Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

30 196

Duurzame ontwikkeling en beleid

Nr. 621

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 maart 2019
Voor het kabinet is het verduurzamen van Nederland een belangrijke
doelstelling. Ook via het eigen handelen wil de rijksoverheid hieraan een
bijdrage leveren. Het kabinet heeft in het regeerakkoord de ambitie
opgenomen om de inkoopkracht van de overheid te benutten voor
duurzame transities, innovatie en in de inzet van kwetsbare groepen. Daar
werkt de rijksoverheid aan door in de eigen organisatie en bedrijfsvoering
duurzame en sociale oplossingen toe te passen, maatschappelijk
verantwoord in te kopen en door andere overheden te ondersteunen en te
stimuleren om dit ook te doen. ABD-topconsult heeft op verzoek van de
ministeries van BZK en IenW onderzocht hoe de opdrachtgevers binnen
de rijksoverheid de duurzame transitie van Nederland kunnen versnellen
en daarover in oktober 2018 een rapport uitgebracht. Hierbij bied ik u,
mede namens de staatsecretaris van IenW, dit rapport aan tezamen met
onze beleidsreactie daar op1.
Uit het rapport blijkt dat er de afgelopen jaren stappen zijn gezet in het
verduurzamen van de Rijksinkoop. Tegelijkertijd wordt geconstateerd dat
de opdrachtgevers vaak nog te weinig zijn aangehaakt. Ondersteuning en
kaderstelling is veelal gericht geweest op de inkoopmedewerkers, terwijl
juist de opdrachtgevers de uiteindelijke keuze voor een duurzame
opdracht moeten maken. Ook wordt geconstateerd dat er nog te veel
vrijblijvendheid wordt ervaren en dat de focus veelal gericht is geweest op
de generieke inkoop van het Rijk2. Een groot deel van het inkoopvolume
betreft echter de specifieke inkoop van de departementen, waarbij er –
uitzonderingen daargelaten – nog weinig zicht is op de gerealiseerde
impact.

1
2

kst-30196-621
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
De generieke inkoop betreft de inkoop die door meerdere departementen wordt afgenomen en
die is ondergebracht in het Rijksbrede categoriemanagement voor 31 categorieën (zoals
catering, energie en kantoorinrichting).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 30 196, nr. 621

1

Wij onderschrijven de aanbevelingen van het rapport. Het rapport
markeert voor ons een belangrijk kantelpunt in het beter benutten van de
inkoopkracht van het Rijk. Het rapport biedt handvatten om door te
pakken en om de duurzame beweging die reeds in gang is gezet te
versterken.
Onder andere via het manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen
(MVI) en het actieplan MVI Rijksinkoopstelsel wordt reeds gewerkt aan de
verduurzaming van de Rijksinkoop en wordt resultaat geboekt. Er is
sprake van een reeks grote Rijksbrede aanbestedingen met duurzame
impact op mens en milieu. Het Rijk werkt aan 100.000 circulaire werkplekken en de City deal voor het verduurzamen van alle rijkskantoren in
het centrumgebied van Den Haag is getekend. Eind vorig jaar is de
aanbesteding voor het verduurzamen van het gasverbruik van het Rijk
gepubliceerd en startte de aanbesteding voor de logistieke hub voor de
Haagse kantoren. Deze hub zorgt ervoor dat het aantal groottransport
bewegingen in de binnenstad afneemt en tegelijkertijd zijn er op de locatie
van de hub collega’s met een afstand tot de arbeidsmarkt aan de slag.
Naast deze concrete aanbestedingen worden er vordering gemaakt op het
gebied van social return en het verbeteren van arbeidsomstandigheden in
de internationale productieketen. Het Rijk lanceerde de aanpak maatwerk
voor mensen, werkt aan 17 proeftuinen social return en onlangs is de ISV
Academie gestart waarin overheidsinkopers worden opgeleid om
internationale sociale voorwaarden toe te passen. Met de proeftuinen zijn
in samenwerking met leveranciers bijvoorbeeld jeugdjustitiabelen
geholpen bij het behalen van een mbo-diploma, zijn ICT-ers met een
uitkering geschoold en geholpen aan een baan als inkoopadviseur en zijn
werk-leertrajecten financiële administratie gestart voor social return
kandidaten. Vier ministeries hebben een MVI-actieplan opgesteld waarin
ambities en doelen voor de specifieke inkoop zijn opgenomen en de
andere ministeries werken hieraan. Het Ministerie van Infrastructuur en
Waterstaat werkt toe naar een klimaatneutrale en circulaire organisatie,
inclusief de opdrachten en de inkopen. IenW stuurt daarop met een
MVI-actieplan, de CO2-Prestatieladder en het duurzaamheidsverslag. Ook
draagt IenW via de inkopen van Rijkswaterstaat en ProRail als launching
customer bij aan de duurzame transitie en innovatie. Voorbeelden
daarvan zijn het voor het eerst grootschalig toepassen van duurzaam
asfalt en het experimenteren met circulair bouwen, zoals onlangs
toegepast bij het door de staatsecretaris van IenW geopende viaduct bij
Kampen3.
Tegelijkertijd ligt er nog een flinke uitdaging voor ons op weg naar een
duurzame rijksoverheid en de duurzame transitie van Nederland. Om de
ingezette lijn door te trekken, te versterken en op te schalen wordt onder
coördinatie van het Ministerie van Binnenlandse Zaken, in overleg met de
verantwoordelijke departementen een ambitieuze Rijksinkoopagenda
uitgewerkt, voor zowel de generieke als specifieke inkoop en opdrachtgeverschap van het Rijk. Daarin worden de goede initiatieven vanuit de
diverse ministeries gebundeld in een integrale visie, wordt aangeduid
waar nog veel winst te behalen is en worden bijbehorende concrete
doelstellingen en acties transparant gemaakt. Deze strategische agenda,
inclusief concrete doelen, zullen wij u voor de zomer van 2019
aanbieden4. De voortgang zal worden gemonitord en kennis zal worden
ontwikkeld en gedeeld tussen de departementen, met andere overheden
en in dialoog met de markt. De vorm en wijze waarop dit zal plaatsvinden
zullen wij met uw Kamer delen, samen met de inkoopagenda. Daarbij zal
3
4

Kamerstuk 30 196, nr. 612
De specifieke inkoop van het Ministerie van Defensie zal geen onderdeel uitmaken van deze
agenda.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 30 196, nr. 621

2

onder andere worden bekeken of dit via een nieuw (transitie)platform
moet gebeuren of dat het beter is om aan te sluiten bij een bestaand
platform en de activiteiten daarvan te verbreden.
Het opstellen van de Rijksinkoopagenda betekent niet dat er nu pas op de
plaats wordt gemaakt. Zo gaat de overheid volop door met het realiseren
van 1 Mton CO2-reductie in 20215 via maatschappelijk verantwoord
inkopen door alle overheden. Vanuit de Klimaatenveloppe worden zowel
binnen het Rijk als met andere overheden pilots gestart, onder andere via
het instrument CO2-schaduwbeprijzing. Daarnaast wordt de voorbeeldrol
van de rijksoverheid ingezet ten behoeve van de uitvoering van het
Klimaatakkoord, onder andere via verduurzaming van de Grond-, Weg- en
Waterbouw en via routekaarten voor de verduurzaming van het Rijksvastgoed. Bijbehorende doelen en acties zijn opgenomen in het hoofdstuk
«Een voorbeeldrol voor de rijksoverheid» van het ontwerp van het
Klimaatakkoord. Daarin is onder meer te lezen dat in 2030 het gasverbruik
van het Rijk met 30% is afgenomen en voor minimaal 50% afkomstig is
van nieuwe hernieuwbare bronnen, de elektriciteit die door de rijksoverheid wordt gebruikt 100% hernieuwbaar is en het totale energieverbruik van de kantoren met 50% gereduceerd is ten opzichte van 2008. Ook
worden de kantoren in 2030 circulair beheerd en halveert het Rijk de
uitstoot van haar zakelijke mobiliteit. De proeftuinen met leveranciers in
het kader van inkoop en social return worden in 2019 gecontinueerd en
verder uitgebreid. Praktijkvoorbeelden en ervaringen met MVI worden
actief gedeeld met andere overheden via PIANOo. Via www.mvicriteria.nl
zijn ambitieuze inkoopcriteria beschikbaar voor alle overheden. De
voortgang op de bestaande doelen wordt gerapporteerd via onder andere
de Jaarrapportage bedrijfsvoering Rijk en met behulp van de MVI-zelfevaluatietool. Met deze activiteiten wordt tevens invulling gegeven aan de
uitvoering van de motie-Özütok (Kamerstuk 35 000 VII, nr. 17) die oproept
tot het zo duurzaam mogelijk inkopen door de rijksoverheid.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

5

Deze ambitie is opgenomen in de kabinetsreactie op de Transitieagenda’s Circulaire Economie
(Kamerstukken 32 852 en 33 043, nr. 53).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 30 196, nr. 621

3