Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3099
Vragen van het lid Kerstens (PvdA) aan de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over de tekorten aan wijkverpleegkundigen in de zomer
(ingezonden 26 juli 2018).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 5 september 2018). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2017–2018, nr. 2888.
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Wijkzorg zet kantoorpersoneel in tegen gaten
zomerroosters»1?
Antwoord 1
Ja
Vraag 2
Kunt u bevestigen dat een op de drie wijkverplegingsorganisaties met
tekorten kampt deze zomerperiode? Wat vindt u hiervan?
Antwoord 2
Dat getal kan ik niet bevestigen. Ik kan wel bevestigen dat iedere zomer blijkt
dat zorgorganisaties moeite hebben met het inzetten van voldoende
personeel. Dat zijn overigens niet alleen wijkverplegingsorganisaties; ook
bijvoorbeeld ziekenhuizen kampen hier mee. Het tekort aan medewerkers in
de zorg is één van de belangrijkste uitdagingen waarvoor we staan.
Vraag 3 en 6
Heeft u deze tekorten onderschat ondanks de, vooraf in onder meer de media
en debatten, aangehaalde signalen? Zo ja, wat had u kunnen doen om deze
situatie te voorkomen? Zo nee, hoe heeft deze situatie alsnog kunnen
ontstaan?
Wat gaat u doen om het aantal mensen dat wil werken in de wijkverpleging
te vergroten, zodat gedurende het hele jaar, maar zeker gedurende prangende
hete zomerperiodes, er voldoende gekwalificeerde zorgverleners zijn?

1

ah-tk-20172018-3099
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

NOS, 26 juli 2018, https://nos.nl/artikel/2243249-wijkzorg-zet-kantoorpersoneel-in-tegen-gatenzomerroosters.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Antwoord 3 en 6
Voor geheel zorg en welzijn geldt dat er sprake is van personeelstekorten. Als
gevolg van de zomerperiode kunnen organisaties tijdelijk extra moeite
ondervinden om voldoende personeel in te zetten. De personeelstekorten in
de wijk en breder in de gehele sector zorg en welzijn zijn niet op korte termijn
opgelost. DeDaarom heb ik, samen met de Minister voor Medische Zorg en
Sport en de Staatssecretaris van VWS, mede namens ministeries OCW en
SZW, het Actieprogramma Werken in de Zorg gepresenteerd in maart van dit
jaar. Hierin werken wij samen met landelijke en regionale partners in zorg en
welzijn aan het terugdringen van de personeelstekorten in geheel zorg en
welzijn. Dit gebeurt langs drie actielijnen: meer kiezen voor de zorg; beter
leren in de zorg en anders werken in de zorg. Aan de hand van regionale
analyses en gezamenlijke ambities zijn in elke regio regionale actieplannen
aanpak tekorten (RAATs) gemaakt en worden concrete acties uitgevoerd om
de personeelstekorten terug te dringen.
aanpak hiervan heeft mijn aandacht en vraagt een structurele gezamenlijke
inspanning van alle betrokken partijen.
In het Hoofdlijnenakkoord Wijkverpleging 2018–2021 dat ik onlangs heb
afgesloten met de partijen in de wijkverpleging, zijn daarnaast afspraken
gemaakt over de arbeidsmarkt. Vanwege de stijging van de zorgvraag is er
naast aandacht voor het aantrekken van meer personeel ook aandacht nodig
voor het (duurzaam) behouden van het huidige personeel in de wijkverpleging. De partijen die het akkoord hebben ondertekend onderschrijven dat een
integrale aanpak van het arbeidsmarktvraagstuk noodzakelijk is om werkgelegenheid te behouden en voldoende gekwalificeerd personeel in de wijkverpleging te kunnen blijven inzetten. Het akkoord betekent onder meer dat er
€ 435 miljoen extra beschikbaar gesteld wordt voor de wijkverpleging voor
de periode 2019–2022.
Vraag 4 en 5
Kunt u bevestigen dat alle cliënten die zorg zouden moeten ontvangen, deze
zomer alsnog door bevoegde medewerkers verleende zorg ontvangen? Hoe
verhoudt zich dit tot het, volgens het artikel, nog altijd openstaande aantal
zorgvacatures van 277 fte?
Kunt u bevestigen dat kantoorpersoneel, dat wordt ingezet gedurende de
zomerperiode om tekorten op te vangen, geen zorgtaken gaat verlenen waar
zij niet voor is opgeleid? Op welke wijze wordt hierop toegezien?
Antwoord 4 en 5
Het is belangrijk dat zorg alleen wordt verleend door ter zake deskundige
personen. Verpleegkundigen en verzorgende zijn opgeleid in het uitvoeren
van verpleegkundigen en verzorgende handelingen. Er zijn echter ook
handelingen of niet-zorgtaken die door ander personeel kunnen worden
uitgevoerd. Ik vind het positief dat instellingen kijken naar andere mogelijkheden als zij kampen met een tekort aan personeel als gevolg van de zomerperiode. De inzet van niet voor de zorg geschoold personeel op niet-zorgtaken
kan daarbij een oplossing bieden.
De instelling dient te allen tijde te voldoen aan de verplichtingen van de Wet
kwaliteit klachten geschillen zorg (Wkkgz). De Wkkgz bepaalt dat de zorgaanbieder goede zorg moet leveren. De zorgaanbieder dient de zorgverlening op
dusdanige wijze te organiseren, ook wat personele en materiële middelen
betreft, dat een en ander redelijkerwijze moet leiden tot goede zorg.
Het in het artikel genoemde aantal openstaande zorgvacatures kan ik niet
bevestigen. Wel is bekend dat de arbeidsmarkt voor verpleegkundigen (en
ook specifiek die voor wijkverpleegkundigen) zeer krap is momenteel2 en dat
naar verwachting veel van de vacatures moeilijk vervulbaar zijn.
Cliënten moeten er op kunnen rekenen dat zij zorg ontvangen van deskundig
personeel. Goede zorg, zoals omschreven in de Wkkgz, is immers zorg van
goede kwaliteit en van goed niveau. Dit is ook een belangrijk uitgangspunt in
het Kwaliteitskader Wijkverpleging waar ActiZ, Branchebelang Thuiszorg
Nederland (BTN), Patiëntenfederatie Nederland (PN), V&VN en Zorgverzekeraars Nederland (ZN) zich aan hebben gecommitteerd. Indien mensen
signalen hebben over de geleverde zorg, kunnen zij zich bij het Landelijk
2

UWV, Zorg Factsheet Arbeidsmarkt, 12 maart 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Meldpunt Zorg melden. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) kan
naar aanleiding van deze signalen onderzoek (laten) doen en/of de signalen in
haar risicogestuurde toezicht meenemen. De IGJ heeft deze zomer geen
meldingen over de inzet van kantoorpersoneel in de thuiszorg ontvangen.
Incidenteel krijgt zij meldingen over ondeskundig personeel, maar zij ziet
hierin momenteel geen opvallende stijging.
Vraag 7
Wanneer wilt u inzichtelijk hebben of aangekondigde acties daadwerkelijk het
tekort afdoende terugdringen? Bent u, indien het tekort blijft bestaan, bereid
alternatieve maatregelen en/of extra financiële middelen in te zetten?
Antwoord 7
Met het Actieprogramma Werken in de Zorg werken landelijke en regionale
partners in zorg en welzijn samen aan het terugdringen van de personeelstekorten in zorg en welzijn. Hiervoor stelt het Ministerie van VWS 350 miljoen
euro beschikbaar voor scholing van nieuw personeel, loopbaanoriëntatie en
– begeleiding voor mensen die een stap naar of binnen zorg overwegen,
waarbinnen 320 miljoen voor de scholingsimpuls SectorplanPlus. Daarnaast
gaat dit najaar een landelijke wervingscampagne dit jaar van start die met het
veld is ontwikkeld om ervoor te zorgen dat meer mensen (weer) kiezen voor
de zorg. Dit naast tal van andere maatregelen die in het kader van het
Actieprogramma worden ingezet om de aantrekkelijkheid van het werken in
de zorg te vergroten en de arbeidsmarktsituatie te verbeteren.
Tussentijds informeer ik de Tweede Kamer tweemaal per jaar over de
voortgang van het Actieprogramma.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3