Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 000 X

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2015

nR. 106

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 30 juli 2015
De vaste commissie voor Defensie en de vaste commissie voor Koninkrijksrelaties hebben op 11 juni 2015 overleg gevoerd met Minister
Hennis-Plasschaert van Defensie over:
– de brief van de Minister van Defensie d.d. 18 december 2014
inzake Aanbieding van het Jaarplan 2015 van de Kustwacht
voor het Koninkrijk der Nederlanden in het Caribisch gebied
(Kamerstuk 34 000 X, nr. 63);
– de brief van de Minister van Defensie d.d. 23 februari 2015
inzake Antwoorden op vragen van de commissie over het
Jaarplan 2015 van de Kustwacht voor het Koninkrijk der
Nederlanden in het Caribisch gebied (Kamerstuk 34 000 X,
nr. 67);
– de brief van de Minister van Defensie d.d. 20 mei 2015 inzake
Jaarverslag 2014 Kustwacht voor het Koninkrijk der Nederlanden in het Caribisch gebied (Kamerstuk 34 000 X, nr. 91);
– de brief van de Minister van Defensie d.d. 8 juni 2015 inzake
Beantwoording vragen commissie over het Jaarverslag 2014
van de Kustwacht voor het Koninkrijk der Nederlanden in het
Caribisch gebied (Kamerstuk 34 000 X, nr. 91) (Kamerstuk
34 000 X, NR. 102).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Defensie,
Ten Broeke
De voorzitter van de vaste commissie voor Koninkrijksrelaties,
Recourt
De griffier van de vaste commissie voor Defensie,
Van Leiden

kst-34000-X-106
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 X, nr. 106

1

Voorzitter: Ten Broeke
Griffier: Mittendorff
Aanwezig zijn zes leden der Kamer, te weten: Ten Broeke, Vuijk, Knops,
Eijsink, De Roon, Hachchi
en Minister Hennis-Plasschaert van Defensie, die vergezeld is van enkele
ambtenaren van haar ministerie.
Aanvang 13.00 uur.
De voorzitter: Goedemiddag. Ik heb met de leden van de Kamer
afgesproken in eerste termijn een spreektijd te hanteren van zes minuten
met een gelimiteerd aantal interrupties.
De heer Vuijk (VVD): Voorzitter. Een tikkende tijdbom aan de grens van
ons Koninkrijk, zo noemde collega Ten Broeke Venezuela in het algemeen
overleg vorige week. De VVD vraagt indringend aandacht voor de
verslechterende situatie in ons grootste buurland op slechts 27 kilometer
van Aruba. Wij hebben daar te maken met economische problemen,
politieke problemen, dubieuze politieke vrienden en meer en meer invloed
van Rusland en China. De kwestie-Carvajal leidde vorig jaar tot het
opstomen van oorlogsschepen naar ons Koninkrijk en dreigende taal van
president Maduro. Ook in het Jaarverslag van de MIVD wordt de
verslechterende situatie van Venezuela genoemd.
Wat is de rol van de Kustwacht als de situatie in Venezuela verslechtert en
de spanning onverhoopt verder oploopt? Defensie is permanent in het
Caribisch gebied aanwezig met een stationsschip, de Zr.Ms. Pelikaan, een
compagnie mariniers op Aruba, de roulerende compagnie van het
Commando Landstrijdkrachten op Curaçao, een detachement mariniers
op Sint-Maarten, twee bootpelotons en de brigade van de Koninklijke
Marechaussee, zo lezen wij. Is dat voldoende? In hoeverre is dat
voldoende om Venezuela af te schrikken en af te doen zien van heilloze
militaire avonturen?
De VVD vraagt ook aandacht voor de vluchtelingenproblematiek. Er zijn
aanwijzingen dat dat probleem toeneemt. De Minister schrijft in antwoord
op vragen dat het grootste deel van de aangehouden illegalen op Aruba
uit Venezuela komt. Is de Kustwacht voldoende toegerust om een
stijgende illegale toestroom van vreemdelingen tegen te gaan? Of moet
dit probleem op een andere manier opgelost worden?
Mevrouw Eijsink (PvdA): Sorry dat ik wat secundair reageer, maar de
eerste vraag van de heer Vuijk aan de Minister was wat daar nodig zou
zijn. De VVD heeft blijkbaar een soort van eigen veiligheidsanalyse,
risicoanalyse voor dat gebied ontwikkeld. Hij vroeg: voldoet het aan
hetgeen nu ingebracht wordt? Dat is een vraag van de VVD aan de
Minister. Misschien wil de VVD wachten op het antwoord van deze
Minister, maar vorige week hebben wij de regering ook aan tafel gehad.
Waar wil de heer Vuijk nu naartoe? Heeft hij zelf een antwoord? Of wil hij
de risicoanalyse met ons delen die de VVD blijkbaar zelf uitvoerig gemaakt
heeft, ook gehoord hebbende wat vorige week is ingebracht?
De heer Vuijk (VVD): Wij hebben een andere perceptie van wat daar aan
de hand is. Als je alle informatie bij elkaar optelt, inclusief de informatie
die rechtstreeks tot ons komt, ook van mensen van de eilanden zelf, dan is
de situatie wat ernstiger dan blijkt uit de vriendelijke taal die wij overal
lezen. Ik denk ook dat je sommige rapporten gewoon goed moet lezen. De
MIVD zal nooit klip-en-klaar, in niets verhullende taal opschrijven hoe de
zaak er uitziet. Dat zie je ook in rapporten over andere landen. Over
Venezuela wordt geschreven dat waakzaamheid daar geboden is. In

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 X, nr. 106

2

antwoorden op de vragen schrijft de Minister zelf bijvoorbeeld dat het
illegalenvraagstuk gewoon speelt op Aruba en dat de mensen die
aangehouden worden, Venozolanen zijn, waarbij het ernaar uitziet dat zij
Aruba als eindbestemming hebben. Mevrouw Eijsink kan daarvan zeggen
dat de VVD er een eigen analyse op nahoudt. Je zou ook kunnen zeggen
dat de VVD daar wat bezorgder naar kijkt dan andere partijen.
Mevrouw Eijsink (PvdA): De heer Vuijk zegt: sommige rapporten moet je
goed hebben gelezen. Dat is niet helemaal aan mij besteed, want ik houd
niet van rapporten lezen, maar ik doe het wel als het nodig is. Maar als de
heer Vuijk zegt dat er rapporten zijn van andere landen, dan zou het goed
zijn om dat even met ons te delen. Ik weet wat de MIVD wel en niet
vermag en wat hij niet met ons kan delen, maar naar welke andere landen
verwijst de heer Vuijk dan? Welke rapporten zijn er waardoor de heer Vuijk
de zorgen heeft zoals hij ze hier neerlegt? Kan hij die met ons delen?
Perceptie is namelijk één, maar die perceptie delen en wat inhoudelijker
maken, is wellicht wat handiger voor het debat.
De heer Vuijk (VVD): Hier is een klein misverstand aan het ontstaan, dat ik
gelijk wil wegnemen. Ik bedoel niet rapporten van andere landen maar
rapportages van de MIVD over andere landen. Als je de rapportages over
andere landen leest en kijkt naar het taalgebruik, dan zie je dat die
rapportage over Venezuela minstens zo indringend is als rapportages over
andere landen. De dreigende taal die daar regelmatig wordt uitgekraamd
– misschien is «uitgesproken» een beter woord – en het incident van vorig
jaar met Carvajal, dat onmiddellijk leidde tot militaire presentie van
Venezuela voor de kust, kun je op verschillende manieren percipiëren. Je
kunt zeggen: die voeren daar toevallig. Ik ben van wat ikzelf de realistische
school noem, in die zin dat ik niet in dat soort toeval geloof. Als daar
ineens schepen varen en daar iemand toevallig achter de tralies zit omdat
wij hem ervan verdenken dingen te doen die niet mogen en niet kunnen,
dan vind ik dat geen toeval. Dat is de perceptie van de VVD. Wij moeten
ons ernstig zorgen maken over wat daar gebeurt.
Voorzitter. De vluchtelingenproblematiek heb ik net beschreven. Mijn
vraag aan de Minister was: is de Kustwacht voldoende toegerust om die
stijgende illegale toestroom van vreemdelingen tegen te gaan of moet dat
probleem op een andere manier opgelost worden?
De Minister schrijft dat de capaciteit van lichte vaartuigen van de
Kustwacht bestaat uit Super-RHIB’s en Justice 20-vaartuigen. Na een
evaluatie van het gebruik van die vaartuigen, zo schrijft de Minister, is
gebleken dat het aantal vaaruren van die vaartuigen opgehoogd kan
worden. Dat is mede mogelijk omdat dat Justice-vaartuig met minder
bemanningsleden kan worden ingezet. Is de Minister tevreden met deze
lichte vaartuigen? Dragen deze vaartuigen voldoende bij aan de slagkracht
van de Kustwacht in dit gebied, ook als zo’n schip met minder bemanningsleden wordt ingezet?
In 2014 is het door de vakbonden verzochte onderzoek naar belasting bij
het varen met die Super-RHIB’s afgerond. Het is te verwachten dat de
resultaten ook personele consequenties zullen hebben. Is er iets bekend
over de uitkomsten van dat onderzoek? Zo niet, wanneer verwacht de
Minister die uitkomsten dan?
De Kustwacht kan ook in 2015 rekenen op 92 vaardagen van het stationsschip en 290 vlieguren met een helikopter. Deze helikopter zal zich niet
aan boord van het stationsschip bevinden, zo lezen wij, maar primair
opereren vanaf Hato. Helikoptercapaciteit is een aanhoudende zorg van
deze commissie. Wanneer kan Defensie weer over voldoende helikopters
beschikken aan boord van de eigen schepen?
In de afgelopen jaren had de VVD zorgen over de bijdrage van de landen
aan het Kustwachtbudget. De Minister antwoordde op vragen dat de
landen ieder jaar hun betalingsverplichtingen nakomen. Dat is goed, maar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 X, nr. 106

3

minder fraai is dat die betalingen niet tijdig worden verricht. Het zou goed
zijn als de Minister de bestuurders daar bij gelegenheid nog eens op
aanspreekt.
De Kustwacht doet goed werk. Vorig jaar werd bijvoorbeeld de motorboot
A Coeur geënterd. Daarbij werden acht boeven opgepakt en een grote
partij verdovende middelen in beslag genomen. Ik las ook in voorbereiding op dit debat dat dit voorjaar nog de motorboot Caribbean Soul
geënterd werd, waarbij twaalf smokkelaars werden opgepakt en 6.000 kilo
drugs in beslag werd genomen. Ik kan niet anders zeggen dan: goed werk.
De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Vuijk. Dat was ruim binnen de tijd.
De heer Knops (CDA): Voorzitter. Ik was vorige week ook bij het debat
over Venezuela. U ook, voorzitter. U werd geciteerd zelfs. Die eer is mij
nog niet ten deel gevallen, maar misschien komt dat nog. Wij spreken
vandaag over de Kustwacht in het Caribisch gebied. Dat gebied kennen
wij vooral als een gebied van zon, zee, coke en snelle speedboten. Daar
verricht de Kustwacht die wij daar gestationeerd hebben, belangrijk werk.
Onlangs heeft de Zr.Ms. Zeeland een recordhoeveelheid van 6.000 kilo
marihuana onderschept. Dat is een groot succes. Dat betekent dat daar
veel van dat spul getransporteerd wordt en dat daar ook een taak voor
ons ligt. De aanwezigheid van de Koninklijke Marine in het Caribisch
gebied is dus van groot belang.
Die aanwezigheid is niet alleen van belang in de strijd tegen drugs, want
op gezichtsafstand van Aruba, Bonaire en Curaçao ligt Venezuela. Dat land
zucht nog meer dan Nederland met dit kabinet onder het juk van socialisme, of zoals de heer Ten Broeke eerder zei: jeuk van socialisme. Dat kan
allebei. De Minister lacht nog niet. Dat is wel jammer. Voorzitter, punt van
orde: ik vraag mij af of de Minister wel naar mijn inbreng luistert.
De voorzitter: U hebt in ieder geval mijn aandacht. Wij kunnen even
kijken of de Minister uw grapje heeft verstaan en of zij bereid is om u in
ieder geval even te quoten. Dan hebben wij dat tenminste uit de wereld.
De heer Knops (CDA): Venezuela wordt geteisterd door een economische
crisis, werkloosheid, armoede en schaarste aan zowat alles. Het grenst
meteen aan ons Koninkrijk en kan ook zomaar in ons gezicht ontploffen. Ik
heb met grote instemming kennisgenomen van het opinieartikel van de
heer Ten Broeke. Vorige week heeft de Kamer hierover gesproken met de
Minister van Buitenlandse Zaken. Hij gaf op veel vragen geen antwoord
maar verwees ons door naar het loket van de Minister van Defensie. Dus
ik ben heel blij dat wij dit debat nu op deze plaats voeren.
Wij hebben vorige week samen met de VVD-fractie gezegd dat de Minister
van Buitenlandse Zaken de problemen en risico’s onderschat. In plaats
van de kop in het zand te steken roept onze fractie op tot een assertievere
opstelling van Nederland. Waar nodig moeten geruststellende en
preventieve maatregelen worden getroffen. Dat is van groot belang. Daar
raakt het ook de portefeuille van de Minister van Defensie. Minister
Koenders stuurde een brief naar de Kamer die opvallend vriendelijk van
toon was. Hij deelde zelfs complimenten uit. Hij stelde namelijk dat
Venezuela in regionaal verband een actieve en belangrijke speler is en een
actieve en gewaardeerde rol speelt bij het vredesproces in Colombia. Hij
stelde verder dat de huidige relatie en de diplomatieke contacten tussen
het Koninkrijk der Nederlanden en Venezuela goed zijn te noemen. Ook de
samenwerking op het gebied van mensenhandel en drugssmokkel zou
goed verlopen. Deelt de Minister van Defensie dit optimisme? Hoe
verloopt de samenwerking eigenlijk? De Minister geeft aan dat Venezuela
zich niet heeft aangesloten bij het Verdrag van San José ter bestrijding
van de drugshandel en die drugshandel is nu eenmaal een groot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 X, nr. 106

4

probleem daar. Ook zou Venezuela niets doen tegen illegale wapenhandel
en mensensmokkel in het Caribisch gebied. Hoe beoordeelt de Minister
dit?
Dit is al bedenkelijk, maar veel erger was het incident rond de arrestatie
van drugsbaron Carvajal op verzoek van de VS. Klopt het dat president
Maduro zijn marine op Aruba afstuurde en dat oud-minister Timmermans
deze crimineel, tot ontzetting van de Amerikanen, plotseling diplomatieke
onschendbaarheid gaf? Waarom reageerde Nederland zoals het
reageerde? Klopt het ook dat Maduro in een tv-toespraak in februari dit
jaar aankondigde dat de eigen defensieve zones van Venezuela ook de
Benedenwindse Eilanden zullen omvatten? Wat betekent dit in de praktijk?
Claimt Maduro het recht om zich te verdedigen in ons luchtruim? Hoe zit
het met het privévliegtuigje dat de Venezolaanse luchtmacht recentelijk
neergeschoten heeft boven internationale wateren?
Dat zijn veel vragen over een gebied dat onder druk staat. Klopt het dat
het regime formeel de soevereiniteit over de eilanden claimt en wat vindt
Onze Minister van Defensie daar dan van? Tien jaar geleden heeft een van
mijn vele voorgangers ervoor gewaarschuwd dat in dat gebied het risico
van een «Falklandoorlog» bestaat. Toenmalig Minister van Defensie Henk
Kamp noemde Chávez een socialistische volkspopulist die zijn grote ogen
op de snippers voor zijn kust gericht had.
De situatie is er niet beter op geworden. Wij zijn tien jaar en vele
bezuinigingen op Defensie verder en onze krijgsmacht verkeert in een
dramatische staat. Ook de staat van onze vloot is zorgelijk, zo maakte de
Rekenkamer pijnlijk duidelijk. De onderzeeboten, fregatten en mijnenjagers hebben te maken met veroudering. Alle zes de fregatten hebben
problemen met hun voortstuwing, en zonder voortstuwing geen inzet. De
LCF’en hebben te maken met ernstige beperkingen. Zo zijn er niet genoeg
onderdelen voor alle vier de schepen. En wat is de oplossing? Wij gaan
kannibaliseren. Onderdelen van het fregat dat voor een jaar in het groot
onderhoud ligt, gaan wij overzetten naar een ander fregat. Per keer gaat
het om gemiddeld 100 onderdelen. Graag krijg ik hierop een reactie van
de Minister.
Het stationsschip in de west zal voorlopig moeten opereren zonder
boordhelikopter. De vraag die dan opdoemt, is of de Minister dan in staat
is om geruststellende maatregelen te nemen en of de krijgsmacht nog
effectief in staat is de grondwettelijke taak van de verdediging van de
koninkrijksgrenzen waar te maken.
De Minister van Defensie weigerde in antwoord op vragen van collega
Bontes de militaire aanwezigheid in de west te versterken. Eerder werd
daar ook al op bezuinigd. Het belangrijkste argument nu is dat het te veel
geld kost en dat het ten koste gaat van andere taken. Is de Minister bereid
om deze problematiek te betrekken bij de uitwerking van de motie-Van der
Staaij, zeker nu die om onduidelijke redenen nog een keer wordt
uitgesteld? Is de regering bereid zo snel mogelijk een inventarisatie te
maken van maatregelen ter versterking van de presentie in de west en in
overleg te treden met de VS? Waarom zijn er wel afspraken over
gezamenlijke drugsbestrijding maar niet over militaire bijstand en
geruststellende maatregelen?
De voorzitter: Dank u wel. Ook u bent keurig binnen de tijd.
Mevrouw Eijsink (PvdA): Voorzitter. Vandaag bespreken wij het Jaarplan
2015. Wij zijn al een eind op weg dit jaar. Wij bespreken vandaag ook het
Jaarverslag van 2014. Wij hebben een feitelijke vragenronde hierover
gehad. Wij spreken ook over de Kustwacht en zijn taken als onderdeel van
de rechtshandhavingsketen en als maritieme hulpverleningsorganisatie
van Aruba, Curaçao en Sint-Maarten in het Caribische.
Allereerst is het van belang om alle mensen te noemen die hierbij
betrokken zijn, Caribisch, warm, ver weg. Zij hebben zeer belangrijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 X, nr. 106

5

taken te voldoen. Als ik kijk naar de taken in het Jaarplan en het
Jaarverslag die zij keer op keer vervullen, dan is een woord van dank op
zijn plaats aan het personeel, aan wie wij niet al te vaak aandacht
besteden. Ik herinner mij dat wij als vaste Kamercommissie jaren geleden
een bezoek brachten aan onze militairen in het Caribisch gebied. Wellicht
wordt het weer eens tijd, maar dat is voor een ander moment.
De prioriteiten en aandachtspunten van de Kustwacht in 2015 zijn de
bestrijding van drugssmokkel, vuurwapensmokkel, mensensmokkel,
mensenhandel en andere vormen van illegale immigratie. Kan de Minister
daar nog eens even kort op reflecteren? Ik hoef niet het hele Jaarplan te
horen, maar verneem graag de stand van zaken. Ik blijf er wat moeite mee
hebben dat wij het Jaarplan 2015 bespreken op 11 juni, maar dat ligt voor
een deel aan de Kamer. Of wij gaan in schooljaren denken of wij spreken
anders over Jaarplannen. Graag krijg ik nog een reactie hierop.
Hetzelfde geldt voor het verlenen van hulp in noodgevallen. Er staan wat
opmerkingen in het Jaarverslag maar misschien kunnen wij nog eventjes
een korte update hiervan krijgen.
Belangrijk zijn ook de initiatieven van het langetermijnplan tot 2018. Dan
gaat het met name over het IGO (informatiegestuurd optreden). Wij
hebben dat ook in andere delen van de organisatie. Ik noem maar even de
KMar, die wij volgende week bespreken. Wellicht kan de Minister daar nog
kort op terugkomen. Ik zie niet of een en ander mogelijk ook te maken
heeft met fte’s die ingeboekt worden. Wellicht is het goed om daar nog
eventjes een antwoord op te krijgen.
Vorige week in het algemeen overleg over Venezuela is ook gesproken
over de Kustwacht. Ik heb daar een iets andere perceptie van, zeg ik naar
aanleiding van sommige opmerkingen. Zo ziet u maar weer: wij kunnen
allemaal in hetzelfde overleg zitten maar met een andere perceptie. Ik wil
het volgende van de Minister horen. Ik draai de vragen even om in plaats
van dat ik herhaal wat vorige week is besproken, want ik neem aan dat de
regering ook vandaag spreekt met één mond. Staan de capaciteit van de
Kustwacht en de omschreven taken, die in het Jaarplan prioriteiten en
aandachtspunten heten, nog zoals ze staan, gelet op de verslechterde
interne situatie in Venezuela op dit moment en de politieke ontwikkelingen? Die zijn echter vorige week besproken. Gezien de taken van deze
Minister en hetgeen wij hier bespreken, wil ik vernemen of de prioriteiten
en de aandachtspunten in het Jaarplan nog staan zoals ze staan vandaag.
De voorzitter: Er zijn twee interruptiemeldingen. Ik meende dat ik eerst
de hand van de heer Vuijk zag en daarna die van de heer Knops. Ik zie
beiden instemmend knikken, dus in die volgorde geef ik ze nu het woord.
De heer Vuijk (VVD): Wij lezen in de jaarrapportage van de MIVD dat wij
rekening moeten houden met de situatie in Venezuela. De dienst is daar
vrij stellig over. Wij hebben vorig jaar het opstomen van die oorlogsbodems gezien. Wij hebben het neerschieten van een vliegtuigje vlak voor
de kust meegemaakt. Hoe kwalificeert mevrouw Eijsink deze situatie in
Venezuela?
Mevrouw Eijsink (PvdA): Ik heb het rapport ook gelezen. Het klopt dat de
interne situatie is verslechterd, maar ik zou even het antwoord van deze
Minister willen afwachten. Ik heb ook het antwoord van vorige week van
de Minister van Buitenlandse Zaken vernomen en begrepen dat het van
belang is om te bezien wat in het Jaarverslag staat, maar dat bespreken
wij met deze Minister. De MIVD heeft mogelijk ook informatie die wij
openbaar niet kennen. Dat is een andere zaak, maar ik heb de opmerkingen van de MIVD uiteraard serieus genomen.
De heer Vuijk (VVD): Dat vind ik onbegrijpelijk gelet op de situatie.
Maduro breidt zijn verdedigingslinie uit tot over de eilanden. Viceadmiraal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 X, nr. 106

6

Verkerk sprak in een interview zelfs over de mogelijkheid van een
staatsgreep in Venezuela. Wij zien dat kennelijk dus onder ogen. Dan
spreekt Minister Koenders nu over een goede nabuur. Ik vind dat
onbegrijpelijk. Is mevrouw Eijsink het ermee eens dat het een goede
nabuur is? Of is dit een situatie waar wij ons echt rekenschap van moeten
geven?
Mevrouw Eijsink (PvdA): Dat zijn allemaal heel grote woorden: opnieuw
uitspreken dat Maduro heeft gezegd dat hij de verdediging uitbreidt tot
boven de eilanden. Maar ik heb van de VVD niet gehoord wat zij hier
verder mee bedoelt. Behalve het herhalen van wat Maduro gezegd heeft,
heb ik geen enkele suggestie gehoord. Ik wacht af wat de Minister
daarover zegt. Ik heb vorige week goed geluisterd naar wat de Minister
van Buitenlandse Zaken hierover heeft gezegd. Daar houd ik het bij.
De heer Knops (CDA): Er zijn drie mensen hier aanwezig die vorige week
ook bij het debat waren. Mevrouw Eijsink poneerde de stelling dat zij een
andere perceptie had van de inbreng van een aantal partijen dan zijzelf in
haar rol als voorzitter. Op welke punten ziet zij dat verschil?
Mevrouw Eijsink (PvdA): Het is altijd spannend als je eigen woorden
herhaald worden, want ik heb niet gezegd dat ik een andere perceptie heb
van hetgeen andere partijen hebben ingebracht. Dat zijn weer de woorden
van de heer Knops. Ik heb gezegd dat ik mogelijk een andere perceptie
heb van het verdere debat. Ik zei niet: andere partijen. Ik heb toen goed
geluisterd in mijn rol als voorzitter, al had ik in een andere hoedanigheid
ook goed geluisterd. De regering gaf aan dat de interne situatie
verslechtert en dat zij daarnaar kijkt en acties opgezet heeft. Dat is de
beleving die ik heb. Ik ga niet alle woorden van de collega’s herhalen, of
ze het nu hadden over bootjes of vluchtelingen, of vergelijkingen trokken
met Lampedusa.
De heer Knops (CDA): Ik begrijp de verwarring bij mevrouw Eijsink wel
een beetje, want mijn inbreng was gericht op de brief van de Minister van
Buitenlandse Zaken. Hij heeft aan het begin van het debat een hele
verklaring afgegeven waarin hij de brief opnieuw duidde. Dat kwam meer
in de buurt bij de inbreng zoals ik die zelf heb uitgesproken. Als mevrouw
Eijsink zegt dat er een verschil zat tussen de brief en wat de Minister in het
debat inbracht, dan begrijp ik het wel. Dan is de vraag goed beantwoord.
De voorzitter: Nou, dan zijn wij helemaal tevreden.
Mevrouw Eijsink (PvdA): Daar wil ik nog kort op reageren. Een brief van
de regering van 27 februari bespreken in een debat van, uit mijn hoofd,
4 juni, net op het moment dat de situatie verslechtert in Venezuela, is altijd
lastig. Ik heb dus sterk de ervaring dat dat niet helemaal bij elkaar kwam.
De voorzitter: Mevrouw Eijsink heeft 3,5 minuut van haar spreektijd
gebruikt en vervolgt haar betoog.
Mevrouw Eijsink (PvdA): Ik was gebleven bij het IGO, met name als het
gaat over de mogelijke vervanging van fte’s en de langetermijnplanning.
Dit termijnplan loopt tot 2018.
Over Venezuela had ik even gesproken. Dan wil ik nog een enkele
opmerking maken over de samenwerking met de Fransen op SintMaarten. Wij hebben daar ook wat feitelijke vragen over gesteld. Ik krijg
nog graag een toelichting op het uitblijven van het walradarsysteem op
Sint-Maarten.
Misschien is het toch goed om even te weten of het personeel in het
Caribisch gebied voldoende de mogelijkheid krijgt om de benodigde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 X, nr. 106

7

opleidingen te volgen. Wij spreken op een ander moment over het
Flexibel Personeelssysteem (FPS) en over wat nodig is aan initiële
opleidingen, maar ook aan opleidingen tijdens het proces. Wij kennen
allemaal de fases van het FPS: 1, 2, 3 en daarna buiten de krijgsmacht een
baan zoeken. Ik hoor af en toe dat het knelt. Daar moet wel tijd voor zijn.
Afspraken arbeidsvoorwaardelijk vastleggen is prima, maar die moeten
wel nagekomen worden. Ik zeg niet dat ze niet nagekomen worden, maar
ik wil van de Minister weten of ook deze mensen hetzij tijdens hun
werkperiode in het Caribisch gebied, hetzij bij terugkomst de tijd gegeven
wordt om de opleidingen te volgen die nodig zijn om na de periode bij
Defensie, waar wij allemaal trots op zijn, een baan elders in de samenleving te kunnen vinden.
Voorzitter, ik laat u de minuut.
De voorzitter: Fantastisch. Wederom binnen de spreektijd.
De heer De Roon (PVV): Voorzitter. Vandaag wil ik mijn inbreng eens
beginnen met een compliment, namelijk een compliment aan de mannen
en vrouwen van de marine voor de grootste drugsvangst ooit door een
Nederlands marineschip in het Caribisch gebied. Het gaat om een
recordvangst van maar liefst 6.000 kilo marihuana. De Commandant der
Zeestrijdkrachten, Rob Verkerk, heeft daarover een ludieke tweet
uitgebracht, die ik nog even in herinnering wil brengen. Hij tweette dat het
jammer is dat hij de straatwaarde van die 6.000 kilo niet kan toevoegen
aan de Defensiebegroting. Ik kan mij voorstellen dat hij dat graag zou
willen. Maar wat wel kan, is de Caribische eilanden financieel meer te
laten bijdragen aan de begroting voor de Kustwachttaken. Met dat
onderwerp wil ik vandaag aftrappen. Vervolgens zal ik nog ingaan op de
zorgen van mijn fractie over Venezuela en het illegalenprobleem op de
eilanden. Ik zal afronden met nog een tweetal kleine andere punten.
Ik begin met de kostenverdeling. Het is niet te bevatten dat de Antillen
nog geen 5 miljoen euro betalen voor het totaalpakket aan Kustwachttaken. Nederland betaalt al jarenlang bijna de hele Kustwachtrekening. Je
zou kunnen zeggen dat wij ons daar weer als gekke Henkie gedragen. Wij
betalen namelijk 30 van die 35 miljoen euro, ofwel 85%. Dat is dan nog
exclusief de Defensiemiddelen, die worden betaald uit de Defensiebegroting. Kan de Minister ons vertellen hoeveel geld met dat laatste
jaarlijks is gemoeid? De PVV wil af van deze verkapte ontwikkelingshulp
aan de Antillen. Het zijn criminele eilanden. Die profiteren nu ook van een
criminele kostenverdeling. Uit antwoorden van de Minister blijkt dat deze
kostenverdeling voorlopig niet van tafel gaat bij de regering, maar
waarom eigenlijk niet? Die eilanden willen toch grotendeels onafhankelijk
zijn? Laat ik duidelijk zijn en dat weet iedereen ook: de PVV wil het liefst
van die eilanden af. Tot het zover is, moeten de eilanden op zijn minst
meer gaan bijdragen aan hun eigen veiligheid. Nu willen de eilanden wel
de lusten maar niet de lasten van die vergaande onafhankelijkheid.
Freeriders mogen niet worden beloond. Daarom stel ik twee stappen voor.
Ten eerste moet de verdeelsleutel op de schop. Ten tweede moeten de
eilanden financieel gaan bijdragen aan luchtverkenning en inzet uit
Defensiemiddelen. Ik vraag de Minister om dit te overwegen en dit alsnog
in haar plannen voor de lange termijn te gaan verwerken.
Mevrouw Hachchi (D66): Als ik de heer De Roon hoor spreken over de
Antillen, dan klinkt het bijna alsof ze heel erg ver weg liggen, ergens heel
ver in het buitenland, maar beseft hij dat wij het hebben over het
Koninkrijk der Nederlanden en dat de eilanden Curaçao, Aruba en
Sint-Maarten waar wij het met name over hebben, landen zijn binnen het
Koninkrijk?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 X, nr. 106

8

De heer De Roon (PVV): Dat besef ik heel goed. Daarom zou het ook heel
goed zijn als de «landen» Curaçao, Aruba en Sint-Maarten een groter deel
van de kosten voor de beveiliging voor hun rekening gaan nemen.
Ik mag hopen dat een VVD-minister van Defensie ook een einde wil aan de
jaarlijkse wanpraktijk waarbij Nederland de rekening betaalt en de Antillen
slechts het fooitje bijdraagt. Ik kom op het volgende punt: de samenwerking met, of misschien moet ik zeggen, de problemen met Venezuela.
In het vorige week gehouden debat met de Minister van Buitenlandse
Zaken over Venezuela zijn veel vragen onbeantwoord gebleven. De heer
Knops wees daar al op. In het Jaarverslag 2014 staat dat er niet meer
wordt samengewerkt met Venezuela op het gebied van Search and
Rescue (SAR). Wat zijn de vooruitzichten voor dit jaar en de verdere
toekomst? Wordt er gewerkt aan herstel van die samenwerking of moeten
wij die maar vergeten?
Nederland streeft al jaren naar een gedegen aanpak van de wapen-,
drugs- en mensensmokkel. Kan dat nog effectief nu buurland Venezuela,
waar al die ellende toch in grote mate vandaan komt, in chaos verkeert en
er nul komma nul samenwerking is met de autoriteiten aldaar? Dan kom ik
bij het punt van de illegalen. Eerder in dit debat was ik nog lovend over de
drugsvangst, maar helaas moet ik wel kritisch zijn over het aantal
opgespoorde illegalen. Slechts vijf waren er opgepakt in 2014, zo lees ik.
Deze magere resultaten staan in schril contrast met de berichten die wij in
de media aantreffen. Grote aantallen illegalen, voornamelijk Venezolanen,
overspoelen de eilanden. Dat is de teneur van de berichtgeving. Ik wil
graag van de Minister opheldering over deze verschillen in observaties.
Waarom meldt het Jaarverslag niets over deze problematiek, terwijl de
ooggetuigenverslagen verontrustende praktijken aan het licht brengen?
Daar wil ik een reactie van de Minister op.
De PVV-fractie vindt het ook opvallend dat het steunpunt Curaçao in 2015
geen enkele illegaal heeft aangehouden. Ook zijn daar geen vuurwapens
in beslag genomen. Die cijfers vallen nog meer uit de toon als wij het
Jaarverslag van het jaar daarvoor, 2013, erbij pakken. Toen werden er in
totaal voor de Antillen nog wel 43 illegalen opgepakt, maar ook maar één
op het steunpunt Curaçao. Kan de Minister ingaan op deze rapportcijfers?
Welke maatregelen worden er genomen zodat Curaçao in 2015 wel een
voldoende scoort in de jacht op illegalen en vuurwapens? Hoewel deze zin
specifiek is gericht op Curaçao, zou ik graag zien dat de Minister er ook in
den brede op ingaat en het niet beperkt tot Curaçao, maar dit valt wel erg
op bij Curaçao in negatieve zin.
Ik ga snel voort richting een afronding. Over het gezag en de integriteit
van de Kustwacht heb ik ook nog wat vragen. Schetst het Jaarverslag wel
een realistisch beeld van het gezag van de Kustwacht? Wij begrijpen
namelijk dat het Kustwachtpersoneel stelselmatig wordt geconfronteerd
met geweld. Ook dat blijkt weer uit berichtgeving in de media. Het
personeel wordt bedreigd en helaas ook mishandeld, in een enkel geval
zelfs met een kapmes. Waarom lezen wij daar niks over terug in het
Jaarverslag? Dat zijn toch ernstige wantoestanden? Kan dat personeel
eigenlijk nog wel veilig over straat? Welke maatregelen zijn er genomen
om te voorkomen dat criminelen – dan doel ik vooral op zware criminelen
– baat kunnen hebben bij dit soort wantoestanden op de eilanden?
Tot slot kom ik op de drones bij de Kustwachttaken. Ik ben vandaag
begonnen met een compliment. Daar wil ik ook mee afsluiten als een
positieve noot aan het slot. Ik dank de Minister voor het onderzoek naar
de inzet van drones bij de Kustwachttaken. Zoals de Minister weet, is de
PVV daar een groot voorstander van, zeker gelet op de slechte materiële
gereedheid van helikopters en de mogelijkheden die drones bieden om tot
kostenbesparing te komen. Dat de Raven is afgekeurd, is geen verrassing.
Die is al tamelijk oud en heeft weinig bereik. Ik begrijp dus dat er nu een
nieuw onderzoek komt of gaande is om te bezien wat wij dan wel aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 X, nr. 106

9

drones zouden kunnen inzetten. Wanneer mogen wij het resultaat daarvan
tegemoetzien?
Mevrouw Hachchi (D66): Voorzitter. In tegenstelling tot collega Knops ken
ik het Caribisch gebied van meer dan alleen zon, zee, strand en coke. Het
maakt deel uit van het Koninkrijk der Nederlanden. Het is het Caribische
deel. Ik heb in de vijf jaar als woordvoerder Koninkrijksrelaties alle zes de
eilanden, dus naast Aruba, Curaçao en Sint-Maarten ook Bonaire, Saba en
Statia, en de mensen die daar wonen, mogen leren kennen. Het zijn
allemaal Nederlanders: de een met Europese en de ander met Caribische
roots.
Ik wil mijn inbreng ook beginnen met waardering uit te spreken voor de
mannen en vrouwen van de Kustwacht in de Caribische regio voor de
grote drugsvangst die dankzij hun alertheid en goede internationale
samenwerking eerder dit jaar is gedaan. Dat neemt niet weg dat ik een
aantal zorgen heb, die ik in dit debat naar voren ga schuiven.
Over de situatie in Venezuela hebben de collega’s al het nodige gezegd.
Gezien de ligging van dit land heeft de situatie daar zeer zeker effect op
het Caribisch gebied. Als ik de stukken lees, lijkt er bij de Minister weinig
besef te zijn van de mogelijke gevaren en de impact hiervan op het werk
van de Kustwacht. Venezuela neemt nauwelijks structurele maatregelen
om illegale wapenhandel en mensensmokkel in het Caribisch gebied te
voorkomen. Kan de Minister toelichten welk effect dit heeft op het effectief
functioneren van de Kustwacht in dat gebied? Nederland en Venezuela
hebben formeel een overeenkomst voor de preventie van handel in drugs.
Hoe wordt op dit moment uitvoering gegeven aan deze overeenkomst? In
hoeverre is Venezuela een effectieve partner in de strijd tegen illegale
drugshandel? De Minister beweert enerzijds dat de situatie in Venezuela
geen gevolgen heeft voor het optreden van de Kustwacht. Anderzijds
meldt zij dat de jaarlijkse SAR-oefening, Open Eyes, dit jaar niet heeft
plaatsgevonden vanwege de politieke situatie. Nog vreemder is dat de
Minister van Buitenlandse Zaken daar vorige week helemaal niet van op
de hoogte leek te zijn. Wellicht kan deze Minister hier wel een toelichting
op geven. Waarom werd die oefening precies afgelast? Hoe moet ik dit
zien in de diplomatieke relatie met Venezuela? De oefening Open Eyes is
nu voorzien voor het najaar van 2015. Verwacht de Minister dat de
oefening dan wel plaats kan vinden? Hoe aannemelijk is dat? Welk effect
heeft de verminderde samenwerking met Venezuela op het gebied van
Search and Rescue en de mogelijkheid voor de Kustwacht om effectief op
te treden bij grootschalige incidenten? Mocht de situatie in Venezuela
verder uit de hand lopen, dan zullen nog meer Venezolanen het land
verlaten. In hoeverre is de Kustwacht voorbereid op een grote migratiestroom uit Venezuela?
De bevolking van Saba leeft met de dreiging van een vulkaanuitbarsting.
Als dit gebeurt, dan kan het zijn dat de inwoners van Saba moeten
worden geëvacueerd. In hoeverre is de Kustwacht daarop voorbereid?
Kan de Minister een update geven van de trainingsweek die in mei 2015
op Saba zou plaatsvinden? Heeft de Kustwacht hier ook aan deelgenomen?
Het personeel van de Kustwacht moet veilig zijn werk kunnen doen en
zich ook buiten diensttijd veilig voelen, maar het personeel voelt zich
dusdanig onveilig dat het de Minister van Justitie van Curaçao heeft
verzocht zijn wapen ook buiten diensttijd te mogen dragen. Welke risico’s
ziet de Minister van Defensie voor het dragen van een wapen buiten
diensttijd? Welke andere maatregelen worden er genomen om de
veiligheid van het personeel te waarborgen? Het is opmerkelijk dat er
volgens de Minister helemaal geen concrete aanwijzingen zijn dat de
veiligheid van het Kustwachtpersoneel in het geding is. Ik weet niet zo
goed wat nu waar is. Ik zou ook kunnen vragen of de Minister de zorgen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 X, nr. 106

10

van het personeel wel serieus neemt, dan wel of zij wel een goed beeld
heeft van de veiligheidssituatie daar. Graag krijg ik hierop een reactie.
Ik ga afronden. De Kustwacht doet belangrijk werk in het Caribisch gebied.
Hij heeft een centrale taak in het brengen en behouden van veiligheid in
het Koninkrijk der Nederlanden. Daarom is het belangrijk dat de Nederlandse politiek alert is op de ontwikkelingen in de regio. Ik ben dan ook
benieuwd naar de antwoorden van de Minister.
De voorzitter: Daarmee komt er een einde aan de eerste termijn van de
zijde van de Kamer. Ik heb even gesondeerd. Ik stel voor dat wij een paar
minuten schorsen.
De vergadering wordt van 13.39 uur tot 13.44 uur geschorst.
De voorzitter: Ik geef het woord in eerste termijn aan de Minister van
Defensie.
Minister Hennis-Plasschaert: Voorzitter. Dank aan de leden voor de
vragen. De discussie over Venezuela is mij inderdaad niet ontgaan. Voor
alle duidelijkheid: het kabinet spreekt altijd met één mond, ook in dit
geval. Daarom herhaal ik wat collega Koenders heeft gezegd. Ik zeg het nu
in mijn eigen woorden: wij zijn per definitie waakzaam en alert, niet alleen
voor Nederland maar ook voor de andere landen in het Koninkrijk.
Kortom, wij zijn waakzaam en alert. Wij zijn in het gebied aanwezig, zoals
de Kamer weet. De heer Vuijk gaf een keurige opsomming van alle
middelen en mensen die daar zijn. Ik was er toevallig onlangs nog. Er
werd toen ook openlijk tussen de landen gesproken over de toenemende
binnenlandse politieke spanningen in Venezuela. Die zijn vanzelfsprekend
een bron van zorg, want als die situatie verder uit de hand loopt, dan
zouden er natuurlijk gevolgen kunnen zijn voor dat deel van ons
Koninkrijk. Wel moeten wij een onderscheid maken tussen «de mogelijke
gevolgen van» en de vraag of er op dit moment sprake zou zijn van een
directe bedreiging voor de soevereiniteit of de territoriale integriteit.
Mevrouw Hachchi vroeg of ik het wel goed op het netvlies heb. Zoals zij
weet, valt de MIVD ook onder mijn verantwoordelijkheid en word ik met
regelmaat gevoed met informatie over de situatie, de dingen waar wij op
moeten letten en de manier waarop wij daarop moeten inspelen. Wij
moeten allemaal scherp op het netvlies houden dat niemand achteroverleunt en het maar op zijn beloop laat. Wij houden dat allemaal strak in de
gaten en zitten erbovenop. En als daar aanleiding toe is, nemen wij
natuurlijk passende maatregelen.
Er is veel gevraagd naar de mogelijke gevolgen voor het optreden van de
Kustwacht. Op dit moment zijn er in feite geen gevolgen en functioneert
de Kustwacht zoals hij moet functioneren. Maar ook daarvoor geldt: als er
aanleiding toe is om het optreden van de Kustwacht aan te passen, dan
zullen wij dat natuurlijk doen. Ook staat de Kustwacht er niet helemaal in
zijn uppie voor, want wij zitten met meer middelen in het gebied, die
elkaar versterken en aanvullen. Als het nodig mocht zijn, dan kan er vanuit
Nederland worden opgeschaald, al dan niet door dingen te herprioriteren.
Al die scenario’s staan bij ons op het netvlies. De vraag is of het altijd
even effectief is om daar eindeloos mee te koop te lopen. Als de Kamer
echter denkt dat het kabinet de ontwikkelingen in Venezuela onvoldoende
volgt of onvoldoende serieus neemt, dan wil ik dat graag wegnemen.
Dan kom ik op de aanwijzingen van de toename van het aantal vluchtelingen. Natuurlijk is de Kustwacht alert op illegale immigratie. Ik gaf net al
aan dat de Kustwacht daar niet alleen zit. Als het noodzakelijk is, zullen wij
alle zeilen bijzetten om ervoor te zorgen dat wij daarvoor voldoende
uitgerust zijn. Er wordt natuurlijk steeds op de specifieke inzet gestuurd.
Overigens, ik ben vooral beheerder van de Kustwacht. De landen gaan
over de inzet. De Ministers van Justitie spelen daar ook nog een rol in.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 X, nr. 106

11

Daar moeten wij duidelijk in zijn. Dat sturen gebeurt wel altijd in samenspraak met de betrokken landen. Het is niet alleen de Minister van
Defensie die daarover gaat. Aan de ene kant maakt dat het soms een
beetje complex. Daarom is het van belang dat wij elkaar af en toe in de
ogen kijken, zoals ik onlangs weer heb gedaan toen ik in het gebied was.
Aan de andere kant, als wij het binnen het Koninkrijk niet weten te
regelen, dan weet ik het ook niet meer, want wij zijn zelfs in Europa in
staat om tot een soort van agentschap te komen voor onze buitengrenzen:
Frontex. Ook binnen het Koninkrijk met de vier landen moet dat gewoon
gebeuren. Natuurlijk is er af en toe een politiek-bestuurlijke worsteling
voordat je het met elkaar eens bent, maar onthoud ook even goed welke
rol ik heb als beheerder en welke mensen allemaal betrokken zijn bij de
inzet van de Kustwacht.
De heer Vuijk vroeg heel specifiek naar de ervaringen met de Justicevaartuigen. De ervaringen met deze kleine varende capaciteit is goed. Ze
zijn echt een goede aanvulling op de Super-RHIB. Vooral op Sint-Maarten,
waar vele binnenwateren zijn, komt dit type vaartuig goed tot zijn recht.
De heer Vuijk en een aantal anderen merkten op dat de helikopters en de
beschikbare capaciteit een permanent punt van aandacht en zorg zijn van
deze commissie. Daar ben ik het van harte mee eens. Het is niet alleen een
permanent punt van aandacht en zorg van deze commissie, maar ook van
de Minister. Ik heb bij herhaling met de Kamer gesproken over de vraag
wat de beschikbare capaciteit is op een bepaalde plek en wanneer de
capaciteit op welk moment elders beschikbaar is. Hoe dan ook, voor 2015
en 2016 zal de Cougar nog worden ingezet voor de Kustwacht vanaf
Curaçao. Vanaf 2017 zal er een NH90 aan boord zijn van het stationsschip
in de west. De Kamer wist dat; dat kan geen verrassing zijn. Dat is
conform de eerdere rapportages die met de Kamer zijn gedeeld.
De vakbonden hebben een onderzoek gedaan naar de Super-RHIB’s over
de gevolgen van de vaarbelasting voor de bemanning. De uitkomst is dat
het langdurig varen op de Super-RHIB inderdaad belastend is. Op dit
moment wordt in samenwerking met de landen gewerkt aan het zo goed
mogelijk inspelen op de bevindingen. Ik zeg graag toe dat ik dat meeneem
in een volgende brief of rapportage. Ik neem aan dat ik dat kan opnemen
in de volgende jaarrapportage. Dan kan de Kamer dat volgen.
Ik kom nog even terug op Venezuela. De heren Knops en Vuijk vroegen
iets waar ikzelf ook wel een gevoel bij heb, namelijk: klopt het dat de
defensieve zones ook het Caribisch gebied omvatten? Ja, dat zegt
Maduro. Wij moeten hier wel onderscheid maken tussen realiteit, echte
dreigingen en retoriek. Ik neem aan dat de Kamer dat ook goed doet.
Betekent dat dat je dat moet negeren? Nee. Dat doen wij ook niet. Daarom
zijn wij waakzaam en alert. Als ik dan kijk naar het operationele niveau van
beide Kustwachten, dan moet ik toch vaststellen dat er wordt samengewerkt en goed ook. Er werd net verwezen naar de oefening Open Eyes.
Een oefening kan worden afgezegd. Dat heb ik betreurd, maar zoals het er
nu naar uitziet, vindt de oefening in september 2015 gewoon plaats. Dat
vind ik ook van belang, omdat wij dan informatie uitwisselen over de
bestrijding van smokkel en illegale immigratie. De jaarlijkse oefening is
dus weer gepland. Ik hoop van harte dat die in september 2015 doorgaat.
Het gebeurt wel vaker dat een oefening wordt afgezegd. In het geval van
Venezuela zijn wij dan gelijk met z’n allen wakker, maar zoals het er nu
naar uitziet, gaat dat dus goed komen.
Mevrouw Hachchi (D66): Wij zijn al een tijdje wakker, ook als het gaat om
Venezuela, maar de vraag aan de Minister is waarom die is afgelast. Als ik
haar zo beluister, dan heeft het niet zo veel te maken met de politieke
situatie.
Minister Hennis-Plasschaert: Ik heb net, toen mevrouw Hachchi nog niet
terug was, uitgebreid gesproken over Venezuela. Dat geeft helemaal niet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 X, nr. 106

12

In dit geval weet ik niet de precieze beweegredenen van Venezuela om af
te zien van de oefening. Bij andere oefeningen wordt ook weleens
afgezegd, bijvoorbeeld vanwege capaciteitsproblemen of «domestic
reasons». Feit is voor mij dat de volgende oefening gewoon gaat
plaatsvinden, naar alle waarschijnlijkheid in september 2015, dus over een
paar maanden. Dat vind ik van belang. Ook de problemen met de flight
information region zijn niet meer aan de orde. Wel wijzen alle Kamerleden
er terecht op dat er niet structureel met Venezuela wordt samengewerkt in
het kader van de drugsbestrijding of het tegengaan van wapensmokkel.
Dat vind ik ook een lastig punt, maar uiteindelijk ga ik niet over het
prioriteren van capaciteiten in Venezuela. Dat doen ze zelf. Waar de
samenwerking beter kan, moedig ik dat aan en draag ik dat uit. Dan is het
niet per definitie een verloren zaak. Zij zijn niet de enigen in het gebied.
Dan pak je dat op met andere partners. Het is voor mij wel een belangrijk
punt van aandacht, waarover wij in gesprek moeten blijven met
Venezuela.
Mevrouw Hachchi (D66): Dan heb ik toch nog twee vragen. Allereerst
zegt de Minister dat die oefening is afgelast en dat dat wel te maken heeft
met de politieke situatie, of de Minister heeft niet scherp waarom
Venezuela die oefening heeft afgelast. Ik zie de Minister knikken. Dus dat is
de reden. Het is het kabinet dus niet bekend waarom Venezuela niet
meedeed aan de oefening in mei.
Mijn tweede vraag gaat over de opmerking van de Minister over
Venezuela als effectieve partner. Daarover is de Minister iets te vaag. Zegt
zij dat er sprake is van een samenwerking die niet goed gaat en dat het
kabinet zich nu inzet om, gezien de politieke situatie, op dit punt met
Venezuela voortgang te boeken? Of moeten wij het nu gewoon accepteren
dat Venezuela geen effectieve partner is tegen illegale drugshandel,
wapenhandel, noem maar op?
Minister Hennis-Plasschaert: Ik verwijs naar de schriftelijke antwoorden,
in het bijzonder naar het antwoord op vraag twaalf. Daar ziet mevrouw
Hachchi precies op basis waarvan er met Venezuela kan worden samengewerkt in het kader van de illegale wapenhandel, drugsbestrijding en ga zo
maar door. In de praktijk kan het beter en moet het beter. Ik zou het
aanmoedigen als Venezuela zich zou aansluiten bij het verdrag waarover
ook de heer Knops sprak. Dat is een punt van aandacht in de gesprekken
die landen met elkaar voeren. Dat wil niet zeggen dat het daarmee één
groot rampzalig gebeuren is, want er zijn meerdere partners aanwezig om
dat op te pakken. Ik werd eerder gevraagd naar de samenwerking tussen
de Kustwachten. Die is op zich goed, zeker op het gebied van Search and
Rescue. Maar er is een aantal punten van aandacht, met name op het
terrein van de drugsbestrijding en de wapensmokkel.
Mevrouw Hachchi vraagt nog een keer naar de oefening. Ik had graag
gezien dat die toen wel doorging. Er was een gebrek aan respons.
Venezuela is niet verplicht om precies aan te geven waarom het daar niet
aan wilde deelnemen. De realiteit is dat Venezuela nu heeft aangegeven
wel te willen deelnemen in september 2015. Ik vind dat goed nieuws.
De heer Knops vroeg of ik in staat zou zijn om geruststellende maatregelen te nemen. Aan het begin heb ik al heel duidelijk aangegeven dat er
nu geen aanleiding is om op te schalen, maar dat wij dat altijd in de gaten
houden en wij ons daar met enige regelmaat over beraden en daarop
toezien. Wij bekijken steeds, al dan niet door te herprioriteren, wat er
nodig is in het gebied om tegemoet te komen aan eventuele dreigingen,
maar op dit moment is de dreiging waarover wij spreken, niet aanwezig
en hoeven wij dus ook niet te herprioriteren dan wel nieuwe maatregelen
te nemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 X, nr. 106

13

De heer Knops (CDA): Het belangrijkste aan geruststellende maatregelen
is dat je ze vooraf neemt, niet achteraf. Dat is meteen het probleem. Is de
Minister überhaupt in staat om snel te reageren en die geruststellende
maatregelen uit te voeren als daar aanleiding toe is? Dat is het allerbelangrijkste wat op tafel ligt. Ik snap dat de Minister zegt dat ze dat nu niet
meteen gaat doen, maar liggen er plannen klaar? Is er capaciteit? Kan dat
snel gebeuren? Ik heb er al het een en ander over gezegd, collega’s ook,
maar de Minister antwoordt een beetje laconiek in de zin van: het valt
allemaal wel mee; wij houden het in de gaten. Maar als er iets zou
gebeuren, kunnen wij dan überhaupt tijdig reageren?
Minister Hennis-Plasschaert: Laconiek wil ik zeker niet zijn. Ik heb net
uiteengezet waarom het van belang is dat wij waakzaam en alert zijn. Wij
bekijken steeds weer hoe wij de beschikbare middelen zo effectief
mogelijk inzetten. Ik heb ook net gezegd dat de Kustwacht er niet in zijn
uppie voor staat. Er zijn nog meer middelen aanwezig in het gebied van
Defensie. Dat is ook normaal. Dat doen wij in Nederland overigens niet
anders. Ook in Nederland neemt Defensie bepaalde taken in combinatie
met de Kustwacht waar of voert Defensie taken uit voor de Kustwacht. Dat
moet duidelijk zijn. Het is daar niet anders. Ik heb net verteld dat wij met
enige regelmaat goed zicht hebben op de situatie en de mogelijke
gevolgen daarvan. Als dat noodzakelijk is, dan zullen wij daar altijd op
acteren.
Mevrouw Eijsink vroeg naar het informatiegestuurd optreden. Zij vroeg of
dat te maken had met de fte’s die zouden worden ingeboekt. Het
antwoord daarop is nee, omdat het informatiegericht optreden gericht is
op het zo doelmatig en effectief mogelijk optreden en inzetten van de
middelen. Het is nadrukkelijk niet bedoeld als bezuinigingsmaatregel. Het
gaat wat mij betreft om het verbeteren van de effectiviteit. Waar moet je
zijn en waar kun je je middelen dus gericht op inzetten?
De voorzitter: Ik wil nog even kort het woord geven aan mevrouw
Hachchi. Ik meen dat ik haar hand zojuist even niet zag.
Mevrouw Hachchi (D66): Mijn vraag heeft met Venezuela te maken. Ik
weet niet in hoeverre de Minister dat al meteen aan het begin heeft
beantwoord. Mijn vraag is in hoeverre de Kustwacht voorbereid is op een
mogelijke grote migratiestroom vanuit Venezuela.
Minister Hennis-Plasschaert: Die vraag heb ik inderdaad beantwoord,
maar ik zal het kort herhalen. Ook in dat geval staat de Kustwacht er niet
in zijn uppie voor. Er zijn nog meer middelen aanwezig. Wij houden heel
goed in de gaten wat er gaande is, wat de eventuele gevolgen zijn, hoe wij
onze middelen daar zo goed mogelijk kunnen inzetten en of daar
bijvoorbeeld door herprioriteren extra capaciteit naartoe moet. Daar zijn
wij op voorbereid. Daar kijken wij altijd naar. Ik heb aan het begin ook
uitgelegd dat ik beheerder ben van de Kustwacht. De Kamer kan mij daar
vanzelfsprekend op aanspreken. Ik reageer daar ook op, maar bij de
specifieke inzet van de Kustwacht zijn er vier landen aan zet, niet in het
minst de landen waar mevrouw Hachchi de heer De Roon net aan hielp
herinneren. Dat zijn zelfstandige landen binnen het Koninkrijk. Ook zij
hebben een stem als het gaat om de specifieke inzet. As we speak is er
een belangrijke Kustwachtvergadering gaande met het presidium, waar
over een hoeveelheid zaken wordt gesproken, ook over de inzet.
De voorzitter: Ik neem aan dat dat niet het presidium van onze Kamer is.
Minister Hennis-Plasschaert: Nee, het Kustwachtpresidium.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 X, nr. 106

14

De voorzitter: Ik weet niet of wij daar meer of minder vertrouwen aan
moeten hechten, maar de Minister kan in ieder geval haar betoog
vervolgen.
Minister Hennis-Plasschaert: Ik heb zeer veel vertrouwen in mijn eigen
Kustwachtdirecteur.
Mevrouw Eijsink vroeg ook of ik nog een overzicht en appreciatie zou
kunnen geven van de drugsvangsten en de effectiviteit van de Kustwacht.
Inclusief de gezamenlijke vangsten is tot 1 mei van dit jaar 7.563 kilogram
drugs in beslag genomen. Het beeld is heel erg wisselend. Dat heb ik
steeds gezegd, ook in antwoord op schriftelijke vragen. Enerzijds zijn de
laatste jaren vooral kleinere partijen drugs aangetroffen en worden ook
voor de smokkel meer kleine lokale vaartuigen gebruikt. Dat lijkt te duiden
op een verandering in tactiek, waarbij men de risico’s spreidt. Anderzijds
heeft de marine in mei samen met de VS en de Kustwacht 6.000 kilo
marihuana onderschept. Dat was de grootste vangst ooit.
Ik vind de effectiviteit van de Kustwacht altijd lastig te meten als wij alleen
maar kijken naar het aantal kilo’s. De Kustwacht doet namelijk meer dan
alleen maar drugsbestrijding. Wij hebben vorig jaar ook uitgebreid met
elkaar gesproken over de normen voor de operationele, materiële en
personele prestaties van de Kustwacht, de zogenaamde prestatieindicatoren. Deze normen worden weer vastgesteld in dat Jaarplan.
Mevrouw Eijsink stelde een vraag die ik heel aardig vond, namelijk of het
personeel nu of bij terugkeer de ruimte krijgt om de nodige opleidingen te
volgen voor een eventuele periode na Defensie. Bij de Kustwacht werken
geen mensen van Defensie in het Flexibel Personeelssysteem 1 of 2. Dat
moet even duidelijk zijn. Het is allemaal vast personeel. Zij krijgen zeker
de mogelijkheid zich voor te bereiden op een leven na het contract bij de
Kustwacht. Zij krijgen de gelegenheid en de ruimte om de opleidingen te
volgen.
Hoe staat het met de plannen voor de Franse walradar? Over die vraag
heb ik onlangs gesproken met mijn collega Jean-Yves Le Drian. Hij gaf
toen aan dat die nog in de voorbereidende fase zit. Wij volgen dit proces
met belangstelling, zo heb ik ook aangegeven in antwoorden op schriftelijke vragen. Ik heb ook gezegd dat ik op dit moment geen ruimte in de
begroting van de Kustwacht zie om bij te dragen aan een dergelijk
systeem. Wel heb ik met Jean-Yves Le Drian afgesproken om op korte
termijn nog eens bij elkaar te komen, sowieso om te spreken over de
vraag hoe Frankrijk en Nederland in dat gebied meer hun krachten kunnen
bundelen. Ik heb dat op een ander moment ook aan de Kamer teruggekoppeld, maar ik benadruk het nu even. Gek genoeg zit daar een behoorlijke scheiding. Nu zijn wij in Europa vergaand aan het samenwerken met
allerhande partners maar zouden wij dat daar niet voor elkaar boksen. Dat
gaat er bij mij niet helemaal in. Over twee weken hebben wij een
NAVO-ministeriële. Zoals de Kamer weet, heb je rondom zo’n NAVOministeriële ook altijd een hoeveelheid bilats waarin een aantal zaken
nader wordt besproken. Daar zal ik met hem hierover spreken. Daarmee
zeg ik niet dat wij morgen in een keer een totaal andere vorm van
samenwerking hebben, maar de stappen zijn gezet om daar de krachten te
bundelen.
De heer De Roon vroeg heel specifiek naar het Kustwachtbudget en de
verdeelsleutel, in het bijzonder naar de financiering van de luchtverkenningscapaciteit. Ik meen mij te herinneren dat wij daar eerder over hebben
gesproken, want dat ligt hem na aan het hart, zo weet ik inmiddels uit
ervaring. Ik heb toen gezegd dat het een toezegging van de Nederlandse
regering is geweest na het afstoten van de P-3 Orion-vliegtuigen in 2005.
Deze vloeit voort uit het belang van de uitvoering van luchtverkenningstaken door de Kustwacht in het kader van de internationale
verplichtingen van het Koninkrijk. Ik vind hem daarom ook droog te
houden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 X, nr. 106

15

De heer De Roon wilde ook weten hoeveel geld er uit de Defensiebegroting gaat naar het Defensiedeel voor de Kustwacht. Dat is het
stationsschip en de boordheli. Ik kan eerlijk gezegd het bedrag dat hier
staat niet ontcijferen, dus dat hoort hij zo van mij. Maar het feit is dat ze
allebei profiteren, zowel Defensie als de Kustwacht. Uiteindelijk zijn ze
immers onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het is niet zo dat de
Kustwacht alles in zijn eentje hoeft te doen en dat hij zonder Defensie zou
kunnen opschalen. Ook in Nederland werkt Defensie nauw samen met de
Kustwacht of heeft zij taken op zich genomen namens de Kustwacht. Het
is volstrekt logisch dat er samengewerkt wordt met de civiele autoriteit,
want uiteindelijk versterken ze elkaar. Dat is het doel.
De heer De Roon sprak ook nog over de mensensmokkel. Hij gaf eerst een
heel groot compliment, dat ik dankbaar doorgeef aan de mensen in het
gebied, maar hij was daarna ook een beetje kritisch op de mensensmokkel, de mensenhandel en andere vormen van illegale immigratie. Dat
begrijp ik ook wel. Het feit is dat er geen betrouwbare cijfers zijn van de
illegale immigratie in het Caribisch gebied. Dat geldt overigens ook voor
het Koninkrijk in zijn totaliteit, want daarvoor is het illegaal. Dat is dus een
beetje een ingewikkeld gesprek. Het verzamelen van dergelijke cijfers
wordt ook bemoeilijkt omdat illegale migratie zowel via de lucht, de zee
als het land plaatsvindt. Onder gezag van de lokale Openbare Ministeries
wordt er op de eilanden verscherpt toegezien op zowel de maritieme
grens als de luchthavens. Je kunt niet aan het aantal kilo’s de effectiviteit
van de Kustwacht beoordelen. Dat geldt ook voor het aantal aanhoudingen. In de eerste maanden van 2015 zijn er bijvoorbeeld 30 illegalen
aangehouden. Dat is al weer één meer dan het getal dat ik gaf als
antwoord op de schriftelijke vraag. Het fluctueert dus overduidelijk.
De heer De Roon (PVV): Ik begrijp al die problemen bij het in kaart
brengen van de grootte van de illegalenproblematiek, maar wij zouden
toch een poging kúnnen en misschien ook wel móéten wagen om daar
wat meer greep op te krijgen? Ik vind in ieder geval van wel. Wil de
Minister dat ook eens met haar collega’s in het kabinet bespreken, opdat
wij wat meer inzicht creëren en weten wat er mis is op de Antillen als het
gaat om de aanwezigheid van illegalen? Dat moet toch kunnen?
Minister Hennis-Plasschaert: Ik ben graag bereid om dat in het kabinet
verder te bespreken en voorts in de volgende rapportage aan te geven
wat daartoe de mogelijkheden zijn. Nogmaals, ik ben beheerder. Een
ander departement zal daar een belangrijke rol in spelen. Dat geldt ook
voor de prioriteiten die andere landen stellen.
De heer De Roon vroeg aandacht voor de inzet van de Unmanned Aircraft
Systems, de onbemande vliegtuigjes. Hij begrijpt dat de Raven niet kan
worden ingezet. Hij gaf heel correct weer dat wij nu verder kijken naar wat
de mogelijkheden zijn en of daar binnen Defensie capaciteit voor
aanwezig is, dan wel of daar op redelijke termijn in zal worden voorzien.
Dat onderzoek is al gaande of wordt opgestart. Dat moet ik even nagaan.
Dat zal wel even in beslag nemen, dus ik verwacht niet dat ik de Kamer
daar voor het einde van het jaar nader over kan informeren. Ik stel voor
dat ik dat opneem in de volgende jaarrapportage, zodat de Kamer dat kan
blijven volgen. Het is niet zo dat ik daar geen prioriteit aan geef. Dat doe ik
zeker wel, maar soms moeten dingen ook even de tijd krijgen om tot
uitvoering te komen.
Mevrouw Hachchi vroeg naar Saba, meer specifiek naar de ambtelijke
oefening, de tabletop exercise, de droge oefening dus. De Kustwacht heeft
daaraan deelgenomen. Daarnaast is evacuatie niet alleen maar een zaak
van de Kustwacht. Hij is een belangrijke speler, maar een en ander zal
altijd in samenwerking gebeuren met de andere hulpdiensten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 X, nr. 106

16

Mevrouw Hachchi (D66): Ik heb het idee dat de Minister met één zin mijn
vraag over Saba heeft afgedaan. Uiteraard is de Kustwacht niet de enige
die een taak heeft als er een evacuatie moet worden georganiseerd. Dat
zal zeker bij een vulkaanuitbarsting de nodige actie vragen. Kan de
Minister dit iets meer toelichten? Met welke partners heeft de Kustwacht
getraind? In hoeverre kunnen de mensen op Saba er gerust op zijn dat, als
ze geëvacueerd moeten worden, dat op een fatsoenlijke manier gebeurt
en iedereen die daarbij betrokken is, daarop getraind is en klaar voor
staat?
Minister Hennis-Plasschaert: Ik was laatst toevallig op Saba. Dat was
mijn eerste bezoek aan Saba. Dat is een indrukwekkend eiland. Mevrouw
Hachchi is daar vast en zeker al een keer geweest. Het is een prachtig
eiland. Het is vooral een rots. Ik heb toen ook uitgebreid gesproken met ...
ha ha ... sorry, wacht even.
Mevrouw Hachchi (D66): Zo bedoelde de Minister dat niet.
Minister Hennis-Plasschaert: Dank u wel, mevrouw Hachchi.
De voorzitter: Wij schorsen even heel kort.
Minister Hennis-Plasschaert: Voorzitter, ik ben er weer. Sorry, dit is echt
vervelend. Ik heb toen uitgebreid gesproken met de twee ... Commissioners. Ha ha ha... Nee, ik moet heel even een pauze hebben.
De voorzitter: Wij schorsen even. Dit is een wat originelere invulling van
een humanitaire schorsing, die wij wel vaker toekennen.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
De voorzitter: De Minister vervolgt haar betoog.
Minister Hennis-Plasschaert: Voorzitter, excuses voor deze hiccup. Dat
kan de besten overkomen.
Hoe dan ook, ik was onlangs op Saba. Ik ben onder de indruk van het
eiland. Ik sprak toen ook uitgebreid met de twee Commissioners. Wij
hebben toen in zijn algemeenheid gesproken over de vraag of zij zich in
het geval van calamiteiten en grote zorgen, in dit geval een evacuatie,
voldoende bediend voelden, niet alleen door de Kustwacht maar
bijvoorbeeld ook door Defensie. Het antwoord daarop was volmondig ja.
De lijnen zijn ook heel erg open als het gaat om de extra bijstand die zou
moeten worden geleverd door de Kustwacht en Defensie. Bij een
evacuatie zullen alle organisaties in het gebied die beschikken over varend
en vliegend materieel worden benaderd, inclusief private partijen. Daar
wordt ook heel openlijk over gesproken.
Ik moest net even terugdenken aan het moment dat ik op Saba was en het
gesprek voerde met de twee Commissioners. Dat werkte wederom op
mijn lachspieren, omdat wij toen heel intensief met elkaar hebben
gesproken en ons realiseerden hoe bijzonder het Koninkrijk eigenlijk is.
Het was echt een leuk gesprek. Soms hebben wij de neiging om een
beetje in wij-zij te vervallen – de laatste die ik dat verwijt, is mevrouw
Hachchi, want zij is heel erg inclusief – terwijl het Koninkrijk juist zo
prachtig is. Dat mogen wij ook weleens tegen elkaar zeggen. Bij dezen.
Mevrouw Hachchi had ook nog een heel relevante vraag over dienstwapens dragen buiten diensttijd. Dat is allemaal gebeurd naar aanleiding
van een bedreiging buiten diensttijd op Bonaire. Medewerkers van het
steunpunt Curaçao hebben in september 2014 korte tijd actie gevoerd en
de Minister van Justitie op Curaçao gevraagd om buiten diensttijd hun
wapen te mogen dragen. Het gevoel van onveiligheid speelde daarbij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 X, nr. 106

17

natuurlijk de hoofdrol. Om hieraan tegemoet te komen heeft zowel de
Curaçaose Minister van Justitie als de directeur Kustwacht een voorstel
gedaan om veilig en binnen de regelgeving uitvoering te kunnen geven
aan het buiten diensttijd bij je hebben van het wapen. Dit voorstel heeft de
Curaçaose Minister van Justitie sinds december 2014 in beraad. Let wel,
er zijn bij de directeur Kustwacht en de politie an sich geen aanwijzingen
dat de veiligheid in het geding is. Wel zijn de gemeenschappen klein, dus
iedereen kent elkaar. Dat wil nog weleens drukverhogend werken als je in
een handhavende functie zit. Dat geldt niet alleen voor medewerkers van
de Kustwacht maar ook voor andere handhavers. Dat is een heel
nadrukkelijk punt van aandacht, ook op Curaçao. Ik heb, toen ik op
Curaçao was, duidelijk gemaakt in mijn gesprek met de Minister van
Justitie dat ik er nadrukkelijk geen voorstander van ben – daar maak ik
geen geheim van – omdat het risico op escalatie levensgroot is.
Hiermee heb ik alle vragen beantwoord.
Mevrouw Hachchi (D66): Ik begrijp dat de Curaçaose Minister van Justitie
zich hier sinds december al over buigt. Heeft de Minister een verwachting
over wat daaruit gaat komen en wanneer gaat dat gebeuren? Dat is
cruciaal als hij besluit om dit wel toe te staan. Maar de Minister zei dat
haar signaal helder was: zij zou dat onwenselijk vinden.
Minister Hennis-Plasschaert: Mijn signaal was helder. Het voorstel is in
beraad sinds 2014. De Minister van Justitie heeft in eerste instantie
aangegeven dat hij graag aan het verzoek van het personeel van de
Kustwacht tegemoet wilde komen, maar ik vind dat daar veel te veel
risico’s aan kleven. Ik zou dat dus helemaal niet aanmoedigen. Sterker
nog, ik vind dat onwenselijk. Dat heb ik ook zo gezegd, maar hij heeft het
in beraad en hij zal uiteindelijk een beslissing moeten nemen.
De voorzitter: Daarmee is er een einde gekomen aan de beantwoording
in eerste termijn. Ik wil terstond doorgaan naar de tweede termijn. De
spreektijd die ik in eerste termijn heb gegeven, is door bijna niemand
volledig ingevuld. Daarom stel ik mij zo voor dat een derde van de
spreektijd in tweede termijn voldoende zou moeten zijn, maar ik zal dit
laconiek hanteren. Ik begin bij de heer Vuijk.
De heer Vuijk (VVD): Voorzitter. In eerste termijn spraken wij over de
tikkende tijdbom aan de grenzen van ons Koninkrijk. De Minister is daar
uitstekend op ingegaan. Hoe je daarnaar kijkt, zal een kwestie van
perceptie blijven. Wij zien daar een dreigende situatie, waar wij ons
zorgen over maken. De opsommingen zijn in de interrupties al uitgebreid
over tafel gegaan. Wij houden dat toch nog even vast. In het VAO over
Venezuela wordt daar nog op teruggekomen, als ik het goed heb, maar
daar ga ik hier niet over.
Defensie is aanwezig in dat gebied. De Minister heeft prima uitgelegd hoe
het opschalen daar werkt. Daar zit alleen wel tijd tussen. Ik meen mij te
herinneren dat in een van de stukken eens is gesteld dat, als daar in
militair opzicht echt iets misgaat, het risico bestaat dat er meer sprake zal
zijn van iets terugveroveren dan dat je daar kunt verdedigen. Ik heb de
Minister de woorden «prioriteren», «aanvullen vanuit Nederland» en
«opschalen» horen gebruiken. Wat mij betreft kunnen wij daar even mee
vooruit.
De bootmigranten is een ander vraagstuk, of de vluchtelingen; wij zaten
een beetje met de woordkeuze te stoeien. Zijn het nou bootmigranten of
vluchtelingen? Wij zien een groot verschil tussen wat wij lezen in de
rapportages en wat wij terughoren uit het gebied zelf. Ik heb mijn
collega’s daar ook over horen spreken en daar zitten wij nog mee. Wij
horen uit het gebied zelf dat het vraagstuk veel groter is dan dat wij in de
rapportages lezen. Mijn vraag was: is dat een specifiek vraagstuk van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 X, nr. 106

18

Kustwacht of moet dit probleem op een andere manier worden opgelost?
Daar zou ik graag iets meer over willen horen. Wij kunnen natuurlijk
zeggen dat het probleem er niet is, maar als de eilandbewoners zelf zien
dat er een serieus probleem is en er een instroom is van gezichten die ze
niet zo goed kennen, dan moeten wij daar ook naar kijken.
Ik heb de Minister ook horen zeggen dat zij tevreden is over de lichte
vaartuigen van de Kustwacht, met name de Super-RHIB’s en de Justicevaartuigen. Wat mij betreft is dat overtuigend. Ik heb de Minister ook
horen spreken over het onderzoek naar de vaarbelasting. Ik heb zelf het
genoegen mogen smaken om af en toe eens mee te mogen varen met
zo’n Super-RHIB. Dat is spectaculair maar niet comfortabel, dus ik deel dat
wel. Het zijn robuuste militaire vaartuigen waar je bijbehorende robuuste
mannen en vrouwen voor nodig hebt. Ik ben dus buitengewoon nieuwsgierig naar wat het onderzoek daarover gaat zeggen.
De helikopters blijven een punt van zorg. Ik heb de Minister opnieuw
horen zeggen dat dat allemaal goed komt. Wij blijven daarbovenop zitten
en houden vast aan de deadlines die daarbij genoemd werden, want het
gevoel blijft bestaan dat die iedere keer opschuift. Wij vinden dat de
Oceangoing Patrol Vessels (OPV’s) pas echt effectief zijn als ze die RHIB’s
hebben en beschikken over de helikoptercapaciteit.
Voorzitter, ik zie uw signaal. Tot zover mijn tweede termijn.
De voorzitter: Dank u wel. Ik geef het woord aan de heer Knops.
De heer Knops (CDA): Voorzitter. Ik dank de Minister voor de antwoorden.
Als ik de krant lees, kan ik mij zo voorstellen dat het in het kabinet
helemaal niet zo gezellig is. Laat ik nog een keer bevestigen dat hier
gewoon gelachen mag worden. Dat is geen enkel probleem.
De Minister heeft gezegd dat zij de situatie in Venezuela in de gaten houdt.
Ik heb daar een aantal concrete vragen over gesteld, maar ik heb het
antwoord van de regering nog niet helemaal scherp, behalve dat zij zegt:
wij hopen dat ze niet verdergaan; wij houden het in de gaten; wij kunnen
mogelijk opschalen. Ik heb nog niet helemaal scherp hoe dat dan precies
loopt, hoe wij dat moeten zien ten opzichte van de positie van Venezuela,
hoe wij de uitspraken van de president moeten zien en hoe het zit met de
defensieve zone. Daar is de Minister niet echt op ingegaan, behalve dat zij
heeft gezegd: het is een punt van aandacht. Maar de woorden «een punt
van aandacht» worden in Den Haag vaak gebruikt om te zeggen: wij zien
dat er een probleem is, maar wij weten niet hoe wij het moeten oplossen.
Misschien kan de Minister daar nog wat verder op ingaan.
Ik had gevraagd naar de mogelijkheden om op te schalen, om geruststellende maatregelen te nemen. De Minister zegt: als dat zo is, gaan wij dat
doen. Op zich kan ik uit de voeten met dat antwoord. Tegelijkertijd heb ik
een aantal voorbeelden genoemd van kannibalisering bij fregatten. Daar
is de Minister niet op ingegaan, maar dat lijkt mij wel relevant in dit kader,
omdat het een niet losgekoppeld kan worden van het ander. Wij hebben
nog een aantal debatten te gaan: een wetgevingsoverleg, een Jaarverslag
en een AO Materieel. Dus als ik nu geen antwoord krijg, dan komt het nog
wel een keer terug, maar ik zou het op prijs stellen als de Minister daar
even op in wil gaan.
De voorzitter: Dan gaan wij naar de fractie van de Partij van de Arbeid in
de persoon van mevrouw Eijsink.
Mevrouw Eijsink (PvdA): Voorzitter. Dank aan de Minister voor de
beantwoording van de vragen. Die zijn wat mij betreft afdoende. Ik sluit
mij aan bij de opmerkingen van een aantal collega’s. Ik ga ze niet
herhalen. Wel voel ik in toenemende mate een soort ongemak omdat alles
wat de Kustwacht doet, terecht in een politieke context wordt geplaatst –
dat moet ook vanwege zijn werkzaamheden – maar wij als Defensiecom-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 X, nr. 106

19

missie jaarlijks spreken over meer technische en operationele zaken «ten
behoeve van». Defensie is uitvoerend en operationeel ten opzichte van de
werkelijkheid. Dus je hebt een soort realiteit die iedere dag en iedere
maand kan veranderen. Dat valt niet meer van elkaar te onderscheiden.
Dus ik heb het gevoel dat wij als Defensiecommissie achter zaken
aanlopen. Wij voeren achteraf een heel technisch, op niet alle momenten
realistisch debat.
Dat wil ik de Minister meegeven, temeer omdat wij hier al een debat over
hebben gevoerd binnen de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken. Dat
was toevallig hoor, want dat deel van de wereld wordt in de commissie
voor Buitenlandse Zaken niet ieder jaar besproken, althans niet tot op
heden. Met alle spanningen in de regio zou dat weleens wat frequenter
kunnen gebeuren. Dat zou ik de Minister willen meegeven. Een jaarverslag en jaarplan zouden in die zin niet statisch moeten zijn. Ze mogen wat
mij betreft heel dynamisch zijn. Als dat toch wordt overwogen, wil de
PvdA-fractie de Minister meegeven om dat een andere vorm te geven,
meer oplopend richting realiteit. De Minister heeft eigenlijk een aantal
toezeggingen gedaan in die richting, als ik het goed heb beluisterd. Ieder
jaar bespreken wij de taken. Wij kijken terug naar wat de taken zijn. Wij
kijken naar aantallen. Wij kijken naar wat er specifiek gedaan is, maar dat
komt steeds meer in een politieke context te staan. Wil de Minister daar
eens op reageren? Van mij mag het wat dynamischer, dus niet alleen een
terugblik maar ook wat meer een vooruitblik.
De heer De Roon (PVV): Voorzitter. Dank aan de Minister voor de
beantwoording. Ik hoop in tweede termijn of anders op een later moment
nog te mogen vernemen hoeveel Defensie aan de Antillen kwijt is buiten
die ongeveer 35 miljoen die wij in het Jaarplan tegenkomen. Wat er over
de bedragen en de verdeling in het Jaarplan staat, is wel duidelijk. Ik wil
graag weten hoeveel Defensie verder nog kwijt is aan inzet bij de Antillen.
Dan kom ik op de kwestie van de illegalen. Ik ben blij dat de Minister
bereid is om met haar collega’s in het kabinet te bespreken hoe er meer
zicht kan worden gekregen op het aantal illegalen die op de Antillen
verblijven. Dat is van essentieel belang. Zolang je dat niet weet en je daar
geen beeld van hebt, is het heel lastig om stromen van illegalen te
bestrijden. Je weet dan eigenlijk niet waar je mee bezig bent. Die
conclusie zou je dan moeten trekken. Dus ik hoop dat de Minister wil
bevorderen dat het kabinet daar op een andere, serieuzere manier mee
omgaat. Dat begint bij inzicht krijgen in hoeveel illegalen er eigenlijk zijn.
Tot slot dank ik de Minister voor haar toezegging ons in ieder geval
uiterlijk in het volgende jaarverslag over de Kustwacht in het Caribisch
gebied te laten weten hoe het staat met de inzet van andere typen drones
ten behoeve van de Kustwachttaken aldaar.
De voorzitter: Tot slot is het woord aan mevrouw Hachchi voor de fractie
van D66.
Mevrouw Hachchi (D66): Voorzitter. Dank aan de Minister voor haar
antwoorden en voor haar warme woorden over het Caribisch deel van het
Koninkrijk naar aanleiding van haar bezoek aan Saba, dat als inspiratie
heeft gediend.
Ik sluit mij gemakshalve aan bij de vragen van collega Knops over
Venezuela.
Ik had vragen gesteld over het personeel van de Kustwacht, dat een
dienstwapen buiten diensttijd zou willen dragen. De Minister was helder
over de onwenselijkheid. Ze zei dat de Curaçaose Minister van Justitie dit
verzoek nu voor zich heeft liggen, maar mij is niet helder waarom het
personeel zich zo onveilig voelt. Heeft de Minister daar zicht op? Ze gaf
aan dat er geen concrete aanwijzingen zijn vanuit de politie, maar ik neem

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 X, nr. 106

20

aan dat het personeel van de Kustwacht dit niet zomaar wil. Ik wil daar
een nadere toelichting van de Minister op krijgen.
Er kwam bij mij één vraag naar boven over het personeel bij de Kustwacht
naar aanleiding van de beantwoording van de vragen van collega’s. Er is
in het verleden nogal discussie geweest over lokaal personeel bij de
Kustwacht. Hoe is de situatie nu? Neemt de Nederlandse Kustwacht ook
steeds meer lokaal personeel aan? Ik ken zelf de voorbeelden van
jongeren die daar een soort opleiding krijgen en werkervaring opdoen bij
de Kustwacht. Die waren heel erg enthousiast tijdens onze werkbezoeken
aan de Kustwacht op Curaçao. Hoe staat het met de werving van lokaal
personeel, de haken en ogen die daaraan vastzitten en de problemen die
men daarbij tegenkomt?
Tot slot wil ik een extra toelichting vragen van de Minister. Het is heel
goed dat zij verder wil gaan samenwerken met de Fransen op het terrein
van de Kustwacht. Ik begrijp ook dat zij haar collega en marge van de
NAVO-top hierover gaat spreken, maar ik zou nog iets meer beeld en
geluid willen hebben bij de concrete nieuwe voorstellen die zij gaat
voorleggen aan haar collega voor verdergaande samenwerking.
De voorzitter: Daarmee is er een einde gekomen aan de tweede termijn
van de zijde van de Kamer. Wij kunnen voor de beantwoording direct door
naar de Minister.
Minister Hennis-Plasschaert: Voorzitter. De heer Vuijk benadrukte nog
een keer zijn bron van zorg. Ik heb in eerste termijn bij herhaling en
nadrukkelijk aangegeven dat zijn bron van zorg en die van de heer Knops,
mevrouw Hachchi en anderen, ook een bron van zorg is voor het kabinet.
Wij kijken daar zeer serieus naar. «Naar kijken» gaat verder dan alleen de
krant lezen, zeg ik tegen de heer Knops. Ik heb net bijvoorbeeld verwezen
naar mijn verantwoordelijkheid ten aanzien van de MIVD. Ik verwijs ook
graag naar mijn verantwoordelijkheid in relatie tot de Commandant der
Strijdkrachten en de presentie van Defensie in het gebied. Dus daar wordt
echt niet lichtzinnig mee omgegaan. Ik heb daarover in eerste termijn
gezegd wat ik heb gezegd. Wij zijn waakzaam en alert en dat zullen wij
blijven. Het is dus geen kwestie van alleen maar hopen en achteroverleunen.
De heer Vuijk geeft aan over signalen te beschikken dat het vraagstuk van
de bootmigranten veel groter is. Die signalen verneem ik dan heel graag.
Dat is een aangelegenheid van het bevoegd gezag. Als beheerder van de
Kustwacht kan ik echt niet alles. Wij kijken goed naar hoe dat is georganiseerd tussen de vier landen binnen het Koninkrijk op het Justitieel
Vierpartijenoverleg, waarvoor eerder deze week mijn collega van
Veiligheid en Justitie op Sint-Maarten was. Maar nogmaals, als de heer
Vuijk over concrete signalen beschikt waarover bijvoorbeeld de MIVD niet
beschikt, dan hoor ik dat heel erg graag. Dat draagt alleen maar bij aan
het beeld waar hij over spreekt. Nogmaals, het is geen kwestie van de
krant volgen en hopen dat het rustig blijft.
Dat zei ik ook in eerste termijn tegen de heer Knops over die defensieve
zone waar Maduro over spreekt. Dat herhaal ik nog graag even. Volgens
Maduro behoort het Caribisch gebied daartoe. Wij moeten wel een
onderscheid blijven maken tussen retoriek en een directe dreiging. Dat
onderscheid blijf ik steeds maken. Waar nodig zullen passende maatregelen worden genomen.
Mevrouw Eijsink sprak over wat meer dynamiek in de vooruitblik en de
terugblik. Ook daarvoor geldt dat ik er niet in mijn uppie over ga. Er lezen
vier landen mee, maar ik denk dat ik helder heb wat zij bedoelt. Ik zal
proberen daar wat meer dynamiek in aan te brengen. In ieder geval hecht
ik eraan de Kamer steeds weer de voortgang te laten zien op specifieke
onderwerpen die haar interesse hebben. Zo heb ik tegen de heer De Roon
gezegd dat ik uiterlijk de volgende jaarrapportage aan hem zal rappor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 X, nr. 106

21

teren over de drones, al weet ik niet of het onderzoek dan klaar is. Ik zal
hem in ieder geval meenemen in de stand van zaken op dat moment. Op
die manier wordt het wat dynamischer.
De heer De Roon vroeg naar een bedrag. Dat is 4 miljoen euro. Nu doet
elke euro er wel toe bij Defensie, maar dat is een overzichtelijk bedrag.
Mevrouw Hachchi vroeg waarom het personeel zich onveilig voelt. Zoals
ik al in eerste termijn aangaf, heeft dat er ook mee te maken dat het om
kleine gemeenschappen gaat, waardoor het gevoel van onveiligheid of
druk op elkaar sneller aanwezig is dan in een wat groter land, zoals
Nederland. Voor mij is leidend of er aanwijzingen zijn van de Kustwacht
zelf, de leiding daarvan of bij politie waardoor je kunt zeggen: er is
inderdaad sprake van een directe dreiging. Dan moet je je ook nog een
keer afvragen of het dragen van het dienstwapen buiten diensttijd of het
mee naar huis nemen daarvan wel het juiste antwoord is, omdat het risico
op escalatie behoorlijk aanwezig is. Dus ik kan mijn vinger er niet precies
op leggen, anders dan dat ik mij goed kan voorstellen dat je in zo’n kleine
gemeenschap eerder de druk voelt of je je wat eerder unheimisch of
ongemakkelijk voelt dan daar waar je wat meer ruimte hebt.
Ik kom op de verhouding van lokaal en Nederlands personeel. De
Kustwacht telt 241 formatieplaatsen, exclusief de directeur Kustwacht.
Defensie vervult 42 functies van die 241. De overige functies worden
vervuld door personeel van Aruba, Curaçao en Sint-Maarten. Af en toe
word ik geconfronteerd met het beeld dat het een door Nederland
gedomineerd gebeuren is. Dat is gewoon niet waar als het gaat om de
inzet van personeel. Ik heb tijdens mijn laatste bezoek aan Curaçao begin
april met een aantal lokale medewerkers van de Kustwacht gesproken, die
allemaal even enthousiast waren. Natuurlijk hebben zij ook hun zorg over
hoe het precies gaat in het Kustwachtpresidium met de rollen die de
verschillende landen nemen. Niet alles is altijd perfect. Er zijn echt punten
van aandacht, zeker over de aansturing daarvan. Het lokale personeel wil
dat ook, geeft dat ook aan. Het is mondig genoeg, heb ik gemerkt. Het is
ook kritisch naar de eigen landen toe. Ik hecht er zeer aan dat lokaal
personeel aanwezig is. Van een puur door Nederland gedomineerde
organisatie is gewoon geen sprake.
Daarmee kom ik aan het einde van mijn tweede termijn.
Mevrouw Hachchi (D66): Samenwerking met de Fransen.
Minister Hennis-Plasschaert: U bent altijd zeer gesteld – ik ben dat ook
wel – op tijdpaden, schema’s, tabellen en concrete voorstellen als het gaat
om de Fransen, maar geeft u mij eerst even de tijd. Ik heb het bespreekbaar gemaakt. Nu gaan wij verder kijken. Dan zal ik u daarover informeren. Ik zeg u ook in alle openheid dat ik het opvallend vind dat daar zo
weinig werk van is gemaakt de afgelopen jaren. Ik wil daar nu wat
voorzichtige stappen in gaan zetten, maar omdat er zolang geen werk van
is gemaakt, tast ik even af of er eventuele gevoeligheden zijn waardoor je
eventuele concrete voorstellen juist wel of juist niet doet. Ik voer dat
gesprek met Jean-Yves Le Drian en zal de Kamer daar nader over
informeren. Maar ik hecht eraan om daar de krachten te bundelen.
Mevrouw Hachchi (D66): Ik dank de Minister voor de toezegging de
Kamer daarover te informeren. Dan moeten wij alleen even kijken op
welke manier. Kan de Minister de Kamer informeren nadat ze dat eerste
gesprek heeft gehad met haar collega of nemen wij dat mee in de
terugkoppeling van de NAVO-ministeriële?
Minister Hennis-Plasschaert: Ik stel voor dat ik dat meeneem in het
verslag van de NAVO-ministeriële. Dan hoop ik iets meer beeld en geluid
te kunnen geven over de eventuele «what’s next?»-vraag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 X, nr. 106

22

De voorzitter: Daarmee komt er een einde aan dit AO Kustwacht. Aan mij
de eer om nog even de toezeggingen van de Minister met de Kamer door
te nemen. Wij hebben de volgende toezeggingen genoteerd.
– De uitkomst en de bevindingen van het onderzoek van de vakbonden
naar de Super-RHIB’s worden opgenomen in het volgende jaarverslag.
– De Minister zal trachten meer inzicht te verkrijgen in de exacte cijfers
van de (illegale) migratie/immigratie. Zij zal het resultaat daarvan
opnemen in de volgende rapportage. Het lijkt mij overigens lastig om
over illegale immigratie exacte cijfers te geven. Dus het gaat waarschijnlijk over de migratie. Dat werd ook in het AO door verschillende
woordvoeders op verschillende manieren benoemd. Wellicht wilt u
daar uw eigen term aan geven.
Minister Hennis-Plasschaert: Ik zal zeker proberen om zo concreet
mogelijk te worden in de jaarrapportage. Het is wel goed om vast te
stellen dat er een Justitieel Vierpartijenoverleg gaande is en dat ook
andere departementen daar een rol in spelen. Ik kom de heer De Roon
graag tegemoet, maar wel binnen de mogelijkheden. Ik ga het hoe dan
ook bespreken met mijn collega van V en J en bekijken hoe ik daarover
kan rapporteren in de jaarrapportage.
De voorzitter: Ik zal er het volgende van maken.
– De Minister zal trachten in samenwerking met de verantwoordelijke
partijen, in het bijzonder de Minister van V en J, meer inzicht te
verkrijgen in de exacte cijfers van de illegale migratie en het resultaat
daarvan opnemen in de volgende jaarrapportage.
– In het volgende jaarverslag geeft de Minister de stand van zaken met
betrekking over de inzet van drones.
– De samenwerking tussen Nederland en Frankrijk wordt concreet in het
volgende verslag van de NAVO-ministeriële opgenomen.
Dat zijn de toezeggingen die ik heb genoteerd. Die leiden niet tot nadere
discussie. Dan rest mij niets anders dan de Minister en haar medewerkers
te danken voor hun aanwezigheid hier. Ik dank de leden en degenen die
de moeite hebben genomen vandaag bij dit debat aanwezig te zijn.
Sluiting 14.39 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 X, nr. 106

23