Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

Vragen gesteld door de leden der Kamer

* i.v.m. tekstuele correctie

2017Z10462 HERDRUK*

2

Vragen van de leden Van Helvert en Omtzigt (beiden CDA) aan de
Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu en de Minister van Veiligheid en
Justitie over de informatie beschikbaar bij de Nederlandse overheid en
regering over het onveilige luchtruim boven Oost Oekraïne in de eerste helft
van 2014, dus vóór het neerhalen van vlucht MH17/KL4103 (ingezonden
17 juli 2017).
Vraag 1
Welke informatie lag ten grondslag aan het verzoek van april 2014 van de
Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) aan de
inlichtingendiensten AIVD en MIVD om een update van de dreigingsanalyse
te maken, in de context van luchthavens en veiligheid van in- en uitgaande
luchtvaart, specifiek gerelateerd aan de situatie in Oekraïne (CTIVD-toezichtsrapport nr. 43, pag. 29)? Kunt u de aard en inhoud van deze informatie
beschrijven?
Vraag 2
Wilt u de Kamer een afschrift verschaffen van het verzoek van april 2014 van
NCTV aan AIVD en MIVD om een update van de dreigingsanalyse te maken,
in de context van luchthavens en veiligheid van in- en uitgaande luchtvaart,
specifiek gerelateerd aan de situatie in Oekraïne (CTIVD-toezichtsrapport
nr. 43, pag. 29)?
Vraag 3
Beschikte de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) zelf over dit NCTVdocument bij haar onderzoek naar de vliegroutes en het vliegen over
conflictgebieden (deel B), of beschikte uitsluitende de Commissie van Toezicht
op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) erover? Indien de OVV
daarover beschikte, op welk moment kreeg zij dit document dan?
Vraag 4
Wanneer en hoe bent u geïnformeerd over het bestaan van dit NCTV-verzoek
van april 2014?
Vraag 5
Wanneer en hoe is de Ministeriele Commissie Crisisbeheersing (MCCb) op de
hoogte gesteld van het bestaan van dit verzoek?

kv-tk-2017Z10462
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Vragen

1

Vraag 6
Waarom heeft het kabinet het bestaan van dit verzoek van de NCTV van april
2014 en het daaruit voorvloeiende rapport niet uit eigen beweging aan de
Kamer gemeld, maar werd het bestaan ervan pas duidelijk bij publicatie van
het CTIVD-onderzoek in oktober 2015?
Vraag 7
Herinnert u zich nog het Kiev-memorandum, het verslag van een bijeenkomst
op 14 juli 2014 in Kiev van de regering van Oekraine en diplomaten, waarin
duidelijk gewaarschuwd werd voor een onveilig luchtruim?
Vraag 8
Herinnert u zich nog het debat over het Kiev-memorandum, dat pas in januari
2015, een half jaar na de start van het onderzoek, aan de OVV werd overgedragen en pas nadat in de openbaarheid duidelijk was geworden dat het
Kiev-memorandum bestond en pas nadat de OVV er zelf om verzocht had?
Vraag 9
Waarom zijn het verzoek van april 2014 en de daarop gemaakte analyse niet
benoemd in de informatievoorziening richting Kamer, mede in het licht van
het debat over het Kiev-memorandum van 14 juli 2014?
Vraag 10
Wilt u de Kamer een afschrift doen toekomen van de halfjaarlijkse dreigingsanalyse(s) voor de burgerluchtvaart van de NCTV uit 2014, dan wel dit
document / deze documenten ter vertrouwelijke inzage leggen (inclusief
eventuele specifieke documenten over Oekraine die op ad hoc basis gemaakt
zijn)?
Vraag 11
Welke instanties (zoals ten minste NCTV, AIVD en MIVD en het Ministerie van
Infrastructuur en Milieu) zijn geinformeerd over het document van 7 maart
2014 van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE),
waarin werd gewaarschuwd voor de aanwezigheid van illegale wapens en
mogelijke gevaren voor de luchtvaart boven Oekraïne (OVV-rapport, pag. 201
en 255)?
Vraag 12
Kunt u het OVSE-document van 7 maart 2014, waarin werd gewaarschuwd
voor de aanwezigheid van illegale wapens en mogelijke gevaren voor de
luchtvaart boven Oekraïne (OVV-rapport, pag. 201 en 255) aan de Kamer doen
toekomen?
Vraag 13
Zijn luchtvaartmaatschappijen op de hoogte gebracht van de gevaren die
beschreven staan in het OVSE-rapport van 7 maart 2014? Zo ja, welke
maatschappijen en op welke wijze?
Vraag 14
Herinnert u zich de factsheet «Vliegen boven Oekraïne», die in ICCb en MCCb
is besproken en die in Wob-procedures is vrijgegeven? Sinds wanneer
beschikten NCTV en andere overheidsdiensten over de informatie dat
sommige luchtvaartmaatschappijen (waaronder BA, Qantas, Korean Air en
Asiana Airlines) het hele luchtruim boven Oekraïne meden (graag precieze
data per overheidsdienst)?
Vraag 15
Beschikten NCTV en andere overheidsdiensten over de Notice to Airmen van
3 april 2014 van de Amerikaanse Federal Aviation Administration (FAA)? Kunt
u precies aangeven welke overheidsdienst wanneer over deze informatie
beschikte?
Vraag 16
Welke diensten beschikten over de verklaring van de European Civil Aviation
Conference (ECAC) van 6 mei 2014 waarin staten werd opgeroepen «to
prevent safety risks to international air navigation within and adjacent to the

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Vragen

2

airspace under the responsibility of Ukraine»? Vanaf welk moment beschikte
welke dienst over die verklaring?
Vraag 17
Herinnert u zich de beslissing op een Wob-verzoek van 27 mei 2015 inzake
documenten bij en onder het Ministerie van Infrastructuur en Milieu,
betreffende het luchtruim van Oekraïne? Zijn alle documenten waarvan
openbaarmaking geheel of gedeeltelijk zijn geweigerd ter beschikking gesteld
aan de OVV ten behoeve van het onderzoek naar de vluchtroute? Zo nee,
welke documenten had de OVV niet tot haar beschikking?
Vraag 18
Bent u bereid de documenten (Wob-verzoek van 27 mei 2015) waarvan
openbaarmaking in bedoelde procedure is geweigerd ter vertrouwelijke
inzage aan de Kamer aan te bieden? Zo nee, kunt u aangeven welke
gewichtige belangen van de Staat zich daartegen verzetten, gegeven de
inlichtingenplicht krachtens art. 68 Grondwet?
Vraag 19
Wordt in bedoelde documenten (de niet openbaargemaakte documenten of
delen van documenten van het Wob-verzoek van 27 mei 2015) – waaronder
de persoonlijke aantekeningen van 3 juli 2014 betreffende een Eurocontrolbijeenkomst, stukken van de Provisional Council Eurocontrol uit april en mei
2014, de «summary of discussions» van 22 mei van ECAC DGCA, alsmede het
DGB-verslag van 9 mei 2014 – op enigerlei wijze melding gemaakt van
mogelijke risico’s en gevaren voor (burger)luchtvaart boven Oekraïne?
Vraag 20
Hebben ambtenaren of diensten van het Ministerie van Infrastructuur en
Milieu de Minister of Staatssecretaris op enig moment (mondeling of
schriftelijk) geïnformeerd over discussies binnen Eurocontrol, ECAC en EASA
over mogelijke risico’s voor luchtvaart boven Oekraïne? Zo nee, waarom niet?
Zo ja, wanneer en hoe?
Vraag 21
Zijn er voorafgaand aan 17 juli 2014 meldingen gedaan in Eccairs – het
informatie- en meldsysteem van EASA op grond van de toen geldende
richtlijn 2003/42/EC – betreffende incidenten en voorvallen in het luchtruim
van Oekraïne? Zo ja, welke incidenten betreft het en wat is er met die
informatie gedaan, bijvoorbeeld door de Inspectie Leefomgeving en
Transport?
Vraag 22
Welke informatie uit Eccairs over vliegen over Oekraine is voor 17 juli 2014
gedeeld met andere diensten?
Vraag 23
Kunt u de Kamer een afschrift doen toekomen van de afspraken die in 2013
met luchtvaartmaatschappijen zijn gemaakt over het doen uitgaan van
meldingen en waarschuwingen betreffende luchtvaartveiligheid (Kamerstuk
33 997, nr. 71, vraag 11)?
Vraag 24
Waarom is het parlement pas op 22 februari 2016 over het bestaan van deze
afspraken geïnformeerd (Kamerstuk 33 997, nr. 71)?
Vraag 25
Is op enig moment geëvalueerd of de afspraken over luchtvaartveiligheid zijn
nagekomen in relatie tot de veiligheid van het luchtruim in Oost-Oekraïne en
MH17/KL4103?
Vraag 26
Wanneer zijn die afspraken geactualiseerd? Kunt u een kopie van de
geactualiseerde afspraken aan de Kamer doen toekomen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Vragen

3

Vraag 27
Wanneer heeft de OVV de beschikking gekregen over de afspraken tussen de
ministeries van Buitenlandse Zaken en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, de NCTV en de luchtvaartmaatschappijen over veilig overvliegen?
Vraag 28
In de rapporten van OVV en CTIVD wordt gesteld dat diensten geen
aanleiding zagen luchtvaartmaatschappijen te waarschuwen voor een
concrete dreiging, en dat luchtvaartmaatschappijen voorafgaand aan 17 juli
2014 zelf ook niet om informatie hebben gevraagd; in voetnoot 175 van het
OVV-rapport wordt gesteld dat KLM op grond van «informele contacten» met
Nederlandse inlichtingendiensten en andere luchtvaartmaatschappijen geen
dreiging had geconstateerd; op welke informele contacten wordt hier
gedoeld? Wanneer vonden die contacten plaats en met wie? Welke informatie
is er toen gedeeld of besproken? Was er sprake van «meldingen» of
«waarschuwingen»? Bestaan er verslagen van bedoelde contacten?
Vraag 29
Kunt u deze vragen één voor één – en waar het deelvragen betreft per
deelvraag – beantwoorden binnen de reguliere termijn?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Vragen

4