CONSULTATIEVERSIE

Besluit van * houdende regels over de uitoefening van de bevoegdheid tot het
binnendringen in een geautomatiseerd en het al dan niet met een technisch hulpmiddel
onderzoek doen als bedoeld in de artikelen 126nba, eerste lid, 126uba, eerste lid, en
126zpa, eerste lid van het Wetboek van Strafvordering (Besluit onderzoek in een
geautomatiseerd werk)
Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, enz.
enz. enz.
Op de voordracht van de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie van (PM datum), nr. (PM);
Gelet op de artikelen 126nba, eerste en achtste lid, 126uba, eerste en derde lid, 126zpa, eerste en
derde lid, en 126ee van het Wetboek van Strafvordering en artikel 18, eerste lid, van de Wet
politiegegevens;
De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies PM datum, nr. PM);
Gezien het nader rapport van de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie van (PM datum), nr.
(PM);
Hebben goedgevonden en verstaan:
Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen
Artikel 1 Definities
In dit besluit wordt verstaan onder:
a. bevel: bevel van de officier van justitie als bedoeld in de artikelen 126nba, eerste lid, 126uba,
eerste lid, 126zpa, eerste lid, van het Wetboek van Strafvordering;
b. korpschef: korpschef als bedoeld in artikel 27 van de Politiewet 2012;
d. onderzoekshandeling: handeling van een opsporingsambtenaar van een technisch team met het
oog op een doel als bedoeld in de artikelen 126nba, eerste lid, onder a tot en met e, 126uba,
eerste lid, onder a tot en met e, en 126zpa, eerste lid, onder a tot en met e, van het Wetboek van
Strafvordering ter uitvoering van een bevel;
e. Onze Minister: Minister van Veiligheid en Justitie;
f. Landelijke eenheid: Landelijke eenheid als bedoeld in artikel 3, eerste lid, van het Besluit beheer
politie;
g. technisch hulpmiddel: softwareapplicatie die gegevens detecteert, registreert en transporteert
en waarmee onderzoekshandelingen worden verricht ter uitvoering van een bevel;
h. technische infrastructuur: technische voorziening van een technisch team bedoeld voor de
vastlegging van de door een technisch hulpmiddel geregistreerde gegevens;
i. technisch team: onderdeel van de Landelijke eenheid dat kan worden belast met de uitvoering
van een bevel.
Hoofdstuk 2 Toepassing van de bevoegdheid met het oog op het vastleggen van
gegevens of het ontoegankelijkmaken van gegevens
Artikel 2 Aanwijzing van misdrijven
Als misdrijven als bedoeld in de artikelen 126nba, eerste lid, onder c, 126uba, eerste lid, onder c,
en 126zpa, eerste lid, onder c, van het Wetboek van Strafvordering worden aangewezen de
misdrijven, bedoeld in de artikelen 98, eerste en tweede lid, 98c, eerste lid, 131, eerste en tweede
lid, 138ab, eerste tot en met derde lid, 138b, eerste tot en met derde lid, 138c, 139c, eerste lid,
139d, eerste tot en met derde lid, 139g, eerste lid, 140, eerste lid, 142a, eerste en tweede lid,
160, 161, aanhef en onder 1°, 161bis, aanhef en onder 1° en 2°, 161sexies, aanhef en onder 1°,
177, eerste en tweede lid, 179, 182, eerste en tweede lid, onder 1°, 197a, eerste en tweede lid,
200, eerste lid, 205, eerste en derde lid, 225, eerste en tweede lid, 226, eerste lid, 227, eerste lid,
231, eerste en tweede lid, 231a, eerste en tweede lid, 232, eerste en tweede lid, 240b, eerste lid,
247, 248a, 248e, 285b, eerste lid, 350a, eerste tot en met derde lid, 350c, eerste lid, 350d, 363,
eerste en tweede lid en 420bis, eerste lid, van het Wetboek van Strafrecht.

1

CONSULTATIEVERSIE

Hoofdstuk 3 Deskundigheid van opsporingsambtenaren
Artikel 3 Lidmaatschap van een technisch team
1. Een opsporingsambtenaar als bedoeld in de artikelen 141, onder b, c en d, en 142 van het
Wetboek van Strafvordering kan door de korpschef worden aangewezen voor het binnendringen in
een geautomatiseerd werk en het, al dan niet met een technisch hulpmiddel, onderzoek doen,
bedoeld in de artikelen 126nba, eerste lid, 126uba, eerste lid, en 126zpa, eerste lid, van het
Wetboek van Strafvordering, indien hij lid is van een technisch team.
2. Een opsporingsambtenaar als bedoeld in het eerste lid kan lid worden van een technisch team
indien hij heeft voldaan aan door Onze Minister aangewezen kwalificaties.
Artikel 4 Incidentele samenwerking
1. In aanvulling op artikel 3 kan een opsporingsambtenaar als bedoeld in de artikelen 141, onder
b, c en d, en 142 van het Wetboek van Strafvordering die geen lid is van een technisch team door
de korpschef worden aangewezen voor het binnendringen in een geautomatiseerd werk en het, al
dan niet met een technisch hulpmiddel, onderzoek doen, bedoeld in de artikelen 126nba, eerste
lid, 126uba, eerste lid, en 126zpa, eerste lid, van het Wetboek van Strafvordering, indien hij naar
het oordeel van de korpschef beschikt over specifieke kennis en vaardigheden, benodigd voor de
uitvoering van een bevel.
2. Indien een opsporingsambtenaar als bedoeld in het eerste lid wordt aangewezen wordt hij als
deelnemer toegevoegd aan een technisch team en wordt hij tijdens de uitvoering van het bevel
begeleid door een lid van een technisch team.
Hoofdstuk 4 Geautomatiseerde vastlegging van gegevens over de uitvoering van een
bevel
Artikel 5 Vastlegging van gegevens
Gedurende de uitvoering van een bevel worden doorlopend en automatisch gegevens vastgelegd
over de verrichte onderzoekshandelingen en het functioneren van de technische infrastructuur.
Artikel 6 Vaststelling van onregelmatigheden
1. De vastlegging van gegevens, bedoeld in artikel 5, vindt op zodanige wijze plaats dat zowel
tijdens de periode, vermeld in het bevel, waarbinnen aan het bevel uitvoering moet worden
gegeven als na afloop daarvan kan worden vastgesteld of tijdens die periode een handeling of
bewerking heeft plaatsgevonden die van invloed is op de betrouwbaarheid en integriteit van de ter
uitvoering van het bevel vastgelegde gegevens.
2. Indien een handeling of bewerking als bedoeld in het eerste lid wordt geconstateerd maakt een
opsporingsambtenaar van een technisch team daarvan proces-verbaal op, dat aan de officier van
justitie wordt gezonden.
Artikel 7 Betrouwbaarheid en integriteit gegevens
1. De inhoud van de vastgelegde gegevens, bedoeld in artikel 5, wordt niet bewerkt.
2. De vastgelegde gegevens zijn uitsluitend toegankelijk voor door de korpschef aangewezen
ambtenaren.
3. Bij de vastlegging van gegevens worden maatregelen getroffen om wijziging of kennisneming
van de ter uitvoering van een bevel vastgelegde gegevens door onbevoegden te voorkomen en
achteraf te kunnen vaststellen of wijziging of kennisneming hiervan heeft plaatsgevonden.
Hoofdstuk 5 Technische eisen met betrekking tot een technisch hulpmiddel
Artikel 8 Gerichte werking
Een technisch hulpmiddel is zodanig ingericht dat de werking ervan kan worden beperkt tot de in
het bevel vermelde functionaliteit of functionaliteiten.
Artikel 9 Gerichte detectie en registratie
1. Een technisch hulpmiddel detecteert en registreert uitsluitend gegevens ten behoeve van de in
het bevel vermelde functionaliteit of functionaliteiten.
2. Een technisch hulpmiddel dat een functionaliteit of functionaliteiten bevat ten behoeve van het
opnemen van telecommunicatie detecteert en registreert uitsluitend de communicatie die
2

CONSULTATIEVERSIE

plaatsvindt met gebruikmaking van één of meer nummers van de individuele gebruiker of
gebruikers op wie het bevel betrekking heeft.
Artikel 10 Betrouwbaarheid en integriteit
1. Een technisch hulpmiddel registreert gegevens op zodanige wijze dat de inhoud van de
geregistreerde gegevens identiek is aan de inhoud van de gedetecteerde gegevens.
2. Een technisch hulpmiddel is beveiligd tegen wijziging van de werking hiervan en tegen wijziging
en kennisneming van de geregistreerde gegevens door onbevoegden.
Artikel 11 Herleidbaarheid
Een technisch hulpmiddel voorziet de geregistreerde gegevens van een uniek gegeven.
Artikel 12 Datum en tijd
Een technisch hulpmiddel voorziet de geregistreerde gegevens van de datum en tijd waarop de
registratie plaatsvindt.
Artikel 13 Transport
1. Een technisch hulpmiddel transporteert de geregistreerde gegevens automatisch naar een
technische infrastructuur.
2. Een technisch hulpmiddel beveiligt de geregistreerde gegevens tijdens het transport naar een
technische infrastructuur tegen wijziging of kennisneming hiervan door onbevoegden.
Hoofdstuk 6 Keuring van een technisch hulpmiddel
Artikel 14 Voorafgaande keuring en herkeuring
1. Voordat een technisch hulpmiddel wordt ingezet ter uitvoering van een bevel wordt het
goedgekeurd door een keuringsdienst.
2. Een technisch hulpmiddel wordt uitsluitend goedgekeurd indien het voldoet aan de in de
artikelen 8 tot en met 13 gestelde eisen.
3. Indien een technisch hulpmiddel of een onderdeel hiervan zodanig wijzigt dat redelijkerwijs kan
worden aangenomen dat de werking niet langer voldoet aan de in de artikelen 8 tot en met 13
genoemde eisen, vindt voorafgaand aan de inzet van het technische hulpmiddel herkeuring plaats
door een keuringsdienst van het gewijzigde technische hulpmiddel of van het gewijzigde
onderdeel.
4. In afwijking van het derde lid kan de herkeuring na afloop van de inzet plaatsvinden indien de
wijziging van de werking van een technisch hulpmiddel of een onderdeel hiervan zodanig kort voor
de inzet van het technische hulpmiddel plaatsvindt dat voorafgaande herkeuring niet mogelijk is.
Artikel 15 Inzet zonder voorafgaande keuring
1. Indien het onderzoeksbelang dit dringend vordert, kan de officier van justitie bepalen dat een
technisch hulpmiddel wordt ingezet ondanks het feit dat niet of niet geheel wordt voldaan aan
artikel 14, eerste lid.
2. De officier van justitie vermeldt in het bevel dat toepassing is gegeven aan het eerste lid.
3. Na afloop van de inzet wordt het technische hulpmiddel of een niet gekeurd onderdeel hiervan
alsnog gekeurd door een keuringsdienst, tenzij de aard van het technische hulpmiddel of het niet
gekeurde onderdeel hiervan zich naar het oordeel van de officier van justitie daartegen verzet.
Artikel 16 Keuringsdienst
1. Onze Minister wijst een onderdeel van de Landelijke eenheid aan als keuringsdienst.
2. Onze Minister kan één of meer andere organisaties aanwijzen als keuringsdienst.
3. Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld over de aanwijzing van de
keuringsdienst, bedoeld in het eerste lid.
4. Indien Onze Minister voornemens is één of meer andere organisaties aan te wijzen als
keuringsdienst worden hierover bij ministeriële regeling regels gesteld.
Artikel 17 Keuringsprotocol
1. Een keuringsdienst legt de wijze van keuring vast in een keuringsprotocol.
2. Een keuringsprotocol behoeft voorafgaande goedkeuring door Onze Minister.
3

CONSULTATIEVERSIE

Artikel 18 Keuringsrapport
1. De korpschef biedt een technisch hulpmiddel ter keuring aan bij een keuringsdienst.
2. Een keuringsdienst legt de resultaten van de keuring vast in een keuringsrapport.
3. Het keuringsrapport van een goedgekeurd technisch hulpmiddel vermeldt ten minste:
a. dat het technische hulpmiddel voldoet aan de artikel 8 tot en met 13 gestelde eisen;
b. een referentienummer;
c. een omschrijving van de werking van het technische hulpmiddel;
d. een aanduiding van de functionaliteit of functionaliteiten van het technische hulpmiddel;
e. relevante verplichte vervangende procedurele waarborgen waarmee voldaan kan worden aan
één of meer eisen, bedoeld in de artikelen 8 tot en met 13;
f. relevante informatie met betrekking tot de werking van een functionaliteit of functionaliteiten
van het technische hulpmiddel;
g. de periode waarvoor de keuring geldt, zolang de werking van het technische hulpmiddel
ongewijzigd is.
Artikel 19 Registratie van keuringsrapporten
De keuringsdienst van een onderdeel van de Landelijke eenheid houdt een centrale registratie bij
van de keuringsrapporten.
Artikel 20 Wederzijdse erkenningsclausule
1. Met technische hulpmiddelen als bedoeld in dit besluit worden gelijkgesteld technische
hulpmiddelen die rechtmatig zijn vervaardigd of in de handel zijn gebracht in een andere lidstaat
van de Europese Unie of in een staat, niet zijnde een lidstaat van de Europese Unie, die partij is bij
een tot een douane-unie strekkend Verdrag, dan wel rechtmatig zijn vervaardigd in een staat die
partij is bij een tot een vrijhandelszone strekkend Verdrag dat Nederland bindt, en die voldoen aan
eisen die een beschermingsniveau bieden dat ten minste gelijkwaardig is aan het niveau dat met
de nationale eisen wordt nagestreefd.
2. Met een keuringsrapport als bedoeld in dit besluit wordt gelijkgesteld een verklaring van
goedkeuring, afgegeven door een onafhankelijke keuringsinstelling in een andere lidstaat van de
Europese Unie dan wel in een staat, niet zijnde een lidstaat van de Europese Unie, die partij is bij
een daartoe strekkend of mede daartoe strekkend Verdrag dat Nederland bindt, welke verklaring is
afgegeven op basis van onderzoekingen die een beschermingsniveau bieden dat ten minste
gelijkwaardig is aan het niveau dat met de nationale onderzoekingen wordt nagestreefd.
Hoofdstuk 7 Toegang tot en plaatsing van een technisch hulpmiddel
Artikel 21 Toegang
1. De korpschef wijst één of meer ambtenaren aan die zijn belast met de centrale registratie van
de toegang tot goedgekeurde technische hulpmiddelen.
2. Een met registratie belaste ambtenaar verschaft, na ontvangst van een kopie van het bevel,
een met plaatsing belaste opsporingsambtenaar toegang tot een technisch hulpmiddel.
3. De toegang tot een technisch hulpmiddel wordt verleend voor de in het bevel vermelde periode
waarbinnen aan het bevel uitvoering moet worden gegeven.
4. Een met registratie belaste ambtenaar registreert ten minste:
a. een aanduiding van het technische hulpmiddel waartoe toegang wordt verleend;
b. het tijdstip van toegangverlening;
c. de in het bevel vermelde aanduidingen van de aard en functionaliteit van een technisch
hulpmiddel;
d. de in het bevel vermelde periode waarbinnen aan het bevel uitvoering moet worden gegeven.
Artikel 22 Plaatsing
1. De plaatsing van een technisch hulpmiddel in een geautomatiseerd werk vindt plaats door een
opsporingsambtenaar van een technisch team.
2. De opsporingsambtenaar beperkt bij de plaatsing van een technisch hulpmiddel de werking
ervan tot de in het bevel vermelde functionaliteit of functionaliteiten.
3. De opsporingsambtenaar maakt proces-verbaal op van de plaatsing, dat aan de officier van
justitie wordt gezonden.
4

CONSULTATIEVERSIE

Hoofdstuk 8 Inzet van een technisch hulpmiddel
Artikel 23 Inzet
1. De inzet van een technisch hulpmiddel in een geautomatiseerd werk vindt plaats door een
opsporingsambtenaar van een technisch team.
2. De opsporingsambtenaar maakt proces-verbaal op van de inzet, dat aan de officier van justitie
wordt gezonden.
Artikel 24 Technische infrastructuur
De vastlegging van de door een technisch hulpmiddel geregistreerde gegevens vindt plaats op een
technische infrastructuur.
Artikel 25 Betrouwbaarheid en integriteit
1. De inhoud van de op een technische infrastructuur vastgelegde gegevens wordt niet bewerkt.
2. De vastgelegde gegevens zijn uitsluitend toegankelijk voor door de korpschef aangewezen
ambtenaren.
3. Bij de vastlegging van gegevens worden maatregelen getroffen om wijziging of kennisneming
van de vastgelegde gegevens door onbevoegden te voorkomen en achteraf te kunnen vaststellen
of wijziging of kennisneming hiervan heeft plaatsgevonden.
Artikel 26 Herleidbaarheid
Een technische infrastructuur is zodanig ingericht dat bij de vastlegging van gegevens het door
een technisch hulpmiddel geregistreerde unieke gegeven wordt herkend.
Artikel 27 Datum en tijd
Een technische infrastructuur is zodanig ingericht dat bij de vastlegging van gegevens de datum en
tijd van de vastlegging worden geregistreerd.
Hoofdstuk 9 Verwijdering van een technisch hulpmiddel
Artikel 28 Verwijdering
1. Een technisch hulpmiddel wordt verwijderd uit een geautomatiseerd werk zodra een bevel is
uitgevoerd of uiterlijk zodra de periode, vermeld in het bevel, waarbinnen aan het bevel
uitvoering moet worden gegeven is verlopen.
2 De verwijdering van een technisch hulpmiddel vindt plaats door een opsporingsambtenaar van
een technisch team.
3. De opsporingsambtenaar maakt proces-verbaal op van de verwijdering, dat aan de officier van
justitie wordt gezonden.
Artikel 29 Niet of niet volledige verwijdering
1. Indien een technisch hulpmiddel niet of niet volledig kan worden verwijderd uit een
geautomatiseerd werk, beëindigt de met verwijdering belaste opsporingsambtenaar het transport
van de door het technische hulpmiddel geregistreerde gegevens naar de technische infrastructuur.
2. Indien de niet of niet volledige verwijdering van een technisch hulpmiddel risico’s oplevert voor
het functioneren van het geautomatiseerde werk waarin het is geplaatst, stelt de
opsporingsambtenaar de officier van justitie hiervan in kennis en stelt hij informatie ter
beschikking ten behoeve van de volledige verwijdering.
3. De opsporingsambtenaar maakt proces-verbaal op van de niet of niet volledige verwijdering,
dat aan de officier van justitie wordt gezonden.
Hoofdstuk 10 Wijziging overige wet- en regelgeving
Artikel 30 Wijziging Besluit politiegegevens
Aan artikel 4:3, eerste lid, onderdeel a, van het Besluit politiegegevens wordt, onder vervanging
van de punt aan het slot door een puntkomma, een onderdeel toegevoegd, luidende:

5

CONSULTATIEVERSIE

- De inspectie, bedoeld in artikel 57, eerste lid, van de Wet veiligheidsregio’s, met het oog op de
uitvoering van de taken, bedoeld in artikel 65, eerste lid, van de Politiewet 2012 en op de
uitvoering van een bevel, als bedoeld in de artikelen 126nba, eerste lid, 126uba, eerste lid en
126zpa, eerste lid, van het Wetboek van Strafvordering, door de ambtenaren, bedoeld in artikel
141, onderdeel d, en de personen, bedoeld in artikel 142, eerste lid, onderdeel b, van het Wetboek
van Strafvordering.
Hoofdstuk 11 Slotbepalingen
Artikel 31 Inwerkingtreding
Dit besluit treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip.
Artikel 32 Citeertitel
Dit besluit wordt aangehaald als: Besluit onderzoek in een geautomatiseerd werk.

Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij behorende nota van toelichting in het Staatsblad
zal worden geplaatst.

De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,

6

CONSULTATIEVERSIE

NOTA VAN TOELICHTING
I. Algemeen
1. Inleiding
Het wetsvoorstel computercriminaliteit III (Kamerstukken I 2016/17 34 372, A) versterkt het
juridische instrumentarium voor de opsporing en vervolging van computercriminaliteit. Het
wetsvoorstel sluit aan bij de snelle ontwikkelingen van de technologie, het internet en de
computercriminaliteit en zet de lijn voort die is ingezet met de Wet computercriminaliteit I (1993)
en de Wet computercriminaliteit II (2006).
Het wetsvoorstel verleent de officier van justitie de bevoegdheid om, onder strikte voorwaarden,
te bevelen dat een opsporingsambtenaar heimelijk en op afstand een geautomatiseerd werk dat in
gebruik is bij een verdachte binnendringt en hierin, al dan niet met een technisch hulpmiddel,
onderzoek doet met oog op bepaalde onderzoeksdoelen (artikelen 126nba, 126uba en 126zpa van
het Wetboek van Strafvordering (Sv)). Deze onderzoeksdoelen betreffen: de vaststelling van
bepaalde kenmerken van het geautomatiseerde werk of van de gebruiker, de uitvoering van een
bevel tot stelselmatige observatie, de uitvoering van een bevel tot het aftappen en opnemen van
communicatie of opnemen van vertrouwelijke communicatie, de vastlegging van gegevens die in
het geautomatiseerde werk zijn of worden opgeslagen en de ontoegankelijkmaking van gegevens.
Het op afstand heimelijk binnendringen in een geautomatiseerd werk en het doen van onderzoek is
noodzakelijk geworden door de voortschrijdende techniek en het wijdverbreide gebruik van
geautomatiseerde werken voor communicatie en de verwerking en opslag van gegevens.
Het wetsvoorstel computercriminaliteit III bevat een aantal grondslagen om bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur regels te stellen over de uitoefening van deze bevoegdheid. Het
betreft ten eerste de grondslag om de inzet van de bevoegdheid voor het doen van onderzoek
waarbij het geautomatiseerde werk wordt binnengedrongen met het oog op twee specifieke
onderzoeksdoelen, het vastleggen van gegevens die in het geautomatiseerde werk zijn of worden
opgeslagen en het ontoegankelijk maken van gegevens, mogelijk te maken bij verdenking van bij
algemene maatregel van bestuur aangewezen misdrijven (artikelen 126nba/126uba/126zpa,
eerste lid, Sv). Het betreft ten tweede de mogelijkheid om nadere regels te stellen over de
deskundigheid en autorisatie van de bij het onderzoek in een geautomatiseerd werk betrokken
opsporingsambtenaren, de samenwerking met andere opsporingsambtenaren en de
geautomatiseerde vastlegging van gegevens ter uitvoering van een bevel van de officier van
justitie (artikel 126nba, achtste lid, onder a en b, Sv, dat van overeenkomstige is verklaard in de
artikelen 126uba/126zpa, derde lid, Sv). Ten derde kunnen nadere regels gesteld worden over
verschillende aspecten met betrekking tot het doen van onderzoek met een technisch hulpmiddel
(artikel 126ee Sv). Het onderhavige besluit geeft uitvoering aan deze bepalingen.
Naast voornoemde delegatiegrondslagen biedt het wetsvoorstel een facultatieve grondslag om bij
algemene maatregel van bestuur nadere regels te stellen over de toepassing van de binnendringen onderzoeksbevoegdheid in gevallen waarin niet bekend is waar de gegevens zijn opgeslagen
(artikel 126nba, negende lid, Sv, dat van overeenkomstige toepassing is verklaard in de artikelen
126uba/126zpa, derde lid, Sv). Vooralsnog wordt van deze mogelijkheid geen gebruik gemaakt;
de uitwerking hiervan vindt plaats in een Aanwijzing van het College van procureurs-generaal.
2. Toepassing van de bevoegdheid met het oog op het vastleggen van gegevens of het
ontoegankelijkmaken van gegevens
Op grond van het wetsvoorstel computercriminaliteit III mag de bevoegdheid tot het
binnendringen in een geautomatiseerd werk en doen van onderzoek met het oog op het
vastleggen van gegevens of het ontoegankelijkmaken van gegevens, gelet op de mate van inbreuk
die hiermee wordt gemaakt op de persoonlijke levenssfeer, in beginsel uitsluitend worden
toegepast bij een verdenking van een misdrijf waarop naar de wettelijke omschrijving een
7

CONSULTATIEVERSIE

gevangenisstraf van acht jaren of meer is gesteld. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen
echter andere misdrijven met een lagere wettelijke strafbedreiging worden aangewezen (artikelen
126nba/126uba/126zpa,eerste lid, onder c, Sv). In hoofdstuk 2 van dit besluit worden deze
misdrijven aangewezen. Het betreft misdrijven die worden gepleegd met een geautomatiseerd
werk en die een geautomatiseerd werk als doelwit hebben (computercriminaliteit in enge zin) en
ernstige commune misdrijven die in toenemende mate met behulp van een geautomatiseerd werk
worden gepleegd (gedigitaliseerde criminaliteit) waarbij vaak geen ander aanknopingspunt is voor
de opsporing dan via het geautomatiseerde werk waarmee het misdrijf wordt gepleegd. Voor alle
aangewezen misdrijven geldt dat er een duidelijk maatschappelijk belang is bij de beëindiging van
de strafbare situatie en de vervolging van de daders.
De toenemende digitalisering van de maatschappij leidt tot nieuwe veiligheidsrisico’s en nieuwe
mogelijkheden voor criminelen. Het aantal gevallen van computercriminaliteit waarbij computers
niet alleen als middel worden ingezet, maar ook doelwit zijn, neemt toe. Van computercriminaliteit
gaan grote dreigingen uit, zoals gevaar voor maatschappelijke ontwrichting en voor het
vertrouwen in het financieel-economische systeem. Dat risico is onder meer aan de orde bij
aanvallen via zogenoemde botnets, waarbij controle op afstand over een aanzienlijk aantal
computers tot stand wordt gebracht door deze door middel van gerichte cyberaanvallen te
besmetten met kwaadaardige software. Het netwerk van computers dat de botnet vormt kan
worden ingezet om een grootschalige cyberaanvallen uit te voeren. Deze aanvallen kunnen vleiden
tot ernstige economische schade en tot ontwrichting en vernietiging van vitale infrastructuren,
zoals energiecentrales, vervoersnetwerken en overheidsnetwerken.
Ook op andere criminaliteitsterreinen maken criminelen steeds vaker gebruik van digitale
technieken. Beroepscriminelen schermen hun activiteiten af door geavanceerde technische
middelen in te zetten, wat het opsporingsonderzoek en de bewijsvergaring complex maakt.
Ondermijnende criminaliteit, zoals witwassen, fraude en corruptie waarbij criminelen voor hun
activiteiten gebruik maken van legale structuren en goederen, verplaatst zich naar het virtuele
domein en ontwricht het maatschappelijk vertrouwen. Grootschalige financiële fraude wordt steeds
vaker door technisch zeer capabele criminelen gepleegd. Zedenmisdrijven, zoals het verleiden of
aanzetten van een minderjarige tot webcamseks, worden steeds vaker online gepleegd. De
gevolgen hiervan kunnen indringend, ingrijpend en langdurig zijn en hebben niet alleen impact op
het slachtoffer, maar ook op de omgeving en de samenleving als geheel.
Inzet van de binnendring- en onderzoeksbevoegdheid met het oog op het veiligstellen van digitaal
bewijs voor voornoemde strafbare feiten en het stopzetten van criminele activiteiten draagt bij aan
een effectieve aanpak van cybercrime en aan een veilig digitaal domein. Door de aanwijzing van
misdrijven bij algemene maatregel van bestuur kan flexibel worden ingespeeld op de snelle
ontwikkelingen in de cybercriminaliteit.
3. De uitvoering van een bevel van de officier van justitie
3.1. Het onderzoek in een geautomatiseerd werk
In dit besluit worden nadere regels gesteld over het onderzoek in een geautomatiseerd werk ter
uitvoering van een bevel van de officier van justitie als bedoeld in de artikelen 126nba/uba/zpa Sv.
Onder onderzoek in een geautomatiseerd werk wordt in deze toelichting verstaan: het op afstand
en heimelijk binnendringen in een geautomatiseerd werk en het verrichten van bepaalde
onderzoekshandelingen. Het binnendringen in een geautomatiseerd werk is het voorbereidende
deel van het onderzoek. In de daarop volgende onderzoeksfase worden al dan niet met een
technisch hulpmiddel onderzoekshandelingen verricht met het oog op bepaalde onderzoekdoelen
en gegevens vastgelegd.
Bij het binnendringen in een geautomatiseerd werk kan gebruik worden gemaakt van verschillende
technieken. In beginsel wordt gebruik gemaakt van zwakheden bij de gebruiker of
kwetsbaarheden die bekend zijn bij de producent van het geautomatiseerde werk of de software.
In het uitzonderlijke geval dat gebruik wordt gemaakt van een kwetsbaarheid waarvan
aannemelijk is dat die niet bekend is of kan worden verondersteld bekend te zijn, kan de officier
van justitie op grond van het wetsvoorstel computercriminaliteit III bevelen, na machtiging van de
rechter-commissaris, dat de melding hiervan aan de producent wordt uitgesteld (artikel 126ffa
8

CONSULTATIEVERSIE

Sv).
De onderzoeksdoelen met het oog waarop onderzoek kan worden gedaan betreffen:
a. de vaststelling van bepaalde kenmerken van het geautomatiseerde werk of van de gebruiker,
zoals de identiteit of locatie, en de vastlegging daarvan;
b. de uitvoering van een bevel tot stelselmatige observatie;
c. de uitvoering van een bevel tot het aftappen en opnemen van communicatie of opnemen van
vertrouwelijke communicatie;
d. de vastlegging van gegevens die in het geautomatiseerde werk zijn of worden opgeslagen;
e. de ontoegankelijkmaking van gegevens.
Het bevel van de officier bevat de onderzoeksdoelen met het oog waarop het bevel wordt
afgegeven (artikelen 126nba/126uba, tweede lid, onder e, Sv en 126zpa, tweede lid, onder c, Sv).
Als het gaat om de vaststelling van bepaalde kenmerken van het geautomatiseerde werk of de
gebruiker, de vastlegging van gegevens of de ontoegankelijkmaking van gegevens dient het bevel
een duidelijke omschrijving van de te verrichten handelingen te bevatten. Ook wordt in het bevel
tot uitdrukking gebracht ten aanzien van welk deel van het geautomatiseerde werk en welke
categorie van gegevens aan het bevel uitvoering wordt gegeven (artikelen
126nba/126uba/126zpa, tweede lid, onder f, Sv). Verder dient in het bevel een aanduiding van de
aard en functionaliteit van het technische hulpmiddel te worden opgenomen (artikelen
126nba/126uba, tweede lid, onder d, en 126zpa, tweede lid, onder b, Sv).
Het wetsvoorstel computercriminaliteit III bevat grondslagen om bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur regels te stellen over het onderzoek in een geautomatiseerd werk. Het
betreft ten eerste de deskundigheid en autorisatie van de bij het binnendringen in een
geautomatiseerd werk en het verrichten van onderzoekshandelingen betrokken
opsporingsambtenaren en de samenwerking met andere opsporingsambtenaren (artikel 126nba,
achtste lid, onder a, Sv, dat van overeenkomstige toepassing wordt verklaard in de artikelen
126uba/126zpa, derde lid, Sv). Het betreft ten tweede verschillende organisatorische, procedurele
en technische eisen met betrekking tot de onderzoeksfase waarin gegevens worden vastgelegd.
Hierbij gaat het om de geautomatiseerde vastlegging van gegevens ter uitvoering van een bevel
van de officier van justitie (artikel 126nba, achtste lid, onder b, Sv, dat van overeenkomstige
toepassing wordt verklaard in de artikelen 126uba/126zpa, derde lid, Sv) en diverse aspecten met
betrekking tot het doen van onderzoek met behulp van een technisch hulpmiddel (artikel 126ee
Sv). De gegevens die tijdens de onderzoeksfase worden vastgelegd kunnen worden gebruikt als
bewijs in een strafzaak. Gelet hierop dienen de betrouwbaarheid en integriteit van de gegevens
onomstotelijk vast te staan, zowel in het belang van de betrokkene als in het belang van de
opsporing. Door eisen te stellen aan onderzoeksproces en de verantwoording hiervan ontstaat een
gegevensspoor dat herleidbaar is.
Bij het stellen van regels over het onderzoek in een geautomatiseerd werk is een zekere mate van
techniekonafhankelijkheid in acht genomen. Techniek verandert snel en cybercriminaliteit ook. De
bestrijding van cybercriminaliteit vraagt om enige flexibiliteit en abstractie van technische details.
Het besluit heeft gelet hierop een kaderstellend karakter. Er worden eisen gesteld aan de
organisatie, inrichting en controleerbaarheid van het onderzoeksproces. De uitwerking hiervan
vindt plaats in de opsporingspraktijk, aan de hand van onder meer OM-aanwijzingen,
(keurings)protocollen, handreikingen en mandaatbesluiten. De Inspectie Veiligheid en Justitie
(hierna: Inspectie VenJ) houdt toezicht op de naleving van de regels die zijn neergelegd in het
Wetboek van Strafvordering en in het onderhavige besluit bij de uitvoering van het onderzoek in
een geautomatiseerd werk door opsporingsambtenaren.
3.2 Deskundigheid van opsporingsambtenaren
In hoofdstuk 3 van dit besluit worden regels gesteld over de opsporingsambtenaren die kunnen
worden aangewezen voor het onderzoek in een geautomatiseerd werk, hun deskundigheid en de
samenwerking tussen opsporingsambtenaren. Door het onderzoek in een geautomatiseerd werk
voor te behouden aan opsporingsambtenaren die beschikken over specialistische kennis en
vaardigheden op het terrein van ICT kan de kwaliteit en professionaliteit van het onderzoek
worden geborgd. Op grond van het besluit kunnen opsporingsambtenaren van de politie, de
Koninklijke marechaussee (Kmar) en de bijzondere opsporingsdiensten, en buitengewone
9

CONSULTATIEVERSIE

opsporingsambtenaren, bedoeld in artikel 141 Sv onder b, c en d, en 142 Sv door de korpschef
worden aangewezen voor het binnendringen in een geautomatiseerd werk en al dan niet met
behulp van een technisch hulpmiddel onderzoek doen, indien zij lid zijn van een technisch team.
De politie heeft behoefte aan de bevoegdheid met het oog op de uitvoering van de politietaak,
bedoeld in artikel 3 van de Politiewet 2012, namelijk de opsporing van computercriminaliteit en
vormen van commune criminaliteit, waarbij geen andere aanknopingspunten zijn voor de
opsporing van het misdrijf dan het gebruikte geautomatiseerde werk. Bij de Kmar bestaat de
behoefte aan deze bevoegdheid met het oog op de uitvoering van de in artikel 4 van de Politiewet
2012 genoemde politietaken. Bij de FIOD/ECD bestaat behoefte aan deze bevoegdheid met het
oog op de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde op bepaalde beleidsterreinen, bedoeld in
artikel 3 van de Wet op de bijzondere opsporingsdiensten, te weten de opsporing van fraude en
witwassen.
In verband met de behoefte aan specifieke expertise op het gebied van ICT kunnen naast de in
artikel 141 Sv bedoelde opsporingsambtenaren ook buitengewone opsporingsambtenaren, bedoeld
in artikel 142 Sv, die categoraal zijn aangewezen door de Minister van Veiligheid en Justitie,
worden belast met het binnendringen in een geautomatiseerd werk en het doen van onderzoek.
Hun opsporingsbevoegdheid strekt zich uit tot de in de categorale aanwijzing aangeduide feiten.
De kwaliteit van een technisch team wordt geborgd door middel van opleidingseisen. Een
opsporingsambtenaar kan lid worden van een technisch team, indien hij heeft voldaan aan door de
Minister van Veiligheid en Justitie aangewezen kwalificaties, onder meer ten aanzien van kennis op
het gebied van ICT. De opleidingseisen worden nader worden uitgewerkt in een ministeriële
regeling, die tegelijk met dit besluit in werking treedt.
Gelet op de bijzondere expertise en de technische voorzieningen die nodig zijn voor het onderzoek
in een geautomatiseerd werk wordt, in ieder geval gedurende de beginfase, de organisatie van de
technische teams centraal belegd binnen de politieorganisatie. Binnen de Landelijke eenheid van
de Nationale Politie worden één of meer technische teams ingericht die worden belast met het
onderzoek in een geautomatiseerd werk. Deze teams voeren dit onderzoek uit ten behoeve van de
politie, de Kmar en de bijzondere opsporingsdiensten.
Incidentele samenwerking tussen leden van een technisch team en andere opsporingsambtenaren
is mogelijk, het besluit bevat hiervoor een voorziening. Een opsporingsambtenaar die geen lid is
van een technisch team kan worden aangewezen voor het binnendringen in een geautomatiseerd
werk en doen van onderzoek, indien hij beschikt over specifieke kennis en vaardigheden die nodig
zijn voor de uitvoering van het onderzoek in een geautomatiseerd werk in het kader van een
individueel opsporingsonderzoek. Dit staat ter beoordeling van de korpschef. Bij een positieve
beoordeling wordt de opsporingsambtenaar op incidentele basis als deelnemer toegevoegd aan
een technisch team en wordt hij gedurende het de uitvoering van het bevel begeleid door een lid
van een technisch team.
3.3 Taakverdeling en functiescheiding gedurende het opsporingsonderzoek
Gedurende het opsporingsonderzoek, dat plaatsvindt onder het gezag van de officier van justitie,
is er sprake van een strikte taakverdeling en functiescheiding. De opsporingsambtenaren die
verantwoordelijk zijn voor de voorbereiding en de uitvoering van het onderzoek in een
geautomatiseerd werk maken deel uit van een technisch team en behoren niet tot het tactische
team. Het tactische team is belast met het uitvoeren van het operationele onderzoek.
De voorbereiding van het onderzoek in een geautomatiseerd werk start met een projectvoorstel
van een tactisch team aan de officier van justitie, waarin het onderzoek in een concrete zaak
wordt voorgesteld. Een projectplan kan afkomstig zijn van tactische rechercheteams van de politie,
van de Kmar of van een bijzondere opsporingsdienst. Het projectplan bevat onder meer een
beschrijving van de verdachte, de verdenking, de noodzaak om de onderzoeksbevoegdheid toe te
passen en de gewenste resultaten van de toepassing van de bevoegdheid.
Vervolgens vraagt de officier van justitie een technisch team om advies over de haalbaarheid van
het onderzoek. Voor de inschatting, beheersing en beperking van de risico’s voor het
geautomatiseerde werk is de deskundigheid van de opsporingsambtenaren van het technische
team van essentieel belang. Omdat het technische team niet betrokken is bij het operationele
onderzoek van het tactische team kan het niet worden beïnvloed bij het maken van afwegingen

10

CONSULTATIEVERSIE

met betrekking tot de haalbaarheid en de wijze van uitvoering van het binnendringen in en het
verrichten van onderzoekshandelingen in een geautomatiseerd werk.
Het technische team stelt op basis van de intakegegevens en overige relevante gegevens een
rapport haalbaarheidsonderzoek op voor de officier van justitie. Hierin wordt het plan van aanpak
voor de uitvoering van een onderzoek in het geautomatiseerde werk uitgewerkt. In het rapport
wordt onder meer opgenomen welke bevelen nodig zijn en welk technisch hulpmiddel moet
worden gebruikt. De officier van justitie gebruikt het rapport haalbaarheidsonderzoek voor het
verkrijgen van toestemming voor de inzet van de opsporingsbevoegdheid van het College van
procureurs-generaal en de voorafgaande machtiging van de rechter-commissaris.
Het onderzoek in een geautomatiseerd werk kan worden uitgevoerd, zodra daartoe een bevel is
afgegeven door de officier van justitie. Het onderzoek is voorbehouden aan de
opsporingsambtenaren van een technisch team. In de hoofdstukken 3, 7, 8 en 9 van dit besluit
wordt de taakverdeling uitgewerkt.
Na afgifte van een bevel zal een technisch team eerst voorverkenningen uitvoeren. Na analyse
daarvan wordt een plan van aanpak voor het binnendringen in het geautomatiseerd werk
opgesteld. Het plan van aanpak wordt getest in een proefopstelling.
Het daadwerkelijke onderzoek in het geautomatiseerde werk bestaat uit een voorbereidende fase
en een onderzoekfase. De voorbereidende fase omvat het binnendringen in het geautomatiseerde
werk volgens het vooraf geschreven plan van aanpak. Hierbij kunnen, zoals hiervoor is
aangegeven, verschillende technieken worden gebruikt. De onderzoeksfase bestaat uit het
uitvoeren van onderzoekshandelingen in een geautomatiseerd werk. De onderzoekshandelingen
kunnen worden verricht met behulp van een technisch hulpmiddel, een softwareapplicatie die
gegevens detecteert, registreert en transporteert. Het gebruik van een technisch hulpmiddel is
echter niet strikt noodzakelijk: onderzoekshandelingen kunnen ook ad hoc en handmatig
plaatsvinden.
De tijdens een onderzoek in een geautomatiseerd werk met een technisch hulpmiddel
geregistreerde gegevens worden automatisch vastgelegd op een technische infrastructuur van een
technisch team. De vastgelegde gegevens zijn uitsluitend toegankelijk voor de door de korpschef
aangewezen ambtenaren. Tactische opsporingsambtenaren hebben geen toegang tot de gegevens.
De technische infrastructuur is beveiligd tegen wijziging van de vastgelegde gegevens en
kennisneming hiervan door onbevoegden.
De resultaten van het onderzoek worden door het technische team ter beschikking gesteld aan het
tactische team. Zo nodig kan het technische team, op basis van technische criteria, zorgdragen
voor voorafgaande filtering van de onderzoeksgegevens, zodat binnen de categorieën van
gegevens die in het bevel van de officier zijn opgenomen uitsluitend die gegevens die van belang
zijn voor het opsporingsonderzoek ter beschikking komen van het tactische team. Bij het opnemen
van vertrouwelijke communicatie of het opnemen van telecommunicatie of de vastlegging van
gegevens die in het geautomatiseerde werk zijn of worden opgeslagen, zoals email-verkeer, kan
niet worden uitgesloten dat gegevens worden verkregen over andere personen die bij de
communicatie zijn betrokken. Deze gegevens zijn niet van belang voor het opsporingsonderzoek.
In dat geval wordt uitsluitend het email-verkeer waarvan de email-adressen zijn opgenomen op
een vooraf opgestelde lijst ter beschikking gesteld van het tactische onderzoeksteam. In het bevel
dient melding te worden gemaakt van het feit dat binnen de categorie van gegevens waarvoor het
bevel wordt afgegeven uitsluitend die onderzoeksgegevens die van belang zijn voor het
opsporingsonderzoek ter beschikking worden gesteld van het tactische team.
De organisatorische scheiding tussen het technische team en het tactische team behoeft de
samenwerking tussen de teams gedurende het opsporingsonderzoek niet te belemmeren. De
officier van justitie onder wiens leiding het opsporingsonderzoek plaatsvindt vervult hierbij een
schakelfunctie. Afhankelijk van het verloop van het onderzoek kan de grens tussen het technisch
optreden en het tactisch optreden verschillen, maar de samenwerking zal dusdanig plaatsvinden
dat het tactisch team geen enkele invloed kan uitoefenen op het binnendringen in het
geautomatiseerde werk en de plaatsing, inzet en verwijdering van een technisch hulpmiddel.
3.4. Vastlegging van gegevens over de uitvoering van een bevel (logging)
De digitale omgeving waarin het onderzoek in een geautomatiseerd werk plaatsvindt maakt het

11

CONSULTATIEVERSIE

mogelijk om gedurende de onderzoeksfase doorlopend en automatisch gegevens vast te leggen
over de uitvoering van het bevel van de officier van justitie. Hierdoor kan zowel tijdens de
uitvoering van bevel van de officier als na afloop hiervan worden vastgesteld of een handeling of
bewerking heeft plaatsgevonden die van invloed is op de betrouwbaarheid en integriteit van de
vastgelegde gegevens. Deze vorm van elektronische verslaglegging over de uitvoering van een
bevel wordt ook wel aangeduid als “logging”.
In hoofdstuk 4 van dit besluit worden regels gesteld over de logging. Gedurende de uitvoering van
een bevel worden gegevens over onderzoekshandelingen die worden verricht doorlopend en
automatisch worden vastgelegd. Onder de logging van de onderzoekshandelingen valt ook de
vastlegging van de gegevens die door een technisch hulpmiddel worden geregistreerd, de
zogenaamde bewijslogging. De bewijslogging dient plaats te vinden op een technische
infrastructuur van een technisch team. Het functioneren van de technische infrastructuur wordt
eveneens doorlopend en automatisch gelogd.
De logging dient zodanig te zijn ingericht dat op basis hiervan kan worden vastgesteld of en zo ja
wanneer een onregelmatigheid heeft plaatsgevonden, die van invloed is op de betrouwbaarheid en
integriteit van de tijdens de onderzoeksfase vergaarde gegevens. Indien dat het geval is, maakt de
opsporingsambtenaar van een technisch team hiervan proces-verbaal op, dat aan de officier van
justitie wordt gezonden, zodat de officier van justitie en de rechter kunnen bepalen in hoeverre de
geconstateerde onregelmatigheid afbreuk doet aan de bewijskracht van de tijdens het onderzoek
vastgelegde gegevens.
Het voorbereidende deel van het onderzoek, het binnendringen in een geautomatiseerd werk,
behoeft niet te worden gelogd, omdat de handelingen die in dit deel van het onderzoek
plaatsvinden niet van invloed zijn op de betrouwbaarheid en de integriteit van het bewijs. Als in
een strafzaak vragen zouden rijzen over de wijze van binnendringen, is het aan de rechter om
hierover te oordelen. Zo nodig kan een rechter overgaan tot het horen van de betrokken
opsporingsambtenaar of kan hij een deskundige raadplegen.
De logging is ten eerste en vooral bedoeld voor de interne controle van de tijdens de
onderzoeksfase verrichte handelingen. Daarnaast maakt de bewijslogging het mogelijk om de met
een technisch hulpmiddel geregistreerde gegevens achteraf te verantwoorden in een strafzaak. Die
verantwoording vindt plaats aan de hand van de processen-verbaal en andere voorwerpen
waaraan gegevens kunnen worden ontleend die voor het onderzoek in de zaak van betekenis zijn
(artikel 126aa Sv). De officier van justitie houdt bij het samenstellen van het strafdossier rekening
met bijzondere belangen zoals de afscherming van methodieken en middelen. Deze belangen
kunnen een minder gedetailleerde verantwoording rechtvaardigen. Als bij het verrichten van
onderzoekshandelingen in een geautomatiseerd werk gebruik gemaakt wordt van een gekeurd
technisch hulpmiddel zal in het proces-verbaal van de inzet worden verwezen naar het
keuringsnummer, waardoor de samenstelling van het hulpmiddel ter bescherming van de
opsporingsbelangen, kan worden afgeschermd.
Indien tijdens de behandeling van een strafzaak twijfels zouden rijzen over de betrouwbaarheid en
de integriteit van het tijdens het onderzoek vergaarde bewijs, kan de rechter de volledige
informatie opvragen of een deskundige raadplegen. Hierbij staat de rechter de procedure zoals
omschreven in artikel 187d Sv ter beschikking, waarin de rechter-commissaris kan beletten dat
antwoorden op vragen ter kennis komen van de verdachte en diens raadsman, indien er een
gegrond vermoeden bestaat dat door de openbaarmaking een zwaarwegend opsporingsbelang
wordt geschaad.
3.5. Het doen van onderzoek met een gekeurd technisch hulpmiddel
3.5.1. Algemeen
Het doen van onderzoek in een geautomatiseerd werk met het oog op in het bevel van de officier
van justitie opgenomen onderzoeksdoelen kan plaatsvinden met een technisch hulpmiddel. Een
technisch hulpmiddel is een sofwareapplicatie die functionaliteiten bevat waarmee gegevens
kunnen worden gedetecteerd, geregistreerd en getransporteerd. Het transport van de
geregistreerde gegevens vindt plaats naar een technische infrastructuur, een opslaglocatie in
beheer van de politie, waarop de gegevens worden vastgelegd. De vastgelegde gegevens kunnen
als bewijs dienen in een strafzaak. Gelet hierop is het essentieel dat de gegevens betrouwbaar,

12

CONSULTATIEVERSIE

integer en herleidbaar zijn.
In de hoofdstukken 5 tot en met 9 van dit besluit worden regels gesteld over technische
hulpmiddelen waarmee onderzoek wordt gedaan in een geautomatiseerd werk. Deze regels
hebben ten eerste betrekking op de technische eisen waaraan technische hulpmiddelen moeten
voldoen en de voorafgaande goedkeuring hiervan. Ten tweede worden regels gesteld over de
toegang tot, plaatsing, inzet en verwijdering van technische hulpmiddelen en de vastlegging van
met een technisch hulpmiddel geregistreerde gegevens op een technische infrastructuur binnen de
politieorganisatie.
Het verrichten van onderzoekshandelingen in een geautomatiseerd werk kan plaatsvinden met het
oog op bestaande bijzondere opsporingsbevoegdheden. Het betreft de stelselmatige observatie,
het opnemen van communicatie of van vertrouwelijke communicatie (artikelen 126g, 126o, 126zd,
eerste lid, onder a, 126l, 126m, 126s, 126t of 126zg Sv). Het Besluit technische hulpmiddelen
strafvordering stelt eisen aan de “traditionele” technische hulpmiddelen die daarbij worden
ingezet, zoals een camera of en een richtmicrofoon.
Op grond van het wetsvoorstel computercriminaliteit III wordt het mogelijk om deze
bevoegdheden uit te oefenen nadat heimelijk en op afstand is binnengedrongen in een
geautomatiseerd werk. In het onderhavige besluit worden eisen gesteld aan technische
hulpmiddelen die worden gebruikt bij de inzet van de bestaande bijzondere
opsporingsbevoegdheden in het kader van een onderzoek in een geautomatiseerd werk. Alsdan en
gelden specifieke eisen voor de inzet van een technisch hulpmiddel, die zijn toegesneden op het
gebruik in een digitale omgeving. Hieruit vloeit voort dat niet voldaan hoeft te worden aan de
eisen van het Besluit technische hulpmiddelen strafvordering wat betreft de eisen met betrekking
tot de ‘traditionele’ technische hulpmiddelen.
3.5.2. Technische eisen
Om de betrouwbaarheid en integriteit van technische hulpmiddelen, de betrouwbaarheid en
integriteit van de hiermee geregistreerde gegevens en de herleidbaarheid van de gegevens te
borgen stelt het besluit diverse technische eisen aan een technisch hulpmiddel. Een technisch
hulpmiddel moet in staat zijn om gegevens op zodanige wijze te registreren dat de inhoud identiek
is aan de in een geautomatiseerd werk gedetecteerde gegevens. Ook moet een technisch
hulpmiddel geregistreerde gegevens kunnen voorzien van de datum en tijd van de registratie.
Verder moet een technisch hulpmiddel de geregistreerde gegevens kunnen voorzien van een uniek
kenmerk, dat bij vastlegging van de gegevens op de opslaglocatie wordt herkend, zodat de
herkomst van de gegevens te allen tijde kan worden vastgesteld.
De integriteit van de met een technisch hulpmiddel vergaarde gegevens, waarmee gedoeld wordt
op de zekerheid dat een gegeven niet is gewijzigd of hiervan onbevoegd kennis is genomen, wordt
geborgd door eisen te stellen aan de beveiliging van een technisch hulpmiddel en de door een
technisch hulpmiddel geregistreerde en getransporteerde gegevens. Naast technische eisen aan
het technische hulpmiddel stelt het besluit ook eisen met betrekking tot de kwaliteit van de
technische infrastructuur waarop de met een technisch hulpmiddel geregistreerde gegevens
worden vastgelegd.
Om de rechtmatigheid van de inzet van een hulpmiddel te kunnen garanderen vereist het besluit
dat een technisch hulpmiddel zodanig is ingericht dat het mogelijk is om uitsluitend de in het bevel
van de officier van justitie aangegeven functionaliteit(en) van een technisch hulpmiddel in te
schakelen en uitsluitend gegevens te detecteren en registeren ten behoeve van deze
functionaliteit.
3.5.3. Keuring
Voordat een technisch hulpmiddel wordt ingezet, dient het goedgekeurd te worden door een
keuringsdienst. Als bij het verrichten van onderzoekshandelingen gebruik wordt gemaakt van een
goedgekeurd hulpmiddel mag er vanuit worden gegaan dat aan de wettelijke eisen is voldaan.
Een onderdeel van de Landelijke eenheid van de Nationale Politie, de keuringsdienst van de Dienst
landelijke operationele samenwerking, is momenteel belast met de keuring van de traditionele
technische hulpmiddelen die worden ingezet bij stelselmatige observatie, het opnemen van
vertrouwelijke communicatie en het opnemen van telecommunicatie. Deze keuringsdienst wordt
13

CONSULTATIEVERSIE

eveneens aangewezen voor de keuring van technische hulpmiddelen die gebruikt worden voor het
verrichten van onderzoekshandelingen in een geautomatiseerd werk. Het besluit bevat de
mogelijkheid om andere organisaties als keuringsdienst aan te wijzen. Om de kwaliteit en
consistentie van de keuring te waarborgen stelt een keuringsdienst een keuringsprotocol op. Een
keuringsprotocol behoeft de voorafgaande goedkeuring van de Minister van Veiligheid en Justitie.
Van de keuring wordt een rapport opgemaakt, waarin bij goedkeuring wordt vermeld dat het
technische hulpmiddel voldoet aan de technische eisen die het besluit stelt. Bij de goedkeuring
wordt aan het technische hulpmiddel een referentienummer toegekend. Dit referentienummer kan
gedurende het opsporingsonderzoek worden gebruikt om het hulpmiddel aan te duiden zodat de
samenstelling van het hulpmiddel, ter bescherming opsporingsbelangen, kan worden afgeschermd.
De mogelijkheid bestaat om sofwareapplicaties van verschillende producenten te betrekken of
deze zelf binnen de politieorganisatie te (laten) ontwerpen, mits aan de wettelijke vereisten voor
keuring wordt voldaan. De ervaring leert dat producenten van software veelvuldig gebruik maken
van softwareupdates ter verbetering van het product. Indien de werking van een technisch
hulpmiddel of een onderdeel hiervan door een softwareupdate zodanig wijzigt dat niet meer wordt
voldaan aan de technische eisen vindt herkeuring plaats van het technische hulpmiddel of van het
gewijzigde onderdeel hiervan.
3.6. Het doen van onderzoek zonder goedgekeurd technisch hulpmiddel
Het is denkbaar dat bij het verrichten van onderzoekshandelingen technische hulpmiddelen,
worden gebruikt die zich naar hun aard niet lenen voor voorafgaande goedkeuring. Hierbij kan
worden gedacht aan op maat gemaakte software, zoals een script dat is geschreven door een
technisch team en dat “semi-handmatig” wordt ingezet. Indien het onderzoeksbelang dit dringend
vordert kan de officier van justitie bepalen dat een niet gekeurd technisch hulpmiddel wordt
ingezet. Na afloop van het onderzoek kan alsnog goedkeuring plaatsvinden, tenzij de aard van het
hulpmiddel zich naar het oordeel van de officier hiertegen verzet. De betrouwbaarheid, integriteit
en herleidbaarheid van de vastgelegde gegevens zullen dan op andere wijze moeten worden
geborgd. Ook als onderzoekshandelingen zonder goedgekeurd hulpmiddel plaatsvinden worden de
verrichte onderzoekshandelingen en het functioneren van de technische infrastructuur gelogd.
In bepaalde gevallen kunnen onderzoekshandelingen beter handmatig worden verricht, zodat het
gebruik van een technisch hulpmiddel achterwege kan blijven. Hierbij kan worden gedacht aan de
situatie dat gegevens direct na het binnendringen kunnen worden ingezien of worden
overgenomen ten behoeve van het vaststellen van de identiteit van het geautomatiseerde werk.
De vraag of de inzet van een technisch hulpmiddel noodzakelijk is, is onder meer afhankelijk van
de aard van de inzet, de aard van het geautomatiseerde werk en de vraag of de gegevens zonder
inzet van een technisch hulpmiddel als rechtmatig bewijs kunnen worden aangemerkt. De
advisering van de officier van justitie hieromtrent vindt plaats door het technische team.
4. Bewaartermijnen
De gegevens die al dan niet met een technisch hulpmiddel ter uitvoering van een bevel van de
officier worden vastgelegd vallen onder een gedifferentieerd regime wat betreft de
bewaartermijnen. De processen-verbaal en andere voorwerpen waaraan gegevens kunnen worden
ontleend die zijn verkregen door observatie, het opnemen van vertrouwelijke communicatie en het
opnemen van telecommunicatie met behulp van een technisch hulpmiddel worden door de officier
van justitie, voor zover die niet bij de processtukken zijn gevoegd, ter beschikking gehouden van
het onderzoek (artikel 126cc, eerste lid, Sv). Zodra twee maanden zijn verstreken nadat de zaak is
geëindigd en de notificatie, bedoeld in artikel 126bb Sv is verricht, doet de officier van justitie de
processen-verbaal en andere voorwerpen vernietigen. De procedure is uitgewerkt in het Besluit
bewaren en vernietigen niet-gevoegde stukken.
De gegevens die zijn verkregen door de toepassing van de bevoegdheid met het oog op andere
onderzoekshandelingen en al dan niet met een technisch hulpmiddel zijn gegenereerd vallen onder
het regime van de Wet politiegegevens (Wpg). Afhankelijk van het specifieke doel van de
verwerking kan de bewaartermijn verschillen. Doorgaans zullen de gegevens worden verwerkt met
het oog op de ten behoeve van een onderzoek met het oog op de handhaving van de rechtsorde in
een bepaald geval (artikel 9, eerste lid, Wpg). Zodra de gegevens niet langer noodzakelijk zijn

14

CONSULTATIEVERSIE

voor het doel van het onderzoek, worden deze verwijderd of gedurende een periode van maximaal
een half jaar bewaard teneinde te bezien of zij aanleiding geven tot een nieuw onderzoek als
bedoeld in het eerste lid of een nieuwe verwerking als bedoeld in artikel 10 Wpg. Na afloop van
deze termijn worden de gegevens verwijderd (artikel 9, derde lid, Wpg). De situatie dat de
gegevens niet langer noodzakelijk zijn voor het doel van het onderzoek zal – in geval van een
opsporingsonderzoek dat heeft geleid tot een vervolging – pas optreden op het moment dat de
rechter ten aanzien van de zaak onherroepelijk heeft beslist. Als de zaak niet is opgelost en niet is
ingezonden aan het openbaar ministerie, wordt het onderzoek meestal wel voortgezet maar op
een minder intensief niveau. De gegevens kunnen in dat geval nodig blijven voor het vervolg van
het onderzoek en voor het geval dat het team opnieuw bijeen wordt geroepen vanwege nieuwe
aanknopingspunten. De gegevens blijven dan doorgaans nodig voor het doel van het onderzoek tot
uiterlijk het moment waarop de feiten, waar het onderzoek zich op richt zijn verjaard. Daarna
kunnen de gegevens niet meer nodig zijn voor het doel van het onderzoek en moeten zij worden
verwijderd (Kamerstukken II 2005/06, 30 327, nr. 3, blz. 45/46). De verwijderde politiegegevens
worden gedurende een termijn van vijf jaren bewaard ten behoeve van verwerking met het oog op
de afhandeling van klachten en de verantwoording van verrichtingen en vervolgens gearchiveerd
of vernietigd.
De logging wordt bewaard met het oog op de verantwoording van de verrichte
onderzoekshandelingen en het functioneren van de technische infrastructuur waarop de met een
technisch hulpmiddel geregistreerde gegevens worden vastgelegd. Deze gegevens worden
verwerkt met het oog op de opsporing van strafbare feiten en vallen eveneens onder de reikwijdte
van de Wpg. Dit betekent dat de gegevens doorgaans moeten worden verwijderd zodra deze niet
langer noodzakelijk zijn voor het doel van het onderzoek. Dit geldt in zijn algemeenheid voor de
logging van gegevens, dus ook voor de logging met betrekking tot het verrichten van
onderzoekshandelingen met het oog op observatie, het opnemen van vertrouwelijke communicatie
of het opnemen van telecommunicatie met behulp van een technisch hulpmiddel.
5. Systeemtoezicht
De Inspectie VenJ houdt toezicht op het functioneren van het wettelijke systeem rond de
uitvoering van een bevel tot onderzoek in een geautomatiseerd werk. De Inspectie VenJ is belast
met het toezicht op de taakuitvoering door de politie op grond van artikel 57, eerste lid, onderdeel
d, van de Wet veiligheidsregio’s. Artikel 126nba, zevende lid, Sv, (dat van overeenkomstige
toepassing is verklaard in de artikelen 126uba/126zpa, derde lid, Sv) bepaalt dat het door de
Inspectie uitgeoefende toezicht zich mede uitstrekt over de uitvoering van een bevel tot het
binnendringen in een geautomatiseerd werk en onderzoek doen door de opsporingsambtenaren
van de bijzondere opsporingsdiensten, bedoeld in artikel 141, onderdeel d, Sv en de buitengewone
opsporingsambtenaren, bedoeld in artikel 142, eerste lid, onderdeel b, Sv.
Het toezicht van de Inspectie VenJ heeft betrekking op de naleving van de wettelijke regels die zijn
neergelegd in het Wetboek van Strafvordering en het onderhavige besluit en omvat zowel de
gevallen die in het kader van de door de officier van justitie ingestelde strafvervolging van een
verdachte aan het oordeel van de rechter worden voorgelegd als gevallen die niet tot
strafvervolging leiden. Concreet zal het systeemtoezicht van de Inspectie VenJ betrekking hebben
op aspecten als de autorisatie van de opsporingsambtenaren voor handelingen ter uitvoering van
een bevel van de officier van justitie, de expertise en kennis van de betrokken
opsporingsambtenaren, de logging van gegevens over de uitvoering van een bevel, de inzet van
een technisch hulpmiddel, de vastlegging van de met een technisch hulpmiddel geregistreerde
gegevens op een technische infrastructuur, de beveiliging van gegevens en het gebruik van de
gegevens, inclusief de bewaring en vernietiging daarvan. De inspecteurs beschikken over de
bevoegdheden voor het toezicht op de naleving op grond van de Algemene wet bestuursrecht
(Awb) (artikel 57, derde lid, Wet veiligheidsregio’s, artikelen 5:12 tot en met 5:20 Awb).
De Inspectie VenJ werkt op basis van een werkprogramma dat jaarlijks wordt vastgesteld. Voor de
invulling van het toezicht zullen naar verwachting de volgende vormen worden gebruikt:
doorlichting, thematisch onderzoek en incidentonderzoek. Na afloop van een onderzoek wordt een
rapport opgesteld. Het vastgestelde inspectierapport wordt aan de Minister van Veiligheid en
Justitie aangeboden en door de Minister openbaar gemaakt.

15

CONSULTATIEVERSIE

Om de verhouding tussen taakuitoefening door de Inspectie VenJ en het verstrekkingenregime van
de Wpg te verhelderen past dit besluit het Besluit politiegegevens aan. Daarmee wordt de
verplichting tot verstrekking van politiegegevens in het kader van de toezichthoudende taak van
de Inspectie VenJ expliciet wettelijk vastgelegd.
6. Europeesrechtelijke aspecten
Het vrij verkeer van goederen en diensten binnen de Europese Unie brengt met zich dat lidstaten
in de nationale wetgeving geen eisen aan goederen en keuringen mogen stellen die leiden tot
beperking van het vrije verkeer tussen de lidstaten. De technische eisen die in het besluit worden
gesteld aan de technische hulpmiddelen waarmee onderzoekshandelingen in een geautomatiseerd
werk worden verricht en de voorgeschreven keuring kunnen worden aangemerkt als een inbreuk
op het vrije verkeer. Daarom is een wederzijdse erkenningsclausule opgenomen voor hulpmiddelen
en keuringen.
Dit besluit biedt de mogelijkheid om naast de keuringsdienst van de Landelijke eenheid van de
Nationale Politie andere keuringsdiensten aan te wijzen voor de keuring van technische
hulpmiddelen. Als van deze mogelijkheid gebruik wordt gemaakt, dan worden hierover bij
ministeriële regeling regels gesteld. Afhankelijk van de gekozen systematiek kan sprake zijn van
een dienst van algemeen economisch belang of een niet-economische dienst van algemeen belang.
Bij het opstellen van de ministeriële regeling zal dan toetsing plaatsvinden aan de daarvoor
geldende EU-kaders, zoals de richtlijn 2006/123/EG van het Europees Parlement en de Raad van
de Europese Unie van 12 december 2006 betreffende diensten op de interne markt (PbEU L 376)
(Dienstenrichtlijn).
Het ontwerpbesluit is op PM gemeld aan de Europese Commissie onder richtlijn 2015/1535/EU
(richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 9 september 2015 betreffende een
informatieprocedure op het gebied van technische voorschriften en regels betreffende diensten van
de informatiemaatschappij (codificatie van richtlijn 98/34/EG en 98/48/EG, ‘de notificatierichtlijn’)
).
7. Financiële gevolgen
Het is de verwachting dat de nieuwe opsporingsbevoegdheid niet leidt tot structurele toename van
de totale opsporingsinspanning. De uitvoering van het onderzoek in een geautomatiseerd werk
vindt plaats bij een onderdeel van de Landelijke eenheid van de Nationale Politie. De Nationale
Politie ontvangt jaarlijks een bijzondere bijdrage van €13,8 miljoen voor de digitale
professionalisering en vernieuwing van de organisatie, onder meer ter bestrijding van cybercrime.
De aanschaf en implementatie van ICT-hulpmiddelen ter voorbereiding op de invoering van het
onderzoek in een geautomatiseerd werk geschiedt uit dit budget. De personeels- en IV-capaciteit
en de structurele kosten voor beheer en onderhoud komen ten laste van de algemene begroting
van de politie. Aan de begroting van de politie is bij najaarsnota structureel een bedrag
toegevoegd voor de aanpak van cybercrime. Voor 2017 bedraagt de bijdrage € 1,4 miljoen, voor
2018 en verdere jaren € 1,5 miljoen. Deze bijdragen zijn bedoeld voor de versterking van
personele en materiële capaciteit door opleiding en ICT-middelen en – tools. Voor zover het besluit
leidt tot werklastgevolgen bij het openbaar ministerie en de rechtspraak worden de kosten gedekt
binnen het reguliere budget.
8. Adviezen
PM.

16

CONSULTATIEVERSIE

II. Artikelsgewijze toelichting
Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen
Artikel 1 Definities
Artikel 1 bevat een definitiebepaling van een aantal relevante begrippen in het besluit. Het meest
gebruikte begrip is het begrip “technisch hulpmiddel” (onderdeel g). Hieronder wordt verstaan:
softwareapplicatie die gegevens detecteert, registreert en transporteert en waarmee
onderzoekshandelingen worden verricht ter uitvoering van een bevel. Onder bevel (onderdeel a)
wordt verstaan: een bevel van de officier van justitie als bedoeld in de artikelen 126nba, eerste lid,
126uba, eerste lid, en 126zpa, eerste lid, Sv. Op grond van het wetsvoorstel computercriminaliteit
III kan het doen van onderzoek al dan niet met een technisch hulpmiddel plaatsvinden. Van doen
van onderzoek zonder technisch hulpmiddel is sprake als bij het onderzoek geen gebruik wordt
gemaakt van software die gegevens detecteert, registreert en transporteert.
Een “onderzoekshandeling” is een handeling van een opsporingsambtenaar van een technisch
team die met het oog op een onderzoeksdoel als bedoeld in de artikelen 126nba, eerste lid, a tot
en met e, 126uba, eerste lid, onder a tot en met e, en 126zpa, eerste lid, Sv wordt verricht ter
uitvoering van een bevel. Gedurende de uitvoering van een bevel vindt doorlopende en
automatische vastlegging van gegevens plaats over de verrichte onderzoekshandelingen.
Met de definitie van “technische infrastructuur” (onderdeel h) wordt gedoeld op de opslaglocatie
voor de met een technisch hulpmiddel geregistreerde gegevens. Uit deze definitie, in combinatie
met de definitie van “technisch team” (onderdeel i), vloeit voort dat de vastlegging van
geregistreerde gegevens dient plaats te vinden op een technische voorziening binnen de
politieorganisatie. Deze eis wordt gesteld om de betrouwbaarheid en integriteit van de door een
technisch hulpmiddel geregistreerde gegevens te borgen en onbevoegde wijziging of kennisneming
hiervan te voorkomen. In de definitie van “technisch team” is de centrale plaatsing van dit team
als herkenbaar onderdeel binnen de Landelijke eenheid tot uitdrukking gebracht.
Hoofdstuk 2 Toepassing van de bevoegdheid met het oog op het vastleggen van
gegevens of het ontoegankelijkmaken van gegevens
Artikel 2 Aanwijzing misdrijven
In dit artikel wordt een aantal ernstige misdrijven aangewezen waarvoor de binnendring- en
onderzoeksbevoegdheid met het oog op de vastlegging van gegevens en ontoegankelijkmaking
van gegevens kan worden toegepast. Het betreft misdrijven die met of met behulp van een
geautomatiseerd werk worden gepleegd waarop een wettelijke strafbedreiging van minder dan
acht jaren gevangenisstraf staat, maar die niettemin dermate ernstig zijn dat er een duidelijk
maatschappelijk belang is bij de beëindiging van de strafbare situatie en de vervolging van de
daders.
De eerste categorie van misdrijven die worden aangewezen zijn computermisdrijven in enge zin,
waarbij het misdrijf met een geautomatiseerd werk wordt gepleegd of betrekking heeft op een
geautomatiseerd werk. Deze misdrijven zijn verspreid opgenomen in het Wetboek van Strafrecht.
Het betreft in de eerste plaats de strafbaarstellingen van computervredebreuk, waaronder het
gebruik van een botnet (artikelen 138ab Sr) en van ernstige “spam” of “bombing” (artikel 138b
Sr), die zijn opgenomen in de Titel over de misdrijven tegen de openbare orde (Boek II, Titel V).
Het wetsvoorstel computercriminaliteit III voegt hieraan strafbaarstellingen inzake het overnemen
en helen van gegevens (artikelen 138c en 139g) toe, deze misdrijven worden eveneens
aangewezen. Ook de bepalingen uit deze Titel over het aftappen of opnemen van gegevens (artikel
139d) zijn relevant, voor zover het gaat om het aftappen en opnemen van computergegevens.
Daarnaast gaat het om de artikelen 161, eerste lid, 161bis en 161sexies, waarin de vernieling van
geautomatiseerde werken en werken voor de vitale infrastructuur strafbaar is gesteld. Deze
strafbepalingen maken onderdeel uit van Boek II, Titel VII, misdrijven waardoor de algemene
veiligheid van personen of goederen in gevaar wordt gebracht. Ook Boek II, Titel XXVII
(vernieling) bevat enkele computermisdrijven. Het betreft de artikelen 350a, 350c en 350d
(beschadiging van computergegevens), deze misdrijven worden eveneens aangewezen voor de
toepassing van de bevoegdheid.
17

CONSULTATIEVERSIE

De tweede categorie van misdrijven betreft ernstige commune misdrijven met een grote
maatschappelijke impact die in toenemende mate worden gepleegd met behulp van een
geautomatiseerd werk. Bij deze vormen van gedigitaliseerde criminaliteit is het geautomatiseerde
werk waarvan gebruik wordt gemaakt bij het plegen van het misdrijf vaak het enige
aanknopingspunt voor de opsporing. Aangewezen worden diverse ernstige ondermijnende
misdrijven die strafbaar zijn gesteld in verschillende titels van het Wetboek van Strafrecht (Boek
II, Titel V, misdrijven tegen de openbare orde, Titel VIII, misdrijven tegen het openbaar gezag
Titel XII, valsheid in geschrifte, Titel XXXA Witwassen), te weten de rekrutering voor terrorisme
(artikelen 131 en 205 Sr), het deelnemen aan een criminele organisatie (artikel 140 Sr),
mensensmokkel (artikel 197a Sr) corruptie (artikelen 177, 179, 182, 200 Sr), fraude (artikelen
225, 226, 227, 231, 231a, 232 Sr) en witwassen (artikel 420bis Sr).
Ook spionagemisdrijven (artikelen 98, 98c Sr), waarmee een inbreuk wordt gemaakt op de
veiligheid van de staat (Boek II, Titel I), worden in toenemende mate langs digitale weg gepleegd.
Hetzelfde geldt voor het plaatsen van een valse bom of het doen van een valse bommelding
(artikel 142 Sr, Boek II, Titel V), waarmee een ernstige inbreuk wordt gemaakt op de openbare
orde en waardoor overheidsdiensten in hun functioneren worden belemmerd. Ook zedenmisdrijven
met minderjarigen (artikelen 240b, 247, 248a en 248e Sr, Boek II, Titel XIV,) en het misdrijf
stalking (artikel 285b Sr, Titel XVIII), waarmee een inbreuk wordt gemaakt op de seksuele dan
wel persoonlijke levenssfeer van een ander, vinden steeds vaker online plaats.
Voor een effectieve bestrijding van voornoemde ernstige strafbare feiten zijn digitale
opsporingsmogelijkheden onontbeerlijk. Door toepassing van de bevoegdheid met het oog het
vastleggen dan wel ontoegankelijkmaken van gegevens kan digitaal bewijs worden vergaard voor
het gepleegde strafbare feit en kunnen criminele activiteiten worden beëindigd.
Hoofdstuk 3 Deskundigheid van opsporingsambtenaren
Artikel 3 Lidmaatschap van een technisch team
Artikel 3 regelt dat het binnendringen in een geautomatiseerd werk en het al dan niet met een
technisch hulpmiddel onderzoek doen is voorbehouden aan de door de korpschef aangewezen
opsporingsambtenaren van de politie, de Kmar, de bijzondere opsporingsdiensten en
buitengewoon opsporingsambtenaren, bedoeld in artikel 141 Sv onder b, c en d, en 142 Sv, die lid
zijn van een technisch team. Door het onderzoek in een geautomatiseerd werk voor te behouden
aan deskundigen van een technisch team wordt de kwaliteit en de professionaliteit van dit
onderzoek geborgd.
Binnen de Landelijke eenheid worden één of meer technische teams ingericht die kunnen worden
belast met het binnendringen in een geautomatiseerd werk en het verrichten van
onderzoekshandelingen. Deze teams voeren het onderzoek in een geautomatiseerd werk uit ten
behoeve van de politie, de Kmar en de bijzondere opsporingsdiensten. Opsporingsambtenaren
kunnen lid worden van een technisch team, indien zij voldoen aan door de Minister van Veiligheid
en Justitie bepaalde kwalificaties. De kwalificaties waaraan een lid van een technisch team moet
voldoen worden uitgewerkt in een ministeriële regeling. Een lid van een technisch team zal onder
meer moeten beschikken over voldoende kennis en vaardigheden met betrekking tot ICT en kennis
over het juridisch kader waarbinnen het onderzoek in een geautomatiseerd werk plaatsvindt. Ook
vaardigheden met betrekking het opmaken van processen-verbaal zullen deel uitmaken van de
opleidingseisen. Het lidmaatschap van een technisch team is een specialistische functie, het
doorlopen van de volledige politieopleiding is gelet hierop niet nodig. De leden van het technische
team zullen naar verwachting vooral zogenaamde zij-instromers zijn.
De opsporingsambtenaren van een technisch team behoren niet tot het tactische team dat is
belast met het tactische onderzoek. Deze functiescheiding vermindert het risico op tunnelvisie.
Het toezicht op de naleving van de deskundigheidseisen maakt onderdeel uit van het
systeemtoezicht van de Inspectie VenJ.
Artikel 4 Incidentele samenwerking
Artikel 4 biedt een voorziening voor de incidentele samenwerking tussen opsporingsambtenaren.
Een opsporingsambtenaar van de politie, de Kmar, de bijzondere opsporingsdiensten of een
buitengewoon opsporingsambtenaar die geen lid is van een technisch team kan door de korpschef
18

CONSULTATIEVERSIE

worden aangewezen voor het binnendringen in een geautomatiseerd werk en doen van onderzoek
als hij beschikt over specifieke kennis en vaardigheden die nodig zijn voor de uitvoering van een
bevel in een individueel opsporingsonderzoek. Hierbij kan worden gedacht aan de situatie dat een
opsporingsambtenaar van een bijzondere opsporingsdienst met specifieke kennis op het gebied
van digitale fraude wordt toegevoegd aan een technisch team in verband met gewenste technische
expertise op dit gebied in een bepaald onderzoek. De korpschef beoordeelt of een
opsporingsambtenaar beschikt over voldoende specifieke kennis en vaardigheden voor het
onderzoek. De korpschef kan deze bevoegdheid desgewenst mandateren aan het hoofd van het
onderdeel van de Landelijke eenheid waar de technische teams worden ondergebracht. Om de
kwaliteit en professionaliteit van het onderzoek te borgen bepaalt artikel 4 dat een
opsporingsambtenaar die op ad hoc basis deelneemt aan een technisch team gedurende de
uitvoering van het onderzoek wordt begeleid door een lid van een technisch team.
Hoofdstuk 4 Geautomatiseerde vastlegging van gegevens over de uitvoering van een
bevel (logging)
Artikelen 5 tot en met 7 Vastlegging van gegevens, vaststelling onregelmatigheden en
betrouwbaarheid en integriteit gegevens
Artikel 5 bepaalt dat alle onderzoekshandelingen die gedurende de uitvoering van een bevel van
de officier van justitie worden verricht en het functioneren van de technische infrastructuur van
een technisch team doorlopend en geautomatiseerd worden vastgelegd. Dit wordt ook wel logging
genoemd. Er wordt gelogd op het niveau van de autorisatie, op het niveau van de verrichte
onderzoekshandelingen en op het niveau van de werking van het systeem. Ter aanvulling op de
automatische logging kan ook handmatige verslagging plaatsvinden over de uitvoering van een
bevel, bijvoorbeeld in de vorm van een journaal. Zowel onderzoekshandelingen die met een
technisch hulpmiddel plaatsvinden als onderzoekshandelingen waarbij de inzet van een technisch
hulpmiddel achterwege blijft worden gelogd. Hierdoor zal steeds inzichtelijk zijn welke handelingen
gedurende de onderzoeksfase door het technische team zijn verricht en is controle op de
uitvoering van het bevel van de officier van justitie mogelijk.
Onder de logging van de onderzoekshandelingen valt ook de vastlegging van gegevens van door
een technisch hulpmiddel geregistreerde gegevens, de zogenaamde bewijslogging. De vastlegging
van de geregistreerde gegevens dient ingevolge artikel 24 van dit besluit plaats te vinden op een
technische infrastructuur van een technisch team. Op grond van artikel 6 moet zowel tijdens de
onderzoeksfase als achteraf vastgesteld kunnen worden of zich gedurende de uitvoering van het
bevel een onregelmatigheid heeft voorgedaan, die van invloed is op de betrouwbaarheid van de op
de technische infrastructuur vastgelegde gegevens. Indien dat het geval is, wordt hiervan procesverbaal opgemaakt, dat aan de officier van justitie wordt gezonden.
In artikel 7 worden eisen gesteld ter borging van de kwaliteit van de logging. De gelogde gegevens
mogen niet mogen worden bewerkt, zijn uitsluitend toegankelijk voor daartoe door de korpschef
geautoriseerde ambtenaren en moeten beveiligd zijn tegen wijziging of onbevoegde kennisneming.
Het voorbereidende deel van het onderzoek, het binnendringen in een geautomatiseerd werk,
behoeft niet te worden gelogd, omdat de handelingen die in dit deel van het onderzoek
plaatsvinden niet van invloed zijn op de betrouwbaarheid en de integriteit van het bewijs.
De gelogde gegevens moeten worden verwijderd zodra deze niet langer noodzakelijk zijn voor het
doel van het onderzoek. Toezicht op de naleving van de regels over de logging vindt plaats door de
Inspectie VenJ.
De logging dient ten eerste en vooral ter interne controle van de uitvoering van het bevel van de
officier van justitie. Daarnaast kunnen door middel van de logging de verrichte
onderzoekshandelingen worden verantwoord. De gedurende een opsporingsonderzoek verrichte
opsporingshandelingen en de hiermee vergaarde gegevens worden neergelegd in een procesverbaal (artikel 152 Sv). De officier van justitie voegt de processen-verbaal en andere voorwerpen
die gegevens bevatten die voor het onderzoek in de zaak van betekenis zijn bij de processtukken
(artikel 126aa Sv). In het geval in een strafzaak twijfel ontstaat over de wijze waarop de gegevens
zijn verkregen of over de betrouwbaarheid van de verkregen gegevens, bijvoorbeeld op grond van
een verweer van de verdachte of diens raadsman, kan aan de hand van de logging hierover
verantwoording worden afgelegd.
19

CONSULTATIEVERSIE

Hoofdstuk 5 Technische eisen met betrekking tot een technisch hulpmiddel
Hoofdstuk 5 bevat de technische eisen waaraan een technisch hulpmiddel moet voldoen. Als bij de
uitvoering van een bevel van de officier van justitie gebruik wordt gemaakt van een goedgekeurd
technisch hulpmiddel mag er vanuit worden gegaan dat aan de wettelijke eisen is voldaan. In
hoofdstuk 6 van dit besluit worden regels gesteld over de keuringsprocedure.
Artikelen 8 en 9 Gerichte werking, gerichte detectie en registratie
De artikelen 8 en 9 stellen eisen aan de inrichting en werking van een technisch hulpmiddel. De
eerste eis betreft de gerichte werking van een technisch hulpmiddel (artikel 8). Het verrichten van
onderzoekshandelingen met behulp van een technisch hulpmiddel in een geautomatiseerd werk
vindt plaats binnen de grenzen van het bevel van de officier van justitie. Het bevel bevat (onder
meer) een aanduiding van de aard en functionaliteit(en) van het technische hulpmiddel.
Softwareapplicaties met behulp waarvan onderzoekshandelingen in een geautomatiseerd werk
worden verricht beschikken naar hun aard vaak over verschillende functionaliteiten. Om te
waarborgen dat de onderzoekshandelingen binnen de grenzen van het bevel van de officier van
justitie worden verricht, bepaalt artikel 8 van het besluit dat een technisch hulpmiddel zodanig is
ingericht dat de werking ervan kan worden beperkt tot de in het bevel vermelde functionaliteit of
functionaliteiten. Hierbij kan worden gedacht aan functionaliteiten als het opnemen van geluid, het
maken van screenshots, het vastleggen van toetsaanslagen of het doorzoeken van bepaalde
bestandsmappen en het vastleggen van gegevens hieruit.
Bij de keuring wordt getoetst of een technisch hulpmiddel instellingen bevat waarmee de werking
van een technisch hulpmiddel kan worden beperkt tot een bepaalde functionaliteit of tot bepaalde
functionaliteiten. De keuringsdienst stelt bij de keuring een handleiding op voor het gebruik van
een hulpmiddel, waarin wordt aangegeven welke instellingen bij gebruik van een technisch
hulpmiddel voor een bepaalde functionaliteit moeten worden aangevinkt. Bij de plaatsing van een
technisch hulpmiddel wordt hierover verantwoording afgelegd in een proces-verbaal (artikel 22
van het besluit).
De in artikel 9 gestelde eis ligt in het verlengde van artikel 8. Een technisch hulpmiddel moet in
staat zijn uitsluitend gegevens te detecteren en te registreren ten behoeve van de in het bevel
vermelde functionaliteit of functionaliteiten. De eis in artikel 8, tweede lid, is overgenomen uit
artikel 11 van het Besluit technische hulpmiddelen strafvordering en heeft betrekking op
technische hulpmiddelen die worden ingezet ten behoeve van het opnemen van telecommunicatie.
Het technische hulpmiddel dient in staat te zijn om uitsluitend van een vooraf opgegeven nummer
de telecommunicatie op te nemen.
Artikelen 10, 11 en 12 Betrouwbaarheid en integriteit, herleidbaarheid, datum tijd
De in de artikelen 10 tot en met 12 gestelde technische eisen strekken ertoe de betrouwbaarheid,
integriteit en herleidbaarheid van de met een technisch hulpmiddel geregistreerde gegevens te
garanderen. Een technisch hulpmiddel detecteert gegevens in het geautomatiseerde werk,
registreert de gedetecteerde gegevens en transporteert de gegevens naar de technische
infrastructuur van het technisch team. Omdat de met een technisch hulpmiddel vastgelegde
gegevens kunnen dienen als bewijs in een strafzaak, is het van essentieel belang dat de
betrouwbaarheid en integriteit van de gegevens vaststaan en dat de gegevens herleidbaar zijn. Dit
kan allereerst worden bereikt door te eisen dat de inhoud van de gegevens die door een technisch
hulpmiddel worden geregistreerd identiek is aan de inhoud van de gegevens die worden
gedetecteerd in het geautomatiseerde werk. Dit wordt geregeld in artikel 10, eerste lid. Met
gedetecteerde gegevens wordt gedoeld op de gegevens die een technisch hulpmiddel waarneemt
in een te onderzoeken geautomatiseerd werk. Een voorbeeld is het lezen van een bestand op een
computer van een verdachte. Van geregistreerde gegevens is sprake als het technische hulpmiddel
de gedetecteerde gegevens overneemt uit het geautomatiseerde werk. De eis heeft betrekking op
de inhoud van de gegevens. Niet is van belang op welke wijze de metadata worden geregistreerd.
Als de in het geautomatiseerde werk gedetecteerde gegevens door het technische hulpmiddel in
een ander format worden geregistreerd (een voorbeeld is een SMS die op een mobiel apparatuur

20

CONSULTATIEVERSIE

als PDU is opgeslagen en die door een technisch hulpmiddel in ASCII coding wordt geregistreerd)
zal na de vastlegging van de gegevens op de technische infrastructuur de omzetting van het
format met een applicatie moeten worden uitgelokt. Bij de keuring zal worden gekeurd of het
technische hulpmiddel een voorziening bevat om de inhoud van de geregistreerde gegevens
zichtbaar te maken.
Artikel 10, tweede lid, vereist dat een technisch hulpmiddel beveiligd is tegen wijziging van de
werking ervan en tegen de wijziging en kennisneming van geregistreerde gegevens door
onbevoegden. Hierbij dient te worden opgemerkt dat in de ICT nooit volledige garanties tegen
beïnvloeding van buitenaf kunnen worden gegeven. Wel kan die beïnvloeding zo moeilijk mogelijk
worden gemaakt. Bij de keuring wordt getoetst of er beveiligingsmaatregelen aanwezig zijn die
beïnvloeding van een technisch hulpmiddel van buitenaf naar de stand van de techniek zo goed
mogelijk tegengaan. Hierbij kan worden gedacht aan het aanwezig zijn van
authenticatiemaatregelen voor de communicatie met het technische hulpmiddel.
Als een technisch hulpmiddel niet constant met de technische infrastructuur communiceert – het
zal in de praktijk regelmatig voorkomen dat een verdachte offline is - dan kan een vorm van
tussenopslag nodig zijn. Gelet hierop dient een technisch hulpmiddel beveiligd te zijn tegen
wijziging van geregistreerde gegevens en kennisneming hiervan door onbevoegden. Hierbij kan
naar de huidige stand van de techniek worden gedacht aan maatregelen als versleuteling van de
gegevens met een digitale handtekening. Hierdoor wordt bereikt dat de door een technisch
hulpmiddel geregistreerde gegevens na de registratie niet meer leesbaar en toegankelijk zijn.
Om te waarborgen dat de gegevens afkomstig zijn van het ter uitvoering van een bevel van de
officier geplaatste technische hulpmiddel wordt in artikel 11 de eis gesteld dat een technisch
hulpmiddel een uniek gegeven toevoegt aan de geregistreerde gegevens. Uit dit gegeven moet de
relatie met het geplaatste technische hulpmiddel blijken. Hierbij kan worden gedacht aan een code
die bij de plaatsing aan het technisch hulpmiddel is toegevoegd. De technische infrastructuur moet
in staat zijn om bij de vastlegging van de geregistreerde gegevens het unieke gegeven te
herkennen. Op deze wijze kan een herleidbaar gegevensspoor worden gecreëerd.
Artikel 12 vereist dat een technisch hulpmiddel de geregistreerde gegevens voorziet van de datum
en tijd van de registratie. Hierdoor wordt inzichtelijk op welk moment een onderzoekshandeling
heeft plaatsgevonden. De eis van datum- en tijdregistratie betekent niet dat er doorlopend datumen tijdregistratie moet plaatsvinden gedurende de inzet van een technisch hulpmiddel. Artikel 12
staat er niet aan de in de weg dat een technisch hulpmiddel uitsluitend gegevens registreert als er
gegevens van het te onderzoeken geautomatiseerde werk worden ontvangen. De strekking van de
eis is dat zodra er gegevens worden geregistreerd door een technisch hulpmiddel er zekerheid
bestaat over de datum en het tijdstip van de gegevensregistratie door het technische hulpmiddel.
Door middel van de logging van de onderzoekshandelingen en het functioneren van de technische
infrastructuur kan controle plaatsvinden op het functioneren van een technisch hulpmiddel. Indien
zich gedurende de inzet van een technisch hulpmiddel onregelmatigheden voordoen die van
invloed zijn op de kwaliteit van de vastgelegde gegevens kan hierover verantwoording worden
afgelegd aan de hand van de logging.
Artikel 13 Transport geregistreerde gegevens
Op grond van artikel 13, eerste lid, van het besluit dient een technisch hulpmiddel zodanig te zijn
ingericht dat geregistreerde gegevens automatisch worden getransporteerd naar een technische
infrastructuur, die in beheer is bij een technisch team. Deze eis wordt gesteld om onbevoegde
toegang van derden tot de met een technisch hulpmiddel geregistreerde gegevens te voorkomen.
De keuring van een technisch hulpmiddel strekt zich uit tot het transport naar de opslaglocatie. De
technische infrastructuur waarop de vastlegging van met een technisch hulpmiddel geregistreerde
gegevens plaatsvindt wordt niet gekeurd. Om de integriteit van de op de technische infrastructuur
vastgelegde gegevens te borgen dienen de geregistreerde gegevens tijdens het transport beveiligd
te zijn tegen wijziging en kennisneming door onbevoegden (tweede lid). Bij de beoordeling van
deze eis kunnen de wijze van beveiliging van de werking van een technisch hulpmiddel en de wijze
van beveiliging van de geregistreerde gegevens worden betrokken.
Hoofdstuk 6 Keuring van een technisch hulpmiddel

21

CONSULTATIEVERSIE

Artikelen 14 en 15 Voorafgaande goedkeuring, herkeuring en keuring achteraf
Uitgangspunt is bij de inzet gebruik wordt gemaakt van een vooraf goedgekeurd technisch
hulpmiddel. Dit wordt geregeld in artikel 14, eerste lid, van het besluit. Een technisch hulpmiddel
kan uitsluitend worden goedgekeurd als het voldoet aan de artikelen 8 tot en met 13 gestelde
eisen (tweede lid). Dit wordt beoordeeld tijdens de keuring. Artikel 14, derde lid, bevat regels over
de herkeuring van technische hulpmiddelen. Herkeuring is aan de orde als de werking van een
gekeurd technisch hulpmiddel of een onderdeel hiervan zodanig wijzigt dat redelijkerwijs kan
worden aangenomen dat het hulpmiddel niet langer voldoet aan de in de artikelen 8 tot en 13
gestelde eisen. De herkeuring zal naar zijn aard vooral gericht zijn op de gewijzigde onderdelen
van de software, die door de producent meestal in een zogenaamd “change log” worden
omschreven. In het geval dat een software update zodanig kort voor de inzet van een technisch
hulpmiddel plaatsvindt dat geen herkeuring heeft kunnen plaatsvinden, biedt het besluit de
mogelijkheid van herkeuring achteraf (vierde lid).
Van het uitgangspunt van een voorafgaande keuring kan worden afgeweken indien een dringend
onderzoeksbelang daartoe noodzaakt. Deze uitzondering is geregeld in artikel 15. Hierbij kan
worden gedacht aan de situatie dat keuring voorafgaand aan de inzet teveel tijd zou vergen. Het
moet dan gaan om situaties waarin het belang van het onderzoek de inzet van het desbetreffende
technische hulpmiddel dringend vordert. Bij deze afweging zal de officier van justitie nagaan of het
beoogde technische hulpmiddel naar verwachting zal voldoen aan de in de artikel 8 tot en met 13
gestelde technische eisen. In het bevel van de officier van justitie wordt expliciet vermeld dat een
niet gekeurd technisch hulpmiddel wordt ingezet (tweede lid).
Als hoofdregel geldt dat een technisch hulpmiddel dat niet vooraf is goedgekeurd, na afloop van de
inzet alsnog ter keuring aan de keuringsdienst wordt aangeboden (derde lid). Indien naar het
oordeel van de officier van justitie de aard van een technisch hulpmiddel zich tegen keuring
achteraf verzet, kan hij bepalen dat een technisch hulpmiddel niet ter keuring wordt aangeboden.
Hierbij kan worden gedacht aan de situatie van een speciaal op maat gemaakt technisch
hulpmiddel. Wanneer het technische hulpmiddel specifiek is aangepast aan de omgeving waarin de
inzet heeft plaatsgevonden, kan het problematisch zijn om bij een keuring dezelfde situatie na te
bootsen. Met name bij op maat gemaakte software die tijdens het verrichten van
onderzoekshandelingen nog moet worden aangepast aan de omstandigheden, kan het
onuitvoerbaar zijn om de omstandigheden waarbinnen de inzet plaats heeft gevonden te
reproduceren en het ingezette technische hulpmiddel daarop te keuren. Indien de officier van
justitie besluit om, gelet op de aard van het technische hulpmiddel, keuring achteraf achterwege
te laten, dient hij de noodzakelijke procedurele maatregelen te treffen om rechterlijke controle op
de inzet mogelijk te maken. Hierbij kan worden gedacht aan een uitgebreide omschrijving van de
functionele specificaties van het op maat gemaakte technische hulpmiddel in het proces-verbaal,
het vooraf en achteraf maken van een forensische kopie of het audiovisueel vastleggen van het
onderzoeksproces. Daarnaast kunnen een digitale kopie van de software en de broncode bij het
proces-verbaal worden gevoegd. De aanvullende procedurele eisen van de officier van justitie
kunnen de rechtmatigheid van de inzet waarborgen en voorkomen dat er twijfel ontstaat over de
betrouwbaarheid, integriteit en herleidbaarheid van de gegenereerde gegevens. Ook
onderzoekshandelingen die zonder gekeurd technisch hulpmiddel worden verricht worden gelogd,
evenals het functioneren van de technische infrastructuur. In geval van twijfel kan zo nodig via de
logging verantwoording worden afgelegd over de verrichte handelingen en het vergaarde
bewijsmateriaal.
Artikelen 16 tot en met 19 Keuringsdienst, keuringsprotocol, keuringsrapport
In de artikelen 16 tot en met 19 van dit besluit wordt de keuringsprocedure omschreven. Artikel
16 stelt regels over de aanwijzing van keuringsdiensten. De keuring van technische hulpmiddelen
zal primair worden opgedragen aan een onderdeel van de Landelijke eenheid, thans de
keuringsdienst van de Dienst Landelijke Operationele Samenwerking (eerste lid). De
keuringsdienst dient een onafhankelijk en objectief oordeel te geven over de ter keuring
aangeboden technische hulpmiddelen. Dit dient ook tot uitdrukking te komen in de plaatsing van
de keuringsdienst binnen de politieorganisatie. Bij ministeriële regeling kunnen regels worden
22

CONSULTATIEVERSIE

gesteld over de aanwijzing van de keuringdienst van de Landelijke eenheid (derde lid).
De mogelijkheid bestaat om een andere organisatie aan te wijzen als keuringsdienst (tweede lid).
Als van deze mogelijkheid gebruik wordt gemaakt worden hierover bij ministeriële regeling regels
gesteld (vierde lid). Afhankelijk van de gekozen systematiek kan sprake zijn van een dienst van
algemeen economisch belang of een niet-economische dienst van algemeen belang. Bij het
opstellen van de ministeriële regeling zal toetsing aan de geldende EU-kaders plaatsvinden.
De keuring van technische hulpmiddelen wordt uitgevoerd op basis van een keuringsprotocol
waarin de wijze waarop de keuring plaatsvindt wordt vastgelegd (artikel 17). Daarnaast kunnen in
het keuringsprotocol de criteria worden opgenomen die bij de keuring worden gehanteerd. Het
keuringsprotocol wordt in samenspraak tussen de keuringsdienst en het openbaar ministerie
opgesteld. Een keuringsprotocol behoeft voorafgaande goedkeuring van de Minister van Veiligheid
en Justitie. Het is niet wenselijk dat de keuringsdiensten bij keuring van soortgelijke technische
hulpmiddelen verschillende keuringsprotocollen hanteren. Indien andere keuringsdiensten worden
aangewezen, zal de keuringsdienst van de Landelijke eenheid een coördinerende rol worden
toebedeeld bij het opstellen en het gebruik van keuringsprotocollen. De keuring is gericht op die
onderdelen van het technische hulpmiddel die van belang zijn voor de detectie, registratie en het
transport van gegevens naar een technische infrastructuur. Om de consistentie en de kwaliteit van
de keuring te waarborgen wordt de keuring uitgevoerd op basis van voornoemd keuringsprotocol.
Artikel 18, eerste lid, bepaalt dat de korpschef een technisch hulpmiddel ter keuring kan
aanbieden bij een keuringsdienst. Van de keuring wordt een rapport opgemaakt, waarin de
bevindingen van de keuringsdienst worden vastgelegd (tweede lid). De keuring vindt
proefondervindelijk plaats. Bij goedkeuring van een technisch hulpmiddel wordt vermeld dat het
hulpmiddel voldoet aan de in de artikelen 8 tot en met 13 vermelde eisen (derde lid, onderdeel a).
In het keuringsrapport wordt aan een technisch hulpmiddel een uniek keuringsnummer toegekend
(derde lid, onderdeel b). In de processen-verbaal die gedurende het opsporingsonderzoek worden
opgesteld kan naar dit keuringsnummer worden verwezen. Op deze wijze kan het gebruik van het
middel afgeschermd worden ter bescherming van opsporingsbelangen, terwijl de rechter en de
verdediging de zekerheid hebben dat het ingezette technische hulpmiddel voldoet aan de
wettelijke eisen. Het keuringsrapport bevat verder een omschrijving van de werking van een
technisch hulpmiddel en een aanduiding van de functionaliteit of functionaliteiten van het
hulpmiddel (derde lid, onderdelen c en d). Bij het opstellen van het rapport
haalbaarheidsonderzoek ter advisering van de officier van justitie kan het technische team zich
hierop baseren.
In het derde lid, onderdeel e, wordt de mogelijkheid gecreëerd om te voldoen aan een of meer in
het besluit gestelde technische eisen via het stellen van procedurele waarborgen bij de keuring. De
huidige keuringspraktijk heeft uitgewezen dat hieraan behoefte bestaat. Een voorbeeld betreft het
ontbreken van een technisch geborgde datum/tijd functie. Dat kan worden opgelost door in een
keuringsrapport verplichte procedurele waarborgen te stellen, waardoor materieel aan de
technische eisen kan worden voldaan. In de processen-verbaal over de opsporingshandelingen kan
hierover verantwoording worden afgelegd. In het keuringsrapport wordt ook melding gemaakt van
relevante informatie met betrekking tot de werking van een functionaliteit of functionaliteiten van
een technisch hulpmiddel, zoals relevante informatie ten behoeve van de plaatsing, inzet of
verwijdering van het technische hulpmiddel (derde lid, onderdeel f).
Het rapport van een keuringsdienst bevat de periode waarvoor de keuring geldt zolang de werking
hiervan ongewijzigd is (derde lid, onderdeel g). Indien de werking van een technisch hulpmiddel of
een onderdeel hiervan zodanig wijzigt dat niet meer voldaan wordt aan de in dit besluit gestelde
technische eisen, dient herkeuring plaats te vinden (artikel 14, tweede lid). Na afloop van de in het
keuringsrapport genoemde periode kan de keuringsdienst besluiten het technische hulpmiddel
opnieuw te keuren of de periode waarvoor de keuring geldt te verlengen.
In artikel 19 wordt geregeld dat de keuringsdienst van de Landelijke eenheid een centrale
registratie bijhoudt van de eigen keuringsrapporten en, indien aanwezig, van de keuringsrapporten
van andere keuringsdiensten.
Artikel 20 Wederzijdse erkenning
Het beginsel van vrij verkeer van goederen en diensten binnen de Europese Unie brengt met zich
23

CONSULTATIEVERSIE

dat lidstaten in de nationale wetgeving geen eisen aan goederen en keuringen mogen stellen die
leiden tot beperking van het vrije verkeer tussen de lidstaten. De technische eisen die het besluit
stelt aan technische hulpmiddelen en de door het besluit voorgeschreven keuring van technische
hulpmiddelen kunnen worden opgevat als een inbreuk op het vrije verkeer. Daarom is in dit artikel
een wederzijdse erkenningsclausule opgenomen voor goederen en keuringen.
Hoofdstuk 7 Toegang tot en plaatsing van een technisch hulpmiddel
Artikelen 21 en 22 Toegang en plaatsing van een technisch hulpmiddel
Artikel 21 bepaalt dat de toegang tot technische hulpmiddelen centraal wordt geregistreerd. De
korpschef wijst één of meer ambtenaren aan die met de registratie zijn belast. Na vertoon van het
bevel van de officier van justitie met daarin een aanduiding van de aard en functionaliteit van het
technische hulpmiddel verschaft een met registratie belaste ambtenaar toegang tot een technisch
hulpmiddel ten behoeve van de plaatsing ervan. De toegang tot een technisch hulpmiddel wordt
verleend voor de periode die nodig is voor de uitvoering van het bevel.
De plaatsing van een technisch hulpmiddel vindt plaats door een opsporingsambtenaar van een
technisch team (artikel 22). Dit kan een op grond van de artikelen 3 of 4 van dit besluit
aangewezen lid van of deelnemer aan een technisch team zijn.
Het technisch team zal in de praktijk eerst een voorverkenning opstellen. Na analyse daarvan
wordt een plan van aanpak voor het binnendringen opgesteld dat wordt getest in een
proefopstelling. Nadat is binnengedrongen in het geautomatiseerde werk wordt het technische
hulpmiddel geplaatst. Het tweede lid vereist dat bij de plaatsing van een technisch hulpmiddel
uitsluitend de in het bevel van de officier van justitie aangeduide functionaliteiten worden
ingeschakeld. Hierover dient verantwoording te worden afgelegd in een proces-verbaal. Bij de
plaatsing kan het technische hulpmiddel van een uniek gegeven worden voorzien, waarmee de
relatie tussen het geplaatste technische hulpmiddel en de met het hulpmiddel vastgelegde
gegevens op een technische infrastructuur kan worden aangetoond. De Inspectie VenJ en houdt
toezicht op de naleving van de toegang- en plaatsingprocedures en de vereiste autorisaties.
Hoofdstuk 8 Inzet van een technisch hulpmiddel
Artikelen 23 tot en met 27 Inzet van een technisch hulpmiddel en vastlegging van gegevens op
een technische infrastructuur
In artikel 23 wordt geregeld dat de inzet van een technisch hulpmiddel plaatsvindt door een
opsporingsambtenaar van een technisch team. Van de inzet wordt proces-verbaal opgemaakt.
Tijdens de inzet kunnen afhankelijk van de ingeschakelde functionaliteit(en) verschillende soorten
gegevens worden geregistreerd. De vastlegging van de geregistreerde gegevens vindt plaats op
een technische infrastructuur. Dit betreft een technische voorziening van een technisch team, die
is bedoeld voor de vastlegging van de met een technisch hulpmiddel geregistreerde gegevens
(artikel 24). Om de betrouwbaarheid, integriteit en herleidbaarheid van de vastgelegde gegevens
te borgen stelt het besluit eisen aan de inrichting van de technische infrastructuur waarop de
gegevens worden vastgelegd (artikelen 25 tot en met 27 van het besluit). De gegevens mogen
niet inhoudelijk worden bewerkt en dienen te worden beveiligd tegen wijziging en kennisneming
hiervan door onbevoegden (artikel 25). De vastgelegde gegevens zijn uitsluitend toegankelijk voor
de door de korpschef aangewezen ambtenaren. Tactische opsporingsambtenaren hebben geen
toegang. De technische infrastructuur moet in staat zijn om het unieke gegeven dat door het
technische hulpmiddel aan de geregistreerde gegevens is toegevoegd te herkennen (artikel 26).
Zo kan de herkomst van de vastgelegde gegevens worden vastgesteld.
Bij de vastlegging van gegevens op de technische infrastructuur worden de datum en tijd
geregistreerd (artikel 27). Hierdoor bestaat zekerheid over de datum en het tijdstip van de
vastlegging. Het kan voorkomen dat de datum en tijd in de technische infrastructuur van de politie
afwijken van de ingestelde datum en tijd van het te onderzoeken geautomatiseerd werk. Een
technisch team heeft geen invloed op de datum en tijd die een verdachte heeft ingesteld in zijn
computer of smartphone. Na overlegging van de onderzoeksresultaten door het technische team
aan het tactische team kan het tactische team het tijdsverloop reconstrueren.
Via de logging kan controle worden uitgeoefend op de verrichte onderzoekshandelingen en het
24

CONSULTATIEVERSIE

functioneren van de technische infrastructuur. Zowel tijdens de uitvoering van een bevel als
achteraf moet kunnen worden vastgesteld of wijziging dan wel onbevoegde kennisneming van de
ter uitvoering van een bevel vastgelegde gegevens heeft plaatsgevonden. Indien een
onregelmatigheid wordt vastgesteld die van invloed is op de kwaliteit van de met een technisch
hulpmiddel geregistreerde gegevens dient hiervan proces-verbaal te worden opgemaakt door een
opsporingsambtenaar van een technisch team. Dit proces-verbaal wordt aan de officier van justitie
gezonden (artikel 6). De Inspectie VenJ houdt toezicht op de naleving van de regels en procedures
omtrent de inzet van een technisch hulpmiddel en de vastlegging van gegevens op een beveiligde
technische infrastructuur.
Hoofdstuk 9 Verwijdering van een technisch hulpmiddel
Artikelen 28 en 29 Verwijdering van een technisch hulpmiddel, beëindiging transport gegevens
Hoofdregel is dat een technisch hulpmiddel wordt verwijderd uit het te onderzoeken
geautomatiseerde werk, nadat het onderzoeksdoel is bereikt of de periode waarvoor het bevel is
afgegeven is verstreken (artikel 28). De verwijdering geschiedt door een opsporingsambtenaar van
een technisch team. Sommige softwareapplicaties bieden de functionaliteit van een zelfstandige
vernietiging van de software na verloop van een bepaalde, vooraf ingestelde, periode.
Vanuit de opsporing bestaat belang bij de verwijdering: bij voorkeur dient te worden voorkomen te
dat het gebruik van het technische hulpmiddel bekend wordt. Niettemin kan het voorkomen dat
een technisch hulpmiddel niet verwijderd kan worden, bijvoorbeeld omdat voor verwijdering soms
meer beheerrechten nodig zijn dan voor de plaatsing. Als het hulpmiddel niet verwijderd kan
worden, dan dient het transport van de gegevens te worden beëindigd. Dit wordt geregeld in
artikel 29. Van de verwijdering van het technisch hulpmiddel dan wel het stopzetten van het
transport van de gegevens wordt proces-verbaal opgemaakt, dat aan de officier van justitie wordt
gezonden. Op basis van de logging kan worden gecontroleerd of de ontvangst van gegevens op de
technische infrastructuur daadwerkelijk is beëindigd.
Indien de niet of niet volledige verwijdering van een technisch hulpmiddel risico’s oplevert voor het
onderzochte geautomatiseerde werk stelt het technisch team de officier van justitie hiervan in
kennis en stelt het informatie beschikbaar ten behoeve van de volledige verwijdering. De officier
van justitie stelt de beheerder van het geautomatiseerde werk daarvan in kennis.
De Inspectie VenJ houdt toezicht op de naleving op de juiste uitvoering van de
verwijderingsprocedure.
Hoofdstuk 10 Wijziging overige wet- en regelgeving
Artikel 30 Wijziging Besluit politiegegevens
Artikel 30 strekt tot wijziging van artikel 4:3, eerste lid, van het Besluit politiegegevens. In de Wpg
is geregeld dat de politie persoonsgegevens aan derden kan verstrekken met het oog op een
zwaarwegend algemeen belang (artikel 18, eerste lid, Wpg). De personen en instanties aan wie,
evenals de taak ten behoeve waarvan de politiegegevens worden verstrekt, worden aangewezen
bij of krachtens algemene maatregel van bestuur. Dit is uitgewerkt in het Besluit politiegegevens.
Om de verhouding tussen de taakuitoefening door de Inspectie VenJ en het verstrekkingenregime
van de Wpg te verhelderen wordt artikel 4:3 van het Besluit politiegegevens aangepast en wordt
de verplichting tot verstrekking van politiegegevens die worden verwerkt op grond van de
artikelen 8, 9, 10 en 13 van de Wpg, ten behoeve van de toezichthoudende taak van de Inspectie
VenJ expliciet vastgelegd.
De toezichthoudende taak van de Inspectie VenJ betreft het toezicht op de taakuitvoering door de
politie (artikel 57, eerste lid, onderdeel d, Wet veiligheidsregio’s) alsmede het onderzoek in een
geautomatiseerd werk dat wordt gedaan door de opsporingsambtenaren van de bijzondere
opsporingsdiensten en de buitengewone opsporingsambtenaren (artikel 126nba, zevende lid, Sv).
De verplichting om gegevens te verstrekken met het oog op de uitvoering van de taken van de
Inspectie VenJ omvat de politiegegevens die worden verwerkt ten behoeve van een onderzoek met
het oog op de handhaving van de rechtsorde in een bepaald geval en de gegevens die worden
verwerkt met het oog op het verkrijgen van inzicht in de betrokkenheid van personen bij bepaalde
ernstige bedreigingen van de rechtsorde (artikelen 9, eerste lid, en 10, eerste lid, onderdelen a en
25

CONSULTATIEVERSIE

c, Wpg). Het gaat hier om zachte gegevens, die binnen de politie worden verwerkt door onder
meer de criminele inlichtingeneenheden en de regionale inlichtingendiensten.
Hoofdstuk 11 Inwerkingtreding
Artikelen 31 en 32 Citeertitel en inwerkingtreding
Dit besluit heeft als citeertitel “Besluit onderzoek in een geautomatiseerd werk” en treedt tegelijk
in werking met het wetsvoorstel computercriminaliteit III. De datum van inwerkingtreding wordt
bepaald op PM.

De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,

26