>Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

Stichting RPO
t.a.v. het bestuur
Postbus 913
1200 AX.HILVERSUM

Media en Creatieve Industrie
Rijnstraat 50
Den Haag
Postbus 16375
2500 BJ Den Haag
www.rijksoverheid.nl

Onze referentie
1328241

Datum

14 november 2018

Betreft

Reactie op Concessiebeleidsplan 2017-2025 “Liefde voor de Regio”

Geacht bestuur,
In juni 2017 ontving ik het Concessiebeleidsplan 2017-2025 ‘Liefde voor de Regio’
(hierna: CBP) van u, mede namens de dertien regionale publieke mediainstellingen (hierna: rpmi’s). Op 5 november 2018 heeft u op mijn verzoek een
addendum bij het CBP aangeleverd. Ik heb het plan met belangstelling gelezen.
Met deze brief reageer ik op dit plan.
Het CBP straalt ambitie en optimisme uit. Er spreekt bovendien gezamenlijkheid
uit. Mede gebaseerd op de adviezen van de Raad voor cultuur en het
Commissariaat voor de Media (hierna: het Commissariaat), constateer ik echter
ook dat het CBP op een aantal onderdelen nog onvoldoende concreet is. Uit uw
Begroting 2019 blijkt overigens dat u en de rpmi’s reeds grote stappen
voorwaarts hebben gezet.1 Verderop in deze brief ga ik uitgebreider hierop in en
beschrijf ik de vervolgstappen richting de formele verlening van de concessie aan
de Stichting Regionale Publieke Omroep (hierna: RPO). Allereerst is een korte
duiding van de totstandkoming van dit eerste CBP voor de regionale publieke
omroep op zijn plaats.
Inleiding
De indiening van het CBP markeert een belangrijke mijlpaal na een roerige
periode voor de RPO en de rpmi’s. De afgelopen jaren stonden in het teken van
een aantal ingrijpende veranderingen. Zo hevelde de regering per 1 januari 2014
de financiële verantwoordelijkheid voor de regionale publieke omroep over van
het provinciefonds naar de Rijksbegroting. Daarbij werd ook een
besparingsopdracht van € 17 mln. per 1 januari 2017 voor de regionale publieke
omroepen ingepland. Met de Wet van 16 maart 2016 tot wijziging van de
Mediawet 2008 in verband met het toekomstbestendig maken van de publieke
mediadienst zette de regering vervolgens stappen naar een meer slagvaardige
regionale publieke omroep, door de oprichting van een nieuw, wettelijk
samenwerkings- en coördinatieorgaan voor de uitvoering van de publieke

1

https://www.stichtingrpo.nl/Publicaties/129/begroting-rpo-2019.html.
Pagina 1 van 6

mediaopdracht op regionaal niveau: de RPO.2 De RPO is in de plaats gekomen van
Stichting Regionale Omroep Overleg en Samenwerking (hierna: ROOS), het
samenwerkingsverband van de dertien regionale publieke omroepen in Nederland.
Per 1 juli 2017 is ROOS geheel opgegaan in de RPO.

Onze referentie
1328241

Bovenop deze bestuurlijke veranderingen opereren de RPO en rpmi’s in een
dynamische omgeving. In de mediasector verandert veel, en veel verandert snel.
Die veranderingen zien we in de productie en distributie van media-aanbod, de
verdienmodellen achter dit media-aanbod en het gebruik ervan door
consumenten. Het zijn breed beschreven en becommentarieerde ontwikkelingen recent nog door de Raad voor cultuur in haar advies Zicht op zoveel meer.3
Te midden van dit stormachtige speelveld worden er door de RPO en de dertien
rpmi’s stappen vooruit gezet. Ik wil daar mijn waardering voor uitspreken. Mede
dankzij uw inspanningen en die van de rpmi’s is er nu een RPO en ligt er voor het
eerst een gezamenlijk CBP voor de komende jaren. Bovendien heb ik de
afgelopen periode met eigen ogen gezien hoe de regionale omroepen met de blik
naar voren aan de slag zijn en vernieuwende projecten opstarten. Zoals Omroep
Gelderland, dat voor de gemeenteraadsverkiezingen een samenwerking aan ging
met bijna elke lokale omroep in de provincie. Met een tot studio omgebouwde bus
reden regionale en lokale journalisten de hele provincie door om mensen te
informeren over de partijen, politici en voorstellen in hun gemeente. Ik zag hoe
de samenwerking tussen de regionale omroepen en de NOS in Bureau Regio
steeds succesvoller en vanzelfsprekender wordt. Er werden via Bureau Regio bijna
2500 radio- en televisiebijdrages uitgewisseld tussen NOS en de rpmi’s en
regionaal nieuws bereikt vele mensen via de app van de NOS.
Dit soort initiatieven illustreert mijns inziens het belang en de meerwaarde van
regionale publieke omroepen. Ze zorgen ervoor dat er informatief, cultureel en
educatief media-aanbod gemaakt wordt dat aansluit bij de directe
belevingswereld en leefomgeving van mensen. De omroepen dragen zo bij aan
het goed en transparant functioneren van gemeentelijk en provinciaal
overheidsbestuur en informeren mensen hierover. Iets wat des te belangrijker
wordt nu de gemeentes meer verantwoordelijkheden hebben gekregen. Dit doen
de regionale omroepen bovendien met bewustzijn van de regionale cultuur en
tradities. De nabijheid van regionale publieke omroepen tot hun kijkers en
luisteraars is wat mij betreft wat de regionale publieke omroep onderscheidt van
de nationale en machtige internationale media-aanbieders en platforms.
Tegelijkertijd staat buiten kijf dat er flinke uitdagingen zijn voor de regionale
publieke omroepen. Het bereik en de marktaandelen van zowel regionale televisie
als regionale radio staan onder druk.4 Hetzelfde geldt voor de reclame-inkomsten
van de rpmi’s. Zeker als het gaat om het vergaren van online advertentieinkomsten, waar de rpmi’s de strijd aan moeten gaan met machtige techbedrijven
als Facebook en Google. Juist nu is het daarom cruciaal dat de regionale

2

Stb. 2016, 114.
https://www.cultuur.nl/upload/documents/tinymce/Zicht-op-zo-veel-meer.pdf
4
https://www.mediamonitor.nl/wp-content/uploads/Mediamonitor-2016.pdf
3

Pagina 2 van 6

omroepen hun krachten bundelen en gezamenlijk uitdagingen aangaan en kansen
pakken.

Onze referentie
1328241

Reactie op CBP
Algemeen
Gezien de beschreven uitdagingen en het belang dat ik hecht aan de functie van
regionale publieke omroepen en regionale journalistiek, verwacht ik van het CBP
dat het een stevige basis legt voor de komende jaren. Het moet een goed
fundament bieden voor de uitvoering van de publieke mediaopdracht op regionaal
niveau door de RPO en rpmi’s. Ik constateer dat er veel ambitie en
gezamenlijkheid spreekt uit het CBP. U zet in de plannen terecht in op
hoogwaardige journalistiek in iedere regio, het vergroten van het lineaire en nonlineaire bereik en innovatieve samenwerkingen met zowel landelijke als lokale
organisaties.
Ik constateer in algemene zin echter ook dat het CBP nog onvoldoende concreet
is. Ik onderschrijf op dit punt de conclusies van de Raad voor cultuur en het
Commissariaat: de doelstellingen in het CBP zijn te algemeen geformuleerd en
moeten in de jaarlijkse begrotingen van de RPO verder uitgewerkt worden in
meer concrete en kwantificeerbare doelstellingen. Het moet daarbij duidelijker
zijn met welke activiteiten en binnen welke termijn de RPO en rpmi’s de
doelstellingen gaan bereiken; én wanneer een doelstelling als behaald mag
worden beschouwd. Zonder deze informatie is adequate verantwoording en
evaluatie niet mogelijk.
In aanvulling op bovenstaande algemene constatering ga ik hieronder nader in op
drie mijns inziens belangrijke onderwerpen: de rol en positie van de RPO, een
samenhangende distributiestrategie en de doelmatige inzet van middelen. Ik
teken hierbij aan dat de RPO en rpmi’s met de Begroting 2019 inmiddels grote
stappen hebben gezet om deze aandachtspunten te verbeteren. Ik kom daar later
in deze brief op terug.
Rol en positie RPO
De RPO is samen met de rpmi’s verantwoordelijk voor de uitvoering van de
publieke mediaopdracht op regionaal niveau. De RPO is daarbij het wettelijke
coördinatie- en samenwerkingsorgaan en heeft op basis van de Mediawet 2008
verscheidene taken en bevoegdheden. Ik constateer echter, evenals de Raad voor
cultuur en het Commissariaat, dat onvoldoende uit het CBP blijkt hoe de RPO
concreet invulling gaat geven aan haar taak als coördinatie- en
samenwerkingsorgaan. Welke doelstellingen en activiteiten horen daar per
wettelijke taak bij? En hoe worden deze doelstellingen bereikt? De beschrijving
van de eigen taak, positie en invulling daarvan is op dit moment te mager
omschreven in het CBP.
Samenhangende distributiestrategie
Eén van de ambities uit het CBP is het vergroten van het bereik van regionaal
media-aanbod. U zet met de rpmi’s terecht in op een toename van het
totaalbereik. Het vergroten van het bereik op de regionale kanalen vereist
strategische keuzes. Bijvoorbeeld de keuze om meer in te zetten op specifieke

Pagina 3 van 6

aanbodkanalen of te focussen op (bijvoorbeeld) non-lineaire aanbodkanalen voor
het bereiken van specifieke doelgroepen.

Onze referentie
1328241

Hoewel in het CBP aandacht besteed wordt aan distributie en de ambities van de
RPO en rpmi’s voor radio, televisie en online, constateer ik dat dit nog te
versnipperd en te weinig concreet is. In het CBP worden verspreid over
verschillende hoofdstukken vrij algemene ambities geformuleerd over de wijze
waarop het bereik vergroot zou moeten worden. Wat ontbreekt is een
gezamenlijke, samenhangende strategie van de RPO en rpmi’s waarin staat hoe
deze toename in bereik gerealiseerd gaat worden en (bijvoorbeeld) hoe daarbij
gebruikt wordt gemaakt van de verschillende lineaire en non-lineaire
aanbodkanalen van de rpmi’s. Daar horen concrete doelstellingen bij, evenals
eenduidige meetmethodes voor het bereik in de toekomstige jaren.
Het feit dat de RPO geen wettelijke bevoegdheid heeft tot het plaatsen en
ordenen van het media-aanbod op de aanbodkanalen, betekent niet dat de RPO
geen coördinerende rol kan pakken bij het afspreken en beschrijven van een
samenhangende distributiestrategie van de RPO en rpmi’s. De rpmi’s geven
vervolgens invulling aan deze strategie door media-aanbod te maken en plaatsen,
best practices uit te wisselen en, waar opportuun, de samenwerking te zoeken
met andere (publieke) mediaorganisaties.
Het ligt voor de hand dat u een dergelijke samenhangende distributiestrategie in
één, aan dit onderwerp gewijd hoofdstuk in uw jaarlijkse begrotingen uitwerkt. De
rpmi’s kunnen vervolgens in hun jaarlijkse begrotingen beschrijven hoe zij met
het maken en plaatsen van hun media-aanbod aansluiten op de samenhangende
distributiestrategie van de RPO en rpmi’s.
Inzet doelmatige middelen
De RPO is op basis van de Mediawet 2008 verantwoordelijk voor ‘het bevorderen
van een doelmatige inzet van de gelden die bestemd zijn voor de verzorging en
verspreiding van het media-aanbod’. Een belangrijke verantwoordelijkheid,
aangezien de RPO en rpmi’s met belastinggeld worden gefinancierd.
Ik constateer echter dat er in het CBP onvoldoende is beschreven hoe de RPO
invulling gaat geven aan deze taak. Ik ben het met het Commissariaat eens dat
een visie hierop onderdeel zou moeten zijn van de jaarlijkse begrotingen van de
RPO, inclusief een overzicht en onderbouwing van de benodigde organisatorische,
personele, materiële en financiële middelen. Dit volgt ook uit artikel 2.60l
Mediawet 2008, tweede lid, onder d. Doelmatige inzet van publieke middelen kan
immers niet zonder een transparante verantwoording.
Vervolgstappen
Jaarlijkse begrotingen en Begroting 2019
De RPO is een nieuwe organisatie. U beschrijft in uw CBP terecht dat er een fase
van ‘ingroeien’ nodig is aan het begin van de concessieperiode. Ik heb daar begrip
voor en waardeer dat het eerste CBP met een actieve bijdrage van de rpmi’s tot
stand is gekomen. Tegelijkertijd is en blijft het noodzakelijk om middels de
jaarlijkse begrotingen elk jaar van de concessieperiode 2017-2025 te blijven

Pagina 4 van 6

gebruiken om het CBP duidelijker, concreter en meetbaarder te maken. Daarom
verzoek ik u om op basis van deze brief en de relevante adviezen van de Raad
voor cultuur en het Commissariaat verbeteringen in de jaarlijkse begrotingen van
de RPO en rpmi’s door te blijven voeren, uiteraard in samenwerking met de
rpmi’s.

Onze referentie
1328241

U bent hier reeds voortvarend mee aan de slag gegaan. Dit blijkt uit uw Begroting
2019, waar u en de rpmi’s een grote stap voorwaarts hebben gezet en veel van
de bovengenoemde aandachtspunten hebben opgepakt. Zo werken u en de rpmi’s
concreter uit op welke manier de publieke mediaopdracht wordt uitgevoerd door
de RPO. De Begroting 2019 bevat tevens een samenhangende distributiestrategie,
die vervolgens in de begrotingen 2019 van de rpmi’s verder is uitgewerkt. Ook
beschrijft u hoe de RPO invulling geeft aan haar wettelijke taak om een
doelmatige inzet van middelen door de rpmi’s te bevorderen.
Ik waardeer de betekenisvolle stappen die u en de rpmi’s hebben gezet sinds de
publicatie van het CBP en kijk uit naar de volgende begrotingen.
Concessieverlening & Prestatieovereenkomst
Het is belangrijk dat u met deze brief en de adviezen van de Raad en het
Commissariaat snel en voortvarend aan de slag kunt blijven om ook de komende
jaren samen met de rpmi’s de verdere benodigde stappen te zetten – met de blik
op de toekomst. Ik ben daarom voornemens om de Koning te verzoeken u per 1
januari 2019 voor de periode 1 januari 2019 – 31 december 2025 een concessie
te verlenen als bedoeld in artikel 2.60k van de Mediawet 2008. Tevens stem ik
met deze brief in, als bedoeld in artikel 2.60m, derde lid van de Mediawet 2008,
met de aanbodkanalen zoals beschreven in uw CBP en het op 5 november 2018
ingediende addendum bij het CBP. Dit houdt in dat ik hierbij vaststel dat de
regionale publieke omroepen met de inzet van die bestaande aanbodkanalen hun
publieke taak uitvoeren.
Spoedig na de concessieverlening ben ik tevens voornemens om met u het proces
op te starten om tot een Prestatieovereenkomst te komen voor de resterende
concessieperiode.
Tussentijdse evaluatie
U beschrijft tot slot de indeling van de concessieperiode in twee planperiodes in
uw CBP en de Begroting 2019. Gezien de later dan voorziene concessieverlening
per 1 januari 2019, ga ik akkoord met het voorstel uit uw Begroting 2019 om de
eerste planperiode te laten lopen vanaf het moment van concessieverlening per 1
januari 2019 tot en met 31 december 2021 en de tweede planperiode van 1
januari 2022 tot en met 31 december 2025.
U bent voornemens de eerste planperiode af te sluiten met een evaluatie. Ik
onderschrijf het belang van deze evaluatie - de resultaten ervan bieden een
goede kans om uw voornemens, ambities en doelen voor de tweede planperiode
verder aan te scherpen en concreet te maken.
Ik vraag u verder om bij de opzet van de evaluatie rekening te houden met deze
brief en de relevante adviezen van de Raad voor cultuur en het Commissariaat.

Pagina 5 van 6

Het is bovendien wenselijk dat u de evaluatie tijdig uitvoert, zodat u de resultaten
op tijd kunt verwerken in een verdieping van het CBP voor de tweede
planperiode. Ik ben voornemens om de Raad voor cultuur en het Commissariaat
opnieuw om advies te vragen over uw beleidsplan voor de tweede planperiode.

Onze referentie
1328241

Tot slot
We staan aan het begin van een nieuwe concessieperiode, met een nieuwe
organisatie. De RPO en de rpmi’s bevinden zich in een spannend en dynamisch
speelveld. Tegelijkertijd staat het belang van uw werk en de regionale publieke
omroepen voor mij buiten kijf; het is cruciaal voor goed geïnformeerde burgers
die zich betrokken voelen bij hun leefomgeving – van Limburg tot Friesland, en
van Gelderland tot Zeeland.
Ik wens u veel succes de komende concessieperiode.

Met vriendelijke groet,
de minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media,

Arie Slob

Pagina 6 van 6