2017D24289

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
De vaste commissie voor Financiën heeft op 6 september 2017 een aantal
vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Financiën
over zijn brief van 28 juni 2017 over de voortgang van het onderzoek naar
aanleiding van de motie van het lid Omtzigt inzake het opleggen van btw
voor beleggen bij pensioenfondsen en bij beheersdiensten (Kamerstuk
21 501-07, nr. 1449).
De fungerend voorzitter van de commissie,
Duisenberg
De adjunct-griffier van de commissie,
Bartman

nds-tk-2017D24289

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de brief over het
opleggen van btw voor beleggen bij pensioenfondsen en bij beheersdiensten. Zij hebben daarover nog een aantal vragen en opmerkingen.
De leden van de VVD-fractie hechten groot belang aan een gelijk
speelveld, ook in dit verband. Het kan niet zo zijn dat vergelijkbare
pensioenfondsen in andere EU-lidstaten aan een ander, gunstiger
btw-regime onderhevig zijn. Deze leden vinden het teleurstellend dat de
Europese Commissie (hierna: EC) aangeeft niet te beschikken over een
overzicht van de wijze waarop de bepalingen in de btw-richtlijn systematisch door de lidstaten worden toegepast. Terwijl de EC daar natuurlijk wel
over gaat. Hoe geeft de EC dan invulling aan het waarborgen van een
gelijk speelveld van btw-heffing op beheersdiensten van pensioenfondsen
in de lidstaten?
De EC heeft toegezegd het onderwerp te zullen agenderen op de
eerstvolgende vergadering van het btw-comité. Wat houdt dat precies in?
Wat gaat er dan besproken worden en welke acties volgen hieruit of
kunnen hieruit volgen? Wat is de inzet van de EC voor deze vergadering?
Wat is de inzet van het kabinet voor deze vergadering?
De leden van de VVD-fractie lezen in de brief dat er geen concreet geval of
een specifiek pensioenfonds is aangedragen door de bedrijfs- en
branchevertegenwoordigers waaruit een ongelijke behandeling van de
lidstaten blijkt. Het kabinet geeft aan dat dit wel een diffuus beeld geeft en
het toch aanleiding geeft voor nadere bespreking van dit onderwerp in
Europees verband. Waarop is dat dan gebaseerd? Door welke informatie
komt dat en uit welke lidstaten?
Waarom wordt niet geconstateerd dat het gezamenlijk beeld is dat andere
lidstaten beheerdiensten aan pensioenfondsen vrijstellen van btw?
Waarom is het al dan niet delen van risico’s in dit kader relevant voor het
risicodragerschap en dus voor het wel of niet vrijstellen van btw?
Ondanks de pogingen een beeld te krijgen, is het nog niet gelukt in beeld
te brengen op welke wijze elke lidstaat omgaat met de btw voor beleggen
bij pensioenfondsen. Waarom is dat uiteindelijk toch (nog) niet gelukt?
Welke andere mogelijkheden ziet het kabinet om dit overzicht toch te
krijgen? Heeft het kabinet ook overwogen alle lidstaten zelf aan te
schrijven of dit straks alsnog te gaan doen, dan wel een analyse te (laten)
maken van de wet- en regelgeving op dit punt in de verschillende
EU-lidstaten? Zo nee, waarom niet?
De leden van de VVD-fractie vinden het belangrijk dat er wel inzicht komt
hoe de EU-lidstaten omgaan met de btw voor beleggen bij pensioenfondsen. De Pensioenfederatie heeft inmiddels wel een landenoverzicht
opgesteld, waaruit blijkt dat in diverse lidstaten zowel defined
contribution-regelingen (DC-regelingen) als defined benefit-regelingen
(DB-regelingen) zijn vrijgesteld van btw. Kan het kabinet een reactie geven
op dat landenoverzicht? Zo nee, waarom niet?
Klopt het dat sommige lidstaten pensioenfondsen per definitie ontzien,
ongeacht het type regeling?
De Pensioenfederatie ziet een verschil tussen de weergave van het
standpunt vanuit de EC in de brief van het kabinet en wat de EC in haar
brief schrijft. Hoe ziet het kabinet dat? Klopt het dat individuele

2

DC-regelingen als enige vrijgesteld zijn van btw of dat het (vooral)
afhankelijk is van wie het risico draagt? Kan het kabinet hier uitleg over
geven?
Duidelijk is dat het risicodragerschap van cruciaal belang is voor de
btw-vrijstelling. Hoe ontwikkelt het risicodragerschap zich in Nederland?
Voor welk deel wordt de hoogte van de uitbetaalde pensioenen bepaald
door de behaalde beleggingsresultaten? Klopt het dat de EC veronderstelt
dat de meeste DB-regelingen in Nederland niet worden bepaald voor
behaalde beleggingsresultaten? Wat gaat de Staatssecretaris eraan doen
om het beeld te corrigeren, als dit niet klopt?
De leden van de VVD-fractie zien graag een reactie op het artikel
«Nederland staat in EU alleen met btw voor pensioenfondsen» (PensioenPro.nl, 6 september, 2017), waarin staat dat Nederland praktisch alleen
staat als land dat btw heft op het beheer van pensioenregelingen die geen
pure DB-regelingen zijn.
Welke consequenties zijn er voor de pensioenfondsen wanneer zij btw
moeten gaan afdragen? Wat is de inschatting wat zij hiervan gaan merken,
bijvoorbeeld op het punt van de stijging van beheerskosten?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Staatssecretaris van Financiën over de voortgang van het onderzoek naar
aanleiding van de motie Omtzigt over de btw-last bij beheersdiensten
voor pensioenfondsen. Deze leden merken nogmaals op, dat het heffen
van omzetbelasting over beheersdiensten bij pensioenfondsen de kosten
voor pensioenfondsen verhoogt en dus leidt tot lagere pensioenen.
De voorgenoemde leden vragen de Staatssecretaris specifiek te reageren
op het landenoverzicht van de Pensioenfederatie, waaruit blijkt dat heel
veel lidstaten alle pensioenregelingen vrijstellen van btw. Kan de
Staatssecretaris bevestigen dat de Belgische overheid in het recente
schrijven «België, ideale locatie voor pan-Europese pensioenfondsen»
heeft aangegeven dat Belgische pensioenfondsen geen btw verschuldigd
zijn over het financieel en administratief beheer?
De Staatssecretaris heeft in zijn brief een deel van het antwoord van de EC
d.d. 12 juni 2017 opgenomen. In een ander deel van de brief (blz. 2 onder
ii.) schrijft de EC dat er een groot verschil is tussen regelingen waarbij het
investeringsrisico bij de werknemers/deelnemers ligt (DC-regelingen) dan
wel regelingen waarbij het investeringsrisico bij de werkgever ligt
(DB-regelingen). Deelt de Staatssecretaris de mening dat deze
beschrijving niet op de Nederlandse situatie betrekking heeft, aangezien
er in Nederland nauwelijks nog regelingen zijn waarbij het risico gedragen
wordt door de werkgever? Kan de Staatssecretaris aangeven hoe deze zin
van de EC zich verhoudt tot het standpunt van de Staatssecretaris dat «de
aan- of afwezigheid van een bijstortverplichting bij een DB-regeling geen
verschil maakt voor de btw-kwalificatie van het product» (brief van de
Staatssecretaris van Financiën, 22 112, nr. 2317)?
Deelt de Staatssecretaris ook de mening van de leden van de CDA-fractie
dat bij de meeste Nederlandse DB-regelingen het met name de beleggingsresultaten zijn die de hoogte van het pensioen bepalen?
Kan de Staatssecretaris voorts aangeven wat zijn inzet zal zijn bij het
eerstvolgende btw-comité?

3

Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
De leden van de D66-fractie hebben de brief van het kabinet inzake de
motie Omtzigt over het opleggen van btw voor beleggen bij pensioenfondsen en bij beheersdiensten gelezen. Deze leden onderschrijven het
belang van een gelijk (Europees) speelveld en hebben de brief dan ook
met interesse gelezen.
Deze leden vragen of het kabinet verder kan verduidelijken op welke
grond de EC betoogt dat bij DB-regelingen onvoldoende sprake is van het
door de deelnemer lopen van beleggingsrisico teneinde btw-vrijstelling te
rechtvaardigen. Klopt het dat de dempende maatregelen die voorkomen
dat direct gekort moet worden bij onderdekking, vastgelegd in het
financieel toetsingskader (FTK), een overweging zijn voor de EC dit te
betogen? Klopt het dat ook bij onze DB-regelingen, zij het gedempt en
uitgesteld, feitelijk sprake is van het lopen van beleggingsrisico door de
deelnemer?
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het feit dat een
van de bedrijfs- en branchevertegenwoordigers bij de EC een klacht gaat
indienen over ongelijke btw-behandeling. Kan het kabinet toelichten hoe
een procedure bij de EC er uit ziet, hoe veel tijd deze naar verwachting
maximaal in beslag neemt en wat voor rol de nationale overheid hierbij
speelt?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Staatssecretaris inzake de uitvoering van de motie Omtzigt over de
btw-behandeling van pensioenbeheerders.
Deze leden zijn van mening dat pensioenbeheer vrijgesteld dient te
worden van btw-heffing, omdat btw-heffing leidt tot een lager pensioenresultaat. In dit kader willen de aan het woord zijnde leden graag weten hoe
groot het cumulatieve effect is van btw-heffing op het pensioenbeheer en
op het pensioenresultaat. Kan de Staatssecretaris dit aangeven?
Waarom, zo vragen de leden van de SP-fractie geeft de Staatssecretaris
aan dat de informatie die hij heeft ontvangen een diffuus beeld geeft,
terwijl het landenoverzicht dat zij via de Pensioenfederatie hebben
ontvangen helder aantoont dat vrijwel alle landen een btw-vrijstelling
hebben. Wil de Staatssecretaris zijn opmerking dat de informatie een
diffuus beeld geeft toelichten?
De leden van de SP-fractie hebben nog enkele vragen over pensioenbeleggingen. Kan de Minister aangeven in welke sectoren door Nederlandse
pensioenfondsen wordt belegd? Hoeveel geld is er bijvoorbeeld door
pensioenfondsen belegd in kerncentrales? Hoeveel wordt er belegd in
clustermunitie en in de wapenindustrie als geheel? Is de Minister hiervan
op de hoogte en is hij bereid de Kamer hiervan een overzicht te
verstrekken?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van 50PLUS
De leden van de 50PLUS-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van de voortgang van het onderzoek naar aanleiding van motie
van het lid Omtzigt. Deze leden hebben allereerst een opmerking en
vervolgens enkele vragen naar aanleiding van de brief van de Staatssecretaris van 28 juni.

4

De leden van de 50PLUS-fractie betreuren het zeer dat de brief van 28 juni
jl. geen helderheid verschaft over de vraag hoe andere Europese lidstaten
omgaan met de btw-behandeling van beheersdiensten aan pensioenfondsen, ondanks het feit dat de motie die het kabinet hiertoe oproept,
Kamerbreed is gesteund. Nederland heeft een naar verhouding zeer grote
pensioensector waarbij een ongelijk speelveld op het gebied van
btw-heffing al snel grote gevolgen heeft voor de fondsen en natuurlijk
voor het pensioenresultaat van de deelnemers. Cumulatief gaat het om
grote effecten.
Kan de Staatssecretaris duidelijk maken waarom de ontvangen informatie
van onder andere de Dutch Fund and Asset Management Association
(DUFAS), de Pensioenfederatie en de Algemene Pensioen Groep (APG)
een «diffuus beeld geven»?
De Staatssecretaris geeft aan dat hij geen gevalideerd oordeel kan geven
over het landenoverzicht, omdat hij niet beschikt over de achterliggende
rapportage. Welke acties heeft de Staatssecretaris ondernomen teneinde
de achterliggende rapportage(s) te kunnen inzien?
Is de Staatssecretaris bereid de Pensioenfederatie in de gelegenheid te
stellen het landenoverzicht toe te lichten? Indien nee, waarom niet? Welke
andere acties neemt u of overweegt u om de verstrekte informatie te
valideren?
De Staatssecretaris geeft aan dat de verstrekte informatie zeer bruikbaar is
en voor hem een reden is bij de EC aan te dringen op het bespreken van
de btw-behandeling van beheerdiensten aan pensioenfondsen bij de
eerstvolgende vergadering van het btw-comité. Is de Staatssecretaris ook
bereid aan het btw-comité toe te lichten dat bij verreweg de meeste
DB-regelingen in Nederland, de hoogte van de pensioenen voor een groot
deel wordt bepaald door de behaalde beleggingsresultaten? Indien nee,
waarom niet?
Kan de Staatssecretaris bevestigen dat er sprake is van marktverstoring
bij werkgevers, pensioenaanbieders en/of bij consumenten ten aanzien
van de keuze tussen DB- of DC-regelingen? Kan de Staatssecretaris
aantonen dat DC-regelingen bij de huidige gang van zaken niet oneigenlijk
worden bevoordeeld en dus worden gestimuleerd? Indien nee, waarom
niet?
II Reactie van de Staatssecretaris

5