Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

356
Vragen van de leden Piri (PvdA), Belhaj (D66) en Ceder(ChristenUnie) aan de
Ministers van Buitenlandse Zaken en van Defensie over de voortgang
overbrengingen Afghanistan (ingezonden 6 september 2022).
Antwoord van Minister Hoekstra (Buitenlandse Zaken), mede namens de
Minister van Defensie (ontvangen 17 oktober 2022).
Vraag 1
Kunt u aangeven op welke manier er wordt getracht om de resterende
mensen die op de overbrenglijst staan zo snel mogelijk naar Nederland over
te brengen? Wordt er gebruik gemaakt van de optie om gezamenlijk met
bondgenoten mensen over te brengen?
Antwoord 1
Nog altijd wordt elke mogelijkheid die ontstaat serieus verkend en indien
mogelijk gebruikt. Dat kan zijn via Pakistan, via Iran en wellicht ook weer via
Doha. Het blijft echter problematisch dat veel mensen die nog overgebracht
mogen worden niet in het bezit zijn van een geldig reisdocument, waardoor
zij Afghanistan momenteel niet kunnen verlaten. Uit regelmatig overleg met
bondgenoten volgt dat zij soortgelijke uitdagingen kennen. Indien mogelijk
worden mensen gezamenlijk overgebracht.
Vraag 2
Kunt u bevestigen dat er geen einddatum geldt voor de afronding van de
overbrengperiode?
Antwoord 2
Op dit moment geldt nog geen einddatum voor de afronding van de
overbrenging. Zoals toegezegd tijdens het debat van 31 maart jl. zullen
voornemens van het kabinet met betrekking tot een eventuele einddatum van
de overbrengingsoperatie vooraf aan uw Kamer worden gecommuniceerd.
De lijst van nog over te brengen personen slinkt wel; personen die een
aanbod herhaaldelijk hebben geweigerd en de hen aangeboden laatste
concrete overbrengingsoptie wederom weigeren, worden van de overbrengingslijst gehaald. Dit wordt hen uiteraard vooraf medegedeeld.

ah-tk-20222023-356
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Een kleine groep personen blijft echter het recht behouden om naar
Nederland te komen, conform de tolkenregeling van Defensie, die sinds 2014
van kracht is en een open einde kent1
Vraag 3
Kunt u bevestigen dat tot de afronding van de overbrengperiode loketten bij
het Ministerie van Defensie en het Ministerie van Buitenlandse Zaken open
blijven voor vragen aangaande lopende dossiers? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Ja, vooralsnog zijn de loketten open en dat zal voorlopig ook zo blijven. Het
gaat in feite om breed bekende mailadressen bij Buitenlandse Zaken en
Defensie of om ambassades in de regio, die sowieso bereikbaar zijn.
Vraag 4
Hoe verklaart u dat mensen uit dezelfde categorie soms niet en soms wel in
aanmerking komen voor overbrenging? Wat gaat u doen om te voorkomen
dat mensen die wel recht hebben op overbrenging tussen wal en schip
vallen?
Antwoord 4
Er bestaat niet zoiets als een recht op overbrenging. De Ministeries van
Defensie en Buitenlandse Zaken hebben op basis van afspraken die met uw
Kamer zijn gemaakt overbrengingslijsten opgesteld. Hierbij zijn zo consistent
mogelijk dezelfde criteria toegepast waarbij de definitie van het kerngezin
leidend is; dus de hoofdpersoon, één huwelijkspartner en afhankelijke
kinderen tot en met 24 jaar.
Iedere aanvraag is uniek, waarvoor geldt dat uiterst secuur en zo consistent
mogelijk wordt bezien of de aanvrager in aanmerking komt voor overbrenging naar Nederland. De criteria die hierbij worden gehanteerd zijn gebaseerd
op afspraken met uw Kamer.
Het gaat dus niet zozeer om een recht als wel de bereidheid van de Staat der
Nederlanden om inspanning te leveren voor Afghanen die, onder voorwaarden, hebben gewerkt voor Nederland.
Uit de berichten die de laatste maanden binnen komen blijkt dat het aantal
nieuwe aanmeldingen van personen die in aanmerking komen voor overbrenging inmiddels zeer beperkt is. Daaruit kan de conclusie worden getrokken
dat vrijwel iedereen die volgens de criteria in aanmerking komt voor
overbrenging op dit moment in beeld is bij de Ministeries van Buitenlandse
Zaken en Defensie. De mailadressen zijn immers breed bekend en daarnaast
bestaan sterke aanwijzingen dat informatie uitgewisseld wordt via een
netwerk van hulpverlenende organisaties en de Afghaanse diaspora.
Vraag 5
Is er in sommige gevallen coulance toegepast bij de beoordeling of iemand in
aanmerking komt voor overbrenging? Op welke manier wordt er beoordeeld
of iemand in aanmerking komt voor coulance en waarom geldt dit voor de
ene persoon wel en voor de andere persoon niet?
Antwoord 5
Gezien de uniciteit van iedere aanvraag is per geval bekeken of er, op grond
van de individuele situatie, reden is om af te wijken van de gangbare criteria.
Vraag 6
Op welke manier wordt contact opgenomen met mensen die nog in
aanmerking komen voor overbrenging en wordt daarbij ook op enige manier
gecontroleerd of mensen berichten daadwerkelijk kunnen of hebben
ontvangen?
Antwoord 6
Er is regelmatig contact met personen die in aanmerking komen voor
overbrenging. Dit contact verloopt per e-mail, per whatsapp of per telefoon
via de door hen zelf opgegeven contactgegevens. Als mensen via de ene weg
1

Kamerstuk 19 637, nr. 2573 en Kamerstuk 27 925, nr. 92

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

onbereikbaar zijn, wordt geprobeerd ze op een andere manier alsnog te
bereiken. Als men niet reageert op e-mailberichten, worden mensen nagebeld
met behulp van een Afghaanse tolk.
Vraag 7
Klopt het dat mensen wiens aanvraag tot overbrenging is afgewezen in veel
gevallen geen reden voor afwijzing krijgen? Bent u bereid dit onmiddellijk aan
te passen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Tot nu toe krijgen mensen die worden afgewezen het bericht dat zij niet
voldoen aan de criteria zoals beschreven in de kamerbrief van 11 oktober
20212. In het licht van de uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van
de Raad van State (d.d. 14 september 2022) zal die toelichting in de toekomst
nader gemotiveerd moeten worden.
Vraag 8
Op welke manier wordt op dit moment onderzocht of mensen voor de
defensie- of European Union Police (EUPOL)-missie hebben gewerkt? Maakt u
gebruik van de registratie van EUPOL in Brussel? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Na ontvangst van een verzoek tot overbrenging wordt de aanvrager door het
Defensietolkenteam verzocht om aanlevering van identiteitspapieren van
aanvrager en diens kerngezinsleden. Daarnaast wordt gevraagd om de
aanlevering van bewijslast waaruit valt op te maken dat de aanvrager
gewerkt heeft voor een Nederlandse (politie-)missie. De beschikbare
bewijslast wordt zorgvuldig beoordeeld en zo goed mogelijk geverifieerd. Zo
worden vormen van bewijs die zijn ondertekend (zoals «letters of recommendation» of «letters of appreciation») door voormalige (detachements)commandanten, ter verificatie, voorgelegd aan de betreffende functionaris
(ook als deze ondertussen niet meer werkzaam is voor het Ministerie van
Defensie). Daarnaast beschikt het Ministerie van Defensie over een beperkt
archief dat wordt geraadpleegd bij het vaststellen van iemands dienstverband
en identiteit.
Indien een (vermeend) Afghaans voormalig EUPOL-functionaris een verzoek
tot overbrenging naar Nederland indient, wordt de aanvraag door het
Ministerie van Defensie ter inhoudelijke beoordeling doorgezet aan het
Ministerie van Justitie en Veiligheid. Justitie en Veiligheid beoordeelt
vervolgens op basis van de van toepassing zijnde criteria of de verzoeker in
aanmerking komt voor overbrenging naar Nederland. Daarbij wordt gekeken
naar de aanvraag van verzoeker, meegezonden (EUPOL-)documentatie en
wordt door de Civilian Planning and Conduct Capability (CPCC) in Brussel
nagegaan of de verzoeker terugkomt in de EUPOL-personeelsbestanden. Om
vast te stellen of een verzoeker een connectie heeft met Nederland wordt het
netwerk van Nederlandse voormalig EUPOL-functionarissen aangesproken.
Vraag 9
Bent u daarnaast bekend met het bericht «Oud-bewakers Nederlandse
ambassade «mishandeld en neergestoken» door Taliban?»3
Antwoord 9
Ja.
Vraag 10
Wat is uw reactie op het grove geweld waarmee de Afghaanse oud-bewakers
van de ambassade worden geconfronteerd door toedoen van de Taliban?

2
3

Kamerstuk 27 925, nr. 860
RTL Nieuws, 23 augustus 2022, «Oud-bewakers Nederlandse ambassade «mishandeld en
neergestoken» door taliban» (https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/buitenland/artikel/5328398/
bewakers-nederlandse-ambassade-afghanistan-kaboel-taliban)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Antwoord 10
Het is betreurenswaardig om te lezen dat mensen worden geconfronteerd
met bedreiging of erger en daarom onveilig zijn in hun eigen land.
Vraag 11
Erkent u dat de oud-bewakers in het huidige Afghanistan extra gevaar lopen
vanwege hun voormalige werkzaamheden voor de Nederlandse ambassade
in Afghanistan? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 11
Momenteel leven allerlei groepen mensen in Afghanistan onder zeer
moeilijke omstandigheden. Wat betreft de oud-bewakers van de ambassade
onderhouden medewerkers van de ambassade Kaboel geregeld contact met
het bewakingsbedrijf. Zo vond er zowel op de dag van het bericht op RTL.nl,
als op de dag ervoor contact plaats. Het bericht op RTL.nl kon door het
bedrijf niet worden bevestigd. Het bedrijf heeft nog steeds negen bewakers
van Nederlandse civiele objecten in dienst die zonder problemen hun werk
kunnen doen.
Vraag 12
Bent u het eens met Afghanistan-expert dr. Sara de Jong dat de Taliban geen
onderscheid maakt tussen medewerkers van ambassades die direct of via een
tussenbedrijf in dienst stonden van de ambassade? Zo nee, waarom niet en
op welke bronnen baseert u de argumentatie dat de Taliban in hun bedreigingen onderscheid maken tussen directe medewerkers en medewerkers die via
een tussenbedrijf in dienst stonden van Westerse landen? Zo ja, waarop heeft
u uw besluit gebaseerd om medewerkers die wel direct onder contract
stonden wel te evacueren en bewakers die via een tussenbedrijf werkten niet
te evacueren?
Antwoord 12
Zoals gezegd zijn er negen bewakers die eerder werkzaamheden verrichtten
voor de ambassade nog altijd in dienst en kunnen zij zonder problemen hun
werk doen. Dit maakt aannemelijk dat er door de Taliban wel degelijk een
onderscheid wordt gemaakt tussen mensen die direct in dienst waren van
een ambassade en mensen voor wie dit niet geldt.
Het besluit om de Afghaanse bewakers niet te evacueren is genomen lang
voor de val van Kaboel en in die periode gecommuniceerd met het bewakingsbedrijf. Zoals u kon lezen in de antwoorden op vragen van uw Kamer
van 15 maart 20224 is dit standpunt in de evacuatiefase herbevestigd door de
ambassadeur in Kaboel. Zoals omschreven in de kamerbrief van 24 november
20215 is de aard van de werkzaamheden die worden verricht door de
bewakers wezenlijk anders dan die van mensen die een direct dienstverband
hadden met de ambassade. De bewakers beveiligen civiele objecten, te weten
officiële vertegenwoordigingen van andere landen. Deze werkzaamheden
vallen onder de reguliere werkzaamheden die een gastland voor officiële
vertegenwoordigingen van andere landen moet verrichten. Dat maakt dat de
ambassadebewakers een groep is met werkzaamheden van een andere aard
dan de directe medewerkers. Het regime in Afghanistan zou bovendien
ambassades graag zien terugkeren naar Kabul en heeft zo bezien ook geen
belang bij bedreiging van de ambassadebewakers.
Vraag 13
Bent u ermee bekend dat landen als Finland, Australië en het Verenigd
Koninkrijk terug zijn gekomen op het besluit om ambassadebewakers die via
een tussenbedrijf voor hen werkten niet te evacueren, en inmiddels werk
hebben gemaakt van overbrenging van deze groep mensen? Erkent u dat het
risico van ambassadebewakers die werkten voor deze landen van dezelfde
aard is als diegenen die de Nederlandse ambassade hebben bewaakt?6, 7, 8

4

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 2044
Kamerstuk 27 925, nr. 873
6
YLE News, 24 augustus 2021, «Finland u-turns, adds Kabul embassy guards to evacuation list»
(https://yle.fi/news/3-12070787)
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

Antwoord 13
Het is bekend dat Australië en Finland in het najaar van 2021 en het Verenigd
Koninkrijk eind vorig jaar hebben besloten de bewakers van hun ambassade
alsnog over te brengen. Zij hebben daarin een andere afweging gemaakt dan
Nederland. Voor Nederland vormt dit geen aanleiding om het Nederlandse
besluit te heroverwegen, temeer omdat de huidige bewakers zoals gezegd
zonder problemen hun werk kunnen doen en de aard van hun werkzaamheden daarnaast wezenlijk anders is dan die van directe medewerkers.
Vraag 14
Bent u bereid de vragen individueel te beantwoorden?
Antwoord 14
Ja.

7

SBS News, 22 augustus 2021, «Australia grants visas for former Kabul embassy guards a day
after rejecting them» (https://www.sbs.com.au/news/article/australia-grants-visas-for-formerkabul-embassy-guards-a-day-after-rejecting-them/edfq2b5mo)
8
gov.uk, 13 juni 2022, «Afghan Citizens Resettlement Scheme Pathway 3: eligibility for British
Council and GardaWorld contractors and Chevening Alumni» (https://www.gov.uk/guidance/
afghan-citizens-resettlement-scheme-pathway-3-eligibility-for-british-council-and-gardaworldcontractors-and-chevening-alumni)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5