> Retouradres Postbus 1 3720 BA Bilthoven

Aan de Directeur-Generaal van de
Volksgezondheid
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
drs. M. Sonnema
Postbus 20350
2500 EJ DEN HAAG

A. van Leeuwenhoeklaan 9
3721 MA Bilthoven
Postbus 1
3720 BA Bilthoven
www.rivm.nl
KvK Utrecht 30276683
T 030 274 91 11
F 030 274 29 71
info@rivm.nl

Datum
13 januari 2022
Onderwerp Advies n.a.v. 138e OMT

Geachte mevrouw Sonnema,
Op 12 januari 2022 riep het Centrum Infectieziektebestrijding (CIb) van het RIVM
het Outbreak Management Team (OMT) bijeen om te adviseren over de situatie
rondom de COVID-19-pandemie. Naast de vaste OMT-leden, vertegenwoordigers
van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG), het Nederlands Centrum voor
Beroepsziekten (NCvB), de Nederlandse Vereniging van Internist-infectiologen
(NVII), de Nederlandse Vereniging van Medische Microbiologie (NVMM) en het
Landelijk Overleg Infectieziektebestrijding (LOI), waren er leden van de
Nederlandse Vereniging voor Intensive Care (NVIC), de Nederlandse Vereniging
voor Klinische Geriatrie (NVKG), de Vereniging van de Specialisten
Ouderengeneeskunde (Verenso), de Nederlandse Vereniging Kindergeneeskunde
(NVK), de Nederlandse Vereniging voor Artsen voor Verstandelijk Gehandicapten
(NVAVG), verschillende experts (internist-infectioloog, viroloog, epidemioloog,
artsen-microbioloog, een regionaal arts-consulent, ouderengeneeskundige, artsen
M&G), vertegenwoordigers van referentielaboratoria en vertegenwoordigers van
diverse centra van het RIVM aanwezig.

A. Aanleiding OMT en doelstelling
Het OMT komt periodiek bij elkaar om de medisch-inhoudelijke stand van zaken
betreffende COVID-19 vast te stellen en te duiden, voor de opvolging van acties
en voor de beantwoording van vragen van de Nederlandse overheid.
Het OMT geeft vervolgadviezen over de effecten van de maatregelen die tot op
heden zijn ingesteld en over de versoepeling van maatregelen op grond van drie
pijlers zoals benoemd door het kabinet:
•
een acceptabele belastbaarheid van de zorg – ziekenhuizen moeten
kwalitatief goede zorg aan zowel COVID-19-patiënten als aan patiënten
binnen de reguliere zorg kunnen leveren;
•
het beschermen van kwetsbare mensen in de samenleving;
•
het zicht houden op en het inzicht hebben in de verspreiding van het virus.
Op 11 januari 2022 heb ik de adviesaanvraag ontvangen waarin u het OMT
namens het kabinet vraagt te adviseren over een aantal vraagstukken.
Hieronder volgen een samenvatting van de situatie en de adviezen van het OMT.

Ons kenmerk
0003/2022 LCI/JvD/at/mdv/rj
Behandeld door
LCI
T (030) 274 7000
F (030) 274 4455
lci@rivm.nl

B. Actuele situatie
Verloop van de epidemie

Het OMT is geïnformeerd over het verloop van de COVID-19-epidemie, de
resultaten van de monitoring van de opkomst van de omikronvariant, en de
resultaten van de modellering.

Datum
13 januari 2022
Ons kenmerk
0003/2022 LCI/JvD/at/mdv/rj

Adviesaanvraag VWS:
Wat is het algemene beeld van de epidemiologische situatie en de ontwikkeling
van de R? Wat is uw verwachting voor de komende weken, voor de belasting van
de gehele zorgketen (inclusief eerstelijnszorg en langdurige zorg), vooral m.b.t.
de ontwikkelingen van de variant omikron, de voortgang van de
boostercampagne en wat er inmiddels bekend is over besmettelijkheid, immuun
escape en ziekmakend vermogen? Is het, in verband met mogelijk andere
eigenschappen van omikron, opportuun om communicatie over symptomen en
gebruik zelftesten aan te passen? Is er aanvullende informatie bekend over de
mate van transmissie door met omikron besmette personen: onder
gevaccineerden, onder gevaccineerden met booster, onder niet-gevaccineerden
(al dan niet hersteld).
Epidemiologische situatie
Afgelopen week (4 t/m 11 januari 2022) werden 201.536 positieve coronatesten
gemeld bij het RIVM. Dat is een stijging van 77% vergeleken met vorige week, en
telt op tot 1.147/100.000 (range van 630 tot 2.083). Nog niet eerder zagen we
zulke grote aantallen gemelde besmettingen in een week tijd. In alle regio’s
stijgen de meldingen.
De hoogste aantallen meldingen per 100.000 inwoners waren afgelopen week te
zien bij de 18- tot en met 29-jarigen. Het aantal besmettingen was absoluut,
maar ook per 100.000 inwoners het hoogst voor de leeftijdsgroep 18-24 jaar:
afgelopen week verdrievoudigde het aantal meldingen per 100.000 inwoners
onder 18- tot en met 24-jarigen vergeleken met vorige week. Onder 13- tot en
met 17-jarigen en 25- tot en met 29-jarigen verdubbelde het aantal meldingen
per 100.000 inwoners in een week. Bij mensen boven de 60 jaar is weinig tot
geen stijging zichtbaar in de meldingen.
Het aantal mensen met een herinfectie – mensen die opnieuw besmet raken
2 maanden of langer na de vorige besmetting – stijgt. Vanaf de zomer tot medio
december 2021 betrof gemiddeld 3% van de meldingen een herinfectie. Met de
toename van de omikronvariant stijgt het aandeel herinfecties sterk. In week 51
was er bij 5% sprake van een herinfectie; een week later was dit 8%. In de
eerste week van dit jaar (3 t/m 9 januari) steeg dit percentage door tot 13%.
Bijna 590.000 mensen lieten zich afgelopen kalenderweek testen bij de GGD,
66% meer dan de week ervoor. Het percentage positieve testen was 34,2%,
vergeleken met 30,8% in de week ervoor. Ongeveer 23% van de coronatesten en
53% van alle positieve coronatesten bij de GGD is verricht na een bekende
positieve zelftest.
Het aantal opnames van patiënten met COVID-19 in het ziekenhuis en op de
intensive care daalde, al vlakt de daling af. Dit past bij het beeld dat er in de
afgelopen periode relatief weinig ouderen positief testten, terwijl die een grotere
kans hebben om opgenomen te worden in het ziekenhuis. In de periode 3 t/m 9
januari werden 873 mensen opgenomen (de week daarvoor 1.046) op de
Pagina 2 van 10

verpleegafdeling en 143 op de IC (de week daarvoor 171). Mensen die op dit
moment in het ziekenhuis worden opgenomen met COVID-19 kunnen met de
deltavariant of met de omikronvariant besmet zijn.
Update over de diverse virusvarianten
Het OMT is geïnformeerd over de huidige activiteiten om zicht te kunnen houden
op de aanwezigheid en opkomst van de omikronvariant in Nederland, inclusief de
laatste stand van zaken van de kiemsurveillance.

Datum
13 januari 2022
Ons kenmerk
0003/2022 LCI/JvD/at/mdv/rj

In de nationale kiemsurveillance zijn nu in totaal 76.838 monsters in de aselecte
steekproef gesequencet. De data voor week 52 (start 27 december) zijn nog aan
verandering onderhevig, omdat nog niet alle monsters verwerkt zijn. Vanaf week
47 (start 21 november) wordt de omikronvariant aangetroffen in de
kiemsurveillance. In week 51 had deze variant een aandeel van 28,7% en in
week 52 van 58,4%.
Er zijn drie GGD-teststraatlaboratoria (Saltro, Gelre ziekenhuis en Synlab) die
reeds gebruikmaakten van een PCR-test waarmee een aanwijzing verkregen kan
worden voor de aanwezigheid van de omikronvariant. De inzet van deze testen
biedt een dagelijkse monitoring van het aandeel omikronverdachte casus in deze
complete teststromen. Dagelijks wordt hiermee data van enkele duizenden
coronacasus verkregen. In deze monitoring door Synlab en Saltro was het
aandeel omikron op 10 januari respectievelijk 94,0% en 93,3%.
Kortom, het aandeel van de omikronvariant in de besmettingen in Nederland
bedraagt op dit moment vrijwel 100%.
Reproductiegetal, prognoses ziekenhuizen, IC en omikronvariant
De meest recente schatting van het reproductiegetal Rt, zoals berekend op basis
van de meldingen van positieve gevallen, is voor 27 december op basis van
Osirismeldingen: gemiddeld 1,26 (95%-interval 1,24-1,28) besmettingen per
geval. De schatting van het reproductiegetal op basis van het aantal nieuwe
ziekenhuisopnames per dag kent een aanzienlijk grotere onzekerheid, omdat ze
berekend wordt op veel geringere aantallen en dit reproductiegetal valt lager uit
voor 25 december; het is gemiddeld 0,95 (95%-interval 0,78-1,12).
Op basis van het aantal meldingen met positieve testen verwachten we voor de
komende week dat het aantal ziekenhuis- en IC-opnames stabiel blijft met
ongeveer 100 ziekenhuisopnames per dag en 20 IC-opnames per dag.
De simulaties met een transmissiemodel dat wekelijks gefit wordt op het aantal
waargenomen IC-opnames per dag, en waarin de beschikbare informatie over
vaccinaties (CIMS, GGD’en) en het geplande aantal boostervaccinaties, de
effectiviteit van vaccins, en de geschatte opbouw van immuniteit door
doorgemaakte infectie wordt meegenomen, geven eenzelfde prognose voor de
komende week: ze geven aan dat naar verwachting de bezetting van
ziekenhuizen en de IC met COVID-19-patiënten de komende week nog verder
daalt, maar daarna stabiliseert en weer gaat oplopen.
De relatieve toenamesnelheid van de omikronvariant ten opzichte van de
deltavariant in de kiemsurveillance wordt geschat op 0,21 per dag. De dag van
monsterafname waarop voor het eerst meer dan 50% van alle besmettingen door
de omikronvariant veroorzaakt werden in heel Nederland is geschat als 28
december.
Pagina 3 van 10

De snelle relatieve groei van de omikronvariant wordt grotendeels bereikt door
ontsnapping aan de immuniteit die is opgewekt door natuurlijke infectie of
vaccinatie, en deels door een hoger besmettend vermogen.

Datum
13 januari 2022
Ons kenmerk
0003/2022 LCI/JvD/at/mdv/rj

Er zijn verschillende scenario’s geëvalueerd voor vaccineffectiviteit tegen infectie
met omikronvariant en ernst van ziekte na infectie met een omikronvariant, en er
zijn verschillende scenario’s geëvalueerd voor de te bereiken boostervaccinatiegraad. In de meeste scenario’s lijkt, bij het vasthouden van de huidige
maatregelen, de hoogte van piekbezetting in ziekenhuizen lager uit te komen dan
de laatste piek begin december 2021. Het verder openen van onderwijs, de
contactberoepen en sport voor leeftijdsgroep tot 28 jaar geeft een piekbezetting
in de ziekenhuizen die in de scenario’s in orde van grootte rond de piek van begin
december 2021 valt.
In de minder gunstige scenario’s met een lagere boostervaccinatiegraad, of lagere
vaccineffectiviteit en een minder verlaagd percentage van infecties leidend tot
ziekenhuisopname, komt de piek in ziekenhuisbezetting hoger uit dan begin
december 2021. Het aantal infecties onder de bevolking is enkele malen hoger
dan het aantal infecties begin december 2021, en dit kan ondanks een gemiddeld
minder ernstig ziektebeeld bij de omikronvariant leiden tot een groot aantal
mensen in isolatie en quarantaine, veel meer dan in eerdere fases in deze
pandemie. Bijv. bij openen van onderwijs, sporten, contactberoepen en deels
detailhandel kan (los van druk op ziekenhuiszorg) het aantal infecties in de
bevolking naar schatting oplopen tot ruim 3-4 keer het aantal nu; dus – in orde
van grootte – tot circa 75.000 tot 100.000. Daarbij zullen dan circa 3 keer meer
personen in quarantaine gaan. Opgeteld en uitgaande van een ziekteduur en
quarantaineduur van gemiddeld 5 dagen zou dat tot een zeer hoog aantal
personen leiden die buiten het arbeidsproces vallen. Men moet zich op deze
situatie prepareren; voor opmerkingen betreffende quarantaineregels, zie
verderop.
Het teruggaan naar de avondlockdown geeft een grotere piekbezetting van de
ziekenhuizen en IC’s, in alle scenario’s die verkend zijn, dan de reëel beschikbare
capaciteit. Omdat veel eigenschappen van de omikronvariant nog (gedeeltelijk)
onbekend zijn, is de onzekerheid in deze prognoses groot. Als de kans op
ziekenhuisopname na een omikroninfectie veel lager blijkt dan bij een deltainfectie, als de kans op IC-opname na een ziekenhuisopname lager is, als de
ligduur korter is, en als de generatietijd korter is bij omikron- dan bij deltainfectie, dan vallen de uitkomsten gunstiger uit en is bovenstaande prognose te
pessimistisch. Andere onzekere factoren zijn de boostervaccinatiegraad en de
vaccineffectiviteit tegen infectie, ziekte en ziekenhuisopname bij de
omikronvariant. Als die tegenvallen dan komen de uitkomsten juist minder
gunstig uit. Een en ander is de reden dat het OMT wekelijks de balans opmaakt,
waarbij de informatie afkomstig uit landen die nu 1-2 weken op onze situatie
voorlopen nauwkeurig gevolgd en meegenomen wordt. Dergelijke informatie
betreft vooral het percentage personen met een omikroninfectie dat opgenomen
wordt in het ziekenhuis, doorgaat naar de IC, met anders dan vanwege omikron
opgenomen wordt, etc.

Pagina 4 van 10

C. Adviezen
Adviesaanvraag VWS:
Maatregelen
In de kamerbrief van 18 december jl. heeft het Kabinet aangegeven dat zij op 14
januari een besluit zal nemen over de brede lockdown en het geldende
maatregelenpakket.
In uw advies van 3 januari heeft u geadviseerd om, vanwege de vele
onzekerheden over de omikronvariant, die de komende weken duidelijk zullen
worden uit het beloop in de VK, Frankrijk en Denemarken, verdere
versoepelingen nog uit te stellen. U heeft aangegeven de situatie voor na 14
januari opnieuw te beschouwen. Mede met het oog op de grote sociaalmaatschappelijke effecten van de huidige lockdown is één van de mogelijke
maatregelenpakketten om vanaf 15 januari terug te keren naar de
avondlockdown, die tot 19 december 2021 gold (sectoren overwegend gesloten
tussen 17:00-05:00, m.u.v. specifieke sectoren). Hiermee wordt (beperkt) ruimte
geboden voor sport, onderwijs (mbo & ho), kunst- en cultuur, de detailhandel,
horeca en dienstverlening.
Kunt u aangeven welke risico’s samenhangen met deze versoepelingen bij de
huidige epidemiologische situatie, welke aanvullende mitigerende maatregelen
genomen kunnen worden bij openstelling van verschillende sectoren en hoe de
modellering van het verloop van de epidemie eruit ziet? En kunt u hierbij
reflecteren op de effectiviteit van CTB in het licht de omikronvariant?
Mondneusmaskers in de openbare ruimte
Voorts heeft u in het 137e OMT-advies geadviseerd over de bredere toepassing
van mondneusmaskers in de samenleving. Kan het OMT aangeven hoe dit
samenhangt met de mitigerende maatregelen (1,5m, placering,
hygiënemaatregelen)?

Datum
13 januari 2022
Ons kenmerk
0003/2022 LCI/JvD/at/mdv/rj

Het is de afgelopen periode duidelijk geworden dat de omikronvariant de
dominante variant is in Nederland. De toename is vergelijkbaar met andere
landen zoals die in Denemarken en het Verenigd Koninkrijk. Uit modellering blijkt
dat momenteel niet uitgesloten kan worden dat de snelle verspreiding leidt tot
een hoge piek in ziekenhuisopnames; deze piek kan net zo hoog of zelfs hoger
worden dan in december 2021. Naast dit sombere scenario zijn er ook andere
uitkomsten mogelijk die minder belasting op de zorg leggen. Echter, er zijn nog
veel onzekerheden en dat maakt de keuze wat betreft ruimte voor versoepelingen
momenteel complex. Immers, overbelasting van de hele zorgketen behoort tot de
mogelijkheden, deels door toename van het patiëntenaanbod, deels door het
hoge aantal zorgverleners dat besmet kan worden of als contact van een besmet
persoon aangemerkt wordt en in quarantaine moet. Aan de andere kant is,
vanwege de maatregelen en de versnelde boostercampagne, een vertraging
opgetreden in het aantal besmettingen, waardoor nu meer ruimte is ontstaan in
verpleegafdelingen en de ziekenhuizen.
Het OMT heeft verschillende scenario’s besproken en kennisgenomen van de orde
van grootte van effecten in modellering van de verschillende scenario’s en
gevoeligheidsanalyses. Er is beperkte ruimte voor versoepelingen, waarbij het
volledig loslaten van de lockdownmaatregelen op epidemiologische gronden niet
wenselijk is. Het OMT adviseert een stapsgewijze versoepeling op geleide van de
ontwikkelingen van de epidemie, waarbij de stappen doorlopen kunnen worden
conform het stappenplan uit voorjaar 2021. Dit stappenplan was gebaseerd op
epidemiologische uitgangspunten van besmettingsrisico’s: contacten tussen
individuen zijn veiliger dan die tussen groepen, buiten veiliger dan binnen, lokaal
Pagina 5 van 10

minder risicovol dan nationaal, en – toegevoegd door de politiek – noodzakelijke
activiteiten worden voor recreatieve activiteiten gesteld. Een observatietijd van
minimaal 10 dagen is noodzakelijk na doorvoeren van een stap tussen de
opeenvolgende stappen om de effecten van de versoepelingen te monitoren, en
t.b.v. voortschrijdend inzicht over de aannames, op grond van internationale
gegevens. Het gebruik maken van het stappenplan biedt ook perspectief hoe en
in welke fase voor de verschillende onderdelen van de samenleving met
versoepelingen rekening kunnen houden. Naast stapsgewijze versoepeling per
sector of branche is een alternatieve aanpak om als volgende stap terug te gaan
van een totale naar (in tijd) een gedeeltelijke lockdown voor alle sectoren die dan
nog gesloten zijn, zoals eerder de avondlockdown. Deze verschillende modellen
van versoepelen zullen op volgende OMT’s worden besproken.

Datum
13 januari 2022
Ons kenmerk
0003/2022 LCI/JvD/at/mdv/rj

Het OMT komt nu tot het volgende advies voor de eerste stap in de versoepeling
van de huidige lockdownmaatregelen. Deze stap omvat het mogelijk maken van
activiteiten waarin de risico’s op individueel niveau beperkt zijn en bovendien,
verder verkleind kunnen worden door de toepassing van de basismaatregelen in
combinatie met specifieke aanvullende maatregelen (zoals uitbreiding
mondneusmaskers – zie verderop) en komt tot het volgende advies.
1. Openen van MBO, HBO en WO. Hierbij geldt dat er aandacht moet zijn voor
de maximale grootte van de groepen (bijv. max 75 personen), de toepassing
onder toezicht van de instellingen van(zelf)testen 2 keer per week (ofwel,
frequent preventief (zelf)testen), en het gebruik van medische
mondneusmaskers (zie verderop).
2. Openen van sporten, zowel binnen als buiten. In de binnenruimten voor
sporten worden medische mondmaskers gebruikt en de basismaatregelen
worden nauwgezet gevolgd in de periode buiten de sportactiviteit zelf.
Groepsactiviteiten binnen anders dan een teamsport (bijvoorbeeld
zaalhockey) worden vooralsnog afgeraden. Kleedkamers en kantine blijven
gesloten.
3. Openen contactberoepen. Zij kunnen hun werkzaamheden hervatten, met
gebruik van medische mondmaskers voor zowel de klanten als de
medewerkers.
4. Openen detailhandel. Winkels voor ‘op afspraak’ winkelen, met maximale
aantallen per winkel gebaseerd op vierkantemeterregels, strikte hygiëne en
mondneusmaskergebruik; naast het click-en-collect winkelen.
5. Maximale aantal bezoekers in de thuissituatie uitbreiden naar maximaal 4
personen (kinderen onder de 13 jaar worden hierin niet meegeteld);
beperking van 2 buiten loslaten.
Het OMT adviseert na het doorvoeren van versoepelingen een pauze in te lassen
om het effect ervan – en de nieuw beschikbare informatie m.b.t. omikron – te
kunnen volgen, alvorens tot verdere versoepelingen over te gaan.

Mondneusmasker in de publieke ruimte

In het vorige OMT-advies (Advies n.a.v. 137e OMT, 9 januari 2022) werd een
aanpassing van het beleid ten aanzien van mondneusmaskers bepleit. Naar
aanleiding van reacties – waarin nadere specificering werd gevraagd – hecht het
OMT eraan enkele aspecten van dit advies te verduidelijken.
Pagina 6 van 10

Het gebruik van een mondneusmasker is geïndiceerd om een persoonlijk
restrisico af te dekken nadat bronmaatregelen (thuisblijven bij klachten en testen,
triage) en collectieve maatregelen (1,5 m afstand houden, hand- en
hoesthygiëne, drukte vermijden, en ventilatie van binnenruimtes) zijn uitgevoerd.
Het dragen van een mondneusmasker is daarmee nadrukkelijk geen vervanging
van de genoemde bronmaatregelen en basisregels, maar bedoeld als een
aanvulling daarop die zorgt voor een risicovermindering in situaties als de
bronmaatregelen en basisregels niet optimaal zijn uit te voeren, zoals
bijvoorbeeld in het openbaar vervoer.

Datum
13 januari 2022
Ons kenmerk
0003/2022 LCI/JvD/at/mdv/rj

Een belangrijke aanvullende reden om nu terug te komen op dit
mondneusmaskergebruik is om in de nabije toekomst het gebruik van
mondneusmaskers te verbreden in het kader van een versoepelingsstrategie ten
tijde van de snelle verspreiding van de omikronvariant, omdat het een
risicoreductie teweegbrengt in situaties die nu nog als risicovol beoordeeld
worden. Daarmee wordt het ook mogelijk om de verandering van
mondneusmasker gebruik gefaseerd in te voeren, d.i. gekoppeld aan fase van
versoepeling.
Met betrekking tot het gebruik van mondneusmaskers gelden dan tenminste 2
overwegingen: het type mondneusmasker, en de situatie waarin ervan gebruik
wordt gemaakt. Deze adviezen zijn in lijn met internationale adviezen zoals
vanuit de WHO.
Ten aanzien van het type mondneusmasker komt het OMT tot het advies om het
gebruik van niet-medische mondneusmaskers te ontmoedigen en over te gaan tot
uitsluitend medische mondneusmaskers. Een belangrijke reden tot deze
verandering is dat niet-medische mondneusmaskers niet gestandaardiseerd zijn,
soms zelf uit stof vervaardigd, en van wisselende kwaliteit en onzekere
effectiviteit om een coronadruppelinfectie te voorkomen. Als mondneusmaskers
toegepast gaan worden om risicoreductie te bewerkstelligen in situaties die als
mogelijk risicovol gezien worden zonder maskergebruik, is het gewenst van
gestandaardiseerde mondneusmaskers gebruik te maken.
De medische mondneusmaskers zijn gestandaardiseerd, dat wil zeggen dat ze
moeten voldoen aan een NEN-EN norm; het betreft de chirurgische
mondneusmaskers van type I, type II, en type IIR. Type I wordt niet toegepast in
situaties waarin infecties voorkomen moeten worden, type II wel. Een variant
hiervan, type IIR, biedt extra bescherming tegen extern spatten van druppels,
aangezien deze niet vochtdoorlatend is.
Daarnaast zijn er adembeschermingsmaskers die voldoen aan een andere NENEN norm; hiervan kennen we eveneens drie typen, t.w. FFP1, FFP2 en FFP3. Het
eerste type heeft een efficiëntie van minimaal circa 80% tegen partikels zoals
druppels die door de lucht verspreid worden; het tweede een circa 94%
efficiëntie; het derde type kent een nog hogere efficiëntie, maar wordt eigenlijk
uitsluitend gebruikt om chemische expositie te voorkomen, bijv. bij werken met
toxische stoffen en cytostatica. FFP-maskers met een ventiel beschermen de
drager, maar voorkomen onvoldoende de uitscheiding van (infectieuze) druppels
van de drager naar de omgeving.
In de praktijk gaat het bij preventief maskergebruik in de context van corona om
chirurgische mondneusmaskers van type II en type IIR, en adembeschermingsPagina 7 van 10

maskers van type FFP2. Het laatste type wordt in het bijzonder geadviseerd bij
aerosolvormende handelingen in de zorg, zoals bijv. reanimatie, intubatie,
optiflow, en handelingen aan het tracheostoma zoals uitzuiging.
Het OMT adviseert om in de publieke binnen- en buitenruimtes gebruik te maken
van chirurgische mondneusmaskers, waarbij de basisbescherming wordt gegeven
door een type II-mondneusmasker; desgewenst kan gebruik gemaakt worden van
type IIR. Er is geen bezwaar als iemand een FFP2-masker wil gebruiken, maar
daar zijn wel nadelen aan verbonden wat betreft draagcomfort. Met name bij
langdurig gebruik (meer dan enkele uren) kunnen klachten optreden zoals
hoofdpijn, vermoeidheid, en soms benauwdheid en kortademigheid. Gebruik van
een FFP2-masker wordt afgeraden bij personen met een longaandoening en
zwangeren omdat het kan leiden tot benauwdheid.

Datum
13 januari 2022
Ons kenmerk
0003/2022 LCI/JvD/at/mdv/rj

Gebruik van mondneusmaskers moet ingebed zijn in handhygiëne, juiste wijze
van opdoen, zo goed mogelijke aansluiting aan het gelaat om lekstroom te
voorkomen of laag te houden, een gebruiksduur van niet langer dan 3 uur (dat
betekent: elke 3 uur vervanging) en juiste wijze van afnemen. De beperkte
cumulatieve draagduur komt omdat de werking ervan evenredig zal teruglopen
naarmate het masker meer verzadigd raakt met ademvocht. De maskers zijn niet
bedoeld voor herhaald gebruik, waarbij het masker tussendoor in broekzak of
handtasje wordt opgeborgen. Daarbij bestaat het risico op contaminatie van hand
en de broekzak of tasje, die daarna als bron van besmetting zouden kunnen
dienen.
De kans is groot dat een mondneusmasker van FFP2 sneller afgedaan wordt als
het draagcomfort minder goed is; conform het WHO-advies is een goed gedragen
chirurgisch medische masker type II of IIR bij langdurig gebruik daarom zeer
effectief.
Ten aanzien van de situatie waarin van mondneusmaskers gebruik gemaakt
wordt, zoals openbaar vervoer, stelt het OMT voor deze als volgt uit te breiden:
•

In publieke binnenruimtes waar meerdere mensen van verschillende
huishoudens en met wisselende samenstelling elkaar treffen of bijeenkomen,
dient iedereen vanaf 13 jaar een medisch mondneusmasker te dragen. Het
gaat hierbij om een uitbreiding van het mondneusmakergebruik waarbij ook
als iemand zit continu maskergebruik wordt geadviseerd. Dit met de
uitzondering uiteraard voor als iemand zittend eet/drinkt. De
mondneusmaskers moeten dan wel elke 3 uur worden gewisseld voor een
nieuwe. Het gaat hierbij om de volgende situaties:
o onderwijs: bij universiteit, HBO en MBO bij onderwijs in grotere groepen,
in de gangen en ook bij colleges, maar niet bij deelname aan een kleine
werkgroep met vaste samenstelling zittend op 1,5 meter afstand met
adequate ventilatie volgens het bouwbesluit; NB. Dit advies geldt niet
voor primair en secundair onderwijs, waar mondneusmaskers alleen in
gangen en dergelijke toegepast worden;
o bij evenementen: binnen, in de gangen en zittend;
o horeca: medewerkers altijd, gasten enkel in de gangen, toiletruimtes;
o culturele instellingen: in de gangen, toiletruimtes, en zittend;
o bedrijven en kantoorruimtes: in de gangen en bij bijv. het koffieapparaat,
en zittend met veel personen in matig geventileerde ruimte; niet bij een
vaste bezetting met in acht nemen van 1,5 meter onderlinge afstand en
waar de ventilatie volgens de bouwnorm is;
Pagina 8 van 10

binnensportruimten: in gangen, toiletruimte, en als toeschouwer, behalve
als je sport.
Het gaat hierbij om een uitbreiding van situaties, waarbij continu
maskergebruik wordt geadviseerd tenzij hierboven aangegeven, in bepaalde
situaties dus ook wanneer iemand zit, met de uitzondering uiteraard voor als
iemand zittend eet/drinkt. De mondneusmaskers moeten elke 3 uur worden
gewisseld voor een nieuwe. De uitbreiding naar evenementen, horeca en
culturele instellingen kunnen gaan spelen in een volgende fase van
versoepeling.
o

•

Datum
13 januari 2022
Ons kenmerk
0003/2022 LCI/JvD/at/mdv/rj

In drukke publieke buitenruimtes waar 1,5 meter afstand niet gegarandeerd
kan worden, dient iedereen een medisch mondneusmasker te dragen. Te
denken valt aan:
o drukke winkelstraten;
o tijdens sportevenementen;
o tijdens demonstraties;
o op drukke markten.

Voor kwetsbare personen geldt het advies om een chirurgisch mondneusmasker
van minimaal type IIR te dragen; de contacten van de kwetsbare kunnen een
type II mondneusmasker dragen. Daarnaast kan voor deze groep een FFP2masker overwogen worden als de persoon zich daarbij prettiger voelt, al zijn daar
– zoals boven vermeld – ook draagcomfort-nadelen aan verbonden. Het advies
voor kwetsbaren is vooral ook om de verblijfsduur in dergelijke situaties liever
zoveel mogelijk te beperken, maar in elk geval niet langer dan de geadviseerde
draagduur in de productspecificaties van het masker (meestal rond de 3 uur).

Quarantaineadviezen

Adviesaanvraag VWS:
De huidige quarantaine adviezen dragen bij aan hoog verzuim. In verschillende
sectoren zoals de zorg, politie en brandweer kan dit invloed hebben op de
continuïteit van dienstverlening.
Kan het OMT reflecteren op de huidige quarantaineregels en bezien of er
versoepelingen mogelijk zijn? En kan daarbij onderscheid gemaakt worden tussen
mensen met en zonder boostervaccinatie? Kan het OMT daarnaast aangeven of
andere mitigerende maatregelen mogelijk zijn?
Kan het OMT hierbij ook de situatie in de ons omringende landen betrekken?
Het OMT heeft het huidige beleid en de huidige adviezen besproken. Het huidige
quarantainebeleid is als volgt: huishoudcontacten (categorie 1-contacten) én
overige nauwe contacten (categorie 2-contacten) gaan 10 dagen in quarantaine.
De quarantaine kan worden verkort als een test bij de GGD afgenomen 5 dagen
na de laatste blootstelling negatief is. Gedurende de gehele 10 dagen dient het
contact alert te zijn op klachten en dan te testen (zelftest of GGD), afstand te
houden, grote groepen en contact met kwetsbare personen te vermijden.
Personen die in de afgelopen 8 weken corona hebben doorgemaakt hoeven niet in
quarantaine en te testen, tenzij ze klachten ontwikkelen.
Doordat er nu veel infecties te verwachten zijn met de omikronvariant, zijn er
veel mensen in isolatie en veel van hun contacten in quarantaine. Bij
versoepelingen van het huidige maatregelenpakket kan de infectiedruk snel
stijgen. Bij een oplopende infectiedruk kan hierdoor een ontwrichtend effect van
de quarantainemaatregel op de samenleving ontstaan: kinderen kunnen niet naar
school en werknemers kunnen niet buitenshuis werken. Daartegenover kan ook
Pagina 9 van 10

versoepelen van de quarantaineadviezen weer leiden tot nog verder oplopende
infectiedruk. Dit vereist een zorgvuldige afweging. Het versoepelen van de
quarantaineadviezen komt tegemoet aan de noodzaak voor continuïteit van
dienstverlening in specifieke sectoren zoals politie, brandweer en zorg.

Datum
13 januari 2022
Ons kenmerk
0003/2022 LCI/JvD/at/mdv/rj

In de context van de verwachte aanzienlijke toename van het aantal
besmettingen in Nederland door de omikronvariant en het reële risico op
ontwrichtende effecten in de maatschappij door grote aantallen mensen die
tegelijk in quarantaine zijn, adviseert het OMT om de komende 3 maanden
aangepaste quarantaineregels te laten gelden:
•
Personen die in de afgelopen 8 weken corona hebben doorgemaakt hoeven
niet in quarantaine (oftewel: dit is huidig beleid en wordt niet gewijzigd).
•
Personen die een recente omikroninfectie hebben gehad (pragmatisch wordt
hier de grens van 1 januari 2022 aangehouden) of die een booster na een
eerdere vaccinatiereeks hebben gehad hoeven niet in quarantaine.
•
Personen die onmisbaar zijn voor hun werk (behorend tot cruciale c.q. vitale
beroepen; ter beoordeling politiek), ook als zij niet aan bovenstaande 2
criteria voldoen, kunnen met behulp van dagelijkse zelftesten, gevolgd door
een test op dag 5 bij de GGD en aanvullende voorzorgen (mondneusmaskers)
naar hun werk. Het OMT benadrukt dat dit uitzonderlijke situaties betreft
waarin de werkgever en personeelsvertegenwoordiging, bijgestaan door diens
arbodienst deze uitzonderingen kunnen toepassen. Ten aanzien van
zorgmedewerkers wordt door de FMS een aangepast protocol ontwikkeld,
omdat bij contacten met kwetsbare patiënten andere adviezen kunnen
gelden.
In het licht van de verwachte toename van besmettingen adviseert het OMT om
de reeds bestaande plannen voor bedrijfscontinuïteit te activeren.
Voorgestelde quarantaineregels kunnen ook in andere sectoren dan de nu
aangewezen cruciale c.q. vitale beroepen spelen. Men dient zich te realiseren dat
het advies uitsluitend betrekking heeft op het mogelijk maken van werken (op
werklocatie), en dat het niet de bedoeling is om tevens buiten het werk naar
buiten te gaan (voor sporten etc.). Tevens geldt nog onverminderd het adagium:
werk zoveel mogelijk thuis! Dit maakt dat aanpassing van de quarantaineregels
de facto geldt voor een beperkte groep uit de cruciale c.q. vitale beroepen.
Het RIVM zal samen met GGD GHOR zo spoedig mogelijk alle informatiematerialen aanpassen, dit zal 1 tot 2 weken duren.
Tot een nadere mondelinge toelichting ben ik gaarne bereid.
Hoogachtend,

Prof. dr. J.T. van Dissel
Directeur CIb

Pagina 10 van 10