Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

31 066

Belastingdienst

Nr. 1297

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 oktober 2023
Onlangs heeft de Inspectie Belastingen, Toeslagen en Douane (IBTD) het
signaal «Levens in de wachtstand» naar buiten gebracht. Deze heeft uw
Kamer maandag 9 oktober via de Minister van Financiën toegestuurd
gekregen (Kamerstuk 31 066, nr. 1293). Het kabinet is de IBTD erkentelijk
voor dit signaal.
Het kabinet heeft de wens om ernstig gedupeerden zo spoedig mogelijk te
helpen. Voorop staat dat elke dag dat gedupeerde ouders wachten op
herstel er één teveel is. Om ernstig gedupeerden te helpen zijn diverse
maatregelen getroffen. Met gemeenten is afgesproken dat zij ouders voor
urgentie voor de integrale beoordeling kunnen aandragen, wat vervolgens
onverkort wordt overgenomen door UHT. Het kabinet zal in aanvulling
hierop ook een urgentieroute bij de Commissie Werkelijke Schade (CWS)
en bij de recent gestarte alternatieve schaderoute inregelen. Ook de
schuldenaanpak, de driegesprekken en de inzet van het Instituut Publieke
Waarden (IPW) helpen mee om mensen die zware (vervolg)schade
hebben geleden door de toeslagenaffaire een nieuwe start te laten maken.
Omdat gemeenten dicht bij de ouders staan, zijn zij goed in staat om te
bepalen of er noodzaak is voor urgentie. Afgelopen maanden is met een
aantal gemeenten ervaring opgedaan met deze werkwijze. Per
1 september 2023 is de uitrol van deze werkwijze landelijk gestart. De
gemeenten geven aan dat zij ouders aandragen van wie zij denken dat zij
deze de urgentie echt nodig hebben, ouders waarmee gemeenten zelf niet
verder kunnen totdat de integrale beoordeling is afgerond of ouders voor
wie langer wachten de situatie zou verergeren. De eerste signalen vanuit
de deelnemende gemeenten zijn positief. Zij geven aan dat ouders baat
hebben bij deze route en dat deze route een groep ouders bij UHT in beeld
heeft gebracht die niet eerder in beeld was. Het kabinet geeft hiermee
invulling aan het belang van snelheid bij het helpen van ernstig
gedupeerden.

kst-31066-1297
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 1297

1

Deze urgentieroute via de gemeente is een aanvulling op de reeds
veelgebruikte, bestaande spoedbehandeling bij UHT. Daarbij kunnen
ouders in schrijnende situaties met onomkeerbare gevolgen, zoals een
dreigende uithuiszetting, voorrang krijgen voor zowel de eerste toets als
de integrale beoordeling. Het gebruikmaken van urgentieaanvragen
betekent in de praktijk dat de First In, First Out-systematiek bij UHT al op
onderdelen is losgelaten. Overigens gebeurt dat ook door de uitspraken
op ingestelde beroepen niet tijdig beslissen.
De persoonlijk zaakbehandelaar van een gedupeerde wijst ouders er op
dat zij bij hun integrale beoordeling kunnen worden bijgestaan door een
contactpersoon van de gemeente. Dit driegesprek biedt ouders de
gelegenheid om te bekijken wat nodig is om een nieuwe start te maken.
Daarnaast werken VNG, gemeenten, het IPW en het Ministerie van
Financiën met een doorbraaktafel voor intensieve begeleiding, om snel
maatwerkoplossingen voor gedupeerden met multiproblematiek te
vinden. Met behulp van de doorbraakmethode zorgt IPW in complexe
situaties voor een helder en onderbouwd maatwerkplan waarmee de
situatie sterk verbeterd of zelfs opgelost kan worden. Er zijn op 1 juli 2023
354 gedupeerden via deze aanpak geholpen.
Veel ernstig gedupeerde ouders wachten nog op de afwikkeling van hun
aanvullende schade. Ouders kunnen voor hun aanvullende schade terecht
bij de Commissie Werkelijke Schade (CWS). Onlangs zijn maatregelen
genomen om de CWS sneller en beter te laten werken. Via deze route
krijgen ouders een individuele, meer gedetailleerde schadeberekening.
Recent is gestart met een alternatieve schaderoute in samenwerking met
de Stichting Gelijk(Waardig) Herstel (SGH). Deze route is sneller en
grofmaziger dan de maatwerkroute bij de CWS en geeft de ouder meer
regie. Ook ouders in de wachtrij bij CWS krijgen de keuze of zij van deze
alternatieve route gebruik willen maken. Vergoeding van aanvullende
werkelijke schade vindt plaats via een gevalideerd schadekader met
forfaitaire bedragen per schadepost. Daarnaast zijn bij de recent gestarte
alternatieve schaderoute de eisen voor het aannemelijk maken van
causaliteit verlaagd ten opzichte van de maatwerkroute via CWS: het
verhaal van de ouder staat centraal en alleen waar nodig wordt een
nadere onderbouwing gevraagd. Uw Kamer is hierover middels de brief
van 28 september jl. geïnformeerd1. Zoals in de inleiding van deze brief is
aangegeven wordt met de Commissie Werkelijke schade en de Stichting
Gelijkwaardig Herstel ingeregeld dat ouders met urgente problematiek
ook daar eerder worden geholpen, conform de motie van de leden Inge
van Dijk en Grinwis2.
Het kabinet voelt de urgentie om voortdurend te kijken hoe de hersteloperatie verbeterd en versneld kan worden. Daarbij onderschrijft het kabinet
het belang van aandacht voor ernstig gedupeerden. Tegelijkertijd zijn er
geen eenvoudige oplossingen om alle problemen in een keer weg te
nemen. Het gaat immers om een grote groep ouders die niet allemaal
dezelfde problemen hebben. Het kabinet geeft daarom prioriteit aan het
als eerste helpen van mensen met actuele ernstige problematiek. Het
kabinet blijft natuurlijk altijd kijken naar mogelijkheden om de groep
zwaarst gedupeerden sneller in beeld te brengen en te helpen. Het kabinet
gaat daarom graag met de IBTD in gesprek over hun suggesties met
betrekking tot het eerder in beeld krijgen van deze groep en hoe de door
de IBTD geformuleerde definitie van deze groep daarbij kan helpen. De
toetssteen hierbij blijft dat de maatregelen echte versnelling opleveren en
uitvoerbaar zijn.
1
2

Kamerstuk 31 066, nr. 1288.
Kamerstuk 31 066, nr. 1257.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 1297

2

Het kabinet ziet uit naar het eindrapport over de drie hersteloperaties op
het terrein van Belastingen, Toeslagen en Douane dat de IBTD voor begin
2024 heeft aangekondigd.
De Staatssecretaris van Financiën,
A. de Vries

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 1297

3