Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

34 861

Regels ter implementatie van richtlijn (EU)
2016/681 van het Europees Parlement en de
Raad van 27 april 2016 over het gebruik van
persoonsgegevens van passagiers
(PNR-gegevens) voor het voorkomen, opsporen,
onderzoeken en vervolgen van terroristische
misdrijven en ernstige criminaliteit (PbEU 2016,
L 119) (Wet gebruik van passagiersgegevens
voor de bestrijding van terroristische en
ernstige misdrijven)

Nr. 33

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 juni 2022
De aanzienlijke dreiging die uitgaat van terrorisme en zware criminaliteit,
zoals mensenhandel en drugssmokkel stopt niet bij onze landsgrenzen,
maar heeft steeds vaker een internationaal karakter. Grensoverschrijdende
netwerken maken misbruik van de mogelijkheden van internationaal
reizen en het vrij verkeer van personen binnen het Schengengebied om
hun criminele en terroristische activiteiten voort te zetten.
Om gezamenlijk met onze Europese en internationale partners een vuist te
maken tegen deze misdrijven en te voorkomen dat daders zich ongezien
verplaatsen, is passend instrumentarium nodig. Het gebruik van
Passenger Name Record (PNR) gegevens is één van die instrumenten,
waarmee zonder de reismogelijkheden van gewone passagiers te
beperken, bijgedragen kan worden aan verschillende stadia van
onderzoek, opsporing en vervolging van zware criminaliteit en terrorisme.
Door de PNR-richtlijn1 en -wet2 kan deze data door luchtvaartmaatschappijen en bevoegde instanties op één plek aangeleverd en gevorderd
worden.
Hierbij is het van groot belang dat het recht op de eerbiediging van de
persoonlijke levenssfeer, het recht op bescherming van persoonsgegevens en het recht op non-discriminatie worden gerespecteerd. De
PNR-data dient daarom zorgvuldig te worden verzameld, verwerkt en
bewaard. Het gegevensbeschermingsregime dat integraal onderdeel
uitmaakt van de PNR-richtlijn en -wet, kan dan ook niet los van deze
regelgeving worden gezien.

1
2

kst-34861-33
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Richtlijn (EU) 2016/681; EUR-Lex – 32016L0681 – EN – EUR-Lex (europa.eu).
https://wetten.overheid.nl/BWBR0042301/2021-07-17.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 34 861, nr. 33

1

De passagiersinformatie-eenheid (Pi-NL), die sinds juni 2019 operationeel
is, heeft daarom een belangrijke taak: zorgen dat bevoegde instanties de
informatie krijgen die essentieel is voor het voorkomen, onderzoeken,
opsporen en vervolgen van zware criminaliteit en terrorisme, op een wijze
die recht doet aan de fundamentele rechten van passagiers.
Inmiddels verwerkt de Pi-NL de PNR-gegevens van 77 luchtvaartmaatschappijen. Om deze operatie zorgvuldig uit te voeren werkt Pi-NL met
complexe processen voor de verwerking als ook de bescherming van deze
data. Vanaf de oprichting van de Pi-NL en het inwerkingtreden van de wet
op 18 juni 2019, is dan ook veel aandacht besteed aan het inrichten van
privacywaarborgen en het beschermen van persoonsgegevens.
Enkele voorbeelden van maatregelen die zijn geïmplementeerd:
• het toepassen van een menselijke toets en doelbindingscheck voordat
gegevens worden verstrekt aan bevoegde instanties
• het automatisch maskeren van datavelden waaraan een passagier
geïdentificeerd kan worden na 6 maanden. Deze gegevens kunnen
alleen met toestemming van een officier van justitie weer zichtbaar
gemaakt worden en na kennisgeving aan de Functionaris Gegevensbescherming (FG), die deze verwerking achteraf controleert.
• het gebruik van geautomatiseerde filters, zodat data die door de Pi-NL
niet mag worden verwerkt (zoals bijzondere persoonsgegevens) niet in
de dataset terecht komt.
• het loggen van verwerkingen en verstrekkingen, en het toepassen van
een vier-ogen-principe
• het aanstellen van een privacy adviseur bij de Pi-NL naast de dedicated, onafhankelijk gepositioneerde, FG
• het uitvoeren van onafhankelijke jaarlijkse audits. Doel hiervan is op
systematische wijze te toetsen of aan specifieke bepalingen van de
PNR-wet op adequate wijze uitvoering is gegeven.
In verschillende reguliere overleggen tussen de FG, Pi-NL en NCTV als
gemandateerd verwerkingsverantwoordelijke, wordt stilgestaan bij het
functioneren van deze en andere privacywaarborgen, zodat deze waar
nodig kunnen worden bijgesteld. Dit is in 2021 bijvoorbeeld gebeurd t.a.v.
de hierboven genoemde geautomatiseerde filters.
De jaarrapportage die de FG opstelt conform artikel 18 van de PNR-wet,
vormt naast deze reguliere afstemming een momentopname die gebruikt
wordt om het geheel aan privacywaarborgen te overzien en prioriteiten
aan te scherpen voor de komende periode. De hierin opgenomen
aanbevelingen worden met de FG besproken en in goede samenwerking
opgepakt. In de bijgaande rapportage over 2021 concludeert de FG dat de
wettelijke waarborgen voor het beschermen van persoonsgegevens die
zijn gecontroleerd, aanwezig zijn en voldoende functioneren, en dat er in
ruime mate sprake is van acties en compliancebereidheid om passagiersgegevens te beschermen. Een voorbeeld van een dergelijke actie betreft
het vrijmaken van extra middelen voor het doorvoeren van wijzigingen in
het Travel Information Portal3, naar aanleiding van de huidige rapportage.
Deze wijzigingen zijn er o.a. op gericht de functionaliteiten die de FG
gebruikt voor haar toezichthoudende rol te verbeteren.
Ook de WODC-evaluatie van de PNR-wet is ingegaan op het functioneren
van de privacywaarborgen bij Pi-NL. Het WODC heeft hierbij gebruik
gemaakt van de expertise van de FG. De FG geeft in haar rapportage
verdere invulling aan de conclusies van deze evaluatie. In samenspraak
met de FG wordt bezien op welke wijze technisch dan wel organisatorisch
3

Het systeem dat door Pi-NL gebruikt wordt voor het verwerken van PNR-gegevens.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 34 861, nr. 33

2

invulling kan worden gegeven aan de bevindingen. Voor de opvolging ten
aanzien van de WODC-conclusies verwijs ik verder graag naar de
beleidsreactie op het WODC-rapport4.
Ook in het komende jaar blijft mijn inzet erop gericht een zo hoog
mogelijk niveau van bescherming van persoonsgegevens te realiseren bij
Pi-NL, als noodzakelijke randvoorwaarde van het essentiële werk dat zij
doen om zware criminaliteit en terrorisme te bestrijden.
Mede namens de Minister van Defensie,
De Minister van Justitie en Veiligheid,
D. Yeşilgöz-Zegerius

4

Kamerstuk 34 861, nr. 29.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 34 861, nr. 33

3