13
Oost-Europeanen die hun zorgrekening
niet betalen
Aan de orde is het dertigledendebat over het bericht dat
duizenden Oost-Europeanen in ons land naar dokter of
ziekenhuis gaan, maar de rekening niet betalen.
De voorzitter:
Ik geef als eerste het woord aan mevrouw Klever, maar niet
dan nadat ik heb gezegd dat ik wat streng zal zijn als het
gaat om interrupties: één vraag, met één vervolgvraag,
graag kort en puntig geformuleerd. We hebben twee dertigledendebatten staan. Willen we die vanavond nog
afkrijgen, dan moeten we efficiënt vergaderen. Mevrouw
Klever, ik geef u het woord.

Mevrouw Klever (PVV):
Voorzitter. Ziekenhuizen slaan alarm over het groeiende
aantal Oost-Europeanen dat in ons land naar de dokter gaat
maar de rekening niet betaalt. Het gaat vooral om onverzekerde arbeidsmigranten uit Polen, Roemenië en Bulgarije.
Hierdoor lopen de ziekenhuizen jaarlijks miljoenen euro's
mis. Het HagaZiekenhuis bijvoorbeeld zit hierdoor met een
schadepost van 3,5 miljoen euro. Het Geboortecentrum
Sophia loopt 1,2 miljoen euro mis. Verder melden ook het
Westfriesgasthuis, het Sint Franciscus Gasthuis, het Jeroen
Bosch Ziekenhuis, het UMC Utrecht, het Radboudumc,
VUmc en het Maastricht UMC+ toenemende problemen
met buitenlanders die de rekening niet betalen.
Dit kunnen we niet laten voortbestaan. Ik verwacht dat de
minister snel met een plan van aanpak komt waardoor deze
ziekenhuizen die miljoenen euro's wel kunnen incasseren.
Ik weet dat er een voorlichtingsbrochure in veertien talen
ligt en dat werkgevers en uitzendbureaus worden gewezen
op hun voorlichtersrol. Ik weet ook dat gemeentes beter
gaan registreren en dat de opsporing van niet-geregistreerde personen wordt geïntensiveerd. Dat zijn op zich
allemaal prima maatregelen, maar ze vormen nog steeds
geen garantie dat de ziekenhuizen hun geld krijgen voor de
zorg die ze hebben geleverd. Daar moet de minister voor
zorgen. Hoe we het ook wenden of keren, uiteindelijk is het
de premiebetaler die voor deze verloren gegane miljoenen
opdraait.
Een handjevol ziekenhuizen vraagt inmiddels een voorschot
voordat ze tot behandeling overgaan. De minister heeft
aangegeven dat zorgaanbieders vrij zijn om vooraf enige
betaling te vragen. Kan de minister uitleggen wat ze bedoelt
met "enige betaling"? Wat de PVV-fractie betreft wordt
gewoon het volledige bedrag geïnd. De minister kan dit
probleem niet afdoen als behorende tot het bedrijfsrisico
van de ziekenhuizen. Het gaat tenslotte om miljoenen euro's
aan zorggeld. Ik zou graag maatregelen zien die ziekenhuizen verder helpen bij het innen van de volledige rekening.
Tot slot, voor zorg moet worden betaald. Iedereen die geen
bewijs van verzekering kan overhandigen, moet wat de
PVV-fractie betreft eerst langs de kassa. Of de zorg moet
worden uitgesteld totdat de verzekering is geregeld.

Tweede Kamer

Oost-Europeanen die hun zorgrekening
niet betalen

De heer Van Gerven (SP):
Voorzitter. Het gegeven dat Oost-Europeanen in Nederland
naar het ziekenhuis gaan en de rekening niet voldoen omdat
zij onverzekerd zijn, is geen op zichzelf staand probleem.
Het is het gevolg van de ongereguleerde toestroom van
mensen uit Oost-Europa. Op initiatief van de SP werd de
tijdelijke commissie Lessen uit recente arbeidsmigratie in
het leven geroepen. Zij concludeerde in 2011 dat de toestroom van Poolse en andere Oost-Europese arbeidsmigranten is onderschat en dat ons Nederlandse huis onvoldoende
op orde is om een grote toestroom te ontvangen. Dat is het
zoveelste bewijs dat we de verkeerde weg zijn ingeslagen.
Eerst waarschuwden we voor grote problemen met huisvesting en malafide uitzendbureaus, die Oost-Europese
werknemers uitbuiten. Nu zien we problemen in de zorg.
Het beperkt zich overigens niet tot het niet betalen van de
rekening. Het gaat ook om Oost-Europeanen die zich bij het
ziekenhuis melden en bijvoorbeeld de Nederlandse taal niet
machtig zijn. Dit leidt ertoe dat zij lange tijd verstoken blijven van goede zorg, omdat zij niet duidelijk kunnen maken
wat hun mankeert, dit ook tot grote frustratie van het ziekenhuispersoneel en natuurlijk de patiënt zelf. Het zoeken
van een tolk duurt lang en het communiceren met de tolkentelefoon is omslachtig en onpersoonlijk. Ik krijg graag
een reactie van de minister op dit probleem. Ik hoor graag
welke oplossingssuggesties zij heeft.
Ik ga terug naar het niet betalen van de rekening. Een deel
van het probleem is dat Oost-Europese werknemers verzekerd zijn via hun werkgever. Wanneer zij ontslagen worden,
raken zij onverzekerd. Dat gebeurt vaak, want het is een
categorie werknemers die veelal zeer flexibel werkt en een
speelbal is van de werkgever of van al dan niet malafide
uitzendbureaus. Het zijn dus niet alleen de ziekenhuizen,
die achterblijven met een onbetaalde rekening, die slachtoffer zijn. Het zijn in eerste instantie deze werknemers, met
wie onfatsoenlijk wordt omgesprongen.
Hoe gaan we dit probleem oplossen? Uiteraard moeten we
de instroom, de uiteindelijke oorzaak van dit probleem,
reguleren. Maar daarnaast stellen wij voor om zorgverzekeraars te verplichten om de werknemer in de verzekering te
houden nadat deze is ontslagen. Het is dan aan de zorgverzekeraar om contact op te nemen met de verzekerde om
hem erop te wijzen dat hij premie verschuldigd is. Zo kunnen we garanderen dat er in Nederland geen mensen
onverzekerd rond komen te lopen, met alle problemen van
dien voor de ziekenhuizen en voor de verzekerden. Ik krijg
graag een reactie van de minister op dat voorstel.

Mevrouw Bruins Slot (CDA):
Voorzitter. Uit een uitzending van RTL Nieuws bleek dat
duizenden Oost-Europeanen die in Nederland wonen en
werken geen zorgverzekering hebben. Ziekenhuizen en
verloskundigenpraktijken hebben hierover terecht alarm
geslagen. De schade zou inmiddels al miljoenen euro's zijn
en de ziekenhuizen en verloskundigenpraktijken, en uiteindelijk de premiebetaler, draaien voor de kosten op. Het CDA
vindt dit een serieus probleem. Er is in Nederland een
wettelijke plicht om verzekerd te zijn en mensen moeten
hun verzekeringspremie gewoon betalen. Nu is de premiebetaler de dupe van dit profiteursgedrag. Ziekenhuizen
hebben de noodklok geluid. Hoe groot is dit probleem

14 mei 2014
TK 82

82-13-1

eigenlijk? Heeft de minister dat inzicht inmiddels? Om
hoeveel mensen gaat het? Zijn het vooral Oost-Europeanen
of ook andere groepen mensen? Hoe groot is het verlies
voor ziekenhuizen en andere zorgverleners? En waar vindt
dit in Nederland plaats? Ik vraag mij ook af of het opengaan
van de grenzen van Roemenië en Bulgarije leidt tot meer
onverzekerde verzekeringsplichtigen. Kan de minister er in
de komende tijd voor zorgen dat ziekenhuizen en andere
zorgverleners een lopend overzicht bijhouden, zodat wij
kunnen zien of dit probleem toeneemt?
Het is vooral belangrijk om dit profiteursgedrag hard aan
te pakken en te bestraffen. De minister geeft aan dat dit ook
gebeurt als mensen zich hebben ingeschreven in de Basisregistratie Personen. Het probleem is echter dat ze zich vaak
niet ingeschreven hebben. Ze duiken onder de radar. Er is
wel een mogelijke oplossing. Gemeenten en de Inspectie
SZW kunnen hun bestanden vergelijken. Zo komen ze
erachter wie niet ingeschreven is. Ik heb hierover de volgende vragen aan de minister. Hoe vaak gebeurt het vergelijken van die bestanden? Mag het Zorginstituut Nederland
de gemeenten en de Inspectie SZW hiertoe ook verzoeken?
Ik rond bijna af. Het lijkt het CDA een goed idee om eerst
uit te vinden waar in Nederland dit het meest plaatsvindt.
Als dat overzicht er is, kunnen de betreffende gemeenten
ervoor zorgen dat er een vergelijking van bestanden
plaatsvindt tussen de gemeenten en de Inspectie SZW. Dat
lijkt ons een effectieve manier om naar voren te krijgen wie
de mensen zijn die de verzekeringsplicht ontduiken en
weigeren hun premie te betalen, wat ertoe leidt dat de
premiebetaler uiteindelijk de dupe is. Wat vindt de minister
van dit idee?

De heer Van Klaveren (Groep Bontes/Van Klaveren):
Voorzitter. Op dit moment zijn er naar schatting meer dan
300.000 Midden- en Oost-Europeanen in Nederland, geregistreerd en niet-geregistreerd. Dat het huidige opengrenzenbeleid tot grote problemen leidt, mag inmiddels duidelijk
zijn. Nederlandse vrachtwagenchauffeurs, bouwvakkers en
anderen krijgen te maken met verdringing op de arbeidsmarkt, maar ook oververtegenwoordiging, criminaliteit en
bijstandsafhankelijkheid baren grote zorgen. Zo zijn Roemenen en Bulgaren gemiddeld twee keer vaker verdachte van
een misdrijf dan autochtonen. Ook zijn er grote problemen
met openbare dronkenschap, zwervers en bedelaars.
Kortom, overlast en verloedering.
Naast de genoemde problemen bleek onlangs uit een
onderzoek van RTL Nieuws dat duizenden onverzekerde
Oost-Europeanen ook nog eens hun ziekenhuisrekening
niet betalen. De Nederlandse belastingbetaler die elk jaar
zijn of haar zorgkosten ziet stijgen, mag opdraaien voor
deze miljoenenschade. Het is een financiële strop, die volgens de ziekenhuizen ook nog eens groter wordt. Mijn
fractie wil dat er stevig en actief wordt opgetreden tegen
deze Oost-Europese wanbetalers. Ik heb een aantal vragen
voor de minister. Kloppen de cijfers van RTL Nieuws? Zo
ja, om hoeveel financiële schade gaat het in totaal? Hoe
gaat het kabinet actie ondernemen tegen het stijgende
aantal onverzekerde EU-burgers, die weigeren hun ziekenhuisrekening in Nederland te betalen? Erkent de minister
dat het opengrenzenbeleid de Nederlandse samenleving
voor enorme problemen heeft gesteld en denkt zij ook niet

Tweede Kamer

Oost-Europeanen die hun zorgrekening
niet betalen

dat het beter zou zijn geweest en nog steeds is om dit zo
spoedig mogelijk terug te draaien?

Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Voorzitter. Eind vorig jaar kwam het bericht dat duizenden
Oost-Europeanen in ons land de dokter of het ziekenhuis
niet zouden betalen. Dat zou zorginstellingen vele miljoenen
euro's kosten. Eind april wordt dit beeld door het televisieprogramma Medialogica flink bijgesteld. Uit nader onderzoek blijkt dat veel ziekenhuizen de nationaliteit en etniciteit
van onverzekerde patiënten helemaal niet registreren. Het
Medisch Centrum Haaglanden — een ziekenhuis dat dit wel
doet — blijkt niet zo'n €800.000 per jaar kwijt te zijn aan
Oost-Europese onverzekerden, maar de helft van dat
bedrag.
Mijn fractie wil dit debat graag voeren op basis van feiten.
We moeten er natuurlijk voor waken dat onterecht het beeld
ontstaat dat alleen Oost-Europeanen verantwoordelijk zijn
voor de zorgkosten die onverzekerden maken. Daarom heb
ik de volgende vragen aan de minister. Heeft zij inmiddels
in kaart welke opbrengsten ziekenhuizen precies missen
door onverzekerden, om hoeveel onverzekerden het gaat
en wie dit dan zijn?
Mensen die niet betalen voor hun zorg, wentelen hun kosten
onterecht af op verzekerden die wel netjes hun premie en
rekeningen betalen. Dat tast de solidariteit van het stelsel
aan. Dat moeten we dus voorkomen en aanpakken. Dat
begint met goede voorlichting aan Europese arbeidsmigranten over de plicht tot het afsluiten van een Nederlandse
zorgverzekering. Dat is een verplichting die lang niet bij alle
buitenlandse werkenden vanzelfsprekend is, omdat men in
het thuisland soms gewend is dat dit automatisch geregeld
wordt. Hier geldt dus ook een bijzondere verantwoordelijkheid voor werkgevers en uitzendbureaus. Ik wil de minister
daarom ook vragen of zij met het kabinet, de werkgevers
en de uitzendbranche wil onderzoeken of hier verbeteringen
mogelijk zijn.
Een andere manier om het aantal onverzekerden terug te
dringen, is door een betere opsporing. Ik hoor graag van
de minister hoeveel onverzekerden jaarlijks worden opgespoord op dit moment en of het mogelijk is om die opsporing te verbeteren.
Waar het gaat om Nederlandse wanbetalers van de zorgpremie werken gemeenten en zorgverzekeraars samen aan
een productenboek. Ik stel voor om ook op het gebied van
deze doelgroep, onverzekerde arbeidsmigranten, best
practices uit te wisselen. Sommige ziekenhuizen vragen
bijvoorbeeld een voorschot bij niet-acute behandelingen.
Ik denk dat ziekenhuizen vast nog wel meer slimme oplossingen weten te verzinnen. Ik krijg daar graag een reactie
van de minister op.

Mevrouw Bouwmeester (PvdA):
Voorzitter. Iedereen in Nederland heeft recht op goede zorg
uit het basispakket. Iedereen is daarom ook verplicht verzekerd. Dat is een groot goed en daarom moeten we daar
zuinig op zijn. Nu blijkt uit cijfers van RTL, maar ook van
ziekenhuizen zoals het MCH Westeinde hier op de hoek, dat
in toenemende mate mensen van buiten Nederland wel

14 mei 2014
TK 82

82-13-2

zorg ontvangen, maar niet de rekening betalen. Als een
ziekenhuis blijft zitten met de rekening, zal de premiebetaler
— wij dus — daar uiteindelijk voor moeten opdraaien. Als
iets de solidariteit in de zorg aantast, is het dit wel. Wij
hebben drie vragen aan de minister. De PvdA heeft al eerder
gevraagd naar een onderzoek naar aard, omvang en oorzaak
en naar de groep mensen die de rekening niet betalen. Wat
is de stand van zaken van dit onderzoek? Is er al duidelijkheid? In juni 2013 is de minister gevraagd, ook door de VVD,
samen met ziekenhuizen instrumenten te ontwikkelen
waardoor de rekening op een slimme manier toch geïnd
kan worden. Wat is de stand van zaken hiervan? Wat heeft
dit opgeleverd? Tot slot, hoe kan in brede zin worden
voorkomen dat de premiebetalers uiteindelijk gaan
opdraaien voor niet-betaalde ziekenhuisrekeningen van
mensen die niet verzekerd zijn, maar wel zorg krijgen?
Mevrouw Klever (PVV):
Mevrouw Bouwmeester heeft het over slimme manieren
die ziekenhuizen moeten verzinnen om ervoor te zorgen
dat de rekening wel wordt betaald. Wij zijn natuurlijk allemaal voorstander van slimme manieren. Kan mevrouw
Bouwmeester hiervan een voorbeeld geven?
Mevrouw Bouwmeester (PvdA):
De kern van een vraag aan de minister is dat je het antwoord niet paraat hebt, anders hoef je geen vraag te stellen.
Mevrouw Klever (PVV):
Mevrouw Bouwmeester kent dus geen slimme manieren
om ervoor te zorgen dat de rekening wel wordt betaald. In
mijn bijdrage heb ik een suggestie gedaan om ervoor te
zorgen dat mensen die onverzekerd zijn en toch zorg
gebruiken, langs de kassa van het ziekenhuis gaan en netjes
hun rekening voldoen. Dat is de ultieme remedie om ervoor
te zorgen dat mensen zich op een gegeven moment wel
gaan verzekeren. Wat vindt mevrouw Bouwmeester hiervan? Kan zij dit voorstel steunen?
Mevrouw Bouwmeester (PvdA):
Ik heb specifiek aan de minister gevraagd — toen en nu
weer — om samen met ziekenhuizen slimme manieren te
ontwikkelen. Ik ben een Kamerlid en heb liever dat mensen
in de praktijk dit bedenken. De suggestie van mevrouw
Klever vind ik heel sympathiek. Het gaat echter om mensen
die bijvoorbeeld tijdens het bevallen het ziekenhuis worden
binnengereden, die niet meer aanspreekbaar zijn of die
soms spoedzorg nodig hebben. Deze mensen kunnen niet
even eerst pinnen. Gaat het om planbare zorg, dan is de
suggestie passend, bij spoedzorg echter niet. Ik heb daarom
aan de minister gevraagd hierover met ziekenhuizen in
overleg te treden om slimme voorstellen te doen, want de
mensen om wie het gaat zijn bij de ziekenhuizen beter
bekend dan bij ons. Ik ben het dus voor een deel met
mevrouw Klever eens, maar het gaat niet in alle gevallen
op.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Bouwmeester. Nee, het was één
vraag met een vervolgvraag.
Ten slotte is het woord aan de heer Rutte.

Tweede Kamer

Oost-Europeanen die hun zorgrekening
niet betalen

De heer Rutte (VVD):
Voorzitter. Wie in ons land zorg gebruikt, zal daarvan de
rekening moeten betalen. Gelukkig zijn de meeste mensen
in ons land hiervoor keurig verzekerd. Helaas komt het in
toenemende mate voor dat zich onverzekerde Oost-Europeanen op de stoep van een ziekenhuis melden en dat daardoor rekeningen onbetaald blijven. Mevrouw Bouwmeester
gaf al aan dat in juni vorig jaar mijn collega Mulder samen
met haar de vraag heeft gesteld hoe ervoor kan worden
gezorgd dat die rekening gewoon wordt voldaan. Als je
zorg gebruikt en niet verzekerd bent, ontslaat dat je niet
van de plicht om de rekening te voldoen. Dit kan iemand
zelf doen of misschien via een bestaande verzekering in het
land van oorsprong. Ik vraag de minister of er mogelijkheden zijn, geld te halen bij een Bulgaars of Pools ziekenfonds
en daarmee de rekeningen te voldoen. De allerbeste manier
om het op te lossen, is door ervoor te zorgen dat mensen
gewoon in Nederland verzekerd zijn. Veel Oost-Europeanen
in Nederland zijn gelukkig netjes verzekerd. Curieus genoeg
gaan wij, aansluitend aan dit debat, een debat voeren over
het feit dat veel Oost-Europeanen in Nederland verzekerd
zijn. Daarvoor zijn activiteiten nodig. Mensen moeten
ingeschreven zijn en mensen moeten via een werkgever
legaal aan het werk zijn. Welke activiteiten ontplooit het
kabinet op dit moment om ervoor te zorgen dat OostEuropeanen legaal aan het werk zijn? Daarvoor moeten wij
in principe bij haar collega Asscher zijn, maar wellicht kan
zij daarin wat inzicht geven. Hetzelfde geldt natuurlijk voor
het inschrijven in de basisadministratie. Als mensen hier
zijn, moeten zij zich inschrijven. Wie ingeschreven is, kan
worden getraceerd door het Zorginstituut Nederland en
kan eventueel zelfs met een bestuurlijke boete verzekerd
worden. Dat geldt immers ook voor Nederlanders die hun
premie niet betalen. Welke activiteiten worden er op dit
moment ondernomen om te zorgen dat ook Oost-Europeanen keurig geregistreerd worden?
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Minister Schippers:
Voorzitter. Ik dank de leden voor hun vragen in eerste termijn. Iedereen die in Nederland woont of werkt, is verzekerd
voor de volksverzekeringen. Je moet ingezetene zijn of, als
je buiten Nederland woont, aan de loonbelasting onderworpen zijn. In het Nederlandse zorgstelsel bestaat in dat geval
de plicht om een zorgverzekering af te sluiten, omdat
iedereen moet meebetalen aan de kosten van ons sociale
ziektekostenstelsel. Dat geldt ook voor Europeanen die in
Nederland wonen of werken en die zorg nodig hebben. Als
je ondanks deze verplichting geen zorgverzekering hebt
afgesloten, word je opgespoord. Het kan echter voorkomen
dat een Europeaan onverzekerd naar Nederland komt, als
toerist of om hier zwart te werken. Indien er sprake is van
een levensbedreigende situatie en de onverzekerde Europeaan acute zorg nodig heeft, wordt die altijd gegeven.
Als iemand in het ziekenhuis terechtkomt, kan zich het volgende voordoen. Betrokkene is verzekeringsplichtig maar
heeft zich niet verzekerd. In dat geval kan het ziekenhuis
voor de betrokkene of kan de betrokkene zelf een zorgverzekering afsluiten voordat de behandeling plaatsheeft. We
hebben dan nog wel een boetesysteem, maar dat is de
eerste categorie. De tweede mogelijkheid is dat de betrok-

14 mei 2014
TK 82

82-13-3

kene in zijn woonland is verzekerd. De gemaakte zorgkosten
worden dan betaald door de verzekering in zijn woonland.
De derde situatie is dat de betrokkene onverzekerd is en
niet verzekeringsplichtig. In dat geval zijn de gemaakte
zorgkosten voor eigen rekening. Het ziekenhuis kan proberen een betalingsregeling te treffen met de betrokkene als
die zijn rekening niet zelf direct kan voldoen.
Ziekenhuizen zijn hierbij zelf aan zet. Ik acht dit wel degelijk
onderdeel van het normale bedrijfsrisico. Als iemand in
een hotel slaapt en zijn rekening niet betaalt, moet de
hoteleigenaar zorgen dat die rekening wel betaald wordt.
Datzelfde geldt als iemand de loodgieter niet betaalt. De
overheid moet dat niet allemaal naar zich toe trekken. Als
wij dat wel doen, zit daar een aanzuigende werking aan
vast. Wij hebben de compensatieregeling afgeschaft toen
wij overgingen op prestatiebekostiging. Als wij weer een
compensatieregeling zouden treffen, krijg je de situatie dat
ziekenhuizen veel minder belang hebben om de rekening
te innen, dat de rekening gemakkelijk over ons allen wordt
verdeeld en dat de premiebetaler daarvoor te gemakkelijk
opdraait.
Het ministerie van VWS heeft geen zicht op de omvang van
de niet-betaalde rekeningen door onverzekerde Europeanen.
Ik heb de branchepartijen van de ziekenhuizen gevraagd
om inzicht te geven in de omvang van de niet-betaalde
rekeningen. Die cijfers zijn ondanks herhaaldelijk aanvragen
van ons niet beschikbaar. Wij vragen al heel lang aan die
ziekenhuizen, die blijkbaar een heel groot probleem hebben,
om cijfers, zodat wij inzicht kunnen krijgen in waar het
plaatsvindt, of het in een bepaalde regio meer voorkomt
en hoe het in elkaar zit. Wij hebben die cijfers nog steeds
niet gekregen.
De voorzitter:
Mevrouw Klever heeft een vraag.
Minister Schippers:
Nog één zin, dan heb ik mijn algemene inleiding afgerond.
Ik zal er in het bestuurlijk overleg nogmaals op aandringen,
maar dat doe ik niet voor de eerste keer. Zodra deze cijfers
beschikbaar zijn, zal ik de cijfers uiteraard aan de Kamer
doen toekomen.
Mevrouw Klever (PVV):
Ik vind het iets te gemakkelijk van de minister om te zeggen
dat het een bedrijfsrisico van een ziekenhuis is. Natuurlijk
moet een ziekenhuis ervoor zorgen dat onverzekerde patiënten zich alsnog verzekeren of de rekening gewoon contant
bij de kassa voldoen. Als een ziekenhuis dat niet doet, is de
burger de klos, want de kosten moeten linksom of rechtsom
opgebracht worden. De minister heeft het altijd over de
stijgende zorgkosten en de steeds weer stijgende premie.
Natuurlijk gaat het de minister ook aan. Zij kan niet zeggen
dat het haar niet aangaat. Het is totaal niet te vergelijken
met een hotelrekening. Ik kan ervoor kiezen om wel of niet
naar een hotel te gaan, maar ik kan er niet voor kiezen om
mij wel of niet te verzekeren, want in Nederland hebben
wij een verzekeringsplicht.

Tweede Kamer

Oost-Europeanen die hun zorgrekening
niet betalen

Minister Schippers:
Dat onderstreept alleen maar mijn pleidooi om hier geen
algemene rekening van te maken, zodat wij automatisch
die kosten gaan betalen, want dan hebben wij een aanzuigende werking. Dan houd ik helemaal mijn hart vast voor
wat er gaat gebeuren. Daar sloeg mijn reactie op. Ik ga geen
algemene rekening maken waar de premiebetaler automatisch voor opdraait. Ik wil dat het ziekenhuis in een positie
blijft waarin het er alles aan gelegen is om de rekening
betaald te krijgen.
Mevrouw Klever (PVV):
De PVV is echt de laatste partij die ervoor pleit om er een
algemene rekening van te maken …
Minister Schippers:
Het was ook geen reactie op u.
Mevrouw Klever (PVV):
Mensen die zich niet verzekeren, zijn vaak werknemers,
mensen met een salaris. De PVV zou graag zien dat zij
gewoon de rekening betalen. Is de minister het met mij
eens dat zij de ziekenhuizen moet gaan verplichten, te zorgen dat die rekeningen gewoon geïnd worden?
Minister Schippers:
Met permissie, dat is niet de grootste probleemgroep. Deze
mensen worden namelijk gewoon opgespoord. Vaak zitten
deze mensen via de werkgever in een collectieve regeling.
Het volgende debat gaat over de seizoensarbeiders. Als
deze mensen niet verzekerd zijn, worden zij door Zorginstituut Nederland opgespoord. Ik zal straks zeggen hoe vaak
wij dat toetsen. Om wie gaat het hier? Om toeristen of
zwartwerkers die onverzekerd zijn, zij het niet in hun eigen
land. Daar zijn er regelingen op grond waarvan iemand na
drie maanden niet betalen uit de verzekering wordt gegooid.
Die mensen komen naar Nederland als toerist of om zwart
te werken. Dat zijn de probleemzaken. Het gaat niet om de
gewone seizoensarbeider die werk heeft en een verzekering.
Mevrouw Bouwmeester (PvdA):
De minister zei dat het niet betalen van rekeningen een
bedrijfsrisico is. De premiebetalers, wij allemaal, draaien
daar wel voor op. Dat is een beetje het nadeel van ons
stelsel. Wij hebben niet gepleit voor een algemene regeling.
Juist om te voorkomen dat de premiebetaler de dupe is,
hebben wij gepleit voor slimme manieren voor ziekenhuizen
om te innen. Ik moet erbij zeggen dat ik schrik van de
mededeling van de minister dat zij meerdere malen heeft
gevraagd om cijfers, maar dat zij die niet krijgt. Dan vraag
ik mij ook af hoe groot het probleem dan is. Als de minister
spreekt van een bedrijfsrisico, dan lijkt het alsof zij niet met
de ziekenhuizen wil meedenken over slimme incassomaatregelen.
Minister Schippers:
Ik wil heel graag met ziekenhuizen meedenken, maar zij
geven mij tot nu toe niet eens de cijfers. En daar heb ik niet
slechts één keer om gevraagd. Dan kun je je inderdaad de
vraag stellen hoe nijpend het probleem is. Ik wil heel graag

14 mei 2014
TK 82

82-13-4

meedenken, maar dan moet ik eerst harde gegevens hebben
over de omvang van het probleem. Natuurlijk wil ik meedenken. De beste oplossing is dat onverzekerde mensen
gewoon hun eigen rekening betalen. Zo zit het systeem in
elkaar. Maar ja, je kunt acute, levensbedreigende situaties
hebben waardoor mensen die niet kunnen betalen in een
ziekenhuis worden opgelapt. Dan zeg ik niet dat ik het geen
probleem vind, maar dan heb ik geen zicht op de omvang
van het probleem. Dat vind ik vervelend, dus ik ga het
opnieuw vragen. Wij zullen bij het begin moeten beginnen.
Ik moet aantallen hebben, ik moet een verdeling over het
land hebben, ik moet een inschatting kunnen maken van
de omvang van het probleem waar wij het vandaag over
hebben. Dat zou ik van de ziekenhuizen willen horen; zij zijn
probleemeigenaar. Wij willen graag meedenken, maar
daarvoor moet ons wel een basis worden aangereikt.
Mevrouw Bruins Slot (CDA):
Welke reden hebben de ziekenhuizen aan de minister
gegeven voor het feit dat ze die cijfers nog niet hebben
opgehoest?
Minister Schippers:
Nog geen. De ziekenhuizen hebben het heel druk, want we
vragen van alles van hen. Wij vragen om allerlei aanpassingen. Wij hebben een nieuw financieringssysteem. Wij vragen om meer te doen voor minder geld. Wij vragen meer
transparantie. Er ligt heel veel op hun bordje. Wij willen
bovendien ook allemaal een dereguleringsprogramma. Er
ligt echt heel veel op hun bordje en dat is vaak de reden
waarom men mij zegt "het is heel erg druk" wanneer ik om
extra dingen vraag. Ik begrijp dat wel, maar als wij voor
hen of liever met hen een oplossing moeten vinden, dan
moeten we wel eerst de omvang van het probleem kennen.
Mevrouw Bruins Slot (CDA):
Ik neem aan dat alle ziekenhuizen een debiteurenadministratie hebben en dat daarin keurig staat wie hun rekeningen
niet hebben betaald. We hebben net een mooi rijtje cijfers
van mevrouw Klever gekregen van de bedragen die ziekenhuizen elk jaar verliezen doordat mensen uit Oost-Europa
en andere contreien hun rekening niet betalen. Hoe moeilijk
kan het dan zijn? Welke prioriteit geven ze er dan eigenlijk
aan?
Minister Schippers:
U vraagt dat aan de verkeerde persoon! Ik ben geen ziekenhuis; ik vraag om die cijfers. U vraagt het echt aan de verkeerde persoon. Of de cijfers van mevrouw Klever kloppen,
weet ik niet, want mevrouw Dijkstra zegt dat het om de helft
van dat bedrag gaat. Dat is nu juist ons probleem. Ik vind
het zelf ook een vervelend probleem. Ik heb er niet voor
niets al een paar keer om gevraagd. Ik zal dat nog een keer
doen, want ik moet het probleem natuurlijk wel in kaart
hebben gebracht om te kunnen bepalen wat we er aan
zouden kunnen doen.
Voorzitter, het spijt me heel erg maar alle antwoorden liggen door elkaar, omdat ik niet te lang pauze wilde nemen.
Ik ga nu verder met de vragen van de SP, maar dat betekent
zeker niet dat ik mevrouw Klever niet ga beantwoorden. Zij
komt gewoon wat verderop in mijn verhaal aan bod.

Tweede Kamer

Oost-Europeanen die hun zorgrekening
niet betalen

De SP vroeg mij een reactie te geven op de grote toevloed
van Oost-Europeanen, omdat dit veel problemen met zich
mee brengt. Eigenlijk vroeg de heer Van Klaveren hetzelfde,
want hij wees ook op de problemen die het in de samenleving veroorzaakt. Het leidt inderdaad ook tot problemen in
ziekenhuizen, bijvoorbeeld doordat deze mensen een andere
taal spreken. Dat is zo, maar het heeft ook voordelen. De
toestroom van deze mensen heeft immers ook tot gevolg
dat de mensen aan wie wij bijvoorbeeld in de zorg een
tekort hebben, uit deze landen hiernaartoe komen. Daardoor
kunnen wij deze problemen weer aardig oplossen. Dit laat
wel zien dat er voor- en nadelen aan zitten.
Ik zie het als een gegeven. Arbeidsmigranten die naar
Nederland komen om te werken, zijn verzekeringsplichtig
en worden opgespoord als ze die verplichting niet nakomen.
Als zij hier blijven wonen wanneer hun werk stopt, kunnen
ze als ingezetenen worden beschouwd en dan geldt de
verzekeringsplicht nog steeds. Als ze geen werk hebben en
niet als ingezetene ingeschreven staan, dan geldt die verzekeringsplicht niet. Deze mensen moeten voor zorg terug
naar hun land van herkomst om daar een ziektekostenverzekering af te sluiten. Het systeem zit op zichzelf dus logisch
in elkaar, maar we willen alleen wel graag dat het beter zou
werken.
Welke Oost-Europeanen zijn bij deze problematiek betrokken? Dat heb ik al gezegd. Het gaat bijvoorbeeld om mensen
die als toerist naar Nederland zijn gekomen of om mensen
die hier illegaal werken. Verder moet je denken aan onverzekerde Oost-Europeanen die verzekeringsplichtig zijn maar
zich niet in de GBA hebben geregistreerd, want die mensen
zijn natuurlijk moeilijk op te sporen. Deze mensen moeten
zich alsnog verzekeren en wanneer ze dat doen, krijgen ze
een boete voor de periode dat ze niet verzekerd waren.
Nederland heeft contact opgenomen met de lidstaten waar
veel van deze mensen vandaan komen, namelijk Roemenië,
Bulgarije en Polen. In het algemeen geldt daar dat de
zorgverzekering vervalt als de betrokkene drie maanden
nalaat de maandelijkse contributie aan het ziekenfonds te
betalen.
Heb ik het probleem van onverzekerde Oost-Europeanen
al eens in Europa aangekaart? Op Europees niveau wordt
de onverzekerdenproblematiek niet geregeld. In de Europese regelgeving wordt ervan uitgegaan dat iemand verzekerd is en dat hij of zij onder de nationale wetgeving valt.
Als dat het geval is, kun je met je EHIC-kaart natuurlijk
gewoon in ander land je zorg krijgen. Dat is geen probleem.
Om erachter te komen of het een wijder verspreid probleem
is, hebben wij contact opgenomen met lidstaten als Duitsland, Oostenrijk en het Verenigd Koninkrijk. Uit de reacties
blijkt dat deze lidstaten hier verschillend mee omgaan en
het probleem nationaal proberen op te lossen. Immigranten
zijn gedekt, bijvoorbeeld in Duitsland, of zorgaanbieders
verzoeken patiënten om bij de voordeur te betalen of om
een bewijs van inkomen te tonen. Zo gaat het bijvoorbeeld
in het Verenigd Koninkrijk en Oostenrijk. Als mensen niet
verzekerd zijn of geen bewijs van inkomsten kunnen overleggen, wordt alleen zorg verleend als er sprake is van een
levensbedreigende situatie. Dat is dus echt anders dan bij
ons, want wij hebben een veel ruimere aanspraak dan deze
landen.

14 mei 2014
TK 82

82-13-5

In Europa wordt vooral gesproken over migratie en beroep
op gezondheidszorg door mensen van buiten de EU of van
verzekerden binnen de EU. Als mensen in Polen of Bulgarije
verzekerd zijn, kunnen de kosten ten laste van die landen
in rekening worden gebracht. Dat gaat dan op basis van de
Europese verordening. Het orgaan van tijdelijk verblijf regelt
de zorg en declareert de kosten via het Zorginstituut
Nederland aan Polen of Bulgarije. Met onze pensionado's
in Portugal en Spanje gebeurt dit op dezelfde manier, maar
dan natuurlijk andersom.
Mevrouw Dijkstra heeft gevraagd hoeveel onverzekerden
jaarlijks worden opgespoord. De SVB geeft maandelijks
4.500 namen door aan het Zorginstituut Nederland. Die
4.500 mensen lijken verzekeringsplichtig, maar hebben geen
verzekering. Een deel van hen blijkt uiteindelijk toch niet
verzekeringsplichtig te zijn, bijvoorbeeld omdat zij inmiddels
in het buitenland wonen of anderszins een andere verzekering hebben. In die gevallen is er sprake van een misverstand. Het exacte aantal onverzekerden kan ik dus niet
noemen, maar als mevrouw Dijkstra er zeer veel waarde
aan hecht, kan ik het wel uitzoeken en schriftelijk laten
weten. Ik zie dat zij instemmend knikt. Ik zal de Kamer de
cijfers schriftelijk doen toekomen.
De voorzitter:
Wij beschouwen dit als een toezegging.
Minister Schippers:
Mevrouw Bruins Slot vraagt hoe vaak er controle is op het
bestand. Als Oost-Europeanen verzekeringsplichtig zijn,
worden zij door het Zorginstituut Nederland opgespoord
als zij hier werkzaam zijn. De vergelijking tussen de GBA
en het verzekerdenbestand gebeurt eenmaal per maand.
Mevrouw Bruins Slot (CDA):
Mijn vraag ging niet zozeer om de GBA en het verzekerdenbestand, want dan is het makkelijk te doen. Het gaat mij
om wat de minister ook al antwoordde in reactie op mijn
schriftelijke vragen, namelijk de vergelijking tussen de
gegevens van de gemeente en de Inspectie SZW. Over die
specifieke informatie heeft de minister in antwoord op mijn
schriftelijke vragen aangegeven dat het een mogelijkheid
is. De minister schreef dat je daarmee de mensen opspoort
die geen BSN hebben.
Minister Schippers:
Dit neem ik mee in de schriftelijke beantwoording die ik
mevrouw Dijkstra al heb toegezegd. Ik kan dit zo niet zeggen. Ik weet hoe het systeem hier gebeurt, maar op die
vergelijking moet ik echt even schriftelijk terugkomen. Ik
zal bezien of het mogelijk is om er nu al aan te gaan werken
om het vaker te doen.
Mevrouw Bruins Slot (CDA):
De minister heeft in antwoord op de schriftelijke vragen
aangegeven dat deze mogelijkheid er is. Die is er dus al,
maar de vraag is …

Tweede Kamer

Oost-Europeanen die hun zorgrekening
niet betalen

Minister Schippers:
… of ik dat ga doen.
Mevrouw Bruins Slot (CDA):
Precies. En ook hoe gericht we dat kunnen doen om zo het
gat te dichten.
Minister Schippers:
Daar kom ik dus op terug in de brief.
De voorzitter:
Dat is een nadere toezegging.
Minister Schippers:
Voorzitter. Er is gevraagd welke activiteiten het kabinet
onderneemt om ervoor te zorgen dat mensen die aan het
werk zijn, zich ook inschrijven. De heer Rutte zei al terecht
dat dit bij mijn collega's van Sociale Zaken en Binnenlandse
Zaken ligt. Er is veel voorlichtingsmateriaal. Ik heb eerder
al aangegeven dat mijn collega van SZW in overleg gaat
met de uitzendbranche over de collectieve verzekeringen.
We hebben daar uitgebreid over gecorrespondeerd. Ik heb
begrepen dat dit overleg volgende week plaatsvindt. Dan
wordt ook bekeken of er misstanden zijn betreffende werkgevers die eventueel de voordelen zouden incasseren van
een hoger eigen risico, een onderwerp dat ook aan de orde
komt in het volgende dertigledendebat vanavond. Dit
onderwerp is onderdeel van het gesprek dat de minister
van SZW volgende week zal voeren.
Voorzitter. Volgens mij heb ik alle vragen beantwoord.
De voorzitter:
Ik zie de heer Van Gerven naar de microfoon lopen, dus die
heeft kennelijk een vraag niet beantwoord gekregen.
De heer Van Gerven (SP):
Ik had eigenlijk twee punten. Die zijn naar mijn gevoel
allebei niet afdoende beantwoord. Het eerste was het
talenprobleem bij het ziekenhuis dat tot veel frustratie leidt.
Mijn vraag was concreet hoe de minister dat denkt op te
lossen. Het tweede punt betrof het volgende. Als een buitenlandse werknemer wordt ontslagen, dan vervalt de verzekering. Mijn voorstel was om de zorgverzekeraar de plicht
te geven om navraag te doen of iemand die in het land blijft
ook verzekerd blijft. Mijn voorstel was om die verplichting
bij de zorgverzekeraar neer te leggen.
Minister Schippers:
Iemand is verzekerd, was verzekerd en moet verzekerd
blijven. Daarover moet goed voorlichting worden gegeven.
Mensen moeten goed worden geïnformeerd. Naar mijn
mening ligt de verantwoordelijkheid daarvoor echter bij
degene die de verzekering moet nemen. Voor het talenprobleem geldt hetzelfde. Wij kunnen alle problemen van de
wereld naar de overheid toetrekken, maar als ik in het buitenland naar een ziekenhuis ga, dan moet ik mij ook verstaanbaar maken. Als iemand in Nederland illegaal verblijft,
zwart werkt en zorg nodig heeft, dan is dat al vervelend

14 mei 2014
TK 82

82-13-6

genoeg. Als ik dan ook nog eens een taalprobleem moet
gaan oplossen ... We hebben hier allerlei nationaliteiten. In
een stad als Den Haag, Rotterdam of Amsterdam zijn
ongelooflijk veel nationaliteiten. Daar worden heel veel
talen gesproken. Wij moeten dat in het dagelijks gebruik
zien op te lossen. We hebben tolkentelefoons en we hebben
een sociaal netwerk dat daarin soms wat kan betekenen.
Zo moeten we het met elkaar zien te rooien.
De heer Van Gerven (SP):
De minister wuift het allemaal makkelijk weg. Dat taalprobleem is echt een probleem. Dat werkt buitengewoon
frustrerend en kan de zaak heel erg ophouden. We hebben
niet voor niets zoiets als een tolkentelefoon in het leven
geroepen. Die zou een rol kunnen vervullen bij het tackelen
van dat soort problemen. Ik wou verder even stilstaan bij
de uiting van de minister dat de SP het bij de overheid wil
leggen. Nee, wij zeggen: zorgverzekeraar, doe je werk! De
minister kan toch niet beweren dat de zorgverzekeraar niet
de plicht heeft om mensen in de verzekering te houden?
Wij zeggen ook: zorg ervoor dat verzekerden betalen. Daar
spreken we ze ook op aan. Dat zouden we toch ook bij deze
kwestie kunnen doen? Als een buitenlandse werknemer
gewoon via het uitzendbureau aan het werk is gegaan,
vervolgens wordt ontslagen en de uitzendbaas tegen de
verzekeraar zegt "schrap mijnheer Huppeldepup uit Polen
maar van de lijst", dan zou het goed zijn als de verzekeraar
zou zeggen: als die man in Nederland blijft, dan moet hij
verzekerd blijven. Misschien kan hij immers een tijdje later
weer ergens aan de slag. Op die manier kunnen wij preventief toch nog wat doen. De zorgverzekeraar heeft daar
natuurlijk enig zicht op.
Minister Schippers:
U zei zelf dat u de tolkentelefoon afstandelijk vindt. Dat is
echter wel een oplossing voor een probleem dat speelt op
het punt van de taal. Naar mijn mening hebben mensen
zelf echter ook een verantwoordelijkheid. Als je in een ander
land zit en je de taal niet spreekt, dan heb je toch de verantwoordelijkheid om dit soort problemen op te lossen. Daarvoor hebben we de tolkentelefoon; dat is een oplossing. Je
kunt ook iemand meenemen die beide talen spreekt. Dat is
ook een oplossing. Ik zie dat evenwel inderdaad als een
probleem van degene die het betreft. Laten we heel eerlijk
zijn: we hebben het hier ook nog over mensen die onverzekerd zijn. Zij zijn onverzekerd omdat zij hier überhaupt niet
horen te zijn of omdat ze geen verzekering hebben afgesloten terwijl zij dat wel hadden moeten doen.
In relatie tot de vraag of mensen in de verzekering moeten
worden gehouden, vind ik dat iedereen een verantwoordelijkheid heeft. Dat moeten we inderdaad doen. Daar wordt
ook heel hard aan getrokken. Daar is allerlei voorlichting
op ontwikkeld. De werkgever heeft daarin ook een taak. Als
iemand bij jou weggaat en uit de collectieve verzekering
gaat, dan is het jouw taak als werkgever om te zeggen: je
gaat uit de collectieve verzekering omdat je hier weggaat,
maar let op, je moet wel verzekerd zijn. Als het goed is,
krijgt men ook een eindblad; men heeft immers ook een
polisblad gekregen. Dat gebeurt niet bij die malafide werkgevers, en dat is een probleem, maar dat hoort men wel
netjes te krijgen. Daarop staat wat men betaalt en wat men
ervoor krijgt. De zorgverzekeraar speelt daarin een belangrijke rol; als iemand zo'n eindblad krijgt, dan moet daarbij

Tweede Kamer

Oost-Europeanen die hun zorgrekening
niet betalen

de informatie worden gegeven dat als iemand hier woont,
hij ook verzekerd moet zijn. Wij hebben daarin ook een
verantwoordelijkheid. Daarover is voorlichtingsmateriaal
gemaakt, samen met het ministerie van SZW. Dat gaat ook
naar uitzendbureaus. In mijn ogen hebben wij daarin dus
allemaal een taak. Ik zal eens nagaan of op zo'n uitschrijfvel
ook iets staat als: let op, als u hier blijft wonen, dan moet
u wel verzekerd zijn. Het resultaat daarvan zal ik in die brief
meegeven.
Mevrouw Klever (PVV):
Uit onderzoek van RTL Nieuws is naar voren gekomen dat
het bij die duizenden Oost-Europeanen die hun zorgrekening
niet betalen vooral om arbeidsmigranten uit Polen, Roemenië en Bulgarije gaat. Zij gaan van het ene baantje naar het
andere baantje en zijn vaak niet ingeschreven bij de
gemeente. Hoe gaan die maatregelen van registreren en
opsporen ervoor zorgen dat deze mensen hun ziekenhuisrekening wel betalen? Er is voor hen toch geen enkele
prikkel om zich te gaan verzekeren? Als zij iets hebben, gaan
ze toch gewoon naar de spoedeisende hulp? Ze worden
behandeld en ze hoeven hun rekening niet te voldoen.
Minister Schippers:
Ik hoor aan uw toon dat het u terecht ergert, en mij ook.
Als je onverzekerd bent en naar de dokter gaat, behoor je
dat zelf te betalen. Zo is het geregeld. Het ziekenhuis moet
natuurlijk zeggen: sorry, u bent niet verzekerd, u moet zelf
betalen; wij leveren zorg, dat is een dienst en die kost geld.
Dat is de gangbare manier. Er kunnen levensbedreigende
situaties zijn waarin je met een ambulance het ziekenhuis
wordt binnengereden. Dan is er geen tijd om even naar een
bewijsje te vragen. Achteraf blijkt dat je niet verzekerd bent.
Van een kale kip kun je niet plukken, dus dan moet je proberen een betalingsregeling te treffen. Dat heb ik hier aangegeven. De basisregel is dat als je zorg krijgt, je daarvoor
betaalt, ofwel via een verzekering ofwel contant.
Mevrouw Klever (PVV):
Is de minister bereid om ziekenhuizen te verplichten om
ervoor te zorgen dat mensen hun rekening betalen? Ook
als je naar de spoedeisende hulp gaat, kun je toch gewoon
achteraf je rekening betalen? Daar is toch niets mis mee?
Als ik in het buitenland ziek word, moet ik toch ook gewoon
achteraf mijn rekening betalen?
De minister zegt dat je van een kale kip niet kunt plukken,
maar uit het onderzoek van RTL Nieuws blijkt nu juist dat
het om arbeidsmigranten gaat. Dat zijn mensen met een
baan en dus een salaris. Een ziekenhuis kan toch helemaal
niet beoordelen of iemand een kale kip is? Is de minister
bereid om ziekenhuizen te verplichten die mensen hun
rekening te laten betalen?
Minister Schippers:
Volgens mij praten we een beetje langs elkaar heen. Mijn
ervaring is dat je in het buitenland vooraf moet betalen. Ik
heb rondgebeld hoe het in de ons omringende landen gaat.
Je moet daar vooraf betalen. In Duitsland ben je sowieso
verzekerd; daar hebben ze een heel riante regeling. In het
Verenigd Koninkrijk en in Oostenrijk moet je echter vooraf
betalen. Ik vind het heel normaal als je hier ook vooraf zou

14 mei 2014
TK 82

82-13-7

betalen. Het gaat mij om die situaties waarin ziekenhuizen
met de rekening kunnen blijven zitten, als je met de ambulance naar binnen wordt gereden en als je geen geld en
geen baan blijkt te hebben. Dan heb je een probleem. Ik
vind dat een ziekenhuis dan alsnog moet proberen om een
betalingsregeling te treffen. Zorg is niet gratis, niet voor
ons en ook niet voor andere mensen.
De voorzitter:
De minister is klaar met haar beantwoording. Ik constateer
dat er behoefte is aan een tweede termijn en begin met
mevrouw Klever van de PVV.

Mevrouw Klever (PVV):
Voorzitter. Optreden en bestanden vergelijken is één ding.
De ultieme remedie is afrekenen aan de kassa, als deze
maatregelen niet helpen of als mensen hardleers zijn. Het
opzadelen van zorgverzekeraars of ziekenhuizen met het
probleem betekent namelijk dat de burger voor deze kosten
opdraait. De minister heeft het over een kale kip die je niet
kunt plukken, maar hoe weet een ziekenhuis hoeveel geld
iemand heeft? Dat kan een ziekenhuis helemaal niet weten.
Een ziekenhuis kan bekijken of iemand verzekerd is, maar
verder niet. Misschien heeft het wel met een miljonair uit
Polen te maken. Als die man zegt dat hij geen geld heeft,
dan kan een ziekenhuis dat niet controleren. Misschien heeft
hij wel twee huizen in Polen. Vandaar mijn pleidooi om de
ziekenhuizen te verplichten om die rekening te laten betalen.
Daarom dien ik de volgende motie in.

Mevrouw Klever (PVV):
Het is goed dat de heer Rutte daar nog even naar vraagt.
Dan kan ik dat nog even verduidelijken. In principe vooraf,
maar wij hebben in het debat de voorbeelden gehoord van
mensen die op de spoedeisende hulp binnenkomen of van
mensen die aan het bevallen zijn. Hun kun je niet vooraf
vragen de rekening te voldoen. Die moeten gewoon gelijk
geholpen worden. Dan lijkt het mij een goed idee dat ze
langs de kassa gaan en hun rekening betalen voordat ze
uitchecken of ontslagen worden uit het ziekenhuis. Dat
bedoel ik met achteraf betalen. Dus ik bedoel niet achteraf
een rekening sturen, want dan kun je fluiten naar je geld.
Dus het is in principe vooraf betalen of voordat je uit het
ziekenhuis uitcheckt.
De heer Rutte (VVD):
Begrijp ik mevrouw Klever dan goed: in principe vooraf
betalen als het electieve zorg is, die nog even kan wachten,
en anders mag iemand het ziekenhuis niet uit voordat hij
de rekening contant heeft afgerekend?
Mevrouw Klever (PVV):
Dat lijkt mij een goed plan.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat duizenden onverzekerde Oost-Europeanen misbruik maken van ons zorgstelsel omdat ze wel zorg
ontvangen maar er niet voor betalen;
van mening dat Oost-Europeanen net als iedere Nederlander aan hun verplichtingen dienen te voldoen;
verzoekt de regering, te bewerkstelligen dat onverzekerden
contant afrekenen bij elk bezoek aan een zorgaanbieder,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Klever. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 11 (33077).
Mevrouw Klever (PVV):
Ten overvloede: of die rekening nou vooraf of achteraf
betaald wordt, maakt niet uit, als die maar betaald wordt.

Tweede Kamer

De heer Rutte (VVD):
Mevrouw Klever zei nadat ze de motie had voorgelezen nog
iets wat ik interessant vond: de rekening moet worden voldaan, vooraf of achteraf. Achteraf de rekening voldoen,
daar zijn wij altijd voor. Dat zou ook moeten gebeuren, maar
ik beluisterde de motie zo alsof er vooraf afgerekend zou
moeten worden en dat er anders geen zorg geleverd zou
moeten worden. Hoe is het nou: moet inderdaad vooraf
worden betaald?

Oost-Europeanen die hun zorgrekening
niet betalen

Mevrouw Bouwmeester (PvdA):
Nu wordt het pas echt interessant, want mevrouw Klever
wil die mensen in het ziekenhuis houden en dat kost nog
veel meer geld.
Mevrouw Klever (PVV):
Ik wil die mensen onder geen beding in het ziekenhuis
houden. Ik wil dat die mensen hun rekening voldoen. Wellicht dat mevrouw Bouwmeester denkt dat het allemaal
mensen zijn die hun rekening niet kunnen betalen, maar
zoals ik net al zei aan de interruptiemicrofoon: het zijn veelal
Oost-Europeanen die hier een baan hebben. Als je hier een
baan hebt, heb je ook een salaris en kun je ook je rekening
voldoen.
Mevrouw Bouwmeester (PvdA):
Voor alle duidelijkheid, ik vind zeer zeker dat mensen hun
rekening moeten voldoen. Ik denk ook niet dat iedereen
arm is. Alleen, wat doe je met iemand die ontslagen wordt
uit het ziekenhuis en die zegt "ik heb geen geld, de groeten!"? Wat stelt de PVV dan concreet voor? Dan weet ik of
voor deze motie kan stemmen of dat zij eigenlijk een lege
huls is, die misschien wel lekker klinkt.

14 mei 2014
TK 82

82-13-8

Mevrouw Klever (PVV):
In principe moet er vooraf betaald worden, alleen in de
uitzonderlijke gevallen dat iemand bijna doodgaat, mag je
hem best wel helpen. Volgens mij is mevrouw Bouwmeester
er ook een groot voorstander van dat die mensen eerst
geholpen worden en dat ze, voordat ze uitchecken, langs
de kassa gaan.
De voorzitter:
De heer Van Gerven wil niet meer het woord voeren. Dan
is het woord aan mevrouw Bruins Slot.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Bruins Slot. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 12 (33077).
Mevrouw Bruins Slot (CDA):
Voorzitter. Het was voor mijn doen een lange motie. Het is
eigenlijk een simpel probleem — de mensen moeten hun
rekening betalen — maar de oplossing is een stuk lastiger.
Dat moest toch even worden vervat in woorden.
De voorzitter:
Ik heb u de tijd gegeven.

Mevrouw Bruins Slot (CDA):
Voorzitter. Het CDA vindt dit een probleem en zo het debat
horende, vinden de rest van de partijen en de minister dit
ook een probleem. Het is belangrijk dat dit profiteursgedrag
effectief aangepakt kan worden. Iedereen in Nederland moet
zijn premie betalen en ook voor zorg betalen als hij daar
gebruik van maakt. Maar er gebeurt niks als ziekenhuizen
niet uiteindelijk de gegevens gaan ophoesten: om hoeveel
patiënten gaat het, hoe groot is het bedrag en waar vindt
het precies plaats? Om ervoor te zorgen dat ziekenhuizen
dit doen, wil ik een motie indienen, maar ook opdat de
minister daarna actie kan ondernemen om tot een gerichtere
opsporing te komen van de niet-verzekerden waar wij het
nu over hebben.

Mevrouw Bruins Slot (CDA):
Dank daarvoor.

De heer Van Klaveren (Groep Bontes/Van Klaveren):
Voorzitter. Ik zal het heel kort houden. Ik heb één motie.

Motie
De Kamer,

Motie

gehoord de beraadslaging,

De Kamer,

constaterende dat grote groepen onverzekerde Midden- en
Oost-Europeanen hun ziekenhuisrekening niet betalen;

gehoord de beraadslaging,
van mening dat verzekeringsplichtigen die onverzekerd
gebruikmaken van zorg profiteursgedrag vertonen;
constaterende dat onverzekerde verzekeringsplichtigen
opgespoord kunnen worden door bestandsvergelijking met
de Basisregistratie Personen;
overwegende dat in veel gevallen onverzekerde verzekeringsplichtigen zich niet hebben ingeschreven in de Basisregistratie Personen;
overwegende dat in dat geval een oplossing gevonden kan
worden door de bestanden van gemeenten en de Inspectie
SZW met elkaar te vergelijken;
verzoekt de regering om in kaart te brengen welke ziekenhuizen in welke gemeenten vaak te maken hebben met
onverzekerden die de rekening niet betalen;
verzoekt de regering tevens, Zorginstituut Nederland te
vragen om voor die gemeenten waar dit vaak voorkomt
een bestandsvergelijking tussen de administraties van
betrokken gemeenten en de bestanden van de Inspectie
SZW te maken, daarmee de aanpak van profiteursgedrag
mogelijk te maken en de Kamer hierover te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.

Tweede Kamer

Oost-Europeanen die hun zorgrekening
niet betalen

overwegende dat het niet zo mag zijn dat de Nederlandse
belastingbetaler opdraait voor de gemaakte kosten;
verzoekt de regering, samen met ziekenhuizen tot een
algemene en daadkrachtige aanpak te komen, waarbij de
identiteit van de onverzekerde EU-burger altijd wordt vastgesteld en hij bij binnenkomst waar mogelijk de behandeling direct dient te betalen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Klaveren. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 13 (33077).

Mevrouw Bouwmeester (PvdA):
Voorzitter. Duidelijk mag zijn dat het de solidariteit ondermijnt als mensen hun rekening niet betalen. Volgens mij is
de hele Tweede Kamer het erover eens dat iedereen zijn
rekening moet betalen. Nu blijkt uit een item van RTL
Nieuws dat er ziekenhuizen zijn die zeggen dat zij een groot
probleem hebben, omdat zij heel veel geld mislopen. De
minister heeft er echter meerdere malen op aangedrongen
dat zij de cijfers zouden geven, omdat zij met hen mee wil
denken, maar zij krijgt nul op rekest. Dan is het van tweeën
een: of de ziekenhuizen hebben rekeningen die niet betaald

14 mei 2014
TK 82

82-13-9

worden en waar wij als premiebetaler voor opdraaien —
dat vind ik dan heel kwalijk — of er is blijkbaar niets aan de
hand en ze hebben voor de grap tegen RTL Nieuws gezegd
dat zij al die rekeningen niet kunnen incasseren. Volgens
ons is het wel degelijk zo dat ze ze niet kunnen incasseren,
maar hebben ze de minister nog niet geantwoord. Wij
hebben daarom één vraag aan de minister. Wil zij de NVZ
en ook de koepel van academische ziekenhuizen de
opdracht geven om te inventariseren bij hun leden hoe het
zit met het geld en wat slimme oplossingen zijn om te zorgen dat én de ziekenhuizen worden geholpen én we voorkomen dat deze kosten worden afgewenteld op de premiebetalers? Het probleem ligt natuurlijk primair bij de mensen
die hun rekening niet betalen, maar als de ziekenhuizen niet
thuis geven als de minister zegt dat zij hen wil helpen en
dat zij wil voorkomen dat het wordt afgewenteld op het
collectief, dan is dat ook geen goede zaak.
De voorzitter:
De minister zal antwoorden als zij alle moties heeft ontvangen.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Minister Schippers:
Voorzitter. De motie-Klever op stuk nr. 11 heeft een aantal
constateringen en overwegingen waar ik het mee eens ben.
Ik vind dat Oost-Europeanen net als iedere Nederlander
aan hun verplichtingen dienen te voldoen. De regering
wordt gevraagd om te bewerkstelligen dat onverzekerden
contant afrekenen bij elk bezoek aan een zorgaanbieder.
Dat is staand beleid. Wij bewerkstelligen dat al. Ziekenhuizen hebben een maximale prikkel om patiënten te laten
afrekenen, want als patiënten niet afrekenen, dan zitten zij
met een onbetaalde rekening en die wordt niet achteraf
vergoed via allerlei regelingen. Die prikkel is dus maximaal,
want zij blijven zelf met de strop zitten. Ik zie deze motie
dus als staand beleid. Je kunt haar zien als ondersteuning,
maar eigenlijk is het staand beleid, dus je kunt haar ook als
overbodig zien.
De motie op stuk nr. 12 van mevrouw Bruins Slot verzoekt
de regering om in kaart te brengen welke ziekenhuizen in
welke gemeenten vaak te maken hebben met onverzekerden
die de rekening niet betalen. Voor dat onderdeel laat ik het
oordeel aan de Kamer. Ik heb al toegezegd dat wij het vragen aan de NFU en de NVZ. Vervolgens verzoekt de motie
aan de regering om aan het Zorginstituut Nederland te
vragen om voor de gemeenten waar dit vaak voorkomt een
bestandsvergelijking te maken tussen de administraties
van de betrokken gemeenten en de bestanden van de
Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Dat kan ik
niet aan het Zorginstituut Nederland vragen. Het gaat om
gegevens waarvoor mijn collega van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid verantwoordelijk is. Zoals ik aan de Kamer
heb toegezegd, zal ik hem vragen hiernaar te kijken en hoop
ik de Kamer hierover in de reeds toegezegde brief te kunnen
informeren. Mevrouw Bruins Slot zou de motie kunnen
aanhouden. Ik kan geen toezeggingen doen over andermans
verantwoordelijkheden.

Mevrouw Bruins Slot (CDA):
Ik wil de motie wel aanhouden, met het verzoek aan de
minister om dan binnen een maand die brief te sturen.
Daarbij wil ik graag uitdrukkelijke aandacht voor het feit dat
— als de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
de informatie aan kan leveren — er wel een instantie nodig
is die gaat over de zorgverzekeringen en er werk van kan
maken. Daarom heb ik het dictum zo geformuleerd. Als na
het maken van die vergelijking niemand er actief achteraan
gaat dat die mensen zich daadwerkelijk verzekeren, hebben
we het voor niks gedaan.
Minister Schippers:
Dat begrijp ik, maar eerst moet ik aan mijn collega van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid vragen wat hij van dit
voorstel vindt. Die gegevens zijn zijn verantwoordelijkheid
en om vervolgstappen te kunnen nemen moet ik eerst aan
hem vragen wat hij ervan vindt.
Mevrouw Bruins Slot (CDA):
Kan de minister dat binnen een week of vier doen?
Minister Schippers:
Dat hangt af van hoe snel mijn collega antwoordt, maar ik
ga het wel proberen.
De voorzitter:
Houdt u de motie aan?
Mevrouw Bruins Slot (CDA):
Ja, ik houd de motie aan. Volgens mij is het uitvoerbaar,
wat ook blijkt uit het antwoord op mijn schriftelijke vragen,
maar dubbel checken kan nooit kwaad. Het is namelijk
gewoon een effectieve manier waarmee we dit kunnen
aanpakken.
De voorzitter:
Op verzoek van mevrouw Bruins Slot stel ik voor, haar motie
(33077, nr. 12) aan te houden.
Daartoe wordt besloten.
Minister Schippers:
Op de derde motie op stuk nr. 13 is mijn reactie eigenlijk
dezelfde als op de eerste motie. Het is gewoon staand
beleid. De aanpak is dat wie niet doet wat hij zou moeten
doen, op de blaren moet zitten. Een ziekenhuis dat laks is
en het maar laat lopen, heeft een onbetaalde rekening. Dat
vindt niemand leuk, ook een ziekenhuis niet. Wij hebben
dus een maximale prikkel ingebouwd. Ik zou echt niet weten
hoe ik dat nog maximaler kan maken. Ik deel de constatering
en de overweging van de motie volledig. Als je ergens een
dienst haalt of iets hebt, dan heb je daarvoor te betalen,
ofwel via een verzekering ofwel contant, uit eigen zak. Het
is dus staand beleid. De indiener kan de motie zien als
ondersteuning van beleid of als overbodig, maar daar gaat
hij zelf over.
De beraadslaging wordt gesloten.

Tweede Kamer

Oost-Europeanen die hun zorgrekening
niet betalen

14 mei 2014
TK 82

82-13-10

De voorzitter:
Daarmee zijn wij gekomen aan het einde van dit dertigledendebat. Ik dank de leden voor hun inbreng en de minister
voor haar beantwoording. Over de moties zal aanstaande
dinsdag worden gestemd.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Tweede Kamer

Oost-Europeanen die hun zorgrekening
niet betalen

14 mei 2014
TK 82

82-13-11