1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

33 305

Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden
en de Regering van de Federale Republiek
Brazilië inzake samenwerking ter zake van
defensiegerelateerde aangelegenheden; Brasilia,
7 december 2011

A/ Nr. 1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Aan de Ter griffie van de Eerste en van de
Tweede Kamer der Staten-Generaal ontvangen op 12 juni 2012.
De wens dat het verdrag aan de uitdrukkelijke
goedkeuring van de Staten-Generaal wordt
onderworpen kan door of namens één van de
Kamers of door ten minste vijftien leden van
de Eerste Kamer dan wel dertig leden van de
Tweede Kamer te kennen worden gegeven
uiterlijk op 12 juli 2012.

Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 juni 2012
Overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, eerste lid, en artikel 5, eerste lid,
van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen, de Raad van
State gehoord, heb ik de eer u hierbij ter stilzwijgende goedkeuring over
te leggen het op 7 december 2011 te Brasilia tot stand gekomen Verdrag
tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Regering van de Federale
Republiek Brazilië inzake samenwerking ter zake van defensiegerelateerde
aangelegenheden (Trb. 2012, 8).
Een toelichtende nota bij dit Verdrag treft u eveneens hierbij aan.
De goedkeuring wordt voor het Europese deel van Nederland gevraagd.
De minister van Buitenlandse Zaken,
U. Rosenthal

kst-33305-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 33 305, nr. 1

1

TOELICHTENDE NOTA
Inleiding
De Braziliaanse marine heeft plannen voor een aanzienlijke uitbreiding en
vernieuwing van haar vloot. Het betreft hier verschillende klassen
schepen, waaronder de Offshore Patrol Vessels (OPV). In Nederland
gevestigde scheepswerven zijn goede kandidaten om deze OPV’s te
leveren. Naast Nederland dingen ook andere landen mee naar de door
Brazilië te plaatsen orders. Deze landen zijn Frankrijk, Italië, Engeland en
Duitsland. Teneinde mee te kunnen dingen naar deze orders heeft Brazilië
als politieke voorwaarde onder meer gesteld, dat er een kaderverdrag
inzake defensiesamenwerking moet worden getekend tussen beide staten
voordat er sprake kan zijn van gunning van een contract aan een industrie
van dat land. Frankrijk, Italië, Engeland en Duitsland hebben een dergelijke kaderverdrag met Brazilië reeds ondertekend.
Gelet op het economisch belang dat aan het verkrijgen van een dergelijke
order voor Nederland is verbonden, heeft het ministerie van Economische
Zaken, Landbouw en Innovatie het ministerie van Defensie verzocht om
medewerking te verlenen aan een zo spoedig mogelijke totstandkoming
van een kaderverdrag met Brazilië. Voor wat betreft het Koninkrijk, raken
deze economische belangen enkel het Europese deel van Nederland.
In het kaderverdrag zijn algemene voorwaarden voor defensiesamenwerking vastgelegd. Civiele organisaties met eigen taken, bevoegdheden
en verantwoordelijkheden zoals de Kustwacht vallen niet binnen het kader
van dit verdrag.
Het doel van de samenwerking op defensiegebied is het bevorderen van
militaire activiteiten, activiteiten betreffende militair materieel en
systemen, alsook uitwisselingen inzake defensie- en veiligheidsaangelegenheden. De samenwerking kan onder meer de volgende vormen
aannemen:
– samenwerking op het gebied van onderzoek, ontwikkeling, logistieke
ondersteuning en verwerving van defensieproducten, defensiematerieel en diensten;
– het delen van kennis en ervaringen opgedaan op het gebied van
operaties;
– het delen van kennis op het gebied van defensie technologie;
– gemeenschappelijke activiteiten op het gebied van training, militaire
instructie en oefeningen.
Indien binnen het kader van dit verdrag op een bepaald gebied nader
wordt samengewerkt, zullen hieromtrent nadere afspraken worden
gemaakt. Aanvullende verdragen m.b.t. bijvoorbeeld de status van militair
personeel (zie ook onder de artikelsgewijze toelichting, artikel 9 van deze
toelichtende nota), kunnen eventueel ook voor Aruba, Curaçao en/of Sint
Maarten worden gesloten, zouden die delen van het Koninkrijk dat
wensen. Ook zouden zulke verdragen voor het Caribische deel van
Nederland kunnen gelden. Tevens kan in de toekomst het verdrag worden
uitgebreid naar andere activiteiten, voor zover het Defensie gerelateerde
aangelegenheden betreft.
In de titel en de aanhef van het verdrag wordt de regering van Brazilië
genoemd als Verdragsluitende Partij. Het verdrag zal uiteraard tussen
beide staten gelden.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 33 305, nr. 1

2

Artikelsgewijze toelichting
Artikel 2
De samenwerking vindt in de regel plaats door het uitwisselen van
informatie en het uitwisselen van personeel.
Artikel 3
Alhoewel de inhoud voor zich spreekt, is het een uitdrukkelijke eis van
Brazilië geweest om een verwijzing naar het Handvest van de Verenigde
Naties als zelfstandig artikel in het verdrag op te nemen.
Artikel 4
Iedere verdragspartij draagt de eigengemaakte kosten met betrekking tot
de uitvoering van het verdrag zelf, tenzij anders is overeengekomen.
Artikel 5
Dit artikel bevat bepalingen inzake de bescherming van geclassificeerde
informatie welke in het kader van de samenwerking wordt gegenereerd of
uitgewisseld. Het is de bedoeling dat de verdragspartijen een separate
beveiligingsovereenkomst sluiten. Tot de datum van inwerkingtreding van
deze beveiligingsovereenkomst blijven de bepalingen in het kaderverdrag
van kracht.
Artikel 6
Op grond van het gestelde in het eerste en tweede lid, doen verdragspartijen over en weer afstand van aanspraken jegens elkaar ter zake van
schade aan hun eigendommen in gebruik bij hun strijdkrachten en ter
zake van letsel van hun personeel, toegebracht in het kader van de
uitoefening van de dienst. Die aansprakelijkheid bestaat wel in geval van
opzet en grove schuld (tweede lid).
In het derde lid is een regeling opgenomen voor de afhandeling van
schade aan derden welke door personeel van de zendstaat wordt
veroorzaakt. De ontvangende staat behandelt de vorderingen en doet deze
af in overeenstemming met de wetten en regelingen van deze staat. De
zendstaat zal alle door de ontvangende staat gemaakte kosten aan deze
vergoeden. Afhandeling van claims die voorvloeien uit door personeel
van de zendstaat gesloten contracten met derden op het grondgebied van
de ontvangende staat (bijvoorbeeld contracten in het kader van de
levering van goederen voor een oefening) zijn uitgesloten van bovenvermelde procedure en worden afgehandeld in overeenstemming met de
bepalingen van het desbetreffende contract.
Het vierde lid geeft een regeling voor de gevallen waarin de schade aan
derden gezamenlijk is toegebracht door personeel van de zendstaat en
personeel van de ontvangende staat. Ook hier zal de ontvangende staat
de vordering, in overeenstemming met de wetten en regelingen van deze
staat, behandelen en afdoen. De kosten worden in dit geval tussen de
ontvangende staat en de zendstaat verdeeld naar rato van de schade of
het verlies dat iedere partij heeft veroorzaakt.
Het vijfde lid geeft een regeling voor de afhandeling van schade aan
derden, welke door personeel van de zendstaat is toegebracht buiten de
uitoefening van de dienst. Afhandeling van deze schade vindt plaats door

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 33 305, nr. 1

3

middel van consultatie tussen de verdragspartijen en in overeenstemming
met de wetten en regelingen van de ontvangende staat.
In het zesde lid is een bepaling opgenomen op grond waarvan de
zendstaat enige invloed kan uitoefenen op de hoogte van de uit te keren
schadevergoeding.
Artikel 7
De verdragspartijen komen overeen dat geschillen die voortvloeien uit of
verband houden met het verdrag, in overleg tussen de verdragspartijen
worden opgelost.
Artikel 8
Met betrekking tot de gebieden van samenwerking, genoemd in dit
kaderverdrag, kunnen de verdragspartijen op grond van het gestelde in
het eerste lid nadere verdragsafspraken maken. Op grond van het
gestelde in het tweede lid kunnen binnen dit kader ook uitvoerende
afspraken worden gemaakt tussen de Ministers van Defensie van de
verdragsluitende partijen. Laatstgenoemde afspraken, die in de regel
worden vastgelegd in een «Memorandum van Overeenstemming»,
dienen in lijn te zijn met de nationale wetten van de verdragspartijen.
Artikel 9
Tussen de verdragspartijen zal een overeenkomst worden gesloten inzake
de status van hun personeel, indien aanwezig op het grondgebied van de
andere verdragspartij. In het kader van een dergelijke statusovereenkomst
moet worden gedacht aan bepalingen inzake rechtsmacht, het dragen van
wapens tijdens oefeningen, bepalingen inzake binnenkomst en verblijf
alsmede bepalingen inzake de in- en uitvoer van defensiemateriaal. Een
regeling inzake aansprakelijkheid is reeds vastgelegd in artikel 6 van het
verdrag.
Koninkrijkspositie
Wat het Koninkrijk betreft, zal het verdrag alleen voor het Europese deel
van Nederland gelden. De genoemde economische belangen raken enkel
het Europese deel van het Koninkrijk (zie ook de Inleiding van deze
toelichtende nota).
De minister van Defensie,
J. S. J. Hillen
De minister van Buitenlandse Zaken,
U. Rosenthal

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 33 305, nr. 1

4