4
Onderwijs aan vluchtelingenkinderen
Aan de orde is het VAO Onderwijs aan vluchtelingenkinderen (AO d.d. 07/04).

De heer Van Meenen (D66):
Voorzitter. Dit is een belangwekkend onderwerp. Het is
goed dat wij er opnieuw over kunnen spreken. Ik dien een
tweetal moties in.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat vluchtelingenkinderen na aankomst in
Nederland regelmatig worden verplaatst;
overwegende dat al deze verhuisbewegingen niet goed zijn
voor de ontwikkeling van het kind omdat er op deze wijze
geen stabiele omgeving wordt geboden en dit belemmerend
is voor het organiseren van onderwijs;
verzoekt de regering, een voorstel uit te werken om het
aantal verhuisbewegingen van vluchtelingenkinderen te
beperken tot maximaal één keer, waarbij alleen in uitzonderlijke gevallen en om zwaarwegende redenen van de
regel af kan worden geweken, en de Kamer voor de zomer
van 2016 hierover te informeren,

leeftijd vallen, waarbij zij op het juiste niveau instromen bij
een vervolgopleiding,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Meenen. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 15 (34334).
De heer Van Meenen (D66):
Dan kom ik nog heel kort terug op het debatje dat we tijdens
het algemeen overleg hadden over het onderzoek van
mevrouw Le Pichon. De staatssecretaris is daarop ingegaan.
Volgens hem zou het onderzoek bevestigen dat centrale
lessen, dus alle vluchtelingenkinderen bij elkaar, beter
zouden zijn dan decentrale lessen waarbij leerlingen in
klassen met Nederlandse kinderen zitten. Mevrouw Le
Pichon zegt zelf dat deze conclusie niet uit haar onderzoek
te trekken is. Kan de staatssecretaris daar alsnog op reageren?

Mevrouw Siderius (SP):
Voorzitter. Ik wil me graag aansluiten bij de laatste vraag
van de heer Van Meenen over dat onderzoek. Het is namelijk
wel een kwaaltje van de VVD-fractie dat zij graag wil dat
asielkinderen onderwijs krijgen in een apart klasje, terwijl
docenten aangeven dat dat echt niet wenselijk is voor de
ontwikkeling van deze kinderen. Het lijkt mij bovendien ook
voor de bevordering van de integratie niet echt gewenst.

en gaat over tot de orde van de dag.

Ik heb een motie over de traumabehandeling van kinderen
van vluchtelingen.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Meenen. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Motie

Zij krijgt nr. 14 (34334).

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

Motie

constaterende dat 74% van de scholen die onderwijs bieden
aan kinderen van vluchtelingen traumaverwerking als
knelpunt noemt bij het aanbieden van onderwijs aan deze
kinderen;

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat leerlingen via internationale schakelklassen worden voorbereid op het volgen van regulier onderwijs;
constaterende dat jongeren rond de 18 jaar na de internationale schakelklas niet meer doorgaan voor een middelbareschooldiploma maar instromen op mbo-1-niveau;
overwegende dat een deel van deze leerlingen een hoger
onderwijsniveau zou aankunnen;

constaterende dat de regering ervoor kiest om docenten
een onlinecursus te laten volgen die docenten leert de
veerkracht en het herstel van kinderen te bevorderen en
om te gaan met symptomen van traumatische stress
(bekostigd door een privaat vermogensfonds);
van mening dat het voor het welzijn van kinderen verstandiger is om professionele hulpverleners in te zetten wanneer
kinderen van vluchtelingen te kampen hebben met (oorlogs)trauma's;

van mening dat het van belang is om het maximale uit de
talenten van deze jongeren te halen;

verzoekt de regering, binnen het onderwijs professionele
jeugdhulpverlening in te zetten gericht op traumaverwerking
bij kinderen van vluchtelingen,

verzoekt de regering, voorstellen uit te werken voor deze
specifieke groep leerlingen die net buiten de leerplichtige

en gaat over tot de orde van de dag.

Tweede Kamer

Onderwijs aan vluchtelingenkinderen

1 juni 2016
TK 90

90-4-1

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Siderius. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

bestaat die bekostiging voor twee jaar, maar in het primair
onderwijs gaat het om slechts één jaar. Er is door velen,
onder meer door de PO-Raad, op aangedrongen om dit
grote financiële probleem op te lossen. Ik er heel blij mee
dat ik de volgende motie hier kan voorleggen.

Zij krijgt nr. 16 (34334).
Motie
De heer Bruins (ChristenUnie):
Voorzitter. Ik bedank de staatssecretaris voor zijn beantwoording in het algemeen overleg. De ChristenUnie heeft grote
waardering voor scholen en leraren die vluchtelingenkinderen opvangen en begeleiden. Dat is een flinke opgave en
daar hoort ook extra bekostiging bij. Wat ons betreft, zou
dat in het basisonderwijs ook voor het tweede jaar moeten
gelden.
In het debat heb ik ook gevraagd naar de ongelijkheid tussen de bekostiging van onderwijs aan achterstandskinderen
en de bekostiging van onderwijs aan vluchtelingenkinderen.
Scholen krijgen een bepaald bedrag voor kinderen met
laagopgeleide ouders. Het bedrag dat scholen krijgen voor
vluchtelingenkinderen, valt vaak lager uit dan het extra geld
dat is gemoeid met onderwijs aan kinderen met een achterstand. Waarom ontvangt een school meer geld voor een
kind met laagopgeleide ouders dan voor een kind dat de
taal en cultuur niet kent? Ik snap dat niet. Daarom dien ik
de volgende motie in.

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
van mening dat er adequate bekostiging dient te zijn voor
de opvang en scholing van vluchtelingenkinderen;
constaterende dat er in het primair onderwijs voor één jaar
aanvullende bekostiging is en in het voortgezet onderwijs
voor twee jaar;
overwegende dat onderwijsachterstanden niet na één jaar
zijn ingelopen;
overwegende dat het uit het oogpunt van integratie en
participatie nodig is om te investeren in onderwijs aan
vluchtelingenkinderen;
verzoekt de regering, middelen vrij te maken zodat basisscholen ook in het tweede jaar aanvullende bekostiging
krijgen voor de scholing van vluchtelingenkinderen,
en gaat over tot de orde van de dag.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat ongeveer de helft van ouders die statushouder zijn, hoogopgeleid zijn en dat een school daarom
geen achterstandsmiddelen ontvangt voor extra begeleiding
van het kind;
overwegende dat vluchtelingenkinderen, ook met hoogopgeleide ouders, extra begeleiding nodig hebben, omdat zij
de Nederlandse taal nog niet machtig zijn en de cultuur niet
kennen;
verzoekt de regering, voor nieuwkomers (vluchtelingenkinderen en statushouders) altijd maatwerkfinanciering aan
scholen te verstrekken, in ieder geval in het eerste schooljaar,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Bruins. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Grashoff, Rog,
Siderius, Bruins, Van Meenen en Ypma.
Zij krijgt nr. 18 (34334).
Mevrouw Straus (VVD):
Bij ons in de VVD-fractie is het gebruikelijk dat wij altijd
bekijken in hoeverre er dekking is voor goede voorstellen.
Ik zou deze motie heel graag op die manier willen beoordelen. Daarom vraag ik de heer Grashoff waar hij de dekking
vindt voor het voorstel.
De heer Grashoff (GroenLinks):
Er zijn verschillende mogelijkheden voor dekking. Wat ons
betreft hoeft die dekking overigens niet per se uit de
onderwijsbegroting te komen. De eerste mogelijkheid
betreft het volgende. Zeer onlangs is er een voorjaarsnota
gepresenteerd waaruit blijkt dat, in tegenstelling tot alle
verwachtingen en na opvang van de nodige tegenvallers,
ons EMU-saldo nog met 0,1% zal verbeteren gedurende
het lopende jaar. Het gaat om een bedrag van ongeveer
700 miljoen. Daar kun je zowaar een paar probleempjes
mee oplossen.

Zij krijgt nr. 17 (34334).

De heer Grashoff (GroenLinks):
Voorzitter. We hebben een stevige discussie gevoerd met
de staatssecretaris over onderwijs aan vluchtelingenkinderen. Die discussie spitste zich toe op de bekostiging in het
primair onderwijs voor het tweede jaar. In het voortgezet

Tweede Kamer

Onderwijs aan vluchtelingenkinderen

De tweede mogelijkheid zou kunnen zijn om te putten uit
de integratiereserve, de reserve die is aangelegd voor de
financiële problematiek rondom het hele asielvraagstuk,
waar dit punt evident een onderdeel van is. Dat zou ook
een heel goede mogelijkheid zijn.

1 juni 2016
TK 90

90-4-2

Gezien de omvang van het bedrag, kan ik mij ook voorstellen dat er geheel of gedeeltelijk in de marges van de
onderwijsbegroting mogelijkheden te vinden zijn. We hebben weleens eerder gesproken over de diagnostische tussentijdse toets. Dat onderwerp mag wat mij betreft zo verdwijnen. Daarmee zou al een flink deel van dit stuk kunnen
worden bekostigd.

constaterende dat in 2014 en 2015 in totaal 235 miljoen
euro uit de onderwijsbegroting is vrijgemaakt ten behoeve
van onderwijs aan asielzoekerskinderen;
overwegende dat dit geld dus niet aan het reguliere
onderwijs is besteed;

Gelet op de inschatting van onder meer de PO-Raad, heeft
de staatssecretaris een bedrag van 24 miljoen genoemd.
Daar zit volgens mij nog steeds een zekere dubbeltelling in
met de achterstandsmiddelen. Het is dus mogelijk dat het
bedrag ietsje lager uitvalt. Pin mij er niet op vast, maar met
de cijfers van de PO-Raad zal het bedrag ergens tussen de
14 miljoen en 24 miljoen zijn. Het probleem zou dus oplosbaar moeten zijn langs een van deze wegen.

overwegende dat aan de instroom van asielzoekers geen
einde komt, maar dat deze de komende jaren juist verder
zal toenemen;

Mevrouw Straus (VVD):
De heer Grashoff heeft een mooie opsomming gegeven.
Heeft hij in de overweging voor alle verschillende posten
die hij heeft aangedragen, ook meegenomen dat we überhaupt al een overschrijding hebben van 145 miljoen op de
post inzake asielkinderen?

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Beertema. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

De heer Grashoff (GroenLinks):
Dat is zeker het geval. Ik zou bijna zeggen: als je ziet hoe
zwaar de financiële inspanning is die wij ons in Nederland
moeten getroosten voor het hele asielvraagstuk, inclusief
het onderwijs, dan moet je je afvragen of we niet bezig zijn
om dingen voor 80% te doen. We zouden ook die investering van 20% moeten doen waarmee het echt mogelijk
wordt gemaakt dat mensen op een volwaardige en gelijkwaardige manier gaan participeren, dat zij bij wijze van
spreken een baan vinden op het goede niveau en uiteindelijk
ook bijdragen in de kosten. Ik zeg dat met name in de richting van de VVD. Zie dit ook als een investering in de toekomst van onze samenleving en van de mensen die hier
zijn en die hier blijven. Die willen wij ook graag als dragers
zien van onze samenleving.

De heer Beertema (PVV):
Voorzitter. In het eerste AO over vluchtelingenkinderen
vroeg ik de staatssecretaris hoe hij dit zou bekostigen en
wat hij zou schrappen uit het reguliere onderwijs. Ik vond
dat een legitieme vraag. D66 en vooral de SP vonden het
alleen al schandelijk dat ik de vraag durfde te stellen. Elke
onderwijseuro kun je echter maar één keer uitgeven. Ik hoor
mijnheer Grashoff een prachtig verhaal houden over hoe
hij dit allemaal gaat bekostigen, maar ik hoor hem niets
zeggen over de ouderen in Nederland, over de gezondheidszorg, en over de gepensioneerden. Nee, hij houdt een
ongelooflijk verhaal over het bekostigen van die asielindustrie. We weten dus weer waar GroenLinks staat. Wij staan
er anders in en vandaar deze motie.

verzoekt de regering, de beschikbare menskracht en het
beschikbare onderwijsbudget aan het reguliere onderwijs
te besteden en niet aan asielzoekerskinderen,
en gaat over tot de orde van de dag.

Zij krijgt nr. 19 (34334).

De heer Rog (CDA):
Voorzitter. We hebben recent twee keer gesproken over
vluchtelingenkinderen in het onderwijs. In het eerste debat
hebben wij gevraagd om een nadere toelichting op de
beschikbare middelen en de argumentatie waarom in het
voortgezet onderwijs twee jaar bekostiging plaatsvindt en
in het basisonderwijs één jaar. De antwoorden van de
staatssecretaris waren voor de CDA-fractie niet bevredigend.
Dat is de reden geweest dat het CDA de motie van de heer
Grashoff om ook het onderwijs aan vluchtelingenkinderen
in het tweede jaar van het basisonderwijs te bekostigen,
net zoals in het voortgezet onderwijs, te ondersteunen.

Mevrouw Straus (VVD):
Voorzitter. 94% van de kinderen die als vluchteling naar
Nederland komen en die in het basis- of voortgezet onderwijs thuishoren, vindt binnen drie maanden een plek in het
Nederlandse onderwijs. Dat is heel knap. Dat is een pluim
voor iedereen die daar elke dag mee bezig is. Wij willen
allemaal dat ook deze kinderen in Nederland goed onderwijs
krijgen, maar het geld dat wij daarvoor ter beschikking
hebben, moeten wij wel zo goed mogelijk besteden, want
we kunnen een onderwijseuro maar één keer uitgeven,
ondanks dat anderen vaak denken dat het geld niet op kan.
We hebben gekeken hoe het geld slimmer kan worden
ingezet. Daarover dien ik de volgende motie in.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

Motie

overwegende dat door de toename van het aantal vluchtelingenkinderen in ons onderwijs de OCW-begroting voor
2016 145 miljoen euro tekortkomt;

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

Tweede Kamer

Onderwijs aan vluchtelingenkinderen

1 juni 2016
TK 90

90-4-3

overwegende dat veel vluchtelingenkinderen verspreid
worden over tal van scholen en op die scholen de juiste
expertise soms ontbreekt;
overwegende dat het gezien de vele verhuisbewegingen
die deze kinderen maken, een voordeel voor hen zou zijn
als de gebruikte onderwijsmethoden op elkaar aansluiten;
constaterende dat het in het belang van deze leerlingen is
om door concentratie van kennis en kunde, beter en efficiënter onderwijs aan te kunnen bieden;
verzoekt de regering, in overleg met het onderwijs, COA
en LOWAN, nog dit jaar met voorstellen te komen om meer
samenhang in het onderwijs aan vluchtelingenkinderen te
realiseren en zo een betere doelmatigheid van de inzet van
publieke middelen te bevorderen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Straus. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 20 (34334).

Mevrouw Ypma (PvdA):
Voorzitter. Juist vluchtelingenkinderen, die al heel veel
hebben meegemaakt, hebben het recht om gewoon kind
te kunnen zijn op school. Een succesvolle integratie van
deze kwetsbare kinderen vraagt om extra inspanningen
vanuit het onderwijs. Iedere school die kinderen opvangt
verdient dan ook een groot compliment, omdat men de
vluchtelingenkinderen welkom heet. Deze scholen verdienen
voldoende middelen voor hulp en de juiste materialen. In
één jaar zijn de taalachterstanden van vluchtelingenkinderen
niet weggewerkt. Voor een succesvolle integratie is extra
bekostiging in het tweede jaar vanuit het onderwijsveld
zeer wenselijk. Daarom hebben wij de motie ondersteund
van de heer Grashoff. Wij willen hetzelfde. Wij hadden een
eigen motie klaarliggen, maar wij hebben beide moties in
elkaar geschoven. Wij hopen dat op die manier het compliment het onderwijsveld bereikt en dat het onderwijsveld
blijft doorgaan met de aandacht die de vluchtelingenkinderen verdienen.

Staatssecretaris Dekker:
Voorzitter. Ook ik wil graag een groot compliment geven
aan alle schoolleiders, leraren, ouders, vrijwilligers en
schoolbesturen die zich er keihard voor inzetten om ervoor
te zorgen dat kinderen die hier onvrijwillig naartoe komen
zo snel mogelijk een plek krijgen in ons Nederlands onderwijs. Er wordt ongelooflijk hard gewerkt en volgens mij
verdient dat ook van onze kant waardering.
Er is een aantal vragen gesteld. Een daarvan gaat met name
over het onderzoek van mevrouw Le Pichon en over de
brief die zij daarover heeft gestuurd. Wij zijn in onze brief
vrij beknopt geweest. Wij baseren ons op het deel van het
onderzoek waarin mevrouw Le Pichon aangeeft dat speciale
taalklassen effectief zijn. Ik baseer mij nu op datgene wat
zij op haar eigen website heeft staan. Het resultaat van die
taalklassen verbaasde haar. In haar onderzoek vergeleek

Tweede Kamer

Onderwijs aan vluchtelingenkinderen

zij het niveau van kinderen tijdens de eerste drie jaar nadat
zij Taalschool het Mozaïek hadden verlaten met het niveau
van klasgenoten in het basisonderwijs. Een jaar nadat zij
de taalschool hadden afgerond, bleek dat de kinderen al op
het niveau zaten van hun klasgenoten in het reguliere
onderwijs, ongeacht de leeftijd waarop zij naar Nederland
waren gekomen. Met andere woorden — en dat lees ik ook
in de brief die mevrouw Le Pichon daarna heeft gestuurd
— wij delen volgens mij de conclusie dat speciale taalscholen een positief effect hebben.
Het andere punt dat mevrouw Le Pichon daarbij aanstipt is
dat ook na de taalklas goede begeleiding nodig is. Ook
daarover verschillen wij niet van mening. Ik vind het ook
belangrijk dat kinderen daarna in aanraking komen met
andere kinderen, vanuit het perspectief van integratie. Ook
daarna moet aan taal worden gewerkt en aan extra zorg.
Ook in het basisonderwijs zijn voor die kinderen extra
middelen beschikbaar.
Dan ga ik naar de moties.
De heer Van Meenen (D66):
De kwestie van dat onderzoek kwam op in het licht van de
vraag of scholen die een, twee of drie vluchtelingenkinderen
in hun zorg hadden, ook bekostigd zouden moeten worden.
De redenering van de staatssecretaris was: nee, want het
is pas effectief als het gebeurt in groepsverband van
vluchtelingenkinderen, zeg ik dan maar even, en dat is
precies waarvan mevrouw Le Pichon nu zegt: die conclusie
mag niet uit mijn onderzoek getrokken worden.
Staatssecretaris Dekker:
Ik constateer dat mevrouw Le Pichon ook in haar eigen
onderzoek aangeeft dat speciale taalklassen een positief
effect hebben. Ik baseer dat ook op een aantal andere
onderzoeken. Onze eigen inspectie heeft daar eveneens
weleens onderzoek naar gedaan. Dat is de reden waarom
er een drempel in de bekostiging zit. Wij willen ook basisscholen ertoe aanzetten, met hun collega's van andere
scholen afspraken te maken over hoe je asielzoekerskinderen in klasjes les kunt geven. Als er één kind achterin de
klas zit en je krijgt voor dat ene kind extra bekostiging, dan
kun je daar geen extra docent voor inhuren en krijgt zo'n
kind dus ook geen goed taalonderwijs. Daarmee wordt de
integratie van dat kind belemmerd. Het is gewoon veel beter
en effectiever — dat zien we ook bij de basisscholen en bij
de azc's — als je die kinderen in het begin al bij elkaar zet,
daar gespecialiseerde docenten op zet en zo snel mogelijk
ervoor zorgt dat ze de Nederlandse taal onder de knie krijgen.
De heer Van Meenen (D66):
De kwestie hier is of mevrouw Le Pichon dat nu wel of niet
bevestigt. Dat doet zij dus niet, maar het komt de staatssecretaris natuurlijk goed uit, want wat hij zegt betekent dat
hij scholen die één, twee of drie kinderen opvangen en extra
taalonderwijs willen geven, niet hoeft te bekostigen. Dat is
eigenlijk de conclusie die dus niet gebaseerd is op het
onderzoek van mevrouw Le Pichon.

1 juni 2016
TK 90

90-4-4

Staatssecretaris Dekker:
Dit is een gevolgtrekking van de heer Van Meenen die ik
niet deel. Ik zou juist andersom willen redeneren. Dit is een
stimulans voor scholen om met collega's ervoor te zorgen
dat je het niet over je heen laat komen en maar kijkt wat er
gaat gebeuren, van: ongeacht of het er dan één is of dat
het er tien zijn, wij laten het maar gebeuren. Wij willen dat
scholen ook onderling met elkaar aan tafel gaan zitten om
te bezien of het, als er vluchtelingenkinderen komen, niet
handiger is om speciale taalklassen neer te zetten, wetende
dat die bijdragen aan de effectiviteit en een positief effect
hebben op het taalvermogen van deze leerlingen. Dat is de
reden dat er een drempel in de bekostiging zit.

Staatssecretaris Dekker:
Ik ben het helemaal met mevrouw Siderius eens dat
docenten, leerkrachten, geen jeugdhulpverleners zijn. Die
moeten dat in mijn ogen ook niet worden. De handreikingen
die wij beschikbaar stellen zijn ook niet bedoeld om het
takenpakket van docenten uit te breiden, in de zin van
"eigenlijk is het iets van jeugdzorg, maar jullie moet dat er
maar bij doen". Ze zijn bedoeld om leraren in staat te stellen
om te herkennen wanneer er sprake is van trauma's, zodat
ze goed kunnen doorverwijzen naar professionele hulp. In
deze motie staat: zet in iedere klas een jeugdhulpverlener.
Dat gaat in mijn ogen te ver.

Voorzitter. Ik ga de moties langs en begin met de motieVan Meenen op stuk nr. 14, een verzoek om verhuisbewegingen te beperken. Ik vind die motie echt overbodig. Volgens mij is alles wat mijn collega Klaas Dijkhoff doet en
waar ik zelf ook bij betrokken ben, evenals de afspraken
met de VNG ervoor bedoeld, de doorstroom vanuit de
opvangcentra van vluchtelingen met een status te vergroten. Dan zijn er ook minder faciliteiten voor noodopvang
nodig. Die kunnen maar kort worden benut en dat leidt tot
die verhuisbeweging. Om daar bovenop nog eens een plan
te maken, is volgens mij niet zinnig. Alles wat wij doen,
doen wij met dit doel en daarom is deze motie overbodig.

Mevrouw Siderius (SP):
Misschien is het dictum niet goed geformuleerd; ik zal er
nog eens naar kijken. De SP vraagt met deze motie om
professionele jeugdhulpverleners in te zetten daar waar
nodig. We gaan natuurlijk niet in elke klas een jeugdhulpverlener neerzetten als dat niet nodig is. Het moet wel
effectief en doelmatig zijn. Daar waar het aan de orde is en
kinderen van vluchtelingen kampen met trauma's, kunnen
wij dat niet op het bordje van de docenten leggen. Ik zal
nagaan of ik het dictum nog wat kan wijzigen. Ik hoop dat
de staatssecretaris dit nog eens wil overwegen, want het
lijkt mij broodnodig.

Dan kom ik op de motie-Van Meenen op stuk nr. 15. Ik denk
dat de heer Van Meenen een terecht punt heeft. Leerlingen
met taalachterstanden stromen soms moeilijker door naar
de hogere niveaus van het voortgezet onderwijs. Het afgelopen jaar hebben het LOWAN van het vo en de VO-raad
ook gesprekken gevoerd over de vraag hoe je zorgt voor
goed doorlopende leerlijnen en voor een goede doorstroom
van asielzoekerskinderen naar het reguliere onderwijs. Het
lijkt mij goed als die gesprekken doorgaan. Wat dat betreft
kan ik het oordeel over deze motie aan de Kamer laten.

Staatssecretaris Dekker:
Ik kijk natuurlijk altijd met liefde naar een aangepaste motie.
Als ik hoor waar het naartoe gaat, namelijk daar waar nodig,
waar kinderen trauma's hebben, moet er sprake zijn van
jeugdhulpverlening, kan ik alleen maar zeggen dat ik het
daar volledig mee eens ben. Daarmee wordt de motie heel
overbodig. We hebben immers goede instanties in Nederland die kunnen zorgen voor opvang.

Ik kom op de motie op stuk nr. 16 van mevrouw Siderius.
Die motie ontraad ik. Ik vind het belangrijk dat leraren kunnen signaleren dat er iets met een kind aan de hand is. Dat
betekent niet dat er in iedere klas een hulpverlener zou
moeten zitten. Ik vind het ook niet de taak van het onderwijs
om in het geval van trauma's de hulpverlening over te
nemen. Scholen moeten doorverwijzen naar de instanties
die daarvoor zijn. Wij hebben een heel goede jeugdzorg in
Nederland. We hebben heel goede instanties die een bijdrage kunnen leveren aan het opvangen van en het zorgen
voor kinderen als er sprake is van trauma's.
Mevrouw Siderius (SP):
Dat is precies het probleem. De staatssecretaris zegt:
docenten moeten maar online een cursus volgen, via
internet dus, om minder handelingsverlegen te zijn als
kinderen van asielzoekers trauma's hebben. Ze moeten dat
dan maar oplossen in de klas, terwijl je liever zou willen
dat een jeugdhulpverlener in de klas aan kinderen voor wie
het echt nodig is professionele hulpverlening aanbiedt. Dat
gebeurt nu niet. Nu wordt het op het bordje geschoven van
de docent. Dat vinden docenten niet leuk, want docenten
zeggen: wij willen onderwijs geven, wij zijn geen jeugdhulpverlener. Het zou de staatssecretaris sieren als hij zegt: voor
deze trauma's ga ik mensen uit de jeugdhulpverlening of
de jeugdzorg invliegen om ervoor te zorgen dat dit op een
ordentelijke wijze wordt behandeld.

Tweede Kamer

Onderwijs aan vluchtelingenkinderen

De voorzitter:
De motie wordt dus ontraden?
Staatssecretaris Dekker:
Ik blijf haar ontraden.
Ik kom op de motie op stuk nr. 18 over het tweede jaar van
de bekostiging.
De voorzitter:
Dat is de motie op stuk nr. 17.
Staatssecretaris Dekker:
Sorry, de motie op stuk nr. 17 van de heer Bruins. Die gaat
over maatwerkfinanciering. Ik vrees dat er in deze motie
twee dingen door elkaar lopen. Aan de ene kant gaat het
om maatwerkfinanciering, wat betrekking heeft op de ritmiek van uitbetaling. Die moet beter aansluiten bij de realiteit. Aan de andere kant loopt er iets doorheen. De heer
Bruins vraagt eigenlijk om een bepaalde regeling uit te
breiden. Ik vind dat we geen appels met peren moeten
vergelijken, maar dat lijkt in deze motie wel te gebeuren,
vandaar dat ik haar ontraad.

1 juni 2016
TK 90

90-4-5

De heer Bruins (ChristenUnie):
Voorzitter, dank voor de mogelijkheid om mijn motie nog
even toe te lichten. Ik duid hier specifiek op het verschil
tussen vluchtelingenkinderen en kinderen van statushouders. Kinderen van statushouders komen Nederland ook
voor het eerst binnen, maar dan bijvoorbeeld in het kader
van gezinshereniging. Die hebben het eigenlijk net zo
moeilijk als kinderen van vluchtelingen die voor het eerst
Nederland binnenkomen. Voor de vluchtelingenkinderen
is maatwerkfinanciering, maar de kinderen van statushouders hebben alleen recht op onderwijsachterstandsmiddelen
en dan nog alleen wanneer de ouders hoogopgeleid zijn.
Daar zit voor mij de scheefheid. In de eerste plaats is die
financiële bijdrage lager dan de maatwerkfinanciering voor
vluchtelingen. In de tweede plaats is de helft van de statushouders/ouders hoogopgeleid. Dan zijn er dus helemaal
geen middelen voor kinderen van die statushouders. Daar
zie ik een probleem.
Staatssecretaris Dekker:
Dat berust op een misverstand dat ik hier onmiddellijk kan
wegnemen. Ook bij de nareis, bijvoorbeeld bij gezinshereniging, kunnen scholen die dit voor deze kinderen moeten
aanvragen, gewoon aanspraak maken op de regelingen die
ik heb beschreven in de brief en op de maatwerkbekostiging
die daarbij hoort. Volgens mij leidt deze motie tot verwarring. Ik blijf haar dus ontraden. Ik hoop echter op deze
manier tegemoet te zijn gekomen aan de zorg die bij de
heer Bruins leeft.
De heer Bruins (ChristenUnie):
Ik kijk er nog even naar en zal er op terugkomen.
Staatssecretaris Dekker:
Ik kom op de motie-Grashoff c.s. op stuk nr. 18. Deze motie
gaat eigenlijk over een uitbreiding van de reguliere regeling
die we nu kennen voor asielzoekers. Ik hecht eraan om nog
maar eens te benadrukken dat wij veel extra doen voor
asielzoekerskinderen. Ik zeg dat, omdat ik vind dat dit in het
publieke debat soms wat wordt platgeslagen. Wij doen veel
extra voor asielzoekerskinderen, ook in het basisonderwijs.
Voor kinderen die naar Nederland komen, is de bekostiging
twee keer zo hoog als voor kinderen die gewoon in Nederland zijn geboren en hier wonen. Van dat geld kunnen
scholen veel extra doen. Na dat tweede jaar is de bekostiging in het basisonderwijs wat anders dan in het voortgezet
onderwijs. In het voortgezet onderwijs krijgen ze dit in het
tweede jaar, maar daarna houdt het eigenlijk op. De achterstandsbekostiging in het voortgezet onderwijs heeft niet
de omvang van die in het basisonderwijs. In het basisonderwijs is er in het tweede jaar, maar ook in het derde, vierde
en vijfde jaar, dus eigenlijk gedurende de hele schoolloopbaan, voor ongeveer de helft van deze kinderen een extra
bekostiging. Zij komen immers in aanmerking voor achterstandsbekostiging. Dat is dus gemiddeld genomen, bekeken
over de hele schoolpopulatie, ongeveer anderhalf keer zo
veel als wat Nederlandse kinderen krijgen, of kinderen die
in Nederland zijn geboren en hoogopgeleide ouders hebben.
We doen op dit vlak dus veel extra. We doen ook veel extra
vanwege de grote aantallen. We hebben nu met veel meer
vluchtelingenkinderen te maken dan in de jaren hiervoor.

Tweede Kamer

Onderwijs aan vluchtelingenkinderen

Nederland is een welvarend en beschaafd land, dus we
moeten ervoor zorgen dat ieder kind hier goed onderwijs
krijgt. Wat er in de motie wordt gevraagd, gaat echter
eigenlijk nog iets verder. In de motie wordt gezegd: alle
regelingen die wij in Nederland hebben, moeten nog eens
worden uitgebreid. Op verzoek van de Kamer heb ik in kaart
gebracht wat dat zou kosten. Dat is een niet onaanzienlijk
bedrag. Als de indieners dit willen uitbreiden, horen zij ook
aan te geven waar dat geld dan vandaan moet komen. Ik
heb de uitdagingen geschetst waar we al voor staan om
die eerste twee punten aan te pakken en de volume-effecten
te ondervangen. Dat zet de boel al redelijk op scherp. Ik kan
dit niet nog even uit de plooien halen. De suggestie dat het
minder zou zijn dan die 24 miljoen waarover ik in mijn brief
heb geschreven, kan ik hier ook direct van tafel halen. We
hebben hierbij namelijk echt al rekening gehouden met het
feit dat een deel in aanmerking komt voor achterstandsbekostiging. Als de indieners dit willen, kost het dus dit. Ik zie
vooralsnog daarvoor geen dekking. Daarom moet ik deze
motie ontraden.
Ook de motie op stuk nr. 19 ontraad ik. Die gaat eigenlijk
helemaal de andere kant op, want daarin wordt voorgesteld
om helemaal niets meer voor asielzoekerskinderen te doen.
Ik vind dat ieder kind recht heeft op goed onderwijs.
Mevrouw Straus vraagt in haar motie op stuk nr. 20 om in
overleg te treden met een aantal instanties, onder andere
met het COA en LOWAN, om te bekijken of het mogelijk is
het nog beter en wellicht ook doelmatiger te organiseren,
ook om de kosten wat te drukken. Het lijkt mij goed om dit
onderwerp mee te nemen bij het overleg dat wij sowieso
al hebben. Ik neem de motie graag over. Ik zou die motie
graag overnemen.
Mevrouw Siderius (SP):
Ja, het gaat over die laatste motie. Dit raakt natuurlijk ook
aan de eerste vraag van de heer Van Meenen over dat
onderzoek. Dit gaat over het decentraal of centraal organiseren van onderwijs aan vluchtelingenkinderen. Wat doet
het centraal organiseren — het maken van aparte klassen
— voor kinderen van vluchtelingen met de integratie van
deze kinderen?
Staatssecretaris Dekker:
Integratie loopt langs verschillende lijnen. Een belangrijk
onderdeel van integratie is dat leerlingen de taal kunnen
spreken, zodat ze met elkaar kunnen communiceren. Als
wij zien dat centrale taalklassen ervoor zorgen dat dit op
de snelst en de best mogelijke manier gebeurt, ben ik voor
dat soort taalklassen. Ik zie echter wel het punt dat mevrouw
Siderius aankaart, namelijk dit dat al die kinderen dan bij
elkaar zitten. De vraag is dan of ze nog wel andere kinderen
ontmoeten. Zoals ik in mijn brief heb beschreven, vind ik
het juist heel erg mooi dat er scholen zijn die dat proberen
te ondervangen. Men zegt dat ze dat onderdeel in een centrale klas doen maar dat ze 's middags nagaan of deze kinderen een plek kunnen krijgen in andere scholen waar zij
kinderen ontmoeten. Dat alles is mogelijk. Dat zijn ook de
dingen die ik in dit soort overleggen met schoolbesturen
bespreek. In mijn ogen weten we daarmee ook een goede
balans te vinden tussen de behoefte om aan de ene kant te
werken aan het zo snel mogelijk onder de knie krijgen van

1 juni 2016
TK 90

90-4-6

de taal en aan de andere kant aan het werken aan ontmoeting.
Mevrouw Siderius (SP):
De staatssecretaris gaat niet echt in op mijn vraag. Wat is
het risico? Wij willen toch dat we een gezamenlijke toekomst
hebben en dat deze kinderen ook integreren in onze
samenleving en dat zij in contact komen met andere kinderen? Als wij ze apart zetten, organiseren wij vanuit de
overheid al segregatie. Dat willen we niet. We willen juist
dat deze kinderen meedoen. Wij willen dat ze Nederlandse
vriendjes krijgen en dat ze onze normen en waarden leren
kennen. Dat gaat niet gebeuren als u ze apart in een klasje
zet. We weten wel dat de VVD rare ideeën heeft over integratie. Mevrouw Straus zei in het debat dat we deze kinderen dan maar moeten leren dat ze niet op de snelweg
moeten fietsen. Als dat de visie is van de VVD op integratie,
hoop ik toch dat de staatssecretaris wat verder wil kijken
en dat hij deze motie niet afvoert. Dit zorgt er immers juist
voor dat wij mensen apart zetten, terwijl wij toch graag een
gezamenlijke toekomst willen.
Staatssecretaris Dekker:
Voor een gezamenlijke toekomst is het belangrijk dat je zo
snel mogelijk de Nederlandse taal spreekt. Daarvoor zijn
centrale taalklassen bijzonder effectief. Eerlijk gezegd vind
ik de opmerkingen die mevrouw Siderius maakt, geen recht
doen aan de enorme inzet die heel veel docenten in bijvoorbeeld het voortgezet onderwijs plegen om in internationale
schakelklassen deze kinderen zo snel mogelijk Nederlands
te leren, ze zo snel mogelijk te leren wat het betekent om
in dit land te wonen en ze zo snel mogelijk te leren hoe zij
zich in Nederland met misschien andere gebruiken moeten
gedragen. Daar wordt fantastisch werk geleverd. Als
Mevrouw Siderius dan suggereert dat dit eigenlijk alleen
maar een kwestie is van meewerken aan segregatie en
vervreemding, distantieer ik mij daar echt van.
Mevrouw Straus (VVD):
Ik wil graag een toelichting geven op mijn motie. Ik wil
eigenlijk niet meer en niet minder dan dat u gaat kijken of
u type 1, 2 en 3 van de bestaande wijze met betrekking tot
onderwijs aan nieuwkomers wilt bevorderen, zodat kinderen, indien zij daarin geslaagd zijn, zo snel mogelijk in type
4-basisscholen kunnen instromen. Dat zijn normale basisscholen die geïntegreerd zijn in reguliere klassen. Het is
dus niet meer en niet minder dan datgene wat gewoon de
bestaande praktijk is. Het is echt niet mijn bedoeling om
tot grote, geconcentreerde situaties te komen. Het gaat er
veel meer om samenhang te creëren tussen al die verschillende goede initiatieven die er zijn. Ik zie namelijk dat er
verbetering kan plaatsvinden wat de samenhang betreft.
De voorzitter:
Staatssecretaris, wilt u daarop reageren, of is het nu duidelijk?
Staatssecretaris Dekker:
Het is duidelijk maar ik had het ook zo begrepen.

Tweede Kamer

Onderwijs aan vluchtelingenkinderen

De heer Grashoff (GroenLinks):
Ik heb even wat geaarzeld, vandaar deze wat vertraagde
interruptie naar aanleiding van mijn motie over onderwijsbekostiging in het tweede jaar. Het is duidelijk dat we
moeten oppassen om niet tot een herhaling van zetten te
komen. Voor de helderheid vraag ik het volgende. Ik ben
en blijf enigszins verbijsterd over de halsstarrigheid van de
staatssecretaris. Zijn hele verhaal gaat in principe uit van
een positieve grondhouding ten aanzien van de intensiviteit
van onderwijs aan kinderen met een vluchtelingenachtergrond. Hij benadrukt zelf — ik zeg het even in mijn woorden
— dat het soms een schooltje in een school is, dat je wilt
integreren, dat je het in de school wilt, maar ook dat je toch
gespecialiseerde leerkrachten moet hebben. Ik kan mij niet
voorstellen dat de staatssecretaris daadwerkelijk denkt en
vindt dat we in één jaar tijd de taalachterstand inlopen.
Volgens mij weet hij net zo goed als ik dat dit niet zo is.
Vanwaar die halsstarrigheid? Volgens mij zet een heel groot
deel van de Kamer bewust erop in om ervoor te zorgen dat
we iets niet half doen, maar goed doen. Ik kan mij niet
voorstellen dat de staatssecretaris dat niet met ons eens
is.
Staatssecretaris Dekker:
Lang niet alle kinderen hebben die achterstand na een jaar
weggewerkt. Het stopt niet na een jaar, ook niet in financiële
termen. Scholen krijgen gemiddeld genomen, ook in de
huidige regelingen, gewoon nog extra geld voor deze kinderen, ook in de jaren erna. Kijk naar wat er gebeurt op heel
veel basisscholen. Het overgrote deel, en dat geldt evenzeer
voor reguliere leerlingen, gaat over het leren van de taal.
Dat is onderdeel van het reguliere onderwijs. De vraag is
dan eigenlijk of we dat afdoende vinden. Daarover verschillen de heer Grashoff en ik van mening. Deze regelingen
werken al vijftien jaar en werken al vijftien jaar goed. Het
is niet zo dat het fenomeen van vluchtelingenkinderen
plotseling is ontstaan en dat we een regeling hebben
moeten verzinnen. Ook twee jaar terug en tien jaar terug
hadden we vluchtelingenleerlingen, voor wie deze regelingen afdoende waren. Het gaat nu alleen om grotere aantallen. Mijn punt is dat we al een enorme inspanning te leveren
hebben om ervoor te zorgen dat we de volume-effecten
goed aankunnen. Dit komt er bovenop. Ik heb aangegeven
wat dat precies vergt. Ik constateer dat de heer Grashoff
wel de vraag op tafel legt, maar het financiële probleem
daarbij niet oplost. Dan moet het toch uit de lengte of uit
de breedte komen.
De heer Grashoff (GroenLinks):
Ik begin met dat laatste. Zover als dat in redelijkheid vanuit
mijn positie kan, heb ik daar een opening op gegeven op
basis van de interruptie van mevrouw Straus. Ik heb aangegeven dat dit wat de fractie van GroenLinks betreft niet per
definitie uit de Onderwijsbegroting hoeft te komen. Voor
een deel van de hele problematiek rond asiel in zijn algemeenheid is het uitgangspunt van het kabinet om die niet
helemaal ten laste van de reguliere begroting te laten
komen, maar wel te realiseren dat er extra geld is. Bij mijn
weten is dat over 2015 in totaal 600 miljoen geweest. Ik
denk dat de staatssecretaris ook een goede reden heeft om
met zijn collega van Financiën door te spreken over de vraag
wat dit betekent. Dat zou ik hem ook willen aanraden. Is hij
bereid om dat te doen? Moeten we er dan misschien op
terugkomen bij de behandeling van de Voorjaarsnota? Dan

1 juni 2016
TK 90

90-4-7

praten we namelijk weer breder; ik doe dat graag. Maar ik
voel mij door de staatssecretaris nu niet gesteund op de
inhoud. Ik denk dat we dit bij voorkeur wel zouden willen.
Ik erken dat we dan nog altijd het dekkingsvraagstuk over
hebben. Dat is hartstikke lastig. Ik denk dat we daar met
elkaar uit zouden moeten kunnen komen. Dat de staatssecretaris zegt dat hij eigenlijk al genoeg doet, vind ik een
vreemd signaal. De PO-Raad stelt dit niet voor niets zeer
klemmend aan de orde. Het is duidelijk dat het achterstandsbeleid gerelateerd is aan het opleidingsniveau van ouders,
maar het opleidingsniveau van hoogopgeleide Syrische
vluchtelingen heeft geen enkele relatie met de problematiek
van de taalachterstanden en de culturele achterstanden.
Dat is dus niet de oplossing, niet het goede instrument. Is
de staatssecretaris dat met mij eens?

Staatssecretaris Dekker:
Ja.
De voorzitter:
Ik constateer dat daar geen bezwaar tegen bestaat.
De motie-Straus (34334, nr. 20) is overgenomen.
De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
De overige moties komen aanstaande dinsdag in stemming.

Staatssecretaris Dekker:
We moeten elkaar niet voor de gek houden door te zeggen
dat iedere vluchteling die hiernaartoe komt, een diploma
van de universiteit op zak heeft. Zeker de helft van de
vluchtelingenkinderen heeft zeer laag opgeleide ouders.
Die kinderen komen in alle jaren daarna gewoon in aanmerking voor extra achterstandsmiddelen. Dat is een veel
riantere regeling dan in het voortgezet onderwijs. Die middelen lopen fors op, tot meer dan twee keer de bekostiging
voor kinderen die hier niet voor in aanmerking komen. Er
gebeurt dus al heel veel. De heer Grashoff vraagt om daar
nog een keer een schepje bovenop te doen. Ik heb al gezegd
dat ik daar niet onmiddellijk de noodzaak van inzie. Daarover
kunnen we politiek van mening verschillen, maar ik zie dat
het in voorgaande jaren steeds goed is gegaan en ik zie niet
in waarom het nu niet met deze regelingen uit kan. Ik zie
daar bovendien geen ruimte voor.
De heer Grashoff zegt dat hij suggesties heeft gedaan voor
de dekking, maar ik zou zeggen: sla de handen ineen met
de indieners van de motie om in gezamenlijkheid te vertellen waar de dekking vandaan moet komen; dan is er ook
een meerderheid voor die dekking te vinden. De heer
Grashoff zegt: laat het tekort maar oplopen. Daar zou ik niet
onmiddellijk een voorstander van zijn, in combinatie met
het feit dat ik dit ook niet nodig vind. De heer Grashoff zegt
ook: haal het maar van een andere begroting. Ik zie dat mijn
collega's met net zulke grote vragen te maken hebben als
het ministerie van Onderwijs. Ook op de begroting van
Veiligheid wordt een financieel beslag gelegd vanwege het
grotere aantal asielzoekers en vluchtelingen in Nederland.
Ook bij mijn collega van SZW is sprake van meer vluchtelingen, dus van een groter beslag op integratiemiddelen
en bijvoorbeeld op de bijstand. Noem het maar op. Ook
mijn collega van Financiën heeft geen geldmachine staan
waarmee hij, als ik bij hem langskom, nog wel een paar
biljetten kan uitdraaien. Mijn punt is dus dat ik dit op dit
moment niet nodig vind. Ik vind dat het hiermee uit kan.
Het is niet superriant, maar sober. We kunnen hierin voorzien, maar als de heer Grashoff vindt dat het meer moet
zijn, zou ik hem er echt toe willen uitnodigen om te vertellen
waar dat vandaan moet komen.
De voorzitter:
Ik heb nog een vraag. U zei toch dat u de motie op stuk nr.
20 wilde overnemen?

Tweede Kamer

Onderwijs aan vluchtelingenkinderen

1 juni 2016
TK 90

90-4-8