Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

951
Vragen van het lid Moorlag (PvdA) aan de Minister van Economische Zaken
en Klimaat over de milieueffecten van bitcoins (ingezonden 8 december 2017).
Antwoord van Staatssecretaris Keijzer (Economische Zaken en Klimaat)
(ontvangen 25 januari 2018).
Vraag 1
Kent u de berichten «Produceren van bitcoins is een aanslag op het milieu»1,
«Bitcoin Energy Consumption Index»2 en «Het groeiende energieprobleem
van de blockchain»?3
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Acht u een geschat elektriciteitsverbruik van het Bitcoinsysteem van bijna 32
terawattuur op jaarbasis een realistische schatting? Zo nee, waarom niet?
Welke schatting acht u dan wel realistisch?
Antwoord 2
Bitcoin is een vorm van virtuele valuta (cryptocurrency) en een hele
specifieke toepassing van blockchain technologie. Het vertrouwen in de
werking van bitcoins en het tegengaan van fraude is mogelijk door de inzet
van veel rekenkracht in een wereldwijd netwerk. Bij bitcoins worden
aanpassingen gedaan door de eerste computer in een netwerk, die een
ingewikkelde puzzel oplost met bitcoins als beloning. Dit proces heet minen.
De moeilijkheidsgraad van de puzzel, en dus de benodigde rekenkracht en
daarmee het energieverbruik, groeit bij toenemend gebruik. Een schatting van
het energieverbruik door Digiconomist is gebaseerd op de aanname dat
«miners» 60% van hun verdiensten aan «operationele kosten» kwijt zijn. De
miners in het netwerk zijn verspreid over de hele wereld en gebruiken niet
allemaal dezelfde systemen. Dat maakt het lastig om het energiegebruik
wereldwijd goed te kunnen inschatten.

1

https://www.volkskrant.nl/economie/produceren-van-bitcoins-is-een-aanslag-op-hetmilieu~a4542829/
2
https://digiconomist.net/bitcoin-energy-consumption
3
https://dekennisvannu.nl/site/artikel/Het-groeiende-energieprobleem-van-de-blockchain/9514

ah-tk-20172018-951
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Vraag 3
Deelt u de mening dat een elektriciteitsverbruik in de orde van grootte van
een land voor een relatief klein systeem zoals Bitcoin een buitenproportionele
aanslag op het milieu doet? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Door de oplopende koers is de belangstelling voor bitcoin fors gegroeid. Het
is daarmee geen klein systeem meer. De energietarieven in Nederland zijn
relatief hoog in vergelijking met de tarieven in andere landen, zoals China. Op
dit punt zijn we in Nederland niet aantrekkelijk voor mining activiteiten
waarvoor veel lokale rekenkracht nodig is. Ik verwijs ook naar het antwoord
op vraag 2.
Vraag 4
Worden de energielasten uitsluitend door de gebruikers van cryptocurrencies
en blockchaintechnologie gedragen? Zo nee, in welke mate komen deze
lasten voor derden?
Antwoord 4
De energielasten voor het doen van transacties met en het aanmaken van
nieuwe bitcoins zijn voor rekening van de zogenaamde miners. Andere
zogeheten cryptocurrencies hebben andere verdienmodellen, waarbij geldt
dat het minen niet of anders ingericht kan zijn. Een uitspraak over energielasten voor de blockchaintechnologie als geheel kan daarom niet gedaan
worden.
Vraag 5
Deelt u de mening dat als de blockchaintechnologie verder opkomt dit een
grote aanslag op het milieu kan betekenen? Zo ja, waarom en welke gevolgen
verbindt u hieraan? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
De technologie en experimenten met toepassingen van blockchain zijn nog
volop in ontwikkeling. Hier past ook een nuancering door het onderscheid
tussen bitcoin en blockchain te maken. Zoals in het antwoord op vraag 2 is
aangegeven, werkt bitcoin op basis van mining. Maar blockchain voor
cryptocurrencies of andere toepassingen kunnen ook werken zonder mining
en dus zonder de inzet van veel rekenkracht. Het zijn met name deze
toepassingen waarvoor de technologie nog volop in ontwikkeling is. Ook de
rijksoverheid experimenteert met blockchaintechnologie voor haar eigen
processen, waar mogelijk zonder energie-intensieve mining.
Vraag 6
Deelt u de mening dat blockchainvarianten die geen grote processorkracht en
dus elektriciteitsverbruik vereisen de voorkeur hebben boven blockchainvarianten zoals Bitcoin die gebruikt? Zo ja, waarom en wat kunt u doen om te
bevorderen dat de energiezuiniger varianten de norm worden? Zo nee,
waarom deelt u die mening niet?
Antwoord 6
Het Bitcoin systeem en de technologie voor blockchain zijn wereldwijd en
privaat gedreven fenomenen en zijn nog volop in ontwikkeling, waar ik
weinig invloed op heb. En ja, als iets bij gelijkblijvende kwaliteit energiezuiniger kan, is dat altijd beter. Daarom is het van belang dat voor grootschalige
blockchaintoepassingen door overheden op termijn ook gekeken wordt naar
andere technieken, die vertrouwen waarborgen en minder energiekosten.
Zoals aangegeven in de reactie op vraag 5 gebeurt dat al.
Voor zover activiteiten in Nederlandse datacenters plaatsvinden, vallen die
reeds onder de energiebesparingsregelgeving. In het kader van het Energieakkoord zijn er afspraken gemaakt over energiebesparingsdoelstellingen.
Daarnaast zijn er bijvoorbeeld in het zogenaamde MJA3-convenant afspraken
gemaakt over energie-efficiëntie in verschillende sectoren als geheel. Het
energiebeleid richt zich niet op één specifieke activiteit, maar op het
efficiënter en energiezuiniger maken van processen in datacenters.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Vraag 7
Bent u bereid nader onderzoek te doen naar de ontwikkeling en de beheersbaarheid van het energieverbruik van cryptocurrencies en blockchaintechnogie en de Kamer daarover te informeren? Zo ja, op welke termijn kan de
Kamer dit tegemoet zien? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Het Nederlandse beleid zet zich al in op het stimuleren van energie-efficiënte
processen, ook in datacenters. Specifiek onderzoek naar energiegebruik van
cryptocurrencies en technologie is niet aan de orde, omdat de technologie
nog in de kinderschoenen staat en de bitcoin een wereldwijde ontwikkeling
is, waar ik geen invloed op heb.
Vraag 8
Is er bij het formuleren van de klimaatdoelstellingen rekening gehouden met
een stijgende vraag naar elektriciteit die voortkomt uit blockchaintechnologieën zoals Bitcoin? Zo ja, op welke wijze? Zo nee, waarom niet? Acht u het
nodig hier op nationaal en internationaal niveau aandacht voor te vragen en
hoe gaat u dit doen?
Antwoord 8
Bij het formuleren van de klimaatdoelstellingen is geen rekening gehouden
met de opkomst van Bitcoin en onderliggende technologie. Die technologie is
slechts één van de vele innovaties, die invloed hebben op het energieverbruik
in de wereld.
Daarom zet de Nederlandse regering in op sturen op CO2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3