2019D15978

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
hebben enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen over de brief van de Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs
en Media van 22 maart 2019 over de voortgangsrapportage experiment
Regelluwe scholen po/vo (Kamerstuk 29 546, nr. 30).
De voorzitter van de commissie,
Tellegen
De adjunct-griffier van de commissie,
Arends

nds-tk-2019D15978

1

Inhoud
I

II

blz.

Vragen en opmerkingen uit de fracties
•
Inbreng van de leden van de VVD-fractie
•
Inbreng van de leden van de CDA-fractie
•
Inbreng van de leden van de D66-fractie
•
Inbreng van de leden van de GroenLinks-fractie
•
Inbreng van de leden van de SP-fractie
Reactie van de Minister voor Basis- en Voortgezet
Onderwijs en Media

2
2
2
3
4
4
6

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
Inbreng van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de voortgangsrapportage experiment Regelluwe scholen po1/vo2 en
de bijbehorende brief. De voorgenoemde leden hebben nog enkele
vragen.
De leden lezen dat ondanks positieve ervaringen van de deelnemende
scholen, op grond van andere overwegingen besloten wordt om bepaalde
afwijkingen niet landelijk in te voeren. Zij vragen wat de overwegingen
zijn om bepaalde afwijkingen niet door te voeren. Welke toetsingskaders
zullen gebruikt worden? Wat is de reden dat wanneer docenten, schoolleiders, ouders en leerlingen positief zijn over de ontwikkelingen en zij
positief zijn over de kwaliteit van onderwijs, en het experiment dus gelukt
is, dit niet landelijk wordt ingevoerd, zo vragen de voornoemde leden.
De leden lezen ook dat een uitbreiding van het experiment heeft plaatsgevonden met nieuwe deelnemende scholen. Krijgen de nieuwe deelnemende scholen genoeg tijd om zich net zo te kunnen ontwikkelen als de
deelnemende scholen die al eerder aan het experiment zijn begonnen? Zij
vragen de Minister of hij de mening deelt dat zij niet benadeeld mogen
worden in de beoordeling omdat zij later begonnen zijn.
Tot slot wordt er geschreven dat voorgestelde innovaties vergaande
consequenties kunnen hebben en dat het mogelijk niet haalbaar is om de
wet- en regelgeving voor het primair – en voortgezet onderwijs aan te
passen, zonder daarbij ook de consequenties voor andere sectoren te
betrekken. Betekent dit dat andere sectoren zich dan moeten aanpassen
aan de nieuwe wet- en regelgeving van het po en vo, zo nee, waarom niet,
zo vragen de voornoemde leden.
Inbreng van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Minister over de voortgangsrapportage experiment Regelluwe scholen
po/vo. Deze leden hebben nog enige vragen.
Voortgangsrapportage 2019
De leden vragen de Minister of hij kan aangeven of een reden voor de
relatief geringe belangstelling is gelegen in het feit dat de scholen weten
dat de verandering slechts tijdelijk is en zij na afloop van het experiment
weer terug moeten keren naar de oude situatie.
Ook vragen de leden de Minister of hij kan aangeven of er een reden is
aan te wijzen voor het verschil in deelnemende scholen aan het
experiment uit het primair onderwijs en het voortgezet onderwijs.
1
2

po: primair onderwijs
vo: voortgezet onderwijs

2

De Minister constateert dat sommige experimenten geen doorgang
vinden omdat op enig moment is gebleken dat wat de scholen willen, ook
al onder de huidige wet- en regelgeving mogelijk is. De leden vragen de
Minister om wat voor zaken het dan gaat en wat de reden is dat scholen
niet weten dat wat zij willen al mogelijk is. Ziet de Minister hierin reden, zo
vragen deze leden, om richting de scholen specifiek over deze punten te
communiceren zodat zij daarin wellicht inspiratie op doen om dit punt zelf
ook in te voeren indien zij dit wenselijk achten. Deze leden vragen tevens
aan de Minister of hij hier in het algemeen reden in ziet om wet- en
regelgeving op sommige punten te verduidelijken en scholen hierbij ook
beter te ondersteunen, bijvoorbeeld door een informatiepunt waar
scholen bij terecht kunnen indien zij zich afvragen of iets dat zij willen valt
onder de huidige wet- en regelgeving. Waar kunnen scholen op dit
moment terecht indien zij dit soort vragen hebben?
Ziet de Minister reden om onderdelen van het experiment tussentijds aan
te passen of uit te breiden, zo vragen de leden. Zo ja, op welke onderdelen? Deze leden vragen de Minister tevens hoe wordt omgegaan met
knelpunten die scholen tegenkomen tijdens hun experiment. Is het dan
voor die scholen mogelijk het experiment op dat punt aan te passen? Wie
adviseert scholen hierover, zo vragen de voornoemde leden.
Inbreng van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
genoemde voortgangsrapportage en willen de Minister nog enkele vragen
voorleggen.
Het vervolg
De leden constateren dat het experiment Regelluwe scholen wordt
doorgezet tot 2022 en de doelstelling is om na afloop van het experiment
waar wenselijk definitief ruimte te maken in de WPO3 en WVO4. Is de
Minister het met deze leden eens dat iedere school zou moeten kunnen
deelnemen aan dit experiment? Scholen die nog geen beoordeling
«goed» of een predicaat van excellentie hebben, zijn nog volop bezig om
de school te verbeteren en het onderwijs te optimaliseren, daar kan
ruimte in de regels gewenst zijn. Daarnaast is het van toegevoegde
waarde voor het experiment om te weten wat het effect is van de ruimte
in de regels op verschillende type scholen. Bovendien geeft de voortgangsrapportage aan dat de plannen van een aantal scholen gewoon
realiseerbaar waren binnen de huidige wet-, en regelgeving en er meer
bewustwording op deze scholen is gekomen van de ruimte in de huidige
onderwijswetgeving. De leden vinden dat elke school ruimte en
vertrouwen moet krijgen om tot het beste onderwijs te komen, graag een
reactie van de Minister hierop.
De voornoemde leden constateren dat in het regeerakkoord is
afgesproken dat waar mogelijk wet- en regelgeving aan te passen die de
vrijheid scholen nodeloos beperkt. De voortgangsrapportage geeft aan dat
een aantal vernieuwingen positief uitvalt en op weinig bezwaren stuit.
Voorbeelden hiervan zijn de vervroegde instroom van kleuters op enkele
vaste momenten in het jaar, de afwijking van profielen en de septemberroute. Kan de Minister op elk van de vernieuwingen toelichten of dit voor
alle scholen mogelijk kan worden gemaakt? Deze leden horen graag van
de Minister welke wet- en regelgeving hij voor ogen heeft en op welke
termijn de Kamer voorstellen kan verwachten om scholen meer ruimte en
vertrouwen te geven.

3
4

WPO: wet primair onderwijs
WVO: wet voortgezet onderwijs

3

Inbreng van de leden van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van de
voortgangsrapportage over regelluwe scholen. Deze leden hebben nog
enkele vragen.
De leden constateren dat in het onderhavige experiment scholen kunnen
afwijken van de onderwijstijd. Hoe verhoudt dit experiment zich tot het
experiment flexibele onderwijstijden, dat onlangs is gestopt zonder dat er
een concreet vervolg aan is gegeven? Is het bijvoorbeeld mogelijk dat
goed presterende scholen uit dat experiment mee kunnen doen aan het
onderhavige experiment, zo vragen deze leden.
De voornoemde leden vragen of de Minister nader in kan gaan op de
voorbeelden uit het onderhavige experiment waar een verkenning van de
haalbaarheid en wenselijkheid van invoering naar wordt gedaan. Welke
onderwerpen zijn dit en wanneer zijn deze verkenningen afgerond, zo
vragen deze leden.
Deze leden constateren dat voor andere onderwerpen geldt dat de
Minister er niet nu al mee aan de slag gaat, vanwege praktische
aandachtspunten en principiële bezwaren. Zij vragen of de Minister per
onderwerp kan aangeven wat deze aandachtspunten en bezwaren zijn en
wat mogelijke oplossingen zouden kunnen zijn. Kan hij tevens per
onderwerp nader ingaan op de principiële bezwaren en wat zijn principiële standpunt hierover is? Deze leden wijzen bijvoorbeeld over
afwijkingen die gevolgen hebben voor de kinderopvang. Wat is zijn
standpunt hierover, zo vragen deze leden.
Inbreng van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media over de «voortgangsrapportage experiment Regelluwe scholen po/vo». Zij hebben daar
nog enkele vragen over.
De leden constateren dat de Minister halverwege de experimenteerperiode redelijk positief is over het experiment, naar aanleiding van de
uitgebreide derde voortgangsrapportage. Deelt de Minister de mening dat
er, aangezien dit experiment weliswaar niet innovatie op scholen tot doel
heeft maar daar toch vaak toe leidt, in het licht van de recente conclusies
van de inspecteur-generaal in de Staat van het Onderwijs 2017/20185 over
de niet aangetoonde effectiviteit van «innovatie» op algemeen-bijzondere
scholen, veel voorzichtigheid in acht moet worden genomen bij het
mogelijk maken van meer van dit soort nieuwe concepten? Is de Minister
dit ook des te meer met de leden eens, omdat het in dit experiment nu
nog grotendeels om goede tot excellente scholen gaat en er in de
toekomst wellicht, als ook minder goed presterende scholen (zoals de
Minister het noemt: het hele veld) eventueel de mogelijkheid aangrijpen
om «regelluw» te worden, er meer schade dan voordeel voor de onderwijskwaliteit ontstaat? Zij vragen of de Minister zijn antwoorden kan
toelichten.
Is de Minister zich ervan bewust dat hij door bij dit experiment de
mogelijkheid aan scholen te bieden om af te wijken van de bevoegdheidseisen, hoe nauwkeurig gespecificeerd dat ook moge zijn, ervoor
zorgt dat scholen steeds meer risico lopen om niet meer aan de voor de
leerlingen noodzakelijke basiskwaliteit te kunnen voldoen, zoals ook de
inspecteur in de Staat van het Onderwijs 2018/2019 concludeert, zo vragen
de leden. Hoe kijkt de Minister hiernaar en hoe zou hij eventueel willen
garanderen dat het loslaten van de bevoegdheidseisen niet tot verlaging
van de onderwijskwaliteit zal leiden? Kan de Minister zijn antwoord hierop
toelichten, zo vragen de voornoemde leden.
5

Kamerstuk 35 000 VIII, nr. 176

4

Tevens vragen zij aan de Minister of hij de «bevestiging» van de deelnemende scholen dat afwijkingen van de regelgeving aan het eind van het
experiment omkeerbaar zijn indien besloten wordt om deze niet landelijk
in te voeren, voldoende garantie geeft dat hierdoor na afloop van het
experiment geen schade voor leerlingen ontstaat. Deelt de Minister de
mening dat het opvallend is dat «het aantal scholen dat zich heeft
aangeboden voor de uitbreiding van het experiment aan de lage kant is»
en dat «de meeste scholen geen belangstelling hadden om mee te doen
aan het experiment»? Zou het zo kunnen zijn dat het experiment veel
minder dan aanvankelijk gedacht is, gebaseerd is op een «behoefte» in
het onderwijs aan regelluwte dan op de «behoefte» aan innovatie? Zij
vragen of de Minister zijn antwoord op deze vragen kan toelichten.
Hoe kijkt de Minister in het kader van de huidige zorgwekkende segregatie
in het funderend onderwijs aan tegen de «aandachtspunten» die de
onderzoekers noemen voor wat betreft de gevolgen van sommige
onderwerpen voor de portemonnee van ouders en leerlingen, zo vragen
de voornoemde leden. Is het niet van het grootste belang dat iedere
bedreiging (in dit geval geldproblemen) voor kansengelijkheid en
toegankelijkheid in de kiem gesmoord wordt, zo vragen de voornoemde
leden de Minister. Kan de Minister de leden alvast – vooruitlopend op de
informatie die de Minister zegt de Kamer te zullen verstrekken zodra er
meer duidelijkheid kan worden gegeven – garanderen dat hij ervoor zal
zorgen dat geen leerling door de uiteindelijke afloop van dit experiment
met negatieve geldelijke consequenties zal worden geconfronteerd? Zo
nee, waarom niet, zo vragen de leden.
De voornoemde leden constateren dat uit de evaluatie van de educatieve
keuzedagen en de vereenvoudiging van het schoolplan blijkt dat ouders
en scholen er tevreden over zijn. Toch vragen zij de Minister of hij ook
zicht heeft op de mening van leraren op deze punten. Zo nee, waarom
niet, zo vragen de voornoemde leden. Deelt de Minister de mening dat bij
met name de educatieve keuzedagen de ruimte voor differentiatie en
persoonlijke interesses lang niet bij iedereen even onomstreden is, zeker
niet bij leraren, die dit vaak als werkdruk verhogend ervaren? De leden
vinden het op dit punt zorgwekkend, dat de Minister al in dit stadium van
het experiment spreekt over «kijken naar mogelijkheden om deze ruimte
en flexibiliteit aan alle basisscholen te bieden». Vindt de Minister niet dat
ook hier weer uiterste voorzichtigheid geboden is om zulke vergaande
landelijke vernieuwingen toe te staan, waar immers ook de Staat van het
Onderwijs 2017/2018 op dit punt terughoudend is?
Wat betreft de vereenvoudiging van het schoolplan zijn de leden positief
gestemd dat de geschetste mogelijkheden hier realistisch zijn en dat in de
samenwerking tussen sectorraden, inspectie en scholen gewerkt wordt
aan een voor iedereen beter, regelluwer en effectiever te hanteren model.
Toch willen de leden de Minister met klem vragen om ook hierbij niet per
ongeluk voorbij te gaan aan de inbreng van leraren en de leden vragen de
Minister daarom hoe hij dat in de praktijk beter en explicieter vorm zal
geven.
Tot slot geeft de Minister aan dat hij, ondanks dat de slotrapportage pas in
2020 wordt opgeleverd, toch tussentijds alvast wil kijken naar de
haalbaarheid van bepaalde afwijkingen «omdat het voor de deelnemende
scholen van belang is dat ze weten of iets definitief zal worden ingevoerd
of dat ze rekening moeten houden met een afbouwperiode». De leden
klinkt dit plausibel in de oren, met name wat betreft de afbouwperiode,
maar vragen de Minister toch behoudend te zijn in zijn voorspellingen
naar scholen toe over wat al dan niet «definitief» wordt. Zij vragen of de
Minister de leden hier een positief antwoord op kan geven. Zo niet, dan
ontvangen de leden graag een toelichting van de Minister op zijn
antwoord.

5

II Reactie van de Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en
Media

6