Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

29 665

Evaluatie Schipholbeleid

Nr. 258

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 23 januari 2018
De vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat heeft een aantal
vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Infrastructuur en
Waterstaat over de brief van 15 december 2017 over de regeling
houdende bepalingen inzake het verstrekken van subsidie aan de stichting
Knowledge and Development Centre Mainport Schiphol voor de jaren
2018 tot en met 2022 en evaluatie Knowledge and Development Centre
Mainport Schiphol (Kamerstuk 29 665, nr. 247).
De vragen en opmerkingen zijn op 21 december 2017 aan de Minister van
Infrastructuur en Waterstaat voorgelegd. Bij brief van 18 januari 2018 zijn
de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Agnes Mulder
Adjunct-griffier van de commissie,
Koerselman

kst-29665-258
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 665, nr. 258

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Inhoudsopgave
Inleiding
Algemeen
Evaluatie KDC
Duurzame ontwikkeling
Bijdrage voor de komende jaren

2
2
3
4
5

Inleiding
De leden van de fractie van de VVD hebben met interesse kennisgenomen
van de Regeling inzake subsidieverstrekking aan het Knowledge and
Development Centre Schiphol. Zij hebben daarover nog een aantal vragen
en opmerkingen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van de brief
van de Minister over de subsidieverstrekking aan de stichting Knowledge
and Development Centre Mainport Schiphol (KDC) en van het evaluatierapport opgesteld door Ecorys. Deze leden hebben hier een aantal vragen
en opmerkingen over, met name over de evaluatie en de discrepantie
tussen de geconstateerde gebreken van het programma en de conclusie
van de Minister. Op basis van deze evaluatie kan het voorstel voor een
nieuwe subsidie in de huidige vorm geen steun krijgen van de leden van
de GroenLinks-fractie.
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren hebben kennisgenomen van zowel het voorstel voor een nieuwe subsidietoekenning aan
het KDC als de evaluatie van de toegekende subsidie over de afgelopen
vijf jaar en hebben daarover een aantal kritische opmerkingen en vragen.
Algemeen
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren onderschrijven het
belang van een organisatie die poogt de veiligheid rond Schiphol te
vergroten en geluidshinder en milieuoverlast te voorkomen of beperken.
Zij ageren echter tegen het feit dat de burger opdraait voor de schade die
Schiphol veroorzaakt. Schade (zoals luchtvervuiling, geluidshinder,
gezondheidsschade, versnelde klimaatverandering en vogelsterfte) die
ontstaat door de activiteiten op en rondom Schiphol zou door Schiphol
zelf voorkomen of gecompenseerd moeten worden. Schiphol krijgt ruim
baan om zijn economische activiteiten te ontwikkelen en winst te maken,
maar de burger betaalt via deze subsidie aan de oplossing van de
ontstane problemen.
Schiphol krijgt de lusten, de burger de lasten.
De leden van de Partij voor de Dieren willen graag van de Minister weten
waarom Schiphol lijkt te zijn vrijgesteld van de verantwoordelijkheid voor
zijn eigen bedrijfsvoering. Zou niet alle schade die ontstaat door de
activiteiten van Schiphol ook betaald moeten worden door Schiphol,
inclusief onderzoek naar innovatieve manieren om schade te voorkomen
of te mitigeren? Waarom is de burger daarvoor verantwoordelijk? Graag
krijgen deze leden een reactie van de Minister op dit punt.
Ten tweede zijn deze leden van mening dat een overheid die de groei van
Schiphol stimuleert en tegelijkertijd het klimaatverdrag van Parijs heeft
ondertekend tegenstrijdig handelt. Ze handelt ook in strijd met de meest
recente wetenschappelijke inzichten waaruit blijkt dat alleen een krimp
van het aantal vliegbewegingen het behalen van de doelstellingen zoals in
Parijs geformuleerd binnen bereik houdt! Kan de Minister laten weten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 665, nr. 258

2

welke van de twee opties haar voorkeur heeft (te weten het halen van de
doelstellingen van Parijs of de groei van het aantal vliegbewegingen)? Als
zij stelt niet te hoeven kiezen tussen deze twee, kan zij dan onderbouwen
waarom de conclusies van het promotieonderzoek van de heer Peeters bij
de TU Delft Tourism’s impact on climate change and its mitigation
challenges (https://www.tudelft.nl/2017/tu-delft/toerisme-en-luchtvaartmaken-parijse-doelen-onhaalbaar/) in dat geval incorrect zijn?
Evaluatie KDC
De leden van de VVD-fractie lezen in de bijlage van de gespreksinterviews
dat de organisatie lean-and-mean is georganiseerd met mensen die ook
werkzaam zijn in andere relevante bedrijven rondom de luchtvaart. Is de
conclusie juist dat er geen fte actief in dienst zijn bij het KDC? Klopt het
dat het KDC meer een soort overlegorgaan is?
Tevens lezen de leden van de VVD-fractie dat uit de evaluatie door Ecorys
blijkt dat er tevredenheid is over de activiteiten van het KDC. Deze leden
vragen of de doelstellingen van het KDC vooraf «smart» geformuleerd
zijn. De meerwaarde van het KDC kan volgens deze leden ook zitten in
referenties van partners waarmee het KDC werkt. Is het mogelijk deze
referenties bij een volgende keer een aanbeveling te laten schrijven over
het werk van het KDC in plaats van een uitgebreide beleidsevaluatie door
Ecorys die wellicht niet in verhouding staat tot de subsidie?
De leden van de GroenLinks-fractie zijn in het algemeen altijd voor het
vergaren van kennis. Onderzoek, het uitwerken van nieuwe ideeën en het
vinden van nieuwe oplossingen voor reële problemen zijn in zijn
algemeenheid een goede zaak en verdienen steun. Bij het doen van
onderzoek kan de uitkomst ook zijn dat geen oplossing is gevonden, dat
een theorie niet werkt of dat een gevonden oplossing geen verbetering is
en daarom beter niet kan worden toegepast. Maar de score van het KDC is
na vele miljoenen euro’s subsidie in tien jaar tijd wel heel mager. In de
evaluatie wordt op p. 49 zuinigjes gesteld: «Uit de cijfers komt het beeld
naar voren dat met twee van de 34 projecten de implementatiegraad van
KDC-projecten aan de lage kant is.» Wat is de reactie van de Minister op
dit resultaat?
De leden van de GroenLinks-fractie verbazen zich ook over de gebrekkige
samenwerking met en sturing door het ministerie aan het KDC. Het
ministerie is op papier opdrachtgever, maar lijkt geen bemoeienis te
hebben met het KDC. De evaluatie stelt op p. 22: «Alhoewel de directieleden doorgaans positief zijn over de rol die I&M bij het KDC speelt, geven
een aantal van hen aan dat I&M meer bij de programmering van de
onderzoeksagenda betrokken zou kunnen zijn. Momenteel lijkt er weinig
sturing vanuit het ministerie te zijn op welke soort projecten er door het
KDC gedaan worden.» Op p. 23–24 wordt gesteld: «Uit de opgevraagde
KDC-projectinformatie komt naar voren dat I&M, in de evaluatieperiode,
geen directe opdrachten bij het KDC heeft uitgezet. Tot op heden lijkt I&M
geen gebruik gemaakt te hebben van de mogelijkheid om via het KDC
ATM-gerelateerde projecten uit te laten voeren. (...) Wel wordt aangegeven dat de betrokkenheid van I&M groter zou mogen zijn. Het gaat dan
met name om een actievere rol bij het beoordelen van projecten (passen
deze binnen de beleidsdoelen van het ministerie). (...) Op strategisch
niveau, bijvoorbeeld via periodiek overleg tussen KDC-bestuur en directie
I&M vindt er echter geen uitwisseling plaats.» Op p. 45 wordt gesteld:
«Tegelijkertijd valt op dat deze genoemde toegevoegde waarde van het
KDC door hen niet (direct) wordt gekoppeld aan de beleidsdoelen die het
Ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft voor de luchtvaarsector. Ook
is opvallend dat geen duidelijke, concrete afspraak is gemaakt over wat
het KDC wordt geacht op te leveren in termen van geïmplementeerde
projecten of concrete effecten met betrekking tot mainport Schiphol.»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 665, nr. 258

3

De leden van de GroenLinks-fractie zijn niet te spreken over de geslotenheid van dit kenniscentrum. De globale opdracht, oplossingen vinden
voor de duurzame ontwikkeling van mainport Schiphol, lijkt beperkt tot
het verbeteren van de veiligheid (wat heel belangrijk is) en de operationele en bedrijfsmatige efficiëntie van Schiphol en KLM. Wat de leden van
de GroenLinks-fractie betreft verdient dit alleen overheidssteun als de
opgedane kennis wordt gedeeld met alle (markt)partijen. Dat is niet zo.
Het KDC werkt alleen samen met de KLM. Andere maatschappijen worden
bewust niet betrokken en weten vaak niet eens van het bestaan van het
KDC. In de evaluatie wordt op p. 24 gesteld: «De betrokkenheid van
luchtvaartmaatschappijen bij het KDC is beperkt tot KLM. (...) Een andere
grote gebruiker van Schiphol, Easyjet, was niet op de hoogte van het
bestaan van KDC.»
De leden van de GroenLinks-fractie zijn blij dat het KDC kennelijk efficiënt
werkt en de kosten in de hand worden gehouden. De verstrekte subsidies
zijn daarom meer dan nodig is voor de onderzoeksagenda. Maar het geld
moet kennelijk wel opgemaakt worden, want op p. 31 wordt gesteld:
«Directieleden gaven tijdens de interviews aan dat het soms lastig is om
het door I&M beschikbaar gestelde budget op te maken. Dit betekent dat
er minder projecten dan budget zijn. Om te zorgen dat het budget toch
besteed kan worden, gaat men op zoek naar additionele projecten. Ook
komen er soms projecten bij het KDC terecht die niet binnen de onderzoekslijnen vallen of die enkel één partij tot voordeel strekken.» Op p. 31
staat: «Wanneer te veel projecten sneuvelen in een eerste fase, loopt het
KDC het risico het beschikbare budget niet op te maken. Om te zorgen dat
het budget besteed wordt, worden soms projecten aan de onderzoeksagenda toegevoegd die eigenlijk niet op de agenda hadden horen staan.
Dergelijke projecten dragen vaak ook niet direct (sterk) bij aan de realisatie
van de beleidsdoelen. Sommige directieleden gaven aan dat het bij
sommige projecten een toevalstreffer is dat het project binnen een van de
beleidsdoelstellingen viel.» Dit is wat de leden van de GroenLinks-fractie
betreft niet aanvaardbaar. De gebrekkige sturing vanuit het ministerie
vertaalt zich niet alleen in een onderzoeksagenda die de belangen van de
deelnemende bedrijven dient, maar ook in het verkwisten van subsidie
aan niet relevant onderzoek, om te voorkomen dat het moet worden
teruggegeven. Wat deze leden betreft is dit geen doelmatig besteed geld,
hoe efficiënt de bedrijfsvoering ook moge zijn. Hoe kijkt de Minister aan
tegen het «opmaken» van subsidies, ook als dit niet het afgesproken doel
dient?
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren verwonderen zich
over het feit dat de uitkomsten van door de overheid bekostigd onderzoek
voornamelijk gedeeld worden met private partijen. Waarom zijn de
onderzoeken uitgevoerd in opdracht van het KDC niet publiekelijk
beschikbaar? Kan de Minister ervoor zorgen dat zowel onderzoeken uit het
verleden als onderzoeken in de toekomst volledig vrij publiekelijk online
raadpleegbaar zullen zijn? Zo nee, waarom niet?
Duurzame ontwikkeling
De leden van de GroenLinks-fractie zijn van mening dat er voor een
kenniscentrum, gericht op een duurzame ontwikkeling, actief interactie
met de omgeving gezocht moet worden. Het tegendeel lijkt het geval. Er is
geen enkele interactie met bewoners, gemeenten of maatschappelijke
organisaties uit de directe omgeving van Schiphol. Zelfs bij het project
«ontwikkeling omgevingsinformatie», gericht op het verbeteren van de
informatie naar de omgeving, is geen contact met de omgeving. Het lijkt
ook een van de weinige projecten te zijn gericht op iets wat onder de
noemer «duurzaamheid» zou kunnen vallen. Het verminderen van het
brandstofverbruik heeft voor de luchtvaartsector primair een bedrijfseco-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 665, nr. 258

4

nomisch motief dat zich bij succesvolle implementatie zeer snel terugbetaalt, maar wat de leden van de GroenLinks-fractie betreft dient dit ook
een groot maatschappelijk belang en verdient dit dus ook steun.
De leden van de GroenLinks-fractie zijn groot voorstander van een
duurzame ontwikkeling van de mainport Schiphol en zien ook een groot
potentieel van een goed functionerend kenniscentrum. Maar de duurzame
ontwikkeling van Schiphol kan niet meer gezocht worden in een toename
van de luchtzijdige capaciteit. Deze leden zien wel veel mogelijkheden
voor een duurzame groei van Schiphol onder de grond, als hub voor
langeafstandtreinverkeer.
Bijdrage voor de komende jaren
De leden van de VVD-fractie lezen dat uit het besluit blijkt dat het gaat om
een relatief bescheiden subsidiebedrag van € 190.000 over een periode
van vijf jaar. Klopt dit? Daarbij lezen deze leden op p. 7 dat dit in de
periode 2013–2017 circa 9 miljoen bedroeg, waarvan 4 miljoen als
financiering werd bijgedragen vanuit I&M bij oprichting. Vanwaar dit
verschil?
De leden van de GroenLinks-fractie zijn van mening dat de begeleidende
brief van de Minister op geen enkele manier recht doet aan de grote
gebreken in het functioneren van het KDC. Dit is voor een belangrijk deel
te wijten aan het ministerie zelf en zou dus ook door de Minister moeten
worden opgelost. De voorgestelde subsidieregeling voor een periode van
vijf jaar kan niet op steun rekenen van deze leden. Eerst moeten er
belangrijke wijzigingen doorgevoerd worden in de sturing door het
ministerie, de selectie van projecten op basis van maatschappelijke
relevantie (boven bedrijfsbelang), de samenwerking, transparantie met
alle sectorpartijen en de interactie met de omgeving van Schiphol. Ook
moet er sterker worden gestuurd op de indicatoren voor relevantie en
duurzaamheid zoals klimaat, geluid en andere omgevingsfactoren.
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren merken op dat in de
voorliggende regeling wordt gesteld dat voor de periode 2018 tot en met
2022 € 190.000 beschikbaar is. Dat is € 38.000 per jaar. In de rijksbegroting Infrastructuur en Waterstaat voor 2018 staat echter dat tot en met
2022 jaarlijks € 50.000 beschikbaar is. Welk van deze bedragen is correct?
Daarnaast willen deze leden graag een overzicht ontvangen met daarin
per jaar (vanaf 2006 tot heden) de aan het KDC uitgekeerde subsidie.
II Reactie van de bewindspersoon
Algemeen
De leden van de Partij voor de Dieren willen weten waarom Schiphol lijkt
te zijn vrijgesteld van de verantwoordelijkheid voor zijn eigen bedrijfsvoering. Zij vragen of niet alle schade die ontstaat door de activiteiten van
Schiphol ook betaald moet worden door Schiphol, inclusief onderzoek
naar innovatieve manieren om schade te voorkomen of te mitigeren.
Het KDC is een samenwerkingsverband van LVNL (LuchtverkeersLeiding
Nederland), AAS (Amsterdam Airport Schiphol en KLM (Koninklijke
Luchtvaart Maatschappij). Het samenwerkingsverband is ca. 10 jaar
geleden gevormd om onderzoek te doen naar mogelijkheden om de
luchthaven in operationele zin beter te laten functioneren, in het bijzonder
voor wat betreft het luchtzijdig gebruik van de luchthaven. Daarbij gaat
het met name om aspecten als verbetering van de duurzaamheid, de
veiligheid en het capaciteitsgebruik. Met betrekking tot het voorkomen en
mitigeren van schade is het KDC er juist op gericht om daarvoor innovatieve oplossingen te ontwikkelen. Binnen KDC is iedere partij verantwoor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 665, nr. 258

5

delijk voor de eigen processen en voor de verbetering daarvan, en draagt
ook de kosten daarvoor zelf. Aan de binnen KDC uitgevoerde onderzoeken
dragen de KDC partners zelf substantieel bij. Van de totale € 9 mln. die de
afgelopen 5 jaar in het kader van KDC aan onderzoek is besteed, heeft
mijn ministerie bijna € 3,8 mln. ingebracht. De rest is door de KDC
partners zelf ingebracht. Ondersteuning door de overheid is er op gericht
de samenwerking tussen de partijen binnen het KDC te bevorderen. De
blijvende behoefte hieraan wordt ook door het evaluatierapport onderstreept.
Rond Schiphol wordt in het algemeen het principe van «de vervuiler
betaalt» toegepast. Zo zijn bijvoorbeeld de kosten voor de geluidsisolatie
rond Schiphol betaald door de gebruikers van Schiphol via de
zogenaamde GIS heffing. Nergens ter wereld is rond een luchthaven zo
veel geïnvesteerd in geluidsisolatie. Ook kennen we op Schiphol de
MTOW heffing, waarbij door deze zelfde partijen is betaald voor de kosten
van onder meer uitkeringen in het kader van nadeelcompensatie. Ook
draagt Schiphol bij aan het leefbaarheidsfonds, waarmee de leefbaarheid
rond de luchthaven wordt verbeterd en betaalt Schiphol de kosten van de
klachtenafhandeling.
Op het gebied van duurzaamheid is het regeerakkoord duidelijk. Dit
kabinet is voornemens om waar nodig te werken met doelheffingen
bijvoorbeeld ten aanzien van lawaaiige en vervuilende toestellen. Ook zal
in Europees verband worden bekeken of nadere fiscale maatregelen nodig
zijn om de sector verder te verduurzamen.
De leden van de Partij van de Dieren vragen voorts naar de prioriteit
tussen de klimaatdoelstellingen van Parijs en de groei van het aantal
vliegbewegingen.
In het regeerakkoord staat aangegeven dat op diverse manieren wordt
ingezet om de C02-emissie van de luchtvaart omlaag te brengen.
Afspraken binnen ICAO hebben een mondiaal systeem (CORSIA)
opgeleverd en binnen Europa is er het EU ETS. De kosten die hieruit
voortvloeien worden direct bekostigd door luchtvaartmaatschappijen.
In de beantwoording van schriftelijke Kamervragen, kamerstuk 732, ben ik
ingegaan op de relatie tussen de doelstellingen van Parijs en de ontwikkeling van Schiphol. Ik zal een nieuwe luchtvaartnota opstellen, waarin ik
mijn visie op de ontwikkeling van de luchtvaart voor de komende
tientallen jaren zal formuleren. Daarbij zal ik nadrukkelijk ingaan op een
mogelijke uitbreiding van het aantal vluchten op Schiphol. Hierbij spelen
vele factoren een rol, zoals veiligheid, duurzaamheid (vooral CO2 uitstoot),
de kwaliteit van de leefomgeving (met als belangrijk aspect geluid) en de
ruimte in de lucht.
Evaluatie KDC
De leden van de VVD fractie vragen of het klopt dat het KDC geen eigen
fte’s in dienst heeft en meer een soort overlegorgaan is.
KDC heeft inderdaad geen eigen personeel. De mensen zijn formeel
verbonden aan één van de deelnemende organisaties: LVNL, AAS of KLM.
KDC is een samenwerkingsverband van deze organisaties en gericht op
kennisontwikkeling voor de luchthaven op het snijvlak van de werkzaamheden van deze organisaties.
De leden van de VVD-fractie vragen of de doelstellingen van KDC «smart»
geformuleerd zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 665, nr. 258

6

Zoals in het evaluatierapport wordt aangegeven is op operationeel niveau
KDC doelgericht bezig en kan dit ook als «smart» worden gekwalificeerd.
Er is een adequaat proces om researchprojecten te selecteren, uit te laten
voeren en tot een goed einde te laten komen.
Ten aanzien van het generieke doel («het verlenen van ondersteuning aan
de mainportontwikkeling van Schiphol») constateert het evaluatierapport
dat dit niet concreet is geformuleerd. Daarbij speelt, dat KDC zich per
definitie richt op een deel van de operationele processen op Schiphol
(alleen processen met een gemeenschappelijk karakter) en als samenwerkingsverband ook niet zelf verantwoordelijk is voor de implementatie. Het
evaluatierapport geeft een aantal adviezen gericht op een betere
aansluiting van het KDC werkprogramma op de (strategische) beleidsprioriteiten ten aanzien van de ontwikkeling van Schiphol, die ik graag ter
harte neem.
De leden van de VVD-fractie zouden graag zien dat een volgende keer de
evaluatie wat eenvoudiger kan worden uitgevoerd op basis van
referenties van partners.
Gelet op de Regeling periodiek evaluatie onderzoek moet ten minste één
onafhankelijke onderzoeker worden betrokken die oordeelt over het
uitgevoerde evaluatieonderzoek. Ecorys heeft deze rol gespeeld, en heeft
daarbij nadrukkelijk ook gebruik gemaakt van interviews met partners van
KDC. Voorts is bij de evaluatieopdracht uitdrukkelijk gekeken naar de
verhouding tussen de kosten van de evaluatie en de betrokken budgetten.
De evaluatie heeft betrekking op zowel de beheersubsidie als op de
onderzoeken, die in opdracht zijn uitgevoerd. Het totaal aan bijdrage
vanuit mijn ministerie over de afgelopen 5 jaar bedroeg € 3,8 mln. De
evaluatie is voor k€ 26 ex BTW uitgevoerd. Hoewel de kosten van de
evaluaties zowel in absolute als relatieve zin beperkt zijn, neem ik uw
suggestie graag over om bij een volgende evaluatie over 5 jaar te zoeken
naar een verdere mogelijke vereenvoudiging.
De leden van de GroenLinks fractie achten de score van het KDC mager en
vragen mijn reactie daarop.
Ik deel niet de conclusie dat de score van KDC mager zou zijn. Bij de
zoektocht naar innovatieve mogelijkheden om de processen te verbeteren
is het niet mogelijk om altijd succesvol te zijn, zoals de fractie van
GroenLinks zelf ook terecht aangeeft. De door de betreffende fractie
geciteerde zin uit het evaluatierapport, dat «met twee van de 34 projecten
de implementatiegraad van KDC-projecten aan de lage kant is», doet
echter geen recht aan de totale conclusie van het rapport. Zo laat het
rapport zien dat een aantal onderzoeken nog loopt of nog niet zijn gestart,
en dat een aantal onderzoeken een tussenresultaat heeft opgeleverd,
waarop voortgebouwd wordt. Voorts is een aantal projecten gebruikt voor
meer algemene kennisontwikkeling met betrekking tot de mainport
Schiphol en/of heeft als input gediend voor beleidsbeslissingen van KDC
partners. Al met al zijn er in de evaluatieperiode 10 projecten ontwikkeld
die naar hun aard geschikt zijn voor implementatie, waarvan een 6-tal nog
niet is geïmplementeerd. Daarbij speelt overigens ook dat, zoals het
evaluatierapport stelt, het doorvoeren van innovaties in het operationeel
proces zeer complex is met lange doorlooptijden, terwijl de evaluatieperiode van 5 jaar relatief kort is.
Deze nuanceringen laten onverlet, dat de evaluatie aanleiding geeft tot, en
aanknopingspunten biedt om de implementatiegraad van onderzoeksresultaten verder te verbeteren. De aanbevelingen uit de evaluatie dienaangaande neem ik ter harte. Het bestuur van het KDC heb ik inmiddels al
gevraagd om een reactie op de aanbevelingen uit het rapport. Op korte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 665, nr. 258

7

termijn zal ik met de KDC partners hierover in gesprek gaan, opdat de
binnen KDC ontwikkelde kennis beter benut kan worden. Daarbij zal ook
besproken worden hoe de beleidsprioriteiten ten aanzien van de ontwikkeling van Schiphol zo goed mogelijk terug kunnen komen in het KDC
werkprogramma.
De fractie van Groen Links krijgt uit het rapport de indruk dat sprake is van
een gebrekkige samenwerking met en sturing door het ministerie.
Het ministerie is structureel verbonden met het KDC. Ieder projectvoorstel
vanuit het KDC wordt vooraf door mijn ministerie beoordeeld op de vraag
of dit past bij het beleid dat wij voeren. De voortgang van werkzaamheden
wordt nauwkeurig gevolgd door deelname aan besprekingen en de
schriftelijke rapportage over projecten. De zin in het rapport die stelt dat
het ministerie geen directe opdrachten heeft uitgezet, heeft betrekking op
het feit dat KDC steeds de initiatiefnemer is. Er is bewust tot nu toe voor
gekozen om sectorpartijen in dit verband vrij te laten in de keuze van
projecten, zolang deze passen binnen het beleid.
Desalniettemin deel ik de constatering uit het evaluatierapport dat een
verdere intensivering van de samenwerking en sturing vanuit het
ministerie op haar plaats is. Die behoefte is er ook bij de KDC partners
zelf. Daarom is inmiddels besloten dat ook op bestuursniveau regelmatig
overleg plaats zal vinden en dat de komende maanden gebruikt zullen
worden om de afstemming tussen de beleidsprioriteiten ten aanzien van
Schiphol en de strategische onderzoeksprogrammering van KDC nog
nadrukkelijker plaats te laten vinden.
De leden van de GroenLinks-fractie zien graag meer openheid over de
resultaten van KDC en de leden van de fractie van de Partij voor de Dieren
willen graag weten waarom de onderzoeksrapporten niet publiekelijk
beschikbaar zijn.
De website van KDC wordt actief bijgehouden, zodat de laatste informatie
zo snel mogelijk algemeen beschikbaar wordt gesteld. Het onderzoeksprogramma is daarop terug te vinden, evenals een voor het publiek toegankelijke presentatie van de resultaten van de uitgevoerde onderzoeken.
Regelmatig worden ook presentaties verzorgd over de resultaten. Bij
besprekingen van het Veiligheidsplatform Schiphol, waar de luchtvaartmaatschappijen die op Schiphol vliegen aan deelnemen, komen resultaten van het KDC aan de orde. Al deze communicatie is bedoeld om de
resultaten beschikbaar te stellen voor partijen die daar hun processen
mee kunnen verbeteren.
Deelname aan het KDC is niet gelimiteerd tot LVNL, AAS en KLM.
Wanneer andere luchtvaartmaatschappijen die op Schiphol zijn
gehuisvest met een Nederlandse operationele vergunning structureel
willen deelnemen, zijn ze welkom bij het KDC om mee te werken aan de
verdere ontwikkeling van Schiphol. Deelname vraagt echter ook een flinke
inspanning van partijen, die in de praktijk vanwege kostenoverwegingen
vaak niet haalbaar is.
Ik deel de aanbeveling vanuit het evaluatierapport om te werken aan een
verdere verbetering van de verspreiding van opgedane kennis. Overigens
hebben ook andere luchtvaartmaatschappijen dan KLM nu al voordeel van
het KDC. Procesverbeteringen die de AAS en LVNL doorvoeren komen
immers ten goede aan alle operators op Schiphol. Met het KDC zal ik
echter bezien hoe onderzoeksresultaten nog breder gedeeld kunnen
worden, zodat zo veel mogelijk partijen bekend zijn met de binnen KDC
ontwikkelde kennis. Daarbij zij aangetekend, dat bij het openbaar
beschikbaar stellen van onderzoekrapporten bedrijfsvertrouwelijke
informatie in beginsel niet openbaar kan worden gemaakt. Het is van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 665, nr. 258

8

groot belang dat bedrijven dergelijke informatie willen blijven delen en
beschikbaar stellen aan de onderzoekers.
De GroenLinks-fractie stelt dat sprake zou zijn van «verkwisting van
subsidie» aan niet relevant onderzoek.
Ik deel de visie van GroenLinks dat subsidiegelden alleen besteed mogen
worden aan het doel waarvoor deze worden verleend. De suggestie dat
sprake zou zijn van «verkwisting van subsidie» deel ik echter niet. Alle
door KDC ingediende projectvoorstellen zijn door mijn ministerie
beoordeeld op de mate waarin deze passen binnen het gevoerde beleid.
Zoals hiervoor reeds aangegeven, deel ik wel de aanbevelingen van het
evaluatierapport om een aantal verbeteringen door te voeren in de relatie
tussen het ministerie en het KDC, opdat de onderzoeksprogrammering zo
goed mogelijk aansluit bij de gewenste ontwikkeling van Schiphol, de
implementatiegraad van onderzoeken verder verbetert, en de opgedane
kennis nog breder beschikbaar komt.
Bijdrage voor de komende jaren
De leden van de VVD-fractie hebben enkele vragen over de genoemde
budgetten.
Er is sprake van twee typen budget. Voor het beheer van de KDC
organisatie is voor de komende 5 jaar k€ 190 opgenomen in de voorgehangen subsidieregeling. Daarnaast wordt elk jaar vanuit het opdrachtenbudget van mijn ministerie een (groter) bedrag beschikbaar gesteld voor
onderzoeksprojecten. In de periode 2013–2017 heeft mijn ministerie in
totaal een kleine € 3,8 mln. bijgedragen. Naast mijn ministerie hebben
ook de deelnemende bedrijven ca. € 5 mln. bijgedragen aan de onderzoeken.
De leden van de GroenLinks-fractie zijn van mening dat er grote gebreken
zijn in het functioneren van het KDC.
Ik deel deze mening van de GroenLinks-fractie niet. Het ministerie heeft er
bewust op aangestuurd om de bedrijven ertoe te bewegen om samen te
werken in de verbetering van het functioneren van de processen op de
luchthaven Schiphol. Om dat doel te realiseren is het nodig om daarin
speelruimte te gunnen aan de deelnemende organisaties. Het evaluatierapport oordeelt op veel punten dan ook positief over het KDC en beveelt
dan ook aan KDC te continueren.
Tegelijkertijd geeft het rapport ook aanbevelingen voor verdere verbetering van o.a. de aansturing van het KDC vanuit het ministerie. Zoals
gezegd neem ik die aanbevelingen ter harte. Het bestuur van KDC is reeds
om een reactie op de aanbevelingen gevraagd en hierover zal binnenkort
een gesprek worden gevoerd.
De leden van de Partij voor de Dieren vragen hoe de in de subsidieregeling genoemde € 38.000 per jaar zich verhoudt tot de in de rijksbegroting genoemde € 50.000 per jaar. Voorts vragen zij om een overzicht
van de aan KDC uitgekeerde subsidie vanaf 2006 tot heden.
De bedragen die zijn opgenomen in de subsidieregeling zijn bepalend
voor de jaarlijks toe te keren subsidie. In de bedragen die in de begroting
zijn opgenomen is nog geen rekening gehouden met de efficiencyverbetering die KDC heeft doorgevoerd. De in de subsidieregeling opgenomen
bedragen blijven dus binnen de in de begroting opgenomen maximale
bedragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 665, nr. 258

9

De uitgekeerde subsidiebedragen zijn in de administratie terug te halen
vanaf 2009. De volgende bedragen (x € 1.000) zijn vanaf 2009 als subsidie
uitgekeerd:
2009: 691
2010: 809
2011: 888
2012: 909
2013: 905
2014: 40 (+ 809 Opdrachten)
2015: 39 (+ 670 Opdrachten)
2016: 36 (+ 644 Opdrachten)
2017: 34 (+ 594 Opdrachten)
Het verschil in hoogte van de subsidie vanaf 2014 en de periode daarvoor
hangt samen met het hierboven genoemde onderscheid in type budget.
Tot en met 2013 is zowel het budget voor beheer als voor onderzoek als
subsidie uitgekeerd. Vanaf 2014 is het budget gesplitst in een budget
subsidie voor het beheer en een budget uitbestedingsopdrachten voor de
onderzoeken.
Ik waardeer uw belangstelling voor de werkzaamheden van het KDC en
het belang van kennisontwikkeling voor de luchthaven Schiphol en hoop
dat ik uw vragen hierover voldoende heb beantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 665, nr. 258

10