Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2535
Vragen van de leden Rudmer Heerema, De Boer en Visser (allen VVD) aan
de Minister en Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu over de
adviesaanvraag dienstregeling 2017 en de diverse nieuwsberichten over de te
verwachten chaos in het (openbaar) vervoer in Noord-Kennemerland vanaf
april 2016 (ingezonden 14 april 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Dijksma (Infrastructuur en Milieu) (ontvangen
18 mei 2016)
Vraag 1
Bent u bekend met de adviesaanvraag dienstregeling 2017 en haar bijlage?
Antwoord 1
Ja, ik ben bekend met deze adviesaanvraag van NS aan de consumentenorganisaties in het Locov. Deze is onderdeel van het reguliere jaarlijkse proces
rond de dienstregeling. De adviesaanvraag en de adviezen zijn (belangrijke)
tussenstappen op weg naar de nieuwe dienstregeling.
Inmiddels heeft NS besloten in de dienstregeling 2017 een aantal adviezen
met betrekking tot Noord-Holland over te nemen in de capaciteitsaanvraag
(zie antwoord 2).
Vraag 2
Wat betekent de terugkeer naar de situatie van 2015 en voorgaande jaren op
het traject Alkmaar – Haarlem – Den Haag voor de reistijd op dit traject, tegen
de achtergrond dat in 2015 strakkere overstaptijden en minder stationstops
zijn ingevoerd waardoor toen tijdwinst werd geboekt en tegen de achtergrond
dat in het advies nu is opgenomen terug te gaan naar de reistijd van 2015 en
extra te stoppen op de stations van Heiloo en Castricum? Wat betekent dit
voor de ingezette verbetering van de deur-tot-deurreis?
Antwoord 2
In de dienstregeling 2016 heeft NS in de spitsuren een snelle verbinding
gecreëerd tussen Alkmaar – Beverwijk – en Haarlem. Dat betekent dat voor
deze bestemmingen reistijdwinst geboekt is. Tegelijkertijd is in de dienstregeling 2016 de eerder bestaande IC-verbinding vanuit Heiloo en Castricum naar
Haarlem vervallen; voor deze bestemmingen betekende dat een verlenging
van de reistijd.
In 2016 was het voor NS niet mogelijk om, hoewel gewenst vanuit de regio,
de spitsintercity’s te laten halteren op Heiloo en Castricum zonder de

ah-tk-20152016-2535
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

overstap in Haarlem te verslechteren. In de dienstregeling 2017 kan NS de
brede wens (van consumentenorganisaties, overheden en andere regionale
partijen) voor haltering van de spitsintercity’s op Heiloo en Castricum wel
inwilligen zonder dat de overstap in Haarlem verslechtert. Het betekent voor
reizen vanaf Heiloo en Castricum naar Haarlem een reistijdverbetering van ca.
tien minuten in de spitsuren, maar voor reizen vanaf Alkmaar (en vanaf
andere stations in de regio zoals Heerhugowaard) een reistijdverlenging van
enkele minuten.
Het streven naar verbetering van de deur-tot-deurreis blijft voor mij en voor
NS onverkort van kracht. Om de aansluitingen in het OV verder te verbeteren
stemt NS de dienstregeling af met andere OV-partijen.
Vraag 3
Op welke manier maakt u mogelijk dat er wel op de stations in Heiloo en
Castricum gestopt kan worden, maar de reistijd niet meteen met twintig
procent toeneemt? Bent u bijvoorbeeld bereid om aan NS te vragen of de
aansluiting van de intercity Alkmaar – Haarlem op de intercity Haarlem – Den
Haag kan worden verbeterd door de vertrektijd in Alkmaar bijvoorbeeld twee
minuten te vervroegen? Zo nee, waarom niet? Kunt u aangeven hoe de
reistijdverdeling eruit komt te zien indien de adviesaanvraag dienstregeling
2017 wordt opgevolgd? Vindt u deze uitkomsten passen in de ambitie om de
reiziger op 1, 2 en 3 te zetten?
Antwoord 3
De dienstregeling is de verantwoordelijkheid en deskundigheid van NS. De
concessie schrijft voor dat NS zo goed mogelijk moet inspelen op de wensen
van de reizigers. Maar NS moet bijna altijd keuzes maken die voor de ene
groep reizigers beter uitvallen dan voor de andere. De concessie bevat geen
voorschriften over vertrektijden of reistijdverdeling. Dit is om NS de ruimte te
geven de dienstregelingspuzzel voor het hele land zo goed mogelijk te
leggen.
Via de OV- en Spoortafels en via regelmatige bilaterale overleggen is NS
goed op de hoogte van alle regionale wensen. Op basis daarvan optimaliseert NS elk jaar de dienstregeling, waarbij het helaas meestal niet mogelijk
blijkt om alle wensen tegelijk te honoreren.
Zie verder antwoord 2.
Vraag 4
Kunt u uitleggen waarom er groot onderhoud aan de Velsertunnel wordt
uitgevoerd terwijl er te weinig treinstellen voor Noord-Kennemerland
beschikbaar zijn? Vindt u dit wenselijk mede gelet op de ambities om de
deur-tot-deurreis te verbeteren?
Antwoord 4
Rijkswaterstaat voert groot onderhoud aan de Velsertunnel uit omdat dit
noodzakelijk is om de bereikbaarheid van onder meer Noord-Kennemerland
te borgen. Om werkzaamheden te verrichten is tijdelijke overlast helaas
onvermijdelijk. (Spoor)wegbeheerders en vervoerders kijken bij buitendienststellingen over de modaliteitsgrenzen heen, door afstemming van werkzaamheden en zo mogelijk ook door de reizigers een zo goed mogelijk alternatief
van deur tot deur te bieden.
Er is bij grote werkzaamheden nauw contact tussen Rijkswaterstaat, ProRail
en NS. Zij betrekken de decentrale overheden en hun vervoerders hier
intensief bij. Zo is er een bestuurlijk platform bereikbaarheid metropoolregio
Amsterdam, waarin alle betrokken partijen (vervoerders, beheerders,
overheden) samenwerken en proberen gezamenlijk de negatieve effecten van
de werkzaamheden aan de Velsertunnel zoveel mogelijk te reduceren.
In het geval van de Velsertunnel heeft Rijkswaterstaat al in 2014 samen met
de provincie Noord-Holland, betrokken gemeenten, het samenwerkingsverband IJmond Bereikbaar, Connexxion, de transportsector en ondernemers in
de regio het Bereikbaarheidsplan renovatie Velsertunnel opgesteld1. Dit plan

1

Zie: Bereikbaarheidsplan renovatie Velsertunnel, juni 2014, https://
staticresources.rijkswaterstaat.nl/binaries/
Bereikbaarheidsplan%20renovatie%20Velsertunnel_tcm21–30980.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

bevat een samenhangend pakket van maatregelen die samen het grootste
deel van de hinder tijdens de werkzaamheden aanpakken. Het gaat om
maatregelen als:
– Omleidingsroutes over de weg (via de Wijkertunnel en zo nodig via de
Coentunnels)
– Een extra pont voor fietsverkeer
– Een spitsshuttlebus vanaf station Beverwijk
– Ruimere mogelijkheden voor de transportsector om bij de planning van
routes rekening te houden met de situatie op de weg
– Proactieve en tijdige (reis)informatie
– Aanpassing van de routes van twee busverbindingen die het Noordzeekanaal kruisen
Bij de renovatie van de Velsertunnel is er ook tijdig en constructief samengewerkt tussen Rijkswaterstaat en NS. NS heeft toegezegd vanaf de start van de
dienstregeling 2016 (per december 2015) te monitoren wat de bezetting is van
de treinen tussen Beverwijk en Haarlem. Kort voor de afsluiting van de
Velsertunnel heeft NS op basis van feitelijke reizigersaantallen en ramingen
geconcludeerd dat er met de getroffen maatregelen uit het Bereikbaarheidsplan, ook in de spitsuren, voldoende capaciteit beschikbaar is om een
eventuele groeiende vraag als gevolg van de afsluiting van de Velsertunnel te
kunnen opvangen.
De tunnel is vanaf 16 april afgesloten. Het is nog te vroeg om te zeggen in
welke mate de vraag naar treinvervoer gegroeid is en of dit op de Kennemerlijn leidt tot treinen die onvoldoende capaciteit hebben. NS heeft op dit
moment geen signalen dat dit laatste feitelijk het geval zou zijn. NS monitort
de ontwikkeling nauwkeurig en zal waar nodig de inzet van materieel
opnieuw bezien.
Vraag 5
Verwacht u een chaos in het openbaar vervoer in Noord-Kennemerland
vanwege het feit dat er te weinig treinstellen beschikbaar zijn in combinatie
met het feit dat het alternatief om per auto te gaan zeer beperkt is vanwege
diverse weg- en spoorwerkzaamheden in de provincie Noord-Holland? Zo
nee, waarom niet? Zo ja, welke maatregelen worden er genomen om deze
chaos tegen te gaan? Welke afspraken zijn er gemaakt om te voorkomen dat
een belangrijke woon/werkregio niet meer bereikbaar is?
Antwoord 5
Nee, dat verwacht ik niet, gelet op de gedegen voorbereiding en maatregelen,
maar NS blijft dit monitoren (zie antwoord 4).
Vraag 6
Deelt u de zorg over de bereikbaarheid van de provincie Noord-Holland met
alle huidige en voorgenomen weg- en spoorwerkzaamheden? Zo nee,
waarom niet? Welke maatregelen zijn er genomen nu onder andere de
Velsertunnel per 16 april 2016 voor negen maanden dicht gaat voor groot
onderhoud en ook andere (weg-)werkzaamheden rondom Amsterdam in het
kader van het project Openbaar Vervoer Schiphol – Amsterdam – Almere –
Lelystad (OV SAAL), alsook de implementatie van het project Zuidasdok
plaatsvinden om de bereikbaarheid van de belangrijke economische regio
Amsterdam te garanderen? Deelt u de mening dat deze regio nu en in de
toekomst, ondanks alle noodzakelijke werkzaamheden, bereikbaar moet zijn,
juist vanwege de economische betekenis voor de Nederlandse economie? Zo
ja, welke maatregelen zijn er reeds getroffen, hoe monitort u de bereikbaarheid en bent u bereid om aanvullende maatregelen te verkennen en te
treffen?
Antwoord 6
De bereikbaarheid van de regio Amsterdam/Schiphol moet, vanwege de grote
betekenis voor de Nederlandse economie, zo goed mogelijk zijn. Dit geldt ook
in perioden dat er werkzaamheden plaatsvinden om die bereikbaarheid
structureel te verbeteren. Er is veel aandacht voor de bereikbaarheid en er
wordt bij voorgenomen werkzaamheden intensief afgestemd tussen de
modaliteiten. Met betrekking tot de Velsertunnel heeft Rijkswaterstaat in
overleg met de omgeving, onder meer de provincie, een Bereikbaarheidsplan
opgesteld en uitgevoerd (zie antwoord 4).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

Vraag 7
Waarom is besloten om 40 intercity’s minder per dag op de Kennemerlijn in
te zetten, met uitzondering van enkele treinen tijdens de spits die dan ook
maar één kant op rijden? Hoeveel zitplaatsen zijn er hierdoor minder in de
spits?
Antwoord 7
NS heeft dit besluit genomen (en uitvoerig toegelicht aan en besproken met
de regio en met consumentenorganisaties) omdat er sprake was van
overcapaciteit. Veel treinen waren niet goed bezet. Dat is niet efficiënt: het
leidt tot onnodige kosten en de betreffende capaciteit kan elders nuttiger
gebruikt worden.
Overigens is in de dienstregeling 2016 de vervoerscapaciteit in de spitsuren
in de spitsrichting ten opzichte van 2015 juist licht gestegen door de inzet van
Intercity’s.
Vraag 8
Kunt u uitleggen op welke wijze werkzaamheden nu en de komende negen
jaar aan het spoor en weg worden afgestemd, gelet op alle werkzaamheden
die voortkomen uit de projecten OV SAAL, Velsertunnel en Zuidasdok? In
hoeverre wordt hierbij ook de capaciteit en doorstroming van het onderliggend wegennetwerk en (regionaal/lokaal) openbaar vervoer betrokken? Welke
afspraken zijn er gemaakt met bedrijven, overheden en vervoerders ten
behoeve van de bereikbaarheid van Noord-Holland, gelet op de grote
economische meerwaarde van deze provincie voor de Nederlandse economie? Wordt hierbij rekening gehouden met de consequenties voor het
personenvervoer (auto en openbaar vervoer), maar ook het goederenvervoer?
Zo ja, op welke wijze? Zijn er voor het vervoer van gevaarlijke stoffen
voldoende alternatieven beschikbaar?
Antwoord 8
Bij het ontwerpen van een dienstregeling toetst NS of deze maakbaar is op
de beschikbare infrastructuur. Bij het verdelen van de capaciteit houdt ProRail
zo veel mogelijk rekening met te verwachten grote werkzaamheden (bijvoorbeeld OV-SAAL en Zuidasdok), grote evenementen en bijzondere vervoervragen. ProRail voert hiertoe overleg met wegbeheerders op regionaal en
landelijk niveau en met personen- en goederenvervoerders.
Er is veel aandacht voor de bereikbaarheid en er wordt intensief afgestemd
tussen de modaliteiten. Dit heeft voor de renovatie van de Velsertunnel onder
meer geresulteerd in een Bereikbaarheidsplan dat inmiddels is uitgevoerd (zie
antwoord 4).
Vraag 9
Is onderzocht wat de economische impact is van de opeenstapeling van alle
weg- en spoorwerkzaamheden in combinatie met de voornemens van NS en
andere vervoerders door het ontstaan van langere files door werkzaamheden
en overvolle treinen? Zo ja, wat zijn de uitkomsten? Is onderzoek verricht naar
de toegenomen kans op vertragingen en overvolle treinen? Welke maatregelen worden hiertegen getroffen?
Antwoord 9
Nee, dit is niet onderzocht of gekwantificeerd. Alle werkzaamheden worden
juist uitgevoerd om de bereikbaarheid op peil te houden of structureel te
verbeteren.
Vraag 10
In hoeverre wordt in de nieuwe dienstregeling rekening gehouden met
eventuele vertragingen door alle huidige en voorgenomen weg- en spoorwerkzaamheden? Indien daarmee weinig rekening is gehouden, waarom is
dat dan het geval en bent u bereid om hier alsnog naar te lijken?
Antwoord 10
Zie antwoord 8.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4