2018D38516

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
De vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat heeft een aantal
vragen en opmerkingen aan de Staatssecretaris van Economische Zaken
en Klimaat voorgelegd over de geannoteerde agenda voor de informele
bijeenkomst voor Ministers verantwoordelijk voor concurrentievermogen
en onderzoek op 16 en 17 juli 2018 (Kamerstuk 21 501-30, nr. 437), het
verslag van de Raad voor Concurrentievermogen van 28 en 29 mei 2018
(Kamerstuk 21 501-30, nr. 436) en een aantal BNC-fiches (Kamerstuk
22 112, nr. 2569, nr. 2576, nr. 2578 en nr. 2579).
De voorzitter van de commissie,
Diks
De adjunct-griffier van de commissie,
Kruithof

nds-tk-2018D38516

1

Inhoudsopgave
I
II

Blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Antwoord / Reactie van de Staatssecretaris

2
6

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de diverse agendapunten. Hierbij hebben zij enkele opmerkingen en
vragen.
De leden van de VVD-fractie nemen met instemming kennis van de focus
van het kabinet op de inzet op kunstmatige intelligentie (AI), zoals in de
geannoteerde agenda voor de informele Raad voor Concurrentievermogen op 16 en 17 juli 2018 wordt aangegeven. Deze leden lezen dat het
kabinet zich inzet voor het bieden van voldoende experimenteerruimte om
innovatieve toepassingen, onder andere op het gebied AI, te kunnen
testen in de praktijk. Het creëren van experimenteerruimte is van cruciaal
belang om innovaties in een vroeg stadium in Europa en Nederland te
laten ontwikkelen. Hoe gaat de Staatssecretaris zich hiervoor inzetten
tijdens de informele Raad voor Concurrentievermogen en hoe vult de
Staatssecretaris deze ambitie op nationaal niveau in?
De leden van de VVD-fractie vragen naar aanleiding van het verslag van
de Raad voor Concurrentievermogen van 28 en 29 mei 2018 naar de
appreciatie van de Staatssecretaris van het krachtenveld voor de door
Nederland gewenste verbeteringen op het voorstel voor een Richtlijn
Auteursrechten in de Digitale interne markt. Welke andere mogelijkheden
ziet de Staatssecretaris om dit voorstel te verbeteren zodat platforms van
wie in redelijkheid niet kan worden verwacht dat zij maatregelen treffen
om te voorkomen dat gebruikers daarop auteursrechtelijk beschermd
materiaal uploaden (bijvoorbeeld in de vorm van memes of GIF’s),
voldoende rechtszekerheid wordt geboden?
De leden van de VVD-fractie wijzen erop dat in het kader van het debat
onderzoek en innovatie in relatie tot het volgend Meerjarig Financieel
Kader (MFK) Eurocommissaris Gabriel voor begin 2019 een pilot
aankondigde voor het intensiveren van disruptieve innovatie. Deze leden
horen graag meer over deze pilot en vragen de Staatssecretaris of zij
Nederland naar voren willen schuiven om hieraan deel te nemen.
De leden van de VVD-fractie stellen aan de hand van het fiche over de
mededeling en richtlijn ter verbetering van de handhaving en modernisering van de regels voor consumentenbescherming in de Europese Unie
vast dat het kabinet op hoofdlijnen het voorstel steun om te zorgen voor
meer transparantie voor consumenten op online marktplaatsen en de
uitbreiding van de consumentenbescherming bij digitale diensten. Deze
leden steunen het kabinet in de wens onnodige drempels weg te halen
voor bedrijven onder de voorwaarde dat dit geen afbreuk doet aan de
bescherming van consumenten. Zij vragen de Staatssecretaris op het punt
uit het voorstel om doeltreffende, evenredige en afschrikkende sancties
voor grensoverschrijdende overtredingen te creëren wederom te wijzen
op een goede handhaving, om te voorkomen dat er toch een ongelijk
speelveld is tussen landen. Graag zouden deze leden met betrekking tot
dit punt willen vragen hoe de samenwerking in het kader van de
handhaving tussen Europese toezichthouders kan worden verbeterd.

2

De leden van de VVD-fractie steunen ten aanzien van het fiche over de
«Mededeling naar een gemeenschappelijke Europese gegevensruimte»
het kabinet in de verwelkoming van de inzet van de Europe Commissie
om de Europese data-economie en data-gedreven innovatie verder te
versterken. Vanzelfsprekend delen deze leden de mening van het kabinet
dat privacybescherming een belangrijk aandachtspunt is, waaronder het
naleven van waarborgen van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Zij vragen de Staatssecretaris evenwel om daarbij oog
te houden voor eventuele praktische problemen van toepassing van de
AVG op het stimuleren van data-delen. Deze leden vragen de Staatssecretaris tevens om inzicht te vragen in eventuele negatieve gevolgen van het
voorstel voor de e-privacy verordening op het delen van data – en
daarmee samenhangende toekomstige innovaties – en om daarmee
rekening te houden in het vervolg. Voorts vragen zij de Staatssecretaris
om de Europese Commissie te verzoeken in te gaan op de volgende
suggestie: de AVG-evaluatie meenemen bij een verdere uitwerking van de
e-privacy verordening, specifiek met het oog op het stimuleren van
datadelen alsmede het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie om
eventuele negatieve gevolgen vroegtijdig in kaart te brengen en daar waar
nodig het voorstel voor die verordening te kunnen verbeteren.
De leden van de VVD-fractie stellen met het oog op het fiche over de
Mededeling Kunstmatige intelligentie voor Europa vast dat het kabinet het
belang benadrukt van het scheppen van ethische en juridische randvoorwaarden omtrent AI-ontwikkelingen. Deze leden ondersteunen het
standpunt dat kunstmatige intelligentie op een veilige, verantwoorde en
ethische manier moet worden toegepast. Daarnaast is het van belang dat
de randvoorwaarden, die tegen de mogelijke risico’s van AI moeten
beschermen, geen rem vormen voor toekomstige AI-kansen. Deze leden
zien de informele Raad, mede dankzij de plenaire openingssessie over
kansen van AI, als een geschikt moment om de nadruk op kansen van AI
te leggen en verzoeken het kabinet dit te doen.
De leden van de VVD-fractie wijzen, in navolging van het kabinet en de
Europese Commissie, op het belang van een wetgevend kader dat
voldoende ruimte biedt voor innovatie. Deze leden vragen daarbij om niet
alleen aandacht te geven aan aansprakelijkheidswetgeving. Nadrukkelijk
en continu zou gekeken moeten worden naar mogelijke belemmeringen
die een rem zetten op schaalbaarheid van ontwikkelingen. Zij vragen de
Staatssecretaris dit in te brengen en voor te stellen ook op dat punt
partnerschappen aan te gaan.
De leden van de VVD-fractie vragen naar aanleiding van het fiche over de
Verordening inzake relatie tussen platforms en bedrijven het kabinet om te
bevorderen dat de diversiteit van de digitale economie – te weten het
enorme verschil in omvang van bestaande en nieuwe platforms – nog
meer wordt meegenomen in het voorstel.
In het voorstel lezen de leden van de VVD-fractie dat platforms onderdelen
van hun algoritme dat de zoekresultaten tot stand brengt op moeten
nemen in de algemene voorwaarden. Het kabinet geeft aan dat de
algoritmen van platforms constant in ontwikkeling zijn. Dit zou om een
voortdurende aanpassing van de algemene voorwaarden vragen. Deze
leden delen de mening van het kabinet dat dit een onwerkbare situatie
oplevert. Op welke wijze denkt de Staatssecretaris dit punt inhoudelijk te
kunnen verbeteren? Wat is de inschatting van het krachtenveld op dit
punt?

3

De leden van de VVD-fractie zetten in bredere zin vraagtekens bij het effect
dat de aanvullende transparantievereisten op het speelveld kunnen
hebben. De administratieve druk om te kunnen voldoen aan mogelijk
stringente transparantievereisten is relatief zwaar voor kleine, startende
platforms. Deelt de Staatssecretaris de mening dat dit tot drempels voor
toetreding tot de markt kan leiden? Zo ja, is de Staatssecretaris bereid zich
tijdens de onderhandelingen in te spannen voor transparantievereisten
met een zo laag mogelijke administratieve en financiële last voor de
platforms?
Het valt de leden van de VVD-fractie op dat platforms de helft van de
kosten voor geschilbeslechting voor hun rekening moeten nemen, ook als
de ondernemer zich evident niet aan de voorwaarden heeft gehouden.
Deze leden vinden dit onwenselijk. Het kan bovendien tot een enorme
kostenpost leiden, die vooral kleine platforms moeilijk kunnen dragen. Zij
juichen het toe dat Nederland dit probleem adresseert in de onderhandelingen.
De leden van de VVD-fractie constateren in het fiche over de mededeling
«Een Europese detailhandel die past bij de 21ste eeuw» dat het kabinet
verbaasd is over de score middelmatig in de «restrictiveness indicator» op
het gebied van regelgeving omtrent de vestiging van retailbedrijven en
aangeeft de motivering van de Europese Commissie hiervoor onduidelijk
te vinden. Deze leden vinden het belangrijk dat bedrijven zich gemakkelijk
kunnen vestigen en dat ondernemers hierbij zo min mogelijk last hebben
van regels. Zij lezen dat het kabinet in gesprek gaat met de Europese
Commissie om inzicht in het oordeel te krijgen. De leden van de
VVD-fractie vragen of de Staatssecretaris bereid is om na dit gesprek de
motivering met de Kamer te delen en een oordeel over de motivering te
geven.
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben de volgende vragen en opmerkingen
voor het schriftelijk overleg ter voorbereiding op de Raad voor Concurrentievermogen op 16 en 17 juli 2018.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de geannoteerde agenda. Deze leden vinden het bijvoorbeeld goed
dat de Staatssecretaris op de Raad voor Concurrentievermogen zal
bedrukken dat digitalisering en AI ook nieuwe kansen en uitdagingen
creëren voor het midden- en kleinbedrijf dat Nederland zich inzet voor
betere digitale geletterdheid en praktische vaardigheden van leerlingen,
studenten en werknemers en het kabinet zich blijft inzetten op focus op
excellentie en impact bij het nieuwe Kaderprogramma voor Onderzoek en
innovatie.
De leden van de CDA-fractie lezen in het verslag van de Raad voor
Concurrentievermogen van 28 en 29 mei 2018 dat de uitkomsten en
initiatieven van de conferenties over toerisme aan bod kwamen. Kan de
Staatssecretaris aangeven wat hierover is uitgewisseld en wat Nederland
hierbij heeft ingebracht?
De leden van de CDA-fractie hebben vragen over AI dat zowel in de
geannoteerde agenda wordt genoemd, alsook uitgebreid aan bod komt in
het BNC-fiche Mededeling Kunstmatige intelligentie voor Europa
(Kamerstuk 22 112, nr. 2578). Het spreekt deze leden aan dat in het fiche
ook wordt gesproken over Nederlandse waarden en normen, ethiek,
publieke waarden en belangen en het treffen van voorbereidingen van
sociaaleconomische veranderingen. Deze leden lezen in het fiche dat het

4

Platform voor de InformatieSamenleving (ECP) samen met de wetenschap, het bedrijfsleven en de overheid een vrijwillige ethische code voor
AI gaat ontwikkelen. Op pagina 5 van dit fiche staat ook dat deze code
mogelijk als input kan dienen van de Europese code en een eventuele
mondiale code. Zou de Staatssecretaris hier nader op in kunnen gaan en
hoe schat de Staatssecretaris in dat dit proces zich gaat ontwikkelen?
Deze leden lezen verder dat het kabinet voornemens is de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) te vragen om de impact van AI
op publieke belangen onderzoeken. Is de adviesvraag inmiddels
ingediend en heeft de Staatssecretaris een inschatting wanneer het
onderzoek verschijnt? Hoe staat het met de door de Europese Commissie
aangekondigde expertgroep over aansprakelijkheid en nieuwe technologieën waar in het fiche over gesproken wordt? Verder leden deze leden
dat zowel China als de Verenigde Staten er naar schatting $ 30 miljard per
jaar wordt geïnvesteerd in AI-onderzoek en toepassing. Is dit een risico
voor Nederland en de Europese Unie? Deze leden lezen dat China en de
Verenigde Staten een andere insteek hebben dan meer mensgeoriënteerde aanpak van de Europese Unie. Wat is het grootste verschil en hoe
kijkt de Staatssecretaris tegen deze andere aanpak?
De leden van de CDA-fractie vinden het verstandig dat bij de verordening
inzake de relatie tussen platforms en bedrijven met speciaal oog voor
gekeken naar het kleinbedrijf om te voorkomen dat zij door nieuwe regels
met hoge lasten worden opgescheept. Deze leden lezen dat het kleinbedrijf is uitgezonderd van de verplichting om een systeem voor geschillenbeslechting te hebben omdat aan dit deel van de verordening de grootste
kosten zijn verbonden. Zij lezen verder dat een uitzondering voor het
kleinbedrijf niet geldt voor de verplichting om te verwijzen naar externe
bemiddelaars. Zou de Staatssecretaris dit laatste kunnen toelichten en
vindt de Staatssecretaris dit verstandig? Is het volgens de Staatssecretaris
verstandig dat ook hele kleine platforms die soms slechts alleen lokaal
actief zijn gaan vallen onder de verordening?
De leden van de CDA-fractie vragen verder hoe de Staatssecretaris
aankijkt tegen het verbieden van de zogenaamde pariteitsclausules. Door
deze clausules mogen horeca ondernemers via hun eigen websites geen
lagere prijzen of extra service bieden aan de gast. Wat zijn de voor- en
nadelen indien deze clausules zouden worden verboden? Klopt het dat
recent in België een verbod is aangenomen voor smalle pariteitsclausules
voor de hotelsector? Zo ja, hoe kijkt de Staatssecretaris naar deze
ontwikkeling? Kan de Staatssecretaris verder aangeven of de verordening
verbeteringen bewerkstelligd zodat een platform de communicatie tussen
gast en ondernemer niet in de weg staat? Zo niet, zijn hierop extra
maatregelen nodig? Hoe kijkt de Staatssecretaris aan dat platforms zonder
expliciete toestemming merknamen mogen gebruiken voor online
marketing? Zegt de verordening hier iets over?
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie lezen in de geannoteerde agenda voor de Raad
voor Concurrentievermogen dat tijdens de Raad wordt gesproken over de
invulling van het volgende meerjarig financieel kader. Deze leden lezen
tevens dat Nederland tijdens de Raad zal interveniëren tijdens de
discussie over de voorgestelde (deel)verordeningen over het gewijzigde
MFK op basis van de inmiddels bekende (deel)verordeningen. Deze leden
ontvangen in afwachting van de BNC-fiches graag een overzicht van de
Staatssecretaris waarin zij de gevolgen van de wijzigingsvoorstellen voor
het MFK uiteenzet.

5

De leden van de SP-fractie lezen in het fiche over de «new deal» voor
consumenten dat de Europese Commissie concludeert dat de bestaande
regels geschikt zijn voor consumentenbescherming, maar dat deze beter
moeten worden toegepast en gehandhaafd. Tevens merken deze leden op
dat desondanks de Europese Commissie toch het voornemen heeft om
bestaande regels te moderniseren en lacunes in regelgeving op te vullen.
Zij vragen in hoeverre de Staatssecretaris de eerdergenoemde conclusie
deelt dat de bestaande regels geschikt zijn. Deze leden zijn benieuwd hoe
de Staatssecretaris in dit licht de uitspraak van de rechter beziet dat
mobiele telefoons twee jaar na aanschaf niet meer van beveiligingsupdates hoeven te worden voorzien. Deze leden twijfelen in dit licht aan de
conclusie of de Europese instrumenten voor consumentenbescherming in
dit geval afdoende functioneren en vragen de Staatssecretaris hoe zij deze
zorg over zal brengen in de Raad en bij de Europese Commissie.
De leden van de SP-fractie lezen in het fiche over de verordening inzake
de relatie tussen platforms en bedrijven dat indien platforms beperkingen
aan ondernemers opleggen waaronder zij hun goederen of diensten via
andere verkoopkanalen mogen aanbieden, platforms hiervoor redenen
dienen aan te geven. Deze leden vragen de Staatssecretaris in hoeverre de
verordening eisen stelt aan de redenen die platforms kunnen hebben om
dergelijke beperkingen op te leggen of dat de verordening niet verder gaat
dan een transparantievereiste. Indien dit laatste het geval is zijn deze
leden benieuwd of op enige andere wijze de zogenaamde pariteitsclausules Europeesrechtelijk zijn ingeperkt.
De leden van de SP-fractie lezen in het fiche over de mededeling «Een
Europese detailhandel die past bij de 21e eeuw» dat de Europese
Commissie zich via een «restrictiveness indicator» wil uitspreken over de
proportionaliteit van nationale en lokale wetten en regels en dat een
economische behoefte-onderzoek is uitgesloten onder de dienstenrichtlijn. Deze leden zijn benieuwd hoe dit zich verhoudt tot de doelstelling
om vitale binnensteden te realiseren, aangezien het verbieden van nóg
een bakkerswinkel vanwege het gebrek aan economische behoefte in een
straat juist kan leiden tot verminderde vitaliteit van de binnenstad. Zij zijn
tevens benieuwd welke plaats de verruiming van winkelopeningstijden in
deze mededeling inneemt en wat de Nederlandse inzet op dit punt zal zijn.
Deze leden willen hierbij benadrukken dat verruiming van openingstijden,
zeker van verplichte openingstijden, kan leiden tot verschraling van het
winkelaanbod doordat kleine zelfstandige winkeliers op het punt van het
zeven dagen per week open zijn zelden kunnen concurreren met grote
winkelketens.
II Antwoord / Reactie van de Staatssecretaris

6