Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

32 623

Actuele situatie in Noord-Afrika en het
Midden-Oosten

Nr. 123

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VOOR
BUITENLANDSE HANDEL EN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 januari 2014
Graag bieden wij u hierbij een brief aan over de geïntegreerde aanpak van
de crisissituatie in Syrië en de regio. De brief omvat ook informatie over
door Nederland geleverde humanitaire hulp. Met deze brief wordt voldaan
aan de toezegging zoals gedaan in de brief over verlenging Patriots d.d.
15 november jl. (Kamerstuk 32 623, nr. 117). Daarnaast zal, conform uw
verzoek van 19 december jl., aandacht worden besteed aan berichten in
de media over het mogelijk verschuiven van politieke steun door
verschillende landen van de rebellen naar het Assad-regime.
Actuele stand van zaken in Syrië
Het conflict in Syrië gaat in 2014 het vierde jaar in. De Verenigde Naties
zijn gestopt zijn met het tellen van doden vanwege gebrekkige toegang.
Zeker is echter dat het conflict tussen maart 2011 en eind 2013 minimaal
130.000 levens heeft geëist. Alleen al in de afgelopen 3 weken zijn ruim
600 mensen gedood door bombardementen van het Syrische leger op de
noordelijke stad Aleppo.
In aanloop naar geplande onderhandelingen in Zwitserland is de situatie
op de grond verder verslechterd, mede door het intreden van de winter,
waardoor nog meer mensen zijn verstoken van noodzakelijke voorzieningen om te overleven. De strijdende partijen maken gebruik van deze
omstandigheid om elkaar verder te verzwakken. Afschuwelijke beelden
getuigen van het feit dat, al dan niet opzettelijk, grote groepen burgers
slachtoffer worden van deze tactiek.
Een positief geluid uit Syrië is dat tijdens gevechten tussen verschillende
oppositiepartijen gedurende de laatste weken de roep om het terugtrekken van ISIS (Islamitische Staat van Irak en Syrië) duidelijker dan ooit
hoorbaar is geweest. Gematigde(r) oppositiegroeperingen bundelen

kst-32623-123
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 623, nr. 123

1

krachten in het bestrijden van deze jihadistische groepering en de
bevolking voert in sommige gebieden op eigen – veelal stille – wijze
protest, door bijvoorbeeld woningen niet aan aanhangers van ISIS te
verhuren. De ongeëvenaarde coördinatie tussen rebellengroepen in het
bestrijden van ISIS heeft in relatief korte tijd geleid tot een – mogelijk
tijdelijke – verzwakking van de slagkracht van ISIS in Syrië en herleving
van de hoop op nauwere samenwerking tussen de betreffende groepen.
Regionale dimensie
De regionale dimensie van het conflict is manifest; niet alleen omdat
landen in de regio bestaande tegenstellingen voeden (Kamerstuk 32 623,
nr. 121 inzake het toenemende sektarische karakter van het conflict in
Syrië en de internationale reactie hierop), maar ook omdat spanningen en
gewelddadige uitingen daarvan steeds meer een grensoverstijgend
karakter kennen. Zo heeft ISIS in de afgelopen dagen, deels met behulp
van andere soennitische groeperingen, grote delen van de steden Fallujah
en Ramadi in Irak ingenomen. Ramadi is inmiddels heroverd door het
Iraakse leger, dat een sterk tegenoffensief heeft ingezet. ISIS heeft
eveneens de verantwoordelijkheid opgeëist van de aanslag op de Iraanse
ambassade in Beiroet in november vorig jaar. Met deze concrete
aanvallen door ISIS op het grondgebied van de buurlanden van Syrië is
de verdere regionalisering van het conflict een feit.
Tegen de achtergrond van deze toenemende spanningen proberen
regionale spelers hun belangen verder veilig te stellen. De banden tussen
Iran, Hezbollah en het regime van Assad en tussen de Golfstaten
(Saoedi-Arabië, Qatar, Koeweit) en soennitische groeperingen blijven
onverminderd sterk. Het feit dat de verschillende partijen in Syrië zich
gesterkt voelen door hun regionale sponsoren, maakt een constructieve
opstelling in de aanloop naar politieke onderhandelingen moeizaam. Door
de voortdurende militaire steun aan de strijdende partijen is het vooral de
Syrische bevolking die niets meer te verliezen heeft, en daarmee het
meeste belang bij een politieke oplossing.
Nederland onderhoudt bilateraal en via de EU contacten met de landen
die de oppositie steunen, om gemeenschappelijke belangen te identificeren en waar mogelijk invloed uit te oefenen. Saoedi-Arabië is in
groeiende mate bezorgd over terugkeer van jihadisten uit Syrië naar het
eigen, Saoedische, grondgebied. Saoedi-Arabië is daarnaast een grote
donor van humanitaire hulp in Syrië (meer dan 100 miljoen USD).
Nederland benut contacten met Saoedi-Arabië en andere golfstaten om
deze hulp te helpen kanaliseren. Ook Turkije is een belangrijke regionale
actor, met 2 miljard USD aan steun aan vluchtelingen en als gastland van
de Syrische politieke oppositie. Hoewel Turkije zich steeds gastvrij heeft
opgesteld ondervindt het land steeds meer hinder van de groeiende druk
op voorzieningen en van de aanwezigheid van jihadisten in hun grensgebied. Ook met Turkije onderhoudt Nederland nauw contact om te zien
waar wederzijdse inspanningen elkaar kunnen versterken.
Ook de steunpilaren van het regime van Assad tonen zich vasthoudend in
het bestendigen van hun invloed. De onverminderde politieke en
operationele steun van Iran aan het regime van Assad stelt de recente
voorzichtige toenadering met de VS op de proef. De VS voorziet een rol
van Iran achter de schermen tijdens de politieke onderhandelingen, waar
Iran vooralsnog geen genoegen mee lijkt te nemen. Voor de oppositie,
Turkije en Saoedi Arabië is deelname van Iran ondenkbaar. Nederland
heeft zich steeds op het standpunt gesteld dat landen die onderdeel zijn
van het probleem ook onderdeel moeten zijn van de oplossing en is
daarmee voorstander van een zo inclusief mogelijk proces.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 623, nr. 123

2

Rusland toont zich eveneens nog steeds een trouwe bondgenoot van
Assad. De hoop dat de Russische invloed, na de deal over chemische
wapens, zou leiden tot meer humanitaire toegang in Syrië is tot nu toe
ongegrond gebleken. De loyaliteit van Rusland jegens Assad werpt zijn
vruchten af: op 25 december jl. verkreeg Russisch oliebedrijf
Soyuzneftegaz de omvangrijke rechten tot het doen van offshore
olieboringen buiten het Syrisch kustgebied. Zo slaagt Rusland er opnieuw
in om de eigen belangen in de regio veilig te stellen.
Geïntegreerde benadering en humanitaire hulp
Met een geïntegreerde benadering van een conflictsituatie beoogt het
kabinet, door inzet van een breed palet aan maatregelen en middelen,
zowel de instabiliteit op de korte(re) termijn tegen te gaan, als de oorzaken
van instabiliteit voor de lange(re) termijn weg te nemen.
Humanitaire hulp maakt geen deel uit van deze geïntegreerde benadering,
omdat humanitaire hulp andere leidende principes kent (neutraliteit,
onafhankelijkheid en onpartijdigheid). Humanitaire hulpverlening is
daarnaast niet primair gericht op stabiliteit in een land, maar op het
verlichten van menselijk leed. Wel zijn veel conflictsituaties ook humanitaire noodsituaties en kan humanitaire hulp bijdragen aan stabilisering
van een conflict.
De inzet van het kabinet verloopt bilateraal en via en in samenhang met
de inzet van de EU en EU-lidstaten. De Nederlandse inzet via de EU is een
verlengstuk van het bilaterale beleid en is enerzijds versterkend door
effectief gezamenlijk optreden en anderzijds complementair aan de
Nederlandse inzet, met name daar waar de middelen nationaal beperkt
zijn. De EU en haar lidstaten zijn onder meer gezamenlijk de grootste
donor voor humanitaire hulp: bijna 2 miljard euro sinds het begin van de
crisis.
Hieronder worden de verschillende elementen van de Nederlandse
geïntegreerde inzet in Syrië en de regio besproken. Tot slot wordt
aandacht besteed aan de Nederlandse bijdrage op het gebied van
humanitaire hulp.
Elementen van Nederlandse inzet in Syrië en de regio
Het Nederlandse geïntegreerde beleid ten aanzien van Syrië is gericht op:
– het ondersteunen van een inclusieve politieke transitie (politiek spoor);
– het geven van een aanzet tot early recovery en wederopbouw
(ontwikkelingsspoor);
– het bevorderen van veiligheid en regionale stabiliteit door het
indammen van spillover-effecten (veiligheidsspoor);
– het tegengaan van straffeloosheid (accountability).
Los hiervan levert Nederland een humanitaire bijdrage aan het verlichten
van menselijk leed. Nederland werkt ten aanzien van al deze doelstellingen nauw samen met internationale en regionale partners en organisaties (VN, EU, NAVO).
Een inclusieve politieke transitie
Een oplossing voor het conflict in Syrië is niet mogelijk zonder een
inclusief proces van politieke transitie. Pogingen om een dergelijk proces
te initiëren zijn moeizaam gebleken, door vooralsnog onverenigbare eisen
van de verschillende partijen. Idealiter leidt een dergelijk proces, in welke
vorm het dan ook plaatsvindt, tot een Syrië waarin alle bevolkings-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 623, nr. 123

3

groepen, ongeacht hun religieuze of sektarische achtergrond, een
gelijkwaardige plek kunnen innemen. De sleutel hiertoe is in handen van
de Syriërs zelf. Naar de mening van het kabinet is er voor Assad en
andere individuen, die verantwoordelijkheid dragen voor de vreselijke
misdrijven die tijdens het conflict zijn begaan, geen plaats in een
toekomstig Syrië.
Diezelfde mening zijn ook onze partners in de EU en de VS toegedaan.
Signalen dat hierin een kentering zou plaatsvinden zijn ongegrond. Het
feit dat Assad, na de deal over chemische wapens, op onderwerpen weer
gesprekspartner van de internationale gemeenschap is geworden, doet
daaraan niet af.
Wel bestaan zorgen over de risico’s van een machtsvacuüm in Syrië. Ook
die zorgen doen niet af aan de veroordeling van de wandaden van het
regime van Assad. De zorgen onderstrepen slechts het gedeelde belang
van Nederland, onze Westerse partners, Rusland en de landen in de regio
van een gecontroleerde transitie naar een inclusieve interim-regering. Dit
is ook conform de uitgangspunten van het Genève I communiqué, dat als
startpunt dient van de op handen zijnde politieke onderhandelingen.
Deze onderhandelingen vormen het startsein van het proces dat moet
leiden tot een politieke transitie. Het vinden van een politieke oplossing is
naar het oordeel van het kabinet in eerste instantie de verantwoordelijkheid van de partijen zelf, daarin gesteund door AL/VN Speciaal Gezant
Brahimi en met betrokkenheid van de belangrijkste spelers (VS, RF,
regionale landen). Nederland wil daaraan een bijdrage leveren die verschil
kan maken.
Het kabinet heeft daarbij een aantal speerpunten gekozen:
•

Steun aan AL/VN: Het kabinet heeft als een van de eerste donoren een
substantiële bijdrage (1,5 miljoen USD) geleverd aan het team van
Brahimi (voorheen Kofi Annan) en daarmee onmiddellijk het signaal
afgegeven dat het faciliteren van een politiek proces voor Nederland
grote prioriteit heeft.

•

Steun oppositie: Het kabinet steunt de gematigde en niet-gewapende
oppositie op het gebied van vrije media, toegang tot internet en
communicatie. Nederland ondersteunt daarnaast de politieke oppositie
in voorbereiding op politieke onderhandelingen, door middel van
onderhandelingstraining door instituut Clingendael aan kopstukken
van de oppositie. Nederland levert daarmee tevens een relevante
indirecte bijdrage aan het politieke proces zelf.

•

Maatschappelijk middenveld: Het kabinet meent dat een politieke
oplossing slechts kans van slagen heeft als deze wordt gedragen door
de gehele Syrische samenleving. Samen met Speciaal Gezant Brahimi
heeft de Minister van Buitenlandse Zaken zich daarom ingespannen
om politieke participatie van civil society en in het bijzonder vrouwen
te faciliteren middels een side-event tijdens de AVVN-week en een
conferentie 12 en 13 januari jl. Laatstgenoemde conferentie, georganiseerd door Nederland en de VN, bracht 48 vrouwen bijeen van
uiteenlopende achtergronden, die een gemeenschappelijke verklaring
opstelden in aanloop naar de politieke onderhandelingen. De vrouwen
benadrukten het belang van een transitie naar een pluralistische staat
met gelijke rechten voor vrouwen en mannen. Daarnaast bevat de
verklaring een stappenplan voor de onderhandelingen, beginnend met
een staakt-het-vuren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 623, nr. 123

4

•

Diplomatie: Nederland onderhoudt nauwe contacten met de nietgewapende oppositie. Daarnaast hebben het kabinet en vertegenwoordigers op Nederlandse posten in het buitenland veelvuldig contact met
regionale spelers, zowel bilateraal als via de EU. Met hen wordt het
belang van een politieke oplossing besproken, evenals de onwenselijkheid van activiteiten die de kans hierop ondermijnen.

•

Sancties: Het kabinet is actief betrokken geweest bij de internationale
en Europese inspanningen om druk op het regime te houden door een
stevig sanctiepakket. Daarnaast spant Nederland zich in om uitzonderingen op dit sanctieregime te realiseren, waar die de humanitaire
situatie en wederopbouw ten goede komen.

Early recovery en wederopbouw
Gezien de voortdurende conflictsituatie in Syrië is de huidige absorptiecapaciteit voor ontwikkelingsactiviteiten zeer gering. Toch acht het kabinet
het van het grootste belang dat de gematigde oppositie waar mogelijk in
staat wordt gesteld diensten te verlenen aan de bevolking. Enerzijds om
de noden van de zwaar beproefde bevolking zo goed mogelijk te
adresseren en anderzijds om de oppositie in staat te stellen een tegenwicht te bieden aan extremistische groeperingen die hun gezag trachten
te vestigen. Daarnaast is het kabinet van mening dat alles in het werk
moet worden gesteld om voorbereidingen te treffen voor wederopbouw,
zodra de situatie dat toelaat. Nederland kanaliseert derhalve een deel van
de bijdrage via de Friends of the Syrian People (FoS).
De volgende strategische bijdragen kunnen worden vermeld1.
•

De Assistance Coordination Unit (ACU) is het orgaan van de Syrische
oppositie dat is belast met het coördineren van wederopbouwactiviteiten en -projecten in delen van Syrië die niet langer onder controle van
het regime staan. Nederland heeft 1 miljoen euro beschikbaar gemaakt
om salarissen van de kernstaf van de ACU voor een jaar te financieren.
Daarmee tracht Nederland het bereik en de slagkracht van de
organisatie te vergroten. Ook is het van belang dat ACU via concrete
hulpgerichte activiteiten haar zichtbaarheid in het gebied vergroot. Tot
op heden is er nog geen bijdrage aan de ACU gedaan; er wordt
momenteel gewerkt om aan de voorwaarden voor steun te voldoen.

•

Het team van Speciaal Gezant Kurpershoek beschikt over een budget
van 0,5 miljoen euro t.b.v. kleine quick impact-projecten (à raison van
maximaal € 25.000 per project), waarmee het team snel kleinschalige
steun kan verlenen op het terrein van onder meer civiel activisme en
media. Het kleine fonds is bedoeld voor het adresseren van prangende
(niet-humanitaire) noden van Syriërs die van andere middelen
verstoken zijn.

•

1 miljoen euro is gereserveerd voor versterking van lokaal bestuur in
Noord-Syrië. Vanwege de verslechtering van de situatie op de grond in
Noord-Syrië zijn deze middelen nog niet besteed; momenteel vindt
nader onderzoek plaats naar de voorwaarden voor uitvoering van dit
project.

•

Gezien de Nederlandse expertise op het gebied van water is maximaal
2 miljoen gereserveerd voor duurzaam herstel van de watervoorzie-

1

Vanwege de huidige onzekere situatie moet er een voorbehoud worden geplaatst bij de
bijdragen die in de planning staan. De daadwerkelijke uitvoering van projecten is afhankelijk
van de realiteit ter plaatse.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 623, nr. 123

5

ning in Syrië, met voorkeur voor besteding via het Syrian Recovery
Trustfund. Nederland speelt een actieve rol in de werkgroep Economische Wederopbouw van de FoS. Ambassadeur Stefan van Wersch is
vanuit het ministerie gedetacheerd als hoofd van het secretariaat van
de werkgroep. Daarnaast detacheerde Nederland een financieel expert
bij werkgroep.
Het kabinet hecht eraan dat de Nederlandse investeringen een duurzaam
karakter hebben. Zodoende streeft kabinet ernaar dat early recovery en
(voorbereidende) wederopbouwinspanningen door de VN kunnen worden
overgenomen zodra de organisatie daartoe gemachtigd wordt.
Bevorderen veiligheid en regionale stabiliteit
De spillover-effecten van het conflict in Syrië naar de buurlanden getuigen
van het groeiend belang om te blijven investeren in veiligheid in Syrië zelf
en in de buurlanden. Nederland draagt hieraan bij met zowel militaire als
civiele middelen. Daarnaast levert Nederland inspanningen om het
probleem van uitreizende jihadisten in te perken.
Militair
•

Sinds januari 2013 beschermen twee Patriot-eenheden en circa
270 militairen de Turkse stad Adana tegen de dreiging van Syrische
ballistische raketten. Nederland levert de Patriots samen met Duitsland
en de VS op verzoek van NAVO-bondgenoot Turkije. Recent is de inzet
van de Patriot-eenheden met een jaar verlengd tot januari 2015. Door
gehoor te geven aan dit verzoek draagt Nederland bij aan de bescherming van de burgerbevolking en aan de solidariteit binnen het
bondgenootschap.

•

Nederland levert sinds september 2013 twee stafofficieren aan de
United Nations Disengagement Observer Force (UNDOF). UNDOF is
een VN-waarnemingsmissie die sinds 1974 op de Golan toeziet op de
handhaving van het staakt-het-vuren tussen Syrië en Israël (VNVRresolutie 350). Daarnaast levert UNDOF bescherming aan de United
Nations Truce Supervision Organization (UNTSO), waaraan Nederland
reeds twaalf waarnemers bijdraagt. Nederland levert de twee
stafofficieren tot september 2014. Het huidige internationale mandaat
van UNDOF loopt tot juni 2014, maar is tot nu toe elk half jaar
verlengd.

•

Nederland draagt 1,5 miljoen euro bij aan het OPCW Trustfund en
1,5 miljoen euro aan het VN trustfund ter ondersteuning van de
gezamenlijke OPCW/VN-missie die toeziet op de opruiming van de
Syrische chemische wapens. Bovendien biedt Nederland personele en
logistieke ondersteuning aan het team van Special Coördinator Sigrid
Kaag. Op 8 januari jl. hebben de eerste chemische wapens Syrië
verlaten.

Nederlandse jihadisten
Het kabinet is onverminderd bezorgd over de deelname van Nederlandse
burgers aan de strijd in Syrië, zogenaamde jihadistische strijders. Op
nationaal niveau zijn verscherpte maatregelen genomen om uitreizen te
voorkomen en om eventueel terugreizende strijders te signaleren en te
monitoren. Internationale samenwerking op dit gebied is cruciaal. Om die
reden neemt Nederland samen met Marokko in het kader van het Global
Counter Terrorism Forum het initiatief om tot best practices te komen.
Daarnaast wordt in EU-kader en daarbuiten gesproken over intensivering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 623, nr. 123

6

van de samenwerking en vinden bilaterale gesprekken plaats met als doel
om samenwerking bij het tegengaan van jihadistische strijders.
Civiel
Verschillende buurlanden van Syrië zuchten onder de druk van de
toestromende vluchtelingen. Hun aanwezigheid zet toegang tot – in
sommige gevallen schaarse – voorzieningen (verder) onder druk. Het
aantal geregistreerde vluchtelingen in Turkije, Jordanië, Libanon, Irak en
Noord-Afrika bedraagt 2,35 miljoen, waaronder ruim één miljoen
kinderen. Vooral in Libanon (860.000 vluchtelingen) en Jordanië
(577.000 vluchtelingen) is de situatie schrijnend. De VN verwacht dat er
aan het einde van 2014 3 miljoen vluchtelingen in buurlanden zullen zijn.
Naast reguliere humanitaire hulp via de VN levert het kabinet een
specifieke bijdrage aan de ontvangende gemeenschappen in de
buurlanden van Syrië, om te voorkomen dat de druk op voorzieningen
leidt tot verdere instabiliteit. Zo stelt Nederland via de EU 3 miljoen euro
beschikbaar aan onderwijs voor gastgemeenschappen in Libanon.
Daarnaast heeft het kabinet, naar aanleiding van de reis van de Minister
voor Buitenlandse handel en Ontwikkelingssamenwerking aan de regio,
het initiatief genomen een samenwerkingsverband te ondersteunen
tussen de stad Amsterdam en de Vereniging Nederlandse Gemeenten met
het Jordaanse vluchtelingenkamp Zaateri en gastgemeenschappen. In
Turkije beziet het kabinet de mogelijkheden om bij te dragen aan
onderwijsvoorzieningen voor Syrische vluchtelingen.
De mogelijkheden om bij te dragen aan veiligheid in Syrië zelf zijn
beperkt. Het kabinet ondersteunt activiteiten waar dat enigszins mogelijk
is. Zo steunt het kabinet voorlichting en dataverzameling over landmijnen
en explosieve oorlogsoverblijfselen, om het aantal slachtoffers onder de
Syrische bevolking te verminderen.
Tegengaan straffeloosheid
De misdaden die zijn begaan tijdens het conflict in Syrië mogen wat het
kabinet betreft niet onbestraft blijven. Om vrede en stabiliteit een kans te
geven, moet een proces van accountability en transitional justice het
vertrouwen van de bevolking in de rechtstaat herstellen en slachtoffers
van misdaden enige vorm van genoegdoening verschaffen. Een dergelijk
proces kan vele vormen aannemen. Wat Nederland betreft heeft het ICC
hier een rol te vervullen; het kabinet heeft dan ook steeds doorverwijzing
van de situatie Syrië door de VN Veiligheidsraad aan het ICC bepleit en
blijft dit doen.
Voorafgaand aan een eventuele procesgang is van het grootste belang dat
voldoende informatie beschikbaar komt over begane mensenrechtenschendingen, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdrijven in
Syrië. Het kabinet steunt organisaties die dergelijk bewijsmateriaal
vergaren. Zo is het kabinet een van de grootste donoren én gastland van
het Syria Justice and Accountability Center dat mensenrechtenschendingen onderzoekt en documenteert, en steunt het kabinet het in Syrië
gevestigde Violations Documentation Center. Ook heeft Nederland
voortdurend opgeroepen tot toegang tot Syrië voor de VN Commission of
Inquiry, zodat mensenrechtenschendingen aan de VN- Mensenrechtenraad kunnen worden gerapporteerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 623, nr. 123

7

Verlichten menselijk leed/humanitaire hulp
Sinds het uitbreken van de crisis heeft Nederland naast reguliere
bijdragen aan VN-programma’s ruim 61 miljoen euro aan humanitaire
hulp geboden aan ontheemden en vluchtelingen uit Syrië, hoofdzakelijk
via VN-organisaties. De door Nederland medegefinancierde humanitaire
hulpprogramma’s bieden ook steun aan de gastgemeenschappen in de
buurlanden van Syrië, die betrokken zijn bij de opvang van Syrische
vluchtelingen. Zo wordt getracht de effecten van de aanwezigheid van de
vluchtelingen op deze gemeenschappen te beperken en spanningen te
verminderen. Van de 61 miljoen euro is 31,5 miljoen aangewend voor de
opvang van vluchtelingen in de buurlanden, 15 miljoen euro voor hulp
binnen Syrië zelf en het resterende bedrag ad 14,5 miljoen euro voor
zowel behoeftigen in Syrië als vluchtelingen in de buurlanden. In
november en december werden nog resp. 17 miljoen euro en 2 miljoen
euro ter beschikking gesteld van UNHCR en WFP.
Ook in 2014 zal Syrië op de humanitaire agenda blijven staan. Op
15 december heeft de Verenigde Naties de noodhulpverzoeken voor de
Syrische crisis voor het jaar 2014 gepresenteerd. De totale omvang
bedraagt 6,5 miljard USD, waarvan 2,27 miljard USD voor de behoeftigen
binnen Syrië en 4,2 miljard USD voor de Syrische vluchtelingen in de
buurlanden en gastgemeenschappen.
Op 15 januari organiseren de Secretaris-Generaal van de VN en de Emir
van Koeweit een donorconferentie voor Syrië. Nederland zal tijdens de
conferentie in Koeweit een extra bijdrage van 6 miljoen euro aan de
noodhulpverzoeken aankondigen, te besteden via de VN. Daarnaast is,
conform het amendement van het lid-Voordewind op de Memorie van
Toelichting, een subsidietender met een totale omvang van 7 miljoen euro
uitgeschreven voor Nederlandse NGO’s voor projectvoorstellen gericht op
hetzij crossborder hulp en hulp aan niet-geregistreerde vluchtelingen.
Het kabinet streeft in internationaal verband naar maximale effectiviteit
van de hulp door meer coördinatie. Dit betekent onder meer het geven
van ongeoormerkte bijdragen waar mogelijk, opdat ter plaatse kan
worden bepaald waar het geld het meest nodig is en ter voorkoming van
overlap en lacunes in de hulp. Naast de specifieke bijdrage voor Syrië en
de buurlanden levert Nederland jaarlijks omvangrijke ongeoormerkte
bijdragen aan de VN en het Rode Kruis van in totaal 152 miljoen euro
(2014).
Conclusie
De situatie in Syrië is schrijnend. Het kabinet poogt, binnen de mogelijkheden die het heeft, concrete bijdragen te leveren langs de lijnen zoals
beschreven. Daarbij wordt uitgegaan van een geïntegreerde benadering,
en van de niches die Nederland heeft. Totdat een politieke oplossing
wordt bereikt zijn de mogelijkheden beperkt. Dit noopt tot bescheidenheid, maar ook tot niet-aflatende pogingen om kansen te identificeren.
Uiteindelijk ligt de sleutel voor een oplossing in handen van de strijdende
partijen en hun (regionale) sponsoren. In de tussentijd verdient de
Syrische bevolking onze voortdurende steun.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.M.J. Ploumen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 623, nr. 123

8