Aan

Vaste Commissie VWS, Tweede kamer der Staten Generaal

Van
Datum
Contact
Ons kenmerk
Onderwerp

Zorgverzekeraars Nederland
31 augustus 2020
Wouter Kniest (06-31048760)
FS-20-280
ZN-inbreng rondetafelgesprek Handreiking Kindzorg

Ieder kind met complexe (lichamelijke) beperkingen is uniek en heeft passende zorg nodig. De
zorg voor deze kinderen vraagt veel van het gezin en hun omgeving. Zorgverzekeraars hebben
veel waardering voor de wijze waarop ouders, andere mantelzorgers en zorgverleners zich
inzetten voor deze kinderen. De zorg moet aansluiten bij de zorgvraag van het kind; ook als deze
verandert. Hoewel de zorg voor ieder kind maatwerk is, is het van belang dat de uitgangspunten
voor de vergoeding van die zorg voor iedereen gelijk zijn. En juist op dit punt is er discussie; welke
zorg komt wel of niet in aanmerking voor vergoeding. Zorgverzekeraars vinden het goed dat uw
Kamer zich, tijdens een rondetafelgesprek, over dit vraagstuk laat informeren door verschillende
betrokken partijen.
Zorgvuldige en objectieve indicatie
Zorgverzekeraars vinden het van belang dat iedereen kan rekenen op een goed, objectief en
zorgvuldig proces bij de indicatie van intensieve kindzorg. De indicerend verpleegkundige stelt
(thuis bij het gezin) vast hoeveel zorg het kind nodig heeft op basis van de beroepsnormen
(V&VN). In het voorjaar van 2019 is door V&VN een aanvullende toelichting op het Normenkader
vastgesteld.
Indicaties kunnen veranderen omdat de zorgvraag van het kind verandert, bijvoorbeeld doordat
een kind zelfredzamer wordt of vanwege technologische ontwikkelingen. Verpleegkundigen
kunnen de indicatie ook aanpassen omdat zij constateren dat de eerdere indicatie niet (meer)
overeenkomt met het Normenkader1. In veel gevallen gaat het hier dan om de vraag welke zorg
onder de aanspraak wijkverpleging valt (verzekerde zorg) en welke zorg moet worden gezien als
zorg die vanuit de omgeving van het kind kan worden geboden, ook wel het cliëntsysteem2
genoemd (geen verzekerde zorg).
Praktijkvariatie bij indicatie ten aanzien van mantelzorg
Zorgverzekeraars zien grote verschillen tussen de indicaties, terwijl op basis van het
Normenkader deze grote praktijkvariatie er niet zou moeten zijn. Zo zijn de indicaties voor
kinderen die zorg krijgen via een Zvw-pgb3 veel ruimer dan de indicaties voor zorg-in-natura. Dit
komt waarschijnlijk omdat vanuit de praktijksituatie in het verleden bij de indicatie van een Zvwpgb vaak ook mantelzorg (zorg uit het cliëntsysteem) is mee geïndiceerd als verzekerde zorg.
Zorgverzekeraars stellen vast dat de wet niet toestaat dat de leveringsvorm (zorg-in-natura of
pgb) mag leiden tot een verschil in de aanspraak op zorg voor een verzekerde. Het lijkt erop dat
1 Daar waar wij het Normenkader noemen, is dat inclusief het aanvullende begrippenkader.
2 Begrip dat de beroepsgroep momenteel hanteert voor synoniemen als informele zorg, gebruikelijke zorg, ouderlijke

zorg, netwerkzorg of mantelzorg.
3
Ongeveer 70% van de ouders kiest voor een Zvw-pgb.
pagina 1 van 3

het Normenkader in de praktijk verschillend wordt geïnterpreteerd. Daar komt bij dat de
wetgever ook voor andere verzekerden (zoals mantelzorgers die zorgen voor hun dementerende
partner) geen recht op vergoeding van mantelzorg toestaat. Kortom, de situatie bij het Zvw-pgb
leidt ook tot spanning ten aanzien van de gelijke toegang en het gelijke recht op zorg tussen
verzekerden.
Zorgverzekeraars hebben de maatschappelijke/wettelijke taak (zoals dat voor alle verzekerde
zorg geldt) om te toetsen of er bij de indicatie sprake is van gepaste zorg én of deze zorg voor
vergoeding vanuit de Zorgverzekeringswet in aanmerking komt. Dit is bij de toekenning van een
Zvw-pgb niet louter een papieren exercitie. Als een zorgverzekeraar ziet dat een indicatie veel
afwijkt ten opzichte van indicaties met een vergelijkbare zorgvraag en/of mogelijk niet aansluit bij
het Normenkader, dan gaat de zorgverzekeraar om die reden in gesprek met de indicerend
verpleegkundige. In sommige gevallen kan het betekenen dat de zorgverzekeraar na deze toets
en in overleg met de betrokkenen de vergoeding voor de geïndiceerde zorg bijstelt.
Aanpassing van indicatie heeft impact op gezin
Zorgverzekeraars realiseren zich, dat een aanpassing van de indicatie veel impact kan hebben op
het gezin. Ook wanneer de zorgverzekeraar een pgb-budget op basis de vereiste recht- en
doelmatigheidstoets nog bijstelt. Voor sommige gezinnen vormt het Zvw-pgb ten behoeve van
de zorg voor hun kind een belangrijk onderdeel van het gezinsinkomen. Er hangt voor deze
gezinnen veel af van de uitkomst van een nieuwe indicatie; zeker als het betekent dat zij na lange
tijd een lager budget toegekend krijgen. Wanneer er veel van de indicatie afhangt, leidt dit soms
tot spanningen tussen de ouders en de indicatiesteller. Mede door de grote interpretatieverschillen bij de indicaties, lopen de verwachtingen uiteen. Hoewel het proces misschien goed
doorlopen is, is geen van de betrokkenen tevreden met de uitkomst. Zorgverzekeraars vinden het
daarom van het grootste belang dat de indicatiestelling eenduidiger wordt en ouders beter weten
wat zij mogen verwachten. Maar daarnaast zijn ook aanvullende maatregelen nodig ter
ondersteuning van deze gezinnen. Wij vragen daarom uw aandacht voor drie (verbeter)punten:

1. Handreiking Kindzorg biedt (nog) niet gewenste extra verduidelijking
De beroepsgroep V&VN heeft het initiatief genomen om in de Handreiking Kindzorg meer
duidelijkheid te geven over welke zorg onder de aanspraak wijkverpleging valt en welke zorg
vanuit het cliëntsysteem van het kind kan worden geboden. Zorgverzekeraars zijn niet betrokken
bij de totstandkoming van de handreiking, maar waarderen de inzet van de beroepsgroep. Het
Normenkader schrijft voor dat de inzet van het cliëntsysteem voorliggend is aan ‘zorg zoals
verpleegkundigen die plegen te bieden’. Daar waar het kind, dankzij de inzet van de ouders
zelfredzaam is, komt dit niet voor vergoeding in aanmerking. Dit geldt uiteraard voor zowel zorgin-natura als voor een Zvw-pgb. Hoewel het Normenkader een vrij duidelijke afbakening geeft,
stelt ook de minister in zijn brief vast dat de term zelfredzaamheid in de praktijk verschillend
wordt geïnterpreteerd.
• De concept Handreiking Kindzorg biedt helaas (nog) niet de beloofde extra duidelijkheid
waardoor de huidige praktijkvariatie afneemt en daarmee de verwachtingen van alle
betrokkenen beter aansluiten bij de uitkomst van het indicatieproces. De handreiking
benoemt wel welke aspecten in het indicatieproces moeten worden meegenomen, maar

pagina 2 van 3

mist op dit moment concrete handvatten. Zorgverzekeraars verwachten dan ook dat de
huidige concept-handreiking niet zal leiden tot meer eenduidigheid in de indicatiestelling.

2. Ruimte voor gezinnen om zich voor te bereiden op aanpassing indicatie
Het stellen van een indicatie is geen eenmalige handeling. Gezinnen zullen om de zoveel tijd te
maken krijgen met een aanpassing van de indicatie, bijvoorbeeld omdat de zorgvraag van het
kind verandert. Op het moment dat het de beroepsgroep lukt om het indicatieproces eenduidiger
te maken waardoor ongewenste verschillen in de indicatiestelling verdwijnen, kan dat ook
(tijdelijk) leiden tot extra aanpassingen van de indicatie. Zoals eerder genoemd, beseffen
zorgverzekeraars dat het aanpassen van de indicatie veel impact kan hebben op het gezin.
• Zorgverzekeraars willen met betrokken partijen verkennen welke mogelijkheden er zijn
om de verwachtingen beter te laten aansluiten bij de uitkomst van het indicatieproces en
om gezinnen extra ruimte te geven om zich beter voor te bereiden op een aanpassing van
de indicatie.

3. Ondersteuning ouders bij inkomensvraag
Momenteel bevatten veel indicaties (die in het verleden zijn afgegeven) voor een Zvw-pgb ook
een vergoeding voor mantelzorg (zorg uit het cliëntsysteem). Hierdoor is voor sommige gezinnen
het pgb een substantieel onderdeel geworden van het gezinsinkomen. Op het moment dat een
indicatie wordt aangepast op basis van de beroepsnormen (straks mogelijk verduidelijkt door een
bruikbare Handreiking Kindzorg), kan dit voor een gezin financiële gevolgen hebben. Gerichte
inkomensondersteuning is daarom nodig op het moment dat de zelfredzaamheid van het kind
toeneemt, maar de zware zorglast voor ouders onverminderd blijft bestaan. In dat geval kan de
aanspraak op verzekerde zorg afnemen, maar kan het erg moeilijk voor ouders om naast hun
zorgtaken aan het werk te gaan. Sommige ouders hebben wel ruimte voor betaald werk. Maar als
je jarenlang de zorg voor je kind op je hebt genomen, is het wellicht moeilijk om zelfstandig de
aansluiting met de arbeidsmarkt te maken. Het zou daarom goed zijn als voor ouders aanvullende
ondersteuning wordt geboden.
• In aansluiting op meer tijd en ruimte voor gezinnen om zich voor te bereiden de
veranderingen die een nieuwe indicatie met zich meebrengt, is het ook van belang dat er,
bijvoorbeeld vanuit de gemeente en het UWV, ondersteuning wordt geboden voor
gezinnen die te maken krijgen met een inkomensvraag. Er kan worden gedacht aan
(tijdelijke) inkomensondersteuning, maar ook aan hulp bij toegang tot de arbeidsmarkt.
Tot slot, willen zorgverzekeraars onderstrepen veel begrip te hebben voor de situatie van ouders,
die hun kind de beste zorg willen bieden. We herkennen en erkennen de spanning die er is tussen
de verwachtingen van ouders, de verduidelijking van beroepsnormen die kunnen leiden tot
andere uitkomsten van de indicaties en de wettelijke taak van de zorgverzekeraar om
verzekerden gelijke toegang tot verzekerde zorg te garanderen binnen de kaders van de
Zorgverzekeringswet. Die spanning leidt tot ongemak bij alle betrokken partijen. Wij zouden
daarom graag zien dat de Handreiking Kindzorg de gewenste extra duidelijkheid biedt voor
ouders, indicerend verpleegkundigen en zorgverzekeraars. Maar dat er ook aanvullende
ondersteuning is voor ouders als de indicatie verandert.

pagina 3 van 3