Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 785

Wijziging van enkele belastingwetten en enige
andere wetten (Belastingplan 2018)

Nr. 97

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 29 juni 2018
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Financiën over de brief van
23 maart 2018 over de kabinetsreactie Evaluatie Werkkostenregeling
(Kamerstuk 34 785, nr. 80).
De vragen en opmerkingen zijn op 20 april 2018 aan de Staatssecretaris
van Financiën voorgelegd. Bij brief van 28 juni 2018 zijn de vragen
beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Anne Mulder
De adjunct-griffier van de commissie,
Freriks

kst-34785-97
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben met enige teleurstelling kennis
genomen van de uitkomsten van de evaluatie van de werkkostenregeling
(WKR). De WKR was immers bedoeld om de administratieve lasten te
verminderen. Deelt de Staatssecretaris de mening van de VVD-fractie dat
de regeling daar niet in geslaagd is? En bent u het met de leden van de
VVD-fractie eens dat een vereenvoudiging van de regeling en daarmee
een verlaging van de administratieve lasten nog steeds het uitgangspunt
zou moeten zijn?
De leden van de VVD-fractie betreuren dat er geen kwantitatief, maar
slechts kwalitatief onderzoek is gedaan naar de WKR. Zij vragen wat het
betekent dat er geen kwantitatieve toets is uitgevoerd op de lastendrukreductie voor de betrouwbaarheid van de evaluatie en voor de vergelijkbaarheid. Hoe kunnen nu betrouwbare uitspraken worden gedaan over de
lastenreductie? Hoe kan deze evaluatie nu vergeleken worden met de
evaluaties in 2012 en 2009? Is de 90 miljoen euro reductie behaald? Zo
nee; waarom niet? Hoe is de selectie van de focusgroep gedaan van
mensen die geïnterviewd zijn? Is er een gebalanceerde afweging geweest
tussen de verschillende bedrijf(soorten), bijvoorbeeld het grootbedrijf en
het MKB?
Is er een second opinion gedaan, bijvoorbeeld door het bedrijfsleven zelf?
Kunnen, indien aanwezig, de uitkomsten daarmee vergeleken worden?
Zijn er verschillen en zo ja; waarom?
De leden van de VVD-fractie benadrukken dat het voor de vergelijkbaarheid en de meetbaarheid van de resultaten goed zou zijn geweest
indien er toch een kwantitatieve toets was geweest. Is de Staatssecretaris
alsnog bereid om een kwantitatieve toets uit te voeren? Nu zien we in het
onderzoek dat voor de meeste ondernemers de lastendruk niet is
afgenomen, maar dat de Staatssecretaris dit wijt aan de «toegenomen
naleving». Waarop baseert de Staatssecretaris deze conclusie? Kunnen
cijfers gegeven worden over de toegenomen naleving en dat dit leidt tot
een toegenomen complexiteitservaring?
De leden van de VVD-fractie benadrukken dat de WKR bedoeld was als
vereenvoudiging voor werkgevers. Hoe wordt de administratieve last voor
werkgevers structureel gemonitord? Indien dit niet gebeurt, zou dit
moeten gebeuren? Waaraan is te wijten dat de WKR toch niet eenvoudiger
is gebleken dan gehoopt? Is het huidige systeem nu daadwerkelijk
eenvoudiger dan het voorgaande systeem? Hoe kan het dat werkgevers
hetzelfde of meer tijd zijn aan de WKR?
Kunt u reflecteren op de opmerking dat de WKR «in essentie een goed
idee was, maar dat de praktijk te complex is geworden»? Hoe kan het dat
86% van de werkgevers geen positief punt kan noemen aan de WKR? Wat
bent u van plan hieraan te doen, zo vragen de leden van de VVD-fractie.
Welke gerichte vrijstellingen zouden volgens de medewerkers van de
Belastingdienst verminderd kunnen worden in ruil voor een grotere vrije
ruimte en voor wie zou dit soelaas bieden?
De leden van de VVD-fractie vragen hoe het bedrijfsleven structureel
betrokken wordt bij de ervaringen met de WKR, en of dit meer zou moeten
gebeuren.
De leden van de VVD-fractie merken op dat de WKR mogelijk andere
effecten en ervaringen oproept bij kleinere ondernemers en mkb’ers dan
bij het grootbedrijf. Is hier meer duidelijkheid over te geven? Is de mening
van kleine ondernemers genoeg meegenomen in het onderzoek, zeker
daar een groot gedeelte van hen niet bekend is met de WKR omdat de
uitvoering hiervan uitbesteed wordt? Vindt de Staatssecretaris het
gewenst dat veel kleine ondernemers een accountant moeten inhuren (tot
wel 81% van de kleine ondernemers) voor de WKR? Zo nee, hoe kan dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

2

aangepakt worden? Is de 1,2% vrije ruimte bijvoorbeeld knellender voor
het mkb dan voor het grootbedrijf, omdat zij minder loonsom hebben
waar de 1,2% over berekend wordt? Zou er gewerkt kunnen worden met
een gedifferentieerde vrije ruimte? Wat zouden de kosten hiervan kunnen
zijn?
Kunnen de 3–4% van de bedrijven die een eindheffing moeten betalen
uitgesplitst worden? Hoe vaak zijn dit mkb’ers en hoe vaak is dit het
grootbedrijf? Kan de verhouding (2–3% versus 12–13%) uit de brief verder
uitgesplitst worden? Hoe zouden deze verhoudingen zijn, gedragseffecten
terzijde gelaten, wanneer de vrije ruimte respectievelijk 0,1%-punt,
0,5%-punt en 1%-punt hoger zouden zijn?
De leden van de VVD-fractie vragen welke mogelijkheden er zijn om de
WKR alsnog eenvoudiger te maken, vooral voor kleinere ondernemers.
Kan bijvoorbeeld de aangiftetermijn verruimd worden, zodat men niet in
de knel komt wanneer in februari nog een kostenpost uit de afgelopen
jaren bekend wordt?
Hoe kan het dat maar zo weinig ondernemers bekend zijn met het
noodzakelijkheidscriterium, zo vragen de leden van de VVD-fractie.
Waarom ervaren intermediairs de WKR als moeilijker en complexer?
Kan expliciet gereageerd worden op de verschillende complexe punten
die door intermediairs genoemd worden in het rapport (op pagina 25)?
Kan ook expliciet gereageerd worden op de verbeterpunten van intermediairs en de Belastingdienst? En kunt u aangeven waarom de Belastingdienst zich toch bezighoudt met de inrichting van de administratie terwijl
dit bij de parlementaire behandeling is opgemerkt dat dit niet het geval
zou zijn?
Zou er over nagedacht kunnen worden om de overgebleven vrije ruimte
over te hevelen naar volgende jaren? Wat zouden de consequenties en de
kosten hiervan zijn, zo vragen de leden van de VVD-fractie.
Hoe wordt omgegaan met de verschillen in de WKR tussen kosten
(bijvoorbeeld voor bedrijfsuitjes of afscheidsgelegenheden) die gemaakt
worden wanneer een evenement intern gehouden wordt en wanneer het
extern gehouden wordt? Worden ondernemers in de horeca hierdoor niet
benadeeld? Vindt de Staatssecretaris een aanpassing hiervan wenselijk?
Wat zouden de kosten zijn wanneer door de overheid opgelegde vereisten
(zoals een VOG) buiten de WKR gehouden worden? Is het rechtvaardig
om dit als andersoortig «loon» op te leggen aan ondernemers, zeker
wanneer de overheid ondernemers hiertoe verplicht?
Welke gerichte vrijstellingen zijn sinds 2015 toegevoegd en waarom? Hoe
vaak worden deze vrijstellingen gebruikt?
Waarom is het tarief van de eindheffing op 80% gesteld, zo vragen de
leden van de VVD-fractie. Waarom niet het toptarief uit de inkomstenbelasting (IB) of het relevante percentage voor de werknemer? Wat zou de
budgettaire derving zijn als het tarief van de eindheffing 1%-, 5%-, 10%- en
20%-punt lager zou zijn? Wat zijn de budgettaire kosten van het verruimen
van het percentage in de vrije ruimte met 0,1%-punt?
De leden van de VVD-fractie vragen wat de verhouding in budgettaire
derving is tussen de vrije ruimte, de nihilwaardering en de vrijstellingen.
Welke vrijstellingen «kosten» het meest? Kan dit vergeleken worden met
het gebruik van de vrijstellingen? Maakt vooral het mkb of het grootbedrijf
gebruik van verschillende vrijstellingen? Wat is het verschil in gebruik van
de vrije ruimte voor het mkb en de grotere bedrijven?
Op welke manier wordt de Kamer op de hoogte gehouden van het overleg
met het bedrijfsleven over de WKR en de eventuele maatregelen die
daaruit voortvloeien?
Kunt u aangeven welke introductiekosten door de Belastingdienst zijn
gemaakt?
Van welke gerichte vrijstellingen wordt relatief veel gebruik gemaakt? Van
welke niet? Kunt u een splitsing aanbrengen in de categorie en omvang

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

3

van de bedrijven? Wat is de budgettaire derving als alle bedrijven van alle
gerichte vrijstellingen gebruik maken (en de vrije ruimte)?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie hebben kennis genomen van de evaluatie
van de WKR. Deze leden delen het beeld uit de evaluatie dat er geen
administratieve lastenverlichting is bereikt met de WKR. Voor werkgevers
zijn veel regels heel lastig om uit te voeren. Het gevolg is dat de vrije
ruimte zoveel mogelijk benut wordt voor onbelast loon voor de
werknemers of de directie.
Kan de Staatssecretaris in het kader van de evaluatie daarom het
volgende aangeven:
– Welk deel van de totale vrije ruimte gebruikt is voor vergoedingen en
verstrekkingen en welk deel voor onbelast loon/bonus?
– Hoe vaak worden er per jaar loon in geld, bonussen, gratificaties etc.
van meer dan € 2.400 onder de vrije ruimte gebracht? En om welk
bedrag gaat het dan gemiddeld?
– Zijn er gevallen waarin de vrije ruimte van een organisatie voor meer
dan 75% gebruikt wordt voor een persoon of een klein deel van de
medewerkers?
– Zijn de 3–4% van de bedrijven die eindheffing moeten betalen door
overschrijding van de vrije ruimte bedrijven met relatief veel hoge
lonen (werknemers wiens loon wordt belast met het 52%-tarief)?
De Staatssecretaris geeft in zijn brief aan dat het primaire doel van de
WKR is om de administratieve lasten voor werkgevers te verminderen.
Maar de belangrijkste conclusie uit de evaluatie is dat werkgevers of geen
verschil in administratieve lasten ervaren of een administratieve lastenverzwaring. Welke conclusie trekt de Staatssecretaris hieruit, zo vragen de
leden van de CDA-fractie.
De evaluatie geeft als oorzaak van de administratieve lastenverzwaring
dat werkgevers voor de eigen administratie op individueel niveau
administreren. In hoeverre komt de administratieve lastenverzwaring ook
voort uit onduidelijkheid van de regels en onlogische regels waardoor
bepaalde verstrekkingen niet meer onbelast kunnen geschieden? De leden
van de CDA-fractie noemen hierbij als voorbeeld de parkeerplaats net
buiten het eigen terrein en de personeelsborrel buiten het eigen pand.
Een belangrijke aanwijzing volgend uit de evaluatie is dat intermediairs de
WKR als moeilijker, omvangrijker en bewerkelijker ervaren. Kan de
Staatssecretaris dit verklaren en is hier binnen de evaluatie onderzoek
naar gedaan? De leden van de CDA-fractie geloven niet dat dit te maken
heeft met de recente invoering, want intermediairs zijn al zeer geruime tijd
met de WKR bezig om cliënten advies te kunnen geven voorafgaande aan
de verplichtstelling van de WKR. Als de recente invoering wel de reden
zou zijn, wat zegt dit dan over de mogelijkheid om bij de Belastingdienst
duidelijkheid te kunnen krijgen met betrekking tot specifieke vergoedingen
en verstrekkingen van een bedrijf, zo vragen de leden van de CDA-fractie.
De evaluatie wijst uit dat overschrijdingen van de vrije ruimte hoogstwaarschijnlijk met name door personeelsfeesten en bedrijfsjubilea worden
veroorzaakt. Hoe beoordeelt de Staatssecretaris de regels op dit punt, zo
vragen de leden van de CDA-fractie. Acht hij het rechtvaardig dat een
groot bedrijfsfeest eens in de vijf jaar wel tot eindheffing leidt en een
kleiner jaarlijks bedrijfsfeest niet? Acht de Staatssecretaris het rechtvaardig dat wanneer een werkgever geen eigen parkeergelegenheid heeft,
parkeerkosten van een werknemer met een eigen auto belast zijn of in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

4

vrije ruimte vallen, terwijl de parkeerkosten van een werknemer met een
auto van de zaak onbelast zijn, omdat dit onder de bijtelling valt?
Vormen de fiscale regels hierbij een impliciete belemmering voor de
ondernemer om eigen keuzes te maken?
Uit de evaluatie blijkt ook dat de budgettaire opbrengst van de eindheffingen lager is onder het regime van de WKR dan onder de oude regeling.
De leden van de CDA-fractie vragen de Staatssecretaris naar de verklaring
hiervoor. Kan de Staatssecretaris bevestigen dat deze lastenverlichting
voor werkgevers dan wel werknemers niet beoogd was bij de invoering of
de verplichtstelling van de WKR? Op welke wijze is deze tegenvaller in de
begroting opgevangen? Hoe verklaart de Staatssecretaris dat grote
bedrijven meer financiële ruimte gekregen lijken te hebben, terwijl zij
vaker eindheffing betalen? Komt dit doordat de eindheffing bij hoge
inkomens lager is dan het marginale tarief van de loonbelasting?
De leden van de CDA-fractie vragen de Staatssecretaris of hij enkele
voorbeelden kan geven van het grenzen opzoeken door werkgevers met
betrekking tot het noodzakelijkheidscriterium. De leden van de CDA-fractie
delen de mening van de intermediairs dat het rechtvaardig zou zijn om
zaken die wettelijk verplicht zijn, zoals een verklaring omtrent het gedrag
(VOG), onder het noodzakelijkheidscriterium belastingvrij te mogen
vergoeden. Kan de Staatssecretaris aangeven hoe hij hierover denkt?
De leden van de CDA-fractie achten het positief dat de Staatssecretaris
alvast vier kleine oplossingen voor knelpunten voorstelt en vragen in dit
kader ook om duidelijkheid over hoe de werkgever kan bewijzen dat een
vergoeding, verstrekking of looncomponent is aangewezen als loon voor
de WKR.
Deze leden zijn benieuwd naar de uitkomst van het overleg met het
bedrijfsleven over verdere aanpassingen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
De leden van de D66-fractie hebben kennis genomen van de evaluatie van
de WKR.
In de evaluatie van Panteia wordt aangegeven dat in sectoren met veel
gereedschappen en werkkleding in combinatie met lage lonen, zoals de
bouwnijverheid, intermediairs vaak niet uitkomen met de vrije ruimte. De
leden van de D66-fractie vragen of er iets meer informatie beschikbaar is
over het gebruik van de WKR in verschillende sectoren. Daarnaast vragen
de leden van de D66-fractie hoe het gebruik van de WKR zou kunnen
worden beïnvloed door de wijzigingen in het minimumloon per juli 2017,
waarbij voor meerwerk ook ten minste het minimumloon moet worden
betaald.
In de evaluatie komt naar voren dat verschillende bedrijven ervoor
hebben gekozen om bij de invoering van de nieuwe WKR de fietsregeling
binnen hun bedrijf af te schaffen. De leden van de D66-fractie vragen wat
hier de redenen voor kunnen zijn en hoe de Staatssecretaris hier naar
kijkt. Op welke manier zou de vormgeving van een leaseregeling voor
fietsen een oplossing kunnen bieden voor het feit dat steeds minder
werkgevers een fietsregeling aanbieden?
Uit de evaluatie blijkt dat veel werkgevers geen zicht hebben op het effect
van de WKR op de af te dragen loonheffingen. Bij de uitvraag over de
bekendheid van de regeling is ervan uitgegaan dat werkgevers die hun
loon- en financiële administratie volledig zelf uitvoeren, wel bekend
zouden zijn met de regeling. De leden van de D66-fractie vragen of dit een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

5

redelijke aanname is. Is er uit eerder onderzoek informatie over de
bekendheid bij dit soort bedrijven met de oude regeling?
De leden van de D66-fractie vragen in welke mate de maximale grenzen
van de regeling bekend zijn. Van de bedrijven met meer dan 50
werknemers, die veelal de administratie zelf uitvoeren, is er bij 12–13%
sprake van eindheffing. Wat kan hier de oorzaak van zijn? Tot slot vragen
de leden van de D66-fractie of de Staatssecretaris verwacht dat de
administratieve lasten zullen dalen in de komende jaren door meer
bekendheid met de regeling.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
evaluatie van de WKR. Zij hebben hierover nog de nodige opmerkingen
en vragen.
Uit de evaluatie van de WKR blijkt dat door een meerderheid van de
werkgevers, alsmede de intermediairs die de loonadministratie namens
werkgevers uitvoeren, geen enkele administratieve lastenverlichting
ervaren wordt. De leden van de SP-fractie zijn verbaasd over het feit dat er
geen wijzigingen worden voorgesteld door de Staatssecretaris, terwijl het
primaire doel van de regeling niet wordt gehaald. De WKR kent echter wel
zeer nadelige gevolgen voor werknemers, die het aantal vergoedingen die
zij van hun werkgever voorheen wel kregen, nu niet meer krijgen. Zij
hebben aan secundaire arbeidsvoorwaarden ingeleverd voor een regeling
die, zo blijkt, niet doet wat hij moet doen. De leden roepen de Staatssecretaris dan ook op om alternatieven voor de WKR te gaan bestuderen.
De leden van de SP-fractie vragen dat als het zo is dat de administratieve
lasten niet afnemen vanwege het feit dat werkgevers hun eigen administratie wel zeer uitvoerig willen doen, de Staatssecretaris dan verklaart dat
ook intermediairs de administratieve lasten niet zien dalen.
Een andere verklaring die de Staatssecretaris geeft voor het niet dalen van
de administratieve lasten, is het opnemen van verschillende bewerkelijke
regelingen in de WKR. De leden van de SP-fractie vragen de Staatssecretaris of hij bereid is om de aanpassingen die zijn gedaan na overleggen
met verschillende partijen en het parlementaire proces schematisch weer
te geven.
Uit de evaluatie blijkt dat niet al te veel bedrijven de eindheffing van 80
procent moeten betalen, vanwege overschrijding van de vrije ruimte.
Echter, in dit onderzoek lijkt niet te zijn meegenomen hoe werknemers de
nieuwe praktijk ervaren, terwijl zij de mogelijk nadelige effecten van de
WKR wel ervaren. Sterker, een beperking van de vrije ruimte in vergelijking met de oude regeling slaat uiteindelijk bij hen neer. De leden van de
SP-fractie willen graag weten wat de WKR voor werknemers heeft
betekend. Wat heeft de WKR betekend voor het aantal verstrekte
kerstpakketten, massages, recepties en bedrijfsuitjes? Is het mogelijk dat
juist werkgevers die geen hoge(re) salarissen betalen, maar bijvoorbeeld
wel in de secundaire arbeidsvoorwaarden hun aantrekkelijkheid organiseerden, nadeel ondervinden? Waarom is dit niet onderzocht, vragen zij
de Staatssecretaris.
De leden van de SP-fractie merken op dat zij een evaluatie over een
regeling die werknemers raakt, maar diezelfde werknemers niet betrekt bij
het onderzoek ernaar, niet compleet vinden. Zij vragen de Staatssecretaris
dan ook om de mening van werknemers over de WKR, maar vooral over
hun al dan niet afgenomen verstrekkingen en vergoedingen te onder-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

6

zoeken. Pas dan namelijk kan over de WKR worden geoordeeld, vinden de
leden van de SP-fractie.
Van de kleinste bedrijven geeft slechts twee procent aan minder te zijn
gaan betalen, terwijl dit bij de grootste bedrijven 19% is. De leden van de
SP-fractie vragen de Staatssecretaris of dit was voorzien en of dit de
bedoeling was. Deze leden krijgen graag een reactie op de vraag wat de
oorzaak hiervan is en of er mogelijkheden zijn om de situatie om te
draaien.
De leden van de SP-fractie vragen de Staatssecretaris te reflecteren op de
zogenaamde grijze gebieden ten aanzien van het noodzakelijkheidscriterium. De voorgenoemde leden lezen dat zowel belastinginspecteurs als
werkgevers erkennen dat de grens wordt opgezocht. Zij vragen de
Staatssecretaris enige uitleg te geven over de grenzen die worden
opgezocht. Kan de Staatssecretaris enkele voorbeelden geven? Kan de
Staatssecretaris ook aangeven waar het door komt dat inspecteurs zo
afhankelijk zijn van het verhaal van de werkgever en of hij dit gewenst
vindt? Zijn er grenzen op grove wijze overschreden, vragen deze leden.
Zijn hieromtrent ook boetes uitgedeeld?
De leden van de SP-fractie vragen de Staatssecretaris wat hij vindt van de
suggestie om bijvoorbeeld een VOG onder het noodzakelijkheidscriterium
belastingvrij te kunnen laten vergoeden.
De leden van de SP-fractie hebben signalen ontvangen dat werkgevers
graag zouden zien dat onbenutte vrije ruimte kan worden meegenomen
naar een volgend jaar. Daarmee wordt het mogelijk om bepaalde kosten
te spreiden. De leden van de SP-fractie vragen wat de reactie van de
Staatssecretaris is op deze wens.
Welk percentage van het aantal ondervraagden geeft aan terug te willen
naar de oude regeling, vragen de leden van de SP-fractie. Gaat het hierbij
om het kleinbedrijf?
De leden van de SP-fractie vragen de Staatssecretaris of op enige moment
onderzoek is gedaan naar de wijze waarop andere landen omgaan met
bepaalde vergoedingen die werkgevers verstrekken en welke lessen
hieruit zijn getrokken. Is dit gebeurd, vragen zij? Zo nee, zou een vergelijkend onderzoek volgens de Staatssecretaris nuttig kunnen zijn?
Kan de Staatssecretaris aangeven op basis waarvan de conclusie kan
worden getrokken dat «werkgevers op dit moment gebaat zijn bij rust
rond de WKR», vragen de leden van de SP-fractie.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SGP
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van de evaluatie van
de WKR. Zij betreuren het feit dat werkgevers weinig of geen lastenverlichting ervaren. De leden van de SGP-fractie maken zich zorgen over de
complexiteit (gerichte vrijstellingen, nihilwaarderingen en vrije ruimte,
met elk hun eigen regels) en daarmee de lastendruk voor werkgevers. De
leden van de SGP-fractie waarderen het dat een aantal aanbevelingen
worden overgenomen en in wetgeving zullen worden verwerkt en kijken
daar dan ook naar uit. Deze leden maken van de gelegenheid gebruik om
nog enkele vragen te stellen.
De leden van de SGP-fractie lezen in de evaluatie dat een van de
verwachte voordelen van de WKR lag in het niet meer aan individuele
werknemers toe hoeven te rekenen van vergoedingen en verstrekkingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

7

Welke redenen worden genoemd om toch op individueel niveau administratie bij te houden? Is het om zo «eerlijk» mogelijk voordelen aan
personeel toe te kennen? Of is men bang dat gegevens op individueel
niveau noodzakelijk zijn? Zijn er mogelijkheden om te stimuleren dat meer
gebruikgemaakt wordt van de collectiviteit van de regeling zodat alsnog
de lastendruk naar beneden kan?
De leden van de SGP-fractie vragen hoe de Belastingdienst de WKR
ervaart? Wordt deze als een vereenvoudiging gezien?
De leden van de SGP-fractie vragen of een analyse gegeven kan worden
van het budgettaire beslag van de WKR. Of is dit door vrijstellingen en
nihil-waarderingen onbekend?
Om de administratieve lasten te verminderen zal de normrente voor
personeelsleningen worden heringevoerd. Betekent dit dat er geen
wijziging plaatsvindt in dat het rentevoordeel tot het loon van de
werknemer gerekend moet worden?
II Reactie van de Staatssecretaris
Met belangstelling heeft het kabinet kennisgenomen van de vragen en
opmerkingen van de leden van de fracties van de VVD, het CDA, D66, de
SP en de SGP. Hieronder beantwoord ik de gestelde vragen. De beantwoording is gesorteerd op thema, waarbij gelijkluidende of in elkaars
verlengde liggende vragen tezamen zijn beantwoord. De thema’s die
worden besproken zijn de systematiek van de werkkostenregeling (WKR),
administratieve lasten en complexiteit, onderscheid binnen / buiten
werkplek, verhouding vrije ruimte / gerichte vrijstellingen, budgettaire
kosten en neutraliteit, arbeidsvoorwaarden, noodzakelijkheidscriterium,
verbeterpunten, uitvoeringsaspecten, onderzoeksmethode en de
betrokkenheid van het bedrijfsleven.
Al vanaf het eerste voorstel voor de WKR in 2009 heeft uw Kamer de
nodige aandacht gehad voor deze regeling. Getuige de vele vragen die
door uw Kamer zijn gesteld naar aanleiding van de recente
WKR-evaluatie, is deze aandacht onverminderd. Bij deze vragen komen
steeds drie wensen naar voren: de regeling moet logisch, eenvoudig en
rechtvaardig zijn. Het Kabinet onderschrijft het belang van deze
elementen, maar helaas blijken deze in de praktijk vaak op gespannen
voet met elkaar te staan. Maatregelen die de onlogische aspecten
wegnemen kunnen de regeling moeilijker maken in de uitvoering,
maatregelen die de regeling vereenvoudigen kunnen onrechtvaardig
uitpakken en maatregelen die de regeling rechtvaardiger maken passen
vaak niet bij de logica van het systeem, dat gericht is op keuzevrijheid.
Bovendien moet alles worden opgelost binnen de grenzen van budgettaire neutraliteit. De beantwoording van de vragen moet in het licht van
deze botsende belangen worden gelezen.
Uit de evaluatie volgt dat de beoogde administratieve lastenverlichting
van de WKR tegenvalt. Het kabinet ziet echter geen haalbaar alternatief. Er
spelen afbakeningsvraagstukken en waarderingsvraagstukken, misbruik
moet voorkomen worden, de regeling moet handhaafbaar zijn en
individuele bedrijven en sectoren mogen niet onevenredig hard geraakt
worden waardoor uitzonderingen nodig zijn. Het kabinet concludeert dat
een eenvoudige regeling voor de kwalificatie van vergoedingen en
verstrekkingen niet mogelijk is en wil het systeem van de WKR
handhaven. Bovendien blijkt uit de evaluatie dat werkgevers zijn gebaat
bij rust op het gebied van de WKR. Het kabinet kan zich dat goed
voorstellen. Werkgevers hebben daarnaast meer keuzevrijheid dan onder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

8

het oude regime om vergoedingen en verstrekkingen belastingvrij te
geven. Daarmee is de WKR toekomstbestendig.
1. Systeem WKR
Onderdeel van de evaluatie van de WKR waren gesprekken met intermediairs om de gepercipieerde effecten van de WKR op de administratie te
inventariseren. Binnen deze groep wordt aangegeven dat de WKR in
essentie een goed idee was, maar dat deze door de vele aanpassingen en
nuances te complex is geworden. De leden van de fractie van de VVD
vragen het kabinet te reflecteren op deze opmerking van de intermediairs.
De WKR had tot doel de systematiek van vrije vergoedingen en verstrekkingen in de loonsfeer sterk te vereenvoudigen. Door de invoering van de
WKR gelden voor een grote groep vergoedingen en verstrekkingen geen
nadere normeringen en beperkingen meer en hoeven deze niet meer op
het niveau van de werknemer geadministreerd te worden. Alleen geldt
voor deze vergoedingen en verstrekkingen nog een ruime gebruikelijkheidstoets. Verder is ernaar gestreefd zoveel mogelijk aan te sluiten bij
vastleggingen in de financiële boekhouding die de werkgever nodig heeft
voor de eigen bedrijfsvoering en aanvullende administratieve verplichtingen in de loonadministratie voor de loonheffingen zoveel mogelijk te
beperken.
De essentie van de WKR is dat de werkgever in beginsel vrij is om te
bepalen welke vergoedingen en verstrekkingen hij geeft. Deze vergoedingen en verstrekkingen komen in beginsel ten laste van de vrije ruimte
waarvan de hoogte forfaitair bepaald is. Een systeem met een forfait op
basis van een gemiddelde kent echter ook nadelen. Daarom zijn er ook
gerichte vrijstellingen geïntroduceerd. Gerichte vrijstellingen vormen een
uitzondering op de hoofdregel van de WKR en moeten afgebakend
worden. Daarmee leiden ze tot een afname van de eenvoud. Het voorstel
van wet waarin de WKR was opgenomen, telde vijf gerichte vrijstellingen.
In de tijd tussen indiening van genoemd voorstel van wet en daadwerkelijke ingangsdatum van de optionele WKR (1 januari 2011) zijn om diverse
redenen enkele gerichte vrijstellingen verruimd en zijn twee nieuwe
gerichte vrijstellingen toegevoegd. Door het samenvoegen van twee
oorspronkelijk voorziene gerichte vrijstellingen kwam daarmee het totaal
uit op zes gerichte vrijstellingen. Met de invoering van de verplicht toe te
passen WKR per 1 januari 2015 zijn om diverse redenen drie nieuwe
gerichte vrijstellingen toegevoegd, waarvan één bekend staat als het
noodzakelijkheidscriterium. Daarmee zijn er nu negen gerichte vrijstellingen. Ook is per 2015 de concernregeling geïntroduceerd, waardoor de
WKR op concernniveau toegepast mag worden. Verder zijn in de loop der
jaren nog enkele kleinere aanpassingen en verduidelijkingen aangebracht.
Al vanaf de invoering van de WKR beperkt de regeling zich niet tot de
essentie (een vrije ruimte voor alle vergoedingen en verstrekkingen).
Vanaf het eerste moment zijn er al gerichte vrijstellingen, nihilwaarderingen (zoals het werkplekcriterium om waarderingsproblemen te
voorkomen) en geldt er een gebruikelijkheidscriterium om ongewenst
gebruik te voorkomen. Veel van de aanpassingen in de WKR brengen een
verdere detaillering van de WKR met zich mee. Iedere afzonderlijke
detaillering kent haar eigen achtergrond, maar veel van die detailleringen
leiden tot een afname van de eenvoud.
De leden van de fractie van de VVD vragen hoe het kan dat 86% van de
werkgevers geen positief punt kan noemen aan de WKR en wat het
kabinet van plan is hieraan te doen. In de telefonische enquête is
onderzocht wat werkgevers het meest positief vinden in vergelijking met
de oude regeling. Onder het percentage van 86% valt ook de 36% van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

9

werkgevers die niet bekend is met de WKR. Werkgevers vanaf 50
werknemers kunnen in meer dan de helft van de gevallen aangeven wat
zij het meest positief vinden in vergelijking met de oude regeling. Waarom
het percentage van 86% zo hoog is, is niet onderzocht, maar om dit
percentage in perspectief te plaatsen: slechts 20% van de werkgevers
geeft aan knelpunten in de WKR te zien. Het kabinet heeft enkele
voorstellen gedaan om de regeling te vereenvoudigen en te verduidelijken
en is in gesprek met het bedrijfsleven om te bespreken hoe de regeling
verder verbeterd kan worden.
De leden van de fractie van de SP vragen welk percentage van de
ondervraagden aangeeft terug te willen naar de oude regeling en of
hierbij het kleinbedrijf oververtegenwoordigd is. Bij de open vraag naar
verbetersuggesties heeft 1,5% van de respondenten expliciet aangegeven
terug te willen naar de oude regeling. Daarnaast pleit 3% meer algemeen
voor afschaffing van de WKR. Deze respondenten zijn min of meer gelijk
verdeeld over de grootteklassen van de bedrijven, met een kleine
uitschieter naar boven bij de categorie 6–50 werknemers.
De leden van de fractie van de SP vragen op basis waarvan de conclusie
kan worden getrokken dat werkgevers op dit moment gebaat zijn bij rust
rond de WKR. Onderzoeksbureau Panteia trekt deze conclusie met name
op basis van de gesprekken met intermediairs, van wie verreweg de
meesten aangeven dat de WKR intact moet worden gelaten. Invoering van
een ander regime of wijzigingen in het bestaande regime brengen kosten
met zich mee. Mogelijk moeten systemen aangepast worden en
medewerkers moeten zich de nieuwe regels eigen maken. Wijzigingen
kunnen ook leiden tot nieuwe onduidelijkheid, bijvoorbeeld als een nieuw
begrip geïntroduceerd wordt. Vaak betekenen wijzigingen ook nieuwe
uitzonderingen of verfijningen die tot extra complexiteit leiden. Zeker
gezien het feit dat de WKR pas sinds een paar jaar verplicht is, is het nu
niet het juiste moment om weer een systeemwijziging door te voeren.
2. Administratieve lasten en complexiteit
De leden van de fractie van de VVD vragen of het kabinet de mening van
deze leden deelt dat de WKR niet heeft geleid tot een vermindering van de
administratieve lasten en of een vereenvoudiging van de regeling nog
steeds het uitgangspunt zou moeten zijn. De leden van de fractie van het
CDA vragen welke conclusies het kabinet eruit trekt dat de beoogde
vermindering van de administratieve lasten niet lijkt te zijn behaald met
de WKR, terwijl dat wel het doel was van de WKR. Door een meerderheid
van de werkgevers wordt geen verschil in tijdsbesteding waargenomen
door invoering van de WKR. Zij die wel een verschil merken, geven vooral
aan meer tijd kwijt te zijn, met name bij het grootbedrijf. De beoogde
administratieve lastenverlichting wordt over het algemeen niet ervaren.
De uit de regelgeving volgende administratieve lasten nemen mogelijk
wel af als gevolg van de invoering van de WKR, maar doordat vastleggingen op individueel niveau in de praktijk toch nog vaak gedaan worden
voor de eigen administratie en mogelijk door verbeterde naleving, dalen
de gepercipieerde administratieve lasten niet. Het kabinet betreurt het dat
betrokkenen geen administratieve lastenverlichting ervaren en dat de
regeling nog steeds als complex wordt gezien. Het kabinet concludeert dat
een eenvoudige regeling voor de kwalificatie van vergoedingen en
verstrekkingen niet mogelijk is. Wel ziet het kabinet, zoals beschreven in
de kabinetsreactie, kansen om de regeling op enkele punten te vereenvoudigen. Tot slot is het kabinet in gesprek met het bedrijfsleven om te
bespreken hoe knelpunten in de WKR opgelost kunnen worden. Hierbij
moet met het oog op de administratieve lasten zeer terughoudend

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

10

worden omgegaan met verzoeken tot uitbreiding van het aantal gerichte
vrijstellingen.
De leden van de fractie van de VVD vragen wat de implicatie is van het feit
dat het onderzoek niet kwantitatief maar kwalitatief van aard is, voor de
betrouwbaarheid en vergelijkbaarheid met de evaluaties uit 2009 en 2012.
Ook vragen zij of de € 90 miljoen lastenreductie is behaald en zo nee,
waarom niet. In het onderzoek naar vergoedingen en verstrekkingen uit
2009 zijn de administratieve lasten kwantitatief gemeten door een
stopwatchonderzoek. Dit vroeg dermate veel tijd van de respondenten en
onderzoekers, dat bij onderhavige evaluatie van de WKR, mede gelet op
de kosten van een kwantitatief onderzoek, is gekozen om een kwalitatieve
methode te hanteren. Ook in 2012 is kwalitatief onderzoek gedaan naar de
administratieve lasten. Een kwalitatief onderzoek is niet per definitie
minder betrouwbaar dan kwantitatief onderzoek. Een belangrijke
kanttekening is wel dat een kwalitatief onderzoek niet de uit de regelgeving volgende administratieve lasten maar de gepercipieerde administratieve lasten meet. Op basis van onderhavige evaluatie wordt geconcludeerd dat de gepercipieerde administratieve lasten niet zijn verminderd.
De € 90 miljoen lastenreductie is dus naar alle waarschijnlijkheid niet
behaald. Zoals eerder in deze brief genoemd, hangt dit (deels) samen met
de ontwikkelingen rond de invoering van de regeling, waarbij steeds meer
gerichte vrijstellingen zijn toegevoegd en de vrije ruimte steeds verder is
verkleind.
De leden van de fractie van de VVD vragen of ik bereid ben alsnog een
kwantitatieve toets te doen. Hoewel een kwantitatieve meting zeker
aanvullende informatie kan leveren, is het kabinet van mening dat dit op
dit moment niet opweegt tegen de kosten en het tijdsbeslag hiervan, ook
voor de respondenten. De prioriteit ligt nu op de gesprekken met het
bedrijfsleven om te bespreken hoe de regeling verbeterd kan worden.
De leden van de fractie van de VVD vragen waaraan te wijten is dat de
WKR niet zo eenvoudig is als gehoopt en of het huidige systeem nou
daadwerkelijk eenvoudiger is dan het voorgaande systeem. Ook vragen zij
hoe het kan dat werkgevers hetzelfde of meer tijd kwijt zijn aan de WKR.
De WKR kent vanaf het begin al uitzonderingen op het basisbeginsel dat
vergoedingen en verstrekkingen ten laste komen van de vrije ruimte. Zo
zijn er gerichte vrijstellingen, waarderingsregels, waaronder nihilwaarderingen, en een gebruikelijkheidscriterium. In de loop der jaren zijn er extra
gerichte vrijstellingen bijgekomen, waaronder het noodzakelijkheidscriterium. Veel uitzonderingen leiden tot meer administratieve lasten. Een
groot deel van de verlaging van de administratieve lasten had bereikt
moeten worden doordat werkgevers vergoedingen en verstrekkingen die
ten laste van de vrije ruimte worden gebracht niet meer individueel
hoeven te administreren. In de praktijk blijkt dat werkgevers veel van deze
vergoedingen en verstrekkingen toch nog per werknemer administreren
en daardoor geen verschil ervaren in tijdsbesteding. Of de WKR eenvoudiger is dan het oude systeem is op grond van de evaluatie lastig te
beantwoorden. De WKR heeft werkgevers in ieder geval meer vrijheid
gegeven om vergoedingen en verstrekkingen onbelast te geven.
De leden van de fractie van de VVD vragen hoe de administratieve lasten
voor werkgevers structureel worden gemonitord en of dit zou moeten als
dat nu nog niet gebeurt. Op dit moment worden de structurele administratieve lasten niet (meer) gemonitord. Wel worden nieuwe wetsvoorstellen
beoordeeld op de te verwachten kwantitatieve gevolgen voor de
regeldruk. De toetsing hiervan is in handen van het Adviescollege
Toetsing Regeldruk, dat ook een bijdrage heeft geleverd aan de evaluatie
van de WKR. De aandacht voor administratieve lasten is voldoende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

11

geborgd doordat bij het indienen en evalueren van maatregelen aandacht
wordt besteed aan de regeldruk.
De leden van de fractie van de VVD vragen of het kabinet het wenselijk
vindt dat veel kleine ondernemers een accountant moeten inhuren voor
de WKR en zo nee, hoe dit aangepakt kan worden. Het kabinet ziet in de
evaluatie geen aanwijzing dat kleine ondernemers specifiek voor de WKR
een accountant inhuren. Wel vormt de WKR een onderdeel van de
uitbestede loonadministratie. Het kabinet vindt het begrijpelijk dat veel
bedrijven met één tot en met vijf werknemers de loonadministratie
uitbesteden.
De leden van de fractie van de VVD vragen welke mogelijkheden er zijn
om de WKR alsnog eenvoudiger te maken en of bijvoorbeeld de aangiftetermijn verruimd kan worden zodat men niet in de knel komt wanneer in
februari nog een kostenpost uit de afgelopen jaren bekend wordt. In de
kabinetsreactie zijn enkele vereenvoudigingsmogelijkheden benoemd,
waaronder het schrappen van de verplichting dat gericht vrijgestelde
vergoedingen en verstrekkingen aangewezen moeten worden. Ook is het
kabinet in gesprek met het bedrijfsleven om te bespreken hoe de regeling
verder verbeterd kan worden. Verder zou de WKR nog vereenvoudigd
kunnen worden door gerichte vrijstellingen te schrappen. Zo kent de
gerichte vrijstelling voor branche-eigen producten hoge administratieve
lasten. Het schrappen van deze gerichte vrijstelling zou echter financieel
nadelig zijn voor met name de detailhandel. Een te korte aangiftetermijn is
in de evaluatie niet als knelpunt naar voren gekomen.
De leden van de fractie van het CDA vragen in hoeverre de administratieve lasten ook voortvloeien uit onduidelijkheid van de regels en
onlogische regels waardoor bepaalde verstrekkingen niet onbelast kunnen
geschieden. Deze leden noemen hierbij als voorbeeld de parkeerplaats
buiten het eigen terrein en de personeelsborrel buiten het eigen pand. In
de evaluatie geeft 4% van werkgevers aan dat de WKR te onduidelijk is.
Het kabinet vermoedt dat de onduidelijkheid zal afnemen naarmate
werkgevers de WKR langer toepassen en dat de structurele administratieve lasten slechts voor een beperkt deel worden veroorzaakt door
onduidelijkheid en door als onlogisch ervaren elementen in de WKR.
De leden van de fracties van het CDA en de VVD vragen naar een
verklaring waarom intermediairs de WKR als moeilijker, omvangrijker en
bewerkelijker ervaren. Als de recente invoering de reden zou zijn, wat zegt
dit dan over de mogelijkheid om bij de Belastingdienst duidelijkheid te
kunnen krijgen met betrekking tot specifieke vergoedingen en verstrekkingen van een bedrijf, zo vragen de leden van de fractie van het CDA. De
leden van de fractie van de VVD vragen om te reageren op de door de
intermediairs genoemde aspecten die leiden tot administratieve lasten.
Intermediairs geven aan dat de Belastingdienst toch meer eisen stelt aan
de administratie dan van tevoren voorzien. Op dit punt wordt verderop in
deze brief ingegaan bij de beantwoording van de vraag van de leden van
de fractie van de VVD over de inrichting van de administratie. Ook geven
intermediairs aan dat de loonadministratie vaak uitbesteed wordt, terwijl
de financiële administratie meer zelf wordt gedaan en dat daardoor meer
interactie nodig is. Overigens was ook in de oude regeling al interactie
nodig tussen de financiële- en loonadministratie. Het lijkt erop dat die
interactie is toegenomen. Als de werkgever bepaalde vergoedingen of
verstrekkingen (financiële administratie) aanwijst als eindheffingsbestanddeel, kan dat gevolgen hebben voor het bepalen van de verschuldigde loonbelasting (loonadministratie). Hoewel de toegenomen interactie
tot meer administratieve lasten leidt, vermeldt het evaluatierapport ook
het positieve gevolg hiervan: «Wel ontstaat door de WKR meer bewustzijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

12

dat loonadministratie, financiële administratie en ook HR meer moeten
samenwerken, wat als positief kan worden gekenmerkt. Door de WKR
komen werkkosten naar boven, die men eerder niet in beeld had, waaruit
blijkt dat men het in het verleden niet goed heeft gedaan.» Intermediairs
noemen als complex aspect dat eindheffingsbestanddelen aangewezen
moeten worden. Naar aanleiding van de evaluatie heeft het kabinet het
voornemen deze verplichting te laten vervallen voor de gerichte vrijstellingen. Alleen vergoedingen en verstrekkingen die in de vrije ruime vallen,
moeten dan nog worden aangewezen. Intermediairs noemen het complex
dat door de uitbreiding van het loonbegrip nu alle vergoedingen en
verstrekkingen beoordeeld moeten worden op hun fiscale gevolgen,
waaronder zakelijke vergoedingen en verstrekkingen die maatschappelijk
niet als loon worden ervaren. Het klopt dat vergoedingen en verstrekkingen die voorheen vrijgesteld waren nu bijvoorbeeld expliciet ten laste
van de vrije ruimte moeten worden gebracht. Daarentegen zijn veel
voorwaarden en beperkingen voor vergoedingen en verstrekkingen die
onder de oude regeling vrijgesteld waren, vervallen. Dat vergoedingen die
naar maatschappelijke opvattingen niet als loon worden ervaren nu tot
het loonbegrip behoren, klopt ook, maar daar staat tegenover dat met de
invoering van de WKR het grote afbakeningsvraagstuk of een vergoeding
of verstrekking naar maatschappelijke opvattingen als loon wordt ervaren,
is vervallen.
Het verschil in de fiscale behandeling tussen vergoeden, verstrekken en
ter beschikking stellen wordt als onlogisch ervaren. Het gaat hierbij
specifiek om werkplekgerelateerde zaken. Op het werkplekcriterium kom
ik later in deze brief terug. Ook benoemen intermediairs dat het vervelend
kan zijn als na afloop van het boekjaar foute boekingen van de werkgever
worden ontdekt waardoor de vrije ruimte overschreden wordt. Het wordt
ook als lastig ervaren dat onder de WKR bijvoorbeeld etentjes buiten de
deur gesplitst moet worden naar een deel voor de werknemers en een
deel voor de IB-ondernemer. Tot slot geven de intermediairs aan dat de
WKR door de vele aanpassingen en nuances complexer is geworden.
Bij de opmerking van de intermediairs dat de WKR vooralsnog als
moeilijker, omvangrijker en bewerkelijker wordt ervaren, hebben zij het
voorbehoud gemaakt dat dit mogelijk komt door de recente uitvoering.
Verder geven zij aan dat zij de WKR als een omslagpunt beschouwen
omdat ze zich hebben moeten verdiepen in een nieuwe regeling. Door de
WKR hebben werkgevers veel keuzes (opnieuw) moeten maken. Daardoor
ervaren intermediairs de WKR als een complexe regeling voor
werkgevers. Ook hierbij lijkt het om een tijdelijk effect te gaan. Dat het
lastig zou zijn om bij de Belastingdienst duidelijkheid vooraf te kunnen
krijgen met betrekking tot specifieke vergoedingen en verstrekkingen
wordt door de intermediairs niet benoemd. De Belastingdienst heeft vanaf
de verplichtstelling veel proactief gecommuniceerd over de WKR. Zo zijn
er radiospotjes geweest, was er een speciale WKR-website en is een
webinar verzorgd. Ook wordt elk jaar op de intermediairdagen aandacht
besteed aan de WKR en is de WKR uitgelegd in het Handboek Loonheffingen. De Belastingdienst staat ook bij vooroverleg open voor vragen en
beantwoordt deze uiteraard.
De leden van de fractie van de SP vragen hoe het kabinet verklaart dat ook
intermediairs de administratieve lasten niet zien dalen, als het zo is dat de
administratieve lasten niet afnemen vanwege het feit dat werkgevers hun
eigen administratie wel zeer uitvoerig willen doen. Vooropgesteld staat
dat de uitvoerigere administratie slechts één van de aspecten is die voor
administratieve lasten zorgt. Aan de WKR zelf zitten aspecten die complex
zijn. De WKR is in de plaats gekomen van de oude regeling die nog meer
specifieke regelingen, waarderingsregels en beperkingen kende. Het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

13

evaluatierapport noemt verscheidene aspecten die volgens de intermediairs leiden tot administratieve lasten. Deze zijn eerder besproken in deze
brief. Een van deze aspecten is dat de administratie van vergoedingen en
verstrekkingen verbeterd is.
De leden van de fractie van D66 vragen in welke mate de maximale
grenzen van de regeling bekend zijn. Dat is niet onderzocht. Op basis van
de uitkomsten van de evaluatie verwacht het kabinet dat veel kleine
ondernemers die de loonadministratie uitbesteden, vrij weinig aandacht
besteden aan de WKR. Bij hen zal er waarschijnlijk een kleine bekendheid
zijn met de maximale grenzen. Bij grotere bedrijven en bedrijven die de
loonadministratie zelf uitvoeren, verwacht het kabinet een grote
bekendheid met de maximale grenzen.
De leden van de fractie van D66 vragen of het kabinet verwacht dat de
administratieve lasten in de komende jaren zullen dalen door meer
bekendheid met de regeling. Uit de evaluatie blijkt dat in het jaar van
introductie van de WKR 20% van de werkgevers meer tijd kwijt was met
de WKR, in vergelijking met de oude regeling, 30% van de werkgevers
evenveel tijd en 2% van de werkgevers minder tijd. De rest geeft aan het
niet te weten. Voor het heden liggen deze percentages op respectievelijk
12%, 38% en 4% en de toekomstverwachting komt uit op 10%, 40% en 2%.
De uitvoering van de regeling is dus momenteel eenvoudiger dan direct
na de invoering, maar naar de toekomst toe wordt nauwelijks verwacht
dat het nog eenvoudiger wordt. Aan de respondenten is ook gevraagd
waarom zij verwachten dat de uitvoering van de huidige WKR minder,
evenveel of meer tijd gaat kosten in de komende jaren in vergelijking met
de oude regeling. De meeste werkgevers die verwachten dat het evenveel
tijd kost, hebben aangegeven dat de regeling nu duidelijk is, dat systemen
erop zijn aangepast en dat men eraan gewend is. Verschillende
werkgevers geven aan dat de loonadministratie is uitbesteed waardoor
het hen evenveel tijd kost. Ten slotte hebben verschillende werkgevers
aangegeven dat ze weinig werknemers hebben en/of weinig vergoedingen
en verstrekkingen aan hun werknemers geven. Werkgevers die
verwachten dat het minder tijd gaat kosten geven aan dat de WKR
eenvoudig is of dat systemen zijn aangepast en men aan de WKR gewend
is. De groep die verwacht dat de nieuwe regeling meer tijd blijft kosten
dan de oude regeling wijst vooral op de vele administratieve handelingen.
Naar aanleiding van deze uitkomsten heeft het kabinet niet de
verwachting dat de administratieve lasten substantieel verder zullen dalen
als gevolg van meer bekendheid met de regeling.
De leden van de fractie van de SGP vragen welke redenen worden
genoemd om vergoedingen en verstrekkingen toch op individueel niveau
te administreren, terwijl dit sinds de invoering van de WKR niet meer
hoeft. Is dit om zo «eerlijk» mogelijk voordelen aan personeel toe te
kennen? Of is men bang dat gegevens op individueel niveau noodzakelijk
zijn? Deze leden vragen voorts of er mogelijkheden zijn om te stimuleren
dat meer gebruikgemaakt wordt van de collectiviteit van de regeling zodat
alsnog de lastendruk naar beneden kan. Intermediairs geven aan dat door
de invoering van de WKR vergoedingen en verstrekkingen weliswaar niet
meer aan individuele werknemers hoeven te worden toegerekend, maar
dat het individueel administreren niet in alle gevallen is weggevallen. Als
voorbeeld geven de intermediairs de regeling voor maaltijden op de
werkplek waarvoor een forfaitaire waardering van € 3,30 per maaltijd (in
2017) geldt. Het komt voor dat bij maaltijden nog wordt aangevinkt wie
wat wanneer heeft gekregen zodat men voor de controle door de
Belastingdienst kan aantonen dat ze het goed gedaan hebben. Zoals in de
kabinetsreactie is vermeld, ziet het kabinet als oplossingsrichting om het
loonvoordeel uit de verstrekking van maaltijden door middel van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

14

steekproef vast te stellen. Dit vermindert administratieve lasten, doordat
dan niet continu elke verstrekking van een maaltijd bijgehouden hoeft te
worden. De intermediairs geven verder aan dat kerstpakketten onder de
WKR wel gemakkelijker op collectief niveau geadministreerd worden. Ook
geven intermediairs aan dat individuele vastlegging soms plaatsvindt
zodat de werkgever inzicht heeft wie wat heeft gehad. Het is aan de
werkgever zelf om de keuze te maken tussen gebruik van de gerichte
vrijstellingen of van de collectiviteit van de regeling, waarbij financiële
overwegingen (logischerwijs) vaak zwaarder wegen dan vermindering van
administratieve lasten.
3. Onderscheid binnen/buiten werkplek
De leden van de fractie van de VVD vragen hoe wordt omgegaan met de
verschillen in de WKR tussen kosten (bijvoorbeeld voor bedrijfsuitjes of
afscheidsgelegenheden) die worden gemaakt wanneer een evenement
intern gehouden wordt en wanneer het extern gehouden wordt en of het
kabinet aanpassing van deze verschillen wenselijk vindt. In dit kader
vragen deze leden ook of de horeca nadeel ondervindt van het verschil in
fiscale behandeling. Het verschil bestaat eruit dat bepaalde voorzieningen
die op de werkplek verstrekt worden op nihil gewaardeerd worden, terwijl
de waarde van deze verstrekkingen buiten de werkplek ten laste komt van
de vrije ruimte. De nihilwaardering is een uitzondering op de hoofdregel
dat vergoedingen en verstrekkingen tegen de waarde in het economische
verkeer ten laste komen van de vrije ruimte. De reden dat bepaalde
verstrekkingen op de werkplek op nihil gewaardeerd mogen worden is dat
het vaak heel lastig is om de waarde in het economische verkeer van deze
verstrekkingen vast te stellen. Het schrappen van de nihilwaardering op
de werkplek zou een zware administratieve lastenverzwaring betekenen.
Het gericht vrijstellen van alle verstrekkingen buiten de werkplek die ook
op de werkplek worden verstrekt, leidt tot een toename van het aantal
gerichte vrijstellingen. Als dit budgettair neutraal vormgegeven wordt,
betekent dit een verkleining van de vrije ruimte en daarmee van de
vrijheid voor werkgevers in het onbelast geven van vergoedingen en
verstrekkingen. Bovendien leiden extra gerichte vrijstellingen tot verdere
detaillering van de regelgeving en daardoor mogelijk tot hogere administratieve lasten. Het kabinet is daarom terughoudend met het wegnemen
van het verschil in fiscale behandeling tussen interne en externe evenementen. In de evaluatie hebben intermediairs aangegeven te zien dat
waar werkgevers vroeger besloten om een feest buiten het bedrijf te
houden, men er nu eerder voor kiest om dat intern te doen. Met die
constatering kan geconcludeerd worden dat bepaalde horeca
waarschijnlijk last heeft gehad van de invoering van de WKR. Ook zien
intermediairs dat werkgevers zich op gekunstelde wijze arboverantwoordelijk maken voor parkeerplaatsen op buiten de werkplek gelegen
parkeerterreinen, zodat die parkeerplaatsen onder de definitie van
werkplek zouden vallen.
4. Verhouding vrije ruimte / gerichte vrijstellingen
De leden van de fractie van de VVD vragen welke gerichte vrijstellingen
volgens medewerkers van de Belastingdienst verminderd kunnen worden
in ruil voor een grotere vrije ruimte en voor wie dit soelaas biedt. De
medewerkers van de Belastingdienst hebben het verminderen van
gerichte vrijstellingen benoemd als een mogelijkheid om de administratieve lasten van de WKR te verlagen. Daarbij maakten ze de kanttekening
dat daarbij wel aandacht moet worden besteed aan de gevolgen hiervan
voor verscheidene sectoren. Concrete gerichte vrijstellingen zijn hierbij
voor zover bekend bij het kabinet niet genoemd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

15

De leden van de fractie van de VVD vragen om een uitsplitsing van de
toereikendheid van de vrije ruimte en van de betalers van eindheffing
WKR naar grootbedrijf en mkb. Ook vragen zij naar de mogelijkheid van
een gedifferentieerde vrije ruimte en de effecten van een hogere vrije
ruimte. In onderstaande tabel is het percentage bedrijven dat eindheffing
WKR betaalt door overschrijding van de vrije ruimte en de gemiddelde
overschrijding als percentage van de loonsom van deze bedrijven
uitgesplitst naar omvang en sector voor het jaar 2016.
Tabel 1. Overschrijding vrije ruimte WKR 2016
sector

aantal
werknemers

% bedrijven met
eindheffing

grondslag eindheffing als %
van de loonsom

1
Detailhandel, horeca,
overige dienstverlening

1–5
6–50
51–249
250 of meer
totaal

1,8%
5,3%
8,1%
12,7%
2,3%

0,9%
0,6%
0,9%
0,3%
0,5%

2
Openbaar bestuur,
onderwijs

1–5
6–50
51–249
250 of meer
totaal

2,2%
8,3%
19,7%
16,7%
7,0%

1,5%
2,2%
0,5%
0,2%
0,3%

3
Landbouw, industrie,
bouw, groothandel

1–5
6–50
51–249
250 of meer
totaal

2,5%
8,0%
10,4%
10,1%
3,7%

1,0%
0,8%
0,6%
0,4%
0,6%

4
Zorg en welzijn

1–5
6–50
51–249
250 of meer
totaal

2,7%
6,0%
9,8%
7,8%
3,4%

1,8%
0,6%
0,5%
0,3%
0,4%

5
Zakelijke/financiële
dienstverlening, vervoer,
communicatie

1–5
6–50
51–249
250 of meer
totaal

2,7%
9,4%
11,8%
11,0%
3,5%

1,3%
0,8%
0,7%
0,4%
0,6%

totaal

1–5
6–50
51–249
250 of meer

2,4%
7,6%
11,6%
11,3%

1,2%
0,8%
0,6%
0,3%

totaal

totaal

3,3%

0,4%

Het percentage bedrijven dat eindheffing WKR betaalt neemt toe met de
grootte van bedrijven. De overschrijding als percentage van de loonsom
neemt juist af met de grootte van bedrijven. Verschillen tussen sectoren
die in het oog springen zijn er alleen bij de grotere bedrijven, waar het
percentage overschrijders bij de sector openbaar bestuur en onderwijs
iets hoger is dan gemiddeld en juist lager bij zorg en welzijn. Al met al is
het percentage bedrijven dat eindheffing WKR betaalt beperkt.
In onderstaande tabel wordt aangegeven hoe het percentage
overschrijders zou liggen bij de verschillende grootteklassen wanneer de
vrije ruimte respectievelijk 0,1%-punt, 0,5%-punt en 1%-punt hoger zou
zijn, gedragseffecten terzijde gelaten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

16

Tabel 2. Hypothetische overschrijding bij verhoging vrije ruimte WKR 2016
% bedrijven met eindheffing WKR
aantal werknemers
1–5
6–50
51–249
250 of meer
totaal

1,2% vrije
ruimte
2,4%
7,6%
11,6%
11,3%

1,3% vrije
ruimte
2,0%
6,1%
9,3%
7,5%

1,7% vrije
ruimte
1,3%
3,3%
4,7%
2,6%

2,2% vrije
ruimte
0,8%
1,8%
2,0%
1,1%

3,2%

2,6%

1,6%

1,0%

Uit tabel 2 volgt dat bij een verhoging van de vrije ruimte het percentage
overschrijders het meest af zou nemen bij de grotere bedrijven. Dit komt
doordat de overschrijding als percentage van de loonsom relatief laag is
bij deze bedrijven.
Een verhoging van de vrije ruimte met 0,1 procentpunt leidt naar
schatting tot een budgettaire derving van € 92 miljoen in 2019. Deze
inschatting is gebaseerd op de totale loonsom en de ontvangsten aan
eindheffing WKR. Dit is geen vaste sleutel: bij grotere wijzigingen van de
hoogte van de vrije ruimte, moet een nieuwe berekening gemaakt
worden.
Uit de evaluatie blijkt verder dat vooral de grotere bedrijven wijzigingen in
de vergoedingen en verstrekkingen hebben doorgevoerd naar aanleiding
van de WKR, wat met name een inperking betrof. Dit bevestigt het beeld
dat de vrije ruimte niet knellender is voor het mkb dan het grootbedrijf.
Aan de andere kant geven de grote bedrijven in de enquête wel vaker aan
vrije ruimte (in sterke mate) over te hebben, maar dit beeld wordt
enigszins vertekend door het hoge percentage kleinere bedrijven dat op
deze vraag geen antwoord wist te geven.
Bovenstaande geeft geen aanleiding om een gedifferentieerde vrije ruimte
in te voeren. Dit zou de complexiteit van de WKR verhogen en creëert
complexiteit in de afbakening.
De leden van de fractie van D66 vragen wat de oorzaak kan zijn van het
feit dat 12–13% van de bedrijven met meer dan 50 werknemers
eindheffing WKR betaalt. Dit percentage is namelijk hoger dan het
gemiddelde. Waarom dit percentage bij grote bedrijven hoger is, is niet
onderzocht.
De leden van de fracties van de VVD en de SP vragen het kabinet om een
reactie op de wens om onbenutte vrije ruimte mee te kunnen nemen naar
volgende jaren. De leden van de fractie van de VVD vragen wat deze
maatregel zou kosten. Het kabinet is hier geen voorstander van. Dit leidt
tot hogere gepercipieerde administratieve lasten. Niet alleen door de
rechtstreekse administratieve lasten van het bijhouden van onbenutte
vrije ruimte, maar ook indirect doordat onbenutte vrije ruimte door een
dergelijke maatregel waarde kan krijgen voor de toekomst. Nu kunnen
werkgevers met voldoende vrije ruimte een administratieve splitsing van
een vaste kostenvergoeding tussen een gericht vrijgesteld deel en een
deel dat ten laste komt van de vrije ruimte achterwege laten. Zij kunnen
de vaste kostenvergoeding dan in zijn geheel in de vrije ruimte stoppen.
Daarnaast kunnen zij nu gemakshalve veronderstellen dat alle vergoedingen en verstrekkingen belast zijn met het hoge btw-tarief bij het
bepalen van het bedrag dat zij ten laste van de vrije ruimte brengen, zodat
zij niet hoeven uit te zoeken op welke posten het hoge en op welke het
lage btw-tarief van toepassing is. Ook kunnen zij nu bij twijfel of een
verstrekking gericht vrijgesteld is, deze ten laste brengen van de vrije

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

17

ruimte. Als overgebleven vrije ruimte waardevol wordt voor toekomstige
jaren, zullen werkgevers eerder vaste kostenvergoedingen administratief
splitsen, toetsen op welke vergoedingen en verstrekkingen het lage
btw-tarief van toepassing is en meer tijd besteden aan het uitzoeken of
een post toch onder een gerichte vrijstelling kan vallen. Ook neemt dan
het belang van een uitvoerigere controle door de Belastingdienst toe.
Bovendien kost deze maatregel, afhankelijk van de vormgeving, maximaal
€ 40 miljoen per jaar. Als de maatregel budgettair neutraal vormgegeven
wordt door het percentage van de vrije ruimte te verlagen, betekent deze
maatregel slechts een verschuiving tussen de werkgevers die op dit
moment wel en niet de vrije ruimte overschrijden.
De leden van de fracties van de VVD, het CDA en de SP vragen het kabinet
om een reactie op de door betrokkenen gedane suggestie om een
verklaring omtrent het gedrag (VOG), die vaak wettelijk verplicht is, onder
het noodzakelijkheidscriterium gericht vrij te stellen. Het kabinet constateert dat er binnen de vrije ruimte voldoende mogelijkheden zijn om de
VOG onbelast te vergoeden. Bovendien heeft het kabinet naar aanleiding
van de evaluatie geconcludeerd dat het zeer terughoudend moet omgaan
met verzoeken tot uitbreiding van het aantal gerichte vrijstellingen. In de
evaluatie geven intermediairs en medewerkers van de Belastingdienst
namelijk aan dat de WKR door de vele aanpassingen en nuances
complexer is geworden. Het introduceren van een gerichte vrijstelling
voor wettelijk verplichte VOG’s, al dan niet gekoppeld aan het noodzakelijkheidscriterium, zou naar schatting leiden tot een budgettaire derving
van € 8 miljoen per jaar. Dit zou nog een paar miljoen euro meer zijn als
ook de niet wettelijk verplichte VOG gericht vrijgesteld wordt.
De leden van de fractie van de VVD vragen welke gerichte vrijstellingen
sinds 2015 zijn toegevoegd en waarom deze zijn toegevoegd. Per 1 januari
2015 zijn de gerichte vrijstelling voor gereedschappen, computers,
mobiele communicatiemiddelen en dergelijke apparatuur die naar het
redelijke oordeel van de inhoudingsplichtige noodzakelijk zijn voor de
behoorlijke vervulling van de dienstbetrekking (het noodzakelijkheidscriterium), de gerichte vrijstelling voor bepaalde voorzieningen die geheel of
gedeeltelijk op bepaalde werkplekken worden gebruikt of verbruikt en de
gerichte vrijstelling voor branche-eigen producten toegevoegd. Sindsdien
zijn er geen gerichte vrijstellingen meer toegevoegd. Het noodzakelijkheidscriterium, dat voor een specifieke groep voorzieningen is ingevoerd,
kent als uitgangspunt dat een werkgever hetgeen hij in het kader van zijn
bedrijfsvoering redelijkerwijs noodzakelijk acht, aan de werknemer kan
vergoeden of verstrekken zonder fiscaal rekening te hoeven houden met
het privévoordeel van de werknemer. Met dit noodzakelijkheidscriterium
is voor een specifieke groep voorzieningen een open norm geïntroduceerd die flexibel, techniekneutraal en toekomstbestendig is. Zo kent het
noodzakelijkheidscriterium, in tegenstelling tot de regeling die tot 2015
gold, geen onderscheid meer in fiscale behandeling tussen computers en
communicatieapparatuur. De gerichte vrijstelling voor bepaalde werkplekvoorzieningen kent de volgende achtergrond. In de WKR zoals die tot 2015
luidde, bestond een nihilwaardering voor een aantal werkplekgerelateerde
voorzieningen die door de werkgever worden verstrekt. Gebleken was dat
sommige werkgevers voorzieningen soms liever vergoeden dan
verstrekken. Om aan deze werkgevers tegemoet te komen en om de
begrijpelijkheid van de WKR te verbeteren, is deze nieuwe gerichte
vrijstelling gecreëerd. De gerichte vrijstelling voor branche-eigen
producten wordt veelal gebruikt door werkgevers in de detailhandel met
vaak relatief veel deeltijders met relatief lage lonen. Met deze gerichte
vrijstelling wordt voorkomen dat de relatief kleine vrije ruimte bij deze
werkgevers gebruikt moet worden voor kortingsregelingen op producten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

18

uit het eigen bedrijf. Er is geen kwantitatieve informatie over het gebruik
van deze vrijstellingen.
De leden van de fractie van de VVD vragen waarom het tarief van de
eindheffing WKR op 80% is gesteld en niet op het toptarief uit de
inkomstenbelasting of het relevante percentage voor de werknemer. Ook
vragen zij naar de budgettaire derving bij een verlaging van het tarief met
1%-, 5%-, 10%- of 20%-punt. Het eindheffingstarief is in het verleden
afgeleid van het gemiddelde tarief in de inkomstenbelasting. Als een
nettovergoeding van € 100 met € 80 eindheffing WKR wordt belast, is de
totale brutovergoeding € 180. De belasting over de brutovergoeding is
80/180 = 44%. Dit is vergelijkbaar met de gemiddelde marginale druk die
werknemers ondervinden. Daarnaast zorgde de combinatie van een
eindheffing WKR van 80% en een vrije ruimte van 1,5% (er waren destijds
nog minder gerichte vrijstellingen) voor een budgetneutrale invoering van
de WKR. Als het toptarief van 51,95% als uitgangspunt van deze
berekening wordt genomen, zou het eindheffingtarief WKR 108% moeten
bedragen. Dit tarief als eindheffing WKR zou het aanwijzen van vergoedingen en verstrekkingen als eindheffingsbestanddeel ontmoedigen. Met
een gedifferentieerd eindheffingstarief WKR per werknemer zou er een
rangorderegeling moeten worden getroffen om te bepalen welke
vergoedingen en verstrekkingen als eerste in de vrije ruimte komen, wat
nieuwe complexiteit creëert.
In de praktijk is het eindheffingstarief WKR in de meeste gevallen
voordeliger dan individuele verloning. Dat komt doordat bij toepassing
van de eindheffing WKR niet alleen de individuele loonheffing wegvalt,
maar voor de werkgever ook de gevolgen voor de premies werknemersverzekeringen en inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet en
voor de werknemer de gevolgen voor toeslagen.
De budgettaire derving (exclusief gedragseffecten) bij een verlaging van
het tarief van de eindheffing WKR wordt weergegeven in onderstaande
tabel.
Tabel 3. Budgettaire derving verlaging eindheffing WKR 2019
Verlaging tarief eindheffing met
1%-punt
5%-punt
10%-punt
20%-punt

Budgettair effect (€ mln)
–2
–9
– 18
– 36

De leden van de fractie van de VVD vragen naar het gebruik en de
budgettaire derving van de gerichte vrijstellingen, uitgesplitst naar
categorie en omvang van de bedrijven. In de evaluatie is geen kwantitatief
onderzoek gedaan naar de vergoedingen en verstrekkingen. Hierdoor is er
geen nieuw inzicht in het gebruik van de gerichte vrijstellingen. Op basis
van de vorige evaluatie van de WKR, zien de «duurste» vrijstellingen op
de reiskostenvergoeding, mobiele communicatiemiddelen, cursussen en
studiekosten. Dit zijn naar verwachting nog steeds de grootste posten.
De leden van de fractie van het CDA stellen een aantal vragen over het
gebruik van de vrije ruimte voor loon in geld, bonussen en dergelijke voor
(een klein deel van de) werknemers in de hoogste schijf van de inkomstenbelasting. Ook vragen ze of de overschrijders van de vrije ruimte
bedrijven met relatief veel hoge lonen zijn. Uit de evaluatie blijkt dat van
de werkgevers die de vrije ruimte gebruiken, ruim een kwart bonussen en
gratificaties aanwijst als eindheffingsbestanddeel. Voor de bedrijven
tussen de 51 en 249 werknemers is dit percentage het hoogst, 34%. Het is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

19

niet bekend welk deel van de bonussen en gratificaties wordt aangewezen
als eindheffingsbestanddeel en welk bedrag daarmee gemoeid is,
aangezien dit niet in de loonaangifte hoeft te worden vermeld. Van de
werkgevers die aangeven overgebleven vrije ruimte volledig te benutten,
geeft ongeveer 20% aan een bonus belastingvrij te verstrekken wanneer
er nog vrije ruimte over is. De Belastingdienst voert het beleid dat zij het
in ieder geval «gebruikelijk» acht dat per persoon per jaar tot een bedrag
van € 2.400 vergoed en verstrekt kan worden, waaronder ook bonussen
en dergelijke (gebruikelijkheidscriterium). Het is niet bekend welk bedrag
gemiddeld aan bonussen en dergelijke onder de vrije ruimte wordt
gebracht. Ook is niet bekend of en hoe vaak loon in geld, bonussen en
gratificaties van meer dan € 2.400 onder de vrije ruimte wordt gebracht.
De Belastingdienst kan niet zien voor welk deel van de medewerkers de
vrije ruimte wordt gebruikt. De werkgever is niet verplicht in de loonaangifte op te nemen of een persoon of een klein deel van de medewerkers
uitkeringen of verstrekkingen krijgen ten laste van de vrije ruimte.
De resultaten wat betreft overschrijding van de vrije ruimte zijn niet
uitgesplitst naar bedrijven met hoge en lage lonen. In het algemeen kan
worden gezegd dat de percentages overschrijding iets hoger liggen in de
sectoren met hogere lonen. Hierbij gaan we uit van de CBS-statistieken
waaruit blijkt dat de gemiddelde beloning per arbeidsvolume lager dan
gemiddeld ligt in de sector zorg en welzijn en nog lager in de sector
detailhandel, horeca en overige dienstverlening.
De leden van de fractie van het CDA vragen hoe het kabinet de regels op
het gebied van personeelsfeesten en bedrijfsjubilea beschouwt. Dit in het
licht van het feit dat de evaluatie uitwijst dat overschrijdingen van de vrije
ruimte hoogstwaarschijnlijk met name door deze posten worden
veroorzaakt. Het kabinet vindt dat de regels zeer redelijk uitpakken. Uit de
evaluatie blijkt dat slechts een klein deel van de bedrijven, 3 tot 4%, de
vrije ruimte overschrijdt. Aan personeelsfeesten en bedrijfsjubilea zit vaak
een grote component van privévoordeel. Toch leiden deze feesten slechts
in relatief weinig gevallen tot heffing van loonbelasting.
De leden van de fractie van het CDA vragen of het kabinet het rechtvaardig acht dat een groot bedrijfsfeest eens in de vijf jaar wel tot
eindheffing WKR leidt en een kleiner jaarlijks bedrijfsfeest niet. Ook
vragen deze leden of het kabinet het rechtvaardig acht dat wanneer een
werkgever geen eigen parkeergelegenheid heeft, parkeerkosten van een
werknemer met een eigen auto belast zijn of in de vrije ruimte vallen,
terwijl de parkeerkosten van een werknemer met een auto van de zaak
onbelast zijn. In het verlengde hiervan vragen deze leden of de fiscale
regels een impliciete belemmering vormen voor de werkgever om eigen
keuzes te maken. Als een werkgever ervoor kiest jaarlijks een feest te
geven, kan dit andere fiscale gevolgen hebben dan de keuze voor een vijf
keer zo duur feest eens in de vijf jaar. Dat is het gevolg van een fiscale
regeling met grenzen op kalenderjaarbasis. Net zoals een vijf keer zo hoge
bonus eens in de vijf jaar tot meer progressienadeel in de loon- en
inkomstenbelasting kan leiden dan wanneer deze bonus uitgesmeerd zou
worden over die vijf jaar. De regeling is rechtvaardig in het opzicht dat ook
de werkgever die eens in de vijf jaar een groter feest geeft de
mogelijkheid heeft ervoor te kiezen om jaarlijks een minder duur feest te
geven. Het is zijn eigen keuze of hij dit doet. Een regeling waarbij de vrije
ruimte over een langere periode bepaald zou kunnen worden, zou leiden
tot een verdere stijging van de administratieve lasten van de WKR. Het
kabinet acht ook de wijze waarop de vergoeding of verstrekking van
parkeren buiten de werkplek belast wordt rechtvaardig, aangezien geen
sprake is van gelijke gevallen. Als de werkgever een auto mede voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

20

privédoeleinden ter beschikking stelt aan zijn werknemer, komen de
kosten van die auto – dus ook de parkeerkosten – in beginsel voor
rekening van de werkgever en wordt de werknemer – op forfaitaire wijze –
belast voor het in dat kader genoten voordeel. Dat voordeel kan op grond
van artikel 31, vierde lid, onderdeel a, van de Wet op de loonbelasting
1964 (Wet LB 1964) niet ten laste van de vrije ruimte worden gebracht. Bij
werknemers met een eigen auto wordt de vergoeding of verstrekking van
de parkeerplaats uitsluitend belast met loonbelasting voor zover het
bedrag van de met het vervoer samenhangende vergoedingen en
verstrekkingen samen hoger is dan € 0,19 per kilometer. De werkgever
kan er in dat geval wel voor kiezen deze vergoeding of verstrekking ten
laste van de vrije ruimte te laten komen. Het kabinet erkent dat de fiscale
regels de keuzes van werkgevers beïnvloeden. Dit blijkt ook uit de
evaluatie. De fiscale regels vormen echter geen belemmering voor eigen
keuzes. Dit blijkt uit het feit dat verschillende werkgevers verschillende
keuzes maken.
De leden van de fractie van D66 vragen of er iets meer informatie
beschikbaar is over het gebruik van de WKR in verschillende sectoren.
Eerder in deze brief zijn de gegevens over de werkgevers die eindheffing
WKR betalen uitgesplitst naar sector (tabel 1). Uit die cijfers blijkt dat het
percentage overschrijders van de vrije ruimte ongeveer gelijk is bij de
verschillende sectoren, met een lichte uitschieter naar beneden voor
detailhandel, horeca en overige dienstverlening, en een uitschieter naar
boven voor openbaar bestuur en onderwijs. De antwoorden op de
enquêtevraag naar het gebruik van de vrije ruimte, is in onderstaande
tabel uitgesplitst naar sector.
Tabel 4. Mate waarin werkgevers naar eigen zeggen de vrije ruimte van 1,2% benutten, naar sectoren (n=1.004)
Detailhandel,
horeca en
overige
diensten

Openbaar
bestuur en
onderwijs

Landbouw,
industrie,
bouw en
groothandel

Zorg en
welzijn

Zakelijke
diensten,
vervoer en
communicatie

Totaal

in sterke mate ruimte over
enigszins ruimte over
de ruimte was (vrijwel) volledig benut
de ruimte was enigszins overschreden
de ruimte was in sterke mate overschreden
Weet niet

4%
6%
24%
0%
4%
62%

15%
20%
12%
7%
3%
43%

9%
16%
18%
3%
0%
54%

10%
23%
7%
3%
0%
57%

9%
23%
25%
4%
2%
38%

8%
17%
21%
3%
2%
50%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

100%

Bron: Panteia, 2017

De leden van de fractie van D66 vragen hoe het gebruik van de WKR zou
kunnen worden beïnvloed door de wijzigingen in het minimumloon per
juli 2017, waarbij voor meerwerk ook ten minste het minimumloon moet
worden betaald. In zoverre als door deze wijziging de totale loonsom
toeneemt, neemt ook de vrije ruimte toe. Hierdoor kan de werkgever meer
belastingvrij vergoeden en verstrekken. Het kabinet ziet geen andere
implicaties voor de WKR.
De leden van de fractie van D66 vragen wat de redenen kunnen zijn dat
verschillende bedrijven ervoor gekozen hebben om bij de invoering van
de WKR de fietsregeling binnen hun bedrijf af te schaffen en hoe het
kabinet hier tegenaan kijkt. Ook vragen deze leden op welke manier de
vormgeving van een leaseregeling voor fietsen een oplossing kan bieden
voor het feit dat steeds minder werkgevers een fietsregeling aanbieden.
Onder de oude regeling was er een vrijstelling voor fietsen die vergoed of
verstrekt werden tot maximaal € 749. Daarnaast mochten een fietsverzekering en, tot een bepaald bedrag, accessoires onbelast vergoed of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

21

verstrekt worden. Het kabinet kan zich voorstellen dat werkgevers die de
fietsregeling afgeschaft hebben, te weinig vrije ruimte hebben voor een
fietsregeling of de vrije ruimte liever gebruiken voor andere vergoedingen
en verstrekkingen die onder de oude regeling belast waren, zoals een
kerstpakket en reiskostenvergoeding van meer dan € 0,19 per kilometer.
Duidelijke en eenvoudig toepasbare regels om de waarde te bepalen van
het privévoordeel van een ter beschikking gestelde fiets kunnen bijdragen
aan het aantrekkelijk maken van een leasefiets van de zaak. Bij een
regeling voor leasefietsen kunnen werkgevers, afhankelijk van de
vormgeving en de keuzes van de werkgever, een fiets aan werknemers ter
beschikking stellen met geen of een relatief kleine impact op de vrije
ruimte.
5. Budgettaire kosten en neutraliteit
De leden van de fractie van het CDA vragen naar de budgettaire
opbrengst van de eindheffingen en de budgettaire derving als gevolg van
invoering van de WKR. Ook vragen zij, evenals de leden van de fractie van
de SP, naar het verschil op dit gebied tussen grote en kleine bedrijven en
naar mogelijkheden om daar iets aan te doen. Het is niet bekend waarom
de opbrengst uit de eindheffing(en) lager is onder de WKR dan voorheen.
Hoewel deze derving niet beoogd was, hoeft de tegenvaller niet te worden
opgevangen in de begroting. Aan de lastenkant lopen verschillen tussen
realisaties en ramingen, die het gevolg zijn van conjunctuur of onvoorzien
gedrag, in het saldo.
Het is niet helemaal duidelijk hoe het kan dat grote bedrijven vaker dan
kleine bedrijven aangeven dat ze er financieel op vooruit zijn gegaan. Een
element is dat kleine bedrijven in veel meer gevallen (56%) aangaven dan
grote bedrijven (13%) dat ze niet wisten of ze meer of minder zijn gaan
betalen. Het is bij de invoering van de WKR niet beoogd om bedrijven van
een bepaalde grootteklasse meer of minder voordeel te geven. De
invoering van de WKR was een generieke maatregel met een eenvoudige,
procentueel gelijke vrije ruimte voor alle bedrijven. Binnen de WKR zijn er
weinig of geen mogelijkheden om kleine bedrijven meer voordeel te
geven ten opzichte van grote bedrijven zonder de systematiek te
compliceren.
De leden van de fracties van de SGP en de VVD hebben ook vragen
gesteld over het totale budgettaire beslag van de WKR, bestaande uit vrije
ruimte, nihilwaarderingen en vrijstellingen. Het gebruik van de gerichte
vrijstellingen, nihilwaarderingen en vrije ruimte hoeft niet te worden
aangegeven bij de loonaangifte. Er kan daarom geen actueel realisatiecijfer worden gegeven van het totale budgettaire belang.
6. Arbeidsvoorwaarden
De leden van de fractie van de SP stellen vragen over het effect van de
WKR op werknemers. Ook vragen deze leden of werkgevers die geen
hoge(re) salarissen betalen, maar bijvoorbeeld in de arbeidsvoorwaarden
hun aantrekkelijkheid organiseerden, nadeel ondervinden van de
invoering van de WKR. De WKR heeft slechts invloed op werknemers voor
zover de vergoedingen en verstrekkingen die zij ontvangen (netto) zijn
gewijzigd. Uit de evaluatie blijkt dat wijzigingen in de vergoedingen en
verstrekkingen naar aanleiding van de WKR met name inperkingen
betroffen. Bij de grootste bedrijven betrof dit ongeveer een kwart van de
werkgevers, bij de andere bedrijven was dit percentage lager. Het is niet
bekend welk bedrag hier in totaal mee gemoeid is. Een aantrekkelijke
secundaire arbeidsvoorwaarde is het kunnen volgen van cursussen en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

22

opleidingen. Deze zijn nog steeds vrijgesteld en komen derhalve niet ten
laste van de vrije ruimte. Werkgevers die hierin hun aantrekkelijkheid
organiseerden, ondervinden geen nadeel van de WKR. Werkgevers die
hun aantrekkelijkheid organiseerden in het geven van vergoedingen en
verstrekkingen die onder de WKR ten laste van de vrije ruimte komen,
kunnen eventueel wel nadeel ondervinden. De WKR voorkomt in die
gevallen dat de secundaire arbeidsvoorwaarden veel minder zwaar belast
worden dan primaire arbeidsvoorwaarden. Dit voorkomt uitholling van de
belastinggrondslag.
7. Noodzakelijkheidscriterium
De leden van de fractie van de VVD vragen hoe het kan dat zo weinig
ondernemers bekend zijn met het noodzakelijkheidscriterium. Uit de
evaluatie blijkt dat de bekendheid met het noodzakelijkheidscriterium
toeneemt met de grootte van bedrijven. In het evaluatierapport is,
onderverdeeld naar bedrijfsgrootte, opgenomen welk percentage van de
werkgevers de loonadministratie volledig uitbesteedt. De daarbij
gepresenteerde percentages kennen grote gelijkenissen met de percentages, onderverdeeld naar bedrijfsgrootte, van de werkgevers die
aangeven niet bekend te zijn met het noodzakelijkheidscriterium. Het lijkt
er dus op dat werkgevers die de loonadministratie volledig uitbesteden
ook minder bekend zijn met het noodzakelijkheidscriterium.
De leden van de fracties van het CDA en de SP vragen naar voorbeelden
van het opzoeken van de grenzen van het noodzakelijkheidscriterium. De
leden van de fractie van de SP informeren verder of de grenzen op grove
wijze zijn overschreden en of hier ook boetes voor zijn uitgedeeld. In het
algemeen werkt het noodzakelijkheidscriterium goed, hoewel volgens de
medewerkers van de Belastingdienst soms spanning bestaat tussen de
beoordeling als noodzakelijk door de werkgever en het tegelijkertijd
vragen van een eigen bijdrage aan de werknemer. Voor zover deze eigen
bijdrage voor het privégebruik van de werknemer is, is dat echter niet in
strijd met de bepalingen van het noodzakelijkheidscriterium.
Aandachtspunt is wel dat het noodzakelijkheidscriterium alleen ziet op
gereedschappen, computers, mobiele communicatiemiddelen en
dergelijke apparatuur. Dat betekent dat als sprake is van andersoortige
hulpmiddelen die niet aan deze omschrijving voldoen, het noodzakelijkheidscriterium niet kan worden toegepast. Voorbeelden hiervan zijn de
kosten van de hond van de boswachter en de gratis krant voor
medewerkers van uitgeverijen. Naar mijn weten zijn de wettelijke grenzen
niet op grove wijze overschreden. Er zijn, voor zover ik kan nagaan, geen
boetes opgelegd in verband met het onjuist toepassen van het noodzakelijkheidscriterium.
Wat betreft het gegeven dat inspecteurs afhankelijk zijn van het verhaal
van de werkgever het volgende. Het noodzakelijkheidscriterium geldt voor
gereedschappen et cetera die naar het redelijke oordeel van de werkgever
noodzakelijk zijn voor de behoorlijke vervulling van de dienstbetrekking.
De inspecteur kan dus niet onafhankelijk van de werkgever toetsen of aan
het noodzakelijkheidscriterium wordt voldaan. Er is sprake van een open
norm, waarbij ook getoetst moet worden of de werkgever die gereedschappen geheel of gedeeltelijk betaalt. Dergelijke normen worden in de
uitvoeringspraktijk vaak ook in de vorm van vooroverleg tussen
werkgever en inspecteur nader ingevuld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

23

8. Verbeterpunten
De leden van de fractie van de VVD vragen expliciet te reageren op de
verbeterpunten die de intermediairs en de medewerkers van de Belastingdienst genoemd hebben. Hieronder staan de verbeterpunten opgesomd
met telkens daarachter een reactie.
Verbeterpunten intermediairs:
1. Werkplekcriterium schrappen dan wel uitbreiden. Schrappen leidt tot
meer administratieve lasten en uitbreiden tot meer onbelaste
vergoedingen en verstrekkingen waardoor bij een budgettair neutrale
vormgeving de vrije ruimte flink omlaag moet. Veel gerichte vrijstellingen of nihilwaarderingen in combinatie met een lage vrije ruimte is in
strijd met het uitgangspunt van de WKR. Het leidt tot meer gedetailleerde regelgeving en biedt minder keuzevrijheid aan werkgevers.
2. Het werken met twee forfaits voor maaltijden en het herintroduceren
van een tegenbewijsregeling. Ook deze voorstellen leiden tot extra
administratieve lasten terwijl het kabinet de voordelen van deze
voorstellen gering acht. Het kabinet ziet mogelijkheden de fiscale
behandeling van de maaltijden te vereenvoudigen door expliciet het
hanteren van een steekproef toe te staan.
3. Het gericht vrijstellen van parkeervergunningen voor hulpverleners,
taxipassen, VOG’s, (bestuurders)aansprakelijkheidsverzekeringen en
bijdragen aan personeelsfondsen. Voor zover kosten gemaakt worden
voor het behalen van een vakbekwaamheidsdiploma, kan de gerichte
vrijstelling voor het volgen voor een opleiding of studie worden
toegepast. De werkgeversbijdrage aan het personeelsfonds behoort,
mits aan de voorwaarden wordt voldaan, niet tot het loon en hoeft dus
ook niet ten laste van de vrije ruimte te worden gebracht. Voor het
overige biedt de vrije ruimte voldoende mogelijkheden om deze zaken
onbelast te vergoeden. Meer gerichte vrijstellingen in combinatie met
een lagere vrije ruimte leidt tot meer gedetailleerde regelgeving en tot
minder keuzevrijheid voor werkgevers.
4. Gerichte vrijstelling voor personeelsfestiviteiten tot maximaal € 500
per werknemer per jaar, voor eindejaarsgeschenken en voor eindejaarsfeesten. Bij veruit de meeste werkgevers vormt de vrije ruimte
geen belemmering voor het onbelast verstrekken van deze zaken.
Bovendien kennen deze zaken in grote mate een privévoordeel voor de
werknemer; dus mocht door deze zaken de vrije ruimte toch overschreden worden, dan vindt het kabinet dit niet bezwaarlijk. Waar eindejaarsgeschenken onder de WKR veelal onbelast verstrekt kunnen
worden, werden deze onder de oude regeling belast via een eindheffing.
5. Gerichte vrijstelling uitbreiden naar alle communicatiemiddelen, dus
ook naar vaste telefonie. Verstrekkingen en vergoedingen voor vaste
telefonie zijn al gericht vrijgesteld als wordt voldaan aan het noodzakelijkheidscriterium. Hiermee worden vaste en mobiele telefonie al gelijk
behandeld.
6. Het kunnen meenemen van vrije ruimte naar volgende jaren. Hierop
ben ik eerder in deze brief ingegaan.
Verbeterpunten medewerkers Belastingdienst:
1. Regelen dat het aanwijzen als eindheffingsloon van vergoedingen en
verstrekkingen die gericht vrijgesteld zijn, niet meer nodig is. Het
kabinet is van plan deze suggestie over te nemen.
2. Gerichte vrijstellingen inruilen tegen een hogere vrije ruimte, maar
daarbij wel rekening houden met de gevolgen voor bepaalde sectoren.
Het kabinet staat op zich positief tegenover deze verbetersuggestie,
maar denkt tegelijkertijd dat er onvoldoende draagvlak is voor het
schrappen van welke gerichte vrijstelling dan ook. Mocht in gesprek-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

24

ken met het bedrijfsleven naar voren komen dat bepaalde gerichte
vrijstellingen beter geschrapt kunnen worden in ruil voor een hogere
vrije ruimte, dan zal het kabinet dit zeker overwegen.
3. Aanwijzen van eindheffingsbestanddelen niet meer vormvrij laten. Het
kabinet is er, na overleg met een expert van het Adviescollege Toetsing
Regeldruk, van overtuigd dat de administratieve lasten toenemen als
de aanwijzing niet meer vormvrij mag plaatsvinden. Dit weegt voor het
kabinet zwaarder dan de relatief beperkte positieve gevolgen voor de
controle door de Belastingdienst.
4. Gerichte vrijstelling invoeren voor zaken die volgens maatschappelijke
opvatting niet als loon worden beschouwd zoals de VOG, de bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering, de parkeerplaats voor de deur en
vergoedingen vanuit wellevendheid. De meeste aspecten zijn eerder in
deze brief aan bod gekomen. Voor vergoedingen vanuit wellevendheid
gelden gelijke overwegingen en overigens kan hiervoor ook de
kleinegeschenkenregeling van toepassing zijn.
5. Een normrente invoeren voor personeelsleningen. Het kabinet staat
positief tegenover dit voorstel en gaat hierover in gesprek met het
bedrijfsleven.
In de kabinetsreactie op de evaluatie van de WKR benoemt het kabinet de
mogelijkheid tot het invoeren van een normrente voor personeelsleningen. De leden van de fractie van de SGP vragen of dit betekent dat er
geen wijziging plaatsvindt in het feit dat het rentevoordeel tot het loon
van de werknemer gerekend moet worden. Dat klopt. Het rentevoordeel
wordt dan nog steeds tot het loon van de werknemer gerekend. Nu moet
de werkgever van iedere afzonderlijke lening, rekeninghoudend met de
ingangsdatum en voorwaarden van de lening, een zakelijke rente
vaststellen. Als de werknemer een lagere rente aan de werkgever betaalt
dan deze zakelijke rente, dan moet het verschil tot het loon gerekend
worden. Bij een normrente wordt de daadwerkelijk betaalde rente niet
getoetst aan de zakelijke rente, maar aan de normrente.
9. Uitvoeringsaspecten
De leden van de fractie van de VVD vragen op basis waarvan het kabinet
oordeelt dat de niet afgenomen lastendruk te wijten is aan een toegenomen naleving en of hierover cijfers gegeven kunnen worden. Er zijn
meerdere redenen waarom de verlaging van de administratieve lasten, in
ieder geval in de perceptie van de ondervraagden, niet bereikt is. Eén
factor lijkt een toegenomen naleving van de regelgeving te zijn. In het
evaluatierapport staat dat medewerkers van de Belastingdienst als gevolg
van de invoering van de WKR een positieve ontwikkeling op het gebied
van registratie door werkgevers waarnemen. Ze geven aan dat er een
inhaalslag heeft plaatsgevonden om kosten die bij de werkgever
onbekend zijn of buiten regelingen lijken te vallen toch in beeld te
brengen. De medewerkers van de Belastingdienst benoemen dat dit niet
alleen positief is voor de werkgever, maar ook voor de Belastingdienst,
omdat hierdoor minder kosten onterecht buiten de loonheffing blijven.
Ook redelijk wat werkgevers geven aan dat zij door de introductie van de
WKR bewuster met de werkkosten bezig zijn en dat het voor hen
inzichtelijker geworden is. Intermediairs geven aan dat werkgevers onder
de WKR extra beoordelingen en boekingen doen om kosten in de
financiële administratie zonder btw te boeken en in de loonadministratie
inclusief btw. Zij geven aan dat dit bij de oude regeling eigenlijk ook al
had moeten gebeuren, maar dat dit bij de WKR pregnant naar voren komt
omdat men de posten in een categorie moet plaatsen. De intermediairs
geven ook aan dat door de invoering van de WKR meer bewustheid is
ontstaan dat de loonadministratie, de financiële administratie en HR meer
moeten samenwerken. De intermediairs kenmerken dit als positief en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

25

geven aan dat door de WKR werkkosten naar voren komen die men
eerder niet in beeld had, waaruit, zo geven de intermediairs aan, blijkt dat
werkgevers het in het verleden niet goed hebben gedaan. Uit de evaluatie
blijkt niet hoe groot de toegenomen naleving is en wat hiervan de effecten
op de ervaren complexiteit zijn.
De leden van de fractie van de VVD vragen waarom de Belastingdienst
zich bezighoudt met de inrichting van de administratie, terwijl bij de
parlementaire behandeling is opgemerkt dat dit niet het geval zou zijn. In
dit geval gaat het om een specifiek onderdeel van de WKR, namelijk het
aanwijzen van eindheffingsbestanddelen. Dat aanwijzen is wettelijk bezien
vormvrij. De werkgever mag het dus op zijn eigen manier doen, maar het
moet wel aannemelijk zijn dat hij de eindheffingsbestanddelen heeft
aangewezen. Als werkgevers willen voldoen aan die wettelijke
verplichting en daarbij aan de Belastingdienst vragen hoe dat moet of
daarover vooroverleg willen hebben, kan het zijn dat de Belastingdienst
reflecteert op de door de werkgever gekozen manier of voorbeelden geeft
hoe aan die verplichting kan worden voldaan. De Belastingdienst houdt
zich daarmee niet bezig met de inrichting van de administratie, maar geeft
wel aan wat een aanvaardbare manier van inrichten van de administratie
is, waarbij uit die administratie blijkt dat aannemelijk is dat de eindheffingsbestanddelen zijn aangewezen.
De leden van de fractie van de VVD vragen naar de introductiekosten van
de werkkostenregeling voor de Belastingdienst. Deze hebben hoofdzakelijk bestaan uit kosten om de betrokkenen te informeren over de
gevolgen van de regeling, in totaal circa € 500.000.
De leden van de fractie van de SGP vragen hoe de Belastingdienst de
WKR ervaart en of de regeling als een vereenvoudiging wordt gezien.
Deze vragen worden behandeld in paragraaf 2.3, 3.4 en 4.3 van de
evaluatie. In de kabinetsreactie is dat als volgt samengevat: «Zowel de
intermediairs als de medewerkers van de Belastingdienst spreken uit dat
de WKR in essentie een goed idee was, maar dat het in de praktijk te
complex is geworden. Toch pleiten intermediairs en medewerkers van de
Belastingdienst nauwelijks voor het afschaffen van de WKR en herinvoering van het oude stelsel. Van medewerkers van de Belastingdienst
komt de suggestie om ten behoeve van de eenvoud het aantal gerichte
vrijstellingen te verminderen in ruil voor een grotere vrije ruimte.»
10. Onderzoeksmethode
De leden van de fractie van de VVD vragen naar de selectie van de
deelnemers aan de focusgroep. Vanuit de Belastingdienst zijn namen
aangedragen van medewerkers van de Belastingdienst die vanuit
verschillende functies betrokken zijn bij de WKR, met een goede balans
tussen bijvoorbeeld grootbedrijf en mkb. Deze personen zijn door Panteia
benaderd voor een gesprek in de focusgroep.
De leden van de fractie van de VVD vragen of er een second opinion is
gedaan, door bijvoorbeeld het bedrijfsleven. Dat is niet het geval.
De leden van de fractie van de VVD vragen of de mening van kleine
ondernemers genoeg is meegenomen in het onderzoek, aangezien zij
mogelijk andere ervaringen hebben dan het grootbedrijf. In de evaluatie
zijn alle resultaten uitgesplitst naar bedrijfsgrootte. Doordat een groot
deel van de kleine ondernemers niet bekend is met de WKR vanwege het
uitbesteden van de uitvoering, is het percentage «weet niet» bij de
kleinste bedrijven relatief hoog bij veel vragen. Werkgevers die de WKR
niet kennen hebben immers over het algemeen geen mening over de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

26

regeling. Eventuele administratieve lasten komen niet rechtstreeks bij
deze werkgevers terecht, maar bij hun administrateurs. Daarom is de
mening van de intermediaris hier van groter belang.
De leden van de fractie van D66 vragen of het een redelijke aanname is
dat werkgevers die de loon- en financiële administratie volledig zelf
uitvoeren, bekend zijn met de WKR. Belangrijk is om op te merken dat in
de telefonische enquête steeds is gesproken met de (eind)verantwoordelijke voor de (loon)administratie van het bedrijf. Gezien het belang van de
WKR voor de loonadministratie, zijn deze geïnterviewden zonder twijfel
bekend met de regeling. De reden dat de respondenten vaak geen zicht
hebben op het effect van de WKR op de af te dragen loonheffingen, is
waarschijnlijk dat de af te dragen loonheffingen afhangen van meer
factoren dan de WKR alleen en dat het moeilijk is om het effect van de
WKR hieruit te destilleren.
De leden van de fractie van de SP vragen of op enig moment onderzoek is
gedaan naar de wijze waarop andere landen omgaan met bepaalde
vergoedingen en verstrekkingen en zo niet, of een dergelijk onderzoek
volgens het kabinet nuttig kan zijn. Voor zover bij mij bekend is hier geen
onderzoek naar gedaan. Een onderzoek lijkt ook niet nodig aangezien
onderzoeksbureau Panteia in het evaluatierapport op basis van interviews
met werkgevers, intermediairs en medewerkers van de Belastingdienst
concludeert dat werkgevers op dit moment gebaat zijn bij rust rond de
regelgeving van de WKR. Wel wil het kabinet, na overleg met het
bedrijfsleven, enkele knelpunten aanpakken.
11. Betrokkenheid bedrijfsleven
De leden van de fractie van de VVD vragen hoe het bedrijfsleven
structureel betrokken wordt bij de ervaringen met de WKR en of dit meer
zou moeten gebeuren. Er is geen structureel overleg met het bedrijfsleven
over de WKR. Bij wensen ten aanzien van de regelgeving neemt het
bedrijfsleven in de praktijk zelf contact op met het Ministerie van
Financiën. Het initiatief kan ook vanuit het kabinet komen zoals bij de
oproep uit 2016 aan brancheorganisaties, ondernemers en burgers om te
komen met voorstellen voor praktische vereenvoudiging van de belastingwetgeving of zoals in dit jaar waarin het kabinet aangekondigd heeft met
het bedrijfsleven in gesprek te treden om na te gaan voor welke aanpassingen in de WKR draagvlak bestaat. Er zijn dus voldoende gelegenheden
voor contact tussen het bedrijfsleven en het kabinet over de WKR.
De leden van de fractie van de VVD vragen hoe de Tweede Kamer op de
hoogte wordt gehouden van het overleg met het bedrijfsleven en de
maatregelen die daaruit voortvloeien. Het kabinet zal in een brief aan de
Tweede Kamer verslag doen van de overleggen met het bedrijfsleven. De
eventuele maatregelen die daaruit voortvloeien zullen deels beslag krijgen
in een volgend Belastingplan. In de memorie van toelichting bij dat
Belastingplan zal ook melding worden gemaakt van de overige maatregelen die buiten de wetgeving om zijn of worden genomen.
De leden van de fractie van de SP verzoeken om de aanpassingen die zijn
gedaan na overleggen met verschillende partijen en in het parlementaire
proces schematisch weer te geven. De belangrijkste wijzigingen die zijn
doorgevoerd sinds de invoering van de wet zijn hieronder schematisch
weergegeven:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

27

Zakelijke maaltijden
Wetsartikel (huidig):
Oorspronkelijk wetsvoorstel:
Wijziging:
Gewijzigd per:
Studie
Wetsartikel (huidig):
Oorspronkelijk wetsvoorstel:

Wijziging:

Gewijzigd per:
Verhuizing
Wetsartikel (huidig):
Oorspronkelijk wetsvoorstel:

artikel 31a, tweede lid, onderdeel b, van de Wet LB 1964
–
Invoering van gerichte vrijstelling voor maaltijden met een
meer dan bijkomstig zakelijk karakter.
1-1-2011

artikel 31a, tweede lid, onderdeel c, van de Wet LB 1964
Gerichte vrijstelling voor cursussen, congressen, seminars,
symposia, excursies, studiereizen en dergelijke ter
behoorlijke vervulling van de dienstbetrekking, waaronder
de desbetreffende reizen en het verblijf.
Aanpassing van gerichte vrijstelling om deze ook te laten
gelden voor het onderhoud en de verbetering van kennis
en vaardigheden ter vervulling van de dienstbetrekking,
waaronder inschrijving beroepsregister en outplacementkosten.
1-1-2011

Gewijzigd per:

artikel 31a, tweede lid, onderdeel f, van de Wet LB 1964
Gerichte vrijstelling voor verhuisvergoeding bij bedrijfsverplaatsing.
Uitbreiding naar verhuizing in het kader van de dienstbetrekking.
1-1-2011

30%-regeling
Wetsartikel (huidig):
Oorspronkelijk wetsvoorstel:
Wijziging:
Gewijzigd per:

artikel 31a, tweede lid, onderdeel e, van de Wet LB 1964
Toepassing 30%-regeling ten hoogste tien jaar.
Inkorting tot acht jaar.
1-1-2012

Wijziging:

Vrije ruimte
Wetsartikel (huidig):
Oorspronkelijk wetsvoorstel:
Wijziging:
Gewijzigd per:

artikel 31a, tweede lid, van de Wet LB 1964
Vrije ruimte bedraagt 1,4% van loonsom (voorstel van wet:
1,5%).
Wijziging in 1,5% en 1,2%.
1-1-2013 / 1-1-2015

Noodzakelijkheidscriterium
Wetsartikel (huidig):
Oorspronkelijk wetsvoorstel:
Wijziging:
Gewijzigd per:

artikel 31a, tweede lid, onderdeel g, van de Wet LB 1964
–
Invoering van het noodzakelijkheidscriterium.
1-1-2015

Werkplekgerelateerde voorzieningen
Wetsartikel (huidig):
artikel 31a, tweede lid, onderdeel h, van de Wet LB 1964
Oorspronkelijk wetsvoorstel:
–
Wijziging:
Invoering van gerichte vrijstelling voor werkplekgerelateerde voorzieningen (arbovoorzieningen en hulpmiddelen).
Gewijzigd per:
1-1-2015
Branche-eigen producten
Wetsartikel (huidig):
Oorspronkelijk wetsvoorstel:
Wijziging:
Gewijzigd per:

artikel 31a, tweede lid, onderdeel i, van de Wet LB 1964
–
Invoering van gerichte vrijstelling voor branche-eigen
producten.
1-1-2015

Aangiftetermijn
Wetsartikel (huidig):
Oorspronkelijk wetsvoorstel:
Wijziging:
Gewijzigd per:

artikel 31a, elfde lid, van de Wet LB 1964
Aangifte gedurende het jaar.
Aangifte na afloop kalenderjaar.
1-1-2015

Concernregeling
Wetsartikel (huidig):
Oorspronkelijk wetsvoorstel:
Wijziging:
Gewijzigd per:

artikel 32 van de Wet LB 1964
–
Invoering concernregeling.
1-1-2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

28

Zakelijke maaltijden

Werplek personeelsfestiviteiten
Wetsartikel (huidig):
Oorspronkelijk wetsvoorstel:
Wijziging:
Gewijzigd per:
Werkplek Arbo
Wetsartikel (huidig):
Oorspronkelijk wetsvoorstel:
Wijziging:

artikel 3.7, tweede lid, van de Uitvoeringsregeling
loonbelasting 2011
–
Uitbreiding begrip werkplek voor personeelsfestiviteiten.
1-1-2015

Gewijzigd per:

artikel 8.4a van de Uitvoeringsregeling loonbelasting 2011
–
Uitbreiding begrip werkplek met plek waar uitvoering
wordt gegeven aan arbeidsomstandighedenbeleid.
1-1-2015

Gebruikelijkheidscriterium
Wetsartikel (huidig):
Oorspronkelijk wetsvoorstel:
Wijziging:
Gewijzigd per:

artikel 31 van de Wet LB 1964
–
Aanscherping gebruikelijkheidscriterium.
1-1-2016

Rentevoordeel
Wetsartikel (huidig):
Oorspronkelijk wetsvoorstel:
Wijziging:
Gewijzigd per:
Maaltijdenforfait
Wetsartikel (huidig):
Oorspronkelijk wetsvoorstel:
Wijziging:
Gewijzigd per:
Huisvesting- en inwoningforfait
Wetsartikel (huidig):
Oorspronkelijk wetsvoorstel:
Wijziging:
Gewijzigd per:

artikel 31, vierde lid, onderdelen h en i, van de Wet LB 1964
Nihilwaardering voor rentevoordeel eigenwoninglening
inhoudingsplichtige aan werknemer.
Uitsluiting aanwijzing van dit rentevoordeel als eindheffingsbestanddeel.
1-1-2016

artikel 3.8, onderdeel a, van de Uitvoeringsregeling
loonbelasting 2011
Maaltijdenforfait bedraagt € 2,90.
Elk jaar geïndexeerd, in 2018: € 3,35.
Jaarlijks

artikel 3.8, onderdeel b, van de Uitvoeringsregeling
loonbelasting 2011
Huisvesting- en inwoningforfait bedraagt € 5.
Elk jaar geïndexeerd, in 2018: € 5,55.
Jaarlijks

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 97

29