Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3106
Vragen van het lid Karabulut (SP) aan de Minister voor Buitenlandse Handel
en Ontwikkelingssamenwerking over het wangedrag van hulpverleners in
Afrika (ingezonden 28 juni 2018).
Antwoord van Minister Kaag (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking) (ontvangen 6 september 2018).
Vraag 1
Kent u het bericht dat hulpverleners in Afrika prostituees medicijnen in ruil
voor seks gaven?1 Wat is uw reactie daarop?
Antwoord 1
Ik heb kennisgenomen van dit bericht en van de BBC rapportage waarop dit
bericht is gebaseerd. Zoals bij u bekend, heb ik eerder mijn afschuw
uitgesproken over seksueel misbruik door medewerkers van hulporganisaties.
Dergelijk gedrag is onacceptabel en ik verwacht van hulporganisaties dat zij
optreden tegen dit gedrag.
Vraag 2
Was u op de hoogte van het kennelijke bestaan van een zwarte lijst onder
niet-gouvernementele organisaties, waarop niet de mensen die zich slecht
gedragen komen te staan maar klokkenluiders?
Antwoord 2
Nee, ik ben niet op de hoogte van het bestaan van «zwarte lijsten» voor
klokkenluiders. Navraag bij de noodhulp- en ontwikkelingsorganisaties wijst
uit dat zij hier evenmin mee bekend zijn. Het bestaan van dergelijke lijsten
zou onacceptabel zijn.
Vraag 3
Hoe kan voorkomen worden dat klokkenluiders bang zijn hun melding te
doen wegens deze vermeende zwarte lijst? Bent u bereid hier ook actie op te
ondernemen en dit aan uw actieplan toe te voegen?

1

ah-tk-20172018-3106
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

https://www.nrc.nl/nieuws/2018/06/21/medewerkers-artsen-zonder-grenzen-bezochtenprostituees-in-afrika-a1607446

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Het is bekend dat medewerkers zich niet altijd veilig voelen om met klachten
over misbruik naar buiten te komen. De hulpsector onderkent dat een cultuur
waarin medewerkers zich veilig voelen om problemen en misstanden aan te
kaarten, essentieel is voor ieder systeem om misbruik te voorkomen en tegen
te gaan. Het actieplan dat door de Nederlandse hulpsector in afstemming met
het kabinet is ontwikkeld omvat een aantal projecten die tot doel hebben de
integriteitsaanpak van organisaties op integrale wijze te verbeteren. De
meeste organisaties hebben al een systeem van vertrouwenspersonen en een
beleid voor klokkenluiders.
Vraag 4
Hoe vordert uw actieplan om wangedrag binnen de hulpsector tegen te
gaan? Welke concrete stappen zijn in de laatste maanden gezet? Waar ziet u
mogelijkheden in verbetering en versnelling van dit proces?
Antwoord 4
De uitvoering van het actieplan door de diverse betrokken partijen is op dit
moment in volle gang. Sommige projecten zijn nu in een verkennende fase,
andere projecten lopen en weer andere zijn in een afrondende fase.
Een concrete stap die wordt gezet is de verbetering van integriteitssystemen
bij hulporganisaties. De NGO-koepelorganisatie Partos en Goede Doelen
Nederland hebben voor hun leden diverse workshops georganiseerd over het
verbeteren van het integriteitsbeleid. De volgende stap is het aanscherpen
van het bestaande normenkader voor dit beleid, bijvoorbeeld de Erkenningsregeling Goede Doelen, de Partos gedragscode en de Partos 9001 (kwaliteitsnorm).
Het kabinet dringt er bij de hulpsector op aan dat het tempo van de uitvoering van het actieplan hoog ligt, want ieder slachtoffer van grensoverschrijdend gedrag en machtsmisbruik is er één teveel. Zoals toegezegd tijdens het
debat met uw Kamer over misstanden in de hulpsector van 13 juni jl., zal ik in
het najaar rapporteren over de geboekte voortgang van het actieplan.
Vraag 5
Wat is er met de twee gevallen die onder verantwoordelijkheid van de
Nederlandse afdeling vielen en niet zijn ontslagen gebeurd?
Antwoord 5
Bij Artsen zonder Grenzen-Holland (AZG) zijn zeven meldingen van seksueel
grensoverschrijdend gedrag binnengekomen. Het betrof in alle gevallen
seksueel grensoverschrijdend gedrag tussen collega’s. Deze meldingen zijn
conform de procedures van AZG onderzocht. Een melding of klacht betekent
immers niet dat er daadwerkelijk een misstand is geweest. Vijf van de
meldingen zijn gegrond verklaard en de medewerkers die zich schuldig
hadden gemaakt aan dit gedrag, zijn ontslagen. In één geval kon geen
grensoverschrijdend gedrag vastgesteld worden en in één geval wilde het
slachtoffer dat er geen onderzoek zou worden ingesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2