Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

31 293

Primair Onderwijs

31 289

Voortgezet Onderwijs

Nr. 450

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP EN VOOR BASIS- EN VOORTGEZET ONDERWIJS EN
MEDIA
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 maart 2019
Op 26 februari 2019 ontvingen wij de Schoolkostenmonitor 2018/2019 van
Oberon Onderzoek en Advies/SEO Economisch Onderzoek1. De Schoolkostenmonitor wordt iedere drie jaar uitgevoerd in opdracht van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. De vorige editie van het
onderzoek had betrekking op het voortgezet onderwijs en het middelbaar
beroepsonderwijs (mbo). Het nieuwe onderzoek omvat daarnaast ook het
primair onderwijs.
Wij laten de Schoolkostenmonitor uitvoeren om zicht te houden op de
kosten die ouders, dan wel studenten in het primair en voortgezet
onderwijs en het mbo maken. Wij vinden het van groot belang dat de
schoolkosten beperkt blijven, zodat het onderwijs toegankelijk blijft voor
iedereen, ongeacht de financiële positie van de ouders of student. De
keuze van een school of opleiding dient af te hangen van de interesses en
talenten van leerlingen en studenten en niet van de kosten die ermee
gemoeid zijn.
In aanvulling op de Schoolkostenmonitor 2018/2019 is door SEO
Economisch Onderzoek het onderzoek Kosten voor tweetalig onderwijs in
het vo verricht. Via deze brief bieden wij u beide onderzoeken aan. We
gaan daarbij eerst in op de algemene bevindingen van conclusies van de
onderzoeken, en geven daarna onze reactie daarop.
Algemene bevindingen en conclusies
De financiële positie van ouders mag geen invloed hebben op het
onderwijs dat hun kinderen kunnen volgen. Het mag niet zo zijn dat
ouders zich verplicht voelen om de vrijwillige ouderbijdrage te betalen.

1

kst-31293-450
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 450

1

Leerlingen en studenten moeten daarnaast altijd mee kunnen doen met
de activiteiten en programma’s die een school aanbiedt.
In het onderzoek voor de Schoolkostenmonitor zijn zowel de scholen als
de ouders/studenten bevraagd over de schoolkosten. Dit zijn alle kosten
die ouders maken voor hun kinderen op school, inclusief de vrijwillige
ouderbijdrage. Uit de rapportage blijkt dat ouders vaak (aanzienlijk)
hogere kosten rapporteren voor onderwijsbenodigdheden dan scholen.
Op basis van het onderzoek kan niet worden vastgesteld waardoor het
verschil wordt veroorzaakt.
Hieronder lichten we de bevindingen en conclusies per sector verder toe.
Primair onderwijs
Totale schoolkosten
Ouders van leerlingen in het primair onderwijs zeggen voor het schooljaar
2018/2019 gemiddeld € 122 aan schoolkosten te hebben uitgegeven. Circa
twee derde van de ouders zegt minder dan € 100 te hebben besteed.
Scholen rapporteren gemiddeld € 73 aan schoolkosten. Ouders en
scholen geven vergelijkbare bedragen op voor de vrijwillige ouderbijdrage en excursies en reisjes. Verschillen zijn vooral te vinden bij de
kosten van leermiddelen en materialen en ICT-middelen.
Vrijwillige ouderbijdrage
De meest voorkomende kostenpost in het primair onderwijs is de
vrijwillige ouderbijdrage; 90 procent van de ouders geeft aan een verzoek
van de school tot het betalen hiervan te ontvangen. Ouders zeggen
gemiddeld € 57 per jaar te betalen. Dit bedrag is vergelijkbaar met de
opgave die scholen doen.
Of de vrijwillige bijdrage toe- of afneemt is niet vast te stellen op basis
van de enquête die voor de schoolkostenmonitor is afgenomen, omdat
het primair onderwijs voor het eerst in de schoolkostenmonitor is
meegenomen. Om toch iets te kunnen zeggen over de ontwikkeling is ook
de informatie uit 113 schoolgidsen onderzocht. De resultaten van dit
onderzoek kunnen naast de resultaten van eerdere, vergelijkbare
onderzoeken van de Inspectie van het Onderwijs worden gelegd. Dan
blijkt dat het aantal scholen dat een lage bijdrage vraagt (maximaal € 11),
is toegenomen tot één op de vijf. Daar staat tegenover dat 2 procent van
de scholen hoge bijdragen vraagt, van meer dan € 227. Het gemiddelde
bedrag blijkt nauwelijks veranderd ten opzichte van 2014.
De kosten van uitstapjes of excursies vallen soms onder de vrijwillige
ouderbijdrage, maar iets meer dan de helft van de ouders betaalt hiervoor
ook een aparte bijdrage. Gemiddeld over alle ouders gaat het om € 20. De
ouders die aangeven kosten te maken geven bedragen op uiteenlopend
van € 10 tot € 16 in groep 1 tot en met 6 en van € 23 tot € 53 in groep 7
en 8.
Extra ondersteuning/schaduwonderwijs
Voor extra ondersteuning, bijvoorbeeld bij hoogbegaafdheid of dyslexie,
betaalt 3 procent van de ouders. De bedragen variëren van € 5 tot
€ 5.000, wat een gemiddelde oplevert van € 15 volgens de ouders.
Slechts 3 procent van de ouders geeft geld uit aan bijles- of toetstraining.
Zij geven bedragen op die uiteenlopen van € 5 tot € 2.550

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 450

2

ICT-middelen
De aanschaf van ICT-middelen door ouders komt in het primair onderwijs
weinig voor. Slechts 6 procent van de ouders geeft aan hiervoor kosten te
maken. Bijzonder is dat 95 procent van de ouders aangeeft dat
ICT-middelen niet verplicht worden gesteld door de school, terwijl
20 procent van de scholen aangeeft wél aan ouders te vragen zelf
ICT-middelen aan te schaffen als een tablet, koptelefoon of muis.
Betalingsgedrag en informatievoorziening
Uit de Schoolkostenmonitor blijkt dat circa twee derde van de ouders zich
verplicht voelt om de vrijwillige ouderbijdrage te betalen. Daarnaast geeft
bijna 40 procent van de ouders aan niet geïnformeerd te zijn over het
vrijwillige karakter. Van de ouders geeft 12 procent aan dat leerlingen
worden uitgesloten van activiteiten omdat de vrijwillige ouderbijdrage
niet is betaald. Daarnaast geeft 3 procent van de ouders aan dat de hoogte
van de kosten van invloed is geweest op de schoolkeuze. Dit zijn zorgelijke
signalen. In het vervolg van deze brief reageren wij hierop.
Voortgezet onderwijs
Totale schoolkosten
Uit de Schoolkostenmonitor blijkt dat de totale schoolkosten opgegeven
door ouders in de afgelopen drie jaar voor alle onderwijsniveaus in het
voortgezet onderwijs licht zijn gestegen. In voorgaande onderzoeken was
hier nog sprake van een licht dalende trend. Daarnaast blijkt, in lijn met
voorgaande onderzoeken, dat ouders met kinderen op het havo of het
vwo gemiddeld meer kosten maken dan ouders met kinderen op het
vmbo. Volgens de opgave van de ouders bedragen de gemiddelde totale
schoolkosten die zij maken voor vmbo € 456, voor havo € 550 en voor
vwo € 578.
Vrijwillige ouderbijdrage
Net als in het primair onderwijs, is de vrijwillige ouderbijdrage de meest
voorkomende kostenpost voor ouders van leerlingen in het voortgezet
onderwijs. Bijna 90 procent van de ouders heeft hiervoor kosten gemaakt.
De vrijwillige ouderbijdrage is, volgens ouders, voor alle drie de onderwijsniveaus significant gestegen ten opzichte van de vorige meting. Voor
vmbo is de gemiddelde vrijwillige ouderbijdrage € 82, voor havo € 96 en
voor vwo € 112. Hogere ouderbijdragen komen ook voor, maar het
aandeel scholen met een vrijwillige ouderbijdrage van meer dan € 200 is
beperkt. Dit varieert van 5 procent in het vmbo, tot 11 procent in het vwo.
De gemiddelde ouderbijdrage per ouder is gestegen omdat het aandeel
ouders dat een ouderbijdrage betaalt is toegenomen, daarmee stijgen dus
de gemiddelde kosten per ouder. Voor alle onderwijsniveaus was dit in de
vorige meting circa 70 procent, in de huidige meting is dat circa 90
procent.
Hoewel de kosten voor reizen en excursies onderdeel kunnen zijn van de
vrijwillige ouderbijdrage, brengen veel scholen hier apart kosten voor in
rekening. De kosten voor extra schoolactiviteiten zijn volgens ouders
significant gestegen voor alle onderwijsniveaus. Dit wordt verklaard door
een stijging in het aandeel ouders dat kosten maakt voor extra schoolactiviteiten (circa 75 procent in de huidige meting ten opzichte van circa 60
procent in de vorige meting). Ouders in het vmbo geven aan hier

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 450

3

gemiddeld € 176 aan te besteden, ouders in het havo € 191 en ouders in
het vwo € 216.
ICT-middelen
Een andere post waar veel ouders kosten voor maken zijn
ICT-benodigdheden, waaronder laptops en tablets. Het aandeel ouders dat
in het schooljaar 2018–2019 aangeeft kosten te hebben gemaakt voor ICT
ligt rond 60 procent, waarbij er kleine verschillen zijn tussen de onderwijsniveaus. Op het havo en het vwo is dit 65 procent, op het vmbo is dit 58
procent. De gemiddelde kosten voor ICT volgens ouders, vallen voor het
havo (€ 162) iets hoger uit dan voor het vwo (€ 155) en nog iets hoger
dan voor het vmbo (€ 134). In vergelijking met de vorige meting zijn de
kosten voor ICT volgens ouders in het voortgezet onderwijs gestegen. Dit
heeft enerzijds te maken met het feit dat er hogere bedragen voor ICT zijn
opgegeven door ouders en anderzijds dat meer ouders kosten maken
voor ICT als onderdeel van de digitalisering van het onderwijs; van 40
procent in de vorige meting naar 60 procent in de huidige meting.
Extra onderwijsprogramma’s
Een deel van de ouders van leerlingen in het voortgezet onderwijs maakt
kosten voor extra onderwijsprogramma’s. Voorbeelden hiervan zijn
tweetalig onderwijs, Topsport Talentscholen en Technasium. Parallel aan
de schoolkostenmonitor is een onderzoek uitgevoerd naar de hoogte van
schoolkosten voor tweetalig onderwijs in het voortgezet onderwijs2. De
gemiddelde kosten voor tweetalig onderwijs zijn volgens scholen € 238 in
het vmbo, € 368 in het havo en € 388 in het vwo. Scholen geven aan deze
bijdragen vooral te gebruiken voor het bekostigen van studiereizen,
professionalisering van docenten en lesmateriaal.
Betalingsgedrag en informatievoorziening
Ongeveer negen op de tien ouders geven aan geïnformeerd te zijn over de
hoogte van de vrijwillige ouderbijdrage, acht op de tien zijn geïnformeerd
over de besteding van de vrijwillige ouderbijdrage. Hierin is nauwelijks
verschil te zien tussen verschillende onderwijsniveaus binnen het
voortgezet onderwijs. De meerderheid van de ouders ervaart de vrijwillige
ouderbijdrage niet als vrijwillig terwijl scholen wel verplicht zijn hierover
te informeren.
Ook ten aanzien van ICT-benodigdheden ervaren ouders druk om kosten
te maken. Zo vraagt 72 procent van de scholen ouders om zelf
ICT-middelen, meestal een laptop of tablet, aan te schaffen. Daarnaast
geeft ongeveer de helft van de ouders aan dat de aanschaf van bepaalde
ICT-benodigdheden verplicht wordt gesteld door de school.
De kosten van excursies en schoolreizen kunnen voor ouders ook flink
oplopen. Ruim drie kwart (78 procent) biedt een kosteloos alternatief als
leerlingen niet kunnen of willen deelnemen aan reizen en excursies. Op de
meeste scholen is dit alternatief een aangepast programma of een
aangepaste activiteit op school. Gemiddeld gaat 7 procent van de
leerlingen niet mee op excursies of reizen vanwege de kosten hiervan. Dit
vinden we onacceptabel.
De consequenties voor het niet betalen van de ouderbijdrage voor
tweetalig onderwijs verschillen tussen scholen. Een derde van alle
scholen die tweetalig onderwijs aanbiedt, geeft aan dat de leerling wordt
2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 450

4

uitgesloten van deelname wanneer ouders de bijdrage niet betalen. De
meerderheid van de scholen (70 procent) die tweetalig onderwijs
aanbiedt, geeft aan een voorziening te hebben voor ouders die de kosten
hiervoor niet kunnen betalen. Echter geeft 73 procent van de ouders aan
niet te weten dat de school een dergelijke voorziening heeft. Daarnaast
ervaart 77 procent van de ouders de bijdrage voor tweetalig onderwijs als
verplicht.
Middelbaar beroepsonderwijs
Totale schoolkosten
Ouders/studenten in het mbo geven aan voor het schooljaar 2018/2019
tussen € 490 en € 901 uit te geven aan schoolkosten. Scholen schatten de
kosten veel lager in, tussen € 325 en € 421. Ten opzichte van de meting in
2015–2016 wordt alleen voor bol-opleidingen op niveau 1 en 2 een daling
gevonden, maar deze is niet statistisch significant. Voor bol-opleidingen
niveau 3 en 4 en bbl-opleidingen op alle niveaus blijkt uit de opgaven van
ouders dat er een stijging is ten opzichte van de meting in 2015/2016. De
kosten voor de bbl-opleidingen blijven wel onder het niveau dat ze in
2009–2010 hadden. Het volgen van een bol-opleiding gaat gepaard met
meer bijkomende kosten dan het volgen van een bbl-opleiding, omdat
bbl-studenten vaak gebruik kunnen maken van de voorzieningen van hun
werkgever.
ICT-benodigdheden
Na uitsplitsing van de totale kosten in de vrijwillige ouder/studentbijdrage,
studieboeken, bijdragen aan gereedschappen en materialen, bijdragen
voor ICT-benodigdheden en bijdragen voor extra activiteiten en reisjes,
blijken de genoemde stijgingen vooral toe te schrijven aan hogere kosten
van ICT-benodigdheden. De ouders geven ook hier aanzienlijk hogere
bedragen op dan de instellingen. De bedragen variëren van gemiddeld
€ 295 bij de technische bbl-opleidingen tot € 599 euro in de technische
bol-opleidingen. In de technische bol-opleidingen geeft bovendien bijna
de helft van de studenten aan meer dan € 500 uit te geven aan ICT. De
kosten die instellingen rapporteren komen maximaal op € 51 uit, voor bol
niveau 3 en 4.
Gereedschappen, materialen en boeken
Tegenover de stijging van de kosten van ICT-benodigdheden staat volgens
de opgaven van de ouders een daling van de gemiddelde kosten voor
gereedschappen en materialen, alhoewel de dalingen niet altijd significant
zijn. In de bol-opleidingen Economie en Zorg en Welzijn is dat wel het
geval, en zijn er dalingen van respectievelijk € 154 naar € 79 en € 197
naar € 95. In de technische bbl-opleidingen is een significante stijging
gemeten van € 82 naar € 91. Als we naar de spreiding van de kosten
kijken, dan blijken de kosten voor gereedschappen voor een ruime
meerderheid van de studenten redelijk beperkt te blijven: minder dan
€ 50. De hoogste kosten worden gemaakt in de sector Techniek, waar
bijna 30 procent van de studenten meer dan € 100 betaalt. De gemiddelde
kosten voor boeken zijn niet noemenswaardig gedaald of gestegen
Vrijwillige ouder/studentbijdrage
Vrijwillige ouder/studentbijdragen zijn in het mbo minder gebruikelijk dan
in het po en vo. In het mbo vraagt 22 procent van de instellingen een
vrijwillige bijdrage, tegenover 96 procent in het vo. Bij de bol-opleidingen
wordt gemiddeld iets meer dan € 30 betaald, in de bbl minder dan € 10.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 450

5

Ruim 70 procent van alle mbo-studenten betaalt geen vrijwillige bijdrage.
De vrijwillige bijdragen zijn qua hoogte niet beduidend veranderd ten
opzichte van eerdere metingen.
Extra activiteiten
De bijdragen voor extra activiteiten als reisjes en excursies zijn gestegen
in de bol en gelijk gebleven in de bbl. Gemiddeld 11 procent van de
studenten neemt niet deel aan extra activiteiten vanwege de kosten.
Betalingsgedrag en informatievoorziening
Hoewel 97 procent van de instellingen aangeeft de ouders te informeren
over de hoogte van de schoolkosten, zegt ongeveer een kwart van de
ouders hierover niet geïnformeerd te zijn. 60 procent van de ouders/
studenten van bol-opleidingen geeft aan de kosten van opleidingen hoog
te vinden. Bij ouders/studenten van bbl-opleidingen ligt dit op 35 procent.
Ondanks de kostenstijging die ouders rapporteren (met uitzondering van
bol 1 en 2), is het percentage ouders/studenten dat aangeeft dat de
schoolkosten van invloed zijn geweest op de opleidingskeuze, gedaald: bij
de meting in 2015/2016 ging het om een kwart van het aantal respondenten, nu om een achtste. Dit neemt niet weg dat rond de 60 procent van
de ouders/studenten een bol-opleiding duur vindt. Dit is duidelijk meer
dan in het vo (40 procent).
Reactie op de bevindingen in de Schoolkostenmonitor
Het is niet acceptabel dat een ruime meerderheid van de ouders zich
verplicht voelt om de vrijwillige bijdrage te betalen. De vrijwillige
ouderbijdrage moet altijd expliciet vrijwillig zijn. Uit de praktijk blijkt dat
ouders dit lang niet altijd zo ervaren. Ouders moeten hierover geïnformeerd worden. Daarnaast moet er een cultuur zijn binnen scholen die het
ook toelaat dat ouders daadwerkelijk niet betalen.
Wij accepteren niet dat leerlingen worden uitgesloten van activiteiten,
excursies, reizen of extra programma’s die een school aanbiedt. Uit de
schoolkostenmonitor blijkt dat er nog steeds scholen zijn die leerlingen
uitsluiten van activiteiten, excursies of reizen. Het past niet bij onze
samenleving dat kinderen niet mogen meedoen met de rest van de groep
omdat hun ouders niet willen of kunnen betalen.
Het bemoedigt ons dat zowel de PO-Raad als de VO-raad hebben
aangegeven actie te zullen ondernemen. Ze hebben daarvoor twee
uitgangspunten geformuleerd. Beide sectorraden gaan in hun
gedragscode voor goed onderwijsbestuur opnemen dat schoolbesturen,
conform de wettelijke verplichting, duidelijk naar ouders communiceren
over de expliciet vrijwillige aard van de vrijwillige ouderbijdrage. De
Inspectie van het Onderwijs ziet hier bij hun toezicht ook op toe.
Daarnaast nemen ze in de gedragscode op dat het niet betalen van de
vrijwillige ouderbijdrage geen reden mag zijn voor uitsluiting van
activiteiten die door onder verantwoordelijkheid van een school worden
georganiseerd. Wij kijken uit naar de uitwerking van de gedragscode en
welke handvatten dit biedt voor ouders.
De VO-raad maakt daarbij nog wel twee uitzonderingen die ze in bijgevoegde brief3 hebben toegelicht: ten aanzien van extra onderwijsprogramma’s en ten aanzien van laptops en tablets. We vinden dit niet ver
3

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 450

6

genoeg gaan. Veel scholen in het voortgezet onderwijs vragen een
verplichte bijdrage voor extra onderwijsprogramma’s, zoals tweetalig
onderwijs of Technasium. Uit het onderzoek naar de kosten van tweetalig
onderwijs in het voortgezet onderwijs blijkt dat een derde van deze
scholen leerlingen uitsluit als ouders de gevraagde bijdrage niet betalen.
Dit leidt tot tweedeling in het onderwijs en dat vinden we onacceptabel.
Daarom gaan we regelen dat leerlingen nooit mogen worden uitgesloten
van onderwijs vanwege het niet betalen van een bijdrage. Scholen mogen
dus nog steeds een vrijwillige bijdrage vragen om extra activiteiten en
programma’s te organiseren, maar het niet betalen van deze bijdrage mag
nooit leiden tot uitsluiting. Verrijkende programma’s en maatwerk mogen
niet alleen beschikbaar zijn voor degenen die daar extra voor kunnen
betalen.
Een andere belangrijke kostenpost voor ouders in het voortgezet
onderwijs is de aanschaf van een laptop of tablet voor hun kind. Hoewel
volledig digitaal werken geen doel op zich is, moet ieder kind de kansen
die digitale leermiddelen bieden kunnen benutten. Werken op papier is
daarbij geen volwaardig alternatief van een digitale leeromgeving. Op het
moment dat het bezit van een laptop of tablet voor het leerproces
noodzakelijk is geworden, dienen scholen hierin zelf te voorzien als
ouders deze zelf niet kunnen aanschaffen. Ook in het mbo zien we dat de
kosten van ICT-middelen toenemen.
Hoewel het om een klein percentage gaat in het geval van het primair en
voortgezet onderwijs en het percentage studenten dat zijn opleidingskeuze mede heeft laten bepalen door de schoolkosten is gehalveerd,
vinden wij het verder zorgelijk dat sommige ouders aangeven dat de
hoogte van de kosten van invloed is geweest op de school- of opleidingskeuze voor hun kind. Wij staan voor de toegankelijkheid van de school.
Het funderend onderwijs moet gratis zijn voor elk kind en de bijdragen die
een school vraagt mogen geen belemmering vormen bij de schoolkeuze.
Wij vragen scholen dan ook om hier alert op te zijn en hun beleid ten
aanzien van de vrijwillige ouderbijdrage en overige schoolkosten,
uiteraard via de medezeggenschapsraad of studentenraad, geregeld
onder de loep te nemen en in het licht van vrijheid van onderwijs en
kansengelijkheid te bezien.
Voor het mbo hebben wij in juli 2018 in samenwerking met de MBO Raad
en JOB het Servicedocument schoolkosten vastgesteld. Hierin is
verduidelijkt in welke uitrusting de school zelf moet voorzien en welke
onderwijsbenodigdheden van de student gevraagd mogen worden.
Mbo-instellingen moeten het onderwijs bekostigen uit de rijksbijdrage en
het cursus- en lesgeld. Daarnaast mag de school in beperkte mate van
studenten vragen te beschikken over zelf aan te schaffen onderwijsbenodigdheden. De oproep aan mbo-instellingen is en blijft om redelijkheid en
billijkheid te betrachten bij het vragen van onderwijsbenodigdheden aan
studenten. De school moet zelf voorzien in de basisuitrusting die nodig is
om een opleiding te kunnen volgen en examen te kunnen doen. De kosten
van onderwijsbenodigdheden mogen geen reden zijn om van een
opleiding af te zien.
Het servicedocument is nog niet lang genoeg van kracht om al een
duidelijk effect te hebben op de hoogte van de schoolkosten. Dit
schooljaar moeten alle instellingen het servicedocument volledig
implementeren en verscherpt de Inspectie van het Onderwijs het toezicht
op dit onderwerp. Het servicedocument zal in de zomer van 2020 worden
geëvalueerd. Een van de doelen van het servicedocument is de school-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 450

7

kosten omlaag te brengen, opdat deze geen factor vormen bij de keuze
van een opleiding.
Dat het aantal studenten in het mbo voor wie de hoogte van de schoolkosten van invloed is geweest op opleidingskeuze is gedaald is positief.
Dit is mede toe te schrijven aan twee maatregelen die sinds de meting in
2015/2016 zijn doorgevoerd en die de kosten van een mbo-opleiding voor
16- en 17-jarige studenten hebben beperkt. Allereerst hebben 16- en
17-jarige mbo-studenten per 1 januari 2017 recht gekregen op een
studentenreisproduct. Daarnaast is de Tijdelijke regeling voorziening
leermiddelen voor 16- en 17-jarige studenten uit minimagezinnen in 2017
geïntroduceerd. Deze regeling maakt het mogelijk studenten die de
schoolkosten niet kunnen betalen, tegemoet te komen. Het kabinet heeft
zich voorgenomen deze regeling vanaf augustus 2020 te laten opgaan in
een structurele voorziening, het mbo-studentenfonds.
Wij hebben er vertrouwen in dat, nu alle mbo-instellingen het Servicedocument schoolkosten hebben geïmplementeerd of dat binnenkort zullen
doen en de Inspectie van het Onderwijs haar toezicht verscherpt, ouders
en studenten minder vaak geconfronteerd zullen worden met verplichte
hoge schoolkosten.
Wij vinden het van belang dat elke jongere de opleiding kan volgen die bij
hem of haar past. Bovendien zijn we blij met de afspraken die de PO-Raad
heeft gemaakt met zijn achterban. Deze zullen de tweedeling in de klas en
uitsluiting van kinderen sterk doen afnemen. Wij hopen dat ook het
voortgezet onderwijs dankzij ons voornemen om geen verplichte
ouderbijdrage meer toe te staan, toegankelijk blijft voor alle kinderen,
ongeacht de financiële situatie van hun ouders. Een inclusieve samenleving begint bij inclusief onderwijs; daar zetten wij ons dan ook vandaag,
morgen en in de verdere toekomst voor in.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
I.K. van Engelshoven
De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media,
A. Slob

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 450

8