Bekostiging van de
weefselketen
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

26 november 2015

Management samenvatting

Context van de opdracht t.a.v. bekostiging van de postmortale weefselketen

Prestatiebekostiging of een beschikbaarheidbijdrage voor de uitname organisaties

Binnen de postmortale weefselketen is discussie over de huidige bekostigingsmethodiek.
Uit het rapport van de Gezondheidsraad (Naar een duurzame weefselketen, 2014) blijkt
dat de huidige manier van bekostiging niet toekomstbestendig is. Daarom wil het Ministerie
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport inzicht verkrijgen hoe de kosten binnen de
weefselketen zijn verdeeld om te bepalen welke manier van bekostiging zich het beste
leent voor de postmortale weefselketen. Om tot dit inzicht te komen zijn er interviews
gehouden met de betrokken partijen en is er een analyse uitgevoerd op opgevraagde data
om tot de verdeling van de kosten over de keten te komen.

De uitnameteams worden gefinancierd door de zorgverzekeraar via de bekostiging van de
NTS middels een budgetbekostiging. Elk jaar worden de begrotingen specifiek voor de
uitnameteams aangeleverd aan de NTS, die het budget vervolgens onderhandelt met de
zorgverzekeraars. Er zijn twee alternatieve bekostigingsmethodieken die geschikt kunnen
zijn voor de uitname organisatie.

Bekostiging in de toekomst
De partijen binnen de keten zijn op te splitsen in drie blokken: De donororganisatie (ofwel
de Nederlandse Transplantatie Stichting, hierna NTS), de uitname organisatie (de teams
die de uitname van weefsel verzorgen) en de weefselorganisatie (ofwel de
weefselbanken). Per blok zijn er alternatieve bekostigingsmethodieken die stimuleren dat
deze keten toekomstbestendig wordt en zelfvoorzienend blijft. Tegelijkertijd moet de
bekostigingssystematiek waarborgen dat er prudent met menselijk weefsel wordt
omgegaan in de keten en dat alle opbrengsten terugvloeien in de weefselketen.
Voor de donororganisatie (NTS) lijkt een budgetbekostiging passend
De NTS faciliteert de donor aanmelding, screening en acceptatie en de allocatie van het
weefsel. Tevens is de NTS budgethouder en onderhandelt over de begrotingen die de
banken en uitname organisaties aanleveren met de zorgverzekeraars.
Momenteel worden de kosten die gemaakt worden door de NTS voor de postmortale
weefselketen vergoed door de zorgverzekeraars. De bekostiging loopt via het totale budget
wat voor een groot deel steunt op het registratietarief voor een cornea transplantatie. De
bekostiging lijkt niet passend voor prestatiebekostiging omdat de rol van de NTS
grotendeels een regierol is die onafhankelijk is van de productie die geleverd wordt door de
weefselbanken.
De meest logische wijze van bekostiging is om deze plaats te laten vinden op basis van
een budgetbekostiging via VWS.

■ De eerste mogelijkheid is prestatiebekostiging. Bij deze vorm van bekostiging worden
de kosten van de uitnameteams integraal doorgerekend naar de tarieven van de
weefsels. Belangrijk voordeel is dat de bank op deze manier van bekostiging meer
transparantie en controle heeft wat betreft de kosten aan uitname activiteiten. Een
belangrijk nadeel is het verhoogde risico op een faillissement van de uitname
organisatie.
■ Een tweede mogelijkheid is de beschikbaarheidbijdrage voor één team of voor
meerdere teams tegelijk. Er bestaan verschillende voor- en nadelen voor het werken
met één team. Deze concentreren zich rondom efficiëntie en invloed op kwaliteit. Een
algemeen nadeel van een beschikbaarheidbijdrage is dat het veel tijd en
administratieve moeite gaat kosten om dit in te voeren.
Er is veel draagvlak voor prestatiebekostiging van de weefselorganisaties
Binnen de keten heerst consensus over wat een juiste bekostiging moet zijn voor de
banken, namelijk prestatiebekostiging. In plaats van een vast budget via de verzekeraars
kunnen de weefselbanken in een situatie met prestatiebekostiging binnen bepaalde kaders
zelf hun tarieven (o.b.v. kostprijzen) bepalen. Deze manier van bekostigen geeft de juiste
prikkels rondom innovatie, doelmatigheid en efficiëntie.
In een situatie van prestatiebekostiging voor de weefselbanken zijn er met name rondom
weefsels waarbij meerdere banken een rol spelen aandachtspunten. Deze concentreren
zich rondom de thema’s prijsvorming, onderhandelingen met afnemers en verdeling van
donoren.

© 2015 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn
aan KPMG International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’
zijn geregistreerde merken van KPMG International.

1

Inhoudsopgave

Pagina

1. Inleiding en achtergrond rapportage

3

2. Huidige inrichting weefselketen

4

3. Proces en (toekomstige) bekostiging per blok

7

4. Innovatie

15

5. Effecten en uitgangspunten bij voorgestelde bekostiging

16

© 2015 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn
aan KPMG International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’
zijn geregistreerde merken van KPMG International.

2

1. Inleiding en achtergrond rapportage
Het doel van deze rapportage is het inzicht krijgen in de omvang en aard van de totale
kosten en opbrengsten in de postmortale weefselketen
Aanleiding

■ Wat is de verdeling van de kosten over de drie hoofdkostenposten (NTS; uitnameteams;
en de weefselbanken)?

In Nederland wordt de postmortale weefselketen gevormd door twee hoornvliesbanken
(Amnitrans Eyebank Rotterdam (hierna: AER) en Euro Cornea Bank (hierna: ECB)), een
huidbank (Euro Skin Bank, hierna: huidbank), een Hartkleppenbank (vanaf 1 januari 2016
onderdeel van ETB), een botbank (Bislife) en de Nederlandse Transplantatie Stichting
(hierna NTS). De hoornvliesbanken, huidbank, hartkleppenbank en botbank worden volledig
erkend als weefselbank. De NTS, als orgaancentrum, vervult de centrale regiefunctie in de
keten. De Euro Tissue Bank (ETB) is vanaf 1 januari 2016 een organisatie waarbinnen zowel
de Euro Cornea Bank, de Euro Skin Bank als de hartkleppenbank vallen.

■ Hoe groot is de kostenpost innovatie door weefselbanken en hoe zit deze verwerkt in de
huidige bekostiging?

In februari 2014 heeft de Gezondheidsraad een adviesrapport* opgesteld over de
toekomstbestendigheid van de in 2009 opgestelde randvoorwaarden voor de postmortale
weefselketen. Door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (hierna: VWS) zijn
er daarnaast meerdere gesprekken gevoerd met de verschillende banken. Daarbij is ook het
advies van de Gezondheidsraad besproken.
In het rapport van de Gezondheidsraad* en de gesprekken met de betrokken banken zijn
aangaande de bekostiging van de keten de volgende aandachtsgebieden benoemd:
■ Er moeten maatregelen worden genomen voor een transparante en minder kwetsbare
bekostiging van de weefselketen
■ De bekostiging moet leiden tot een verdere doelmatigheid en waar mogelijk
samenwerking stimuleren
■ De postmortale weefselketen moet zoveel mogelijk zelfvoorzienend zijn, zonder daarbij
de wettelijke kaders rondom gebruik van donorweefsel uit het oog te verliezen. Met
zelfvoorzienend wordt bedoeld dat er wordt gestreefd naar een zodanig volume van
weefsel afkomstig van Nederlandse donoren dat onder normale omstandigheden
tenminste in de behoefte van de Nederlandse patiënten kan worden voorzien.

■ Wat betekent het voor de tarieven van de verschillende weefsels als er wordt
overgegaan naar een nieuwe vorm van bekostiging? Het gaat hier om de tarieven die de
weefselbanken voor het weefsel in rekening brengen bij afnemers. Wat gebeurt er als er
ook nog innovatiekosten in mee worden genomen?
Aanpak
Om tot een helder inzicht te komen van de totale kosten en kostenverdeling in de
postmortale weefselketen is de volgende aanpak gehanteerd:

■ Kostenverdeling: Om de verdeling van de kosten over de activiteiten inzichtelijk te
krijgen, is er gevraagd aan de weefselbanken en de NTS om de kosten op te splitsen en
toe te rekenen aan de activiteiten binnen de weefselketen.
■ Tevens is de verkregen data geanalyseerd en verwerkt in dit rapport.
■ Interviews met betrokken: Er zijn interviews gehouden met de NTS, Bislife, ETB en AER.
Leeswijzer
Dit rapport is opgebouwd uit acht hoofdstukken, waarvan het voorliggende hoofdstuk de
eerste is. De overige hoofdstukken gaan in op het proces binnen de weefselketen, de
omvang en verdeling van de kosten en mogelijke toekomstige bekostigingsstructuren.
■ Hoofdstuk 2 geeft een inzicht in de huidige inrichting en processen van de weefselketen.
■ Hoofdstuk 3 beschrijft het huidige proces en mogelijk toekomstige bekostiging voor de
NTS, uitnameteams en de weefselbanken.

Doel en vraagstelling

■ Hoofdstuk 4 behandelt het innovatie aspect.

Het doel van deze rapportage is inzicht krijgen in de omvang en aard van de totale kosten en
opbrengsten in de postmortale weefselketen (bot, hartkleppen, cornea’s en huid) zodat een
onderbouwde beslissing kan worden genomen voor een nieuwe wijze van bekostiging van
de postmortale weefselketen. Om tot een goed beeld van de totale kosten te komen, worden
de volgende vragen in deze rapportage beantwoord:

■ Hoofdstuk 5 geeft ten slotte de effecten en uitgangspunten bij de nieuwe
bekostigingssystematiek weer.

* Rapport Gezondheidsraad: “Naar een duurzame weefselketen”

© 2015 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn
aan KPMG International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’
zijn geregistreerde merken van KPMG International.

3

2. Huidige inrichting weefselketen
De weefselketen kan worden opgedeeld in drie blokken
Dit hoofdstuk gaat in op de huidige inrichting van de weefselketen. Paragraaf 2.1 bevat
een overzicht van de belangrijkste activiteiten en bijbehorende actoren van het proces.
Paragraaf 2.2. en 2.3. gaan in op de bekostigingsstructuur en opbrengsten en kosten van
de weefselketen.
2.1. Het proces weefselketen
De figuur rechts geeft het proces binnen de weefselketen in hoofdlijnen weer. Het proces
bestaat uit twaalf activiteiten. De activiteiten worden opgedeeld in drie hoofdblokken : de
donororganisatie (ofwel de NTS), de uitname organisatie en de weefselorganisatie. Deze
drie blokken vormen de leidraad van deze rapportage.
2.1.1. Donororganisatie
De NTS houdt zich voor de postmortale weefselketen bezig met de donormelding,
screening, het typeren van het weefsel (wat wordt uitbesteed aan Sanquin) (activiteit 1,2
en 6) en het alloceren van het weefsel naar ziekenhuizen en klinieken (activiteit 10). De
kosten voor deze activiteiten worden gemaakt door de NTS. Sectie 4.1 van deze
rapportage gaat verder in op de bekostiging van de NTS. De NTS is tevens
verantwoordelijk voor de organisatie van verwerving van weefsels.
2.1.2. Uitname organisatie
In de postmortale weefselketen zijn drie uitnameteams: WCN, Bislife explantatie en ETB
explantatie. Deze partijen verzorgen de activiteiten 3, 4 en 12. In principe doen ze dit voor
alle weefselbanken. Voor wat betreft multi-tissue donatie, is de organisatie van de uitname
zo ingericht dat de weefsels zo veel mogelijk door één team worden uitgenomen. Sectie
4.2 gaat verder in op de huidige en mogelijk toekomstige bekostiging van deze activiteiten.
2.1.3. Weefselorganisatie
Alleen de weefselbanken die een volledige erkenning hebben als weefselbank, vallen
binnen de scope van dit onderzoek. Dit zijn de vijf banken binnen de postmortale
weefselketen: Bislife, AER, ETB (cornea, huidbank en de hartkleppenbank. De banken
houden zich bezig met het bewaren en bewerken van weefsels. (activiteit 5,7,8, 9 en 11).
Banken (dit speelt met name bij botweefsel) die zich bezig houden met overige
botverwerking (bijvoorbeeld van levende donoren) vallen niet binnen de scope van dit
rapport. De hartkleppenbank valt vanaf 1 januari 2016 onder de ETB. Wat betreft de
kosten van de hartkleppenbank, is er met name gebruik gemaakt van de gegevens van de
ETB.

Donororganisatie

1

Raadplegen en donormelden

Donororganisatie

2

Screening en acceptatie van de donor

Uitnameorganisatie

3

Uitname weefsel

Uitnameorganisatie

4

Transport naar weefselbank

Weefselorganisatie

5

Aanname weefsel door bank

Donororganisatie

6

Typeren weefsel/donor

Weefselorganisatie

7

Bewerken weefsels

Weefselorganisatie

8

Bewaren weefsel

Weefselorganisatie

9

Vrijgeven voor transplantatie

Donororganisatie

10

Allocatie (WOD) weefsel

Weefselorganisatie

11

Chirurgisch voorbewerken weefsel

Uitnameorganisatie

12

Distributie weefsel naar afnemer

© 2015 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn
aan KPMG International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’
zijn geregistreerde merken van KPMG International.

4

2. Huidige inrichting weefselketen
De huidige bekostiging van de weefselketen verloopt primair via de NTS
Zorgverzekeraars
Vergoeding
voor
weefselketen

Bekostiging
huidbank

Bekostiging weefselketen (excl. huidbank)

3

2.2. Huidige bekostiging weefselketen
Onderhandeling
over budget
weefselketen

1.

De genoemde weefselbanken sturen aparte begrotingen voor de uitname organisaties en de
weefselbanken naar de NTS. Deze verzamelt de begrotingen en voegt dit bij haar eigen begroting
aangaande de postmortale weefselketen en onderhandelt over het totaalbedrag (met bespreking
van de deelbegrotingen) met de zorgverzekeraars. Op basis van de begroting in combinatie met
de onderhandelingen krijgen de banken en de uitname organisaties een budget toegekend.

2.

Voor de cornea weefsels bestaat er geen tarief. Voor de overige weefsels bestaat er de NZa
tarievenlijst. De NTS verstrekt het budget aan de weefselbanken. Indien er binnen de
weefselbanken inkomsten worden gegenereerd door bijvoorbeeld verkoop van weefsel via de
NZa tarieven of via verkoop naar het buitenland van weefsel dat niet in Nederland ingezet kan
worden, dan worden deze inkomsten verrekend met het budget. In de DBC zorgproducten waar
de cornea’s gebruikt worden, wordt dus geen rekening gehouden met de kosten voor dit weefsel.
De afnemers (ziekenhuizen / klinieken) betalen hier niet voor. Er bestaat voor de cornea’s wel het
registratietarief, maar dit tarief heeft echter geen relatie met de daadwerkelijke kostprijs. Dit tarief
wordt vastgesteld door de totale kosten van de weefselketen te verminderen met alle verwachte
overige inkomsten bij de NTS en het overgebleven bedrag te delen door het te verwachte aantal
registraties op de cornea-wachtlijst. Dit tarief is dus het sluitstuk van de begroting.

BisLife Explantatie

3.

Het registratietarief wordt bij de verzekeraar geïnd (door de NTS) zodra een patiënt ingeschreven
wordt op de wachtlijst voor een transplantatie. Dit geldt alleen voor de cornea’s.

Hartkleppenbank**

4.

De Huidbank (onderdeel van ETB) is opgenomen in een apart figuur, omdat deze een andere
wijze van bekostiging kent. De Huidbank functioneert als toeleverancier aan ziekenhuizen. Er
wordt een tarief overeengekomen (gelijk voor alle ziekenhuizen) en volgens dit tarief wordt
afgerekend. Dit tarief is dekkend voor de Huidbank en haar bijdrage aan het uitnameteam van de
ETB. De stichting structuur (zonder winstoogmerk) van de huidbank moet zorgen voor een
beperking van het tarief.

NTS
Budget

2

De figuur links geeft een overzicht van de bekostiging van de weefselketen en de wijze waarop deze
tot stand komt.

1

Begrotingen
aan NTS

Amnitrans corneabank*
WCN
ECB*
ETB Explantatie
BisLife*

Zorgverzekeraars
Vergoeding per
Zorgverkoop
DBC zorgproduct
Afnemers (ziekenhuizen / klinieken)
Vergoeding per
huidproduct

4

*

Vast tarief

Huidbank (onderdeel van ETB)

Verkoop aan het buitenland moet volgens regelgeving worden gemeld aan de NTS. Alle inkomsten
voor eventuele verkoop van weefsel (exclusief huid) naar het buitenland moeten worden verrekend
met het toegekende budget omdat de opbrengsten binnen de weefselketen moeten blijven.
* De weefselbanken versturen de begroting samen met die van het
bijbehorende uitnameteam (steeds onder de bank vermeld) naar de NTS
** De hartkleppen worden uitgenomen door het explantatieteam van BisLife

© 2015 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn
aan KPMG International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’
zijn geregistreerde merken van KPMG International.

5

2. Huidige inrichting weefselketen
De opbrengsten en kosten van de weefselketen bedragen ongeveer EUR 11,3 mln
2.3. Opbrengsten en kosten weefselketen

2.3.2. Opbouw kosten

In de voorliggende paragraaf zijn de kosten en opbrengsten van de weefselketen
weergegeven.

De totale kosten (begroot 2015) van de NTS, de weefselbanken en de uitnameteams totaal
bedragen EUR 11,3 mln. De tabel en figuur hieronder geven weer hoe deze kosten
verdeeld zijn over de drie hoofdgroepen binnen de weefselketen.

2.3.1. Opbouw opbrengsten
De totale opbrengsten begroot 2015 bedragen EUR 11,3 mln. De opbrengsten zijn
opgebouwd vanuit de opbrengsten vanuit verzekeraars (zie onderstaande tabel voor een
verdeling van de opbrengsten), subsidie VWS en een restantpost NITTV (Nog in tarief te
verrekenen):
Opbrengsten begroting 2015
Baten
Botweefsel
Cornea
Hartkleppen
Sclera
Registratie cornea
Screening huid
Totaal verzekeraar

EUR
Verdeling
€
1.500.000
€
200.000
1
€
575.000
€
55.000
€
8.412.806
2 €
122.500
3 €
10.865.306

Subsidie 24/7 donorregister 4 €

207.295

NITTV

5 €

267.900

Totaal

€

11.340.501

14%
2%
5%
1%
77%
1%
100%

1.

In de NZa tarievenlijst zijn tarieven opgenomen voor botweefsel en hartkleppen. De
overige inkomsten komen vrijwel volledig uit verkoop van overtollig weefsel naar het
buitenland van cornea.

2.

Screening huid: ETB besteedt de screening van huiddonoren uit aan de NTS. De
opbrengsten voor de NTS voor dit gedeelte zijn begroot op €122.500 voor 2015

3.

Vanuit de verzekeraars komt EUR 8,4 mln binnen voor de cornea

4.

De keten ontvangt een subsidie van VWS a €207.000 voor het 24 uur per dag
beschikbaar houden van het donorregister.

5.

Restantpost als gevolg van over- of onderfinanciering in een bepaald jaar, en om
financieringssaldi van een voorafgaand jaar te compenseren.

Verdeling kosten begroting 2015
Groep
NTS

Organisatie
NTS
Bislife
ETB
Banken
AER
Hartkleppen
Bislife
Uitnameteams ETB
WCN
Totaal

Type
Donor

Weefsel

Uitname

Kosten
Verdeling
€
3.807.670
33%
€
1.680.129
€
1.417.059
43%
€
1.287.832
€
473.503
€
1.891.823
€
624.800
24%
€
157.684
€
11.340.501

De huidbank is in de bovenstaande tabel niet opgenomen, omdat de bekostiging van de
huidbank buiten de NTS om geschiedt. De uitnamekosten van de ETB bevatten dus niet
de kosten voor de huiduitname.

© 2015 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn
aan KPMG International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’
zijn geregistreerde merken van KPMG International.

6

3. Proces en (toekomstige) bekostiging per blok
De donororganisatie leent zich voor budgetbekostiging
3.1. Donororganisatie

3.1.2. Bekostiging

In de voorliggende paragraaf wordt nadere toelichting met betrekking tot de
donororganisatie (hierna de NTS genoemd) beschreven. In paragraaf 3.1.1. wordt
ingegaan op de processen en rol van de NTS. Paragraaf 3.1.2. behandelt de huidige en
mogelijk toekomstige vorm van bekostiging en geeft enkele aandachtspunten voor de
totstandkoming daarvan. Paragraaf 3.1.3. tot slot geeft inzicht in de huidige kosten voor de
activiteiten van de donororganisatie.

Huidige bekostiging

3.1.1. Proces en rol donororganisatie

Toekomstige bekostiging

Het orgaancentrum heeft een sturende regierol binnen de weefselketen, en bestaat uit een
aantal kerntaken, die we hieronder bespreken.

De NTS vervult een publieke taak die volgens alle partijen en het rapport van de
Gezondheidsraad onafhankelijk uitgevoerd dient te worden van zowel weefselbanken als
verzekeraars. Het is dan ook een logische wens van alle partijen om de bekostiging van dit
deel van de postmortale weefselketen afzonderlijk te bezien.

■ Aanmeldpunt donoren
De NTS fungeert als aanmeldpunt voor postmortale donoren. Als een potentiële donor
komt te overlijden dan wordt deze aangemeld bij de NTS. Daarnaast faciliteert de NTS
de screening van de donor aan de hand van checklists. Op basis van de checklist
wordt vastgesteld of de donor geschikt is voor donatie. Als de donor geschikt blijkt te
zijn dan schakelt de NTS een uitnameteam in, en geeft aan naar welke bank het
weefsel vervoerd moet worden.
■ Allocatie van weefsel
De NTS verzorgt ook de allocatie van het weefsel. Er wordt onderscheid gemaakt naar
schaars weefsel en niet-schaars weefsel. Schaars weefsel moet worden toegewezen
aan een patiënt op de wachtlijst. Binnen de postmortale weefselketen gelden de
cornea’s en hartkleppen als schaars weefsel.
■ Typeren van weefsel en donor
In opdracht van de NTS wordt weefsel getypeerd door Sanquin. Er wordt dan
onderzoek gedaan naar immunologische kenmerken van de donor om het risico op
afstoting te beperken. De kosten van deze typeringen worden door de NTS betaald.

■ Budgethouder weefselbanken
De NTS is budgethouder van de weefselbanken. De weefselbanken dienen de
begroting in bij de NTS, en vervolgens onderhandelt de NTS met de zorgverzekeraars
over het budget. Op deze systematiek is veel kritiek vanuit de weefselbanken, zo blijkt
ook uit het rapport van de Gezondheidsraad. De NTS is zelf ook geen voorstander van
deze rol.

Momenteel worden de kosten die gemaakt worden door de NTS voor de postmortale
weefselketen vergoed door de zorgverzekeraars. De bekostiging loopt via het totale budget
wat voor een groot deel steunt op het registratietarief voor een cornea transplantatie. De
zorgverzekeraar vergoedt de NTS ook op basis van deze inschrijvingen.

De rol van de NTS is grotendeels een rol die voor een deel onafhankelijk is van de
productie die geleverd wordt door de NTS. Voor het invoeren van een vorm van
prestatiebekostiging zal er dus een administratief omslachtige splitsing gemaakt moeten
worden in de taken van de NTS. Aangezien er de breed gedragen wens bestaat de
bekostiging onafhankelijk van de verzekeraars te laten lopen zal een vorm van
prestatiebekostiging ook bij de financier leiden tot een nieuwe administratieve last.

Een alternatieve mogelijkheid is om de bekostiging plaats te laten vinden op basis van een
budgetbekostiging via VWS.
Aandachtspunten
De NTS is voor alle weefselbanken de enige partij die het aanbod van het weefsel kan
beïnvloeden. Dit kan zij op verschillende manieren doen. De NTS beheert de criteria die
een donor al dan niet geschikt maken. Zeker op het gebied van de cornea’s zou een
toename van het weefsel enerzijds tot een reductie van de wachtlijsten kunnen leiden en
anderzijds voor een daling van de totale kosten in de keten. Hierbij is het wel van belang
om te analyseren of er ergens anders in het proces (bijvoorbeeld bij de beschikbare OK-tijd
voor transplantaties) een bottleneck ontstaat wat alsnog voor wachtlijsten zou kunnen
zorgen. Het allocatieproces zou dan niet meer nodig zijn. Tevens zou op de momenten dat
er een kortdurend weefseloverschot ontstaat meer weefsel naar het buitenland kunnen
gaan wat een positief effect heeft op de inkomsten kant.

© 2015 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn
aan KPMG International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’
zijn geregistreerde merken van KPMG International.

7

3. Proces en (toekomstige) bekostiging per blok
De kosten van de donororganisatie bedragen EUR 3,8 mln
3.1.3. Kosten activiteiten donororganisatie
Totaal bedragen de kosten voor de NTS EUR 3,8 mln op basis van de begroting 2015. Dat is 33% van de totale kosten in de weefselketen. De meeste kosten die door de NTS
gemaakt worden, (grofweg 56%) komen ten goede voor de screening en acceptatie activiteit. Op basis van een aangeleverd FTE overzicht van de NTS zijn de kosten gesplitst naar de
activiteiten. Het typeren van weefsel en donor volgt niet deze FTE verdeling, maar wordt uitbesteed aan Sanquin.

€3.800.000

€ 590.000 (15%)

€ 2.130.000 (56%)

€ 480.000 (13%)

€ 600.000 (16%)

Donormelding

Screening en
acceptatie

Typeren
weefsel/
donor

Allocatie
weefsel

© 2015 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn
aan KPMG International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’
zijn geregistreerde merken van KPMG International.

8

3. Proces en (toekomstige) bekostiging per blok
Prestatiebekostiging of bekostiging via een beschikbaarheidbijdrage kunnen
passende wijzen van bekostiging zijn voor de uitname organisatie
3.2. Uitname organisatie
In de voorliggende paragraaf wordt nadere toelichting met betrekking tot de uitname
organisatie. In paragraaf 3.2.1. wordt ingegaan op de processen en rol van de uitname
organisatie. Paragraaf 3.2.2. behandelt de huidige en mogelijk toekomstige vormen van
bekostiging. Paragraaf 3.2.3. geeft tot slot inzicht in de huidige kosten voor de activiteiten
van de uitname organisatie.
3.2.1. Proces en rol
Er zijn drie uitnameteams die de uitname van het weefsel verzorgen. Het merendeel van
de uitnames betreffen enucleaties (cornea uitname). Voor wat betreft de solo uitnames
(uitnames waar maar 1 type weefsel wordt uitgenomen) wordt er voor cornea’s ongeveer
1000 keer per jaar uitgenomen. In vergelijking met de hartkleppen, bot en huid is dit erg
veel, aangezien er voor die weefsels slechts totaal rond de 200 keer (solo) uitgenomen
wordt. Zie ook de tabel rechtsonder op deze pagina.

De banken maken eigen afwegingen voor wat betreft de bereikbaarheid van het team. Niet
elke bank kiest bijvoorbeeld voor 24 uurs bereikbaarheid, omdat er medisch aanvaardbare
redenen zijn om niet met de allerhoogste spoed richting de donor te gaan.
3.2.2. Bekostiging
Huidige bekostiging
De uitnameteams worden gefinancierd door de zorgverzekeraar via de bekostiging van de
NTS middels een budgetbekostiging. Elk jaar worden de begrotingen specifiek voor de
uitnameteams aangeleverd aan de NTS, die het budget vervolgens onderhandelt met de
zorgverzekeraars.
Toekomstige bekostiging
Wat betreft de bekostiging van de uitnameteams zijn er drie alternatieve
bekostigingsmethodieken te onderscheiden, welke we hieronder beschrijven.

Er bestaan verschillende opvattingen over het opereren met drie uitname organisaties of
■ Prestatiebekostiging (betaling via prijs per te transplanteren weefsel)
met één uitname organisatie. Verschillende scenario’s worden verderop in deze
Bij deze vorm van bekostiging worden de kosten van de uitnameteams integraal
rapportage uitgewerkt. Het voordeel van één team is een hogere efficiency. Het nadeel van
doorgerekend naar de tarieven van de weefsels. Belangrijk voordeel is dat de bank op
één team is de beperkte invloed van de weefselbank op de kwaliteit van het verkregen
deze manier van bekostiging meer transparantie en controle heeft wat betreft de kosten
weefsel. Een ander belangrijk nadeel is de verhoogde kwetsbaarheid van de uitname
aan uitname activiteiten. Tevens biedt deze vorm van bekostiging prikkels om
organisatie. Er is dan namelijk geen backup meer.
doelmatig te werken en stimuleert innovatie in het proces. De perverse prikkel van
overproductie is door de toewijzing van donoren door de NTS niet aanwezig in dit
Om te bepalen wanneer welk uitnameteam dienst heeft, wordt er een rooster opgesteld
geval. Wel is het van belang dat er strakke regels zijn rondom de uitname bij
door de NTS. Elk uitnameteam heeft op bepaalde afgesproken tijden dienst. Dit rooster
postmortale donoren, zodat de teams binnen dezelfde kaders werken om zo de
zorgt er voor dat er niet twee uitnameteams bij dezelfde donor komen. Verder verzorgen
kwaliteit van de uitnames en dus het weefsel te waarborgen. Tevens is het belangrijk
alleen de teams van ETB en Bislife de multi-tissue uitnames. Het WCN team van de AER
dat de manier waarop met een donor wordt omgegaan niet afhangt van welk team er
neemt alleen cornea’s uit. Er worden op dit moment verdere afspraken gemaakt hoe er
dienst heeft. Er kleven echter belangrijke nadelen aan de deze
moet worden omgegaan met de schaarse momenten dat er een multi-tissue uitname nodig
prestatiebekostigingsmethodiek. De banken kunnen nu namelijk een groter risico lopen
is terwijl het WCN team dienst heeft. De samenwerking en de afstemming tussen de teams
om failliet te gaan. Daarnaast kunnen nu ook de uitname organisaties failliet gaan. Dit
moet blijvend worden geëvalueerd.
is een risico voor de zelfvoorziening
Aantal solo uitnames 2014
De kwaliteit van uitname is tot op zekere hoogte de verantwoordelijkheid van het ingezette
van de keten.
Weefsel
Aantal uitnames Percentage
team. Alle banken betogen dat de wijze van uitname zoveel mogelijk aansluit bij het
Cornea
1013
82%
verdere proces van de bank. Zij zijn zich er echter van bewust dat er centrale afspraken
Hartkleppen
125
10%
met ziekenhuizen dienen te bestaan. Tevens zal een gelijk kader moeten zijn voor wat
Huid
91
7%
betreft het voldoen aan verwachtingen van bijvoorbeeld professionals en nabestaanden.
Bot
Totaal solo uitname
© 2015 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn
aan KPMG International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’
zijn geregistreerde merken van KPMG International.

12
1241

1%
100%

9

3. Proces en (toekomstige) bekostiging per blok
Prestatiebekostiging of bekostiging via een beschikbaarheidbijdrage kunnen
passende wijzen van bekostiging zijn voor de uitname organisatie
■ Beschikbaarheidbijdrage één team
Een ander alternatief is om één uitnameteam te hanteren, die alle postmortale weefsel
uitnames uitvoert, en deze te bekostigen middels een beschikbaarheidbijdrage. Op
deze manier blijven de kosten van het uitnameteam buiten het tarief van het weefsel.
Een belangrijk voordeel hiervan is de logistieke eenvoud, omdat er nog maar één team
opereert. Daarnaast zal het tarief van het weefsel lager liggen, omdat de kosten van de
uitnameteams buiten de toerekening worden gehouden. Dit komt dus ten goede van de
internationale concurrentiepositie. Aan deze manier van bekostigen kleven echter
nadelen. Zo kunnen knelpunten in deze uitname organisatie leiden tot problemen
rondom de beschikbaarheid van uitnameteams. Een ander belangrijk nadeel is dat de
weefselbanken zelf geen invloed en controle meer kunnen uitoefenen op de kwaliteit
van de uitnames. Daarnaast roept het hanteren van één uitnameteam vragen op met
betrekking tot het managen van dit team. Tevens betogen alle banken dat zij graag het
hele proces in eigen hand hebben. Verder is het belangrijk om op te merken dat het
proces om tot een goedgekeurde beschikbaarheidbijdrage te komen veel tijd en
administratieve moeite kost. Tenslotte is er een beperktere prikkel tot innovatie en
doelmatigheid in dit (logistieke) proces.

■ Beschikbaarheidbijdrage meerdere teams
Het is ook mogelijk om een beschikbaarheidbijdrage in te voeren terwijl er meerdere
uitnameteams in stand worden gehouden. Op deze manier kunnen de banken in
zekere mate alsnog controle uitoefenen op de uitnameteams, en dus de kwaliteit. De
controle en vrijheid van de banken met betrekking tot de uitnameteams is echter wel
beperkt, vanwege de afhankelijkheid van de beschikbaarheidbijdrage. Het is te
verwachten dat het onderhouden van drie teams duurder is dan één team. Denk hierbij
aan mogelijk efficiënter gebruik van ondersteunende diensten als roostering en
planning of het gebruik en onderhoud van een wagenpark. Daarnaast is een ander
belangrijk nadeel van een beschikbaarheidbijdrage voor drie teams dat het invoeren
hiervan nog meer administratieve moeite gaat kosten. Er gaat bijvoorbeeld meer tijd
zitten in de aanvraag procedure en (kosten)onderzoeken. Tevens gelden de eerder
genoemde nadelen van doelmatigheid en innovatie ook in deze situatie.

© 2015 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn
aan KPMG International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’
zijn geregistreerde merken van KPMG International.

10

3. Proces en (toekomstige) bekostiging per blok
De kosten van de uitname organisatie bedragen EUR 2,8 mln
3.2.3. Kosten activiteiten uitname organisatie
Totaal bedragen de kosten van de uitname organisaties EUR 2,8 mln. Hierin is ook de
distributie van het weefsel naar de afnemer opgenomen. Bislife heeft het grootste aandeel
in de kosten (70%). Dat komt deels omdat zij ook de uitname en transport/dsitributie voor
de hartkleppenbank verzorgen. Daarna volgen ETB (23%) en AER/WCN (7%).

Uitnameorganisatie totaal
€ 2.500.000
€ 2.000.000

Kanttekeningen
■ De kosten van ETB zijn niet uitgesplitst naar de activiteiten, omdat de aangeleverde
gegevens van ETB geen informatie op dat niveau bevat.

€ 1.926.220

€ 1.500.000
€ 1.000.000

■ De gegevens van Bislife zijn gebaseerd op begroting 2016, maar deze gegevens
wijken niet veel af van de begroting 2015.

€ 624.800

€ 500.000

€ 204.432

€BIS

Transport naar bank

Uitname weefsel
€ 2.000.000
€ 1.800.000
€ 1.600.000
€ 1.400.000
€ 1.200.000
€ 1.000.000
€ 800.000
€ 600.000
€ 400.000
€ 200.000
€-

€ 1.801.220

€ 134.031

WCN

BIS

€ 50.000
€ 45.000
€ 40.000
€ 35.000
€ 30.000
€ 25.000
€ 20.000
€ 15.000
€ 10.000
€ 5.000
€-

€ 45.000

€ 23.652

WCN

ETB

AER/WCN

Distributie weefsel
€ 90.000
€ 80.000
€ 70.000
€ 60.000
€ 50.000
€ 40.000
€ 30.000
€ 20.000
€ 10.000
€-

BIS

© 2015 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn
aan KPMG International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’
zijn geregistreerde merken van KPMG International.

€ 80.000

€ 46.749

WCN

BIS

11

3. Proces en (toekomstige) bekostiging per blok
Binnen de keten bestaat veel draagvlak voor prestatiebekostiging van de
weefselorganisaties
3.3. Weefselorganisatie

Aandachtspunten

In de voorliggende paragraaf wordt nadere toelichting met betrekking tot de
weefselorganisatie. In paragraaf 3.3.1. wordt ingegaan op de processen en rol van de
weefsel organisatie. Paragraaf 3.3.2. behandelt de huidige en mogelijk toekomstige
vormen van bekostiging. Paragraaf 3.3.3. tot slot geeft inzicht in de huidige kosten voor de
activiteiten van de weefselorganisatie.

Binnen de aandachtspunten wordt veel gebruik gemaakt van de situatie die ontstaat
rondom de cornea’s. De reden hiervoor is dat cornea’s op dit moment het enige weefsel
zijn waarvoor meerdere banken in Nederland een erkenning hebben.

3.3.1. Proces en rol
Binnen scope van dit onderzoek liggen de drie volgende weefselbanken:

■ De tarieven van de cornea’s (al dan niet getypeerd) zullen onderdeel gaan worden van
de DBC-productstructuur. Er zal moeten worden bepaald hoe deze tarieven uiteindelijk
bij de weefselbanken terecht komen. Dit kan bijvoorbeeld door hier losse tarieven voor
producten van te maken, of via een OZP (overige zorgproducten) Een alternatief kan
zijn om de kosten voor een cornea een integraal onderdeel van de DBC zorgproduct te
maken.

•

ETB: Cornea’s, huid en hartkleppen (per 1 januari 2016)

•

AER: Cornea’s

•

Bislife: Bot

Deze manier van bekostiging heeft de volgende gevolgen en/of is aan de volgende
voorwaarden gebonden.

Huidige bekostiging

■ Bovenstaand alternatief heeft tot gevolg dat de prijzen van verschillende DBC
zorgproducten kunnen toenemen voor de verzekeraars. Daar staat tegenover dat de
verzekeraars niet meer via de NTS de gehele weefselketen financieren, maar via de
DBC zorgproducten. Op deze manier zitten de verzekeraars niet aan het begin van de
bekostiging van de weefselketen, maar juist aan het eind bij de reguliere
ziekenhuiszorg. Het ziekenhuis koopt dan dus het weefsel in, en belast deze kosten
door aan de zorgverzekeraars via de DBC zorgproducten.

Net als de uitnameteams, worden de weefselbanken gefinancierd met een lumpsum
budget wat gebaseerd is op de verwachte productie, dat via de NTS wordt onderhandeld
met de zorgverzekeraar.

■ De ziekenhuizen zullen enerzijds moeten onderhandelen met de zorgverzekeraars
m.b.t. de DBC zorgproducten en anderzijds met de weefselbanken m.b.t. tot het tarief
voor het weefsel.

Toekomstige bekostiging

■ Gebaseerd op de interviews met de weefselbanken, zullen de ziekenhuizen in het
geval van weefsels waar er meerdere banken voor zijn waarschijnlijk een “preferred
supplier” contract afsluiten. In dit contract wordt aangegeven hoeveel weefsel men
denkt af te nemen in het komende jaar. Uiteraard moet het ten allen tijde mogelijk zijn
om bij gebrek aan weefsel bij de ene bank het weefsel bij de andere bank af te nemen.
Als er dan nog geen weefsel beschikbaar is kan er in het buitenland door de “preferred
supplier” weefsel ingekocht worden. Als uitganspunt moet wel gelden: “Optimaal
gebruik van weefsel”.

De belangrijkste taken voor deze banken bestaan uit het bewaren en bewerken van het
weefsel voor transplantatie. Daarnaast is het essentieel dat de banken ook de kwaliteit van
het weefsel goed bewaken. De banken controleren bijvoorbeeld of het weefsel voldoet aan
de richtlijnen en gestelde specificaties.
3.3.2. Bekostiging

■ Prestatiebekostiging: Binnen de keten heerst breed gedragen consensus wat een juiste
bekostiging moet zijn voor de banken, namelijk prestatiebekostiging. In plaats van een
vast budget via de verzekeraars kunnen de weefselbanken in een situatie met
prestatiebekostiging binnen bepaalde kaders zelf hun tarieven (o.b.v. kostprijzen)
bepalen. Deze manier van bekostigen geeft de juiste prikkels rondom innovatie,
doelmatigheid en efficiëntie.

■ Op basis van de te verwachte hoeveelheid weefsel die door een bank geleverd moet
worden kan de NTS zijn distributie maken van weefsel richting banken.
© 2015 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn
aan KPMG International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’
zijn geregistreerde merken van KPMG International.

12

3. Proces en (toekomstige) bekostiging per blok
Binnen de keten bestaat veel draagvlak voor prestatiebekostiging van de
weefselorganisaties
■ Op dit moment is er sprake van een ongelijke verdeling van cornea’s over de
verschillende banken. Deze verdeling is gebaseerd op de vraag naar weefsel van
■
oogartsen. Dit kan voor de bank met de minste aanvoer van cornea’s een knelpunt zijn
voor wat betreft het leveren van cornea’s die geschikt zijn voor transplantatie. Enerzijds
kan de bank met de meeste aanvoer van cornea’s haar vaste kosten over meer
producten verdelen, anderzijds kan de bank met de minste aanvoer van cornea ook
niet aan de vraag voldoen. Zolang er sprake blijft van een ongelijke cornea verdeling ■
over de corneabanken, is het aannemelijk dat de bank die de minste cornea’s ontvangt
een hogere kostprijs zal hebben, en dus een hoger tarief. Desalniettemin, hoeft dit
geen probleem te zijn als de bank met een hogere kostprijs toch in staat is alle cornea’s
af te zetten.
■ Er zal voor beide partijen voldoende tijd moeten zijn om het gesprek met (potentiële)
afnemers aan te gaan en zo de contracten als “preffered supplier” af te sluiten. De
weefselbanken moeten dus ondernemender worden om dit succesvol te verzorgen. Er
ontstaat immers enige vorm van concurrentie.

Vanuit deze kostprijs stelt de NZa (of VWS) een maximum tarief op, op basis waarvan
de afnemers kunnen onderhandelen met de weefselbanken. Dit maximum tarief wordt
tevens gecommuniceerd naar de verzekeraars zodat deze weten wat de kosten in het
DBC zorgproduct voor het weefsel zijn.
Voor het bepalen van een maximum tarief in het geval van banken met meerdere
weefsels zijn er voor VWS twee realistische opties:
– Er kan worden gekozen voor een tarief dat via een gewogen gemiddelde tussen de
banken tot stand komt. Dit leidt echter snel tot financiële problemen voor de banken
die duurder zijn dan dit maximum tarief*. Zij zijn dan immers gedwongen om onder
hun kostprijs te leveren.
– Een andere mogelijkheid is het invoeren van een maximum tarief dat boven de
hoogste kostprijs ligt. Als dit maximum tarief gelijk zou zijn aan het hoogste tarief,
dan zouden de banken kennis hebben van elkaars kostprijzen, en deze kennis
kunnen gebruiken als concurrentievoordeel. Het nadeel van een maximumtarief is
dat dit mogelijk leidt tot meer kosten in totale weefselketen. Er zal immers
waarschijnlijk gecontracteerd worden zo dicht mogelijk tegen het maximum tarief,
waar banken nu niet bekend zijn met de onderlinge tariefverschillen. Dit effect wordt
enigszins teniet gedaan als ziekenhuizen in staat zijn voldoende tegenmacht te
bieden in de onderhandelingen.

■ Het aantal afgekeurde cornea’s is niet altijd gelijk. Bij de ene bank worden meer
aangeleverde cornea’s afgekeurd dan bij de andere bank. Een systeem waarbij het
verwachte aantal cornea uitnames startpunt is voor het bepalen hoeveel cornea’s er
verdeeld moeten worden van donor naar weefselbank geeft een verkeerde prikkel.
Immers: hoe hoger het afkeuringspercentage, hoe groter het gedeelte van
donormateriaal je als bank krijgt. Dit kan bijvoorbeeld opgelost worden door met een
vast afkeurpercentage te werken. De bank die het best in staat is dit afkeurpercentage
■ Van belang is dat er wordt nagedacht over de samenstelling van de lijst met
onder het vaste percentage te krijgen heeft dan beschikking over meer geschikte
verschillende producten en bijbehorende tarieven. Het is op dit moment zo dat er geen
cornea’s voor transplantatie. Dit vaste percentage kan bijvoorbeeld vastgesteld worden
tarieven voor de cornea’s bestaan. Het maakt dus voor bijvoorbeeld een oogarts niet uit
door het gemiddelde of laagste percentage te hanteren.
of hij een cornea gebruikt die getypeerd is of niet, terwijl daar veel meer kosten voor
■ Voor het bepalen van het tarief kan de methodiek zoals het A-segment van de
worden gemaakt door de NTS. Eenzelfde situatie geldt voor het al dan niet snijden van
ziekenhuizen gevolgd worden. Daar bestaat een circulaire vanuit de NZa waarin eisen
de lamellen om de juiste dikte van de cornea te krijgen.
en een methodiek wordt vastgelegd m.b.t de berekening van de kostprijs. Deze
kostprijzen worden bij voorkeur voor alle banken en alle weefsels gemaakt.

* Voor 2016 is de mogelijkheid geïntroduceerd om een tweede hoger maximumtarief (het maxmaximumtarief) per prestatie af te spreken en in rekening te brengen. Deze max-maximumtarieven
worden mogelijk gemaakt om innovatie en specifieke kwaliteitsafspraken verder te ondersteunen.
© 2015 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn
aan KPMG International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’
zijn geregistreerde merken van KPMG International.

13

3. Proces en (toekomstige) bekostiging per blok
De kosten van de weefselbanken bedragen EUR 4,8 mln
3.2.3. Kosten activiteiten weefselorganisatie
Weefselorganisatie totaal
Voor de weefselorganisaties (Bislife, ETB, AER en de hartkleppenbank) bedragen de
kosten totaal EUR 4,8 mln. Dat is 43% van de totale kosten in de weefselketen

€ 1.671.197

€ 1.800.000
€ 1.600.000
€ 1.400.000
€ 1.200.000
€ 1.000.000
€ 800.000
€ 600.000
€ 400.000
€ 200.000
€-

Kanttekening
■ De kosten van de ETB en de hartkleppenbank zijn niet uitgesplitst naar de activiteiten,
omdat de aangeleverde gegevens van ETB geen informatie op dat niveau bevat.
■ De gegevens van Bislife zijn gebaseerd op begroting 2016, maar deze gegevens
wijken niet veel af van de begroting 2015.
■ Bislife heeft geen kosten toegewezen aan de activiteit ‘Aanname weefsel’.

€ 1.417.059

€ 473.500

BIS

Aanname weefsel
€ 140.000

€ 128.783

€ 120.000
€ 100.000
€ 80.000
€ 60.000
€ 40.000
€ 20.000
€AER

BIS

€ 450.741

€ 787.701

€ 800.000

Vrijgeven voor transplantatie
€ 623.496

€ 600.000
€ 400.000

€ 354.154

€ 354.154

€ 300.000
€ 200.000

€ 200.000

€ 100.000

€BIS

Hartkleppen

€ 500.000

€ 600.000
€ 400.000

AER

AER

€ 700.000

€ 1.000.000

€ 260.000

ETB

Bewaren weefsel

Bewerken weefsel
€ 500.000
€ 450.000
€ 400.000
€ 350.000
€ 300.000
€ 250.000
€ 200.000
€ 150.000
€ 100.000
€ 50.000
€-

€ 1.287.832

€-

AER

© 2015 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn
aan KPMG International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’
zijn geregistreerde merken van KPMG International.

BIS

AER

BIS

14

4. Innovatie
Innovatie kan gestimuleerd middels een alternatieve wijze van bekostiging
5. Innovatie

5.1. Alternatieve situaties

In het voorliggende hoofdstuk wordt ingegaan op de wijze waarop innovatie binnen de
weefselketen middels de bekostigingsstructuur kan worden bevorderd. In paragraaf 4.1. is
beschreven hoe innovatie op dit moment bekostigd wordt. Paragraaf 4.2. gaat in op de
vraag hoe innovatie gestimuleerd kan worden.

Alternatieven om onderzoek te financieren zijn de volgende:

5.1. Huidige situatie

■ Alle banken zijn het erover eens dat ze afzonderlijk te klein zijn om fundamenteel
onderzoek te doen (denk hierbij aan stamcelonderzoek). Dit zal ook in de toekomst
grotendeels zo blijven. De keten onderkent echter wel het belang van fundamenteel
onderzoek.
– Fundamenteel onderzoek op centraal niveau beleggen, waaruit alle weefselbanken
een aanvraag kunnen doen voor onderzoek. Idealiter zijn die aanvragen zoveel
mogelijk gezamenlijke onderzoeksvragen waar door meerdere banken aan gewerkt
wordt. Het budget zou door VWS beheerd kunnen worden en dit budget zou gevuld
kunnen worden door eventuele overschotten in de weefselketen.

Door alle banken worden er twee verschillende typen onderzoek onderscheiden:
1.

Fundamenteel onderzoek;

2.

Onderzoek dat leidt tot proces optimalisatie.

In de huidige bekostiging wordt er nauwelijks ruimte voor innovaties toegelaten tot het
budget. De NTS, in haar rol als budgethouder, geeft een negatief advies aan de
weefselbanken om ruimte voor innovatie op te nemen in de begroting. De
zorgverzekeraars willen voor innovatie namelijk niet bekostigen. Het gevolg daarvan is dat
de banken slechts beperkt aan innovatie doen. In de situaties waar er nog wel een vorm
van innovatie bestaat wordt er enerzijds meegelift op reeds bestaand onderzoek (door
middel van bijvoorbeeld beschikbaar stellen van afgekeurd weefsel) of het wordt
gefinancierd vanuit andere bedrijfsonderdelen van de desbetreffende bank.

– Blijvend gebruik maken van de huidige wijze van bekostiging van fundamenteel
onderzoek (bijvoorbeeld onderzoek fondsen of andere financieringsbronnen).
■ Onderzoek dat leidt tot proces optimalisatie zou door de weefselbanken zelf
gefinancierd kunnen worden. Hier kunnen drie keuzes gemaakt worden:
– Op voorhand mogen de weefselbanken een maximaal percentage van de totale
kosten opnemen als innovatie. LET OP: dit leidt tot een verhoging van totale kosten
in de keten.

Alle banken vinden de huidige situatie geen recht doen aan de wens om in Nederland
voorop te lopen, en in ieder geval up-to-date te blijven met het bestaande onderzoeksveld.
Banken die eerder zelf geïnvesteerd hebben in onderzoek waar de gehele weefselketen
van profiteert, beschouwen dit als onrechtvaardig.
Opvallend is dat er voor de bloedbank wel ruimte is opgenomen voor innovatie. Binnen de
bloedvoorziening in Nederland is destijds met de bloedbank afgesproken dat zij een vast
percentage van het budget mogen besteden aan onderzoek. Het totale onderzoek bedrag
krimpt of groeit dus in principe mee met de omzet van de bank.

– Ook een vast bedrag voor innovatie behoort tot mogelijkheden.
– Bij het “vrij” laten van de tarieven is het aan de banken zelf hoeveel zij investeren in
innovatie. Het doel van innovatie is immers altijd een verbeterde positie ten opzichte
van de afnemers en die is te krijgen via een hogere kwaliteit weefsel of een lagere
kostprijs.
.

© 2015 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn
aan KPMG International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’
zijn geregistreerde merken van KPMG International.

15

5. Effecten en uitgangspunten bij voorgestelde bekostiging
Bij het inrichten van de bekostiging is het van belang om aandacht te schenken voor
de mogelijke effecten hiervan op tarieven en de verdeling van winst
6. Effecten en uitgangspunten bij voorgestelde bekostiging

6.2. Uitgangspunten voor de weefselbanken

Dit hoofdstuk gaat in op de effecten en uitgangspunten bij het hanteren van de
bekostigingsstructuur zoals die in hoofdstuk 3 is voorgesteld. Paragraaf 6.1. gaat in op de
effecten die de bekostigingsstructuur op de tarieven binnen de keten heeft. Paragraaf 6.2.
gaat in op de uitgangspunten die gehanteerd kunnen worden om te waarborgen dat
winsten terugvloeien in de keten.

■ Het is van belang dat alle resultaten terugvloeien in de keten. In de huidige situatie
wordt ook overfinanciering van de banken aan de NTS afgedragen, die vervolgens de
gehele financiering van de weefselketen verzorgt. Tekorten of overfinanciering leiden
dan tot een aanpassing van het cornea registratietarief in het volgend jaar. In een
situatie met prestatiebekostiging, zijn er alternatieve uitgangspunten om met baten
(overfinanciering) om te gaan:

6.1. Effect op tarieven
In de huidige situatie is het corneatarief een registratietarief dat als sluittarief dient ter
dekking van de kosten van de gehele keten. Dit tarief zal in de nieuwe
bekostigingsstructuur niet meer bestaan.
Er zullen reële tarieven ontstaan voor de verschillende weefsels. Het totaal van deze
tarieven vermenigvuldigd met het aantal weefsels wat gebruikt wordt zal echter niet gelijk
zijn aan de huidige totale kosten in de weefselketen. Dit komt door de volgende effecten:

–

Overfinanciering gebruiken voor innovatie voor fundamenteel en procesmatig
onderzoek. Investeren in eigen voorzieningen zoals nieuwe apparatuur etc.

–

Reserve opbouwen voor jaren wanneer het financieel minder voorspoedig
verloopt, of eventueel overfinanciering gebruiken ter verlaging van de kostprijs
voor een volgend jaar.

■ Alle kosten van de NTS zullen niet verwerkt zijn in het tarief. Indien VWS dit financiert
zullen de kosten voor de verzekeraars dus dalen.
■ De kosten voor de uitnameteams worden geen integraal onderdeel van het tarief als er
met een beschikbaarheidbijdrage wordt gewerkt.
■ Indien er kosten voor innovatie worden toegestaan zal dit de totale kosten verhogen.
Aangezien de tarieven van de registratie voor de cornea-wachtlijst het sluitstuk van de
begroting was voor de weefselketen zijn de andere weefsels hiermee “gesubsidieerd”.
Deze weefsels zullen in deze andere structuur duurder worden, terwijl de tarieven voor de
cornea’s gaan dalen.

© 2015 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn
aan KPMG International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’
zijn geregistreerde merken van KPMG International.

16

© 2015 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in
Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van
zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit.
Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, het
logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van
KPMG International.