Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 1717

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 september 2020
Met deze brief informeer ik u over een viertal onderwerpen met betrekking
tot de Europese Investeringsbank (EIB):
1. Verslag jaarvergadering Raad van Gouverneurs (toegezegd in mijn
brief van 17 juni jl.1);
2. Bevindingen Audit Comité (bijlage) (net als vorig jaar in mijn brief
van 2 september 20192), waaronder de goedkeuring van het
financieel jaarverslag3;
3. Klimaatactiviteiten (toegezegd in mijn brief van 2 september 20194);
4. Vooruitblik: pan-Europees garantiefonds (toegezegd in mijn brief van
12 juni jl.5) en toereikendheid van huidige kapitaal.
1. Verslag jaarvergadering: klimaat, governance hervormingen,
COVID-19 respons en kapitaaltoereikendheid staan centraal
De jaarvergadering van de Raad van Gouverneurs vond plaats op 9 juni jl.
via videoconferentie en marge van de Ecofin en Eurogroep. Op de agenda
stonden de (her)benoeming van de voorzitter en leden van het Audit
Comité en de vaststelling van het jaarverslag van het Audit Comité.
Daarnaast waren er toespraken van de voorzitter van de Raad van
Gouverneurs, de president van de EIB en de voorzitter van het Audit
Comité.
EIB president Hoyer sneed een aantal belangrijke thema’s aan. Ten eerste
benadrukte Hoyer dat de EIB klimaatfinanciering prioriteit geeft en
voortgang boekt bij het opstellen van de climate roadmap, de uitwerking
van de klimaatambities van de EIB. Vervolgens gaf hij een update over de
voortgang van de governance hervormingen die onderdeel vormen van
1

Kamerstuk 21 501-07, nr. 1704
Kamerstuk 21 501-07, nr. 1622
3
https://www.eib.org/attachments/general/reports/eib_financial_report_2019_en.pdf
4
Kamerstuk 21 501-07, nr. 1622
5
Bijlage bij Kamerstuk 35 492, nr. 1
2

kst-21501-07-1717
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1717

1

het eerdere besluit tot vervanging van het Britse kapitaal van de EIB.
Hoyer kondigde aan dat bijna alle hervormingen zijn doorgevoerd en dat
belangrijke stappen, zoals het versterken van het Audit Comité, bijna zijn
afgerond. Hij stond ook stil bij de COVID-19 respons van de EIB-groep.
Binnen een aantal weken heeft de EIB een steunpakket ontwikkeld
waarmee tot 28 miljard euro aan financiering voor bedrijven kan worden
gemobiliseerd.6 Daarnaast is het pan-Europees garantiefonds opgericht
om de economie in deelnemende lidstaten te ondersteunen.
Tenslotte ging Hoyer in op de voorziene rol van de EIB in de uitvoering
van het volgende meerjarig financieel kader (MFK) 2021–2027 en het
herstelinstrument (Next Generation EU). Ten tijde van de jaarvergadering
op 9 juni jl. leek het erop dat de EIB een grotere rol zou gaan spelen dan
eerder voorzien, gegeven de voorstellen van de Europese Commissie voor
een verhoogd budget voor InvestEU en EFSD+ en het voorstel voor een
Solvency Support Initiative. De president gaf aan de voorziene extra taken
niet uit te kunnen voeren onder het huidige kapitaal. Ook uitte hij de zorg
dat de remuneratie van veel van de mandaten die de EIB uitvoert
onvoldoende is om de kosten te dekken.
Tijdens de Europese Raad (ER) van 17–21 juli jl. is besloten dat een deel
van de voorstellen die de EIB uit zou voeren geen doorgang vinden. Zoals
eerder met uw Kamer gedeeld7 heeft de ER de Raad van Gouverneurs van
de EIB uitgenodigd om te bezien of de EIB voldoende gekapitaliseerd is
om de resterende Commissieplannen uit te voeren en bij te blijven dragen
aan klimaat- en digitaliseringsdoelen van de Europese Unie. De Raad van
Gouverneurs zal voor het eind van 2020 unaniem beslissen over de
omvang en modaliteiten van een mogelijke kapitaalverhoging. Door het
schrappen van het Solvency Support Instrument en een deel van de
middelen voor InvestEU zal het mogelijk benodigd additioneel kapitaal
lager liggen dan eerder aan de Kamer gecommuniceerd.8 De exacte
omvang is nog onbekend. Ik zal uw Kamer op de hoogte houden van de
verdere ontwikkelingen hieromtrent.
2. Bevindingen Audit Comité: financieel jaarverslag goedgekeurd
en voortgang op belangrijke thema’s, maar werk te doen op o.a.
kosten(dekkendheid) en kapitaalplanning
Rol Audit Comité
Het Audit Comité is volgens het statuut van de EIB verantwoordelijk voor
(1) de audit op de boekhouding van de EIB-groep (bestaande uit de EIB en
het Europees Investeringsfonds (EIF)) met behulp van een externe auditor,
(2) de jaarlijkse controle van de operaties en boekhouding van de EIB, met
name op het gebied van risicomanagement en compliance en (3) het
controleren of de activiteiten van de EIB in overeenstemming zijn met
«best banking practice» (BBP), waaronder de relevante regelgeving en
richtlijnen voor commerciële banken.9 De EIB hoeft zich als Internationale
Financiële Instelling (IFI) niet automatisch aan deze regelgeving en
richtlijnen te houden, maar past ze toe volgens het «comply or explain»
principe.

6

https://www.eib.org/en/about/initiatives/covid-19-response/index.htm
Kamerstuk 21 501-20, nr. 1575
8
Kamerstuk 21 501-20, nr. 1574
9
https://www.eib.org/en/publications/best-banking-practice-guiding-principles
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1717

2

Bevindingen Audit Comité
Het Audit Comité heeft de audit op het financiële jaarverslag 2019
voltooid. Hieruit blijkt dat de EIB in 2019 een goed operationeel resultaat
heeft behaald en winst heeft gemaakt (2,4 miljard euro). De EIB keert geen
dividend uit. Door de gemaakte winst nam daardoor het eigen vermogen
van de EIB toe van 71,3 miljard euro eind 2018 tot 73,7 miljard euro eind
2019. Het eigen vermogen beslaat daarmee 13% van de balans eind 2019.
Het Audit Comité concludeert dat het financiële jaarverslag van de EIB een
waarheidsgetrouw beeld geeft van de financiële positie en van de
resultaten van de activiteiten van de EIB-groep. Ook de externe auditor
KPMG heeft het financiële jaarverslag goedgekeurd
In het eigen jaarverslag deelt het Audit Comité de belangrijkste bevindingen en aanbevelingen op vier hoofdthema’s, te weten 1) duurzaamheid
en bedrijfsvoeringsmodel, 2) group alignment tussen de EIB en het EIF, 3)
risicomanagement en interne controle en 4) best banking practices (BBP).
Hieronder volgt een samenvatting van de bevindingen en aanbevelingen
per hoofdthema.
1. Duurzaamheid en bedrijfsvoeringsmodel
De activiteiten van de EIB in 2019 speelden zich af tegen een achtergrond van een lage rente en werden gekenmerkt door een groei van
het aantal kleine, complexe en risicovolle transacties (met name als
onderdeel van het Europese Fonds voor Strategische Investeringen
(EFSI)).
Het Audit Comité stelt dat de EIB binnen deze context strategische
stappen heeft gezet als het gaat om het behouden van de winstgevendheid en het inzichtelijk maken van de kapitaalconsumptie door het
opzetten van het «EIB Group Capital Plan». Tegelijkertijd benadrukt het
Audit Comité dat dit plan strikt gemonitord moet blijven, met name
wat betreft het netto overschot. Dit geldt ook voor het EIF, waar de
benadering van de duurzaamheid van het kapitaalgebruik moet
worden herzien in het licht van beleidsdoelstellingen en de EIB-EIFkapitaaltoewijzing. Het Audit Comité maakt zich zorgen over de
voortdurend stijgende kosten als gevolg van kleinere en complexere
projecten en investeringen in risicobeheer en nalevingskaders. Het
Audit Comité beveelt aan dat het EIB Management Comité onderzoekt
hoe de kosten beheersbaar kunnen blijven, bijvoorbeeld door
digitalisering van processen.
2. Group alignment tussen de EIB en het EIF
Het Audit Comité merkt op dat de EIB tal van projecten en initiatieven
heeft opgestart met betrekking tot het bereiken van group alignment.
Zo heeft de Raad van Bewind het Group Risk Management Charter
(GRMC) goedgekeurd. Het GRMC vormt de belangrijkste bouwsteen
voor het opzetten van risicobeheer van de EIB-groep en het juiste
toezicht daarop. Daarnaast zijn het kapitaalplan en het stresstestkader
en stresstestprogramma op groepsniveau opgesteld. De EIB ligt op
schema met het op groepsniveau ontwikkelen van het Internal Capital
Adequacy Assessment Process, het Internal Liquidity Adecuacy
Assessment Process en het Risk Appetite Framework.
Het Audit Comité merkt verder op dat de EIB Group Equity Strategy is
aangenomen door het Management Comité en de Raad van Bewind,
wat voor een duidelijke en efficiënte rolverdeling zal zorgen tussen de
EIB en het EIF. Het Audit Comité verwacht dat er ook in de toekomst
binnen de tijdslijnen voortgang geboekt zal blijven worden op de vier
brede aanbevelingen op dit gebied in het jaarverslag van 201810, 11
3. Risk Management en interne controle
10

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1717

3

Met betrekking tot financiële risico’s deed het Audit Comité in het
jaarverslag van 2018 twee aanbevelingen die blijven staan voor het
komende jaar. De eerste is het verzoek om het kapitaalgebruik van
verschillende BBP-projecten in te schatten en te integreren in het
kapitaalplanningsproces van de EIB. Het tweede is in lijn met de
aanbeveling om o.a. stresstesten in lijn te brengen met de prudentiële
eisen van de Europese Bankenautoriteit (EBA) onder de IFRSstandaarden.12 Het Audit Comité raadt de EIB namelijk aan de
stresstesten niet minder conservatief te maken dan wanneer deze
opgesteld zouden zijn onder IRFS-standaarden, totdat EIB aan deze
standaarden voldoet. Daarnaast geeft het Audit Comité aan dat de EIB
de resultaten van de stresstesten beter moet integreren in het proces
van het beoordelen van de kapitaaltoereikendheid.
Wat betreft de niet-financiële risico’s (NFRs), waar specifiek cyberbedreigingen worden genoemd, beveelt het Audit Comité aan het
toezicht te versterken. Het Audit Comité verwacht dat de nieuwe Group
Chief Risk Officer (GCRO) zich hierop zal richten. De nieuwe GCRO
dient onafhankelijk te opereren van de diensten die hij controleert en
een gezaghebbende stem te hebben die het Management Comité en
de Raad van Bewind bijstaat in het ontwikkelen van het risicomanagementkader op groepsniveau. Verder houdt het Audit Comité vast aan
de aanbeveling van 2018 om een gezonde risicocultuur aan te
moedigen. Dit moet ervoor zorgen dat de tweede laag in het zogenaamde «three lines of defence»-model voldoende tegenwicht kan
bieden aan de eerste laag.
4. Best Banking Practice (BBP)
In oktober 2019 presenteerde het Audit Comité een voorstel voor een
EIB Beoordeling- en Evaluatieproces (REP), gebaseerd op de richtlijnen
vanuit de EBA. Het doel van de REP is het verbeteren van de opvolging
van de BBP. De eerste REP wordt verwacht in 2022. Verder geeft het
Audit Comité aan dat er voortgang is geboekt op het gebied van BBP.
Zo is onder andere de eerste versie van een BBP boek afgerond. In
deze versie geeft de EIB aan welke BBP van toepassing zijn en hoe het
ervoor zorgt dat het zich hieraan houdt. Het Audit Comité geeft wel aan
dat de EIB nog geen volwaardige compliance functie met een directe
rapportagelijn naar de GCRO heeft.
Reactie EIB Management Comité op de aanbevelingen Audit Comité
Het Management Comité van de EIB heeft aangegeven de aanbevelingen
van het Audit Comité op te zullen volgen en voortgang te blijven maken
met de uitvoering van de reeds overeengekomen governance hervormingen. Dit zullen ze onder andere doen door het ontwikkelen van een
nieuw IT governance kader, het snel opzetten van het EIB REP team, het
verbeteren van het BBP zelfbeoordelingskader, het ontwikkelen van een
groepskader voor risicobereidheid, het verder herzien van de gedragsregels voor het Management Comité en de Raad van Bewind, het
versterken van de expertise en specialisatie in de eerste linie en het beter
scheiden van de eerste en de twee linie van de «three lines of defence». In
het rapport is een uitgebreide reactie van het Management Comité op de
aanbevelingen voor de vier thema’s opgenomen.

11

EIB Audit Comité jaarverslag 2018 is te downloaden via: https://www.eib.org/en/publications/
audit-committee-annual-reports-2018
12
International Financial Reporting Standards

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1717

4

Appreciatie Nederland
Nederland heeft tijdens de jaarvergadering het belang van het werk van
het Audit Comité benadrukt en een aantal bevindingen uitgelicht.
Nederland heeft daarbij aangegeven het belangrijk te vinden dat bij de
aanvang van nieuwe mandaten of programma’s volledige transparantie
bestaat over de kapitaalvereisten ervan, zeker gezien de zorgen van het
Audit Comité over kostendekkendheid van mandaten en de stijgende
kostenbasis. Daarnaast heeft Nederland het belang van goede governance
benadrukt, zeker gezien het feit dat de EIB niet onder extern toezicht staat.
In dit kader verwacht Nederland dat de EIB de BBP volgend jaar volledig
naleeft. Ook heeft Nederland de EIB aangemoedigd om een volledig
risicoraamwerk op te stellen waar ook niet-financiële risico’s als gedragsen cyberrisico’s in zijn opgenomen.
3. Klimaatactiviteiten en -ambitie van de EIB: financieringsbeleid
energiesector herzien en klimaatambitie aangenomen
Zoals aangekondigd in mijn brief van 2 september 201913 heeft de EIB in
2019 de Energy Lending Policy (ELP) herzien. Het nieuwe financieringsbeleid voor de energiesector kan gezien worden als een mijlpaal: de EIB is
de eerste IFI die een dergelijk ambitieus beleid aanneemt en de eerste
EU-instelling die gedetailleerd beleid op het gebied van klimaat en energie
uitwerkt om bij te dragen aan het behalen van de doelen van het Akkoord
van Parijs en om de EU in 2050 klimaatneutraal te maken. De herziening is
in lijn met de Nederlandse inzet zoals beschreven in bovenstaande
kamerbrief.
De EIB zal investeringen in fossiele energie uitfaseren waarbij projecten in
fossiele energie die op dit moment al onder beoordeling zijn bij de EIB tot
eind 2021 goedgekeurd kunnen worden. In aanvulling kan de EIB tijdens
deze periode ook projecten goedkeuren die op de vierde Projects of
Common Interest (PCI) lijst staan en medegefinancierd worden vanuit de
EU-begroting. PCI’s zijn projecten door de Europese Commissie geclassificeerd en door de Europese Raad goedgekeurd als belangrijke grensoverschrijdende infrastructuurprojecten die de energiesystemen van lidstaten
met elkaar verbinden.
Daarnaast richt de EIB zich met de ELP op financiering van energieefficiëntie en hernieuwbare energie ten behoeve de energietransitie.
Bijvoorbeeld door het aandeel in de financiering van projecten naar
maximaal 75% te brengen voor 1) projecten gericht op hernieuwbare
energie met hoge additionaliteit en 2) energieprojecten in de zogenoemde
modernisatielanden14).
Naast de herziening van de ELP heeft de EIB in het najaar van 2019 een
vernieuwde klimaatambitie aangenomen. De drie belangrijkste doelstellingen hieronder zijn het mobiliseren van 1 biljoen euro aan financiering
voor klimaatactie en duurzaamheid van het milieu («environmental
sustainability») tussen 2020 en 2030, het geleidelijk verhogen van het
percentage financiering voor klimaatactie en duurzaamheid van het milieu
naar 50% vanaf 2025 en het in lijn brengen van alle EIB-groep activiteiten
met de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs vanaf eind 2020.
Van maart 2020 tot juli 2020 liep er een publieke consultatie om ideeën te
verzamelen over de verdere uitwerking van de ambitie in een EIB-groep

13
14

Kamerstuk 21 501-07, nr. 1622
Polen, Tsjechië, Roemenië, Hongarije, Slowakije, Bulgarije, Kroatië, Estland, Litouwen en
Letland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1717

5

climate road map 2021–2025 om de ambitie te realiseren. De EIB zal de
road map naar verwachting voor eind 2020 publiceren.
4. Vooruitblik: pan-Europees garantiefonds start en toereikendheid van huidige kapitaal wordt onderzocht
Pan-Europees garantiefonds
Zoals gedeeld in mijn brief van 12 juni jl.15 heeft de Eurogroep in
inclusieve samenstelling op 7 en 9 april de EIB verzocht een voorstel voor
een pan-Europees garantiefonds (EGF) uit te werken. Dit nieuwe fonds
van 25 miljard euro kan tot 200 miljard euro aan financiering voor
Europese bedrijven, met name midden- en kleinbedrijf (mkb) mobiliseren.
Het fonds heeft als doel de economische gevolgen van COVID-19 in de
reële economie op te vangen door het verstrekken van liquiditeit aan de
bedrijven in Europa. De Nederlandse deelname bestaat uit een garantie
van 1,3 miljard euro.
Het EGF is operationeel zodra een groep lidstaten die samen goed is voor
60% van het stemgewicht bij de EIB meedoet. Na goedkeuring van uw
Kamer en de Eerste Kamer in juli 2020 heeft Nederland zijn deelname
bevestigd. Inmiddels is de grens van 60% stemgewicht bereikt. Eind
augustus heeft de eerste bijeenkomst van het EGF contributors»
committee plaatsgevonden, waar Nederland zitting in heeft. Ik zal uw
Kamer periodiek informeren over het EGF.
Toereikendheid huidige kapitaal
Vooruitblikkend naar de komende maanden bij de EIB zal met name de
vraag centraal staan of het huidige kapitaal toereikend is zoals ook door
de ER toe opgeroepen. Indien het antwoord hierop nee blijkt te zijn zal er
besloten moeten worden over de omvang en modaliteiten van een
kapitaalverhoging. Zoals hierboven vermeld zal ik uw Kamer op de hoogte
houden van de verdere ontwikkelingen hieromtrent.
Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
De Minister van Financiën,
W.B. Hoekstra

15

Bijlage bij Kamerstuk 35 492, nr. 1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1717

6