Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3383
Vragen van het lid Kröger (GroenLinks) aan de Staatssecretaris van
Infrastructuur en Waterstaat over het bericht «Staatssecretaris in de maag met
tonnen plastic afval» (ingezonden 12 juni 2020).
Antwoord van Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer (Infrastructuur
en Waterstaat) (ontvangen 1 juli 2020).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Staatssecretaris in de maag met tonnen
plastic afval»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat het zeer zorgelijk is dat de vraag naar gerecycled
plastic door de coronacrisis en de lage olieprijs dusdanig is gedaald dat
plasticrecyclers hun kunststofrecyclaat niet meer kwijt kunnen? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 2
Het is van belang dat recyclaat voldoende kan worden afgezet. In dat verband
heb ik een aantal maatregelen genomen om de vraag naar gerecyclede
plastics te laten toenemen. Ik verwijs u hiervoor graag naar mijn brief dd.
26 juni jl. over de maatregelen om effecten van COVID-19 op de kunststof- en
textielsector te mitigeren. Zoals bekend bestaat er voor verpakkingen een
systeem van uitgebreide producentenverantwoordelijkheid in Nederland. Het
verpakkende bedrijfsleven zal daarom zelf ook maatregelen moeten nemen
om de recycledoelen te halen.
Vraag 3
Met hoeveel procent is de vraag naar plasticrecyclaat afgenomen? Hoe
beoordeelt u deze afname in het kader van de stappen die u neemt om in
2050 een circulaire economie te verwezenlijken?

1

ah-tk-20192020-3383
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

De monitor, 8 juni 2020, Staatssecretaris in de maag met tonnen plastic afval, https://
demonitor.kro-ncrv.nl/artikelen/staatssecretaris-in-de-maag-met-tonnen-plastic-afval

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Een volledig kwantitatief beeld van de afgenomen afzet van recyclaat is nog
niet te geven. Plastic recyclers moeten op de kunststofmarkt concurreren met
de traditionele (virgin plastics) industrie met betrekking tot de afzetprijs van
plastic (recyclaat). Al voor de coronacrisis daalden de prijzen van virgin
kunststoffen met ca. 10–15%. De afnemende wereldhandel in kunststoffen als
gevolg van de handelsoorlog tussen China en de VS en de wereldwijde
vraaguitval naar olie en plastics als gevolg van de coronacrisis versterkten
deze tendens met voor sommige bedrijven naar verluidt een krimp in de afzet
tot 30–50%. Normaal gesproken zouden bedrijven de lagere opbrengst in de
afzet doorvertalen naar het innemen van plastic afval tegen een hogere prijs.
Echter, plastic recyclers moeten ook concurreren met (lagere) prijzen van
verbranding doordat de verbrandingsinstallaties van afvalbedrijven tegelijkertijd geconfronteerd zijn met een dalende input van te verbranden bedrijfsafval.
Ongeacht de ontwikkeling van olie- en virgin plastic prijzen, zal de vraag naar
plastic recyclaat zo snel mogelijk weer toe moeten nemen. Ik wil er immers
naar toe dat in de toekomst zo zuinig mogelijk wordt omgegaan met (virgin)
plastics, de CO2-uitstoot verder wordt teruggedrongen en zoveel mogelijk
plastics in de kringloop gehouden worden.
Vraag 4
Wat was uw reactie op de brandbrief van de branchevereniging van
plasticrecyclers, NRK Recycling, in april jl. waarin zij spraken over een
noodsituatie gezien de uitdagingen op de afzetmarkt? Welke concrete acties
volgden op deze brandbrief?
Antwoord 4
Ik herken de geschetste situatie en heb in werkbezoeken ook met eigen ogen
de ontstane situatie gezien. Voor de lange termijn is een Europese verplichte
toepassing van een percentage plastic recyclaat in nieuwe producten en
verpakkingen een belangrijke stap om de recyclingsector in staat te stellen
om structureel te concurreren met (de prijs van) virgin plastics. Mijn inzet is
erop gericht dat de Europese Commissie binnen een jaar komt met een
voorstel tot een verplichte toepassing van een percentage plastic recyclaat in
Europese regelgeving. Ik heb dit ook expliciet aan de orde gesteld tijdens de
Milieuraad van 23 juni jongstleden. Tegelijkertijd is de realiteit dat dit soort
trajecten tijd kost. Het is daarom belangrijk om op korte en lange termijn vast
te houden aan gestelde doelstellingen en minimumnormen en standaarden
voor afvalverwerking zoals genoemd in het Landelijk Afvalbeheerplan, het
activiteitenbesluit, het Besluit beheer verpakkingen en vrijwillige afspraken
zoals in het Plastic Pact NL. Deze normen en standaarden gelden ook in tijden
van crises en bieden de recyclingmarkt zekerheid. Alleen in het geval van een
calamiteit kan een bevoegd gezag een tijdelijke uitzondering op deze
minimumstandaard toestaan, zoals ook beschreven in de calamiteitenpassage
van het LAP. De COVID-19-crisis voldoet aan de definitie van een calamiteit
zoals bedoeld in het LAP. Dat heb ik aan de betrokkenen in het afvalbeheer
laten weten. De uitzonderingen worden overigens per geval beoordeeld en
het ministerie dient hierover te worden geïnformeerd. In 2020 moeten
producenten van verpakte producten er zorg voor dragen dat 50% van de
kunststof verpakkingen voor recycling wordt aangeboden. Deze norm blijft
ondanks corona van kracht en daarmee wordt de recycling van plastic
verpakkingsafval op de kortere termijn gewaarborgd.
Vraag 5
Kunt u concreet toelichten wat u bedoeld met uw uitspraak in De Monitor dat
u actief op zoek bent naar afnemers van kunststofrecyclaat?
Antwoord 5
Ik vind het belangrijk om partijen met elkaar in verbinding te brengen die
elkaar in deze situatie kunnen helpen. Binnenkort organiseert het Versnellingshuis Circulaire Economie een ronde tafel bijeenkomst, waar de relevante
spelers uit de kunststofketen bij elkaar worden gebracht om te bezien wat
voor de korte termijn nodig is om vraag en aanbod bij elkaar te brengen en
hoe de samenwerking binnen de keten kan worden versterkt. Hierbij betrekt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

het Versnellingshuis de partijen uit het netwerk van het Plastic Pact NL en de
Transitieagenda’s Kunststoffen en Circulaire Bouweconomie.
Vraag 6
Op welke manier gaat u het proces richting een Europese minimumeis voor
gerecycled plastic in producten versnellen? En welke acties gaat u in de
tussentijd nemen?
Antwoord 6
Zoals ik heb aangegeven in antwoord op vraag 4, heb ik tijdens de Milieuraad
aangedrongen op een versnelde introductie van een wettelijk verplicht
percentage toepassing van plastic recyclaat. Op ambtelijk niveau wordt
gekeken of in het kader van het netwerk van het Europees Plastic Pact met 14
andere lidstaten, de Europese Commissie en private partijen verkend kan
worden hoe een dergelijke maatregel eruit kan komen te zien.
Vraag 7, 9 en 11
Wat is uw oordeel over het pakket van vijf beleidsmaatregelen dat het
Recycling Netwerk voorstelt?2
Bent u bereid om het aantal typen plastic op de markt te beperken zodat het
inzamelen en hergebruiken van plastic makkelijker wordt? Zo nee, waarom
niet?
Gaat u zich in de Europese Commissie inzetten om de export van plastic afval
naar landen buiten Europa te verbieden zodat Europa zelf het afval verwerkt
en de lekkage van plastics vermeden kan worden in landen die minder goede
afvalsystemen hebben? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7, 9 en 11
In grote lijnen kan ik mij vinden in de aanbevelingen van Recycling Netwerk.
Zoals hiervoor gesteld, ben ik voorstander van een introductie van een
verplichte toepassing van een percentage plastic recyclaat in nieuwe
producten.
In het kader van het Plastic Pact NL en het Europees Plastic Pact werk ik
samen met het bedrijfsleven aan het beperken van het aantal soorten
plastics. Uiteindelijk zal de markt hier keuzes in moeten maken, maar ik deel
de opvatting dat een rationalisatie van het gebruik van soorten plastics voor
soorten producten de recycleerbaarheid van plastics zal bevorderen.
Met de implementatie van de SUP-richtlijn worden sommige wegwerpplastics
uitgefaseerd, andere krijgen te maken met een stelsel van uitgebreide
producentenverantwoordelijkheid en reductiedoelstellingen, en ook
genoemde Plastic Pacts geven een prikkel aan producenten en retailers voor
initiatieven om te komen tot meer hergebruik.
Tot slot wordt de export van niet eenvoudig te recyclen (vervuild) plastic afval
uit OESO-landen aan banden gelegd met het amendement op het Verdrag
van Bazel dat is aangenomen tijdens de COP-14 in mei 2019. Zoals ik in mijn
eerdere brief van 17 april jl.3 heb aangegeven, zal na de implementatie van
de recente wijziging van het Verdrag van Bazel in de Europese regelgeving
alleen schoon en recyclebaar plastic afval op de groene lijst staan. Vanaf 2021
zal geen gemengd kunststofafval meer naar niet-OESOlanden mogen worden
geëxporteerd.
Vraag 8
Gaat u zich inzetten in de Europese Commissie om een plastic taks mogelijk
maken voor de financiering van de European Green Deal (zoals wordt
gesuggereerd in het economisch herstelplan van de EU) en houdt u daarbij
rekening met een voldoende hoge belasting op virgin plastic? Zo nee, bent u
bereid om in Nederland zelf een plastic taks te realiseren om de recyclingsector te redden?

2

Recyclingnetwerk, 9 juni 2020, Vijf oplossingen voor de plastic recyclingcrisis, https://
recyclingnetwerk.org/2020/06/09/vijf-oplossingen-voor-de-plastic-recyclingcrisis/
3
Kamerstuk 30 872, nr. 242, 17 april 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Antwoord 8
Het kabinet is over het algemeen terughoudend over voorstellen voor nieuwe
eigen middelen vanuit het oogpunt van onder andere de beoogde transparantie, vereenvoudiging en voorspelbaarheid van het stelsel. Het voorgestelde
eigen middel op plastic werkt niet als een belasting op plastic maar is alleen
een basis waarop de afdracht van lidstaten zou worden bepaald. Vanuit de
aard heeft het dus niet een direct effect op de recycling van plastic. Maar een
dergelijk middel kan wel een stimulans zijn voor achterblijvende lidstaten om
hun resultaten te verbeteren en zo een positief milieueffect te kunnen
realiseren mits de verdeelsleutel zuiver gerelateerd is aan het gebruik van
virgin plastics per land.
Het instellen van een belasting (ook gericht op plastic producenten) is een
nationale aangelegenheid. Nederland kent een uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor verpakkingen. Producenten van verpakte producten
zijn verantwoordelijk voor inzameling en recycling van (plastic) verpakkingsafval en dragen hiervan alle kosten. Producenten betalen hiervoor een private
afvalbeheerbijdrage, waarin voor goed recyclebare verpakkingen een lagere
bijdrage wordt betaald. De beleidsinzet is erop gericht de werking van de
producentenverantwoordelijkheid te verbeteren en de te behalen doelstellingen stapsgewijs te verhogen.
Vraag 10
Wat is uw oordeel over de Franse wet voor de circulaire economie waarmee
alle wegwerpplastic worden uitgefaseerd in 2040 en overweegt u vergelijkbare acties in Nederland? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 10
Ik deel het streven van de Franse regering om private partijen te prikkelen om
wegwerpplastics waar mogelijk achterwege te laten of te vervangen door
herbruikbare plastic producten en verpakkingen, waarbij ik een gelijk
speelveld in Europa voorsta. Ik heb daartoe diverse acties in gang gezet, zoals
de implementatie van de SUP-richtlijn in nationale regelgeving, de uitvoering
van het Plastic Pact NL en het Europees Plastic Pact, maar ook overweeg ik te
komen tot specifieke hergebruikdoelstellingen voor plastics om hergebruik
van plastics in de toekomst de standaard te maken («hergebruik, tenzij»).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4