Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1799
Vragen van het lid Kuzu (DENK) aan de Minister van Justitie en Veiligheid over
de IHRA-definitie van antisemitisme (ingezonden 7 januari 2021).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
25 februari 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021,
nr. 1477.
Vraag 1
Herinnert u zich uw antwoorden op Kamervragen over de status en rol van
de IHRA-definitie bij de strafrechtelijke beoordeling of uitlatingen discriminatoir zijn?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Herinnert u zich uw positionering «oordeel Kamer» bij de motie die de
regering verzoekt «te bevorderen dat deze [IHRA] definitie voortvarend en
herkenbaar in uitvoering komt in de opsporing en vervolging van antisemitisme»?2
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
Doet deze positionering «oordeel Kamer» in enige vorm afbreuk aan uw
antwoorden op de Kamervragen vermeld onder vraag 1? Zo ja, op welke
wijze?
Antwoord 3
Nee, ik zie niet in hoe mijn appreciatie van betreffende motie afbreuk zou
kunnen doen aan mijn antwoord op vraag 1 van betreffende set Kamervragen.

1
2

ah-tk-20202021-1799
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 3921
Kamerstuk 35 570-VI, nr. 70

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 4
Kunt u uitleggen hoe de IHRA-definitie «herkenbaar in uitvoering» zou
kunnen komen in de opsporing en vervolging van antisemitisme, als die
definitie juridisch niet bindend is en naast het geldende juridische beoordelingskader geen juridisch relevante rol speelt?
Antwoord 4
Dat zal uit de concrete casuïstiek moeten blijken. Ik verwijs in dit verband
graag naar mijn antwoord op vraag 4 van de hierboven, in vraag 1,
genoemde set Kamervragen.
Vraag 5
Heeft u met het Openbaar Ministerie (OM) overleg gepleegd over de
toepassing van de IHRA-definitie door het OM bij de beoordeling van de
strafbaarheid van discriminatoire uitlatingen? Zo ja, wat is het standpunt van
het OM betreffende de rol die de IHRA-definitie speelt, c.q. dient te spelen, bij
deze strafrechtelijke beoordeling?
Antwoord 5
Ja, hierover is met het OM gesproken en gecorrespondeerd. Het OM stelt zich
op het standpunt dat de definitie zelf en de indicatoren behorende bij de
IHRA-definitie behulpzaam kunnen zijn om alert te zijn op feiten en omstandigheden die een indicatie zouden kunnen vormen van discriminerende
uitingen of delicten met een discriminatie-aspect.
Of een uiting of handeling een strafbaar feit is, betreft een juridische
beoordeling waarbij wordt getoetst aan het Wetboek van Strafrecht en
relevante jurisprudentie. Een uiting of handeling wordt daarbij beoordeeld in
het geheel van feiten en omstandigheden en in de context waarin deze is
gedaan.
Overeenkomst met de lijst met uitingen en gedragingen van de IHRA-definitie
zal nimmer automatisch leiden tot de conclusie dat sprake is van een
strafbare discriminatoire/antisemitische uiting of gedraging.
Vraag 6
Beschikt u over informatie dat het OM de IHRA-definitie intussen heeft
gebruikt? Zo ja, welke informatie, en hoe heeft het OM de IHRA-definitie
gewogen en ingezet?
Antwoord 6
De werkdefinitie kan gebruikt worden als mogelijke signalering voor
discriminatie. Zoals ik uiteen heb gezet in de beantwoording van vragen 4 en
6 van de hierboven, in vraag 1, genoemde set Kamervragen, leidt dit niet tot
een andere weging van het bepalen of een bepaalde uiting of gedraging als
strafbaar moet worden beschouwd dan wel aanleiding vormt om een hogere
straf te eisen. Dit betreft een strafrechtelijke juridische beoordeling. De
werkdefinitie verandert niets aan het beoordelingskader of sprake is van een
strafbaar feit zoals dat voortvloeit uit de wet en de jurisprudentie («wettige
beoordelingskader») en de beleidsregels van het OM zoals bijvoorbeeld de
Aanwijzing Discriminatie («beleidsmatige beoordelingskader»). In zoverre
wordt de IHRA-definitie niet zelfstandig gebruikt bij de beoordeling van de
strafbaarheid door het Openbaar Ministerie.
Vraag 7
Heeft u kennisgenomen van het volgende standpunt van de European
Commission against Racism and Intolerance (ECRI): «ECRI strongly emphasises that any attempts to misuse the [IHRA] Working Definition and its
examples to stifle, or stigmatise as antisemitic, legitimate criticism of Israel
and its policies, in particular towards the Palestinian people and in the
context of the Israeli occupation of Palestinian territories, will jeopardise
efforts to combat antisemitism and should therefore be rejected.»? Deelt u dit
standpunt? Zo neen, waarom niet?3

3

«ECRI’s Opinion on the IHRA Working Definition of Antisemitism», 2 december 2020, https://
rm.coe.int/opinion-ecri-on-ihra-wd-on-antisemitism-2755-7610-7522-1/1680a091dd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Antwoord 7
Ja, dat standpunt deel ik. Israël-kritiek gelijkstellen aan antisemitisme heeft
een averechts effect op de bestrijding van antisemitisme.
Vraag 8
Herinnert u zich de volgende uitspraak van de VN-Speciaal rapporteur voor
de Vrijheid van godsdienst of levensovertuiging: «Where public bodies use
the [IHRA] definition in any regulatory context, due diligence must be
exercised to ensure that freedom of expression within the law is protected for
all»? Op welke wijze monitort en waarborgt u dat alle instanties in Nederland
die de IHRA-definitie hanteren en/of daartoe door het kabinet zijn aangespoord, hun verplichting tot deze «due dilligence» nakomen? Kunt u uw
antwoord toelichten?4
Antwoord 8
De VN-Speciaal Rapporteur plaatst haar opmerking in een context waarbij het
gebruik van de IHRA-definitie gereguleerd is. Daar is in Nederland geen
sprake van.
Vraag 9
Wat is uw reactie op berichten dat de Amerikaanse regering overweegt om
vooraanstaande internationale NGO’s zoals Amnesty International, Human
Rights Watch en Oxfam als «antisemitisch» te classificeren, op grond van hun
werkzaamheden in Israël en Palestina, waarbij de IHRA-definitie volgens
mediaberichten als maatstaf zou dienen?5
Antwoord 9
Zolang berichten zich niet vertalen in concreet beleid, acht ik het niet
opportuun een inhoudelijke reactie te geven.
Vraag 10
Wilt u deze vragen afzonderlijk beantwoorden, graag binnen de reguliere
termijn?
Antwoord 10
Het is helaas niet gelukt om de vragen binnen de reguliere termijn te
beantwoorden. Ik heb de vragen wel afzonderlijk beantwoord.

4

Rapport VN-Speciaal rapporteur voor de Vrijheid van godsdienst of levensovertuiging,
23 september 2019, https://www.ohchr.org/Documents/Issues/Religion/A_74_47921ADV.pdf
5
«U.S. weighs labeling leading human rights groups «anti-Semitic»», Politico, 21 oktober 2020,
https://www.politico.com/news/2020/10/21/state-department-weighs-labeling-severalprominent-human-rights-groups-anti-semitic-430882; «A State Department Memo Suggests It’s
About to Accuse Prominent Human Rights Groups of «Anti-Semitism», Mother Jones,
21 oktober 2020, https://www.motherjones.com/politics/2020/10/state-departments-antisemitism-human-rights-amnesty-oxfam/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3