2021D23866

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
hebben enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen over de brief van de Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs
en Media d.d. 20 mei 2021 inzake zijn reactie op het verzoek van de
commissie over de brief van de Nederlandse vereniging van pedagogen
en onderwijskundigen over het rapport «Zicht op thuiszittende kinderen»
(Kamerstuk 26 695, nr. 135).
De fungerend voorzitter van de commissie,
Tellegen
De adjunct-griffier van de commissie,
De Vrij

nds-tk-2021D23866

1

Inhoud
I

II

Vragen en opmerkingen uit de fracties
• Inbreng van de leden van de VVD-fractie
• Inbreng van de leden van de D66-fractie
• Inbreng van de leden van de CDA-fractie
• Inbreng van de leden van de SP-fractie
• Inbreng van de leden van de PvdA-fractie
• Inbreng van de leden van de GroenLinks-fractie
• Inbreng van de leden van de ChristenUnie-fractie
• Inbreng van de leden van de SGP-fractie
• Inbreng van de leden van de BIJ1-fractie
Reactie van de Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs
en Media

blz.
2
2
2
3
4
5
5
6
8
8
10

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
Inbreng van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de reactie op
verzoek commissie over de brief van de Nederlandse vereniging van
pedagogen en onderwijskundigen over het rapport «Zicht op thuiszittende
leerlingen» en hebben hierover nog enkele vragen.
De leden lezen dat de uitval van leerlingen in het onderwijs de aandacht
heeft van de Minister. Hoeveel leerlingen zitten er momenteel thuis? Wat
is de stand van zaken van de motie-Beertema/Van Meenen over een
actieplan om het aantal thuiszitters ten minste te halveren?1
Daarnaast lezen de leden dat de Minister in het rapport, dat in opdracht
van het NVO2 is opgesteld, een aantal aanbevelingen geeft die in lijn
liggen met de Verbeteraanpak Passend Onderwijs en de gezamenlijke
inzet op onderwijs en zorg met het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport. De Minister geeft aan dat hij dankbaar gebruik maakt
van dit rapport bij deze verbetertrajecten. Op welke manier gaat de
Minister dit doen, zo vragen de leden.
Inbreng van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
reactie van de Minister op het verzoek van de commissie om te reageren
op de brief van de Nederlandse vereniging van pedagogen en onderwijskundigen over het rapport «Zicht op thuiszittende leerlingen». Zij hebben
hier nog enkele kritische vragen en opmerkingen over.
Beeld van thuiszitters
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de brief van
Ouders & Onderwijs en Balans ten behoeve van dit schriftelijk overleg.3 In
deze brief lezen de leden dat de opstellers zorgen hebben dat een
verkeerd beeld is ontstaan van thuiszitters naar aanleiding van het rapport
dat is uitgebracht in opdracht van NVO. Zo wordt in het rapport geconcludeerd dat de meeste thuiszitters agressief gedrag vertonen en dat
thuiszitters meestal jongens zijn. De opstellers kunnen zich niet vinden in
deze conclusie, omdat voor het onderzoek alleen casussen van thuiszitters
zijn bestudeerd die behandeld zijn door de Geschillencommissie passend
1

Kamerstuk 31 497, nr. 346.
NVO: Nederlandse vereniging van pedagogen en onderwijskundigen.
3
Binnengekomen bij de commissie OCW op vrijdag 11 juni 2021, zaaknummer 2021Z10632;
ondershands meegestuurd.
2

2

onderwijs (GPO). De voornoemde leden delen deze zorgen en horen graag
van de Minister of hij het eens is met de opvatting dat thuiszitters niet
altijd agressief gedrag vertonen en overwegend jongens zijn. Hoe
beoordeelt hij de conclusie dat dat wel zo zou zijn? Erkent hij dat
thuiszitters vaak juist ook jongeren zijn met autisme of hoogbegaafdheid?
Waarom is gekozen in dit rapport alleen casussen te bestuderen die
behandeld zijn door de GPO? Is de Minister bereid een nieuw onderzoek
uit te laten voeren, waarbij specifiek wordt gesproken met thuiszittende
kinderen en hun ouders? Zo nee, waarom niet, zo vragen de leden.
Passend onderwijs
De leden van de D66-fractie vragen de Minister hoe de aanbevelingen uit
het rapport aansluiten bij zijn aanpak van het verbeteren van passend
onderwijs.
NP Onderwijs
De leden van de D66-fractie vragen de Minister of inmiddels duidelijkheid
is over of de gelden uit het NP Onderwijs4 ook beschikbaar komen voor
thuiszitters die niet zijn ingeschreven bij een school.
Inbreng van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de reactie van
de Minister, waarbij hij aangeeft dat de aanbevelingen in lijn zijn met de
Verbeteraanpak Passend Onderwijs en deze te willen bespreken met het
Kohnstamm Instituut. Deze leden hebben nog enige vragen.
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister in hoeverre het beeld van
de oorzaken voor thuiszitters, zoals dat naar voren komt uit het onderzoek
van het Kohnstamm Instituut op basis van uitspraken van de Geschillencommissie, overeen komt met die in eerdere onderzoeken naar de
oorzaken voor thuiszitten? Of is er een verschil, omdat het in het geval van
het onderhavige onderzoek gaat om zaken die zo ver zijn geëscaleerd dat
de Geschillencommissie werd ingeschakeld en daarmee wellicht ernstiger
van aard zijn dan gevallen waarin kinderen thuiszitten zonder dat er een
klacht bij de Geschillencommissie werd ingediend.
De leden van deze fractie vragen de Minister of er een reden is aan te
wijzen voor de constatering in het onderzoek dat het in 80% van de
gevallen gaat om jongens en overwegend gaat om leerlingen in het
voortgezet onderwijs? Vervolgens vragen deze leden of dit beeld overeen
komt met dat van de totale groep thuiszitters, of dat dit vaker voorkomt in
de zaken waarin ouders en school er niet meer samen uitkomen en de
Geschillencommissie wordt ingeschakeld? Deze leden vragen hetzelfde
ten aanzien van de constatering uit het onderzoek dat er vaak sprake is
van agressief gedrag van leerlingen.
De leden lezen dat de Minister in zijn reactie aangeeft de bevindingen en
aanbevelingen te willen bespreken met het Kohnstamm Instituut. De
leden vragen de Minister of hij voornemens is naar aanleiding van de
bevindingen van dit onderzoek, versneld maatregelen te treffen en op
korte termijn extra inspanningen te verrichten om het aantal thuiszitters
tegen te gaan op basis van de aanbevelingen uit dit onderzoek? Bijvoorbeeld ten aanzien van de aanbeveling om onderzoek te doen naar de
oorzaken van agressief gedrag en hoe scholen daar het beste mee om
kunnen gaan. Deze leden vragen de Minister verder of hij reden ziet om, in
4

NP Onderwijs: Nationaal Programma Onderwijs.

3

de gevallen waarin het gaat om het niet voldoen aan de zorgplicht door
scholen om voor een vervangend passend aanbod te zorgen, met de
desbetreffende scholen in contact te treden om hen te wijzen op hun
wettelijke plicht hiertoe.
De leden van deze fractie vragen de Minister of hij van mening is dat de
onderwijsconsulent de vertrouwenspersoon zou moeten zijn van ouders
en leerling in dit soort gevallen, of dat naar aanleiding van de aanbevelingen van het Kohnstamm Instituut gekeken moet worden naar iemand
anders die verder van de school afstaat dan de onderwijsconsulent.
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister tot slot wanneer hij komt
met een nadere invulling van de maatregelen in de Verbeteraanpak
Passend Onderwijs, zodat op korte termijn stappen gezet kunnen worden
om met de conclusies en aanbevelingen van dit rapport om het aantal
thuiszitters verder terug te dringen.
Inbreng van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de reactie van de
Minister op verzoek commissie over de brief van de Nederlandse
vereniging van pedagogen en onderwijskundigen over het rapport «Zicht
op thuiszittende leerlingen». Zij hebben daar nog enkele vragen en
opmerkingen over.
De leden van de SP-fractie zijn benieuwd of het gesprek met de Nederlandse vereniging van pedagogen en onderwijskundigen al heeft
plaatsgevonden. Zo ja, wat is er uit dit gesprek gekomen? Zo nee, waarom
niet en wanneer gaat het dan plaatsvinden? De leden vinden de thuiszittersproblematiek namelijk een zeer urgente kwestie en vinden de
resultaten van het onderzoek door het Kohnstamm Instituut – net als de
Minister – relevant voor de aanpak.5 Echter missen de leden een nadere
toelichting op hoe de Minister dit rapport en de aanbevelingen daadwerkelijk gaat gebruiken bij de verbetertrajecten. Kan de Minister hier nader
op ingaan, zo vragen de leden.
Tevens zijn de leden van de SP-fractie verbaasd over de reactie van de
Minister op de vraag hoe de motie-Kwint c.s. over de thuiszittersproblematiek regionaal in kaart brengen6 wordt uitgevoerd. De Minister geeft
aan dat categoriseren naar redenen van thuiszitten en ondersteuningsvraag niet uitvoerbaar is, omdat deze informatie niet wordt gedeeld met
het Ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap.7 Waarom doet de
Minister hier geen uitvraag naar? Daarnaast vraagt de motie om alle
dossiers van thuiszitters opnieuw te bekijken, met als doel om in
gezamenlijkheid een passende plek in het onderwijs te vinden. De leden
begrijpen dat dit onderdeel van de motie ook nog niet is uitgevoerd,
vanwege privacywetgeving. Klopt het dat gemeenten en samenwerkingsverbanden informatie over thuiszitters om te komen tot oplossingen niet
onderling mogen delen vanwege privacywetgeving? Om welke informatie
gaat het dan specifiek? Klopt het dat gemeenten en samenwerkingsverbanden individuele thuiszitters niet samen mogen bespreken om te
komen tot een oplossing, maar dat hier nieuwe wetgeving voor nodig is,
zo vragen de leden.

5

Document 2021D12574.
Kamerstuk 31 497, nr. 350.
7
Kamerstuk 35 570 VIII, nr. 246.
6

4

Ten slotte vragen de leden van de SP-fractie een reactie van de Minister
op het rapport «Passend Hoogbegaafdenonderwijs – afgewezen».8 Wat
vindt de Minister ervan dat nog steeds zoveel hoogbegaafde kinderen
geen passend onderwijs krijgen? Hoe kan het na zoveel signalen van
ouders en leerlingen dat dit nog steeds niet geregeld wordt? Wat is er
gebeurd met de 15 miljoen euro extra voor hoogbegaafdenonderwijs?
Hoeveel hoogbegaafde thuiszitters krijgen dankzij dit bedrag weer
onderwijs, of is dit geld enkel beschikbaar voor kinderen die al
ingeschreven staan op een school, zo vragen de leden.
Inbreng van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie zijn dankbaar voor het onderzoek naar de
redenen waarom leerlingen «thuiszitters» zijn, in opdracht van de
Nederlandse vereniging van pedagogen en onderwijskundigen. De leden
onderschrijven het belang van deze leerlingen terug naar school helpen.
Deze leden zijn dan ook blij met de aanbevelingen die er worden gedaan,
zij zijn van mening dat het onderwijs, leraren, ouders en leerlingen beter
geëquipeerd kunnen worden om thuiszitten te voorkomen. Thuiszitten is
in niemands belang.
De leden van deze fractie hebben kennisgenomen van de reactie van de
Minister op het schrijven van de NVO. Alhoewel hij toezegt deze aanbevelingen mee te nemen in de verbetertrajecten en dit te doen in samenwerking met de NVO, willen de leden graag weten wat de concrete reactie
is op de aanbevelingen die de NVO doet en op welke wijze de Minister
deze concreet gaat implementeren. De Minister geeft aan dat de aanbevelingen in lijn liggen met het huidige verbeterplan. Betekent dit dat er niks
nieuws tussen staat dat kan worden gebruikt de aanpak te verbeteren? Zo
nee, welke delen van dit rapport zullen gaan worden gebruikt om beter te
voorkomen en verhelpen dat leerlingen thuis komen te zitten? Welke
delen zullen terzijde worden gelegd, en waarom? Op welke termijn wordt
met de NVO gesproken en met welke frequentie, zo vragen de leden.
Tevens vragen de leden van de PvdA-fractie of de Minister kan reflecteren
op de zorgen vanuit het veld dat de selectie van cases voor dit onderzoek
gebaseerd op uitspraken van de Geschillencommissie een vertekenend
beeld zouden geven, namelijk dat thuiszitten vaak het gevolg is van
agressief gedrag en vooral voorkomt bij jongens. Deelt de Minister de
mening dat deze selectie logischerwijs leidt tot cases waarin sprake is van
een juridische aanleiding en daarmee vaak gaan over schorsingen of
verwijderingen van school, hetgeen kan worden verwacht samenhang te
hebben met agressief gedrag? Is dit reden om het onderzoek uit te
breiden of te interpreteren vanuit die «bias», zo vragen de leden.
Inbreng van de leden van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat de Minister bezig is met de
uitvoering van de Verbeteraanpak Passend Onderwijs. Hoe staat het met
de uitvoering van deze verbeterplannen? Kan de Minister dit per verbeterpunt apart uiteenzetten? Hoe gaat het specifiek met de verbeterplannen
gericht op thuiszitters? Is daar al vooruitgang op geboekt? Op welke
manier neemt de Minister de aanbevelingen uit het rapport «Zicht op
thuiszittende leerlingen» mee? Wat kan de Minister leren uit het
onderzoek over de redenen waarom leerlingen thuiszitten, zo vragen de
leden.

8

Rapport «Passend Hoogbegaafdenonderwijs – afgewezen» is onderhands meegestuurd.

5

De leden van de GroenLinks-fractie willen ook weten hoeveel thuiszitters
er momenteel zijn, gespecificeerd in langdurig thuiszitters en kinderen die
minder dan drie maanden niet naar school gaan? Waarom is er zo’n groot
verschil tussen de cijfers van het ministerie en de telling die oudervereniging Balans heeft gedaan?9 Kan de Minister dit verschil verklaren, zo
vragen de leden.
Inbreng van de leden van de ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben ervan kennisgenomen dat de
reactie over de brief van de Nederlandse vereniging van pedagogen en
onderwijskundigen over het rapport «Zicht op thuiszitten» ter discussie
ligt. Hoewel er de laatste jaren stappen zijn gezet om thuiszitters sneller
weer naar school te krijgen, is er meer nodig om dit hardnekkige
probleem aan te pakken. De leden vinden het dan ook goed en belangrijk
dat dit onderwerp weer ter sprake komt in de commissie.
De leden van de ChristenUnie-fractie vinden dat de titel van het rapport
precies weergeeft waar de leden zich zorgen over maken. Want is er
eigenlijk wel voldoende zicht op thuiszittende leerlingen? De leden
constateren dat er diverse definities van thuiszitters rondgaan. Die
verschillende definities maken dat er diverse onderzoeken zijn die
verschillen in het aantal thuiszitters constateren. Het in mei uitgekomen
rapport «Staat van de thuiszitters» van drs. Kim Castenmiller10 schrijft
over 15.000 tot 20.000 thuiszitters. De definitie die het ministerie hanteert
kijkt enkel naar kinderen die langer dan drie maanden thuiszitten zonder
passend aanbod van onderwijs en/of zorg en telde daarmee in januari
vorig jaar ruim 4.700 leerlingen. De voorliggende brief van de Nederlandse vereniging van pedagogen en onderwijskundigen schrijft over
«enkele duizenden leerlingen».
De leden van deze fractie lezen dat de Minister schrijft dat hij dankbaar
gebruik zal maken van de resultaten uit het rapport van het Kohnstamm
Instituut. De leden vragen of deze resultaten voldoende representatief zijn
om mee te nemen in de verbetertrajecten voor het passend onderwijs en
de gezamenlijke inzet op onderwijs en zorg. Het rapport van het
Kohnstamm Instituut onderzoekt namelijk enkel casussen van thuiszitters
die behandeld zijn door de Geschillencommissie. Dit betreft situaties
waarin er juridische stappen gezet zijn en juridische stappen komen
voornamelijk voor bij schorsingen en verwijderingen. Dit is ook te lezen in
de conclusie van het rapport: «de casussen die voor dit onderzoek zijn
bestudeerd [kunnen niet worden] beschouwd als representatief voor alle
thuiszitters: het gaat immers om casussen waarbij ouders de stap hebben
gezet om een geschil voor te leggen aan de Geschillencommissie passend
onderwijs (GPO). Dat kan – ook wat betreft problematiek van thuiszitters –
een specifieke groep zijn, al is niet bekend in welke opzichten, omdat er
geen vergelijking mogelijk is met een landelijk databestand van thuiszitters».
De leden van de ChristenUnie-fractie maken uit deze conclusie, de
definities van het ministerie en het in mei uitgekomen rapport «Staat van
de thuiszitters» op dat er geen sprake is van zicht op thuiszittende
leerlingen, maar van beperkt zicht op thuiszittende leerlingen. Dat baart de
leden zorgen. De leden begrijpen dat de Minister dankbaar gebruik maakt
van onderzoeken die er liggen, maar vragen de Minister of hij zich er
bewust van is dat dit rapport niet representatief is voor de gehele groep
9
10

Balans, februari 2021, «Thuiszitters Tellen», Thuiszitters-Tellen.pdf (balansdigitaal.nl).
Kim Castenmiller, mei 2021, «De Staat van de Thuiszitters», Staat van de Thuiszitters –
Onderwijsaffaire.

6

thuiszitters. De leden vragen daarbij breder of het ministerie sowieso
voldoende zicht heeft op thuiszittende leerlingen en de kenmerken van die
leerlingen. Uit de Staat van de Thuiszitters blijkt dat de groep thuiszitters
zeer divers en de problematiek vaak zeer complex is (geworden). De leden
vragen de Minister of het met al deze uiteenlopende getallen en verschillende invalshoeken niet nodig en belangrijk is om één groot onderzoek te
laten doen naar thuiszitters? Is de Minister bereid om een dergelijk
onderzoek op te zetten? In de literatuurstudie van het voorliggende
rapport worden factoren beschreven die bijdragen aan het ontstaan of in
stand houden van het thuiszittersprobleem. Daarin wordt onder andere
klassengrootte genoemd. Daarnaast zorgt schoolgrootte voor een grotere
afstand tussen de leerlingen en hun ouders enerzijds en daar tegenover
de schoolbestuurders en verantwoordelijken voor leerlingen. Wanneer het
vervolgens niet lekker loopt met een leerling, is deze afstand een
probleem dat kan leiden tot onvoldoende of onjuiste ondersteuning, met
thuiszitten tot gevolg. De leden vragen de Minister of hij in een integraal
onderzoek naar de thuiszitters ook de invloed van school- en klassengrootte mee wil nemen.
De leden van deze fractie wijzen daarbij ook op de ambitie uit het
regeerakkoord om het aantal thuiszitters fors te beperken en verzuim
eerder te signaleren en aanpakken. De leden zien dat de Minister de
afgelopen jaren hard gewerkt heeft om deze ambitie te halen en
waarderen die inzet zeer. Deze ambitie is in het thuiszitterspact doorgezet,
maar desalniettemin niet behaald. De leden denken dat een meer
integrale aanpak van het probleem van thuiszittende leerlingen ook vraagt
om een integraal beeld van de diversiteit in problematiek van thuiszitters.
De leden vragen de Minister of een mogelijke oorzaak van het niet halen
van de ambitie om het aantal thuiszitters fors te beperken ook het
ontbreken is van volledig zicht op de groep thuiszittende leerlingen.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben in het Wetgevingsoverleg
Onderwijs en corona, Primair en voortgezet onderwijs11 aandacht
gevraagd thuiszitters en wat we kunnen leren van de coronacrisis.
Specifiek pleiten de leden ervoor om te onderzoeken of de ervaringen die
zijn opgedaan met hybride onderwijs wellicht bij kunnen dragen aan het
opnieuw betrokken raken bij school van thuiszittende leerlingen. Zoals de
Minister dankbaar gebruik maakt van dit rapport bij de verbetertrajecten,
zo vragen de leden hoe de Minister gebruik gaat maken van de opgedane
ervaring met hybride onderwijs. De leden vragen de Minister breder welke
aanbevelingen uit het rapport van het Kohnstamm Instituut hij mee gaat
nemen in de verbetertrajecten.
De leden van de ChristenUnie-fractie zien in het aanpakken van het
thuiszittersprobleem ook een belangrijke rol weggelegd voor ouders. Uit
het voorliggende rapport van het Kohnstamm Instituut komt dat mogelijke
oorzaken van thuiszitten ook gezocht moeten worden in gebrekkige
communicatie en samenwerking tussen ouders en de school; of ouders
die hun kind bewust of onbewust thuishouden. Uit de Staat van de Ouder,
een onderzoek door Ouders & Onderwijs12, blijkt dat 12% van de ouders
aangeeft het oneens te zijn met de stelling «ik heb goed contact met de
leerkracht van mijn kind». Uit datzelfde rapport blijkt dat door de
coronacrisis het contact tussen ouders en scholen slechter is geworden.
De leden begrijpen dat slecht contact niet de enige oorzaak is voor
thuiszitters, maar maken zich hier wel zorgen om de invloed van ouderbetrokkenheid op de problematiek van thuiszitters. De leden vragen de
11
12

Activiteit 2021A01920.
Ouders & Onderwijs, 2021, «Staat van de Ouder», Staat van de Ouder 2021 – Ouders &
Onderwijs : Ouders & Onderwijs (oudersenonderwijs.nl).

7

Minister tot slot welke lessen er uit de opgedane ervaring, zowel positief
als negatief, van ouderbetrokkenheid tijdens de coronacrisis meegenomen gaan worden in de verbetertrajecten van het passend onderwijs,
maar ook in het bestrijden van de thuiszittersproblemen.
Inbreng van de leden van de SGP-fractie
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het onderzoek. Zij hebben enkele vragen.
De leden van de SGP-fractie lezen dat het doel van het onderzoek was te
achterhalen welke factoren van belang zijn voor een aanpak ter
voorkoming of beperking van het aantal thuiszittende leerlingen. Deze
leden constateren dat de onderzoekspopulatie een specifieke achtergrond
had, wat mede verband houdt met het feit dat men reeds in een juridische
procedure verzeild is geraakt. De leden vragen of de Minister onderkent
dat deze resultaten van het onderzoek niet op voorhand op de gehele
populatie thuiszitters toegepast kunnen worden.
De leden van deze fractie constateren dat in dit onderzoek vooral jongens
vertegenwoordigd waren en dat vaak sprake was van externaliserende
problematiek. Deze leden vragen of in het beleid volgens de Minister
voldoende aandacht bestaat voor de bredere doelgroep thuiszitters en in
hoeverre hiervoor nader onderzoek nodig is.
De leden van de SGP-fractie vragen of naar het oordeel van de Minister
voldoende inspanning verricht wordt om te voorkomen dat betrokkenen
in een geschillenprocedure terechtkomen en in hoeverre een versterking
van de ouderondersteuning kan helpen om in gezamenlijkheid tot en
oplossing te komen.
Inbreng van de leden van de BIJ1-fractie
Het lid van de BIJ1- fractie is positief gestemd dat de Minister een reactie
heeft gegeven op de brief van de Nederlandse vereniging van pedagogen
en onderwijskundigen.
Het lid leest dat het Kohnstamm Instituut in opdracht van het NVO
onderzoek heeft gedaan naar thuiszitters op basis van verslagen van de
onderwijsgeschillencommissie waar ouders een klacht indienden. Het
rapport van Kohnstamm heeft de nodige reacties ook bij ouders teweeggebracht, met als belangrijkste punten van kritiek dat het onderzoek
slechts 0,65% van het aantal kinderen beslaat dat door niet passend
onderwijs thuiszit. Dit betreft bovendien slechts een selecte groep ouders,
namelijk diegenen die de weg naar de Geschillencommissie wisten te
vinden.
Het lid van de BIJ1-fractie leest dat er door het Kohnstamm Instituut
gekeken is naar tastbare elementen in de dossiers, zoals diagnoses of
schorsingen. Hierbij worden oorzaak en gevolg soms door elkaar gehaald.
Bovendien wordt in dit onderzoek niet gekeken naar het verhaal erachter
en de onderliggende oorzaken. Gedrag wordt niet in context geplaatst,
terwijl we weten dat bijvoorbeeld niet erkende hoogbegaafdheid tot
misdiagnoses kan leiden en dat getraumatiseerde jongeren agressief
gedrag kunnen vertonen.

8

Het lid van voornoemde fractie vraagt aan de Minister waarom er in het
lijvige rapport over de Staat van het Onderwijs13 slechts vier keer wordt
geschreven over deze groep kinderen en jongeren? De cijfers zijn immers
verontrustend: 15.000 tot 20.000 leerlingen in Nederland zijn thuiszitters.
80% daarvan zijn jongens en zij vallen het meest uit in het voortgezet
onderwijs. Het lid vraagt aan de Minister waarom er zo een grote
discrepantie is tussen het aantal dat door ouderverenigingen/
belangengroepen in kaart is gebracht en het aantal dat de Minister noemt
in zijn brief van 30 januari 202014, te weten 4.790.
Het lid van de van BIJ1-fractie vraagt aan de Minister of dit moet worden
geaccepteerd, of dat er r iets anders aan de hand is? Thuiszitten komt voor
bij leerlingen met heel uiteenlopende, maar vaak complexe psychische of
psychiatrische problemen en/of thuissituaties.
Het lid van deze fractie leest dat de oorzaken voor thuiszitten door een
onderwijsinspecteur als volgt worden omschreven: «Strafmaatregelen of
pedagogische maatregelen (zoals bijvoorbeeld te lang schorsen); ziek
(geoorloofd verzuim); gezondheidsproblematiek, in bredere zin; spijbelen
of zonder toestemming wegblijven van school; problemen in de thuissituatie, waardoor leerlingen zich niet meer op school kunnen richten;
leerlingen die heel snel overprikkeld raken, bijvoorbeeld door een stoornis
in het autistisch spectrum; (zeer) hoogbegaafdheid»». Het lid vraagt of de
Minister deze observatie onderkent.
Tevens vraagt dit lid aan de Minister om breder te kijken dan het rapport
van het Kohnstamm Instituut. Het lid vraagt de Minister of hij het rapport
van drs. Kim Castenmiller kent: De Staat van de Thuiszitters?15 Drs.
Castenmiller heeft dit rapport geschreven naar aanleiding van de
verschillende onderwijsrapporten, zoals de Staat van het onderwijs en
komt tot de conclusie dat het tijd wordt ons onderwijssysteem op de
schop te nemen en te herzien. Zij noemt naast de zaken van de inspecteur
ook het licht, geluid, volle klassen en schoolgrootte, waardoor kinderen
soms anoniem worden voor het onderwijspersoneel.
Het lid van de BIJ1-fractie vraagt de Minister om niet nog meer taken op
het bordje van onderwijspersoneel te leggen, maar in samenwerking met
het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport plannen op te
stellen om leerlingen die uitvallen binnen het systeem de nodige zorg te
verlenen. Op de website van de EO16 stond de volgende tekst: «Terwijl we
in de samenleving steeds meer aandacht krijgen voor de onderlinge
verschillen tussen mensen, moeten schoolgaande kinderen binnen
bepaalde kaders passen. We eisen van kinderen om gemiddeld te zijn om
ze op school te houden. Zo lopen juist de kwetsbare kinderen, die het toch
al niet makkelijk hebben, aan tegen het systeem. Natuurlijk kan niet
iedereen aan de norm voldoen. Maar waarom doen we net alsof er met
deze kinderen iets mis is?» Hierbij sluit het lid van de BIJ1-fractie zich
volledig aan. Hoe kijkt de Minister aan tegen dit citaat, zo vraagt het lid.
Tot slot vraagt het lid van de BIJ1-fractie de Minister voortvarend te zijn in
een verbeteraanpak op passend onderwijs voor ieder kind en maatwerk in
het onderwijs te stimuleren. Zet de kinderen en de ouders centraal en niet
het systeem.

13

Document 2021D13027.
Kamerstuk 26 695, nr. 130.
Kim Castenmiller, mei 2021, «De Staat van de Thuiszitters», Staat van de Thuiszitters –
Onderwijsaffaire.
16
EO: Evangelische Omroep.
14
15

9

II Reactie van de Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en
Media

10