de SP-fractie willen graag een preciezere toelichting op de
wijze waarop een meer divers aanbod van gepromoveerden, en dan
vooral beurspromovendi, de Nederlandse kenniseconomie zal versterken.
De kwaliteit van de huidige promoties is goed. Dit experiment is dan ook
niet in de eerste plaats opgezet om hierin verbetering aan te brengen. Bij
de voorbereiding van gepromoveerden op de arbeidsmarkt ten behoeve
van onze kennissamenleving is wel aan kwaliteit te winnen. Dat is een van
de doelen van het experiment. Meer differentiatie in de promotievormen
kan daarnaast een toename van het aantal promotieplaatsen opleveren.
Door een «derde cyclus» in het Nederlands hoger onderwijs kan de
aantrekkelijkheid van promoveren voor zowel Nederlandse als buitenlandse studenten groter worden. Het is daarom een combinatie van
kwalitatieve en kwantitatieve argumenten die de directe aanleiding vormt
voor de introductie van het experiment.
De leden van de PvdA-fractie merken op dat we onze toppositie als
kennissamenleving ontlenen aan de kwaliteit van ons wetenschappelijk
onderwijs en onderzoek, zoals ook wordt opgemerkt in de «Wetenschapsvisie 2025». Zij vragen hoe het experiment zou kunnen bijdragen aan het
versterken van de kwaliteit van het onderzoek.
De kwaliteit van ons wetenschappelijke onderwijs en onderzoek is goed
en staat niet ter discussie. Voor de promotiestudenten gelden dezelfde
kwaliteitsnormen als voor de andere promovendi. De kwaliteit blijft dus
geborgd.
Tegelijkertijd is in de kabinetsbrief «Werken aan groei» (Kamerstuk 34 000,
nr. 4) de behoefte aan meer talent in Nederland geformuleerd ten behoeve
van een wendbare economie, hetgeen vraagt om meer gepromoveerden
in het bedrijfsleven en bij de rijksoverheid en een betere aansluiting van
de promotieopleiding op de latere loopbaan van promovendi, ook buiten
de wetenschap. In de Wetenschapsvisie 2025 is in relatie hiermee
geconstateerd dat aanwas van jonge onderzoekers cruciaal is voor ons
wetenschappelijk systeem. Evenzeer is belangrijk dat uitstroom van
onderzoekers naar de kennissamenleving plaatsvindt. In de Wetenschapsvisie is ook geconstateerd dat het Nederlandse promotiestelsel ten
opzichte van het overgrote deel van de ons omringende landen weinig
differentiatie kent. Die landen kennen promovendi met een studentstatus.
Het voordeel dat we bereiken met meer differentiatie in het Nederlandse
promotiestelsel door de uitbreiding daarvan met een derde cyclus voor de
promotiestudent is dat we daarmee een aansluiting bewerkstelligen met
wat in andere landen gebruikelijk is. Dit kan Nederland als promotieland
voor buitenlands toptalent aantrekkelijker maken. Door de combinatie met
onderwijs dat de positie op de arbeidsmarkt verbetert kan promoveren
aantrekkelijker worden voor afgestudeerden die onderzoektalent bezitten
maar onderzoek en promotie eerder niet in overweging namen, omdat zij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 288, nr. 437

9

geen academische carrière ambiëren. Door de mogelijkheid van vrijheid in
de keuze van een onderzoeksonderwerp kan promoveren ook nog
aantrekkelijker worden voor creatieve talenten met innovatieve onderzoekideeën die in de samenleving voor waardevolle toepassingen kunnen
zorgen.
De leden van de PvdA-fractie vernemen graag nogmaals de kritiekpunten
van de Raad van State op promotieonderwijs toen dit deel uitmaakte van
het wetsvoorstel Kwaliteit in verscheidenheid. Op grond van die kritiekpunten is destijds afgezien van promotieonderwijs. Op welke punten is
aan de opmerkingen van de Raad van State tegemoet gekomen binnen
het huidige experiment.
De Afdeling advisering van de Raad van State heeft destijds in haar advies
over het onderdeel promotieonderwijs van het wetsvoorstel Kwaliteit in
verscheidenheid (Kamerstuk 33 519, nr. 4) op een aantal risico’s gewezen
die verbonden kunnen zijn aan grootschalige invoering van promotieonderwijs. Zij heeft gewezen op het risico dat werknemer-promovendi door
promotiestudenten worden verdrongen, dat promoveren minder
aantrekkelijk wordt en dat er een onderscheid ontstaat tussen eersterangs
en tweederangs promotietrajecten. Dit kan volgens de Afdeling afbreuk
doen aan de kwaliteit van het promotiestelsel. De Afdeling plaatste deze
bedenkingen in het kader van het wetsvoorstel dat zag op structurele
invoering van het promotieonderwijs. Het kabinet heeft deze bezwaren
serieus genomen. Omdat hij toch belangrijke voordelen van promotieonderwijs ziet en tegelijkertijd geen onomkeerbare structurele stappen wil
nemen, wordt voorgesteld daarmee eerst op beperkte schaal te experimenteren. Het experiment zal grondig en onafhankelijk worden geëvalueerd. Mochten de door de Afdeling geschetste mogelijke effecten zich
voordoen, dan zal dit uit de evaluatie blijken. Aan de hand van de
evaluatie wordt besloten of een voorstel voor wettelijke verankering van
het promotieonderwijs bij uw Kamer wordt ingediend. Na twee jaar vindt
een tussenevaluatie plaats. Lopende het experiment kan ik het experiment
bij een of meer deelnemende universiteiten geheel of gedeeltelijk
stopzetten wanneer, bijvoorbeeld bij de tussenevaluatie, blijkt dat het
ernstig nadelige effecten op het onderzoekklimaat bij een of meer
universiteiten tot gevolg heeft.
Deze leden onderschrijven de opvatting dat er vooral in het onderwijs
behoefte is aan meer hoogopgeleiden; docenten die een hbo- of
wo-master hebben behaald of gepromoveerd zijn. Graag horen zij hoe
groot het animo onder promovendi nu is om voor de klas te gaan staan na
afronding van een promotietraject.
Het CBS heeft recent een enquête uitgezet onder 42.200 werkende
gepromoveerden.5 Van de ondervraagden werken er 8.700 als docent, dat
is 20,7%. Van die 20,7% werkt 17,4% in het hoger onderwijs. Er is dus
zeker animo voor een loopbaan in het onderwijs onder werkende
gepromoveerden, wat het aannemelijk maakt dat hetzelfde voor nieuwe
promovendi geldt.
Is het perspectief van het docentschap aantrekkelijk genoeg volgens de
Minister, zo vragen deze leden.
Ja. Het feit dat nu bijna 1/5 van de promovendi na het promotietraject aan
de slag gaat als docent, duidt erop dat het voor hen één van de aantrekkelijke opties is. In de diverse onderwijssectoren wordt gestimuleerd
onderzoek en de onderwijspraktijk dichter bij elkaar te brengen. Promovendi kunnen hier een goede rol in vervullen. Dit draagt bij aan een
aantrekkelijk perspectief voor promovendi om na hun promotietraject als
docent aan het werk te gaan. In de pilot postdoc-vo bijvoorbeeld krijgen
5

Statistics Netherlands, CDH 2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 288, nr. 437

10

gepromoveerde vo-docenten een aparte functie binnen een vo-school als
postdoc. In deze functie combineren zij lesgeven met onderzoekstaken.
Het combineren van lesgeven en promoveren wordt op verschillende
manieren gestimuleerd. Zo is er de pilot promodocs waarbij promovendi
aan de universiteit lesgeven op een po- of vo-school gedurende hun
promotie. Deze promovendi hebben 60% tijd voor promotie en 40% voor
lesgeven. Niet alleen wordt ingezet op promovendi die naast hun
promotietraject les gaan geven, er bestaan ook programma’s waarmee
docenten worden gestimuleerd om naast het lesgeven te promoveren.
Een voorbeeld hiervan is de promotiebeurs, waardoor intussen 166
docenten gestart zijn met hun promotieonderzoek. In het programma
dudoc-alfa worden bevoegde vo-docenten en lerarenopleiders in de
gelegenheid gesteld om naast hun baan in het onderwijs promotieonderzoek uit te voeren op het terrein van de vakdidactiek van de geesteswetenschappen.
Dat ook de instellingen de rol van masters en promovendi in het
onderwijs willen vergroten, blijkt uit de ambities die hierover zijn
neergelegd in de verschillende sectorakkoorden en de prestatieafspraken.
Een en ander betekent dat, wanneer door het creëren van promotieonderwijs het aantal promovendi toeneemt, dit ook een impuls kan
betekenen voor de rol van promovendi in het hele onderwijs van primair
tot en met hoger onderwijs. In het bijzonder kan de voorbereiding op een
loopbaan in het onderwijs een onderdeel zijn van de ruimte die de
promotiestudent geniet voor bredere vorming en oriëntatie op de
arbeidsmarkt, bijvoorbeeld in de vorm van onderwijsstages op
vo-scholen.
De leden van de SP-fractie vragen waarom het versterken van de
kenniseconomie en een goede aansluiting met de arbeidsmarkt niet
kunnen plaatsvinden binnen het huidige promotiestelsel. Zij willen ook
graag weten waarom promotiestudenten een betere aansluiting op de
arbeidsmarkt zouden hebben dan werknemer-promovendi.
Gepromoveerden zijn nu vaak zeer gespecialiseerd, wat ook noodzakelijk
is voor baanbrekend onderzoek binnen een specifiek onderzoeksveld. En
het opleidingstraject van de promovendus is nu vaak alleen op een
academische carrière gericht en niet zozeer op een carrière buiten de
academische wereld en de ontwikkeling van breed inzetbare vaardigheden. Dit is uit recent onderzoek van het Rathenau Instituut weer
gebleken.6 Binnen het huidige promotiestelsel zit weinig rek voor een
bredere voorbereiding op de arbeidsmarkt. In de regel heeft een
werknemer-promovendus een dienstverband van vier jaar om te
promoveren. Het percentage dat binnen deze termijn ook promoveert is
laag. Er is geen ruimte om gedurende het huidige promotietraject meer
aandacht te besteden aan generieke vaardigheden en de voorbereiding op
de arbeidsmarkt.
Ook het ontvangen van onderwijs is nu binnen een promotietraject niet
vanzelfsprekend. Het experiment biedt de promotiestudent in een derde
cyclus recht op onderwijs waarvan het aanleren van brede vaardigheden
ten behoeve van zijn positie op de arbeidsmarkt deel moet uitmaken. Door
het ontbreken van een dienstverband met de universiteit, waar over het
algemeen verplichte onderwijstaken onderdeel van zijn, kan de promotiestudent meer tijd besteden aan het aanleren van deze brede vaardigheden
en onderzoekvaardigheden. Wetenschappelijk kennis kan zo binnen de
kennissamenleving optimaal worden benut.
Het promotieonderwijs biedt de mogelijkheid een breed palet aan
vaardigheden te ontwikkelen. Niet alleen vaardigheden die van belang zijn
voor de onderzoeksactiviteiten maar ook generieke vaardigheden die
6

De Goede, M., Belder, R. & De Jonge, J., 2014. Promoveren in Nederland. Motivatie en
loopbaanverwachtingen van promovendi, Den Haag, Rathenau Instituut.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 288, nr. 437

11

bijdragen aan een optimale voorbereiding op de arbeidsmarkt buiten de
academische omgeving en die bijdragen aan de veerkracht van de
gepromoveerde werknemer in de kennissamenleving. Het onderwijstraject waaraan promotiestudenten deelnemen zal dus onder andere
gericht zijn op het voorbereiden van de student op de postacademische
loopbaan.
En de leden van de SP-fractie wijzen mij, omdat zij menen dat de
kenniseconomie is gebaat bij gedegen onderzoek, erop dat werkomstandigheden die van belang zijn om tot goed en gedegen onderzoek te
kunnen komen nu voor een groot deel van de promovendi dreigen te
verdwijnen.
Ik steun de opvatting van de leden van de SP-fractie dat de kenniseconomie is gebaat bij gedegen onderzoek en dat dit onder goede omstandigheden moet kunnen plaatsvinden. Dat is bij promotiestudenten het
geval. De promotiestudent heeft voor zijn onderzoek recht op toegang tot
de onderzoeksfaciliteiten en krijgt begeleiding van een promotor.
Daarnaast heeft hij in het kader van zijn recht op onderwijs toegang tot
studentvoorzieningen en recht op begeleiding. Hij heeft meer zelfstandigheid bij de inhoudelijke keuze voor het promotieonderwerp en hij heeft
een grotere zelfstandigheid in het promotietraject zelf. Hij heeft recht op
een beurs uit het profileringsfonds waarmee hij in zijn levensonderhoud
kan voorzien. De promotiestudent valt op eenzelfde wijze als een
bachelor- en masterstudent onder de werking van de Arbowet, zodat hij
ook onder goede omstandigheden onderzoek kan doen en onderwijs kan
volgen.
De leden van de GroenLinks-fractie zijn van mening dat promovendi
primair beschouwd moeten worden als werknemers met de daarbij
horende arbeidsvoorwaarden. Zij vragen nader uit te leggen hoe dit
experiment leidt tot meer kwaliteit van onderzoek en hoe dit experiment
meer kansen biedt voor aankomende promovendi.
Allereerst wijs ik erop dat in het Nederlandse stelsel niet alle promovendi
werknemer zijn. De werknemer-promovendus (de voormalig assistent in
opleiding) is in dienst van de universiteit en verricht naast de werkzaamheden voor zijn proefschrift veelal ook werkzaamheden voor de universiteit. Naast de werknemer-promovendus kent Nederland de zogenoemde
buitenpromovendus, die meestal niet werkzaam is bij de universiteit. Deze
schrijft – onder begeleiding van een promotor – een proefschrift aan de
universiteit maar heeft verder geen financiële relatie met de universiteit.
Daarnaast zijn er – veelal buitenlandse – promovendi die promoveren met
een beurs van een andere instantie dan de universiteit.
Voor het overige verwijs ik naar mijn antwoord op de vraag van de
PvdA-fractie hoe het experiment zou kunnen bijdragen aan het versterken
van de kwaliteit van het onderzoek in het kader van onze internationale
toppositie als kennissamenleving.
3. Achtergrond
De leden van de PvdA-fractie zouden een ontwikkeling waarin een
kandidaat-promovendus als gevolg van het experiment meer mogelijkheden krijgt om een eigen onderzoeksvoorstel uit te voeren omarmen en
vragen mij om of ik bereid ben hierop toe te zien tijdens en na afloop van
het experiment en op welke wijze ik dat zal doen.
Met de PvdA-fractie hecht ik zeer aan de mogelijkheid zelf een eigen
onderzoekvoorstel uit te werken. In het ontwerp-Besluit is vastgelegd dat
bij de eindevaluatie door bevraging van (gepromoveerde) promotiestudenten en andere betrokkenen zal worden onderzocht in hoeverre zij de
mogelijkheid hebben gehad om zelf een promotieonderwerp te kiezen. In

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 288, nr. 437

12

de nota van toelichting is vermeld dat dit aspect ook in de tussenevaluatie
na twee jaar aan de orde zal komen.
Deze leden vragen of het realiseren van meer eigen voorstellen voor
promotietrajecten kan worden toegevoegd als vierde doelstelling van het
onderhavige experiment.
Ik beschouw meer ruimte voor eigen onderzoeksvoorstellen als een van
de voordelen van promotieonderwijs. Ik ben graag bereid dat als vierde
doelstelling in het Besluit op te nemen. Maar dit hoeft niet voor 100
procent te gelden. Immers, niet alle promovendi willen een eigen
onderwerp inbrengen. Als het gaat om een onderwerp uit de universitaire
onderzoeksagenda vind ik wel dat de promotiestudent desgewenst
invloed moet hebben op de vraagstelling voor het onderzoek en de
vormgeving daarvan.
Ook vragen de leden van de PvdA-fractie mij of ik een streefcijfer heb voor
het aantal eigen voorstellen dat ik verwacht dat ingediend en gehonoreerd
zal worden en wanneer ik op dit punt, bij welk percentage, van een succes
spreek.
Ik verwijs naar het antwoord op de voorgaande vraag van deze leden. Ik
zal de mogelijkheid om een eigen onderzoeksonderwerp in te brengen als
vierde doelstelling in het ontwerp-Besluit opnemen. Een percentage geeft
een te simplistisch beeld van de werkelijkheid: het gaat erom dat de
onderzoeker zijn creativiteit en invloed kan laten gelden op de
verscheidene momenten dat hij dat waardevol acht. Als gezegd, dat kan,
naast eigen onderzoekvoorstellen, ook door een eigen vraagstelling in te
brengen binnen een groter onderzoeksproject. Ik wil in de tussenevaluatie
en de eindevaluatie wel nagaan hoeveel promovendi bezig zijn op basis
van eigen onderzoeksvoorstellen en wat de kwaliteit daarvan is. Ook zal ik
hen bevragen over hoe zij de invloed die zij hebben gehad over hun
gehele onderzoeksproces hebben ervaren.
De leden van deze fractie wijzen op de volgende passage uit de nota van
toelichting bij het ontwerp-Besluit experiment promotieonderwijs:
«De promotiestudent kan dankzij het ontbreken van een dienstverband
veel tijd besteden aan het verrichten van onderzoek en daarnaast ook
meer generieke vaardigheden ontwikkelen. Zo kan in het promotieonderwijs aandacht worden besteed aan het ontwikkelen van een brede
oriëntatie op de wetenschap en haar rol in de maatschappij, zodat de
onderzoekvaardigheden goed kunnen worden aangewend in sectoren
buiten de universitaire wereld.»
Zij vragen of dit binnen het huidige stelsel niet of niet voldoende kan.
Welke beperkingen kent het huidige stelsel? Zij zijn met dergelijke
beperkingen niet bekend.
Deze vraag komt erg overeen met de vraag van de leden van de SP-fractie
waarom het versterken een goede aansluiting met de arbeidsmarkt niet
kan plaatsvinden binnen het huidige promotie-stelsel. Ik verwijs daarom
naar mijn antwoord op die vraag.
De leden van de PvdA-fractie vragen of de vermelding in het ontwerpBesluit dat het experiment tevens een uitgelezen kans is om vwo-scholen
met promovendi in aanraking te brengen, betekent dat promotiestudenten
moeten studeren, promoveren en doceren. Als dit het geval is, willen zij
graag weten welke belasting dit met zich meebrengt. En zo niet, dan
vragen zij hoe deze opmerking geïnterpreteerd dient te worden.
Het promotieonderwijs biedt ruimte om, naast studeren en promoveren,
vaardigheden te ontwikkelen die kunnen bijdragen aan de inzetbaarheid
van de gepromoveerde werknemer binnen de samenleving. Daaronder
vallen ook didactische vaardigheden. Stages op bijvoorbeeld vwo-scholen
kunnen deel uitmaken van het promotieonderwijs. Dergelijke stages

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 288, nr. 437

13

bieden de promotiestudent de kans om zich voor te bereiden op of kennis
te maken met een eventuele toekomstige functie in het onderwijs en
bieden andersom de vwo-scholen de mogelijkheid om in aanraking te
komen met een promovendus. Het gaat daarbij nadrukkelijk om een
mogelijkheid en niet om een verplichting voor elke promotiestudent. In de
toelichting op het ontwerp-Besluit staat dat de universiteit moet zorgen
dat het promotieonderwijstraject voor een gemiddelde promotiestudent
binnen een redelijke termijn is af te ronden. Ten aanzien van de regels
waarin de decaan de vormgeving van het promotieonderwijs vastlegt,
heeft de medezeggenschap instemmingsrecht. Zodoende is de «studeerbaarheid» van het promotieonderwijstraject gewaarborgd.
Deze leden merken op dat het op kwantiteit concurreren voor een land als
Nederland mogelijk noch wenselijk is. Zij stellen dat binnen het huidige
stelsel de status van werknemer van een promovendus er juist voor zorgt
dat het voor toptalent na de opleiding aantrekkelijk is om promotieonderzoek uit te voeren. Zij vragen naar het risico dat toptalenten straks
direct na de opleiding de arbeidsmarkt betreden in plaats van voor een
promotietraject te kiezen. Zij vragen of toptalenten interesse hebben in
een promotietraject waarbij zij geen werknemersstatus hebben.
Het promotieonderwijs is een extra optie die aan de bestaande promotievormen wordt toegevoegd. Universiteiten behouden de mogelijkheid om
werknemer-promovendi en buitenpromovendi aan te trekken, maar
krijgen de ruimte om binnen het experiment aan een beperkt aantal
promovendi een studentenstatus te verlenen. Het aantal promotiestudenten blijft verreweg onder het aantal promovendi dat op andere wijze
aan de universiteit is verbonden. De universiteit zal uit meerdere vormen
kunnen kiezen als zij een promotieplaats openstelt. Omdat elke vorm zijn
eigen voor- en nadelen heeft, kan voor toptalenten een promotieonderwijsplaats juist aantrekkelijk zijn.
Daarnaast vragen deze leden of bij de evaluatie van het experiment wordt
onderzocht of de toptalenten kiezen voor de optie om te promoveren als
promotiestudent.
Ik zal bij de eindevaluatie in de bevraging van de betrokkenen aan de
universiteit laten opnemen in hoeverre universiteiten door het experiment
met promotieonderwijs toptalenten voor promotie aan hun instelling
hebben kunnen binden.
De leden van de PvdA-fractie vragen of ik de mening deel dat het streven
naar een grotere vergelijkbaarheid met promotiestelsels in andere
Europese landen niet ten koste mag gaan van de eigenheid van ons
onderwijsstelsel en dat we de kenmerken die ons onderwijs- en onderzoekstelsel in positieve zin onderscheiden van andere landen dienen te
behouden. En zo ja, of ik de werknemer-promovendus als een positief
kenmerk van ons stelsel van wetenschappelijk onderwijs en onderzoek zie.
Ja. Met dit experiment wordt aan ons huidige onderwijs- en onderzoekstelsel een nieuwe variant toegevoegd. Meer differentiatie in het
Nederlandse promotiestelsel door het mogelijk maken van promotieonderwijs kan het Nederlandse promotiestelsel aantrekkelijker maken. De
positieve kenmerken van ons huidige stelsel worden daarbij behouden,
maar tegelijkertijd wordt de vergelijkbaarheid met andere Europese
landen wat groter. Zij kennen veelal een meer divers stelsel, waarvan
promotieonderwijs onderdeel uitmaakt. Door het promotieonderwijstraject bij wijze van experiment mogelijk te maken, kan bij de evaluatie
worden gemeten of en in hoeverre de beoogde doelstellingen zullen
worden gerealiseerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 288, nr. 437

14

De leden van de SP-fractie vragen mij waarop de opvatting is gebaseerd
dat met het beurzensysteem het promotietraject aantrekkelijker gaat
worden.
Het volgen van een promotietraject met een beurs is voor buitenlandse
afgestudeerden herkenbaar. Omdat er via de beurs meer promotieplaatsen beschikbaar komen, kan het gemakkelijker worden om voor
Nederland te kiezen als land om te gaan promoveren. Voor Nederlandse
afgestudeerden kan het promoveren aantrekkelijker worden, omdat zij
door middel van een onderwijstraject, afgestemd op hun individuele
behoeften, goed op een positie in de maatschappij worden voorbereid.
Voor beide groepen kan het promoveren ook aantrekkelijker worden als zij
de vrijheid hebben om zelf een promotieonderwerp aan te dragen. Omdat
de promotiestudenten geen arbeidsverplichtingen hebben, hebben zij
meer tijd tot hun beschikking.
Deze leden vragen verder op welke wijze het promotietraject aantrekkelijker gemaakt kan worden binnen het huidig systeem en of hier
onderzoek naar gedaan is.
Ik verwijs naar mijn voorgaande antwoord op de vraag van deze leden
waarom het versterken een goede aansluiting met de arbeidsmarkt nodig
is. De VSNU heeft aangegeven dat universiteiten doorlopend bezig zijn
om het promotietraject aantrekkelijker te maken, bijvoorbeeld door de
inbedding in Graduate Schools. Ik moedig zulke kwaliteitsverbetering
altijd aan, maar zie ook dat promotieonderwijs hier een extra impuls aan
zou kunnen geven. Het experiment concentreert zich daarom op de
mogelijke vooruitgang die door een verbreding van het systeem te
boeken valt.
Naar aanleiding van de vergelijking die in het ontwerp-Besluit wordt
gemaakt met het buitenland, vooral binnen Europa, vragen de leden van
de SP-fractie om meer inzicht te geven in de promotietrajecten in met
Nederland vergelijkbare landen. Welk percentage van de PhD’s is in dienst
van de universiteit en welk percentage «studeert» als PhD? Ook vragen zij
of van laatstgenoemde groep bekend is op welke wijze zij in hun
levensonderhoud voorzien.
Over de wijze waarop promotiestudenten in andere landen in hun
levensonderhoud voorzien zijn geen concrete gegevens bekend. De
veelheid aan promotietrajecten en de variatie aan condities waaronder
deze worden gevolgd maakt het onmogelijk om exacte cijfers over de
situatie in andere landen te geven.
Indicaties zijn te vinden in cijfers van Survey I van The European Council
of Doctoral Candidates and Junior Researchers 7 uit 2010, verkregen door
bevraging van «doctoral candidates» en «junior researchers» aan
universiteiten, andere kennisinstellingen of bedrijven in verschillende
landen van Europa, met name de tabellen I-14 en II-5.
Op de vraag of zij de full time studentstatus hebben, heeft in België 76, 7
procent van de respondenten bevestigend geantwoord, in Duitsland 59,9
procent en in Frankrijk 89,1 procent. In Nederland is dat 26,8 procent.
Op de vraag «What is your current employment situation as a doctoral
researcher?» (waaronder worden begrepen doctoral candidates, doctoral
students, aspirants, PhD-students etc.) heeft in Nederland 83,9 procent
van de respondenten geantwoord dat hij werkzaam is bij een universiteit
en 10 procent dat hij een beurs (scholarship) heeft. In België is dat 79,5
respectievelijk 28, 1 procent, in Frankrijk 54 respectievelijk 26,1 procent en
in Duitsland 58,4 respectievelijk 22,9 procent. Als het gaat om het aantal
promovendi met een studentstatus en dat met een beurs promoveert,
scoort Nederland in vergelijking met de meeste landen en ook de
7

Eurodoc Survey I, The First Eurodoc Survey on Doctoral Candidates in Twelve European
Countries, uitgevoerd in de periode december 2008 tot mei 2011, http:/www.eurodoc.net/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 288, nr. 437

15

omringende landen België, Frankrijk en Duitsland laag. Dat illustreert dat
internationaal gezien promovendi in Nederland overwegend de
werknemer-status hebben.
Dit betreft niet meer dan indicaties, omdat de verschillende landen een
niet geheel vergelijkbaar promotiesysteem kennen. Zo kun je bijvoorbeeld
in België student zijn, maar toch een contract met een universiteit hebben.
En de respondenten op de vraag naar hun «current employment
situation» konden meer dan één antwoord invullen. Er zijn dus geen
exacte gegevens.
De leden van de SP-fractie vragen op welke wijze het «internationale
systeem» beter functioneert dan het Nederlandse systeem.
Het huidige Nederlandse promotiestelsel werkt in de basis goed. Wel
kunnen we van de stelsels in andere landen leren. Zij kennen veelal een
meer divers stelsel, waarvan ook promotieonderwijs deel uitmaakt. Door,
net als in vele andere landen, promotieonderwijs aan te bieden, kunnen
universiteiten meer promotieposities aanbieden dan nu het geval is.
Daarnaast wordt het Nederlandse systeem meer vergelijkbaar met dat van
andere Europese landen, wat de aantrekkelijkheid van het Nederlandse
promotieonderwijs voor zowel Nederlandse als buitenlandse studenten
kan vergroten. Dit komt de Nederlandse kennissamenleving en concurrentiepositie en de vergelijkbaarheid met andere stelsels ten goede.
De leden van de SP-fractie vragen mij om onder elkaar zetten waar de
studentpromovendus en de werknemer-promovendus van elkaar gaan
verschillen. Zij zien de exacte verschillen graag duidelijk toegelicht.
In de CAO is bepaald dat de werknemer-promovendus eerst voor een
periode van maximaal 18 maanden wordt aangesteld om zijn geschiktheid
te beoordelen. Als dat goed verloopt, wordt het dienstverband verlengd
naar in totaal vier jaar. Is de betrokkene dan nog niet gepromoveerd, dan
kan er een verlenging van het dienstverband plaatsvinden. Daarop bestaat
geen recht, behoudens bij uitloop door zwangerschap of vergelijkbare
omstandigheden. Indien voor afloop van het dienstverband niet is
gepromoveerd, dan wordt gekeken op welke wijze het promotietraject
toch kan worden afgerond. Dat kan naast een andere baan, gedurende
wachttijd, of in eigen tijd. Op de werknemer-promovendus rust uit hoofde
van zijn dienstverband, naast het doen van zijn promotieonderzoek, een
aantal verplichtingen, zoals het begeleiden van onderzoekondersteunend
personeel, het verzorgen van onderwijs en practica en het inhoudelijk
begeleiden van studenten. Uit hoofde van zijn aanstelling c.q. arbeidscontract bouwt de werknemer-promovendus sociale zekerheidsrechten en
pensioen op. Over zijn inkomen betaalt deze werknemer loonbelasting.
Een promotiestudent kan met een beurs uit het profileringsfonds een
promotieonderwijstraject volgen. De universiteit bepaalt hoe lang de
promotiestudent recht heeft op een beurs met dien verstande dat de
medezeggenschap hierbij instemmingsrecht heeft door het instemmingsrecht op de regeling van het profileringsfonds. Met de beurs moet de
promotiestudent in zijn levensonderhoud kunnen voorzien. Ik verwijs naar
mijn eerste antwoord onder de paragraaf «vormgeving». Voor de duur
van de beurs geldt dat de redelijkheid vereist dat deze zolang verstrekt
wordt dat een promotietraject door een gemiddelde promotiestudent kan
worden afgerond. Zo’n traject duurt gemiddeld vier jaar. Indien hij na
ommekomst van het promotieonderwijstraject nog niet is gepromoveerd
kan hij, indien hij daarover met de universiteit overeenstemming kan
bereiken, in eigen tijd en al of niet in combinatie met een betaalde baan,
zijn promotietraject afronden. Hij heeft geen arbeidsverplichtingen jegens
de universiteit. Dat betekent dat er meer tijd is voor het volgen van
onderwijs.
Gedurende het promotieonderwijstraject doet de promotiestudent
promotieonderzoek en heeft hij recht op onderwijs in onderzoekvaardig-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 288, nr. 437

16

heden en generieke vaardigheden, gericht op de verbetering van zijn
toekomstige positie op de arbeidsmarkt. Hij kan zich in het kader van het
onderwijs door middel van stages ook bekwamen in didactische vaardigheden. Hij heeft geen arbeidsverplichtingen jegens de universiteit. Zijn
rechtspositie staat gelijk aan die van bachelor- en masterstudenten.
Omdat de promotiestudent geen dienstverband met de universiteit heeft,
bouwt hij net als een reguliere student geen sociale zekerheidsrechten en
pensioen op. De promotiebeurs valt, behoudens een bedrag aan
vrijstelling in overeenstemming met dat bij de beurs voor bachelor- of
masterstudenten, onder de heffing van inkomstenbelasting.
De leden van de CDA-fractie lezen in het ontwerpbesluit dat niet alleen
Nederland één van de weinige landen is zonder derde cyclus, maar dat
het in het buitenland veelal ook mogelijk is om een werknemer met een
breder doel aan te stellen dan alleen promoveren en lesgeven. In het
kader van het aantrekkelijker maken van het promoveren vragen deze
leden waarom deze mogelijkheid niet ook wordt meegenomen in dit
experiment.
Het is nu ook al mogelijk om bij een Nederlandse universiteit de promotie
te combineren met een andere wetenschappelijke baan, maar dat is niet
de regel. Deze promovendi zijn niet afzonderlijk als promovendi terug te
vinden in de personeelscijfers van universiteiten, omdat in hun geval het
promoveren niet de hoofdzaak is. Veelal is een dergelijke promotie
onderdeel van een loopbaanafspraak, waardoor hiervoor geen extra
ruimte door middel van een experiment nodig is. Universiteiten kunnen
desgewenst zelf hiervoor kiezen.
4. Vormgeving
De leden van de PvdA-fractie lezen dat universiteiten vrij zijn in de
vormgeving van de promotietrajecten en dat over de hoogte van de
beloning van de promotiestudenten geen afspraken zijn gemaakt. Zij
vragen of ik bereid ben om een minimumvergoeding voor promotiestudenten, ter hoogte van het nettosalaris van een werknemer-promovendus
alsnog in het besluit te verankeren en zo nee, waarom niet.
In de toelichting bij het ontwerp-Besluit heb ik vermeld dat de promotiestudent met de beurs uit het profileringsfonds in zijn levensonderhoud
moet kunnen voorzien. De VSNU heeft zich bereid verklaard om voor een
promotiestudent die zijn promotiebeurs volledig uit het profileringsfonds
ontvangt, een beursbedrag in overeenstemming met het nettosalaris van
een startende werknemer-promovendus aan te houden. De universiteiten
geven dit verder vorm in hun instellingsregels, bedoeld in artikel 9, derde
lid, van het ontwerp-Besluit.
Deze leden horen ook graag of promovendi altijd de keuze krijgen tussen
de verschillende promotietrajecten en zo nee, hoe wordt voorkomen dat
zij in een traject worden gedwongen door een universiteit c.q. faculteit. Zij
vragen of ik de opvatting deel dat de positie en keuzevrijheid van
aankomende promovendi afdoende gewaarborgd dienen te zijn.
De universiteiten hebben ook in het experiment de ruimte om – op grond
van voor de universiteit relevante motieven – te kiezen voor openstelling
van een bepaalde soort promotieplaats. Daarbij zal niet voor alle gevallen
een geheel vrije keuze mogelijk zijn. De inschatting is dat universiteiten
vaak voor een hele discipline zullen kiezen. Wel zal slechts maximaal 10
procent van alle plekken als promotieonderwijsplek worden opengesteld.
Na openstelling van een plaats is het aan de beoogde promovendi om te
besluiten of zij op een bepaalde promotieplaats en daarmee promotietraject willen solliciteren. De kandidaat-promovendi worden vervolgens
aan een selectieprocedure onderworpen. In het ontwerp-Besluit wordt
voorgesteld dat de decaan van de universiteit de voorwaarden voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 288, nr. 437

17

toelatingen van een promotiestudent tot het promotieonderwijs opstelt,
waarop de medezeggenschap instemmingsrecht heeft. Ik verwijs verder
naar mijn eerdere antwoord op de vraag van deze leden naar een
streefcijfer voor het aantal eigen onderzoekvoorstellen van de promotiestudent.
Deze leden vragen of het zo kan zijn dat de looptijd van de beurs die een
promotiestudent ontvangt, korter is dan de duur van het promotietraject.
Het uitgangspunt is dat het promotietraject binnen redelijke termijn af te
ronden moet zijn. Dat staat bijvoorbeeld in paragrafen 3 en 4. In paragraaf
3 is verwoord dat er geen voorschriften zijn over een minimum- of
maximumduur van het promotieonderwijs maar dat een promotietraject
in de regel vier jaar duurt. Ook is aangegeven dat de universiteiten bij de
inrichting van het promotieonderwijs en de financiële ondersteuning van
promotiestudenten rekening moeten houden met de termijn waarop het
promotietraject voor een gemiddelde promovendus af te ronden moet
zijn. Doorgaans is dat dus 4 jaar. Ook in paragraaf 4 van de nota van
toelichting wordt erop gewezen dat het weliswaar de universiteit is die
bepaalt hoe lang de promotiestudent recht heeft op een beurs maar dat
voor de duur van de beurs geldt dat verwacht mag worden dat deze in
ieder geval zolang verstrekt wordt dat een promotietraject in redelijkheid
kan worden afgerond. Belangrijk is tevens te vermelden dat het medezeggenschapsorgaan instemmingsrecht heeft op de regels voor toelating tot
en beëindiging van het promotieonderwijs en de regels voor aanvraag,
duur en hoogte van de financiële ondersteuning. Hoewel er geen
instemmingsrecht is met betrekking tot deelname aan het experiment,
betekent het ontbreken van instemming met genoemde regels dat
deelname aan het experiment niet mogelijk is. Daarnaast geldt voor een
promotiestudent dat hij recht heeft op extra financiële ondersteuning
indien hij vertraging oploopt vanwege bijzondere omstandigheden als
bijvoorbeeld ziekte.
De leden van de CDA-fractie stellen dat de andere aspecten van de
promotiestudenten geen sociale voorzieningen opbouwen tijden hun
promotie en daarmee in opbouw van pensioen en rechten ten aanzien van
werkloosheidsuitkeringen en bijstand een minder gunstige positie hebben
dan werknemer-promovendi. De leden ontvangen graag een nadere
toelichting.
De positie van de promotiestudent is als het gaat om zijn rechtspositie
vergelijkbaar met die van een reguliere student. De promotiestudent
bouwt tijdens het promotietraject – anders dan de werknemerpromovendus – inderdaad geen aanspraken in de sfeer van sociale
zekerheid op. Wel heeft de promotiestudent aanspraak op extra financiële
ondersteuning uit het profileringsfonds bij bijzondere omstandigheden.
Dat kan bijvoorbeeld gaan om ziekte, zwangerschap of bijzondere
familieomstandigheden.
Deze leden vragen of dit niet onbedoeld de tweedeling in eersterangs- en
tweederangs trajecten bevordert, waar de Afdeling advisering van de
Raad van State op wees. Zullen niet de meest succesvolle kandidaten met
de meest gewilde promotieonderzoeken werknemer-promovendus
worden en de minder gewilde kandidaten promotiestudent?
Ik verwijs naar mijn antwoord op de vraag van de PvdA-leden of het
promotieonderwijstraject voor toptalent aantrekkelijk zal zijn.
Omdat elke promotievorm zijn eigen voor- en nadelen heeft, kan een vorm
die voor de een niet aantrekkelijk is, voor de ander juist wel aantrekkelijk
zijn. Ik wil dit juist meten met dit experiment.
De leden van de SP-fractie vragen waarop de opvatting is gebaseerd dat
«dankzij het ontbreken van een dienstverband» beter onderzoek mogelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 288, nr. 437

18

zou zijn. Zij vragen mij of het niet juist van groot belang is dat voor het
verrichten van onderzoek de tijd en ruimte geboden wordt, wat het geval
is wanneer het onderzoek is ingebed in een dienstverband. De leden
verkrijgen graag een toelichting op dit punt.
Het ontwerp-Besluit heeft niet de strekking dat promotiestudenten beter
onderzoek zouden kunnen doen. De promotiestudent zal door het
ontbreken van een dienstverband een grote vrijheid hebben bij de
inrichting van zijn promotietraject en wordt daarbij financieel ondersteund. De tijd die een werknemer-promovendus moet besteden aan
verplichtingen, verbonden aan het dienstverband, kan de promotiestudent
besteden aan zijn onderzoek en aan het volgen van onderwijs.
De leden van SP-fractie vragen hoe erop wordt toegezien dat de financiële
ondersteuning en de duur van het promotietraject op orde zijn en of
tussentijds kan worden ingegrepen als deze in de praktijk onvoldoende op
orde blijken.
Bij aanmelding voor het experiment dienen de instellingen een financiële
onderbouwing aan te leveren, waarin zij aantonen dat de financiële
ondersteuning voor de promotiestudenten voor de duur van het promotietraject gegarandeerd is. Komt de universiteit de verplichtingen die
daaruit voortvloeien niet na, dan kan dat voor mij aanleiding zijn de
toestemming voor het experiment in te trekken.
De leden van deze fractie wijzen erop dat wat betreft de bekostiging aan
de universiteiten de Minister stelt dat promotiestudenten geen gewone
studenten zijn en de universiteit dus geen rijksbijdrage ontvangt voor deze
groep, terwijl aan de andere kant deze studenten wel opeens als student
worden gezien door de Minister wanneer het aankomt op het voorzien in
hun levensonderhoud. Zij ontvangen graag een reactie op dit punt.
De promotiestudent is geen reguliere student, omdat hij naast het
onderwijs dat hij krijgt, promotieonderzoek doet dat moet uitmonden in
een promotie. Op sommige aspecten wordt de promotiestudent, omdat
hij een vorm van onderwijs volgt, wel op eenzelfde manier behandeld als
een reguliere student. Op andere punten valt hij onder de regels die op
promovendi van toepassing zijn. Wat betreft de bekostiging wordt de
promotiestudent gelijkgesteld met andere promovendi. Resulteert het
promotietraject in een promotie, dan ontvangt de universiteit daarvoor
een vast bedrag waarbij het geen verschil maakt of de promotie is
afgerond door een werknemer-promovendus of door een promotiestudent.
De leden van de D66-fractie merken op dat werknemers die promoveren
dikwijls diverse taken verrichten voor de universiteit, waarbij onderwijs
een belangrijke taak is. Staat het universiteiten vrij om promotiestudenten
in te zetten voor universitaire onderwijstaken en zo ja, vindt de Minister
dit wenselijk? En als derde fase-studenten voor universitair onderwijs
worden ingezet, zullen universiteiten hiervoor dan ook de gebruikelijke
didactische ondersteuning bieden aan promotiestudenten, zo vragen deze
leden.
De promotiestudent heeft uitdrukkelijk geen onderwijstaken.
Wel krijgt de promotiestudent tijdens het promotietraject de ruimte om
zich voor te bereiden op een mogelijke toekomstige loopbaan, bijvoorbeeld in het onderwijs. Hij zal daarbij de gebruikelijke begeleiding en
ondersteuning ontvangen.
De leden van de D66-fractie merken op dat de Minister beschrijft dat
studenten al in de tweede fase van hun studie, bijvoorbeeld tijdens een
research master, kunnen aanvangen met het promotieonderzoek. Deze
leden wijzen erop dat dergelijke studenten volgens het ontwerp-Besluit
echter geen recht hebben op een beurs uit het profileringsfonds. Zij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 288, nr. 437

19

vragen of hiermee geen financiële prikkel voor universiteiten ontstaat om
alle promotiestudenten al tijdens hun masteropleiding te laten starten met
hun promotieonderzoek en of dit wenselijk is voor de kwaliteit van het
masteronderwijs.
Ik heb geen aanleiding aan te nemen dat universiteiten vanuit een
financiële prikkel meer studenten tijdens hun masteropleiding al met een
promotieonderzoek laten starten. Daar waar dat nu gebeurt, betreft het
talenten die de ruimte hebben om naast het afronden van hun masteropleiding dergelijk onderzoek te starten. Of het betreft studenten van een
onderzoekmaster waarin, de naam duidt daar al op, het doen van
onderzoek centraal staat.
5. Rechten
De leden van de SP-fractie vragen of er harde afspraken met de universiteiten zijn gemaakt, of nog gemaakt gaan worden, over de vaststelling van
de hoogte van de beurzen. Er wordt nu gesproken van uitgangspunten,
maar in hoeverre kunnen individuele universiteiten of opleidingstrajecten
hiervan afwijken? De leden van de SP-fractie vragen of iedere promotiestudent deze beurs krijgt en of deze beurs voor iedere promotiestudent
even hoog zal zijn.
Voor het antwoord op deze vragen verwijs ik naar mijn antwoord op de
vraag van de leden van de PvdA-fractie of ik bereid ben om een minimumvergoeding voor promotiestudenten ter hoogte van het nettosalaris van
een werknemer-promovendus in het Besluit te verankeren.
Verder vragen deze leden welk gevolg deze beurzen gaan hebben voor het
profileringsfonds en op welke wijze het budget van de profileringsfondsen
wordt opgehoogd. Zij vragen of de universiteiten verantwoordelijk zijn
voor de noodzakelijke ophoging, en zo ja welke gevolgen dit voor hun
begroting heeft.
De inzet van promotiebeurzen mag niet ten koste gaan van het recht dat
andere doelgroepen op het profileringsfonds kunnen doen gelden, zoals
studenten met een beperking of ziekte, zwangerschap of andere
bijzondere gevallen. De universiteiten zijn verantwoordelijk voor de
noodzakelijke ophoging van het profileringsfonds. Gelet op de bestedingsvrijheid van de lumpsum bekostiging zullen zij dit binnen hun begroting
moeten opvangen. In het ontwerp-Besluit wordt voorgeschreven dat
universiteiten die aan het experiment willen deelnemen in hun aanvraag
inzicht moeten bieden in hoe wordt gewaarborgd dat de financiële
ondersteuning van de promotiestudent geen nadelige effecten heeft op de
ondersteuning uit het profileringsfonds van reguliere studenten.
In hun jaarverslaglegging leggen de deelnemende universiteiten hiervoor
verantwoording af. Bij de eindevaluatie zal het effect van het experiment
op het profileringsfonds worden gemeten.
De leden van de SP-fractie wijzen erop dat er door de invoering van het
leenstelsel vaker een beroep gedaan zal worden op hetzelfde profileringsfonds. Zij verwijzen in dat verband naar de systeemverantwoordelijkheid
van de Minister van OCW om in te staan voor voldoende budget om te
kunnen voorzien in alles wat aan universiteiten wordt gevraagd.
De invoering van het studievoorschot heeft geen gevolgen voor de
bestaande voorzieningen die het profileringsfonds biedt. Studenten
blijven aanspraak maken op een vergoeding uit het profileringsfonds in
geval van bijvoorbeeld studievertraging door functiebeperking, een
chronische ziekte of het uitoefenen van een bestuursfunctie. Dit is bij wet
geregeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 288, nr. 437

20

Ik heb bij de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel studievoorschot toegezegd uitvoering te geven aan de motie Mohandis
c.s.(Kamerstuk 34 035, nr. 43) en in samenspraak met de koepels en de
studentenbonden te onderzoeken of een kader voor de bedragen die
vanuit het profileringsfonds worden uitgekeerd, kan bijdragen om de
groep studenten die een beroep op het profileringsfonds doet op een
inzichtelijke manier te compenseren. Tevens zal ik monitoren of de
omvang van het profileringsfonds adequaat is, hoe hoog de vergoeding is
en mijn onderzoek in het bijzonder toespitsen op studenten met een
functiebeperking of chronische ziekte. Hierbij is het van belang te melden
dat het aan de instelling is om binnen dat kader te bepalen hoe hoog en
voor welke duur de ondersteuning uit het profileringsfonds voor een
student uiteindelijk is.
Deze leden vragen waaruit het onderwijs zal bestaan waaraan de
promotiestudent zal deelnemen.
In het ontwerp-Besluit is promotieonderwijs gedefinieerd als onderwijs
dat is gericht op onderzoekvaardigheden en generieke vaardigheden van
een promovendus ten behoeve van zijn promotie en zijn positie op de
arbeidsmarkt.
Binnen deze definitie is de inrichting van het promotieonderwijs vormvrij.
De medezeggenschap heeft instemmingsrecht ten aanzien van de regels
waarin de decaan de inrichting van het promotieonderwijs vastlegt.
Gaan alle promotiestudenten collegegeld betalen, zo vragen deze leden
van de SP-fractie.
Elke promotiestudent moet in beginsel collegegeld, zijnde het wettelijk
collegegeld, betalen. Het instellingsbestuur kan in zijn regels over de
promotiebeurs ook de mogelijkheid van kwijtschelding opnemen met een
beschrijving van de gevallen waarin daartoe wordt overgegaan.
De leden van de SP-fractie vragen ook of de promotiestudenten tegenover
dit collegegeld net zoveel onderwijs dienen te ontvangen als reguliere
studenten. Hoe gaat dan de verhouding onderwijs en onderzoek eruit zien
en heeft het onderwijs de nadruk, of het doen van onderzoek, zo vragen
zij.
Voor het onderwijs dat de promotiestudent ontvangt, betaalt hij collegegeld. De relatie tussen het collegegeld en de omvang van het te
ontvangen onderwijs is ook bij reguliere studenten niet absoluut bepaald.
Het is ook niet mogelijk om dit voor alle studenten eenduidig te bepalen,
omdat dit per studie verschilt. Bij de vormgeving van het promotieonderwijs zal de decaan zich ervan rekenschap dienen te geven dat het
onderwijstraject studeerbaar is naast het onderzoek dat de promotiestudent ten behoeve van zijn promotie verricht. Over het onderzoekstraject maakt de promotiestudent afspraken met zijn promotor. Het ligt
daarom in de rede dat de decaan en de promotor daarover in overleg
treden. De medezeggenschap heeft invloed op het vormgeven van het
promotieonderwijs. Hij heeft instemmingsrecht op de regels die de
decaan op dat gebied vaststelt.
Verder vragen deze leden wat wordt geregeld betreffende het instellingscollegegeld. In welke gevallen zou het promotie/onderwijstraject gezien
kunnen worden als tweede studie, waarvoor het instellingscollegegeld
moet worden betaald, zo willen zij weten.
Ik verwijs naar het antwoord op de vorige vraag. De promotiestudent
betaalt in alle gevallen wettelijk collegegeld. Het promotieonderwijs kan
niet worden gekwalificeerd als opleiding in de zin van de WHW. De regels
over collegegeld bij bachelor- en masteropleiding zijn niet van toepassing.
Wel is de bepaling van artikel 7.48, eerste lid van de WHW die ziet op de
bachelor-en masterstudenten in het ontwerp-Besluit van overeenkomstige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 288, nr. 437

21

toepassing verklaard. Dit betekent dat, wanneer een promotiestudent
tevens als student voor een bachelor-of masteropleiding staat
ingeschreven, hij maar een keer collegegeld hoeft te betalen. Datzelfde
geldt als hij twee promotietrajecten naast elkaar doorloopt.
De leden van de CDA-fractie maken zich zorgen over de keuze om de
beurzen voor de promotiestudenten uit het profileringsfonds te betalen.
Zij menen dat er nu al grote druk op deze fondsen is en zijn bevreesd dat
er niet voldoende geld overblijft in deze fondsen voor de financiële
ondersteuning van studenten met een beperking of ziekte, zwangerschap
of andere schrijnende gevallen, of bijvoorbeeld de sporttalenten.
Zoals ik ook antwoordde op een vraag van de leden van de SP-fractie mag
de inzet van promotiebeurzen niet ten koste gaan van het recht dat andere
doelgroepen op het profileringsfonds kunnen doen gelden, zoals
studenten met een beperking of ziekte, zwangerschap of andere
bijzondere gevallen. Dit recht is bij wet geregeld. Dit betekent dat de
instellingen een groter aandeel van hun lumpsum bekostiging, namelijk
een bedrag ter hoogte van het totaal van de promotiebeurzen, zullen
moeten reserveren voor uitkeringen uit het fonds.
Tevens ontvangen deze leden ook graag een nadere toelichting waarom
niet voor een andere dekking is gekozen, bijvoorbeeld dekking door de
opbrengsten uit het leenstelsel.
De universiteiten voeren met het promotieonderwijs een publieke taak uit
en moeten de beurs uit de lumpsum kunnen bekostigen. Zij hebben
daartoe bestedingsvrijheid. Extra middelen zijn voor het experiment niet
nodig. De invoering van het studievoorschot levert de komende jaren nog
geen opbrengsten op. Bovendien zal nog worden bepaald hoe deze
middelen voor het hoger onderwijs en het onderwijsgerelateerd
onderzoek precies zullen worden besteed. Ik loop daar nu niet op vooruit.
De leden van de D66-fractie lezen dat het derde fase- onderwijs is
vrijgesteld van de wettelijke bepaling met betrekking tot de inhoud van
het onderwijs. Derde fase-studenten betalen echter wel het wettelijke
collegegeld en mogen hiervoor in de plaats ook kwalitatief goed
onderwijs verwachten. De Minister beschrijft in haar nota van toelichting
dat onder promotieonderwijs wordt verstaan: «onderwijs gericht op
onderzoekvaardigheden en generieke vaardigheden ten behoeve van de
positie op de arbeidsmarkt van de student». In het buitenland is het niet
ongebruikelijk dat promotiestudenten colleges volgen in hun vakgebied.
Valt dergelijke onderwijs ook onder de beschrijving van de Minister,
vragen deze leden en zo nee, waarom niet?
Ja, dat kan, binnen de definitie van promotieonderwijs zoals deze leden
die in hun vraag hebben opgenomen, is de inrichting van het promotieonderwijs vormvrij. De universiteit kan ervoor kiezen om vakken of colleges
voor reguliere studenten deel te laten uitmaken van het promotieonderwijs.
Daarnaast vragen deze leden waar studenten met eventuele conflicten
over het aangeboden onderwijs terecht kunnen als tevens de wettelijke
bepalingen met betrekking tot de examencommissie niet van toepassing
zijn.
In de artikelsgewijze toelichting op de artikelen 9, 10 en 11 is aangeven dat
de meest aangewezen examencommissie gaat over de beoordeling van
de afzonderlijke studenten. Dit is ontleend aan artikel 7.12 van de WHW
waarin is opgenomen dat de examencommissie het orgaan is dat op
objectieve en deskundige wijze vaststelt of een student voldoet aan de
voorwaarden die de onderwijs- en examenregeling stelt ten aanzien van
kennis, inzicht en vaardigheden die nodig zijn voor het verkrijgen van een
graad. Voor promotiestudenten geldt echter niet de hiervoor bedoelde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 288, nr. 437

22

onderwijs- en examenregeling. Voor de promotiestudent gelden de regels
voor promotieonderwijs.
In artikel 10, eerste lid, onderdeel b, van het besluit is paragraaf 1 van titel
4, hoofdstuk 7, WHW, van overeenkomstige toepassing verklaard op
promotiestudenten. In die paragraaf van de WHW is het klachtenrecht van
studenten geregeld. Door deze paragraaf van overeenkomstige
toepassing te verklaren op promotiestudenten is geregeld dat zij ook
klachtenrecht hebben met betrekking tot de regels voor promotieonderwijs. De vraag geeft mij aanleiding om de gehele geschillenregeling
die voor reguliere studenten geldt op promotiestudenten van toepassing
te verklaren. Dat betekent dat voor promotiestudenten de interne
bezwaarmogelijkheid en de externe gang naar de rechter, het College van
beroep voor het hoger onderwijs, komt te gelden. Ik zal het ontwerpBesluit daarop aanpassen.
6. Evaluatie
De leden van de SP-fractie wijzen op de kritiek van de Raad van State.
Deze leden vrezen net als de Raad van State voor verdringing. Deze leden
wijzen erop dat eerdere pogingen om promovendi als student te
behandelen onsuccesvol bleken. Op welk punt zal de Minister besluiten te
stoppen met dit experiment? Met andere woorden, zijn er naar de mening
van de Minister scenario’s denkbaar die aanleiding geven het experiment
voortijdig te beëindigen? Graag ontvangen deze leden een verdere
toelichting op deze mogelijke scenario’s.
Er zijn niet eerder voorstellen naar uw Kamer gegaan om de promotiestudent in te voeren. Wel hebben sommige universiteiten beurspromovendi aangetrokken. Laatstelijk heeft de Rijksuniversiteit Groningen
dat gedaan. De rechter heeft geoordeeld dat deze promovendi door de
universiteit terecht niet als werknemer zijn aangemerkt.
Of en in hoeverre er verdringing van werknemer-promovendi plaatsvindt,
is juist iets wat ik met het experiment wil meten.
In het ontwerp-Besluit is voorgesteld dat ik het experiment aan een
universiteit kan beëindigen indien deze de voorschriften van het Besluit
niet naleeft of indien het experiment ernstig nadelige effecten op het
onderzoekklimaat heeft. Bij dit laatste kan gedacht worden aan een
achteruitgang in de kwaliteit van de proefschriften en/of proefontwerpen
of als deelnemende universiteiten als werkgever niet goed met promotieonderwijs omgaan en het uitsluitend als kostenbesparend middel inzetten.
Mocht zich dat onverhoopt voordoen, dan wordt het experiment bij die
instelling beëindigd, waarbij de positie van de betrokken promotiestudenten wordt geborgd.
Wanneer blijkt dat dit experiment nadelig uitpakt voor Nederlandse
studenten en promovendi, maar voordelen heeft voor buitenlandse
studenten en promovendi, kan de Nederlandse student en promovendus
in dat geval zeker zijn van de steun van de eigen Minister, zo vragen de
leden van de SP-fractie.
Pas na de evaluatie wordt duidelijk wat de verhouding is tussen buitenlandse en Nederlandse promotiestudenten. Eventuele nadelen voor
laatstgenoemde groep en de aard daarvan zullen daarbij in kaart worden
gebracht en mee worden gewogen bij het eindoordeel over het
experiment.
Ik wil daarbij benadrukken dat bij een groter aandeel buitenlandse
promotiestudenten niet per definitie sprake is van een nadeel voor
Nederlandse promotiestudenten. Ook nu al zijn veel (werknemer)promovendi afkomstig uit het buitenland, zonder dat dit nadelig is voor
de positie van Nederlandse werknemer-promovendi. Sterker nog,
buitenlandse studenten en promovendi zijn een verrijking voor het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 288, nr. 437

23

Nederlandse onderwijs-en onderzoekklimaat en zorgen voor een sterkere
kenniseconomie in Nederland.
Verder merken deze leden op dat zij vragen in de evaluatie missen die zich
richten op de promovendi zelf. Hoe ervaren de promotiestudenten het
traject in brede zin zelf? Vinden zij dat zij voldoende (financiële) ruimte
hebben om te promoveren? Hoe ervaren zij de verhouding onderwijs en
onderzoek? Dezelfde soort vragen zouden gevraagd moeten worden aan
werknemer-promovendi, om tot een goed vergelijk in tevredenheid te
kunnen komen.
In artikel 13 van het ontwerp-Besluit staat dat bij de evaluatie de opvattingen van promotiestudenten en andere promovendi worden betrokken
over hun status binnen de universiteit, hun financiële positie en de
aansluiting op de arbeidsmarkt. Onder deze noemers kunnen zowel
promotiestudenten als werknemer-promovendi daarom de vragen
beantwoorden die door de leden van de SP-fractie zijn verwoord. Bij de
evaluatie zal ook worden gevraagd naar de ervaringen van de promotiestudent met betrekking tot zijn invloed op onderzoeksonderwerp en
vraagstelling.
De leden van de SP-fractie vragen waaruit de tussentijdse evaluatie zal
bestaan. Op welke vragen zal dan antwoord gegeven worden, zo
vernemen deze leden graag.
In de tussenevaluatie na twee jaar zal in elk geval worden gemeten of het
aantal promovendi ten opzichte van de situatie bij de start van het
experiment verschilt wat betreft type, land van herkomst en onderwijsgebied, of promotieonderwijs effect heeft gehad op de verdeling van
doceertaken bij de universiteit en op de werking van het profileringsfonds,
worden promotiestudenten bevraagd over de mogelijkheid om zelf een
promotieonderwerp te kiezen en wordt nagegaan hoe verschillende
soorten promovendi hun status binnen de universiteit ervaren. Ook wordt
bij de tussenevaluatie nagegaan of de deelnemende universiteiten goed
met promotieonderwijs omgaan en het niet uitsluitend als kostenbesparend instrument gebruiken.
De leden van de CDA-fractie zijn benieuwd naar de effecten door
verdringing van de werknemer-promovendi door de promotiestudenten in
de tussentijdse en latere evaluatie. Er zal naar de mening van deze leden
zeer nauwlettend in de gaten moeten worden gehouden of de universiteiten vanwege financiële voordelen en arbeidsmarktrechtelijke voordelen
vaker zullen kiezen voor een promotiestudent dan een werknemerpromovendus.
Het is inderdaad de bedoeling dat de genoemde vragen in de evaluaties
aan de orde komen. Verder verwijs ik naar eerdere antwoorden met
betrekking tot dit onderwerp.
Deze leden zijn dan ook benieuwd hoe de Minister wil gaan onderzoeken
of dit effect plaatsvindt, gezien de maximering van 2.000 promovendistudenten. Gaarne ontvangen deze leden een nadere toelichting.
Ik wil een experiment dat beperkt is maar tegelijkertijd groot genoeg om
zinvol onderzoek te kunnen doen naar de effecten. Daarom is gekozen
voor een maximum van 2.000 deelnemers wat neerkomt op ongeveer 10
procent van het aantal promovendi. Ik zal lopende het experiment de
verhouding tussen de door de universiteiten aangetrokken werknemerpromovendi en promotiestudenten goed in de gaten houden.
Zoals ik hiervoor heb vermeld kan ik het experiment bij een universiteit
beëindigen als deze het promotieonderwijs uitsluitend als kostenbesparend middel inzet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 288, nr. 437

24

7. Deelname
De leden van de PvdA-fractie hebben zorgen over de omvang van het
voorgestelde experiment, waarbij de komende jaren tien procent van de
promovendi een promotiestudent kan zijn. Zij vragen of de Minister van
mening is dat bij een dergelijke omvang nog wel gesproken kan worden
over een experiment en waarom er niet voor gekozen is om de omvang te
beperken tot tien procent van het totaal aantal werknemer-promovendi
(de voormalige assistent in opleiding).
De leden van de GroenLinks-fractie vragen mij uit te leggen waarom is
gekozen voor 2.000 beschikbare plekken.
Deze leden vragen of dit experiment niet te groot is, ervan uitgaande dat –
volgens de VSNU – in 2013 zo’n 8.700 promovendi in dienst van Nederlandse Universiteiten waren.
Net als bij het experiment BSA in latere jaren, waarin voor de omvang van
het experiment op verzoek van de Kamer is uitgegaan van 10 procent van
het totaal aantal in een bepaald jaar ingeschreven studenten, heb ik voor
de bepaling van het maximum aantal aan het experiment deelnemende
promotiestudenten willen uitgaan van 10 procent van het totale aantal
promovendi in een peiljaar. Dat betreft alle soorten promovendi, dus
werknemer-promovendi, buitenpromovendi en promovendi die met een
beurs van een derde instantie promoveren. Deze berekening is uitgegaan
van het aantal promoties in peiljaar 2011 en dat vermenigvuldigd met de
gemiddelde duur van een promotietraject (5 jaar). Dat maakt een aantal
van iets meer dan 19.000. Met een afronding naar boven is tien procent
van dat aantal 2.000. Het overgrote deel van de promovendi wordt zo niet
met het experiment geconfronteerd, maar het aantal is wel dusdanig dat
er ruimte is om te experimenteren met verschillende vormen van
promotieonderwijs om goede conclusies te trekken, gebaseerd op vragen
als: maakt het uit of de promotiestudenten voorkomen bij alle disciplines
(wetenschapsgebieden) van de instelling of maar bij één of enkele? Wordt
het vooral toegepast bij bepaalde disciplines? Is het een vorm waarmee
de internationale promovendi (beter) kunnen worden aangetrokken? Of en
welke rol speelt de vormgeving van het onderwijs gedurende het
promotietraject?
Ook vragen de leden van de PvdA-fractie of er daarnaast per faculteit ook
een begrenzing is op het maximale aantal promotiestudenten dat zij
aanstellen? De leden zouden het namelijk zorgelijk vinden als op sommige
instellingen c.q. faculteiten het aantal promotiestudenten te groot zou
worden en/of het aantal werknemer-promovendi zou overstijgen, omdat
dit het experimentele karakter van de voorgestelde maatregel ook ernstig
zou ondergraven.
Er is geen beperking op het niveau van faculteiten voorzien. Het maximale
aantal betreft het aantal promotiestudenten bij de deelnemende universiteiten. Een beperking per faculteit zou te veel sturing geven aan het
experiment.
De leden van de PvdA-fractie lezen dat wanneer het aantal gehonoreerde
aanvragen het totaal aantal promotieplaatsen van 2.000 in 2018 niet heeft
bereikt er dan een nieuwe aanvraagronde kan worden opengesteld.
Echter, als het aantal aanmeldingen niet het voorgestelde maximum zou
halen, kan dan niet worden gesteld dat het experiment als zodanig niet is
geslaagd, zo vragen deze leden. Immers, een beperkt animo bij universiteiten zou hier op kunnen wijzen. Zij vragen of ik deze opvatting deel en zo
nee, waarom niet.
Ik heb de mogelijkheid voor een tweede aanvraagronde opgenomen om
universiteiten die nog niet voorbereid zijn om in de eerste ronde deel te
nemen, later te kunnen laten instappen. Immers, promotietrajecten starten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 288, nr. 437

25

niet volgens zo’n strikt regime op één vast moment, zoals opleidingen.
Bovendien borg ik op deze manier dat kwaliteit van de promotietrajecten
boven de snelheid waarmee deze worden ingericht respectievelijk gevuld
gaat. Ik deel de conclusie niet dat op grond van het aantal aanmeldingen
voor de start van het experiment een oordeel over het wel of niet slagen
van een experiment kan worden getrokken.
Aanvullend horen de leden van de PvdA-fractie graag of alle universiteiten
deel willen nemen aan het experiment met promotieonderwijs en zo nee,
welke instellingen afzien van deelname en waarom.
Het ontwerp-Besluit voor het experiment is op 10 februari gepubliceerd. Ik
heb van de VSNU vernomen dat zeven, zowel algemene als technische,
universiteiten positief staan ten aanzien van deelname aan het experiment
en dit met hun medezeggenschap zullen bespreken.
De leden van de PvdA-fractie vragen of er ook een minimumaantal
aanmeldingen zijn geformuleerd? Want als er slechts zeer beperkte animo
is vanuit aspirant-promovendi en/of instellingen, dan lijkt het de leden niet
meer dan logisch om het experiment te heroverwegen.
Ik zie geen reden om aan te nemen dat er slechts zeer beperkt animo is
vanuit aspirant-promovendi en/of instellingen. Zie ook mijn antwoord op
de vorige vraag.
De leden van de SP-fractie merken op dat de omvang van het experiment
meer weg lijkt te hebben van een gefaseerde invoer, dan van een
daadwerkelijk experiment. Een deelnamemaximum van tien procent
noemen zij erg hoog voor een experiment met een looptijd van acht jaar,
waarvan de uitkomsten onzeker zijn en met een groot risico op nadelige
effecten. Deze leden vragen mij om een reactie.
Ik verwijs naar mijn antwoord op de vraag van de leden van de
PvdA-fractie of bij een omvang van 10 procent van het aantal promovendi
nog wel van een experiment kan worden gesproken.
Ook vragen deze leden waarom niet is gekozen om van tien procent van
de daadwerkelijke (werknemer-)promovendi uit te gaan, waarmee de
omvang van het experiment geen 2.000 maar rond de 750 studentpromovendi zou omvatten.
Ik verwijs naar mijn antwoord op de vraag van de leden van de
PvdA-fractie of bij een omvang van 10 procent van het aantal promovendi
nog wel van een experiment kan worden gesproken.
Verder vragen deze leden wat het gevolg is wanneer er onvoldoende
belangstelling blijkt vanuit de universiteiten om zich aan te melden voor
dit experiment. Zal de Minister dan overgaan tot het aanwijzen van
instellingen en opleidingen, of wordt dit experiment dan afgeblazen?
Ik heb op dit moment geen aanleiding om aan te nemen dat de belangstelling gering zal zijn. Op grond van het ontwerp-Besluit heb ik niet de
bevoegdheid om instellingen aan te wijzen. Dat wil ik ook niet. Experimenten als deze lenen zich er niet voor om daaraan anders dan op
vrijwillige basis deel te nemen.
De leden van de SP-fractie wijzen ook op de medezeggenschapsraden en
vragen wat het gevolg is wanneer de medezeggenschap niet instemt met
deelname. Betekent dat dat de betreffende universiteit niet zal deelnemen
aan het experiment?
De medezeggenschap heeft instemmingsrecht op condities waaronder
aan het experiment wordt deelgenomen, namelijk de voorwaarden voor
toelating tot het promotieonderwijs, de inrichting daarvan, de wijze van
toetsing van het onderwijs aan de promotiestudent, de criteria voor
deelname en beëindiging van het promotieonderwijs, de hoogte van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 288, nr. 437

26

promotiebeurs en de duur daarvan. Dit betekent dat als het instellingsbestuur en de medezeggenschap het niet eens kunnen worden over deze
aspecten geen deelname mogelijk is.
8. Adviezen en overleg
De leden van de SP-fractie vragen mij te reageren op de berichtgeving
waaruit blijkt dat meerdere universiteiten, medezeggenschapsraden en
verschillende promovendi- en studentenorganisaties, als ook verschillende vakbonden, hebben aangegeven voorliggend experiment zeer
onwenselijk te vinden en niet van plan zijn in te stemmen met het
experiment.
Ik verwijs naar mijn antwoord op de vraag van de leden van de
PvdA-fractie of alle universiteiten willen deelnemen aan het experiment
en zo nee, welke instellingen afzien van deelname en waarom.
De universiteiten die deelname overwegen zullen nog met hun medezeggenschapsorganen in overleg moeten over de door het college van
bestuur en de decaan op te maken voorwaarden voor deelname aan het
experiment. Ik wacht deze besluitvorming af.
Deze leden benadrukken nogmaals de onwenselijkheid van dit experiment
en het ontbreken van draagvlak bij de direct betrokkenen en vragen om
van dit voorstel af te zien.
Ik meen dat promotieonderwijs onze kennissamenleving ten goede kan
komen, zoals uit voorgaande antwoorden blijkt. Daarom vind ik dit
experiment waardevol.
De leden van de D66-fractie lezen dat de VSNU te kennen heeft gegeven
dat de universiteiten uitgaan van een beurs die gelijk is aan het nettosalaris van een promovendus-werknemer, maar dat artikel 9, derde lid
instellingsbesturen de mogelijkheid biedt de hoogte van de beurs zelf te
bepalen. Zij vragen of de Minister het mogelijk en wenselijk acht dat een
deel van de promovendus-studenten een beurs zal ontvangen die fors
lager ligt dat het nettosalaris van een promovendus-werknemer.
Ik verwijs naar mijn antwoord op een vergelijkbare vraag van de leden
van de PvdA-fractie of ik bereid ben om een minimumvergoeding voor
promotiestudenten, ter hoogte van het nettosalaris van een
promovendus-werknemer alsnog in het besluit te verankeren.
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat enkele belangrijke
vakbonden en andere partijen, zoals de Radboud Universiteit Nijmegen,
zich verzetten tegen dit experiment en vragen hoe ik de kritiek van de
vakbonden duid en of ik nog met de vakbonden in gesprek ga.
Bij de voorbereiding van het ontwerp-Besluit heb ik overleg gevoerd met
de AbvaKabo. In dit overleg hebben de vakbonden hun zorgen over een
mogelijke verslechtering van de positie van de werknemer-promovendi
door dit experiment naar voren gebracht. Ik wil benadrukken dat de
positie van de werknemer-promovendi niet verandert dus dat ook de voor
de inwerkingtreding van het Besluit aangetrokken werknemer-promovendi
die status behouden. Met het experiment wordt een nieuwe vorm
promovendus geïntroduceerd. Omdat het een experiment is, wordt
gemeten of de verwachte positieve effecten daadwerkelijk zullen
plaatsvinden. Pas nadat de evaluatie heeft plaatsgevonden wordt besloten
of promotieonderwijs wettelijk zal worden verankerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 288, nr. 437

27