Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 2833

VERSLAG VAN EEN WERKBEZOEK VAN DE RAPPORTEURS
TRANSPARANTIE AAN DE VENETIË-COMMISSIE VAN DE RAAD
VAN EUROPA
Vastgesteld 30 oktober 2019
Op donderdag 10 oktober 2019 hebben de rapporteurs transparantie van
de Tweede Kamer, de leden Omtzigt (CDA) en Leijten (SP), een
werkbezoek gebracht aan de Europese Commissie voor Democratie door
Recht (ook wel de Venetië-Commissie genoemd) van de Raad van Europa.
Zij waren hiertoe uitgenodigd, nadat de Tweede Kamer op 5 juni 2019 een
adviesaanvraag had ingediend bij de Venetië-Commissie over mogelijke
tekortkomingen en mogelijke verbeteringen bij de democratische controle
in de Europese Unie en de Eurozone door het Nederlands parlement. Het
bezoek werd afgelegd in het kader van de kennisagenda van de
commissie Europese Zaken. De delegatie werd ambtelijk ondersteund
door de Parlementair Vertegenwoordiger van de Tweede Kamer in
Brussel, mevrouw Timmer. De delegatie brengt als volgt verslag uit van
dit werkbezoek.
Tijdens een bijeenkomst van het «Enlarged Bureau» van de VenetiëCommissie hebben beide rapporteurs transparantie de adviesaanvraag
toegelicht. Zij benadrukten dat wanneer leden van het Nederlandse
parlement informatie krijgen over EU-wetgeving, zij de Nederlandse
regering niet kunnen houden aan artikel 68 (recht op informatie van de
regering en actieve informatieplicht van regering aan parlement) en artikel
66 (openbare behandeling) van de Nederlandse Grondwet, omdat de
zogenaamde «limité» documenten van de Raad van de Europese Unie niet
openbaar besproken mogen worden. Zij lichtten toe dat vaak zeer
technische teksten uit Europese wetgeving niet voorgelegd kunnen
worden aan derden voor advies. Ook is niet duidelijk op welke wijze de
Nederlandse regering in EU-gremia stemt, met name niet tijdens
informele stemmingen. Daarnaast is er nauwelijks democratische controle
op de Eurogroep, die zelf geen intern reglement van orde heeft en in de
verdragen ook niet voorkomt. In COSAC-verband is samengewerkt met
andere nationale parlementen: er is eind 2017 een brief gestuurd namens
meer dan 20 kamers van nationale parlementen aan de EU-instellingen.
Ook zijn ervaringen omtrent controle op regeringen inzake Europese

kst-22112-2833
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 22 112, nr. 2833

1

wetgeving uitgewisseld. Sommige parlementen hebben weliswaar
toegang tot informatie maar discussiëren met hun regering achter
gesloten deuren. Volgens de rapporteurs maakt dit het proces nog niet
transparant. Het gebrek aan toegang van een breder publiek, waaronder
onderzoekers en journalisten, tot concept-Europese wetgeving leidt tot
zorgen over de kwaliteit van wetgeving, aldus de rapporteurs
transparantie.
Deze adviesaanvraag was al tweemaal eerder ter sprake gekomen in het
Enlarged Bureau, waarna de conclusie was dat gezien het mandaat en de
opdracht van de Venetië-Commissie er geen advies uitgebracht kon
worden in deze situatie omdat deze subcommissie van de Raad van
Europa geen uitspraken kan doen over andere Europese instellingen. In
reactie op de toelichting van de leden Omtzigt en Leijten is vanuit het
Enlarged Bureau van de Venetië-Commissie echter het aanbod gedaan
om, voor zover dit nog niet beschikbaar is, een vergelijkende studie uit te
voeren naar parlementaire controlemechanismen bij het toezicht op
EU-activiteiten. Hierop is door de rapporteurs verzocht om duidelijke
aanbevelingen op te nemen en ook de Eurogroep mee te nemen in het
onderzoek. De plenaire sessie van de Venetië-Commissie heeft vervolgens
op vrijdag 11 oktober 2019 op advies van het Enlarged Bureau besloten
een vergelijkende studie uit te voeren naar nationale mechanismen van
parlementair toezicht op EU-activiteiten, indien dit toegevoegde waarde
levert met het oog op al bestaand wetenschappelijk onderzoek hierover.
Op 6 december 2019 is de Venetië-Commissie voornemens definitief
hierover te besluiten.
En marge van dit werkbezoek hebben beide leden gesprekken gevoerd
met de voorzitter van de Venetië-Commissie van de Raad van Europa, de
heer Gianni Buquicchio, de directeur van het bureau van de VenetiëCommissie, de heer Thomas Markert, en met de betreffende rapporteurs van de Venetië-Commissie, de heren Kaarlo Tuori en Richard
Barrett, over rechtsstatelijkheid in respectievelijk Malta en Polen.
De rapporteurs,
Omtzigt
Leijten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 22 112, nr. 2833

2