Transparantiebenchmark 2015
De Kristal 2015
In samenwerking met NBA

Transparantiebenchmark 2015
De Kristal 2015
In samenwerking met NBA

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

1

1 De Transparantieladder
De Transparantieladder geeft een overzicht van de totaalscores van organisaties, inclusief de subscores op de acht verschillende categorieën.
De organisaties die deel uitmaken van de Transparantiebenchmark zijn gerangschikt in verschillende groepen, te weten de kopgroep,
de achtervolgers, het peloton, de achterblijvers en de bezemwagen.
Categorie transparantieladder 2015

2

Plaatsen

Kopgroep

1 - 20

Achtervolgers

21 - 70

Peloton

71 - 213

Achterblijvers

214 - 245

Bezemwagen

246 - 461

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

Transparantieladder
Deelnemers Pos. Cat.

KOPGROEP
ACHTERVOLGERS

0
ACHTERVOLGERS

AKZO Nobel N.V. | 001
Koninklijke Philips N.V. | 002
Unilever N.V. | 003
NS | 004
Royal BAM Group | 005
KPN | 006
Schiphol Group | 007
Havenbedrijf Rotterdam N.V. | 008
Alliander N.V. | 009
Siemens Nederland | 010
Vodafone | 011
Aegon N.V. | 012
Heineken N.V. | 013
ING Groep | 014
Nederlandse Gasunie N.V. | 015
Van Lanschot Bankiers | 016
DSM N.V. | 017
Bank Ned. Gemeenten N.V. | 018
PostNL | 019
Vitens N.V. | 020
ANWB B.V. | 021
Achmea | 022
De Nederlandsche Bank N.V. | 022
Ernst & Young Nederland | 022
TenneT Holding B.V. | 022
Heijmans | 026
SNS Bank N.V. | 027
ABN AMRO Group N.V. | 028
Koninklijke Ten Cate N.V. | 028
NV NOM Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland | 028
MN | 031
Nederlandse Waterschapsbank NV | 031
Q Park N.V. | 031
Rabobank | 034
Koninklijke Ahold N.V. | 035
Royal Imtech N.V. | 035
Holding Nationale Goede Doelen Loterijen N.V. | 037
Kendrion N.V. | 037
PricewaterhouseCoopers | 037
Rockwool Benelux Holding | 037
SBM Offshore | 037
Air France - KLM | 042
VolkerWessels | 042
Menzis Holding B.V. | 044
Enexis B.V. | 045
Koninklijke FrieslandCampina N.V. | 045
E.ON Benelux N.V. | 047
Koninklijke Wessanen N.V. | 048
ProRail B.V. | 049
Vivat Verzekeringen | 050
NN GROUP | 051
Unibail Rodamco | 051
CZ Groep | 053
Wageningen UR | 053
Facilicom Services Group | 055
ASML | 056
Bavaria N.V. | 056
Joh. Mourik & Co. Holding B.V. | 056
TMG - Telegraaf Media Groep | 056
Westland Infra | 056
NIBC Bank N.V. | 061
GasTerra B.V. | 062
Ordina N.V. | 063
Eneco Holding N.V. | 064
KPMG N.V. | 064
Deloitte Holding B.V. | 066
Nutreco | 066
Nederlandse Financierings-Maatschappij voor Ontwikkelingslanden NV | 068
Royal Dutch Shell | 068

Totaal

50

100

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

150

196
195
194
194
193
192
191
191
189
189
186
185
182
181
181
180
179
179
177
177
176
174
174
174
174
173
172
171
171
171
170
170
170
169
168
168
167
167
167
167
167
166
166
165
163
163
162
161
159
158
157
157
156
156
155
153
153
153
153
200 153
152
151
150
148
148
147
147
146
146

■ 1 - Onderneming en bedrijfsmodel
■ 2 - Beleid en resultaten
■ 3 - Managementaanpak
■ 4 - Relevantie
■ 5 - Duidelijkheid
■ 6 - Betrouwbaarheid
■ 7 - Responsiviteit
■ 8 - Samenhang

3

ACHTERVOLGERS

Koninklijke Wessanen N.V. | 048
ProRail B.V. | 049
Vivat Verzekeringen | 050
NN GROUP | 051
Unibail Rodamco | 051
CZ Groep | 053
Wageningen UR | 053
Facilicom Services Group | 055
ASML | 056
056 Cat.
Deelnemers
Bavaria N.V. |Pos.
Joh. Mourik & Co. Holding B.V. | 056
TMG - Telegraaf Media Groep | 056
Westland Infra | 056
NIBC Bank N.V. | 061
GasTerra B.V. | 062
Ordina N.V. | 063
Eneco Holding N.V. | 064
KPMG N.V. | 064
Deloitte Holding B.V. | 066
Nutreco | 066
Nederlandse Financierings-Maatschappij voor Ontwikkelingslanden NV | 068
Royal Dutch Shell | 068
Airbus Group N.V. | 070
Koninklijke Boskalis Westminster N.V. | 071
Randstad Holding N.V. | 072
TUI Nederland | 072
Accell Group | 074
Arla Foods B.V. | 074
Jumbo Groep Holding B.V. | 074
RELX Group N.V. | 074
Royal HaskoningDHV | 074
EBN | 079
Industriebank LIOF N.V. | 079
TBI Holdings | 079
Zeeman Groep B.V. | 079
Nidera B.V. | 083
N.V. HVC | 084
Perfetti v. Melle | 085
Beelen Groep B.V. | 086
Albron Nederland B.V. | 087
Koninklijke Vopak N.V. | 087
TNT Express | 087
VanDrie Group | 090
Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland NV | 091
TKH Group N.V. | 092
VimpelCom Ltd. | 092
Wavin N.V. | 092
USG People N.V. | 095
Radboudumc | 095
Delta Lloyd Groep | 097
Rijksuniversiteit Groningen | 098
Universiteit van Amsterdam | 098
Atradius N.V. | 100
DOW Benelux B.V. | 100
Wolters Kluwer N.V. | 100
Corbion N.V. | 103
Bidvest Deli XL | 104
COVRA NV | 105
Beter Bed Holding N.V. | 106
Universiteit Maastricht | 106
Ballast Nedam N.V. | 108
Universiteit Twente | 108
TNO | 110
Sligro Food Group N.V. | 111
Vebego International N.V. | 111
Arcadis N.V. | 113
Vreugdenhil Groep B.V. | 113
Waterweg Wonen | 113
Stichting Exploitatie Nederlandse Staatsloterij | 116
Van Oord | 117
GVB Holding NV | 118
Vos Logistics Beheer B.V. | 118
PLUS Retail B.V. | 120
Roto Smeets Group N.V. | 120
Wereldhave Manag. Holding B.V. | 120
0
PGGM | 123
Aperam | 124
Grontmij N.V. | 125
Universiteit Utrecht | 126
Damen Shipyards Group N.V. | 127
Universiteit Leiden | 127
Cooperative Agrifirm U.A. | 127
Dutch Flower Group B.V. | 130
Tele2 Netherlands Holding N.V. | 130
PELOTON

4

50

100

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

150

161
159
158
157
157
156
156
155
153
153
Totaal
153
153
153
152
151
150
148
148
147
147
146
146
144
143
140
140
139
139
139
139
139
138
138
138
138
137
136
133
132
131
131
131
130
129
128
128
128
126
126
124
122
122
121
121
121
119
118
117
116
116
115
115
114
112
112
111
111
111
110
109
108
108
105
105
105
200 103
100
98
97
96
96
96
93
93
92

■ 1 - Onderneming en bedrijfsmodel
■ 2 - Beleid en resultaten
■ 3 - Managementaanpak
■ 4 - Relevantie
■ 5 - Duidelijkheid
■ 6 - Betrouwbaarheid
■ 7 - Responsiviteit
■ 8 - Samenhang

PELOTON

Sligro Food Group N.V. | 111
Vebego International N.V. | 111
Arcadis N.V. | 113
Vreugdenhil Groep B.V. | 113
Waterweg Wonen | 113
Stichting Exploitatie Nederlandse Staatsloterij | 116
Van Oord | 117
GVB Holding NV | 118
Vos Logistics Beheer B.V. | 118
120 Cat.
PLUS
Retail B.V. |Pos.
Deelnemers
Roto Smeets Group N.V. | 120
Wereldhave Manag. Holding B.V. | 120
PGGM | 123
Aperam | 124
Grontmij N.V. | 125
Universiteit Utrecht | 126
Damen Shipyards Group N.V. | 127
Universiteit Leiden | 127
Cooperative Agrifirm U.A. | 127
Dutch Flower Group B.V. | 130
Tele2 Netherlands Holding N.V. | 130
BE Semiconductor Indus. N.V. | 132
CoMore | 132
HEMA | 132
Holland Casino | 132
ASR Nederland N.V. | 136
IKEA Nederland B.V. | 137
Coop Holding | 138
Macintosh Retail Group N.V. | 138
Fugro N.V. | 140
IHC Merwede Holding B.V. | 140
Aalberts Industries N.V. | 142
LeasePlan Corporation N.V. | 143
Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) | 143
Gemalto N.V. | 143
ForFarmers Group B.V. | 143
Eurocommercial Properties | 147
Vastned Retail N.V. | 148
Stichting Espria | 149
Core Laboratories N.V. | 150
Nuon Energie N.V. | 150
Stern Groep N.V. | 152
Stichting Zorgpartners Friesland | 153
Nedap N.V. | 154
TomTom N.V. | 154
Brab. Ontw. Maatschappij N.V. | 156
Broekhuis Holding | 157
Unica Groep B.V. | 158
Propertize B.V. | 159
Kardan N.V. | 160
The Greenery B.V. | 160
AMG Advanced Metallurg. Gr. NV | 162
Universiteit van Tilburg | 162
ASM International N.V. | 164
Technische Universiteit Delft | 164
Technische Universiteit Eindhoven | 164
Amsterdam Commodities N.V. | 167
Binckbank | 167
Dela Uitvaartverzorging B.V. | 167
Brunel International N.V. | 170
GALAPAGOS | 171
Koninklijke Coöperatie Cosun U.A. | 172
ONVZ Ziektekostenverzekeraar N.V. | 172
Coöperatie AVEBE U.A. | 172
Coöperatie VGZ U.A. | 175
Dura Vermeer Groep | 175
Nieuwe Steen inv | 175
ICT Automatisering | 178
O.W.M. DSW Zorgverzekeraar UA | 178
Academisch Medisch Centrum | 180
Ageas Insurance International N.V. | 180
CZAV | 180
Yarden Holding B.V. | 183
UMC Utrecht | 183
DOC Kaas | 185
0
Open Universiteit | 186
Maastricht UMC+ | 187
Refresco Holding B.V. | 187
Allianz Nederland Groep N.V. | 189
Delta N.V. | 189
Legal & General | 189
Erasmus Universiteit Rotterdam | 192
Euretco B.V. | 193
Zorg en Zekerheid Groep | 193
Stork | 195

50

100

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

150

112
112
111
111
111
110
109
108
108
105
Totaal
105
105
103
100
98
97
96
96
96
93
93
92
92
92
92
91
87
85
85
83
83
81
80
80
80
80
76
73
72
71
71
70
68
67
67
66
65
64
62
61
61
59
59
58
58
58
55
55
55
54
53
52
52
52
51
51
51
50
50
49
49
49
47
47
46
200 45
44
44
43
43
43
40
39
39
37

■ 1 - Onderneming en bedrijfsmodel
■ 2 - Beleid en resultaten
■ 3 - Managementaanpak
■ 4 - Relevantie
■ 5 - Duidelijkheid
■ 6 - Betrouwbaarheid
■ 7 - Responsiviteit
■ 8 - Samenhang

5

52
51
51
51
50
50
49
49
49
47
Totaal
47
46
45
44
44
43
43
43
40
39
39
37
37
36
36
36
35
35
34
33
33
32
32
31
31
30
30
30
30
30
29
28
28
27
26
25
25
25
24
24
24
24
23
22
22
21
21
20
19
18
17
17
16
15
14
13
12
10
10
9
8
5

PELOTON

Coöperatie AVEBE U.A. | 172
Coöperatie VGZ U.A. | 175
Dura Vermeer Groep | 175
Nieuwe Steen inv | 175
ICT Automatisering | 178
O.W.M. DSW Zorgverzekeraar UA | 178
Academisch Medisch Centrum | 180
Ageas Insurance International N.V. | 180
CZAV | 180
183 Cat.
Yarden
Holding B.V. |Pos.
Deelnemers
UMC Utrecht | 183
DOC Kaas | 185
Open Universiteit | 186
Maastricht UMC+ | 187
Refresco Holding B.V. | 187
Allianz Nederland Groep N.V. | 189
Delta N.V. | 189
Legal & General | 189
Erasmus Universiteit Rotterdam | 192
Euretco B.V. | 193
Zorg en Zekerheid Groep | 193
Stork | 195
Centric Holding B.V. | 195
OCI | 197
Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) | 197
VUmc | 197
Van Leeuwen Buizen Groep B.V | 200
Oranjewoud N.V. | 200
Hurks groep | 202
Erasmus MC | 203
Neways Electronics International N.V. | 203
KAS BANK N.V. | 205
Radboud Universiteit Nijmegen | 205
B & S International B.V. | 207
Nyenrode | 207
AerCap Holdings N.V. | 209
Fagron | 209
GROOTHANDELSGEBOUW | 209
Koninklijke Brill N.V. | 209
Robeco Groep N.V. | 209
Monuta | 214
Value8 | 215
Credit Europe Bank N.V. | 215
DPA GROUP | 217
VION Holding N.V. | 218
DOCDATA N.V. | 219
APG | 219
Exact Holding N.V. | 219
De Goudse N.V. | 222
Louis Dreyfus | 222
NXP Semiconductors Netherlands B.V. | 222
TMF Group Holding B.V. | 222
Janssen De Jong Groep B.V. | 226
Brocacef Holding | 227
Ultra-Centrifuge Ned. N.V. | 227
Blokker Holding B.V. | 229
VDL Groep | 229
Coöperatie Univé U.A. | 231
Van Wijnen Groep N.V. | 232
ESPERITE | 233
Hertel Holding B.V. | 234
Farm Frites Beheer B.V. | 234
Cimpress | 236
The Royal Bank of Scotland | 237
Global City Holdings N.V. | 238
SHV Holdings N.V. | 239
Maxeda Nederland B.V. | 240
de Persgroep Nederland B.V. | 241
Forbo Flooring B.V. | 241
IMC Trading | 243
Audax B.V. | 244
Kramp Groep B.V. | 245
ACHTERBLIJVERS

0

50

100

150

200

0

50

100

150

200

Bedrijven in de top 20 die eenzelfde afgeronde score hebben ontvangen zijn gerangschikt op cijfers achter de komma, dit is het resultaat van de beoordeling door het panel van deskundigen.

6

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

■ 1 - Onderneming en bedrijfsmodel
■ 2 - Beleid en resultaten
■ 3 - Managementaanpak
■ 4 - Relevantie
■ 5 - Duidelijkheid
■ 6 - Betrouwbaarheid
■ 7 - Responsiviteit
■ 8 - Samenhang

Inhoud
1

De Transparantieladder

2

2
2.1
2.2

Introductie
Voorwoord
Over dit rapport

8
8
9

3

De toppers van dit jaar

10

4
4.1
4.2
4.2.1
4.3
4.3.1
4.3.2
4.3.3
4.3.4
4.3.5
4.3.6
4.3.7
4.3.8
4.3.9
4.3.10
4.3.11
4.3.12
4.3.13
4.3.14

Wat valt op?
Categorievergelijking
Criteriavergelijking
Materialiteit
Sectorvergelijking
Banken en verzekeraars
Bouw en maritiem
Consumentenproducten
Dienstverlening
Energie, olie en gas
Handelsmaatschappij
Industriële goederen
Media
Pharma
Retail
Technologie
Transport
Universiteiten en UMC’s
Vastgoed

11
11
12
15
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32

4.3.15 Voedsel en drank
4.3.16 Overig
4.4	Maatschappelijke verslaggeving in de praktijk

33
34
35

5	Verdieping thema: transparantie

40

6	Toelichting bij de Transparantiebenchmark
47
6.1
Doel
47
6.2
Verschillen ten opzichte van vorig jaar
47
6.3	Afbakening publiek toegankelijke
verantwoordingsinformatie48
6.4
Methode 
49
6.5
Criteria
50
6.6
Juryrapport
51
6.7
Bezemwagen
54
7
Bijlagen
55
7.1
Nieuwe deelnemende organisaties
55
7.2	Nederlandse organisaties met
internationaal groepsverslag
57
7.3
Organisaties met een nulscore
58
7.4	Panel van Deskundigen
Transparantiebenchmark63
7.5
Jury De Kristal
63
7.6
Literatuur
64

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

7

2 Introductie
2.1 Voorwoord
Voor u liggen de resultaten van de Transparantiebenchmark 2015, over het verslagjaar 2014. De Transparantiebenchmark geeft inzicht in de mate
van transparantie in maatschappelijke verslaggeving bij de 485 grootste bedrijven van Nederland.
Het Ministerie van Economische Zaken heeft de opzet van de Transparantiebenchmark 2015 ongewijzigd gelaten ten opzichte van de
Transparantiebenchmark 2014. De criteria waren vorig jaar ingrijpend gewijzigd om in lijn te komen met de nieuwe GRI-richtlijnen en de trend
van geïntegreerde verslaglegging. Dit jaar zijn de criteria grotendeels ongewijzigd gelaten. Hier en daar zijn de formuleringen wel strakker
gemaakt en is de interpretatieruimte versmald. Daardoor kan het voorkomen dat wat vorig jaar wel in aanmerking kwam voor punten, dit jaar
werd afgekeurd. De self-assessment methodiek is hetzelfde gebleven als vorig jaar. Alle organisaties zijn uitgenodigd de kwaliteit van hun
verslaggeving middels een online self-assessment te screenen. Door het online invullen van het self-assessment wordt in één oogopslag
­duidelijk wat de sterke kanten van een verslag zijn en waar er punten worden gemist. De antwoorden van het self-assessment zijn kritisch
gecontroleerd op juistheid door een team van onderzoekers. De onderzoeksgroep is wel aangepast. De uitvoerder van de
Transparantiebenchmark, EY, heeft de groep zorgvuldig nagelopen en organisaties verwijderd die niet meer tot de doelgroep behoorden en heeft
nieuwe organisaties toegevoegd. In het deelnameprotocol (in te zien via www. transparantiebenchmark.nl) staat beschreven welke organisaties
zijn opgenomen in de onderzoeksgroep, alsmede welke verantwoordingsinformatie voor punten in aanmerking komt. Nieuw toegevoegde
organisaties zijn hiervan op de hoogte gesteld in maart 2015.
Een onafhankelijk panel van deskundigen heeft de Top 20 aanvullend beoordeeld op basis van hun eigen criteria. Deze criteria staan ook vermeld
op de website. Tevens zijn alle scores en bedrijven daar in te zien.
De Kristal is de prijs voor de beste MVO-verslaggeving die het Ministerie van Economische Zaken samen met de Nederlandse Beroepsorganisatie
van Accountants (NBA) in 2010 heeft opgezet. De Kristal beoogt de belangrijkste prijs te zijn voor MVO-verslaggeving en wordt uitgereikt aan het
bedrijf waarvan het maatschappelijke jaarverslag als hoogste op de ranglijst van de Transparantiebenchmark is geëindigd. De jury, bestaande uit
mevrouw drs. Monika Milz, MBA (voorzitter), Z.K.H. Prins Carlos de Bourbon de Parme en professor dr. Leen Paape RA RO CIA, heeft uit de Top 3
de winnaar gekozen. Naast de hoofdprijs ontvangt de snelste stijger op de Transparantiebenchmark een prijs en ook de onderneming die het
meest creatief en innovatief omgaat met het transparant maken van haar maatschappelijke effecten op de samenleving wordt onderscheiden.
8

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

Belanghebbenden zoals onder andere consumenten, aandeelhouders en overheden verwachten dat een organisatie transparant is over de
­afwegingen en prestaties op maatschappelijk vlak. Door open te communiceren stelt een bedrijf zich kwetsbaar op en kan het door zijn
stake­holders worden aangesproken op zijn activiteiten. Door transparantie wordt een dialoog op gang gebracht. Deze dialoog kan vervolgens
leiden tot aanpassing van het beleid van een onderneming. Dat is al 11 jaar het doel van de Transparantiebenchmark en het blijkt te werken.
Dit jaar is er in het TB-rapport een verdiepend hoofdstuk opgenomen waarin een beeld geschetst wordt van transparantie. Wat is het, hoe werkt
het en wat is de impact van de transparante wereld op ondernemen anno nu?
Voor een goed begrip van de Transparantiebenchmark is het van belang te benadrukken dat de transparantie in verslaggeving wordt gemeten.
Het ministerie kan en wil geen inhoudelijk oordeel vellen over de concrete activiteiten of resultaten op het gebied van MVO.
Het gaat bij de Transparantiebenchmark om meer dan slechts het vaststellen van individuele scores van de ondernemingen. Trends in scores en
hoe de diverse sectoren het dit jaar hebben gedaan zijn ook interessant. In dit boekje treft u al deze informatie aan, naast uiteraard de resultaten
van de benchmark over het verslagjaar 2014.

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

9

3 De toppers van dit jaar
Ook dit jaar was het aan de jury om de uiteindelijke winnaars te bepalen. De winnaars van 2015 zijn:

De snelste stijger
Westland Infra is dit jaar op de ranglijst gestegen van positie 162 naar positie 56. Een stijging van maar liefst
106 posities.

Het meest innovatieve jaarverslag
De eer voor het meest innovatieve verslag gaat dit jaar naar Schiphol Group.

De Kristalprijs, de hoofdprijs van de Transparantiebenchmark
De derde plaats op de Transparantiebenchmark is voor Unilever, nipt achter Philips die op de tweede plaats is
geëindigd. De winnaar van de Kristal 2015 met 196 punten is AkzoNobel. Het uitgebreide juryrapport met daarin de
overwegingen van de jury is opgenomen in paragraaf 6.6.

10

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

4 Wat valt op?
Dit hoofdstuk gaat dieper in op de resultaten van de Transparantiebenchmark. Voor de resultaten op criterium- en categorieniveau geldt dat de
analyses zijn uitgevoerd op basis van de organisaties met een score op de Transparantiebenchmark (dit zijn 245 organisaties). Organisaties met
een nulscore zijn in dit hoofdstuk buiten beschouwing gelaten.

4.1 Categorievergelijking
De criteria van de Transparantiebenchmark zijn ingedeeld in twee hoofdcategorieën; inhoudsgerichte- en kwaliteitsgerichte criteria.
De inhoudsgerichte criteria hebben betrekking op inhoudelijke zaken in het rapport, zoals de beschrijving van het bedrijfsmodel, beleid en
resultaten en managementaanpak. De kwaliteitsgerichte criteria geven meer inzicht in kwaliteitsaspecten van de rapportage, zoals samenhang
van de informatie, betrouwbaarheid en relevantie. De hoofdcategorieën zijn verder verdeeld in totaal acht subcategorieën. De onderstaande
grafiek geeft een overzicht van de totale gemiddelde score en scores per subcategorie.
Totale score

Dit jaar valt op dat de organisaties over het algemeen
beter scoren op de inhoudsgerichte criteria (53%) dan
op de kwaliteitsgerichte criteria (46%).

Inhoudsgerichte criteria
Onderneming en bedrijfsmodel
Beleid en resultaten
Managementaanpak

Net als vorig jaar is 49,6% van het maximaal aantal
punten behaald door de organisatie waardoor de
gemiddelde score, net als vorig jaar, 99 punten is.

Kwaliteitsgerichte criteria
Relevantie
Duidelijkheid
Betrouwbaarheid
Responsiviteit
Samenhang
0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

11

Top 3 best gescoorde categorieën:

Top 3 slechtst gescoorde categorieën:

1. Onderneming en bedrijfsmodel (59% van maximaal te behalen punten)

1. Betrouwbaarheid (27% van maximaal te behalen punten)

2. Duidelijkheid (58% van maximaal te behalen punten)

2. Beleid en resultaten (47% van maximaal te behalen punten)

3. Managementaanpak (53% van maximaal te behalen punten)

3. Samenhang (48% van maximaal te behalen punten)

4.2 Criteriavergelijking
Op de volgende pagina’s is meer informatie te vinden over de criteria van de Transparantiebenchmark 2015. Allereerst wordt er een tabel
weergegeven waar de criteria zijn benoemd waarop het best en slechtst is gescoord door de deelnemende organisaties. Na een vergelijking met
2014 blijkt dat dit dezelfde criteria zijn als vorig jaar.
Vervolgens is er een overzicht te vinden van de resultaten op de meest relevante en opvallende criteria van de Transparantiebenchmark 2015,
alsmede een indeling in de categorieën van 2015 (kopgroep, achtervolgers, peloton en achterblijvers). Tevens is de totaalscore van 2014 weergegeven in de grafieken, zodat een vergelijking mogelijk is. In de begeleidende tekst bij de grafieken zijn in sommige gevallen cijfers of percentages
opgenomen die niet te herleiden zijn uit de grafieken, deze zijn afkomstig uit een verdiepende analyse.

12

TOP 3 BEST GESCOORDE CRITERIA 2015

TOP 3 MINST GESCOORDE CRITERIA 2015

Score & Criterium

Toelichting criterium

Score & Criterium

Toelichting criterium

82% van de organisaties heeft de
maximale score behaald op
criterium 13

Volledig inzicht in de organisatiestructuur van de organisatie

67% van de organisaties heeft
de minimale score behaald op
criterium 30

Geen enkele vorm van een
ondertekende verklaring hebben van
een onafhankelijke partij die de inhoud
van de maatschappelijke informatie
heeft geverifieerd

79% van de organisaties heeft de
maximale score behaald op
criterium 1

Naast algemene bedrijfsinformatie,
ook een kwantitatieve samenvatting
van het profiel (aantal medewerkers,
hoeveelheid geleverde producten/
diensten, etc.)

65% van de organisaties heeft
de minimale score behaald op
criterium 31

Materiedeskundigen of belanghebbenden worden in de betreffende
verslaggeving niet aan het woord
gelaten

61% van de organisaties heeft de
maximale score behaald op
criterium 35

Uitdragen van een visie op relevante
maatschappelijke thema’s en creëren
van bewustzijn of begrip bij
belanghebbenden omtrent deze
thema’s

61% van de organisaties heeft
de minimale score behaald op
criterium 40

Behaalde maatschappelijke resultaten
worden niet gepresenteerd in de context
van externe informatie, waaronder
noteringen, benchmarkgegevens,
trendanalyses en ‘best practices’

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

Waardeketen
69% van de organisaties rapporteert over de waardeketen
waarin zij opereert (ten opzichte van 73% in 2014).
Het percentage dat de maximale score ontvangt op dit criterium is
gestegen van 16% naar 22%. De volledige score kan worden behaald
door een toelichting te geven op maatschappelijke aspecten in de
waardeketen en het toevoegen van een grafische weergave.
Categorie: Onderneming en bedrijfsmodel

Ja
Totaal 2015

69%

Totaal 2014

73%

Nee

31%
27%
100%

Kopgroep

0%

98%

Achtervolgers

2%

67%

Peloton
9%
Achterblijvers
0%

20%

33%
40%

91%
60%

80%

100%

Bedrijfsstrategie
Ja

Nee

Totaal 2015

86%

14%

Totaal 2014

88%

12%

100%

Kopgroep

0%

100%

Achtervolgers

0%

90%

Peloton
Achterblijvers
0

38%
20

10%
63%

40

60

80

100

In 2015 heeft 74% van de organisaties doelstellingen
­geformuleerd ten aanzien van maatschappelijke aspecten.
Dit is vergelijkbaar met het percentage van vorig jaar.
Tevens heeft 29% van de organisaties het maximaal aantal punten
behaald op dit criterium (een stijging van 4% ten opzichte van vorig
jaar). Zij geven kwantitatieve streefwaardes en leggen de link met de
materiële aspecten.
Categorie: Beleid en resultaten

Dit jaar geeft 86% van de organisaties een toelichting op
de bedrijfsstrategie.
Het percentage van organisaties dat maximaal scoort op dit criterium
is gestegen van 50% tot 55% ten opzichte van 2014. Deze organisaties
geven een specifieke toelichting op de strategie en presenteren een
samenhangend geheel aan strategische thema’s, speerpunten en
doelstellingen. Daarnaast brengen zij de strategie in verband met
andere onderdelen van de verslaggeving.
Categorie: Onderneming en bedrijfsmodel

Doelstellingen
Ja

Nee

Totaal 2015

74%

26%

Totaal 2014

73%

27%
100%

Kopgroep

0%

100%

Achtervolgers

0%

74%

Peloton
16%

Achterblijvers
0

20

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

40

26%
84%
60

80

100
13

Verklaring van onafhankelijke partij
33% van de organisaties heeft een vorm van een
verklaring van een onafhankelijke partij opgenomen in
de maatschappelijke verslaggeving.
In vergelijking met vorig jaar valt op dat de achtervolgers ten opzichte
van vorig jaar aanzienlijk beter scoren; 76% ten opzichte van 63% in
2014. In totaal hebben 11 organisaties het maximaal aantal punten
behaald op dit criterium.
Categorie: Betrouwbaarheid

Ja
Totaal 2015

33%

Totaal 2014

30%

67%
70%
100%

Kopgroep
Peloton

0%

76%

Achtervolgers

24%

15%

Achterblijvers 3%
0

Nee

85%
97%
20

40

60

80

100

Stakeholder betrokkenheid
Ja

Nee

Totaal 2015

74%

26%

Totaal 2014

76%

24%

Kopgroep

100%

0%

Achtervolgers

100%

0%

76%

Peloton
Achterblijvers 13%
0



20

40

24%
88%
60

80

100

67% van de organisaties heeft inzicht gegeven in de
uitdagingen, kwesties of dilemma’s waar het
­management zich voor gesteld ziet; een lichte stijging ten
opzichte van vorig jaar.
Daarnaast is een duidelijke stijging te zien in het percentage organisaties dat het maximale aantal punten behaald op dit criterium, waarbij
de toelichting op uitdagingen, kwesties of dilemma´s als een
zelfstandig herkenbaar onderdeel is opgenomen.
Categorie: Responsiviteit
14

In 2015 heeft 74% van de organisaties aangegeven hoe zij
haar stakeholders betrekt bij het beleid en de activiteiten
van de organisaties, dit is een lichte daling ten opzichte
van vorig jaar.
Er is ruimte voor verbetering, want slechts 17% van de organisaties
scoort maximaal. Dit houdt in dat zij actief de dialoog zijn aangegaan
met haar stakeholders, het hoogste bestuurslichaam is betrokken bij
de dialoog en daarnaast de input van de belanghebbenden hebben
gebruikt in relatie tot de strategie en de vastgestelde doelen.
Categorie: Responsiviteit

Uitdagingen en dilemma’s
Ja
Totaal 2015

67%

Totaal 2014

66%

33%
34%
100%

Kopgroep

6%

65%

Peloton
Achterblijvers 13%
0

0%

94%

Achtervolgers

20

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

Nee

35%
40

88%
60

80

100

Bij 64% van de organisaties blijkt uit de verslaggeving hoe
het beleid, de activiteiten en de resultaten ten aanzien
van de maatschappelijke aspecten zich verhouden tot
de bedrijfsstrategie.
50% van de organisaties heeft een maximale score behaald op dit
criterium. Dit houdt in dat deze organisaties de strategische prioriteiten van de onderneming als leidraad gebruiken voor de toelichting
op maatschappelijke aspecten van ondernemen.
Categorie: Samenhang

4.2.1

Link maatschappelijke aspecten
en bedrijfsstrategie

Ja

Totaal 2015

64%

36%

Totaal 2014

65%

Nee

35%
100%

Kopgroep

0%

100%

Achtervolgers

0%

60%

Peloton
Achterblijvers 0%
0

40%
100%

20

40

60

80

100

Materialiteit

Internationaal wordt er steeds meer nadruk gelegd op materialiteit. Dit geldt ook voor de materialiteit binnen maatschappelijke verslaggeving,
zoals bijvoorbeeld ook blijkt uit de nieuwste GRI G4 richtlijnen. Om de hoeveelheid aan niet-financiële informatie overzichtelijk en relevant te
houden voor de gebruikers, dienen ondernemingen zich te concentreren op die onderwerpen, die voor henzelf en de gebruikers van materieel belang
zijn. Dit jaar wordt er daarom extra aandacht besteed aan materialiteit bij de Transparantiebenchmark. Dit heeft bij enkele criteria geleid tot een
aanscherping of wijziging ten opzichte van vorig jaar. Hieronder zijn de conclusies beschreven van de criteria die betrekking hebben op materialiteit.

Materialiteit I: Algemeen
In 2015 is het aantal organisaties dat rapporteert over
materiële thema’s 72% (een daling van 7% ten opzichte
van van vorig jaar).
Ondanks de daling is het percentage van organisaties dat volledige
inzicht geeft in haar materiële thema’s gestegen van 27% naar 38% (dit
is inclusief het relatieve belang van de geïdentificeerde materiële
onderwerpen en een grafische weergave hiervan).
Categorie: Onderneming en bedrijfsmodel

Ja
72%

Totaal 2015

21%
100%

Kopgroep

0%

100%

Achtervolgers

0%

73%

Peloton
Achterblijvers 9%
0

28%

79%

Totaal 2014

Nee

27%
91%

20

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

40

60

80

100

15

Materialiteit II: Relevantie
Ja
61%

Totaal 2015

39%
82%

Totaal 2014

0%

100%

Achtervolgers
Achterblijvers 3%
0

18%
100%

Kopgroep

0%

56%

Peloton

Nee

44%
97%

20

40

60

80

100

Criterium 22 is gewijzigd ten opzichte van vorig jaar. Waar vorig jaar de
organisaties volledige punten konden behalen als ze over minimaal 5
willekeurige materiële thema’s rapporteerden, kunnen organisaties dit
jaar alleen het maximale aantal punten behalen als ze over alle, voor
hen, materiële thema’s rapporteren en ook uitsluitend over deze
thema’s rapporteren. Vanwege de aanpassingen in dit criterium is een
daling zichtbaar van het percentage organisaties dat punten scoort op
dit criterium (van 82% in 2014 naar 61% in 2015).
Ondanks de wijzigingen in het criterium en de strengere interpretatie
van het criterium heeft 37% van de organisaties een maximale score
weten te behalen op dit criterium.
Categorie: Relevantie

Monetaire waarde
Een groot aantal organisaties beschrijft de impact van hun producten en/of dienstverlening op de maatschappij. Het kwantificeren en
monetariseren van deze impact wint aan populariteit. De monetaire waarde van milieu of sociale resultaten is de waarde (in euro’s of een
andere monetaire eenheid) van het effect op het milieu of de maatschappij. Hierbij wordt een verschil gemaakt tussen de monetaire waarde
van de besparing die het voor de organisatie zelf (of in de keten) oplevert en anderzijds de monetaire waarde van het sociale- of milieueffect
voor de maatschappij. Een investering in goede doelen of een energiebesparing in euro’s uitgedrukt is bijvoorbeeld geen monetaire waarde
van het sociale- of milieueffect. Het monetariseren van de impact die trainingen en opleidingen hebben op werknemers, (toekomstige)
werkgevers en de maatschappij is hier wel een voorbeeld van.

16

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

Criterium 11 en 12 zijn dit jaar gewijzigd ten opzichte van vorig jaar. Vorig jaar werden de organisaties gevraagd om een toelichting te geven op
een aantal standaard milieu- en sociale-aspecten (voor elke organisatie dezelfde). Dit jaar is het criterium aangepast, zodat organisaties slechts
punten behalen als er een toelichting wordt gegeven op alle voor de organisatie materiële milieu- en sociale-aspecten (specifiek voor de
organisatie).

Materialiteit III: Milieu-aspecten
Ja
Totaal 2015

74%

Totaal 2014

74%

Nee

26%
26%
100%

Kopgroep

0%

100%

Achtervolgers

0%

74%

Peloton
19%

Achterblijvers
0

20

40

26%
81%
60

80

100

Dit jaar heeft 76% gerapporteerd over de voor de
­organisatie materiële sociale-aspecten van de
organisatie.
Daarnaast zijn er zeven organisaties die het maximale aantal punten
op dit criterium hebben behaald door onder andere de behaalde
sociale resultaten uit te drukken in een monetaire waarde (zie kader
monetaire waarde).
Categorie: Beleid en resultaten

Dit jaar rapporteert 74% over de voor de organisatie
materiële milieu-aspecten. Vorig jaar was dit hetzelfde
percentage, echter ging het toen om het rapporteren over
standaard milieu-aspecten.
Dit jaar heeft 65% van de organisaties een kwantitatieve toelichting
opgenomen over ten minste één materieel milieu-aspect. In totaal
zijn er zes organisaties die het maximale aantal punten op dit
criterium hebben gescoord door onder andere de milieu resultaten in
een monetaire waarde uit te drukken (zie kader monetaire waarde).
Categorie: Beleid en resultaten

Materialiteit IV: Sociale-aspecten
Ja
76%

Totaal 2015

24%

84%

Totaal 2014

Nee

16%

100%

Kopgroep

0%

100%

Achtervolgers

0%

78%

Peloton
13%

Achterblijvers
0

20

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

40

22%
88%
60

80

100 

17

4.3 Sectorvergelijking
De deelnemende organisaties aan de Transparantiebenchmark zijn dit jaar wederom ingedeeld in 16 sectoren. Een aantal organisaties is net als
voorgaande jaren niet eenduidig in te delen in één van deze sectoren. Om deze reden bestaat de sector ‘overig’.
De dynamiek en uitdagingen verschillen per sector, wat een analyse van de score per sector relevant maakt. De sectoren vertonen verschillen in
de gemiddelde score en het percentage nulscores. Een lage gemiddelde score zegt iets over de transparantie van de sector, niet noodzakelijkerwijs iets over de prestaties op het gebied van MVO van de sector.
Sector

18

Gemiddelde score
(zonder nulscore)
2015

Percentage
nulscore 2015

Banken & Verzekeraars

108

5%

Bouw & Maritiem

110

23%

Consumentenproducten

133

86%

Dienstverlening

94

32%

Energie, olie en gas

129

42%

Handelsmaatschappij

75

76%

Industriële goederen

97

67%

Media

66

44%

Overig

91

74%

Pharma

34

50%

Retail

85

60%

Technologie

101

60%

Transport

156

63%

Universiteiten en UMC's

73

4%

Vastgoed

96

0%

Voedsel & Dranken

104

52%

Net als vorig jaar heeft de transport sector de hoogste
gemiddelde score met 156 punten.
De gemiddelde score van alle organisaties is exact
hetzelfde als vorig jaar (99 punten).
Binnen de Transparantiebenchmark zijn er verschillen
tussen de sectoren te constateren. Zo is het verschil
tussen gemiddelde score van de sector transport en de
sector pharma in totaal 122 punten. Daarnaast valt ook
op dat er een aantal sectoren is waarbij het overgrote
deel bestaat uit organisaties met een nulscore. Zo heeft
de sector consumenten­producten enerzijds een gemiddelde score van 133 punten en anderzijds heeft 86% van
de sector een nulscore ontvangen. Daar staat tegenover
dat bijvoorbeeld de sector vastgoed een gemiddelde
score behaalt van 96 punten en geen enkele organisatie
binnen deze sector heeft een 0-score behaald.
Voor de sectorvergelijking van dit jaar is er een algemene herindeling gemaakt. Hierdoor zijn enkele organisaties in
een andere sector ingedeeld ten opzichte van vorig jaar. Daarnaast zijn er dit jaar 80 organisaties toegevoegd aan de
Transparantiebenchmark. Alleen de 80 organisaties die dit jaar zijn toegevoegd aan de Transparantie­bench­mark
worden aangemerkt als nieuwkomers binnen de sector.

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

4.3.1 Banken en verzekeraars
Aegon N.V.
ING Groep
Van Lanschot Bankiers
Bank Ned. Gemeenten N.V.
De Nederlandse Bank N.V.
Achmea
SNS Bank N.V.
ABN AMRO Group N.V.
Nederlandse Waterschapsbank NV
MN
Rabobank
Menzis Holding B.V.
Vivat Verzekeringen
NN GROUP
CZ Groep
NIBC Bank N.V.
Ned. Financierings-Maatschappij voor Ontwikkelingslanden NV
Delta Lloyd Groep
Atradius N.V.
ASR Nederland B.V.
Stichting Zorgpartners Friesland
Binckbank
ONVZ Ziektekostenverzekeraar N.V.
Coöreratie VGZ U.A.
O.W.M. DSW Zorgverzekeraar UA
Ageas Insurance International N.V.
Legal & General
Allianz Nederland Groep N.V.
Zorg en Zekerheid Groep
KasBank
Robeco Groep N.V.
Credit Europe Bank N.V.
De Goudse N.V.
Coöperatie Univé U.A.
The Royal Bank of Scotland
RFS Holland Holding B.V. 0
HDI-Gerling Verzekeringen N.V. 0
0

32
30
28
24
20
15

55
52
51
50
49
43
43
39

50

68

91

124
121

185
181
180
179
174
174
172
171
170
170
169
165
158
157
156
152
146

Aantal ondernemingen:

37

Aantal nulscores:

2

Aantal ondernemingen met score:

35

Gemiddelde score (exclusief nulscore):

108

Percentage nulscore:

5%

Aantal nieuwe deelnemers:

5

De sector banken en verzekeraars scoort
dit jaar wederom bovengemiddeld met
een gemiddelde score van 108 punten.
Dit is een daling ten opzichte van vorig jaar
waar de gemiddelde score van de sector
nog 116 punten was
Slechts 5% van de organisaties heeft
een nulscore.
Vivat Verzekeringen is binnen de sector
de beste nieuwe deelnemer met een
score van 158.

100

150

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

200

19

4.3.2 Bouw en maritiem
Royal BAM Group
Heijmans
Royal Imtech N.V.
SBM Offshore
VolkerWessels
Joh. Mourik & Co. Holding B.V.
Koninklijke Boskalis Westminster N.V.
TBI Holdings
Beelen Groep B.V.
Wavin N.V.
Ballast Nedam N.V.
Van Oord
Damen Shipyards Group N.V.
IHC Merwede Holding B.V.
Unica Groep B.V.
Dura Vermeer Groep
Oranjewoud N.V.
Hurks groep
Janssen De Jong Groep B.V.
Van Wijnen Groep N.V.
Aan de Stegge Holding B.V. 0
A. Hakpark B.V. 0
Bluewater Holding B.V. 0
CRH Nederland B.V. 0
Koninklijke Wagenborg 0
SPIE Nederland B.V. 0

0

20

23
19

35
34

51

64

83

96

173
168
167
166
153
143
138
132
128
115
109

193

Aantal ondernemingen:

26

Aantal nulscores:

6

Aantal ondernemingen met score:

20

Gemiddelde score (exclusief nulscore):

110

Percentage nulscore:

23%

Aantal nieuwe deelnemers:

2

Dit jaar heeft de sector bouw en maritiem
een bovengemiddelde score behaald van
110 punten. Dit is een daling ten opzichte
van vorig jaar toen de sector een gemiddelde
score van 120 punten scoorde.
Oranjewoud is binnen de sector de beste
nieuwe deelnemer met een score van 35.

50

100

150

200

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

4.3.3 Consumentenproducten
Unilever N.V.
Accell Group
TomTom N.V.
A.S. Watson B.V.
Action Service & Distributie
Apollo Vredestein B.V.
Bose Products
Cabot Norit Activated Carbon
Canon Europa N.V.
De MandemakersGroep Holding B.V.
FUJIFILM Europe B.V.
Honeywell Netherl. Hold. B.V.
Hunter Douglas N.V.
Lekkerland Beheer
Philip Morris Holland B.V.
Remeha Group B.V.
Smartwares B.V.
Swarovski (Europe) Holding B.V.
Tommy Hilfiger Europe
Van den Ban Autobanden B.V.
WE Europe B.V.

67

0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0

139

194

Aantal ondernemingen:

21

Aantal nulscores:

18

Aantal ondernemingen met score:

3

Gemiddelde score (exclusief nulscore):

133

Percentage nulscore:

86%

Aantal nieuwe deelnemers:

2

Ondanks het feit dat er binnen deze sector
maar 3 organisaties een score hebben
ontvangen is de gemiddelde score
(exclusief nulscore) 133 punten.

50

100

150

200

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

De sector consumentenproducten
is de sector met het hoogste percentage
organisaties met een nulscore, in totaal
heeft 86% van de sector een nulscore
ontvangen.

21

4.3.4 Dienstverlening
ANWB B.V.
Ernst & Young Nederland
NV NOM Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland
Holding Nationale Goede Doelen Loterijen N.V.
PricewaterhouseCoopers
Facilicom Services Group
Ordina N.V.
KPMG N.V.
Deloitte Holding B.V.
Randstad Holding N.V.
Royal HaskoningDHV
Industriebank LIOF N.V.
N.V. HVC
Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland NV
USG People N.V.
COVRA NV
TNO
Vebego International N.V.
Arcadis N.V.
Stichting Exploitatie Nederlandse Staatsloterij
PGGM
Grontmij N.V.
CoMore
Holland Casino
Fugro N.V.
LeasePlan Corporation N.V.
Stichting Espria
Brab. Ontw. Maatschappij N.V.
Broekhuis Holding
Propertize B.V.
Dela Uitvaartverzorging B.V.
Brunel International N.V.
Nieuwe Steen inv
ICT Automatisering
Yarden Holding B.V.
Centric Holding B.V.
Monuta
Value8
DPA GROUP
APG
DOCDATA N.V.
Exact Holding N.V.
TMF Group Holding B.V.
IMC Trading
Accenture B.V.
Adecco Nederland Holding B.V.
ADG dienstengroep B.V.
Amlin Corporate Insurance
BCD Travel Holding
Booking.com B.V.
CGI Nederland B.V.
Ecurion
Equens SE
Holiday Holding Rotterdam B.V.
ISS Holding Nederland B.V.
Loyens & Loeff N.V.
Manpower Nederland B.V.
Omron Europe B.V.
Oracle Nederland B.V.
TP Vision Europe B.V.
Twynstra Gudde
Unit 4 N.V.
United Parcel Service Nederland B.V.
Van Gansewinkel Groep
Xylem Water Solutions Nederland B.V.

0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0

22

9

29
28
27
25
25
25
24

37

55
54
51
50
47

66
65
62

72

83
80

92
92

117
114
112
111
110
103
98

155
150
148
147
140
139
138
136
129
126

176
174
171
167
167

Aantal ondernemingen:

65

Aantal nulscores:

21

Aantal ondernemingen met score:

44

Gemiddelde score (exclusief nulscore):

94

Percentage nulscore:

32%

Aantal nieuwe deelnemers:

8

De sector dienstverlening heeft het hoogste
aantal deelnemende organisaties, in totaal
zijn er 65 organisaties opgenomen binnen
deze sector. De gemiddelde score is net als
vorig jaar 94 punten.
Ongeveer één derde van de organisaties
heeft een nulscore in deze sector.
Propertize B.V. is binnen de sector de beste
nieuwe deelnemer met een score van 62.

50

100

150

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

200

4.3.5 Energie, olie en gas
Alliander N.V.
Nederlandse Gasunie N.V.
TenneT Holding B.V.
Enexis B.V.
E.ON Benelux N.V.
Westland Infra
GasTerra B.V.
Eneco Holding N.V.
Royal Dutch Shell
EBN
Core Laboratories N.V.
Nuon Energie N.V.
Delta N.V.
Ultra-Centrifuge Ned. N.V.
Argos Group Holding B.V.
De Nederlandse Energie Maatschappij B.V.
Delek Nederland B.V.
Essent
Heerema Marine Contractors Holding Nederland B.V.
Kuwait Petroleum B.V.
Neste Oil Netherlands B.V.
New World Resources
TOTAL Nederland N.V.
Yara Sluiskil B.V.

0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0

22

43

50

189
181
174
163
162
153
151
148
146
138

71
71

100

150

Aantal ondernemingen:

24

Aantal nulscores:

10

Aantal ondernemingen met score:

14

Gemiddelde score (exclusief nulscore):

129

Percentage nulscore:

42%

Aantal nieuwe deelnemers:

3

De sector energie, olie en gas heeft ten
opzichte van vorig jaar een hogere
gemiddelde score behaald.
Vorig jaar heeft de sector een gemiddelde
score behaald van 124 punten en dat is dit
jaar gestegen naar 129 punten.

200

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

23

4.3.6 Handelsmaatschappij
Nidera B.V.
Dutch Flower Group B.V.
Amsterdam Commodities N.V.
SHV Holdings N.V.
N.V. Deli Maatschappij
Auctus Holding B.V.
Copaco Nederland B.V.
Getinge Arjo Holding Netherlands B.V.
Hager-Minnema-Hutten Beheer B.V.
Interfood Holding
MCB International B.V.
Momentive Specialty Chemicals BV
Oxbow Coal B.V.
Roba
Scania Europe
Toshiba Medical Systems Europe B.V.
Transm. and Engineer. Services Netherl.

24

0

0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0

55

13

50

93

100

137

150

200

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

Aantal ondernemingen:

17

Aantal nulscores:

13

Aantal ondernemingen met score:

4

Gemiddelde score (exclusief nulscore):

75

Percentage nulscore:

76%

Aantal nieuwe deelnemers:

3

De sector Handelsmaatschappij heeft een
gemiddelde score van 75 punten en daarmee
doen ze het beter dan vorig jaar toen de
gemiddelde score 73 punten was.

4.3.7 Industriële goederen
AKZO Nobel N.V.
Koninklijke Philips N.V.
DSM N.V.
Koninklijke Ten Cate N.V.
Kendrion N.V.
Rockwool Benelux Holding
DOW Benelux B.V.
Corbion N.V.
Aperam
Aalberts Industries N.V.
Nedap N.V.
AMG Advanced Metallurg. Gr. NV
Stork
Van Leeuwen Buizen Groep B.V
Brocacef Holding
Hertel Holding B.V.
Forbo Flooring B.V.
Kramp Groep B.V.
Sulzer Netherlands Holding
ABB B.V.
Ace Innovation Holding B.V.
ArcelorMittal Netherlands B.V.
Ardagh Group Netherlands B.V.
Avery Dennison Materials Nederland B.V.
Bosal Nederland B.V.
C. den Braven Beheer B.V.
Caldic B.V.
Citadel Enterprises B.V.
De Hoop Terneuzen B.V.
De Stiho Groep B.V.
Denkavit Internationaal B.V.
Enviem Holding B.V.
Flowserve
Hitachi Machinery N.V.
Huntsman Investments (Netherlands) B.V.
Inalfa Roof Systems Group B.V.
International Flavors & Fragrances I.F.F. (Nederland) B.V.
INVISTA B.V.
Kuehne + Nagel N.V.
LyondellBasell Industries N.V.
MHI Equipment Europe B.V.
Nedschroef Nederland B.V.
Otra N.V.
P.L. v. Merksteijn Hold. B.V.
Rockwell Automation B.V.
SABIC International Holdings B.V.
Scheuten Glass Holding B.V.
SIHI Group B.V.
Synbra Holding B.V.
Tata Steel
Terberg Group B.V.
Tetra Laval Holdings B.V.
Voestalpine Automotive Netherlands Holding B.V.
Yanmar Europe

0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0

0

5

10

22
17

59

37
35

67

81

100

179
171
167
167

121
119

196
195

Aantal ondernemingen:

54

Aantal nulscores:

36

Aantal ondernemingen met score:

18

Gemiddelde score (exclusief nulscore):

97

Percentage nulscore:

67%

Aantal nieuwe deelnemers:

9

Vorig jaar heeft de sector gemiddeld
89 punten behaald en dit jaar heeft
de sector een gemiddelde score
van 97 punten.
De sector industriële goederen is na
de technologie sector de sector met
het meeste aantal nieuwe deelnemers.

50

100

150

200

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

25

4.3.8 Media
TMG - Telegraaf Media Groep
RELX Group N.V.
Wolters Kluwer N.V.
Roto Smeets Group N.V.
30
Koninklijke Brill N.V.
16
Cimpress
14
Global City Holdings N.V.
10
de Persgroep Nederland B.V.
8
Audax B.V.
Endemol B.V. 0
Koninklijke Wegener N.V. 0
Nielsen N.V. 0
RTL Nederland B.V. 0
Sanoma Magazines B.V. 0
Stage Entertainment B.V. 0
Stichting Nederlandse Publieke Omroep 0

0

105

50

100

121

153
139

150

200

Aantal ondernemingen:

16

Aantal nulscores:

7

Aantal ondernemingen met score:

9

Gemiddelde score (exclusief nulscore):

66

Percentage nulscore:

44%

Aantal nieuwe deelnemers:

3

De gemiddelde score van de media sector
is 66 punten. Dit is een scherpe daling ten
opzichte van het gemiddelde van 96 punten
vorig jaar. Het is opvallend dat over de
gehele linie de organisaties binnen deze
sector lager scoren dan vorig jaar.
Global City Holdings N.V. is binnen de sector
de beste nieuwe deelnemer met een score
van 14.

26

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

4.3.9 Pharma
GALAPAGOS
Fagron
ESPERITE
A&D Pharma Holdings N.V. 0
Alliance Boots B.V. 0
Astellas B.V. 0

0

53

30
18

50

100

150

200

Aantal ondernemingen:

6

Aantal nulscores:

3

Aantal ondernemingen met score:

3

Gemiddelde score (exclusief nulscore):

34

Percentage nulscore:

50%

Aantal nieuwe deelnemers:

4

Net als vorig jaar is de pharma sector de
sector met het laagste aantal deelnemers
en de laagste gemiddelde score.
Daarnaast zijn 4 van de 6 organisaties
binnen deze sector nieuw ten opzichte
van vorig jaar.
GALAPAGOS is binnen de sector de beste
nieuwe deelnemer met een score van 53.

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

27

4.3.10 Retail
Koninklijke Ahold N.V.
Jumbo Groep Holding B.V.
Zeeman Groep B.V.
Beter Bed Holding N.V.
PLUS Retail B.V.
HEMA
IKEA Nederland B.V.
Coop Holding
Macintosh Retail Group N.V.
Stern Groep N.V.
Euretco B.V.
B & S International B.V.
Blokker Holding B.V.
Maxeda Nederland B.V.
BMW Nederland B.V.
Da Holding B.V.
Dirk van den Broek/Dekamarkt
Foot Locker Europe B.V.
Hoogvliet B.V.
Intergamma B.V.
Inter-Sprint Banden
Lohomij B.V.
Markeur
Mercedes-Benz Nederland B.V.
Miss Etam B.V.
Mitsubishi Motors Europe B.V.
Peugeot Nederland N.V.
PGA Nederland N.V.
Poiesz Beheer B.V.
Pon Holdings B.V.
Retailcom Beheer B.V.
SPAR Holding B.V.
St. Clair/ De Bijenkorf
V&D Group
Yamaha Motor Europe N.V.

0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0

28

21
12

39
31

70

92
87
85
85

116
105

139
138

168

Aantal ondernemingen:

35

Aantal nulscores:

21

Aantal ondernemingen met score:

14

Gemiddelde score (exclusief nulscore):

85

Percentage nulscore:

60%

Aantal nieuwe deelnemers:

6

De retail sector heeft in vergelijking met
vorig jaar een hogere gemiddelde score
behaald. Waar de sector vorig jaar
gemiddeld 84 punten scoorde, zijn er
dit jaar 85.
B & S International B.V. is binnen de sector
de beste nieuwe deelnemer met een
score van 31.

50

100

150

200

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

4.3.11 Technologie
KPN
Siemens Nederland
Vodafone
ASML
TKH Group N.V.
VimpelCom Ltd.
Tele2 Netherlands Holding N.V.
BE Semiconductor Indus. N.V.
Gemalto N.V.
ASM International N.V.
OCI
Neways Electronics International N.V.
NXP Semiconductors Netherlands B.V.
VDL Groep
Acer Europe B.V.
ALTICE
Boston Scientific Int. B.V.
Chemours Netherlands B.V.
Cisco Systems International B.V.
Dell Global B.V.
Fujitsu Technology Solutions (Holding) B.V.
Huawei Technologies Coöperatief U.A.
IBM Nederland BV
Ingram Micro
KYOCERA Document Solutions Europe B.V.
Liberty Global Holding B.V.
Nokia Solutions and Networks B.V.
Plantronics B.V.
Samsung Electronics Benelux B.V.
Saphin B.V.
Sensata Technol. Holding N.V.
Specialist Computer Holdings Nederland B.V.
Tech Data Nederland B.V.
Verizon Business International Holdings B.V.
Xerox Investments Europe

0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0

24
21

36
33

58

80

93
92

128
128

153

192
189
186

Aantal ondernemingen:

35

Aantal nulscores:

21

Aantal ondernemingen met score:

14

Gemiddelde score (exclusief nulscore):

101

Percentage nulscore:

60%

Aantal nieuwe deelnemers:

14

De technologie sector is dit jaar de sector
met de meeste nieuwe deelnemers aan de
Transparantiebenchmark, in totaal zijn er
14 nieuwe organisaties in deze sector.
De gemiddelde score van de sector is dit jaar
gestegen van 92 punten naar 101 punten.
Vimpelcom Ltd. is binnen de sector de beste
nieuwe deelnemer met een score van 128.

50

100

150

200

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

29

4.3.12 Transport
NS
Havenbedrijf Rotterdam N.V.
Schiphol Group
PostNL
Air France - KLM
ProRail B.V.
Koninklijke Vopak N.V.
TNT Express
GVB Holding NV
Vos Logistics Beheer B.V.
Universal Cargo Logistics 0
Catom Enterprises B.V. 0
Connexxion 0
DAF Trucks N.V. 0
De Rijke Continental B.V. 0
EEA Helicopter Operations B.V. 0
Eur. Container Terminals B.V. 0
Ewals Holdings B.V. 0
Gaiwin B.V. 0
Handelsveem Beheer 0
Post-Kogeko Logistics B.V. 0
Raben Group B.V. 0
Samskip 0
Stolt Tankers 0
Sundio Group B.V. 0
Thomas Cook Nederland B.V. 0
Vroon Group B.V. 0

0

30

108
108

131
131

194
191
191
177
166
159

Aantal ondernemingen:

27

Aantal nulscores:

17

Aantal ondernemingen met score:

10

Gemiddelde score (exclusief nulscore):

156

Percentage nulscore:

63%

Aantal nieuwe deelnemers:

1

Net als vorig jaar heeft de transport sector de
hoogste gemiddelde score. Waar de sector
vorig jaar een gemiddelde score heeft
behaald van 126 punten is dat dit jaar
gestegen naar 156 punten.
Daarnaast is het de enige sector waarbij
alle organisaties met een score meer dan
100 punten hebben behaald.

50

100

150

200

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

4.3.13 Universiteiten en UMC’s
Wageningen UR
Radboudumc
Rijksuniversiteit Groningen
Universiteit van Amsterdam
Universiteit Maastricht
Universiteit Twente
Universiteit Utrecht
Universiteit Leiden
Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC)
Universiteit van Tilburg
Technische Universiteit Delft
Technische Universiteit Eindhoven
Academisch Medisch Centrum
UMC Utrecht
Open Universiteit
Maastricht UMC+
Erasmus Universiteit Rotterdam
Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG)
VUmc
Erasmus MC
Radboud Universiteit Nijmegen
Nyenrode
Vrije Universiteit 0

0

59
58
58

80

97
96

126
122
122
116
115

156

49
47
45
44
40
36
36
33
32
31
50

100

150

200

Aantal ondernemingen:

23

Aantal nulscores:

1

Aantal ondernemingen met score:

22

Gemiddelde score (exclusief nulscore):

73

Percentage nulscore:

4%

Aantal nieuwe deelnemers:

6

De sector universiteiten en UMC’s heeft
6 nieuwe deelnemers ten opzichte van vorig
jaar. Dit wordt veroorzaakt door het feit dat
het overgrote deel van de UMC’s vorig jaar
vrijstelling had gekregen van de overheid.
Vorig jaar hoefde de UMC’s hun verslag­
geving niet voor 1 juni te publiceren en
daardoor konden ze vorig jaar niet
meegenomen worden in de
Transparantiebenchmark.
Dit jaar is de gemiddelde score van de
organisaties binnen de sector 73,
ten opzichte van 85 in 2014.
Het Leids Universitair Medisch Centrum
(LUMC) is binnen de sector de beste nieuwe
deelnemer met een score van 80.

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

31

4.3.14 Vastgoed
Q Park N.V.
Unibail Rodamco
Waterweg Wonen
Wereldhave Manag. Holding B.V.
Eurocommercial Properties
Vastned Retail N.V.
Refresco Holding B.V.
GROOTHANDELSGEBOUW

0

30

44
50

170
157

111
105

76
73
100

150

200

Aantal ondernemingen:

8

Aantal nulscores:

0

Aantal ondernemingen met score:

8

Gemiddelde score (exclusief nulscore):

96

Percentage nulscore:

0%

Aantal nieuwe deelnemers:

1

De vastgoedsector heeft dit jaar gemiddeld
96 punten behaald. Dit is een daling ten
opzichte van vorig jaar toen de gemiddelde
score 107 punten was.
Er zijn geen nulscores binnen deze sector.

32

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

4.3.15 Voedsel en drank
Heineken N.V.
Vitens N.V.
Koninklijke FrieslandCampina N.V.
Koninklijke Wessanen N.V.
Bavaria N.V.
Arla Foods B.V.
Perfetti v. Melle
Albron Nederland B.V.
VanDrie Group
Bidvest Deli XL
Sligro Food Group N.V.
Vreugdenhil Groep B.V.
Cooperative Agrifirm U.A.
ForFarmers Group B.V.
The Greenery B.V.
Coöperatie AVEBE U.A.
Koninklijke Coöperatie Cosun U.A.
CZAV
DOC Kaas
VION Holding N.V.
Farm Frites Beheer B.V.
Addasta Holding B.V.
A-Ware Food Group B.V.
Bakkersland Groep B.V.
Cargill B.V.
Danone Baby and Medical Nutrition B.V.
DE Masterblenders 1753
Glencore Grain Rotterdam B.V.
H.L. Barentz B.V.
Hanos (Apeldoorn B.V.)
Hoogwegt Groep B.V.
IMCD Holding B.V.
Koninklijke De Heus B.V.
Koninklijke Zeelandia Groep B.V.
Loders Croklaan Group B.V.
Mars Nederland B.V.
Mead Johnson B.V.
Meatpoint B.V.
Mijwo Beheer B.V.
Milkiland N.V.
NVDU Acquisition B.V.
Plukon Food Group
Storteboom Group B.V.
Theobroma B.V.

0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0

17

26

52
52
49
46

61

80

96

118
112
111

139
133
131
130

163
161
153

182
177

Aantal ondernemingen:

44

Aantal nulscores:

23

Aantal ondernemingen met score:

21

Gemiddelde score (exclusief nulscore):

104

Percentage nulscore:

52%

Aantal nieuwe deelnemers:

6

Met een gemiddelde score van 104 punten
hebben de organisaties binnen de sector het
beter gedaan dan vorig jaar, toen een
gemiddelde score van 97 punten werd
behaald.
Ongeveer de helft van de organisaties die
opgenomen zijn binnen de sector voedsel en
drank heeft een nulscore ontvangen.

50

100

150

200

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

33

4.3.16 Overig
Nutreco
Airbus Group N.V.
TUI Nederland
Kardan N.V.
AerCap Holdings N.V.
Louis Dreyfus
Advanced Travel Partners Nederland B.V. 0
Beleggingsmij. Braverassa B.V. 0
British American Tobacco International (Holdings) B.V. 0
Center Parcs Europe N.V. 0
Chicago Bridge & Iron Company N.V. 0
Clondalkin Industries B.V. 0
De Kon. Nederlandse Munt N.V. 0
Elopak B.V. 0
Horedo/Rensa 0
Hyva Group B.V. 0
Koninklijke Distill. Dirkzwager B.V. 0
Mediq 0
Mosadex 0
NetApp & Manufacturing 0
Office Depot International 0
Optiver Holding B.V. 0
Vroegop Ruhe & Co. B.V. 0

0

34

147
144
140

61

30
24

50

100

150

200

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

Aantal ondernemingen:

23

Aantal nulscores:

17

Aantal ondernemingen met score:

6

Gemiddelde score (exclusief nulscore):

91

Percentage nulscore:

74%

Aantal nieuwe deelnemers:

1

Ten opzichte van vorig jaar heeft de sector
overig een hogere score behaald.
De samenstelling van de sector is aanzienlijk
veranderd in vergelijking met vorig jaar, dit
kan een verklaring zijn voor het feit dat de
gemiddelde score dit jaar hoger ligt. In 2014
was de gemiddelde score 53 punten en dit
jaar is dat 91.

4.4 Maatschappelijke verslaggeving in de praktijk
Aan de organisaties die het self-assessment hebben ingevuld is gevraagd om (vrijwillig) enkele additionele vragen te beantwoorden over
verslaggeving en de totstandkoming van de verslagen.

Ten opzichte van vorig jaar is het aantal respondenten dat
aangeeft een vorm van geïntegreerde verslaggeving te
hebben gestegen van 37% naar 41%. 8% baseert de verslaggeving op het raamwerk voor geïntegreerde verslaggeving
van het IIRC (International Integrated Reporting Council).

Verschijningsvorm verslag

(Analyse o.b.v. 244 (2014) en 245 (2015) respondenten)
100%
90%
80%
70%

26%

24%

1%
14%

1%
6%

60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

33%
30%
7%

8%

22%

29%

2014

2015

Separaat MVO verslag
Andere relevante informatie
Geen
Integrated Reporting - Anders
Integrated Reporting - IIRC
Financieel Jaarverslag

Dit jaar publiceert 24% een separaat MVO verslag, dit is
een daling ten opzichte van vorig jaar. Het percentage van
organisaties dat aangeeft een Integrated Report te hebben
is gestegen. Het percentage van organisaties dat alleen
een financieel jaarverslag publiceert is gestegen naar 29%.
Het grootste verschil ten opzichte van vorig jaar zit in de
organisaties die aangeven geen verslag te publiceren.
Dit is gedaald van 14% naar 6%.

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

35

Gebruik GRI

Gebruik GRI versie

(Analyse o.b.v. 244 (2014) en 245 (2015) respondenten)

(Analyse o.b.v. 126 (2014) en 120 (2015) respondenten)

100%
80%

48%

51%

60%
40%
20%
0%

52%
2014

49%
2015

Nee
Ja

100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

20%
11%

48%

52%

18%

G4 core
G4 comprehensive
G3.1
G3.0

26%
17%
2014

8%
2015

Bijna de helft van de organisaties gebruikt de richtlijnen van het Global Reporting Initiative (GRI) bij het opstellen van
de (maatschappelijke) verslaggeving.
Het gebruik van de GRI 3.1 versie is ten opzichte van vorig jaar aanzienlijk afgenomen van 52% naar 26%. Dit valt naar
alle waarschijnlijkheid te verklaren vanwege het feit dat GRI 3.1 vanaf 2015 niet meer toegepast kan worden. Een
logisch gevolg is dat het gebruik van de GRI G4 Core is gestegen van 20% naar 48% en GRI G4 Comprehensive van 11%
naar 18%. Dit laat zien dat het grootste gedeelte van de organisaties meegaat met de ontwikkelingen van de
GRI-richtlijnen en zich inzet om te voldoen aan deze nieuwe richtlijnen.

36

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

Gebruik van internationaal erkende raamwerken
(Analyse o.b.v. 90 (2014) en 73 (2015) respondenten)
35%
30%
25%

31% 32%

30%
23%

25%
20% 21%

20%

2014
2015

24% 25%
18%

15%
10%
5%
0%

0%
International
Carbon
Integrated Disclosure
Reporting
Project
Council (IIRC)
framework

3%

EMAS

4% 4%
Sustainability ISO 26000 Geen gebruik
Accounting
van een
Standards Board
raamwerk voor
verslaggeving

Anders

Naast het gebruik van de GRI richtlijnen (zie hierboven), geeft 32% aan gebruik te maken van het raamwerk voor
­geïntegreerde verslaggeving van het IIRC. Daarnaast maakt 25% gebruik van het Carbon Disclosure Project. ­
Ten opzichte van vorig jaar is het aantal organisaties dat aangeeft gebruik te maken van een ander internationaal
erkend raamwerk gedaald van 30% naar 18%. Verder is opvallend dat wederom een kwart van de organisaties helemaal
geen raamwerk gebruikt voor haar verslaggeving.

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

37

Belangrijkste obstakels in het proces van maatschappelijke verslaggeving
(Analyse o.b.v. 137 (2014) en 99 (2015) respondenten)
60%
48% 50%

50%
40%

34%

30%

2014
2015

45% 44%
29%
20% 18%

18% 19%

20%

9%

10%
0%

6%

Data verzameling Interpreteren
Het verslag
Het maken
We beschikken
binnen
van
wordt niet
van het ver niet over de juiste
organisatie
externe
als prioriteit en/
slag kost
kennis / expertise
is lastig
richtlijn
of belangrijk
meer tijd
om een duurzaamervaren
dan verwacht
heidsverslag
op te stellen

Anders

De meeste respondenten geven aan dat de belangrijkste obstakels in het proces van maatschappelijke verslaggeving
binnen de organisatie te vinden zijn, zoals dataverzameling (50%), tijdsbesteding (44%), het ontbreken van voldoende
prioriteit (19%) en juiste expertise (6%).
Ten opzichte van vorig jaar is het aantal respondenten dat aangeeft moeite te hebben met de interpretatie van externe
richtlijnen gedaald van 34% naar 29%.

38

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

Gebruik van OESO-richtlijnen

(Analyse o.b.v. 108 (2014) en 71 (2015) respondenten)
100
90
80

10%

11%

12%

14%

70
60

46%

50

44%

30
10
0

Niet bekend met
OESO-richtlijnen
Bekend met OESO,
maar geen gebruik

40
20

OESO-richtlijnen volledig
geïmplementeerd

32%

31%

2014

2015

Gebruik van OESO-richtlijnen
als uitgangspunt genomen
voor onze gedragscode en
corporate governance code

Van de organisaties die deze vraag hebben beantwoord
maakt 42% gebruik van de OESO-richtlijnen voor
Multinationale Ondernemingen. 31% gebruikt de richtlijnen als uitgangspunt voor haar gedragscode en corporate governance code en 11 % heeft de OESO-richtlijnen
volledig geïmplementeerd. 44% van de organisaties geeft
aan bekend te zijn met de OESO richtlijnen, maar hier
geen gebruik van te maken. Dit is een lichte daling ten
opzichte van vorig jaar. 14% van de organisaties geeft aan
niet bekend te zijn met de OESO-richtlijnen.

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

39

5 Verdieping thema: transparantie
Inleiding
De Transparantiebenchmark draait – zo doet zijn naam reeds vermoeden – om transparantie. In online encyclopedieën (www.financiële­
begrippen.com) wordt uitgelegd dat met transparantie wordt bedoeld: de mate waarin de bedrijfsvoering van ondernemingen inzichtelijk is. Om
dat te bereiken moet de onderneming dus communiceren: bruikbare informatie verschaffen. De definitie van ‘bruikbare informatie’ verschilt per
(groep) belanghebbende(n) en dat betekent dat trans­parantie ook niet voor iedere belanghebbende (stakeholder) hetzelfde is. Daar komt bij dat
het bij communicatie niet alleen om de ontvanger draait, maar er is ook een zender. De onderneming (zender) heeft veelal een eigen opvatting
ten aanzien van de wijze waarop en mate waarin bruikbare informatie wordt verstrekt.
De actualiteit is, dat – onder meer via Internet – mensen en organisaties veel van elkaar te weten kunnen komen. Op Internet is veel informatie
te vinden. Dat maakt het belang van transparantie alleen maar groter, al was het alleen al om de juiste informatie bij de juiste ontvanger te
krijgen. Informatie heeft impact.
In het navolgende wordt vanuit de relatie tussen de onderneming en haar stakeholders op basis van de agency theorie ingegaan op keuzes die
ondernemingen kunnen maken in de wijze waarop zij communiceren via hun jaarverslag en de wijze waarop daarbij al dan niet rekening wordt
gehouden met de informatie­behoefte van de stakeholders.

Agency theorie
De agency theorie is een gezaghebbende theorie in de economie en bedrijfskunde die zich richt op de relatie tussen de principaal (opdrachtgever) en de agent (opdrachtnemer). In de traditionele agency theorie (Jensen en Meckling 1976) wordt uitgegaan van de situatie van scheiding
tussen eigendom en leiding bij (grote) ondernemingen. De aandeelhouders (de principalen) leggen de leiding over de onderneming waarin zij
hebben geïnvesteerd in handen van de raad van bestuur (de agent). In de agency theorie wordt toegelicht dat beide actoren tegengestelde
belangen kunnen hebben en dat de principalen beschikken over minder kennis over/inzicht in de activiteiten en resultaten van de onderneming.
Deze situatie wordt informatie-asymmetrie genoemd.
In de meer moderne benadering van dit agency vraagstuk wordt uitgegaan van een bredere groep principalen: de stakeholders. Niet alleen de
aandeelhouders hebben belangen bij ondernemingen, maar ook diverse andere (maatschappelijke) organisaties en personen. Ook voor deze
40

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

bredere groep stakeholders (werknemers, cliënten, leveranciers, banken, overheid, belangengroepen en anderen) geldt dat sprake is van
informatie-asymmetrie.

Communiceren
Teneinde het hiervoor vermelde effect van informatie-asymmetrie (kennisachterstand bij de stakeholders van de onderneming) te verkleinen,
dient door ondernemingen adequate informatie te worden verstrekt. Deze informatie dient de belanghebbenden in de gelegenheid te stellen
om onderbouwde keuzes te kunnen maken in hun relatie met ondernemingen (investeren, inkopen, verkopen, arbeidsrelatie, maatschappelijke
tolerantie en meer). Dit wordt aangeduid met het ‘incremental information paradigma’.
De informatie-asymmetrie is één aspect van het agency vraagstuk. Het andere aspect is het veronderstelde tegengestelde belang tussen het
management van de onderneming en de diverse stakeholders. Dit tegengestelde belang beïnvloedt de wijze waarop het management informatie
verstrekt. De belanghebbenden zijn daarbij in hun informatievoorziening in sterke mate afhankelijk van het management. In de praktijk is het
dus de vraag op welke wijze het management deze informatie-asymmetrie opheft – gegeven de veronderstelde tegengestelde belangen. De
informatievoorziening is een instrument in handen van het management.

Jaarverslaggeving
De communicatie van ondernemingen vindt op dit moment vooral plaats door het periodiek publiceren van verslaggeving, waarvan de jaarrekening, het bestuursverslag, het duurzaamheidsverslag of geïntegreerd verslag en halfjaarberichten de bekendste uitingsvormen zijn. Uiteraard
verstrekken ondernemingen ook veel informatie via hun website en allerhande aanvullende publicaties. In dit hoofdstuk wordt – in het kader
van de Transparantiebenchmark – vooral stilgestaan bij de communicatie van periodieke verantwoordingsinformatie door middel van de
jaarverslaggeving.
Het jaarverslag van de onderneming omvat de jaarrekening (de feitelijke weergave van de financiële resultaten en positie van de onderneming)
en het bestuursverslag (de toelichting van de raad van bestuur van de onderneming bij de prestaties van de onderneming, de risico’s en de status
van de onderneming op balansdatum). Ter aanvulling op het bestuursverslag publiceert een aantal ondernemingen jaarlijks een duurzaamheidsverslag, weer anderen integreren informatie omtrent de prestaties op het gebied van duurzaamheid in het bestuursverslag. Waar in de jaarrekening hoofdzakelijk kwantitatieve financiële informatie is opgenomen, wordt het bestuursverslag gedomineerd door kwalitatieve toelichtingen.
In de aanduiding ligt het al opgesloten; het bestuursverslag is een toelichting bij het reilen en zeilen van de onderneming zoals waargenomen
door de bril van en geanalyseerd door het bestuur van de onderneming.

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

41

De raad van bestuur vraagt zichzelf af: wie wil ik met mijn jaarverslag bereiken, wat wil ik er mee bereiken en hoe ga ik dat realiseren? Bij de
beantwoording van deze vragen, zal de raad van bestuur keuzes maken in de wijze waarop de verslaggeving wordt ingericht en vormgegeven. Een
verslaggevingsstrategie wordt uitgewerkt en al dan niet formeel vastgelegd.

Communicatiestrategie
Een belangrijk aspect van het jaarverslag is dat dit ook onderdeel is van de ‘etalage’ van de onderneming. In het verslag geeft de leiding van de
onderneming ook blijk van ‘company pride’. Dat is goed, maar de lezer dient zich dan wel te realiseren dat dit aspect kleur kan geven aan de
gepresenteerde informatie.
Deegan (2002) licht de communicatiestrategieën toe die door Lindblom zijn uitgewerkt. Als een onderneming informatie publiceert, dan kan zij
(1) volledige openheid van zaken geven omtrent gebeurtenissen in en rondom de onderneming, (2) trachten de waarneming van de stakeholder
te beïnvloeden, (3) trachten de waarneming van de stakeholder te manipuleren door de aandacht af te leiden, of (4) trachten de verwachtingen
ten aanzien van de prestaties van de onderneming te beïnvloeden. Om de gekozen communicatiestrategie te realiseren heeft de ondernemingsleiding de beschikking over een uitgebreide set aan instrumenten.

Communiceren is keuzes maken
De instrumenten die de ondernemingsleiding ten dienste staan bij het vertalen van de communicatiestrategie naar de inhoud van het jaarverslag
kunnen worden gerubriceerd naar vormgeving, presentatie en formulering.
Vormgeving	Met behulp van de vormgeving van het verslag kunnen accenten worden aangebracht ter ondersteuning van belangrijke toelichtingen. Door de positionering in het verslag en in de opmaak van een pagina, door ondersteuning met grafieken en foto’s en door
de keuze van de kleur en grootte van letters en tekstblokken, kan de aandacht van de lezer worden getrokken, of worden afgeleid.
Presentatie	De wijze waarop informatie wordt gepresenteerd hangt nauw samen met de vormgeving. Hierbij draait het om de keuze van de
onderwerpen, de balans tussen positieve en negatieve uitkomsten, inzicht in dilemma’s, de volgorde waarin thema’s worden
gepresenteerd en toegelicht, de mate van detaillering, de afweging tussen kwalitatieve en kwantitatieve informatie, de balans
tussen prospectieve en retrospectieve informatie en meer.
Formulering	Ten slotte geeft de woordkeuze de uiteindelijke kleur aan informatie. Een boodschap kan op veel manieren worden gebracht,
positief of negatief geformuleerd, in eenvoudige begrijpelijke taal of doorspekt van technische termen. Naar de leesbaarheid en
begrijpelijkheid (begrijpelijkheid is een ruimer begrip dan leesbaarheid) van jaarverslaggeving is veel onderzoek gedaan. Ook
onder studenten van de Rijksuniversiteit Groningen is dit een veel gekozen thema. De uitkomst is over het algemeen, dat
42

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

jaarverslagen moeilijk te lezen zijn. Dit is gebaseerd op de woord- en zinskenmerken in de tekst (lengte en aantal). In deze
onderzoeken wordt geen rekening gehouden met de lezer (deskundigheid, ervaring, mate van geïnteresseerdheid,
opleidingsniveau).
Bij de hantering van de hiervoor toegelichte instrumenten moeten veel keuzes worden gemaakt. In het onderstaande is een overzicht met
voorbeelden van relevante keuzes opgenomen. Keuzes zijn daarbij nooit zwart/wit. Altijd is sprake van een schaal.
Keuzes bij het opstellen van het duurzaamheids-verslag
• Separaat verslag of geïntegreerd verslag
• Jaarverslag in pdf of drukwerk versus een online verslag
• Grafische voorstellingen versus tekstuele toelichting
• Wel of geen accentuering met behulp van lay out
• Negatieve versus positieve uitkomsten
• Retrospectieve versus prospectieve informatie
• Jaarverslag wel of niet geverifieerd
• Kwalitatieve informatie versus kwantitatieve informatie
• Gedetailleerde informatie versus informatie op hoofdlijnen
• Stakeholder relevantie versus management relevantie
• Absoluut versus relatief
• Prestaties wel of niet vergelijkend (in de tijd en met de peer group)
• Volledige jaarverslagen (‘take the lot approach’) versus gefocuste jaarverslagen (materialiteitsbeginsel)
• Informatie gegroepeerd per thema of geïntegreerd in onderwerpen
• Meetbare versus niet-meetbare informatie
• Informatie over doelen of over resultaten
• Informatie over acties of impact van de onderneming
• Vage versus concrete formuleringen
• Eenvoudig taalgebruik versus academisch taalgebruik
• Neutraal vergelijkend versus subjectief overtreffend
De onderneming bereikt een goed niveau van transparantie als al de keuzes die moeten worden gemaakt, leiden tot een goede balans in de
verstrekte informatie, rekening houdend met de belangrijkste stakeholders van de onderneming.

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

43

De stakeholders als uitgangspunt
Het is dus – ook in de Transparantiebenchmark – van belang dat
ondernemingen hun stakeholders raadplegen om te achterhalen wat
zij belangrijke aandachtspunten/informatie vinden voor de onderneming. In figuur 1 is het proces geschetst dat in de ideale situatie leidt
tot de inrichting van het jaarverslag. De strategie van de onderneming
en een adequaat stakeholder engagement vormen de basis. Op basis
daarvan kan de onderneming door middel van een materialiteitsanalyse in kaart brengen over welke onderwerpen (gerangschikt naar
belang) informatie moet worden verstrekt: de verslaggevingsstrategie.
Daarbij kan een check met bestaande verslaggevingsraamwerken zoals
GRI G4, SASB, maar ook de criteria voor de Transparantiebenchmark
worden overwogen. Ook in deze situatie dient de lezer van het
jaarverslag zich te allen tijde te realiseren dat – als de onderneming
kiest voor stakeholderengagement en materialiteitsanalyse – de
eindredactie volledig in handen is van het management.

Stakeholder
raadplegen

Strategie

Materialiteit
analyse
Externe
verslaggeving
criteria
Verslaggeving
strategie

Jaarverslag

44

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

Vrijwillig of verplicht?
Raamwerken voor verslaggeving
De kwaliteit van de duurzaamheidsverslaggeving heeft positieve impulsen gekregen door de ontwikkeling van verslaggevingsrichtlijnen. De
bekendste voorbeelden daarvan zijn de raamwerken van de Global Reporting Initiative (GRI G4), Raad voor de Jaarverslaggeving (RJ400),
Sustainability Accounting Standards Board (SASB) en International Integrated Reporting Council (IIRC). In de Nederlandse situatie worden ook
– al zijn deze daarvoor niet specifiek ontworpen – de criteria van de Transparantiebenchmerk als zodanig gehanteerd. Al deze richtlijnen zijn
‘principle based’ en de toepassing daarvan vrijwillig.

Externe druk
Er is veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de vraag welke factoren de transparantie van ondernemingen verklaren (ondernemingskenmerken, financiële uitkomsten, samenstelling raad van bestuur, samenstelling raad van commissarissen, branches en dergelijke). Daarbij
worden in veel gevallen institutionele theorieën gebruikt, zoals ‘iso morphism’. Ondernemingen staan onder maatschappelijke druk (vanuit de
overheid, NGO’s, Transparantiebenchmark en dergelijke) om duurzaamheidsverslagen te publiceren (‘coercive iso morphism’). Daarnaast
vertonen ondernemingen kopieergedrag. Zij kijken wat de peer group doet en dat doen zij dan ook (‘mimetich iso morphism’). Tenslotte
ontstaat binnen een peer group of branche door onderlinge uitwisseling en overeenkomstige opleidingen een gelijksoortig gedrag (‘normative
iso morphism’). In dat kader kan men zich afvragen of duurzaamheidsverslaggeving nog wel vrijwillig is. Een negatieve benadering is, dat een
onderneming zich negatief onderscheidt als zij geen (goed) duurzaamheidsverslag uitbrengt. Maar ook ondernemingen die zaken doen met de
overheid worden in toenemende mate geconfronteerd met de vraag naar hun duurzaamheidsbeleid. Een duurzaamheidsverslag is daar een
belangrijke component van.

Wetgeving?
Een concrete vorm van externe druk is wetgeving. Al bijna zo lang als duurzaamheidsverslagen worden gepubliceerd, wordt gediscussieerd over
de vraag of wetgeving in dit kader nuttig is. Een nadeel dat met betrekking tot wetgeving vaak wordt aangevoerd, is het risico op ‘vink gedrag’:
het gebruik van de wet als checklist. Dit is een risico dat ook schuilgaat in de hantering van de Transparantiebenchmark. Een belangrijk voordeel
van wetgeving is, dat een handvat wordt gecreëerd voor zowel de opsteller als lezer van het jaarverslag, waarmee verslagen onderling beter
vergelijkbaar worden. Dit is daarmee ook een voordeel van de Transparantiebenchmark. Financiële verslaggeving is zodanig belangrijk voor de
samenleving dat zeer gedetailleerde verslaggevingsregels in de wet zijn vastgelegd. Vanuit hetzelfde maatschappelijk belang zou kunnen worden
verdedigd dat ook op het gebied van duurzaamheidsverslaggeving meer stringente voorschriften gerechtvaardigd zijn. Of dit uiteindelijk zal
leiden tot echte transparantie is – gezien de grote variëteit aan ondernemingen en het kwalitatieve karakter van veel thema’s – de vraag.

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

45

Heeft transparantie impact op de onderneming zelf?
Het is niet eenvoudig vast te stellen of de mate van transparantie van ondernemingen impact heeft op de onderneming zelf. Gaan stakeholders
door betere transparantie meer zaken met een onderneming doen? Voorbeelden daarvan kunnen wel worden gevonden, zoals recentelijk ABP in
het nieuws kwam toen werd besloten om de beleggingen in Mylan af te stoten. Uit allerhande wetenschappelijke onderzoeken blijkt dat
investeerders zich in toenemende mate laten leiden door andere informatie dan de financiële informatie. Er zijn echter ook voorbeelden van
ondernemingen die extreem duurzaam produceren, maar daar niet over rapporteren, en die toch hun omzet en winsten explosief zien groeien.
Jaarrekeningen zijn al jaren verplicht, maar wie leest ze? Dezelfde vraag kan worden gesteld over duurzaamheidsverslagen. In de praktijk blijkt
echter wel,
dat het mechanisme om een jaarrekening/jaarverslag op te stellen, uit te brengen en te laten controleren, in zichzelf een bijdrage levert aan de
kwaliteit van
de performance van de onderneming. Veel ondernemingen benaderen hun accountant of adviseur met de mededeling: wij willen een duurzaamheidsverslag.
Zij beginnen dan eigenlijk aan het einde van het proces. In theorie moet dit starten met een visie, een missie en een strategie. Het blijkt echter,
dat na de publicatie van een eerste duurzaamheidsverslag een vliegwiel in werking treedt. Men wil volgend jaar beter en betere resultaten
rapporteren. Dan moet het dus ook beter gaan. Dan moet er beleid komen, en doelen en metingen en ga zo maar door. En als de ondernemingsprestaties ineens dalen in plaats van stijgen, wat kunnen
we daar dan mee doen?
De kwaliteit van de verslaggeving door ondernemingen is door de tijd heen veranderd en verbeterd. Het is ook duidelijk dat de
Transparantiebenchmark daarop van invloed is geweest. Dit blijkt uit recent onderzoek naar de factoren die de kwaliteit van de jaarverslaggeving
(op basis van toepassing van de criteria van de Transparantiebenchmark) beïnvloeden.
Verslaggeving lijkt vaak een soort geïnstitutionaliseerd fenomeen: de lezersgroep is beperkt, maar het mechanisme zelf is een belangrijk aspect
van de
checks & balances in de onderneming. Een belangrijke uitdaging voor de komende jaren is een Transparantiebenchmark die het inzicht daarin
helpt vergroten: transparantie en impact.

*

46

De literatuurlijst van het verdiepende thema is te vinden in bijlage 7.6

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

6 Toelichting bij de

Transparantiebenchmark

6.1 Doel
Het doel van de Transparantiebenchmark is het geven van een beoordeling van de inhoud en kwaliteit van (externe) verslaggeving ten aanzien
van maatschappelijke aspecten van ondernemen. Hiertoe wordt de publiek beschikbare verantwoordingsinformatie van de grootste Nederlandse
organisaties beoordeeld op 40 criteria die betrekking hebben op maatschappelijk relevante aspecten van organisaties en hun bedrijfsvoering.
De Transparantiebenchmark geeft nadrukkelijk geen oordeel over de maatschappelijke prestaties.

6.2 Verschillen ten opzichte van vorig jaar
Ten opzichte van vorig jaar zijn de volgende onderdelen van de Transparantiebenchmark veranderd:
1. Criteria
In 2014 zijn de criteria van de Transparantiebenchmark vernieuwd en aangepast aan internationale ontwikkelingen, zoals de vernieuwde
richtlijnen van GRI (de G4), het raamwerk voor geïntegreerde verslaggeving van de International Integrated Reporting Council (IIRC), de
OESO-richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen en de EU directive ten aanzien van verslaggeving over niet-financiële informatie en
diversiteit voor OOB’s met meer dan 500 medewerkers. Dit jaar is ter verduidelijking de formulering van een klein aantal criteria aangescherpt.
Daarnaast zijn drie criteria met betrekking tot materialiteit (criteria 11, 12 een 22) aangepast om deze beter aan te laten sluiten op het materialiteitsprincipe van de internationale verslaggevingsrichtlijnen.

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

47

2. De deelnemende organisaties
De onderzoeksgroep is opgebouwd aan de hand van de volgende te onderscheiden categorieën:
• Organisaties van Openbaar Belang met 500 medewerkers of meer
• Organisaties met een beursnotering in Amsterdam
• Organisaties met Nederlandse bedrijfsactiviteiten met substantiële omzet en/of aantal medewerkers
• Staatsdeelnemingen
• Universiteiten en Universitair Medische Centra (UMC)
• Grote organisaties (meer dan 250 medewerkers) die in het verleden vrijwillig zijn toegetreden tot de onderzoeksgroep
Het aantal deelnemende organisaties is dit jaar op basis van bovenstaande criteria verhoogd naar 485. De nieuwe deelnemende organisaties zijn
te vinden in de bijlage. Het volledige deelnameprotocol, alsmede de totale onderzoeksgroep kan gedownload worden via de website van de
Transparantiebenchmark (www.transparantiebenchmark.nl).

Nederlandse organisaties met een internationaal groepsverslag
Een organisatie kan worden uitgezonderd van deelname aan de Transparantiebenchmark wanneer het een dochteronderneming is en de
moederonderneming verantwoording aflegt die voldoet aan het verwachte EU wetgeving voorstel inzake niet-financiële verslaggeving. Dit
betekent dat in het jaarverslag informatie dient te zijn opgenomen over de volgende thema’s: milieu, sociale en arbeidsgerelateerde aspecten,
mensenrechten, anti-corruptie, omkoping en diversiteit in het bestuur. Voor deze organisaties is een apart overzicht opgesteld, zonder
onderlinge benchmark. Deze organisaties krijgen dus geen score. In totaal betreft het 24 van de 485 organisaties. Een overzicht van de
betreffende organisaties is opgenomen in de bijlage. Een organisatie die aan deze uitzondering voldoet, maar ook een eigen Nederlands
verslag uitbrengt, kan ervoor kiezen met het Nederlandse verslag vrijwillig aan de benchmark deel te nemen.

6.3 Afbakening publiek toegankelijke verantwoordingsinformatie
De basis voor de scores op de Transparantiebenchmark zijn de publiekelijk beschikbare verslagen waarin organisaties verantwoording afleggen
over het verslagjaar 2014. Diverse typen verslagen komen in aanmerking: o.a. jaarverslagen, financiële verslagen, maatschappelijke verslagen en
sociale verslagen. Voorwaarde is dat de verslaggeving publiekelijk beschikbaar is. Dit houdt in dat alle verslaggevingsinformatie publiek
beschikbaar is op het internet of eenvoudig is op te vragen bij de organisatie via de website. Verslagen die alleen verkrijgbaar zijn door ze op te
vragen bij de Kamer van Koophandel komen niet in aanmerking voor puntentoekenning. Daarnaast is het belangrijk dat het verslag periodiek

48

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

wordt uitgegeven en de status heeft van verantwoordingsinformatie over het verslagjaar dat is geëindigd in 2014. Alleen verslaggeving die voor
1 juli 2015 is uitgekomen, is meegenomen.

6.4 Methode
Net zoals vorig jaar, konden de deelnemende organisaties dit jaar wederom gebruik maken van de e-tool; een webapplicatie waarin een aantal
processtappen zijn ingebouwd. Er zijn zes processtappen te onderscheiden:
• Het self-assessment: organisaties hebben de gelegenheid gehad om de eigen verantwoordingsinformatie te beoordelen tegen de criteria van
de Transparantiebenchmark. Dit jaar hebben 158 organisaties het self-assessment ingevuld.
• Beoordeling self-assessment en/of integrale beoordeling: om de kwaliteit van de voorlopige scores te borgen en interpretatieverschillen
tussen deelnemers te herstellen, zijn alle self-assessments beoordeeld door een team van beoordelaars en reviewers. De verantwoordingsinformatie van deelnemers die geen self-assessment hebben uitgevoerd, is alsnog aan een integrale beoordeling onderworpen.
• Commentaarronde: deelnemers die commentaar hadden op de vastgestelde score, konden dit per criterium doorgeven via de e-tool.
Zij hebben vervolgens een reactie ontvangen op hun commentaren, waarna de definitieve scores zijn vastgesteld en gecommuniceerd.
• Correspondentie met Panel van Deskundigen: het kan voorkomen dat deelnemers het oneens zijn met hun definitieve score. Vaak ligt daaraan
een interpretatieverschil van verantwoordingsinformatie of criterium tussen deelnemer en beoordelaar ten grondslag. In deze gevallen heeft
correspondentie met het Panel van Deskundigen plaatsgevonden en heeft het Panel deze gevallen beoordeeld. In totaal hebben 6 organisaties
correspondentie gehad. Het Panel van Deskundigen beoordeelde deze gevallen en heeft de verweren van 3 organisaties (5 criteria) gegrond
verklaard. Bij het sluiten van deze periode zijn de scores vastgesteld. De samenstelling van het Panel is te vinden in de bijlage.
• Panelbeoordeling: de 20 hoogst scorende deelnemers zijn voorgelegd aan het Panel van Deskundigen. Het Panel heeft deze verslagen
beoordeeld aan de hand van de ‘panelcriteria’, waarbij de eindscore nog aangepast kan worden. De ‘panelcriteria’ zijn te vinden in de bijlage
van de criteria 2015, te downloaden via de website van de Transparantiebenchmark (www.transparantiebenchmark.nl).
• Winnaar prijs ‘De Kristal’: de jury heeft uiteindelijk besloten welke organisatie uit de top 3 de uiteindelijke prijswinnaar van “De Kristal” is
geworden. De samenstelling van de jury is te vinden in de bijlage. Naast de Kristalprijs benoemt de jury tevens een juryprijs voor de organisatie
die het meest creatief en innovatief omgaat met het transparant maken van haar maatschappelijke effecten op de samenleving en daarnaast
wordt de snelste stijger benoemd.

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

49

6.5 Criteria
De Transparantiebenchmark is gebaseerd op 40 criteria. Een overzicht van alle criteria is te downloaden via de website van de
Transparantiebenchmark (www.transparantiebenchmark.nl). De criteria zijn onderverdeeld in een inhoudsgericht normenkader (verdeeld over
drie categorieën) en kwaliteitsgericht normenkader (verdeeld over vijf categorieën). In totaal kunnen 200 punten behaald worden; 100 punten
voor beide normenkaders. De totaalscore komt tot stand door het optellen van de totale inhoudsgerichte en kwaliteitsgerichte score.
Het maximaal aantal te behalen punten per categorie varieert (zie figuur).
Inhoudsgericht normenkader
1.

Onderneming en bedrijfsprofiel

100
33

2. Beleid en resultaten

34 3. Management aanpak

33

1A. Profiel en waardeketen

10

2A. Beleid en (zelf opgelegde) verplichtingen

10

1B. Proces van waardecreatie

10

5 3A. Governance en
remuneratie
5 3B. Sturing en beheersing

1C. Omgevingsanalyse
(incl. risico’s en kansen)
1D. Strategische conext

8 2C. Economische aspecten van
ondernemen
5

8 2D. Milieu-aspecten van
ondernemen

8 3C. Toekomst­verwachting

5

3D. Verslaggevingscriteria

10

4. Relevantie

20 5. Duidelijkheid

20 6. Betrouwbaarheid

20 7. Responsiviteit

20 8. Samenhang

20

Materialiteit

8 Begrijpelijkheid

6 Juistheid, volledigheid

13 Strategische focus

5

Reikwijdte en afbakening

6 Beknoptheid

4 Voorzichtigheid

2 Contextuele samenhang

6

Tijdigheid

6 Inzichtelijkheid

7

17 Gerichtheid op
belanghebbenden
3 Bijdrage aan
maatschappelijk
debat
Durf

5 Integratie

6

2B. Doelstellingen
8 2E. Sociale aspecten
van ondernemen

Kwaliteitsgericht normenkader

100

Toegangkelijkheid

50

8

3

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

Vergelijkbaarheid

3

6.6 Juryrapport
In 2015 wordt De Kristal voor de zesde maal uitgereikt. De jury herkent dat positieve ontwikkelingen in de cultuur van transparantie zich
uitbetalen. De inspanningen op het gebied van duurzaamheidsverslaggeving zijn duidelijk zichtbaar en leiden tot positieve resultaten. Om de
duurzaamheidsverslaggeving in Nederland een nieuwe impuls te geven, zijn vorig jaar de criteria aangepast. Na een eerste daling van de
gemiddelde score vorig jaar, zijn de scores binnen de top 20 dit jaar gemiddeld met vier punten gestegen. Duurzaamheid wordt steeds vaker en
steeds beter geïntegreerd in het bedrijfsmodel.

Criteria, materialiteit en belastingen
Transparantie en maatschappelijke verslaggeving zijn continu in ontwikkeling. Om hierbij aan te sluiten, zijn de criteria van de
Transparantiebenchmark vorig jaar ingrijpend veranderd. De nieuwe richtlijnen van de International Integrated Reporting Council, Global
Reporting Initiative en EU zijn daarbij als uitgangspunt genomen.
Dit jaar zijn deze criteria niet veranderd, maar wel aangescherpt. Waar criteria (te) veel ruimte voor interpretatie boden, is de formulering
aangepast. Maar de belangrijkste wijziging is de toegenomen nadruk op materialiteit. Nog meer dan vorig jaar, wordt bedrijven gevraagd te
rapporteren over juist díe thema’s die voor onderneming en stakeholders relevant zijn.
Rapporteren volgens materialiteit is echter ook de kunst van het weglaten. Door beknopt te zijn, krijgt dat wat écht van belang is, de aandacht
die het verdient. De jury constateert dat dit voor veel ondernemingen nog een uitdaging is. Beknopt rapporteren is daarmee een onderscheidend kenmerk. De jury heeft dit dan ook sterk mee laten wegen bij het toekennen van de prijs voor het meest innovatieve verslag.
Een zeer positieve ontwikkeling herkent de jury in de manier waarop bedrijven toelichten wie ze zijn en wat ze doen. Een beschrijving van de
waarde die ondernemingen toevoegen maakt steeds vaker deel uit van de verslaggeving. Ook zijn de beschrijvingen begrijpelijker en toegankelijker geworden, onder andere door deze grafisch weer te geven.
Dit past in een bredere ontwikkeling, waarbij duurzaamheid bij steeds meer bedrijven echt deel uit is gaan maken van het business model.
De jury is ervan overtuigd dat deze focus op duurzaamheid en cultuur van transparantie zich ook uitbetaalt. Bedrijven die consistente prestaties
laten zien op het gebied van duurzaamheid, en hier transparant over communiceren, zijn weerbaarder wanneer problemen of schandalen zich
voordoen. Als de bijdrage die een onderneming aan de samenleving levert erkend wordt, zal de samenleving meer vergevingsgezind reageren op
incidenten. Daarbij is het wel belangrijk dat organisaties proactief communiceren over misstanden, incidenten en welke acties ondernomen zijn
om deze in de toekomst te voorkomen. Enkele koplopers doen dit al in de verslaggeving, maar het is zeker nog geen gemeengoed. Naast de

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

51

ethische argumenten, is deze license to operate een extra reden om transparant te zijn over de positieve en negatieve effecten op de
maatschappij.
De Transparantiebenchmark wil de ontwikkeling van een transparante cultuur dan ook blijven stimuleren. Een volgende stap die daarin gezet
kan worden, is openheid over belastingen. De jury spoort bedrijven aan ook over dit gevoelige thema transparant te zijn. Zo is de OESO al
geruime tijd bezig om de strijd aan te gaan met schadelijke belastingcompetitie, met als resultaten dat steeds meer organisaties inzicht geven in
de afdracht van belastingen en ook belasting betalen in de landen waar de bedrijfsactiviteiten plaatsvinden. Toch is er op dit gebied nog veel
ruimte voor verbetering, met name bij de multinationale organisaties. Zo is country-by-country reporting van belastingafdracht nog eerder
uitzondering dan regel.
Het onderwerp staat volop in de maatschappelijke belangstelling en raakt direct aan de bijdrage die bedrijven leveren aan de maatschappij.
Ook hier geldt dat voorkomen beter is dan genezen: door proactief te communiceren over belastingen, kan voorkomen worden dat een incident
de beeldvorming gaat beheersen.

De winnaars
De jury heeft als taak te bepalen wie de uiteindelijke prijswinnaars zijn. De jury is hierbij inhoudelijk ondersteund door het panel van
deskundigen van de Transparantiebenchmark.
De jury is hen veel dank verschuldigd. Dit jaar zijn er drie prijswinnaars.
De snelste stijger: N.V. Holding Westland Infra
De snelste stijger van de Transparantiebenchmark 2015 is Westland Infra. Vorig jaar behaalde de onderneming in totaal 69 punten en dit jaar
heeft Westland Infra 153 punten behaald na de commentaarronde. Hiermee is de onderneming gestegen van de 162e positie naar de 56e positie,
een stijging van 106 posities.
De jury heeft waardering voor de ontwikkelingen die Westland Infra op het gebied van maatschappelijke verslaggeving heeft doorgemaakt. De
verslaggeving is opgesteld op basis van de Global Reporting Initiative G4 richtlijnen.
In 2014 heeft het bedrijf meer nadruk gelegd op waardecreatie en materialiteit. In de verslaggeving is een materialiteitsmatrix opgenomen en
wordt ingegaan op alle materiële thema’s. Hiermee sluit het bedrijf aan bij de criteria van de Transparantiebenchmark, waar dit jaar ook meer
nadruk op materialiteit is komen te liggen. Daarnaast wordt ingegaan op de keten waarin Westland Infra opereert, en worden een duidelijke
samenvatting van alle relevante cijfers en een waardecreatiemodel gepresenteerd.

52

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

Het meest innovatieve jaarverslag: N.V. Luchthaven Schiphol
De prijs voor het meest innovatieve verslag is een blijk van waardering voor bedrijven die op een creatieve manier bijdragen aan de discussie
over de maatschappelijke aspecten van ondernemen.
Dit jaar heeft de jury besloten de prijs toe te kennen aan Schiphol Group. Het geïntegreerde verslag opent met het model van waardecreatie,
nog voordat de belangrijkste resultaten worden vermeld. Dit vormt de rode draad door de gehele verslaggeving. Daarmee is het niet alleen
een zeer prettig leesbaar verslag geworden, maar wordt de lezer ook een ijkpunt geboden om alle overige informatie aan te relateren.
Daarnaast biedt het verslag al in de eerste pagina’s inzicht in de belangrijkste kenmerken van de organisatie, haar omgeving en de resultaten
in 2014. Schiphol Group is erin geslaagd om op beknopte wijze weer te geven wat écht belangrijk is.
Een ander innovatief aspect binnen de verslaggeving van de Schiphol Group is de beschrijving van de keten waarin de organisatie actief is.
Hierin wordt per ketenonderdeel een indicatie gegeven van de mate van zeggenschap die de Schiphol Group heeft op bepaalde onderdelen
en op welke aspecten ze moet samenwerken met haar partners.
Dit resulteert in een verslag dat niet alleen innovatief is, maar ook toegankelijk voor een breed publiek.
De Kristalprijs, de hoofdprijs van de Transparantiebenchmark
Na beoordeling door het panel van deskundigen, heeft de jury bepaald welk van de drie hoogst genoteerde bedrijven de Kristalprijs wint.
Hoewel de verslagen van deze organisaties zeer van elkaar verschillen, was het onderscheid in score en kwaliteit beperkt.
Unilever N.V. komt op de derde plaats en betreedt daarmee voor het eerst de top drie van de Transparantiebenchmark. De jury heeft bewondering voor de grote stappen die Unilever de afgelopen jaren heeft gemaakt op het gebied van maatschappelijke verslaggeving. De onderneming
heeft zichzelf ambitieuze doelen gesteld en zich ontwikkeld tot internationale koploper op het gebied van duurzaamheid. De consistente
aandacht voor het thema hebben zich vertaald in een robuuste reputatie.
Het doet de jury dan ook deugd dat Unilever zich ook op het gebied van verslaggeving sterk ontwikkeld heeft. Er wordt duidelijk toegelicht hoe
mondiale ontwikkelingen het beleid van de onderneming beïnvloeden. De missie en doelen zijn helder vervat in het Sustainable Living Plan,
dat al in 2010 werd geïntroduceerd. De jury is echter ook van mening dat duidelijker toegelicht kan worden wat (nog) niet goed gaat.
Op dit punt kan Unilever zich nog verbeteren.

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

53

Koninklijke Philips N.V. staat op de tweede plaats. De verslaggeving van Philips is al vele jaren goed voor een hoge notering in de Transparantie­
benchmark. De rol die de onderneming speelt in de maatschappij, wordt helder toegelicht aan de hand van externe trends zoals vergrijzing en
verstedelijking. De jury heeft waardering voor de manier waarop Philips in haar verslaggeving bijdraagt aan de bewustwording van deze en
andere maatschappelijke ontwikkelingen.
Daarnaast onderstreept Philips het belang van de maatschappelijke informatie, door deze met dezelfde mate van zekerheid te laten toetsen als
de financiële verslaggeving. Hiermee loopt Philips zowel nationaal als internationaal voorop. Wel zou Philips de verslaggeving beknopter en
toegankelijker kunnen maken, door de hoeveelheid productinformatie terug te brengen.
Winnaar Kristalprijs 2015
De jury kent de Kristalprijs toe aan Akzo Nobel N.V.. Ondanks de kleine verschillen in de top 3, onderscheidt het verslag van AkzoNobel zich op
zowel inhoud als vorm. Uit de verslaggeving blijkt duidelijk dat duurzaamheid geïntegreerd is in de gehele bedrijfsstrategie. Waardecreatie en
resultaten worden op het niveau van business unit gepresenteerd. Daarmee krijgt de lezer in één oogopslag een overzicht van zowel positieve als
negatieve effecten van de bedrijfsvoering.
Daarnaast valt de verslaggeving in positieve zin op door de evenwichtigheid. De jury prijst AkzoNobel voor het feit dat uitgebreid wordt ingegaan
op de oorzaak van problemen, ook als deze buiten de eigen organisatie ligt. AkzoNobel toont daarmee haar verantwoordelijkheid voor de keten
en de sector waarin zij actief is. In de eerste pagina’s van het verslag geeft AkzoNobel op heldere wijze inzicht in de prestaties op de maatschappelijke doelen. Daarbij maakt de onderneming duidelijk dat op twee van de gestelde doelen verbetering noodzakelijk is. De jury is ervan overtuigd
dat de getoonde openheid – en daarmee kwetsbaarheid– een positieve bijdrage levert aan de cultuur van transparantie in Nederland. Daar
profiteert de samenleving als geheel van, en mag AkzoNobel dus voor beloond worden.
Dat AkzoNobel zich zo sterk profileert op het gebied uit duurzaamheid, blijkt ook uit de consistent hoge score op de Transparantiebenchmark:
de afgelopen jaren maakte AkzoNobel altijd deel uit van de top drie. Dit terwijl een business-to-business bedrijf als AkzoNobel wellicht minder
direct commercieel belang heeft bij dergelijke publiekscommunicatie.
Naast de consistente prestaties op de Transparantiebenchmark, blijkt het belang dat AkzoNobel hecht aan maatschappelijke verslaggeving uit de
innovaties in het verslag. AkzoNobel heeft de 4D methodologie ontwikkeld, waarmee de impact van de activiteiten inzichtelijk wordt gemaakt op
de indicatoren ‘environment, human, social and financial impact’. In het verslag wordt toegelicht welke lessen AkzoNobel geleerd heeft van het
uitvoeren van een pilotstudie volgens deze methodologie en hoe deze verder geïmplementeerd gaat worden. De jury juicht dit initiatief toe en
spreekt haar hoop uit dat het zowel binnen als buiten AkzoNobel navolging vindt.

54

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

6.7 Bezemwagen
De groep bezemwagen beslaat de organisaties die wel onderdeel uitmaken van de onderzoeksgroep, maar een nulscore hebben op de
Transparantiebenchmark 2015. Deze nulscore kan op verschillende manieren tot stand zijn gekomen, namelijk:
• Het niet kosteloos en publiek beschikbaar stellen van het verslag
• Het niet tijdig uitbrengen van een verslag, waarbij het meest recente verslag dat al wel is uitgebracht al een keer is meegenomen in de
Transparantiebenchmark
• Een verslag op groepsniveau zonder dat daarnaar vanuit een verslag van de Nederlandse entiteit verwezen wordt en zonder dat deze organisatie
zich heeft aangemeld voor de groepsverslagenregeling
Overzicht ondernemingen
Transparantiebenchmark

2011

2012

2013

2014

2015

Totaal aantal deelnemers

469

473

460

409*

461*

Aantal nulscores
Percentage nulscores

236

242

200

165*

216*

50,32%

51,16%

43,48%

40,34%

46,85%

* Deze aantallen zijn excl. de ondernemingen die zich hebben aangemeld voor de groepsverslagenregeling.

Het streven van het ministerie is om de groep nulscores elk jaar te reduceren. Helaas is dit jaar het percentage nulscorende organisaties gestegen
van 40% naar 47%. De belangrijkste reden hiervoor is dat er dit jaar 80 nieuwe organisaties zijn toegevoegd aan de Transparantiebenchmark. Van
deze 80 organisaties hebben er in totaal 53 een nulscore, 21 een positieve score en zijn er 6 organisaties die deelnemen aan de
groepsverslagenregeling.
Om meer inzicht te verkrijgen in het type organisatie, zijn de nulscorende organisaties verdeeld in Business-to-Business (B2B) en Business-toConsumer (B2C) organisaties (deze tabel is te vinden in de bijlage):
• 132 organisaties zijn actief binnen het B2B segment
• 73 organisaties zijn actief binnen het B2C segment
• 11 organisaties zijn actief binnen beide segmenten
De meeste organisaties met een nulscore zijn te vinden in de sector industriële goederen, in totaal gaat het hier om 36 organisaties. Toch is het
percentage nulscoorders het hoogst in de sector consumentenproducten met 86%. Van alle beursgenoteerde bedrijven, in totaal 73, hebben
slecht 2 bedrijven een nulscore.
Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

55

7 Bijlagen
7.1 Nieuwe deelnemende organisaties
In 2014 heeft het Ministerie van Economische Zaken besloten om de Transparantiebenchmark uit te breiden tot de 485 grootste organisaties.
Dit heeft geresulteerd in 80 nieuwe deelnemers. In onderstaand overzicht zijn de nieuwe deelnemers en de bijbehorende sectoren weergegeven

56

Nieuwe deelnemers

Sector

Nieuwe deelnemers

Sector

A&D Pharma Holdings N.V.

Pharma

Dell Global B.V.

Technologie

Academisch Medisch Centrum

UMC’s

DPA GROUP

Dienstverlening

Ace Innovation Holding B.V.

Industriële goederen

Erasmus MC

UMC’s

Addasta Holding B.V.

Voedsel & dranken

ESPERITE

Pharma

Ageas Insurance International N.V.

Banken & Verzekeraars

Fujitsu Technology Solutions (Holding) B.V.

Technologie

Alliance Boots B.V.

Pharma

Gaiwin B.V.

Transport

ALTICE

Technologie

GALAPAGOS

Pharma

ASICS Europe B.V.

Consumentenproducten

GDF Suez

Energie, olie en gas

Auctus Holding B.V.

Handelsmaatschappij

Getinge Arjo Holding Netherlands B.V.

Handelsmaatschappij

Avery Dennison Materials Nederland B.V.

Industriële goederen

Global City Holdings N.V.

Media

B & S International B.V.

Retail

GROOTHANDELSGEBOUW

Vastgoed

BMW Nederland B.V.

Retail

H.L. Barentz B.V.

Voedsel & dranken

CGI Nederland B.V.

Dienstverlening

Hager-Minnema-Hutten Beheer B.V.

Handelsmaatschappij

Chemours Netherlands B.V.

Technologie

HDI-Gerling Verzekeringen N.V.

Banken & Verzekeraars

Chicago Bridge & Iron Company N.V.

Overig

Hewlett-Packard The Hague B.V.

Technologie

De Nederlandse Energie Maatschappij B.V.

Energie, olie en gas

Holiday Holding Rotterdam B.V.

Dienstverlening

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

Nieuwe deelnemers

Sector

Nieuwe deelnemers

Sector

Huawei Technologies Coöperatief U.A.

Technologie

Retailcom Beheer B.V.

Retail

Huntsman Investments (Netherlands) B.V.

Industriële goederen

Ricoh Europe SCM B.V.

Technologie

International Flavors & Fragrances I.F.F.
(Nederland) B.V.

Industriële goederen

Robeco Groep N.V.

Banken & Verzekeraars

SABIC International Holdings B.V.

Industriële goederen

INVISTA B.V.

Industriële goederen

Samsung Electronics Benelux B.V.

Technologie

Leids Universitair Medisch Centrum
(LUMC)

UMC's

Saphin B.V.

Technologie

Liberty Global Holding B.V.

Technologie

Smartwares B.V.

Consumentenproducten

LyondellBasell Industries N.V.

Industriële goederen

SPIE Nederland B.V.

Bouw & maritiem

Maastricht UMC+

UMC's

Stichting Nederlandse Publieke Omroep

Media

Mead Johnson B.V.

Voedsel & dranken

Swarovski (Europe) Holding B.V.

Consumentenproducten

Media Markt Saturn Holding Nederland B.V.

Retail

Tech Data Nederland B.V.

Technologie

Mercedes-Benz Nederland B.V.

Retail

Tetra Laval Holdings B.V.

Industriële goederen

Merck Sharp & Dohme B.V.

Pharma

TMF Group Holding B.V.

Dienstverlening

Mijwo Beheer B.V.

Voedsel & dranken

TOTAL Nederland N.V.

Energie, olie en gas

Milkiland N.V.

Voedsel & dranken

TP Vision Europe B.V.

Dienstverlening

Neste Oil Netherlands B.V.

Energie, olie en gas

UMC Utrecht

UMC's

Nielsen N.V.

Media

United Parcel Service Nederland B.V.

Dienstverlening

NN GROUP

Banken & Verzekeraars

Universitair Medisch Centrum Groningen
(UMCG)

UMC's

Nokia Solutions and Networks B.V.

Technologie

Verizon Business International Holdings B.V.

Technologie

NVDU Acquisition B.V.

Voedsel & dranken

VimpelCom Ltd.

Technologie

OCI

Technologie

Vivat Verzekeringen

Banken & Verzekeraars

Oranjewoud N.V.

Bouw & maritiem

Industriële goederen

Peugeot Nederland N.V.

Retail

Voestalpine Automotive Netherlands
Holding B.V.

Plantronics B.V.

Technologie

Xylem Water Solutions Nederland B.V.

Dienstverlening

Propertize B.V.

Dienstverlening

Yamaha Motor Europe N.V.

Retail

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

57

7.2 Nederlandse organisaties met internationaal groepsverslag
Organisaties in de onderzoeksgroep die onderdeel uitmaken van een multinationale organisatie en waarvan geen verantwoordingsinformatie
beschikbaar is op het niveau van de Nederlandse bedrijfsactiviteiten, ontvingen tot 2013 een nulscore. Reden hiervoor was dat wanneer een
­organisatie zoveel activiteiten in Nederland ontplooide dat het was geselecteerd voor de onderzoeksgroep van de Transparantiebenchmark,
er ook verantwoordingsinformatie beschikbaar zou moeten zijn over de Nederlandse situatie.
Deze score doet echter vaak geen recht aan de MVO inspanningen (en verantwoording daarover op internationaal niveau) van de desbetreffende
organisatie. Vanaf 2013 kunnen dergelijke organisaties er voor kiezen gebruik te maken van een aparte regeling, waarbij ze niet meer worden
opgenomen in de ranglijst. Deze organisaties zijn op een aparte lijst geplaatst, zonder onderlinge benchmark (score), zie hieronder. Om in
aanmerking te komen voor deze aparte lijst, dient het groepsverslag wel aan een aantal minimum criteria te voldoen (deze zijn te vinden op de
website van de Transparantiebenchmark (www.transparantiebenchmark.nl). Voldoet het hier niet aan, dan volgt alsnog de nulscore in de
reguliere lijst. In totaal zijn er 24 organisaties die aan de voorwaarde van de groepsverslagenregeling hebben voldaan.

58

Ondernemingen

Ondernemingen

Abbott Healthcare Products B.V.

Hewlett-Packard The Hague B.V.

ASICS Europe B.V.

Koninklijke Grolsch N.V.

Atos Origin Nederland B.V.

Media Markt Saturn Holding Nederland B.V.

BASF Nederland B.V.

Merck Sharp & Dohme B.V.

BP Nederland Holdings B.V.

Metro Cash & Carry Nederland B.V.

Capgemini N.V.

Nestlé Nederland B.V.

Coca-Cola Ent. Nederl. B.V.

Nike Eur. Operat. Neth. B.V.

DENSO INTERNATIONAL EUROPE B.V.

Ricoh Europe SCM B.V.

Epson Europe B.V.

Sodexo Nederland B.V.

Ericsson Holding Int. B.V.

Teijin Aramid B.V.

Esso Benelux B.V.

Thales Nederland

GDF SUEZ Energie Nederland N.V.

T-Mobile

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

7.3 Organisaties met een nulscore
Dit jaar hebben 216 organisaties een nulscore gekregen.
Onderneming

B2B / B2C

Onderneming

B2B / B2C

A&D Pharma Holdings N.V.

B2B & B2C

Auctus Holding B.V.

B2B

A. Hakpark B.V.

B2B

Avery Dennison Materials Nederland B.V.

B2B

A.S. Watson B.V.

B2C

A-Ware Food Group B.V.

B2B

Aan de Stegge Holding B.V.

B2B & B2C

Bakkersland Groep B.V.

B2C

ABB B.V.

B2B

BCD Travel Holding

B2C

Accenture B.V.

B2B

Beleggingsmij. Braverassa B.V.

B2B

Ace Innovation Holding B.V.

B2B

Bluewater Holding B.V.

B2B

Acer Europe B.V.

B2B

BMW Nederland B.V.

B2C

Action Service & Distributie

B2C

Booking.com B.V.

B2C

Addasta Holding B.V.

B2B

Bosal Nederland B.V.

B2B

Adecco Nederland Holding B.V.

B2B

Bose Products

B2B & B2C

ADG dienstengroep B.V.

B2B

Boston Scientific Int. B.V.

B2B

Advanced Travel Partners Nederland B.V.

B2C

British American Tobacco International (Holdings) B.V.

B2C

Alliance Boots B.V.

B2B & B2C

C. den Braven Beheer B.V.

B2B

ALTICE

B2B & B2C

Cabot Norit Activated Carbon

B2B

Amlin Corporate Insurance

B2B

Caldic B.V.

B2B

Apollo Vredestein B.V.

B2C

Canon Europa N.V.

B2C

ArcelorMittal Netherlands B.V.

B2B

Cargill B.V.

B2B

Ardagh Group Netherlands B.V.

B2B

Catom Enterprises B.V.

B2B

Argos Group Holding B.V.

B2B

Center Parcs Europe N.V.

B2C

Astellas B.V.

B2B

CGI Nederland B.V.

B2B

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

59

60

Onderneming

B2B / B2C

Onderneming

B2B / B2C

Chemours Netherlands B.V.

B2B

Endemol B.V.

B2C

Chicago Bridge & Iron Company N.V.

B2B

Enviem Holding B.V.

B2B

Cisco Systems International B.V.

B2C

Equens SE

B2B

Citadel Enterprises B.V.

B2B

Essent

B2B

Clondalkin Industries B.V.

B2B

Eur. Container Terminals B.V.

B2B

Connexxion

B2C

Ewals Holdings B.V.

B2B

Copaco Nederland B.V.

B2B

Flowserve

B2B

CRH Nederland B.V.

B2B

Foot Locker Europe B.V.

B2C

Da Holding B.V.

B2C

FUJIFILM Europe B.V.

B2C

DAF Trucks N.V.

B2B

Fujitsu Technology Solutions (Holding) B.V.

B2C

Danone Baby and Medical Nutrition B.V.

B2C

Gaiwin B.V.

B2B

De Hoop Terneuzen B.V.

B2B

Getinge Arjo Holding Netherlands B.V.

B2B & B2C

De Kon. Nederlandse Munt N.V.

B2B

Glencore Grain Rotterdam B.V.

B2B

De MandemakersGroep Holding B.V.

B2C

H.L. Barentz B.V.

B2B

DE Masterblenders 1753

B2C

Hager-Minnema-Hutten Beheer B.V.

B2B

De Nederlandse Energie Maatschappij B.V.

B2C

Handelsveem Beheer

B2B

De Rijke Continental B.V.

B2B

Hanos (Apeldoorn B.V.)

B2B

De Stiho Groep B.V.

B2B

HDI-Gerling Verzekeringen N.V.

B2B

Delek Nederland B.V.

B2B

Heerema Marine Contractors Holding Nederland B.V.

B2B

Dell Global B.V.

B2C

Hitachi Machinery N.V.

B2B

Denkavit Internationaal B.V.

B2B

Holiday Holding Rotterdam B.V.

B2B

Dirk van den Broek/Dekamarkt

B2C

Honeywell Netherl. Hold. B.V.

B2C

Ecurion

B2C

Hoogvliet B.V.

B2C

EEA Helicopter Operations B.V.

B2B

Hoogwegt Groep B.V.

B2B

Elopak B.V.

B2B

Horedo/Rensa

B2B

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

Onderneming

B2B / B2C

Onderneming

B2B / B2C

Huawei Technologies Coöperatief U.A.

B2C

Lohomij B.V.

B2C

Hunter Douglas N.V.

B2B

Loyens & Loeff N.V.

B2C

Huntsman Investments (Netherlands) B.V.

B2B

LyondellBasell Industries N.V.

B2B

Hyva Group B.V.

B2B

Manpower Nederland B.V.

B2C

IBM Nederland BV

B2B

Markeur

B2B

IMCD Holding B.V.

B2B

Mars Nederland B.V.

B2C

Inalfa Roof Systems Group B.V.

B2B

MCB International B.V.

B2B

Ingram Micro

B2C

Mead Johnson B.V.

B2C

Interfood Holding

B2B

Meatpoint B.V.

B2C

Intergamma B.V.

B2C

Mediq

B2C

International Flavors & Fragrances I.F.F. (Nederland) B.V.

B2B

Mercedes-Benz Nederland B.V.

B2C

Inter-Sprint Banden

B2B

MHI Equipment Europe B.V.

B2B

INVISTA B.V.

B2B

Mijwo Beheer B.V.

B2B

ISS Holding Nederland B.V.

B2B

Milkiland N.V.

B2C

Koninklijke De Heus B.V.

B2B

Miss Etam B.V.

B2C

Koninklijke Distill. Dirkzwager B.V.

B2B

Mitsubishi Motors Europe B.V.

B2B

Koninklijke Wagenborg

B2C

Momentive Specialty Chemicals BV

B2B

Koninklijke Wegener N.V.

B2C

Mosadex

B2C

Koninklijke Zeelandia Groep B.V.

B2B

N.V. Deli Maatschappij

B2B

Kuehne + Nagel N.V.

B2B

Nedschroef Nederland B.V.

B2B

Kuwait Petroleum B.V.

B2C

Neste Oil Netherlands B.V.

B2B

KYOCERA Document Solutions Europe B.V.

B2B

NetApp & Manufacturing

B2C

Lekkerland Beheer

B2B

New World Resources

B2B

Liberty Global Holding B.V.

B2C

Nielsen N.V.

B2C

Loders Croklaan Group B.V.

B2B

Nokia Solutions and Networks B.V.

B2C

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

61

62

Onderneming

B2B / B2C

Onderneming

B2B / B2C

NVDU Acquisition B.V.

B2B

Samsung Electronics Benelux B.V.

B2C

Office Depot International

B2C

Sanoma Magazines B.V.

B2C

Omron Europe B.V.

B2C

Saphin B.V.

B2C

Optiver Holding B.V.

B2B

Scania Europe

B2B

Oracle Nederland B.V.

B2B

Scheuten Glass Holding B.V.

B2B

Otra N.V.

B2B

Sensata Technol. Holding N.V.

B2B

Oxbow Coal B.V.

B2B

SIHI Group B.V.

B2B

P.L. v. Merksteijn Hold. B.V.

B2B

Smartwares B.V.

B2B

Peugeot Nederland N.V.

B2C

SPAR Holding B.V.

B2C

PGA Nederland N.V.

B2C

Specialist Computer Holdings Nederland B.V.

B2B

Philip Morris Holland B.V.

B2B

SPIE Nederland B.V.

B2B

Plantronics B.V.

B2B & B2C

St. Clair/ De Bijenkorf

B2C

Plukon Food Group

B2C

Stage Entertainment B.V.

B2B

Poiesz Beheer B.V.

B2C

Stichting Nederlandse Publieke Omroep

B2C

Pon Holdings B.V.

B2B

Stolt Tankers

B2B

Post-Kogeko Logistics B.V.

B2C

Storteboom Group B.V.

B2B

Raben Group B.V.

B2B

Sulzer Netherlands Holding

B2C

Remeha Group B.V.

B2C

Sundio Group B.V.

B2C

Retailcom Beheer B.V.

B2B

Swarovski (Europe) Holding B.V.

B2C

RFS Holland Holding B.V.

B2C

Synbra Holding B.V.

B2B

Roba

B2B

Tata Steel

B2B

Rockwell Automation B.V.

B2B

Tech Data Nederland B.V.

B2B

RTL Nederland B.V.

B2C

Terberg Group B.V.

B2C

SABIC International Holdings B.V.

B2B

Tetra Laval Holdings B.V.

B2B

Samskip

B2B

Theobroma B.V.

B2B

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

Onderneming

B2B / B2C

Thomas Cook Nederland B.V.

B2C

Tommy Hilfiger Europe

B2C

Toshiba Medical Systems Europe B.V.

B2B

TOTAL Nederland N.V.

B2B & B2C

TP Vision Europe B.V.

B2B

Transm. and Engineer. Services Netherl.

B2B

Twynstra Gudde

B2B

Unit 4 N.V.

B2B

United Parcel Service Nederland B.V.

B2B & B2C

Universal Cargo Logistics

B2B

V&D Group

B2C

Van den Ban Autobanden B.V.

B2B

Van Gansewinkel Groep

B2B & B2C

Verizon Business International Holdings B.V.

B2B

Voestalpine Automotive Netherlands Holding B.V.

B2B

Vrije Universiteit

B2C

Vroegop Ruhe & Co. B.V.

B2B

Vroon Group B.V.

B2B

WE Europe B.V.

B2B

Xerox Investments Europe

B2B

Xylem Water Solutions Nederland B.V.

B2B & B2C

Yamaha Motor Europe N.V.

B2C

Yanmar Europe

B2B

Yara Sluiskil B.V.

B2B

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

63

7.4 Panel van Deskundigen Transparantiebenchmark
Het panel van Deskundigen behandelt correspondentie met organisaties die het niet eens zijn met de score. Verder beoordeelt het panel de top
20 van de Transparantiebenchmark: de hoogst scorende jaarverslagen plus aanvullende verslagen. Het panel kijkt naar de kwaliteitsgerichte
criteria (relevantie, duidelijkheid, betrouwbaarheid, responsiviteit en samenhang) en stelt de score op basis van een eigen set criteria naar boven
of naar beneden bij met maximaal 15 %. De top 3 draagt het panel voor aan de jury. Het panel adviseert het ministerie naar behoefte over een
eventuele herziening van de beoordelingscriteria.
Het panel van deskundigen bestaat uit de volgende leden:
• voorzitter:
• lid namens ondernemersorganisatie:
• lid namens expert wetenschap:
• lid namens expert GRI:
• lid op persoonlijke titel:
• lid namens communicatieadviseurs:
• lid namens beleggers:
• lid namens maatschappelijke organisaties:

mevr. Nancy Kamp-Roelands (extern expert);
mevr. Linda van Beek;
dhr. André Nijhof;
mevr. Teresa Fogelberg;
dhr. Ernst van Weperen;
dhr. Gijs Dröge;
dhr. Giuseppe van der Helm;
dhr. Tim Steinweg.

7.5 Jury De Kristal
De jury kiest een winnaar uit de drie genomineerde verslagen en geeft een toelichting in haar juryrapport. De jury van de Kristalprijs hanteert
wederom het criterium “Laat zien wie je bent” om de winnaar te kiezen uit de top 3 organisaties. Verder formaliseert de jury de eervolle vermeldingen, het meest creatieve en innovatieve verslag, de snelste stijger en bepaalt zij het thema voor de themaprijs van het komende jaar.
De jury die de top 3 van de Transparantiebenchmark beoordeelt en daaruit de winnaar van De Kristalprijs kiest, bestaat uit de volgende leden:
• voorzitter:
• lid:
• lid:

64

mevr. Monika R. Milz
Z.K.H. Prins Carlos de Bourbon de Parme
dhr. Leen Paape

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

7.6 Literatuur
Overzicht van de gebruikte literatuur voor Hoofdstuk 5: Verdiepend thema: Transparantie
C. Deegan: “The legitimacy effect of social and environmental disclosure – a theoretical foundation”, Accounting, Auditing & Accountability
Journal, vol 15, no 3, 2002, pag 282-311.
P.J. DiMaggio en W.W. Powell: “The iron cage revisited: institutional isomorphism and collective rationality in organizational fields”, American
Sociological Review, vol 48, 1983, pag 146-160.
D. Feenstra: “Ontwikkeling in het leesbaarheidsonderzoek van narratieve accountingteksten”, MAB jaargang 86 no 6. juni 2012, pag. 222-234.
M.C. Jensen en W.H. Meckling: ”Theory of the firm: managerial behavior agency costs and ownership structure”, Journal of financial economics
3, 1976, pag 305-360.
R. de Jong: “Indicatoren voor transparantie”, masterscriptie Rijksuniversiteit Groningen, 2015.
D.A. de Waard: “Als de vos de passie preekt…”, oratie Rijksuniversiteit Groningen, januari 2011.
D.A. de Waard: “De bomen en het bos”, oratie University of Curaçao dr. Moises da Costa Gomez, oktober 2014.

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

65

66

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

67

68

Transparantiebenchmark 2015 De Kristal 2015

Dit is een publicatie van
het ministerie van Economische Zaken, ’s-Gravenhage
Heeft u nog reacties of feedback?
Deze kunt u toesturen aan transparantiebenchmark@minez.nl.
Deze publicatie is in digitale vorm beschikbaar via
www.rijksoverheid.nl/ez
De Kristal, de hoofdprijs van de Transparantiebenchmark,
is een initiatief van het ministerie van Economische Zaken en
de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants
Projectteam 2015
EZ: Margo Stam
NBA: Marc Schweppe
www.transparantiebenchmark.nl

www.kristalprijs.nl

Directoraat-Generaal Bedrijfsleven en Innovatie
Bezuidenhoutseweg 73
Postbus 20401
2500 EK | ’s-Gravenhage
Internet: www.rijksoverheid.nl/ez
November 2015 | Publicatie-nr. 87579