Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 730

Voorjaarsnota 2017

Nr. 1 HERDRUK1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 juni 2017
1. Inleiding
De Voorjaarsnota 2017 is de eerste rapportage van het kabinet over de
uitvoering van de begroting 2017. Het kabinet geeft hierin een overzicht
van de wijzigingen voor het begrotingsjaar 2017 ten opzichte van de
Miljoenennota 2017 (Kamerstuk 34 550, nr. 1). Deze bijstellingen zijn
gebaseerd op nieuwe macro-economische ramingen uit het Centraal
Economisch Plan (CEP) 2017 van het Centraal Planbureau (CPB) en
inzichten over de begrotingsuitvoering van alle ministeries.
Normaal gesproken gaat de Voorjaarsnota alleen in op het lopende jaar. In
verband met de kabinetsformatie is dit jaar in de bijlage een meerjarig
beeld van de uitgaven en inkomsten opgenomen.
Deze Voorjaarsnota is als volgt opgebouwd. Paragraaf 2 gaat in op het
economisch beeld voor dit jaar. Vervolgens gaat paragraaf 3 in op de
uitgavenzijde van de begroting en kijkt paragraaf 4 naar de inkomstenkant. Dit resulteert in paragraaf 5 in het EMU-saldo en de EMU-schuld
voor 2017. In die paragraaf worden het EMU-saldo en de EMU-schuld ook
vergeleken met andere landen in de Eurozone.
In bijlage 1 staan de budgettaire kerngegevens. Bijlage 2 laat de
meerjarige ontwikkeling van de uitgaven zien, inclusief de besluitvorming
over de jaren 2018 en verder. Bijlage 3 bevat de verticale toelichting op de
individuele begrotingshoofdstukken.

1

kst-34730-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

I.v.m. het toevoegen van jaartallen in de tabellen van bijlage 2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

1

2. Economisch beeld 2017
Het economisch beeld voor 2017 is positiever dan ten tijde van de
Miljoenennota 2017 werd verwacht. De economische groei wordt in het
Centraal Economisch Plan (CEP) geraamd op 2,1 procent, 0,4 procentpunt
hoger dan in de Macro Economische Verkenning (MEV).
Zowel de consumptie van huishoudens als de uitvoer leveren dit jaar een
belangrijke bijdrage aan de economische groei, en zijn beide in het CEP
opwaarts bijgesteld. Met name de arbeidsmarkt staat er momenteel beter
voor dan in de MEV werd geraamd. De werkloosheid is in maart al
gedaald tot 5,1 procent en daalt volgens het CEP dit jaar verder tot
gemiddeld 4,9 procent over heel 2017. De contractlonen stijgen met 1,8
procent, maar de inflatie loopt dit jaar op tot 1,6 procent. In het algemeen
is het economische sentiment positief, wat zich uit in een hoog consumentenvertrouwen. Het herstel op de huizenmarkt zet stevig door. De
huizenprijzen stijgen in het hoogste tempo in lange tijd.
Met name de internationale economie is op dit moment een bron van
onzekerheid. Nederland is als kleine open economie gevoelig voor de
ontwikkeling van de wereldhandel. Enkele onzekere ontwikkelingen zijn de
verkiezingen in een aantal Europese landen, het Brexit-proces en het
beleid van de Amerikaanse regering.
Tabel 1: Macro-economische veronderstellingen voor 2017
2017 (mutaties in procenten)

Miljoenennota 2017

Voorjaarsnota
2017

Bruto binnenlands product

1,7

2,1

Particuliere consumptie
Investeringen (incl. voorraden)
Uitvoer
Invoer
Inflatie (hicp)
Lange rente (niveau in procenten)
Relevante wereldhandel

1,8
3,8
3,1
3,8
0,5
0,1
3,2

2,0
3,6
3,5
3,6
1,6
0,7
3,0

Werkloosheid (niveau in procenten)
Werkzame beroepsbevolking
Contractloon marktsector

6,2
0,8
1,6

4,9
2,0
1,8

Bron: Centraal Planbureau, MEV 2017 en CEP 2017

3. Uitgaven
Het kabinet Rutte II is demissionair. Zolang er nog geen nieuw kabinet is
aangetreden zal het huidige kabinet de noodzakelijke voorbereidingen
voor de begroting 2018 treffen. Uitgangspunt daarbij is dat het kabinet
geen nieuw beleid meer voorbereidt. Waar mogelijk is budgettaire
problematiek ingepast op de departementale begrotingen. Daarnaast zijn
er situaties waarin de dienstverlening aan burgers of bedrijven ernstig zou
verslechteren zonder interventie, of waar niet ingrijpen zou leiden tot
ernstige verhoging van risico’s. Voor een aantal van dergelijke urgente
dossiers worden daarom middelen beschikbaar gesteld.
Tabel 2 laat zien dat er voor 2017 een onderschrijding van het totaalkader
wordt verwacht van 1 miljard euro, waarbij compensatie over de
deelkaders plaatsvindt. Ten opzichte van de Miljoenennota is er sprake
van een ruilvoetmeevaller onder alle drie de deelkaders. Zie box 1 voor
een uitleg van het begrip ruilvoet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

2

De mutaties per deelkader worden in deze paragraaf verder toegelicht. In
bijlage 3 en in de suppletoire begrotingen worden de mutaties ten
opzichte van Miljoenennota 2017 in meer detail toegelicht.
Tabel 2: Toetsing totaalkader
(in miljarden euro; «–» is onderschrijding)

2017

Miljoenennota 2017
Voorjaarsnota 2017

0,0
– 1,0

Kader RBG-eng Miljoenennota
Mutaties Voorjaarsnota
Kader RBG-eng Voorjaarsnota

1,1
0,1
1,2

Kader SZA Miljoenennota
Mutaties Voorjaarsnota
Kader SZA Voorjaarsnota

0,3
– 0,9
– 0,5

Kader BKZ Miljoenennota
Mutaties Voorjaarsnota
Kader BKZ Voorjaarsnota

– 1,4
– 0,3
– 1,7

Box 1: Ruilvoet
In het Nederlandse begrotingsbeleid wordt gebruikgemaakt van een
uitgavenkader. Dit kader stelt een maximum aan de uitgaven van de
overheid. Bij het Regeerakkoord wordt voor de gehele kabinetsperiode een reëel uitgavenkader vastgesteld. Gedurende de rit wordt
het uitgavenkader aangepast aan de (geraamde) inflatie. Hierbij
wordt de prijs Nationale Bestedingen als inflatiecijfer gebruikt.
De geraamde uitgaven van de verschillende ministeries worden ook
elk jaar aangepast aan de verwachte prijsontwikkeling. Dat gebeurt
echter niet met de prijs Nationale Bestedingen, maar met de door
het CPB geraamde loon- en prijsontwikkeling voor dat ministerie.
De ruilvoet is de verhouding tussen de prijs van de geraamde
uitgaven van ministeries en de prijs Nationale Bestedingen. Wanneer
de loon- en prijsontwikkeling van ministeries lager is dan de stijging
van de prijs Nationale Bestedingen is er sprake van een ruilvoetwinst
en wanneer deze hoger ligt van een ruilvoetverlies.
De nieuwste cijfers van het CPB gaan voor 2017 uit van een grotere
stijging van de prijs Nationale Bestedingen dan de ramingen ten
tijde van de Miljoenennota 2017. Hierdoor stijgt het uitgavenkader
meer dan verwacht. Ook de geraamde uitgaven van de ministeries
stijgen door een hogere loon- en prijsbijstelling dan bij de Miljoenennota werd verwacht. Het effect van de loon- en prijsbijstelling is
echter kleiner dan het effect van de prijs Nationale Bestedingen
waardoor er per saldo ruimte ontstaat onder het kader. Er is dus
sprake van een ruilvoetmeevaller ten opzichte van de Miljoenennota.
Kader Rijksbegroting in enge zin (RBG-eng)
Tabel 3: Kadertoets RBG-eng
(in miljarden euro; «–» is onderschrijding)

2017

Kadertoetsing RBG eng Miljoenennota 2017
Ruilvoet
Indexatie van het uitgavenkader
Nominale ontwikkeling uitgaven
HGIS
ABP pensioenpremie

1,1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

– 0,9
0,2
0,5
0,3

3

(in miljarden euro; «–» is onderschrijding)

2017

Regeringsvliegtuig
Winstafdracht DNB en dividend staatsdeelnemingen
EU afdrachten
Referentieraming OCW en studiefinanciering
DUO
Boetes VenJ
Gemeentefonds, Provinciefonds, BTW-compensatiefonds
Kasschuiven
Eindejaarsmarge 2016
In=uittaakstelling 2017
Overig
Technische mutaties
Kadercorrectie EU-afdrachten
Kadertoetsing RBG eng Voorjaarsnota 2017

0,1
0,1
– 3,2
0,1
0,1
0,1
0,1
0,0
1,3
– 1,5
0,0
2,8
1,2

De overschrijding van het kader RBG-eng komt uit op 1,2 miljard euro. Bij
de Miljoenennota werd nog uitgegaan van een overschrijding van 1,1
miljard euro. Tabel 3 geeft de wijzigingen weer in de kadertoetsing op het
kader RBG-eng sinds de Miljoenennota.
Ten opzichte van de raming uit de Miljoenennota 2017 is de indexatie van
het uitgavenkader RBG-eng aan de hand van de prijs Nationale Bestedingen ruim 0,9 miljard euro hoger uitgevallen. De loon- en prijsontwikkeling van de uitgaven onder het kader zijn 0,2 miljard hoger uitgevallen
dan geraamd. Per saldo resteert er hierdoor een ruilvoetmeevaller van 0,8
miljard euro.
Het budget voor ontwikkelingssamenwerking (HGIS) is naar boven
bijgesteld doordat de uitgaven zijn aangepast aan het nu hoger geraamde
bruto nationaal inkomen (bni). Ook zijn er via de eindejaarsmarge
middelen die in 2016 niet waren uitgegeven doorgeschoven naar 2017.
Verder werkt de lagere asielinstroom in 2016 door in lagere uitgaven aan
opvang 2017. De middelen die hiermee zijn gemoeid zijn weer overgeboekt van de begroting van VenJ naar de begroting van BHOS, waardoor
de HGIS uitgaven toenemen. Tot slot heeft het kabinet 50 miljoen euro
vrijgemaakt voor veiligheid, stabiliteit, migratiesamenwerking en opvang
in de regio.
Per 1 januari 2017 heeft het ABP de pensioenpremie verhoogd. Om de
ministeries te compenseren voor de hogere werkgeverslasten die
voortkomen uit de premiestijging, is 342 miljoen euro toegevoegd aan de
departementale begrotingen.
Voor de vervanging van het regeringsvliegtuig heeft het kabinet 50
miljoen euro vrijgemaakt, naast de 40 miljoen euro uit de niet bestede
reservering uit 2016.
De raming van het dividend uit staatsdeelnemingen en van de winstafdracht door DNB is naar beneden bijgesteld. Het dividend is naar beneden
aangepast aan de laatste winstprognoses. Door gedaalde marktrentes en
de afloop van opkoopprogramma’s daalt de winst van DNB. Dit, gecombineerd met de noodzaak tot het vullen van de voorziening voor de risico’s
van kwantitatieve verruiming, zorgt voor een daling van de winstafdrachten DNB aan de Staat.
Bij de EU-afdrachten zorgt het aannemen van de Europese begroting voor
2017 voor bijna 80 miljoen euro lagere Nederlandse afdrachten. De
nacalculatie van de afdrachten 2016 zorgt ook voor lagere Nederlandse
afdrachten van 124 miljoen euro. Het aannemen van de vierde, vijfde en
zesde aanvullende begroting 2016 door het Europees Parlement zorgt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

4

voor een verlaging van de Nederlandse afdrachten van iets meer dan 3
miljard euro. Dit komt voornamelijk doordat in de vijfde aanvullende
begroting de kortingen op de nationale afdrachten die waren afgesproken
in het Eigen Middelenbesluit 2016 worden geëffectueerd. Nederland
ontvangt de kortingen op de afdrachten over 2014–2016 met terugwerkende kracht in 2017.
Bij de begroting van OCW is sprake van hogere uitgaven doordat het
verwachte aantal leerlingen en studenten hoger uitvalt dan ten tijde van
de Miljoenennota 2017 werd verwacht. Tegelijkertijd dalen de renteontvangsten bij de studiefinanciering doordat de rentestand lager uitvalt
dan verwacht. Bij DUO is sprake van eenmalige correctie die leidt tot
hogere uitgaven onder het kader RBG-eng en lagere niet-kaderrelevante
uitgaven.
Op de VenJ begroting zijn op basis van de realisatiecijfers over 2016 de
geraamde ontvangsten uit boetes en transacties naar beneden bijgesteld.
Naar aanleiding van de motie van de leden Zijlstra en Samsom
(Kamerstuk 34 550, nr. 7) heeft het kabinet besloten de ontvangsten op
Boeten en Transacties per januari 2017 als generaal dossier op de
begroting van VenJ aan te merken. Mee- of tegenvallers t.o.v. de raming
komen voortaan dus ten gunste of ten laste van het generale beeld.
De indexering van de algemene uitkering van het Gemeentefonds, het
Provinciefonds en het BTW-compensatiefonds (BCF) vindt plaats via de
normeringssystematiek (trap-op-trap-af). De indexering volgt uit de
ontwikkeling van het bestuurlijk afgesproken mandje van rijksuitgaven
genaamd Netto Gecorrigeerde Rijksuitgaven (NGRU). De besluitvorming
zorgt voor hogere NGRU-relevante uitgaven, dus ook een hoger accres
voor het Gemeentefonds, Provinciefonds en het BTW-compensatiefonds.
De post kasschuiven bevat middelen die doorgeschoven zijn vanuit 2016
naar 2017. Daarnaast is er een aantal kasschuiven op de begrotingen
vanuit 2018 en verder naar 2017.
Tabel 4: Kasschuiven RBG-eng
(in miljoenen euro)

2017

Revolverend Fonds Energiebesparing
Pensioenregeling politie
Investeringen defensie
Deltafonds en Infrafonds
Tijdelijke Regeling Stimulering Huisvesting Vergunninghouders
Overig
Totaal

73
347
– 125
– 300
– 52
56
–1

Bij de Voorjaarsnota 2017 en de bijbehorende 1e suppletoire wetten wordt
op de departementale begrotingen ook de eindejaarmarge 2016
opgeboekt. Departementen kunnen een deel van de in 2016 niet bestede
middelen via de eindejaarsmarge doorschuiven naar 2017 (HGIS middelen
kunnen worden doorgeschoven naar de komende drie jaren). In totaal is
er via de eindejaarsmarge 1,5 miljard euro doorgeschoven van 2016 naar
2017, waarvan 0,2 miljard euro betrekking heeft op HGIS-uitgaven (zie
toelichting hierboven). Als tegenhanger van de eindejaarsmarge wordt
ook een in=uittaakstelling geboekt op de aanvullende post. De gedachte
hierachter is dat er aan het einde van dit jaar weer in dezelfde mate als in
2016 sprake zal zijn van onderbesteding op de begrotingen. Door hiervoor
alvast een taakstelling in te boeken zorgt het uitkeren van de eindejaarsmarge 2016 niet voor een belasting van het uitgavenkader. De post overig
bevat alle kleinere mutaties op de departementale begrotingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

5

De kadercorrectie EU-afdrachten komt voort uit de ratificatie van het Eigen
Middelenbesluit (EMB) door de lidstaten van de EU. Met de ratificatie van
het EMB in 2016 zijn de kortingen op de nationale afdrachten geëffectueerd. Omdat de aanvullende begroting met de effecten van het EMB pas
laat in 2016 is aangenomen, heeft Nederland de korting op de afdrachten
over 2014–2016 met terugwerkende kracht in 2017 in de kas ontvangen.
Zoals bij Najaarsnota en per brief aan de Kamer gemeld1 heeft het kabinet
besloten om het uitgavenkader te corrigeren voor het effect van het EMB,
aangezien de omvang van het bedrag, in combinatie met de mate waarin
het kabinet hierop nog kon sturen, op gespannen voet staat met het
uitgangspunt dat de begrotingsregels bestuurlijke rust, eenvoud en
duidelijkheid vooraf moeten bieden. Waar in 2016 dus het uitgavenkader
naar boven is aangepast, wordt het kader voor 2017 verlaagd zodat de
ontvangst van de korting niet leidt tot budgettaire ruimte.
Kader Sociale Zaken en Arbeidsmarkt (SZA)
Tabel 5: Kadertoets SZA
(in miljarden euro; «-» is onderschrijding)

2017

Miljoenennota 2017
Ruilvoet
Indexatie van het uitgavenkader
Nominale ontwikkeling uitgaven
Werkloosheidsuitgaven
Kasschuiven
Overig
Voorjaarsnota 2017

0,3
– 0,7
0,1
– 0,2
– 0,1
0,1
– 0,5

De onderschrijding van het kader SZA komt uit op 0,5 miljard euro. Bij de
Miljoenennota werd nog uitgegaan van een overschrijding van 0,3 miljard
euro. Tabel 5 geeft de wijzigingen weer in de kadertoetsing op het kader
SZA sinds de Miljoenennota.
Er is sprake van een ruilvoetmeevaller, doordat het kader 0,7 miljard naar
boven is aangepast met de prijs Nationale Bestedingen, terwijl de
indexatie van de daadwerkelijke uitgaven onder het kader een minder
grote toename kent, namelijk 0,1 miljard. De raming voor de werkloosheidsuitgaven wordt neerwaarts bijgesteld. Dit is met name het gevolg
van een meevaller binnen de WW door lagere werkloosheidscijfers. Daar
tegenover staat een tegenvaller bij de bijstand als gevolg van hogere
volumes en een prijstegenvaller uit de realisatie van gemeenten.
Er worden diverse kasschuiven gedaan, waarvan de kasschuif ten
behoeve van de re-integratie Wajong de grootste is. De post overig bevat
diverse bijstellingen op basis van nieuwe uitvoeringsinformatie van UWV,
SVB en de Belastingdienst. Er zijn onder andere meevallers op de
kinderbijslag (AKW) en uitkeringen aan nabestaanden (ANW). Er zijn
tegenvallers op de uitgaven aan de ziektewet (ZW) en de aanvullende
inkomensvoorziening ouderen (AIO). Daarnaast is de indexatie van
verschillende regelingen aangepast.
Budgettair Kader Zorg (BKZ)
Tabel 6: Kadertoets Budgettair Kader Zorg
(in miljarden euro; «–» is onderschrijding)

2017

Miljoenennota 2017
Ruilvoet

– 1,4

1

Kamerstuk 34 023, nr. 12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

6

(in miljarden euro; «–» is onderschrijding)

2017

Indexatie van het uitgavenkader
Nominale ontwikkeling uitgaven
Grensoverschrijdende zorg
Hulpmiddelen
Flankerend beleid hoofdlijnenakkoorden 2018
Kwaliteitskader verpleeghuiszorg
Uitvoeringsproblematiek Wlz
Nacalculeerbare kapitaallasten
Eigen bijdrage Wlz
Overig
Voorjaarsnota 2017

– 0,6
0,0
– 0,1
– 0,1
0,1
0,2
0,2
0,1
– 0,1
– 0,0
– 1,7

De onderschrijding van het kader BKZ komt uit op 1,7 miljard euro. Bij de
Miljoenennota werd nog uitgegaan van een onderschrijding van 1,4
miljard euro. Tabel 6 geeft de wijzigingen weer in de kadertoetsing op het
kader BKZ sinds de Miljoenennota.
De additionele onderschrijding van 0,3 miljard is het gevolg van een
ruilvoetmeevaller, een aantal mee- en tegenvallers en enkele intensiveringen. De ruilvoetmeevaller ontstaat doordat het kader met 0,6 miljard
euro naar boven wordt bijgesteld, terwijl de loon- en prijsontwikkeling van
de uitgaven in 2017 nauwelijks stijgt. De hoogte van de loon- en prijsontwikkeling voor de Zvw- en Wlz-uitgaven is namelijk al bij Miljoenennota
vastgezet.
Op basis van de voorlopige realisatiecijfers 2016 van het Zorginstituut
Nederland zijn de ramingen van de zorguitgaven geactualiseerd. Dit leidt
met name tot structurele meevallers bij de grensoverschrijdende zorg
(– 106 miljoen euro) en hulpmiddelen (– 58 miljoen euro). Het zorggebruik
bij grensoverschrijdende zorg is de afgelopen jaren nauwelijks gegroeid
en dat wordt nu structureel verwerkt. De meevaller bij de hulpmiddelen is
het gevolg van lagere uitgaven aan hoortoestellen, verzorgingsmiddelen
en diabetesmateriaal.
Het kabinet is voornemens om voor 2018 hoofdlijnenakkoorden te sluiten
met de sectoren MSZ, GGZ, Huisartsenzorg/Multidisciplinaire zorgverlening, Paramedische zorg en Wijkverpleging. Om deze akkoorden tot
stand te brengen heeft het kabinet in 2017 65 miljoen euro vrijgemaakt
voor een aantal gerichte intensiveringen, zoals het versterken van het
eerstelijnsverblijf.
In de brief van 13 januari 2017 (Kamerstuk 31 765, nr. 261) heeft het
kabinet incidenteel 100 mln. beschikbaar gesteld voor de verpleeghuislocaties waar verbetering van kwaliteit het hardste nodig is. Daarnaast is als
eerste stap vanaf 2017 structureel 100 mln. uitgetrokken voor de implementatie van het nieuwe kwaliteitskader verpleeghuiszorg. Het kwaliteitskader is juridisch bindend. De tariefstelling van de NZa moet hiermee
rekening houden. Het is daarom onvermijdelijk dat extra middelen voor
verpleeghuiszorg worden gereserveerd. Zoals reeds gemeld in de brief
van 31 mei van de Staatssecretaris van VWS (Kamerstuk 31 765, nr. 273),
zal het benodigde bedrag de komende jaren oplopen. Het derde scenario
van de NZa gaat uit van 1,3 miljard, uitgaande van de aanvullende
uitgangspunten conform de CPB-systematiek gaat het naar verwachting
om circa 2,1 miljard. Omdat de omvang van het bedrag en de fasering
nog niet duidelijk zijn, komt het kabinet hier de komende tijd op terug.
Vanaf 1 januari 2017 stelt het CIZ bij de Wlz-indicatiestelling alleen nog
vast of iemand wel of geen toegang krijgt tot de Wlz. Het CIZ stelt niet
meer vast of specifieke zorgfuncties noodzakelijk zijn. Wie toegang krijgt
tot de Wlz, maakt daarmee aanspraak op een volledig zorgprofiel met een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

7

totaalpakket aan Wlz-zorg. Hierdoor krijgen bepaalde groepen
Wlz-cliënten aanspraak op meer zorg dan voorheen. Het gaat om
aanspraken op dagbesteding, vervoer en huishoudelijke hulp. Dit leidt tot
extra uitgaven binnen de Wlz.
Op basis van uitvoeringsinformatie laten de nacalculeerbare kapitaallasten een overschrijding zien in 2016. Instellingen waarin Wlz-zorg met
verblijf wordt geleverd kunnen tot en met 2017 een specifieke vergoeding
ontvangen op basis van nacalculatie voor hun kapitaallasten. Vanaf 2018
maken de kapitaallasten volledig onderdeel uit van de reguliere bekostiging in de Wlz (zzp-tarieven). Hierdoor doet de tegenvaller zich alleen
voor in 2017.
De ontvangsten aan eigen bijdrage in de Wlz vallen hoger uit. De hogere
ontvangsten zijn in lijn met toegenomen zorggebruik in de Wlz, gecorrigeerd voor de verschillende leveringsvormen waar een cliënt uit kan
kiezen (zorg in natura, volledig pakket thuis (VPT), modulair pakket thuis
(MPT), of persoonsgebonden budget (PGB)).
Tot slot zijn er diverse kleine mee- en tegenvallers. Als gevolg van de
actualisatie van de (voorlopige) realisatiecijfers van het Zorginstituut zijn
enkele kleine ramingsbijstellingen gedaan binnen de curatieve zorg en er
zijn middelen beschikbaar gesteld voor de arbeidsmarktagenda.
4. Inkomsten
De raming van de belasting- en premieontvangsten 2017 is ten opzichte
van de stand Miljoenennota 2017 per saldo met 7,8 miljard euro opwaarts
bijgesteld.
Tabel 7: Belasting- en premieontvangsten 2017 op EMU-basis
In miljarden euro

Belastingen en premies volksverzekeringen
waarvan belastingen
waarvan premies volksverzekeringen
Premies werknemersverzekeringen
Totaal

Stand MN
2017

Stand VJN
2017

Mutatie

201,9
160,9
41,0
58,7
260,5

208,1
166,3
41,9
60,1
268,3

6,3
5,3
0,9
1,5
7,8

Tabel 8 geeft een uitsplitsing van de oorsprong van de bijgestelde raming
ten opzichte van de stand bij Miljoenennota 2017.
De endogene ontwikkeling, dat is de ontwikkeling van de inkomsten
gerelateerd aan de economische ontwikkeling, zorgt voor 7,0 miljard euro
hogere ontvangsten. Deze bijstelling volgt uit de doorwerking van de in
2016 gerealiseerde kasontvangsten, het economisch beeld op basis van
het CEP2017 en de gerealiseerde kasontvangsten tot en met de maand
april. Het grootste deel van deze meevaller van 7,0 miljard euro volgt uit
positieve ramingsbijstellingen van de vennootschapsbelasting (2,3 miljard
euro), de ontvangsten uit btw (2,4 miljard euro), de loon- en inkomensheffing (1,2 miljard euro).
Tabel 8: Mutaties van de inkomsten sinds Miljoenennota 2017
In miljarden euro

2017

Stand Miljoenennota 2017
Mutatie
wv. endogene ontwikkeling (inclusief doorwerking)
wv. beleidsmaatregelen

260,5
7,8
7,0
0,7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

8

In miljarden euro

2017

Stand Voorjaarsnota 2017

268,3

Deze meevallers volgen voor een groot deel uit de doorwerking van de
gerealiseerde ontvangsten over 2016. De gerealiseerde ontvangsten over
2016 kwamen in totaal uiteindelijk nog flink hoger uit dan bij Miljoenennota 2017 werd verwacht. Dat had voor een deel een incidentele
achtergrond. Zo waren de hogere ontvangsten uit de vennootschapsbelasting niet volledig structureel van aard: een actueler aanslagniveau zorgt
in 2016 voor hogere ontvangsten, ten koste van 2017. Daarnaast zorgde
de incidentele verlaging van het tarief van box 2 in 2014 voor een tijdelijke
meevaller in de kas van 2016 bij de inkomensheffing.
Het over de hele linie positievere economisch beeld uit het CEP 2017,
vergeleken met de MEV 2017 (bijlage bij Kamerstuk 34 550, nr. 2) bij
Prinsjesdag, vertaalt zich – bovenop de doorwerking van de ontvangsten
2016 – voor 2017 in een sterkere groei van de belasting- en premieontvangsten. Hogere lonen, een hogere consumptie en meer werkgelegenheid dragen daar bijvoorbeeld aan bij. De gerealiseerde ontvangsten
over het eerste kwartaal 2017 liggen voor de meeste belastingsoorten –
waaronder de loon- en inkomensheffing en de btw in lijn met dit beeld. De
raming van de vennootschapsbelasting (vpb) is vooral op basis van de
reeds gerealiseerde kasontvangsten in 2017 (verder) opwaarts bijgesteld.
In het Financieel Jaarverslag 2016 (Kamerstuk 34 725, nr. 1) is de
volatiliteit van de vpb toegelicht.
Beleidsmaatregelen na de Miljoenennota 2017 ten slotte zorgen per saldo
voor 0,7 miljard euro hogere ontvangsten. Dat komt grotendeels door een
hogere gemiddelde nominale zorgpremie in 2017 dan bij Miljoenennota
2017 nog werd verwacht. Dit zorgt voor afgerond 0,7 miljard euro hogere
ontvangsten uit de zorgpremies. De behandeling van het Belastingplan
2017 heeft geleid tot een opwaartse bijstelling van de belastingontvangsten van afgerond 0,1 miljard euro, als gevolg van verschillende
amendementen en een novelle.
5. EMU-saldo en EMU-schuld
EMU-saldo
Het EMU-saldo komt dit jaar naar verwachting uit op 0,2 procent bbp. Dit
is een verbetering van 0,7 procentpunt ten opzichte van de raming uit
Miljoenennota 2017. Tabel 9 geeft de ontwikkeling van het geraamde
EMU-saldo weer.
Tabel 9: Verticale toelichting EMU-saldo
(in procenten bbp; «+» is verbetering saldo)

2017

EMU-saldo Miljoenennota 2017
Inkomsten
Uitgaven RBG-eng
Uitgaven Sociale zekerheid en Arbeidsmarktbeleid
Uitgaven Budgettair kader zorg
Rentelasten
Gasbaten
Kas-transverschil EU-afdrachten
Overig
EMU-saldo Voorjaarsnota 2017

– 0,5
1,1
0,2
0,0
0,0
0,0
0,0
– 0,4
– 0,2
0,2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

9

De hogere inkomstenraming is een belangrijke oorzaak van de verbetering
van het EMU-saldo ten opzichte van de Miljoenennota 2017. De netto
uitgaven onder het kader RBG-eng (toegelicht bij de kadertoetsing in tabel
4) dalen met ongeveer 0,2 procent bbp, onder andere doordat de korting
over de periode 2014–2016 op de EU-afdrachten in 2017 is ontvangen in
plaats van in 2016 zoals eerder geraamd. De andere uitgaven onder het
kader RBG-eng stijgen per saldo, onder andere door de hogere loon- en
prijsbijstelling en de hogere pensioenpremie aan het ABP. Als gevolg van
het later ontvangen van de EU-afdrachten is er sprake van een
kas-transverschil op de EU-afdrachten. Dit kas-transverschil corrigeert het
saldoverbeterende effect van de in 2017 ontvangen korting op de uitgaven
onder het kader RBG-eng, waardoor de later ontvangen korting het
EMU-saldo 2017 niet beïnvloedt. De post overig bestaat onder meer uit
overige uitgaven en ontvangsten die niet relevant zijn voor enig kader
(zoals crisisgerelateerde winst DNB), zorgbemiddelingskosten en het
noemereffect.
EMU-schuld
De EMU-schuld komt dit jaar naar verwachting uit op 59,4 procent bbp. Dit
is een verbetering van 2,7 procentpunt ten opzichte van de raming uit de
Miljoenennota 2017. Tabel 10 geeft de ontwikkeling van de geraamde
EMU-schuld weer.
Tabel 10: Verticale toelichting EMU-schuld
(in procenten bbp)

2017

EMU-schuld Miljoenennota 2017
Doorwerking schuld 2016
Noemereffect
Mutatie EMU-saldo
Kas-transverschillen
Aan- en verkoop staatsbezit
Overig
EMU-schuld Voorjaarsnota 2017

62,1
– 0,6
– 0,9
– 0,7
– 0,3
– 0,2
0,0
59,4

De raming van de EMU-schuld voor 2017 is als gevolg van een aantal
factoren lager dan in de Miljoenennota werd verwacht. De belangrijkste
oorzaak is het noemereffect, als gevolg van een hoger dan verwacht
nominaal bbp in 2017. Ook werkt de lagere realisatie van de overheidsschuld in 2016 door in de raming voor de schuld voor 2017. Verder wordt
de schuldraming gunstig beïnvloed door een beter EMU-saldo en
kas-transverschillen. Tot slot verlaagt onder andere de verkoop van een
gedeelte van het staatsbelang in ASR de schuld verder.
Voor Nederland is de preventieve arm van het Stabiliteits- en Groeipact
van toepassing. Het structureel saldo was bij de lenteraming geraamd op
0,3 procent bbp. Nederland blijft, zoals ook is vastgelegd in de wet
Houdbare Overheidsfinanciën (wet Hof) (Kamerstuk 33 416), volledig
gecommitteerd aan de Europese begrotingsregels.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

10

Figuur 1: EMU-saldo en EMU-schuld 2017 (eurozone, in percentage bbp)

Bron: European Economic Forecast – Spring 2017 (Europese Commissie), met uitzondering van
Nederland, waarvoor de ramingen uit de Voorjaarsnota zijn gebruikt.

Figuur 1 en 2 tonen het Nederlandse feitelijk en structureel saldo in
vergelijking tot andere landen in de eurozone.
Figuur 2: Structureel saldo en EMU-schuld 2017 (eurozone, in percentage bbp)

Bron: European Economic Forecast – Spring 2017 (Europese Commissie), met uitzondering van
Nederland, waarvoor de ramingen uit de Voorjaarsnota zijn gebruikt.

De Minister van Financiën,
J.R.V.A. Dijsselbloem

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

11

BIJLAGE 1

BUDGETTAIRE KERNGEGEVENS
Tabel 1: Opbouw EMU-saldo
(in miljarden euro)

2017

1

Inkomsten (belastingen en sociale premies)

268,3

2
3
4
5
6
7
8
9
10
11

Netto uitgaven onder het uitgavenkader
Rijksbegroting in enge zin
Sociale Zekerheid en Arbeidsmarktbeleid
Budgettair Kader Zorg
Overige netto uitgaven
Gasbaten
Rentelasten
Zorgtoeslag
Overig
Totaal netto uitgaven (2+6)

254,1
107,6
77,7
68,9
10,6
– 2,3
6,5
4,6
1,8
264,7

12
13

EMU-saldo centrale overheid (1–11)
EMU-saldo lokale overheden

3,6
– 1,9

14
15

Feitelijk EMU-saldo (12+13)
Feitelijk EMU-saldo (in procenten bbp)

1,6
0,2

16

Bruto binnenlands product (bbp)

720

Tabel 2: Opbouw EMU-schuld
(in miljarden euro; + is schuldverhogend)

2017

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12

EMU-schuld begin jaar
EMU-saldo centrale overheid
EMU-saldo sociale fondsen
EMU-saldo Rijk (2–3)
Kas-transverschillen en financiële transacties
Mutatie begrotingsreserves
Mutatie derdenrekeningen
Financieringstekort Rijk (4+5+6+7)
Overige exogene mutaties schuld
EMU-saldo decentrale overheden
EMU-schuld einde jaar (1+8+9+10)
EMU-schuldquote (in procenten bbp)

434,1
– 3,6
– 3,7
0,1
– 9,2
0,3
1,1
– 7,6
– 0,9
1,9
427,5
59,4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

12

BIJLAGE 2:

MEERJARIG UITGAVENBEELD
Gezien de samenloop van de publicatie van de Voorjaarsnota 2017 en de
kabinetsformatie presenteert deze bijlage het meerjarige beeld van de
besluitvorming. De Voorjaarsnota zelf geeft namelijk alleen veranderingen
weer die per 2017 ingaan.
Tabel 1 geeft de meerjarige verandering van het EMU-saldo weer. Het
EMU-saldo wordt weergegeven in procenten van het bbp. De reeks
besluitvorming wordt verder toegelicht in tabel 2. De inkomsten en
uitgaven, en dus het EMU-saldo zijn ook gewijzigd als gevolg van de
CEP/MLT raming van het CPB. De nieuwe macro-economische uitgangspunten zorgen voor hogere inkomsten, maar ook voor hogere uitgaven
vanwege bijvoorbeeld een hogere loon- en prijsontwikkeling en een hoger
rentetarief. De post kas/transverschillen en overig bevat de mutaties die
niet onder het uitgavenkader vallen, maar wel effect hebben op het
EMU-saldo, zoals de zorgtoeslag en zorgbemiddelingskosten, en
kas/transverschillen bij bijvoorbeeld de EU-afdrachten.

Tabel 1: meerjarig beeld EMU-saldo
(in procenten bbp, + is saldoverbeterend)

2017

2018

2019

2020

2021

EMU-saldo Miljoenennota 2017
Inkomsten
Uitgaven
Macro-economische doorwerking CEP/MLT
Besluitvorming
Kas/transverschillen en overig
EMU-saldo Voorjaarsnota 2017

– 0,5
1,1

– 0,2
1,2

0,4
1,5

0,6
1,5

0,8
1,5

0,0
– 0,1
– 0,2
0,2

– 0,2
– 0,4
0,1
0,5

– 0,5
– 0,3
– 0,1
0,9

– 0,7
– 0,2
0,0
1,2

– 0,7
– 0,2
0,0
1,3

Tabel 2 geeft een meerjarig overzicht van de besluitvorming. Posten die in
2017 ingaan worden ook toegelicht in de hoofdtekst van de Voorjaarsnota,
en in de bijlage met de Verticale Toelichting per begrotingshoofdstuk.
Tabel 2: meerjarig beeld besluitvorming
(in miljoenen euro, + is saldoverslechterend)
Generale dossiers
DNB winstafdracht
Dividend staatsdeelnemingen
EU-afdrachten
VenJ boetes
Rente studiefinanciering
Verdeelsleutels
ABP-sleutel
MH17
Regeringsvliegtuig
Besparingsverliezen
Kostendelersnorm AOW
WIA-taakstelling
ZW-pilots
Ongedaan maken korting op scholings- en monumentenaftrek
Urgente dossiers
Capaciteit Kmar grensbewaking
AIVD
MIVD
Migratie
Rechtshandhaving Sint Maarten/Curaçao
Boeteraming belastingdienst
Artsen UWV
Invest-NL
Onderwijs
Zorg
Flankerend beleid hoofdlijnenakkoorden 2018
Kwaliteitskader verpleeghuiszorg
Arbeidsmarktagenda

2017

2018

2019

2020

2021

28
65
– 468
130
16

40
110
335
130
21

12
75
– 26
130
32

0
75
– 26
130
35

220
50
68
130
33

342
0
50

342
9
0

342
9
0

342
9
0

342
9
0

0
0
0
0

0
10
15
152

214
20
15
152

214
30
15
152

214
40
15
152

8
0
2
125
0
45
0
10
189

20
6
8
0
12
45
0
19
0

20
6
8
0
12
45
44
19
0

20
0
0
0
12
45
44
19
0

20
0
0
0
12
45
44
19
0

65
200
5

36
100
20

37
100
40

38
100
40

36
100
40

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

13

(in miljoenen euro, + is saldoverslechterend)
Kasschuiven
Kasschuiven NJN en FJR 2016
Kasschuiven voorjaarsbesluitvorming
Gasbaten
Gasbaten
Overig
Leerlingen- en studentenaantallen
Taakstelling OCW begroting
Uitvoeringsproblematiek WLZ
Taakstelling Budgettair Kader Zorg
Accressen GF/PF
Overig
Totaal

2017

2018

2019

2020

2021

255
– 257

10
467

24
709

12
227

1
– 194

100

350

300

300

350

121
0
176
0
108
– 297
1.019

166
– 223
242
0
328
– 117
2.653

144
– 171
259
– 136
337
– 238
2.534

142
– 166
276
– 208
238
– 158
1.960

138
– 188
293
– 213
230
– 107
1.900

Toelichting
DNB winstafdracht en Dividend staatsdeelnemingen
De raming van het dividend uit staatsdeelnemingen en van de winstafdracht door DNB is naar beneden bijgesteld. Het dividend is naar beneden
aangepast aan de laatste winstprognoses. Door gedaalde marktrentes en
de afloop van opkoopprogramma’s daalt de winst van DNB. Dit, gecombineerd met de noodzaak tot het vullen van de voorziening voor de risico’s
van kwantitatieve verruiming, zorgt voor een daling van de winstafdrachten DNB aan de staat.
EU-afdrachten
Bij de EU-afdrachten zorgt het aannemen van de Europese begroting voor
2017 voor bijna 80 miljoen euro lagere Nederlandse afdrachten. De
nacalculatie van de afdrachten 2016 zorgt ook voor lagere Nederlandse
afdrachten van 124 miljoen euro. Het aannemen van de vierde, vijfde en
zesde aanvullende begroting 2016 door het Europees Parlement zorgt
voor een verlaging van de Nederlandse afdrachten van iets meer dan 3
miljard euro. Dit komt voornamelijk doordat in de vijfde aanvullende
begroting de kortingen op de nationale afdrachten die waren afgesproken
in het Eigen Middelenbesluit 2016 worden geëffectueerd. Nederland
ontvangt de kortingen op de afdrachten over 2014–2016 met terugwerkende kracht in 2017.
VenJ boetes
Op de VenJ begroting zijn op basis van de realisatiecijfers over 2016 de
geraamde ontvangsten uit boetes en transacties naar beneden bijgesteld.
Naar aanleiding van de motie Zijlstra/Samsom heeft het kabinet besloten
de ontvangsten op Boeten en Transacties per januari 2017 als generaal
dossier op de begroting van VenJ aan te merken. Mee- of tegenvallers
t.o.v. de raming komen voortaan dus ten gunste of ten laste van het
generale beeld.
Rente studiefinanciering
De raming voor studiefinanciering laat lagere renteontvangsten zien
vanwege de lagere rentestand.
ABP-sleutel
Per 1 januari 2017 heeft het ABP de pensioenpremie verhoogd. Om de
ministeries hiervoor te compenseren is 342 miljoen euro toegevoegd aan
de departementale begrotingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

14

MH17
Voor de mogelijke vervolging en berechting MH17 wordt 9 mln. per jaar
gereserveerd vanaf 2018. De uiteindelijke Nederlandse bijdrage is onder
andere afhankelijk van onderhandelingen met de andere JIT-landen en
«grieving nations» over verdeling van de kosten en het vervolgingsmechanisme van nationale of internationale rechtsgang.
Regeringsvliegtuig
Voor de vervanging van het regeringsvliegtuig heeft het kabinet 50
miljoen euro vrijgemaakt, naast de 40 miljoen euro uit de niet bestede
reservering uit 2016.
Kostendelersnorm AOW
Er wordt afgezien van de invoering van de kostendelersnorm AOW.
WIA-taakstelling
Er zijn nog geen concrete maatregelen genomen om het beroep op de
WIA te verminderen. Dit zorgt voor een besparingsverlies.
ZW-pilots
Er zijn nog geen concrete maatregelen genomen om de pilots naar
innovatieve werkwijzen voor re-integratie bij ziekte landelijk uit te rollen.
Dit zorgt voor een besparingsverlies.
Ongedaan maken korting op scholings- en monumentenaftrek
De korting die gepaard ging met de omvorming van de fiscale scholingsen monumentenaftrek wordt teruggedraaid. De omvorming naar
uitgavenregelingen op de OCW-begroting gaat door, maar met het
originele budget.
Capaciteit KMar grensbewaking
Veiligheid en Justitie krijgt structureel 20 mln. voor de grensbewakingstaak van de Koninklijke Marechaussee (KMar), onder andere op
luchthavens. Hiermee kan de KMar de reeds ingezette verhoging van de
capaciteit voor grensbewaking voortzetten en uitbreiden.
AIVD
De AIVD kent een oploop in budget vanaf 2020 voor werving van nieuwe
medewerkers. Om dit budget per 2020 effectief in te kunnen zetten, moet
nu al begonnen worden met werving om de capaciteit te verhogen. De
middelen in 2018 en 2019 maken dit mogelijk door een geleidelijkere
oploop van budget.
MIVD (GA I&V)
Er worden middelen vrijgemaakt om van start te kunnen gaan met de
uitvoering van de Geïntegreerde Aanwijzing Inlichtingen & Veiligheid. Met
deze maatregel is de MIVD in staat om (de voorbereiding van) inzet en
missies beter te ondersteunen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

15

Migratie
Er wordt 75 mln. vrijgemaakt waarmee de kosten van leegstand in de
asielopvang uit 2016 via BHOS aan VenJ worden betaald. Daarnaast wordt
er 50 mln. vrijgemaakt in 2017 voor veiligheid, stabiliteit, migratiesamenwerking en opvang in de regio in Afrika. Hiermee wordt ingezet op het
beperken van irreguliere migratie en mensensmokkel, en op opvang van
vluchtelingen in de regio van herkomst.
Rechtshandhaving Sint Maarten/Curacao
Er worden middelen vrijgemaakt om het Team Bestrijding Ondermijning
(TBO) voor vier jaar voort te zetten. Het TBO houdt zich bezig met de
opsporing en vervolging van grensoverschrijdende ondermijnende
criminaliteit in het Caribische deel van het Koninkrijk, met name Sint
Maarten en Curaçao.
Boeteraming belastingdienst
De rechter heeft geoordeeld dat er een wanverhouding bestaat tussen de
verzuimboete en de niet tijdig betaalde motorrijtuigenbelasting (MRB). Dit
leidt tot 60 miljoen euro lagere boeteontvangsten op de begroting van de
Belastingdienst. Voor een deel wordt de tegenvaller gedekt met een
meevaller binnen het boetedossier van 15 miljoen euro.
Artsen UWV
Vanaf 2019 wordt 44 mln. vrijgemaakt voor het behoud van de artsencapaciteit UWV.
Invest-NL
Het kabinet heeft vorig jaar besloten tot de oprichting van Invest-NL. De
middelen voor Invest-NL bestaan uit ontwikkel- en transitiekosten. Voor de
nationale en internationale ontwikkeltak worden kosten gemaakt die een
structureel karakter hebben, namelijk het aannemen van mensen. Om
goede mensen aan te kunnen trekken, dient perspectief geboden te
worden. De kosten hiervoor bedragen vanaf 2019 19 miljoen euro
structureel. Daarnaast worden incidenteel (in 2017 en 2018) middelen
vrijgemaakt voor transitiekosten op de begroting van EZ.
Onderwijs
Aan de begroting van OCW zijn middelen toegevoegd voor het dekken
van de OCW-brede problematiek, waaronder de referentieraming.
Flankerend beleid hoofdlijnenakkoorden 2018
Het kabinet is voornemens om voor 2018 hoofdlijnenakkoorden te sluiten
met de sectoren MSZ, GGZ, Huisartsenzorg/Multidisciplinaire zorgverlening en Wijkverpleging. Om deze akkoorden tot stand te brengen heeft
het kabinet middelen vrijgemaakt voor een aantal gerichte intensiveringen, zoals het versterken van het eerstelijnsverblijf.
Kwaliteitskader verpleeghuiszorg
In de brief van 13 januari 2017 heeft het kabinet incidenteel 100 mln.
beschikbaar gesteld voor de verpleeghuislocaties waar verbetering van
kwaliteit het hardste nodig is. Daarnaast is als eerste stap vanaf 2017
structureel 100 mln. uitgetrokken voor de implementatie van het nieuwe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

16

kwaliteitskader verpleeghuiszorg. Het kwaliteitskader is juridisch bindend.
De tariefstelling van de NZa moet hiermee rekening houden. Het is
daarom onvermijdelijk dat extra middelen voor verpleeghuiszorg worden
gereserveerd. Zoals reeds gemeld in de brief van 31 mei van de staatsecretaris van VWS, zal het benodigde bedrag de komende jaren oplopen.
Het derde scenario van de NZa gaat uit van 1,3 miljard, uitgaande van de
aanvullende uitgangspunten conform de CPB-systematiek gaat het naar
verwachting om circa 2,1 miljard. Omdat de omvang van het bedrag en de
fasering nog niet duidelijk zijn, komt het kabinet hier de komende tijd op
terug.
Arbeidsmarktagenda
Om tegemoet te komen aan de toegenomen vraag naar verpleeghuismedewerkers als gevolg van het kwaliteitskader verpleeghuiszorg, worden
door het kabinet middelen beschikbaar gesteld om extra mensen op te
leiden en om medewerkers om- of bij te scholen. Tevens wordt dekking
geleverd voor enkele uitvoeringskosten die samenhangen met het
kwaliteitskader.
Kasschuiven
De posten kasschuiven bevat het opboeken van een aantal kasschuiven
vanuit 2016. Daarnaast is er een aantal kasschuiven op de begrotingen
voor de jaren 2017 en verder.
Gaswinningsbesluit
De aardgasbaten zijn naar beneden bijgesteld door macro-economische
ontwikkelingen, een daling van de verwachte meerjarige gasprijs en
volumebeperking.
Leerlingenaantallen en referentieraming
Bij de begroting van OCW is sprake van hogere uitgaven doordat het
verwachte aantal leerlingen en studenten hoger uitvalt dan ten tijde van
de Miljoenennota 2017 werd verwacht.
Taakstelling OCW begroting
In 2018 en verder is er diverse problematiek op de OCW-begroting,
voornamelijk als gevolg van hogere leerling- en studentenaantallen dan
geraamd. Deze tegenvaller is geparkeerd als taakstelling op het artikel
Nominaal en onvoorzien. Dit komt bovenop een taakstelling uit eerdere
jaren, die was ingeboekt om de OCW-begroting sluitend te krijgen en ter
dekking van rijksbrede ruilvoetproblematiek. Het kabinet heeft de
taakstelling in het lopende jaar (2017) overigens in deze Voorjaarsnota
ingevuld. De totale taakstelling op de OCW-begroting is weergegeven in
de onderstaande tabel.

Taakstelling uit eerdere jaren
Besluitvorming voorjaar 2017
Totale taakstelling op OCW-begroting

2018

2019

2020

2021

– 244
– 223
– 467

– 244
– 171
– 415

– 244
– 166
– 410

– 150
– 188
– 338

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

17

Uitvoeringsproblematiek WLZ
Vanaf 1 januari 2017 stelt het CIZ bij de Wlz-indicatiestelling alleen nog
vast of iemand wel of geen toegang krijgt tot de Wlz. Het CIZ stelt niet
meer vast of specifieke zorgfuncties noodzakelijk zijn. Wie toegang krijgt
tot de Wlz, krijgt daarmee aanspraak op een volledig zorgprofiel met een
totaalpakket aan Wlz-zorg. Hierdoor krijgen bepaalde groepen
Wlz-cliënten aanspraak op meer zorg dan voorheen. Het gaat om
aanspraken op dagbesteding, vervoer en huishoudelijke hulp. Dit leidt tot
extra uitgaven binnen de Wlz.
Taakstelling Budgettair Kader Zorg
Ter dekking van het resterende saldo van mee- en tegenvallers binnen het
BKZ is vanaf 2019 een taakstelling opgenomen, die binnen het BKZ moet
worden ingevuld.
Accressen GF/PF/BCF
De indexering van de algemene uitkering van het Gemeentefonds, het
Provinciefonds en het BTW-compensatiefonds (BCF) vindt plaats via de
normeringssystematiek (trap-op-trap-af). De indexering volgt uit de
ontwikkeling van het bestuurlijk afgesproken mandje van rijksuitgaven
genaamd Netto Gecorrigeerde Rijksuitgaven (NGRU). De besluitvorming
zorgt voor hogere NGRU-relevante uitgaven, dus ook een hoger accres
voor het Gemeentefonds, Provinciefonds en het BTW-compensatiefonds.
Overig
De post overig bevat het resterende saldo van mee- en tegenvallers op de
departementale begrotingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

18

BIJLAGE 3:

VERTICALE TOELICHTING
De verticale toelichting bevat een cijfermatig overzicht voor alle begrotingen van budgettaire veranderingen die zich hebben voorgedaan in de
uitgaven en niet-belastingontvangsten sinds de Ontwerpbegroting 2017.
De tabel op de volgende pagina geeft inzicht in het totaal van mutaties per
begroting. Verder wordt per begroting een cijfermatig overzicht gepresenteerd van de voornaamste mutaties, gevolgd door een toelichting hierop.
Voor een meer gedetailleerde toelichting op de mutaties wordt verwezen
naar de afzonderlijke suppletoire begrotingen.
De verticale toelichting per begrotingshoofdstuk onderscheidt drie
categorieën mutaties:
1. mee- en tegenvallers;
2. beleidsmatige mutaties;
3. technische mutaties.
Alle overboekingen, desalderingen, statistische correcties en mutaties die
niet onder een kader vallen, zijn in de laatste categorie technische
mutaties geclusterd. Ingeval samenhangende mutaties in meerdere
categorieën voorkomen, worden deze eenmaal toegelicht.
De totalen per begroting worden in eerste instantie gepresenteerd
exclusief de bedragen die onder de Homogene Groep Internationale
Samenwerking (HGIS) vallen. Door middel van een aansluitregel wordt
het deel van de begroting dat onder HGIS valt, zichtbaar gemaakt. De
laatste regel geeft per begroting de totaalstand inclusief HGIS aan. De
veranderingen die optreden binnen het HGIS-deel van de begroting
worden gepresenteerd en toegelicht in de verticale toelichting van alle
HGIS-uitgaven.
De ondergrens is afhankelijk van de omvang van de begroting en verschilt
voor de verschillende categorieën mutaties. De post diversen bevat de
mutaties die onder de ondergrens vallen en wordt in principe alleen
toegelicht, indien zich bijzonderheden voordoen.
Samenvattend overzicht mutaties voor 2017 bij Voorjaarsnota
Bedragen in miljoenen euro’s

Departementale begrotingen
I
De Koning
IIA
Staten Generaal
IIB
Hoge Colleges van Staat
III
Algemene Zaken
IV
Koninkrijksrelaties
V
Buitenlandse Zaken
VI
Veiligheid en Justitie
VII
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
VIII
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
IXA
Nationale Schuld
IXB
Financiën
X
Defensie
XII
Infrastructuur en Milieu
XIII
Economische Zaken
XV
Sociale Zaken en Werkgelegenheid
XVI
Volksgezondheid, Welzijn en Sport
XVII
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
XVIII
Wonen en Rijksdienst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

Mutaties
uitgaven

Mutaties
ontvangsten

0,7
5,8
5,1
0,1
13,8
– 78,8
585,1
145,7
1.018,8
25,1
123,8
336,5
– 123,7
239,3
– 1.541,3
339,0

0,1
0,0
0,0
0,1
16,0
3.153,9
– 61,4
91,4
– 5,0
– 73,2
1.011,7
38,1
25,2
– 211,6
– 14,4
47,9

0,0
129,2

0,0
129,9

19

Bedragen in miljoenen euro’s

Mutaties
uitgaven

Mutaties
ontvangsten

Sociale Zekerheid
Budgettair kader Zorg
Gemeentefonds
Provinciefonds
Infrastructuurfonds
Diergezondheidsfonds
Accres Gemeentefonds
Accres Provinciefonds
BES fonds
Deltafonds
Prijsbijstelling
Arbeidsvoorwaarden
Koppeling Uitkeringen
Aanvullende Post Algemeen
Homogene Groep Internationale Samenwerking

– 223,4
354,1
659,7
85,6
261,1
11,7
19,0
2,5
8,9
62,5
– 190,7
– 925,0
37,3
– 1.751,4
464,3

– 1,8
42,7
0,0
0,0
261,1
11,7
0,0
0,0
0,0
62,5
0,0
0,0
0,0
0,0
– 23,1

I De Koning
I DE KONING: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

41,4

41,4

41,4

41,4

41,5

0,1

0,1

0,1

0,1

0,1

0,1

0,1

0,1

0,1

0,1

0,6

0,6

0,6

0,6

0,6

0,6

0,6

0,6

0,6

0,6

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

0,7

0,7

0,7

0,7

0,7

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

42,1
0

42,1
0

42,1
0

42,1
0

42,2
0

Stand Voorjaarsnota 2017

42,1

42,1

42,1

42,1

42,2

2017

2018

2019

2020

2021

0

0

0

0

0

0,1

0

0

0

0

0,1

0

0

0

0

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

0,1

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

0,1
0

0
0

0
0

0
0

0
0

Stand Voorjaarsnota 2017

0,1

0

0

0

0

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen

I DE KONING: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen

Diversen (uitgaven en ontvangsten, rijksbegroting in enge zin)
Dit betreft een som van mutaties van compensatie premiestijging ABP,
uitgekeerde eindejaarsmarge en loon- en prijsbijstelling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

20

IIA Staten-Generaal
IIA STATEN-GENERAAL: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

144,2

140,7

139,2

139,2

139,5

2,6

0

0

0

0

2,6

0

0

0

0

3,2

3,2

3,1

3,1

3,1

3,2

3,2

3,1

3,1

3,1

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

5,8

3,2

3,1

3,1

3,1

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

150
0

143,9
0

142,3
0

142,4
0

142,6
0

Stand Voorjaarsnota 2017

150

143,9

142,3

142,4

142,6

2017

2018

2019

2020

2021

4,2

4,2

4,2

4,2

4,2

0

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

4,2
0

4,2
0

4,2
0

4,2
0

4,2
0

Stand Voorjaarsnota 2017

4,2

4,2

4,2

4,2

4,2

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen

IIA STATEN-GENERAAL: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

Diversen (Beleidsmatige mutaties – Technische mutaties – Uitgaven)
Onder de post diversen valt een kasschuif in verband met de uitloop van
het outsourcen van de Dienst Automatisering van de Tweede Kamer naar
SSC-ICT en daardoor optredende vertraging in de projectuitvoering.
Daarnaast is de eindejaarsmarge 2016 toegevoegd aan de begroting van
de Staten-Generaal. Ook de prijsbijstelling tranche 2017 wordt overgemaakt naar de departementale begrotingen. Tot slot heeft het ABP per
1 januari 2017 de pensioenpremie verhoogd. Ter compensatie van de
pensioenpremiestijging wordt 342 mln. aan de loonruimte 2017 toegevoegd. Deze middelen worden vanuit de Aanvullende Post overgemaakt
naar de departementale begrotingen.
IIB Overige Hoge Colleges van Staat en Kabinetten
IIB OVERIGE HOGE COLLEGES VAN STAAT EN KABINETTEN: UITGAVEN

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen

2017

2018

2019

2020

2021

115

110,2

110,2

110,4

109,7

2,5

– 2,4

– 3,4

– 3,4

– 3,4

2,5

– 2,4

– 3,4

– 3,4

– 3,4

2,7

2,6

2,6

2,6

2,6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

21

IIB OVERIGE HOGE COLLEGES VAN STAAT EN KABINETTEN: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

2,7

2,6

2,6

2,6

2,6

5,1

0,2

– 0,8

– 0,8

– 0,8

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

120,2
0

110,4
0

109,4
0

109,6
0

108,9
0

Stand Voorjaarsnota 2017

120,2

110,4

109,4

109,6

108,9

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

IIB OVERIGE HOGE COLLEGES VAN STAAT EN KABINETTEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2017

2018

2019

2020

2021

5,7

5,7

5,7

5,7

5,7

0

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

5,7
0

5,7
0

5,7
0

5,7
0

5,7
0

Stand Voorjaarsnota 2017

5,7

5,7

5,7

5,7

5,7

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

Diversen (Beleidsmatige mutaties – uitgaven)
De post diversen bestaat hoofdzakelijk uit een neerwaartse bijstelling voor
het Hoger Beroep Vreemdelingen. De lagere instroomraming leidt tot een
verlaging van de uitgavenraming van de Raad van State voor 2017 en
verdere jaren. Verder vallen de ramingen van de uitkeringen op basis van
de Algemene Pensioenwet Politieke Ambtsdragers (APPA) onder de
diversen. Deze ramingen zijn in lijn gebracht met de actuele prognoses
van uitkeringen aan oud-ambtsdragers. Daarnaast maakt de Nationale
ombudsman kosten in het kader van een transitie om de organisatie te
verbeteren en nieuwe taken in te passen. De Algemene Rekenkamer gaat
in 2017 verder met het aanpassen van de organisatiestructuur.
Diversen (Technische mutaties – uitgaven)
Hieronder valt de toevoeging van de eindejaarsmarge 2016 aan de
begroting van de Hoge Colleges van Staat. Ook de prijsbijstelling tranche
2017 wordt overgemaakt naar de departementale begrotingen. Verder
verhoogt het ABP per 1 januari 2017 de pensioenpremie. Ter compensatie
van de pensioenpremiestijging wordt 342 mln. aan de loonruimte 2017
toegevoegd. Deze middelen worden vanuit de Aanvullende Post overgemaakt naar de departementale begrotingen.
III Algemene Zaken
III ALGEMENE ZAKEN: UITGAVEN

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen

2017

2018

2019

2020

2021

63,5

62,1

62,1

62,2

63,9

0,8

0,2

0,2

0,2

0,2

0,8

0,2

0,2

0,2

0,2

– 0,7

– 0,8

– 0,7

– 0,7

– 0,7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

22

III ALGEMENE ZAKEN: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

– 0,7

– 0,8

– 0,7

– 0,7

– 0,7

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

0,1

– 0,6

– 0,6

– 0,6

– 0,5

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

63,5
0

61,6
0

61,6
0

61,6
0

63,3
0

Stand Voorjaarsnota 2017

63,5

61,6

61,6

61,6

63,3

2017

2018

2019

2020

2021

6,8

6,7

6,7

6,7

6,7

0,1

0,1

0,1

0,1

0,1

0,1

0,1

0,1

0,1

0,1

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

0,1

0,1

0,1

0,1

0,1

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

6,9
0

6,8
0

6,8
0

6,8
0

6,8
0

Stand Voorjaarsnota 2017

6,9

6,8

6,8

6,8

6,8

III ALGEMENE ZAKEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen

Diversen (uitgaven en ontvangsten, rijksbegroting in enge zin)
Dit betreft een som van mutaties van compensatie premiestijging ABP,
uitgekeerde eindejaarsmarge en loon- en prijsbijstelling en diverse
overboekingen van en naar de begroting van AZ.
IV Koninkrijksrelaties
IV KONINKRIJKSRELATIES: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

291,9

272

124

123,1

123,1

6,5
– 1,7

5,4
– 2,6

0
0,6

0
0,4

0
– 0,2

4,8

2,8

0,6

0,4

– 0,2

9

2,1

1,4

1,5

1,8

9

2,1

1,4

1,5

1,8

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

13,8

5

2

1,8

1,5

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

305,7
0

277
0

125,9
0

124,9
0

124,6
0

Stand Voorjaarsnota 2017

305,7

277

125,9

124,9

124,6

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Kasschuif wisselkoersreserve
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

23

IV KONINKRIJKSRELATIES: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2017

2018

2019

2020

2021

36,5

36,5

36,5

36,5

36,5

2,5

2,3

2,2

2,8

– 1,1

2,5

2,3

2,2

2,8

– 1,1

13,6

9

0

0

0

13,6

9

0

0

0

16

11,3

2,2

2,8

– 1,1

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

52,5
0

47,8
0

38,7
0

39,2
0

35,3
0

Stand Voorjaarsnota 2017

52,5

47,8

38,7

39,2

35,3

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

Kasschuif wisselkoersreserve
Het restant van de wisselkoersreserve in 2016 (11,9 mln.) wordt op basis
van de huidige inzichten in de wisselkoerseffecten verdeeld over 2017 en
2018 middels een kasschuif.
Diversen (beleidsmatige mutaties – technische mutaties – uitgaven)
Onder de post diversen valt de onder andere een kasschuif omdat de
oprichting van de Integriteitskamer op Sint Maarten is vertraagd. Onder
diversen valt daarnaast de toevoeging van de eindejaarsmarge 2016 aan
de begroting van Koninkrijksrelaties. De prijsbijstelling tranche 2017 wordt
overgemaakt naar de departementale begrotingen. Per 1 januari 2017
heeft het ABP de pensioenpremie verhoogd. Ter compensatie van de
pensioenpremiestijging wordt 342 mln. aan de loonruimte 2017 toegevoegd. Deze middelen worden vanuit de Aanvullende Post overgemaakt
naar de departementale begrotingen.
Diversen (niet-belastingontvangsen – beleidsmatige mutaties)
Onder de post diversen valt een ramingsbijstelling van de renteontvangsten. Tot en met 2020 zijn er meerontvangsten en daarna minderontvangsten.
V Buitenlandse Zaken
V BUITENLANDSE ZAKEN: UITGAVEN

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Begrotingsakkoord 2017:bni effect overige
inkomsten
Begrotingsakkoord 2017:meerjarig beeld acor
Vierde aanvullende begroting ec 2016: vertraging
cohesiebeleid

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

2017

2018

2019

2020

2021

7.541,0

8.514,4

8.408,8

8.562,6

8.813,5

– 57,3
– 21,5

0
– 25,9

0
– 25,6

0
– 26

0
– 26

0

360,8

0

0

0

– 78,8

334,9

– 25,6

– 26

– 26

– 78,8

334,9

– 25,6

– 26

– 26

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

24

V BUITENLANDSE ZAKEN: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

7.462,2
1.364,8

8.849,3
1.352,0

8.383,2
1.342,9

8.536,6
1.378,4

8.787,5
1.390,4

Stand Voorjaarsnota 2017

8.827,1

10.201,2

9.726,1

9.915,1

10.177,9

2017

2018

2019

2020

2021

640,9

653,7

666,7

680,1

700,5

124,1

0

0

0

0

– 79,8

0

0

0

0

360,8
– 15,5

0
0

0
0

0
0

0
0

389,6

0

0

0

0

2.764,4

0

0

0

0

2.764,4

0

0

0

0

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

3.153,9

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

3.794,8
65

653,7
65

666,7
65

680,1
65

700,5
65

Stand Voorjaarsnota 2017

3.859,8

718,7

731,8

745,1

765,5

V BUITENLANDSE ZAKEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Nacalculatie 2016
Vierde aanvullende begroting ec 2016:effecten
spring forecast
Vierde aanvullende begroting ec 2016:vertraging
cohesiebeleid
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Vijfde aanvullende begroting ec 2016 verschuiven nederlandse korting

Algemeen
De omvang van de Nederlandse afdrachten wordt bepaald door de
omvang van de Europese begroting en is daarnaast relatief ten opzichte
van de overige lidstaten. De Europese Unie (EU) ontvangt haar inkomsten
uit verschillende soorten afdrachten van de lidstaten, zoals invoerrechten,
BTW-afdrachten en BNI-afdrachten. Dit zijn uitgaven voor Nederland. Deze
EU-inkomsten worden ook wel de «eigen middelen» van de EU genoemd.
Nederland ontvangt op de EU-afdrachten een jaarlijkse korting. Deze
korting is opgebouwd uit een lager tarief voor BTW-afdrachten en een
vaste korting (lumpsum) op de BNI-afdrachten.
Hieronder vindt u de mutaties op de raming van de Nederlandse
afdrachten aan de EU die tot nu toe in begrotingsjaar 2017 hebben
plaatsgevonden. De mutaties komen voort uit het Begrotingsakkoord
2017, verschillende aanvullende begrotingen over 2016 en de nacalculatie
over 2016.
Begrotingsakkoord 2017
Eind 2016 hebben de Europese Raad en het Europees Parlement
ingestemd met de Europese begroting voor 2017. Door inzet van de
zogeheten speciale instrumenten en resterende marge onder het MFK
plafond wordt budget vrijgemaakt voor o.a. de aanpak van de migratie-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

25

crisis en voor investeringen in Europese groei en werkgelegenheid. Dit
heeft geen aanpassing van de Nederlandse afdrachten tot gevolg.2
Begrotingsakkoord 2017: bni effect overige inkomsten (uitgaven)
In de begroting 2017 stelt de Europese Commissie (EC) daarnaast de
raming voor de overige ontvangsten opwaarts bij van 1,7 naar 2,8 mld.,
vooral door hogere verwachte inkomsten uit (mededings-)boetes en rente.
Omdat de BNI-afdrachten van de lidstaten het sluitstuk vormen van de
Europese begroting, betekenen hogere verwachte inkomsten voor de
Europese begroting uit andere bronnen dan de BNI afdrachten, automatisch dat de BNI-afdracht van de lidstaten daalt. Voor Nederland gaat het
om ca 57 mln. lagere afdrachten in 2017.
Begrotingsakkoord 2017: meerjarig beeld ACOR (uitgaven)
In de Europese begroting voor 2017 heeft de EC ook de reguliere
aanpassingen in de grondslagen voor de BNI-, BTW- en Invoerrechtenramingen verwerkt op basis van nieuwe economische cijfers (ACOR cijfers).
Deze werken meerjarig door in de afdrachten van de lidstaten. In 2017
leiden deze aanpassingen bij BNI- BTW en invoerrechten tot per saldo 22
mln. lagere afdrachten voor Nederland. Dit effect loopt in de jaren daarna
nog iets op tot ca 26 mln. lagere afdrachten.
Nacalculatie 2016
Nacalculatie 2016 (niet-belastingontvangsten)
De Europese Commissie heeft op 24 januari jl. cijfers voor de nacalculatie
van de Europese afdrachten voor 2016 gepresenteerd aan de lidstaten.
Voor de Nederlandse begroting betekent deze nacalculatie een verlaging
van de EU-afdrachten van netto 124 mln. euro die als een eenmalige
ontvangst op de begroting wordt verwerkt.3
Vierde en vijfde aanvullende begroting Europese Commissie 2016
Eind 2016 heeft het Europees Parlement goedkeuring gegeven aan de
vierde en vijfde aanvullende begroting voor 2016. Deze aanvullende
begrotingen zijn te laat in het jaar aangenomen om nog door de
Commissie te worden verwerkt in de afdrachten over 2016. De budgettaire
verwerking valt daarom in 2017 en verloopt via een bijstelling van de
niet-belastingontvangsten.
Vierde aanvullende begroting ec 2016:vertraging cohesiebeleid (uitgaven
en niet-belastingontvangsten)
In de vierde aanvullende begroting heeft de EC de geraamde
EU-betalingen verlaagd met 7,3 mld., voornamelijk vanwege vertragingen
bij de implementatie van het cohesiebeleid.4 De verwachting is dat deze
vertraging op een later moment binnen het huidige MFK ingelopen wordt,
waardoor de uitgaven alsnog gedaan zullen worden. Tot op heden is nog
niet bekend gemaakt wanneer. De verlaging van de uitgaven op de
Europese begroting vertaalt zich in een per saldo verlaging van de
Nederlandse afdrachten van ca 361 mln. in 2017. Vooralsnog wordt
uitgegaan van een verhoging van de afdrachten met eenzelfde bedrag in

2

Zie Kamerstuk 21 501-03, nr. 101
Zie Kamerstuk 21 501-03, nr. 103
4
Zie Kamerstuk 21 501-03, nr. 99
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

26

2018. Als nadere informatie van de EC daar aanleiding toe geeft, dan
wordt de raming van de Nederlandse afdrachten aangepast.
Vierde aanvullende begroting 2016:effecten spring forecast (nietbelastingontvangsten)
De effecten van de Spring Forecast uit het voorjaar 2016 zijn door de EC
opgenomen in de vierde aanvullende begroting en zijn in tegenstelling tot
eerdere verwachtingen niet meer in 2016 verwerkt maar pas in januari
2017 in de zogeheten call for funds van de EC verrekend. Dit leidt tot ca 80
mln. hogere afdrachten die in 2017 als niet-belastingontvangst worden
verwerkt.
Diversen (niet-belastingontvangsten)
Deze mutatie betreft hoofdzakelijk het effect van de herberekening van de
korting van het Verenigd Koninkrijk in de vierde aanvullende begroting,
hoofdzakelijk door actualisering van de BTW- en BNI-grondslagen van
lidstaten, waardoor het relatieve aandeel van het VK in de BTW-grondslag
verandert. De verhoging van de Britse korting over voorgaande jaren leidt
tot een per saldo hogere Nederlandse afdracht aangezien de andere
lidstaten de korting betalen.
Vijfde aanvullende begroting EC 2016: verschuiven Nederlandse korting
(niet-belastingontvangsten)
Met de ratificatie van het Eigen Middelenbesluit in 2016 zijn de kortingen
op de nationale afdrachten geëffectueerd. Dit wijzigt de omvang van de
nationale afdrachten en is door de Europese Commissie verwerkt in de
vijfde aanvullende begroting 2016. Nederland ontvangt de bedongen
korting op de afdrachten over 2014–2016 met terugwerkende kracht in
2017 in de kas. Het betreft een technische mutatie omdat het kabinet
besloten heeft om het kader te corrigeren voor deze ontvangst. 5De
korting voor 2017 (en latere jaren) wordt verrekend met de
BNI-afdrachten.
VI Veiligheid en Justitie
VI VEILIGHEID EN JUSTITIE: UITGAVEN

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Asiel
Asiel: oda-toerekening
Asiel: vrijval gva en bbb
Besparingsverlies eigen bijdrageregeling
strafvordering
Bijdrage beleids-dg’s
Capaciteit kmar grensbewaking
Eindejaarsmarge
Intensiveringsmiddelen aanvullende post
Negatieve eindejaarsmarge
Overige mee- en tegenvallers
Pensioenregeling politie
Prognosemodel justitiele ketens
Uitbreiding speciale interventieteams
Diversen

5

2017

2018

2019

2020

2021

12.531,6

11.644,0

11.490,0

11.488,0

11.374,7

106,2
– 152
– 82

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

– 43,8
– 18,5
7,5
91
– 69,5
– 91
80,3
347
– 11,6
10
53,1

– 20,4
– 18,5
20
0
– 73,3
0
– 20,9
0
16
18
48,2

– 7,2
– 18,5
20
0
– 69,4
0
– 10,3
69
0
22
42,2

– 5,6
– 18,5
20
0
– 70,5
0
– 10,1
16
0
22
43,3

– 4,7
– 18,5
20
0
– 70,5
0
– 10,2
– 27
0
22
43,3

226,7

– 30,9

47,8

– 3,4

– 45,6

Zie: Kamerstuk 21 501-03, nr. 99

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

27

VI VEILIGHEID EN JUSTITIE: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

47
59,2
69,5
168,5
14,2

20,4
59,2
73,3
159,2
– 4,2

7,2
59,2
69,4
158,2
– 4,2

5,6
59,2
70,5
158,1
– 4,7

4,7
59,2
70,5
156,6
– 4,2

358,4

307,9

289,8

288,7

286,8

585,1

276,9

337,6

285,4

241,2

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

13.116,7
44,9

11.921,0
32,9

11.827,6
32,9

11.773,4
32,9

11.615,9
32,9

Stand Voorjaarsnota 2017

13.161,6

11.953,9

11.860,5

11.806,3

11.648,8

2017

2018

2019

2020

2021

2.046,0

1.896,5

1.793,7

1.804,7

1.761,5

123,5
– 43,8

0
– 20,4

0
– 7,2

0
– 5,6

0
– 4,7

– 29,3
– 130
16,4

– 38
– 130
3,7

0
– 130
3,7

0
– 130
3,7

0
– 130
3,7

– 63,2

– 184,7

– 133,5

– 131,9

– 131

1,8

1,8

1,8

1,8

1,8

1,8

1,8

1,8

1,8

1,8

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

– 61,4

– 182,9

– 131,7

– 130,1

– 129,2

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

1.984,6
0

1.713,6
0

1.662,0
0

1.674,6
0

1.632,3
0

Stand Voorjaarsnota 2017

1.984,6

1.713,6

1.662,0

1.674,6

1.632,3

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Besparingsverlies eigen bijdrageregeling
strafvordering
Compensatie abp-pensioenpremiestijging
Intensiveringsmiddelen aanvullende post
Loonbijstelling 2017–2022
Diversen

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

VI VEILIGHEID EN JUSTITIE: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Beperken eigen vermogen agentschappen
Besparingsverlies eigen bijdrageregeling
strafvordering
Prognosemodel justitiele ketens
Ramingsbijstelling boeten & transacties
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen

Asiel
De instroomraming voor 2017 voor de organisaties in de asielketen is op
basis van de jaarlijkse Meerjaren productieprognose (MPP) voor de
asielketen bijgesteld van 42.000 naar 41.000. Daarnaast past VenJ kosten
voor krimp bij COA in, net als enkele kleinere mee- en tegenvallers.
Doordat uitgaven voor vastgoed in de tijd naar voren worden gehaald,
kost krimp bij COA aanvankelijk geld maar treden later besparingen op,
per saldo – 61 mln.
Asiel: oda-toerekening
Het aanpassen van de instroomraming 2016 en 2017, het verwerken van
de realisatie 2016 en de reguliere jaarlijkse herijking van o.a. verblijfsduur
en kostprijs leiden tot een bijstelling van de ODA-toerekening van
eerstejaarsopvangkosten. Het bedrag dat daarmee gemoeid is, is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

28

overgeboekt van de begroting van VenJ naar de begroting van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking.
Asiel: vrijval gva en bbb
De budgetten voor het Gemeentelijk versnellingsarrangement (GVA) en de
Bed, bad, broodregeling worden niet besteed en vallen vrij. Deze worden
ingezet als dekking voor asielkosten.
Besparingsverlies eigen bijdrageregeling strafvordering
Doordat het wetsvoorstel «Eigen bijdrage veroordeelden kosten strafvordering en slachtofferzorg» nog in behandeling is bij de Eerste Kamer,
treedt een besparingsverlies op. Hiervoor waren middelen gereserveerd
op de Aanvullende post. Die worden nu toegevoegd aan de
VenJ-begroting en ingezet ter dekking van het besparingsverlies. De
dekking van het besparingsverlies via de gereserveerde middelen leidt tot
drie mutaties. Allereerst boekt Financiën de middelen over van de
Aanvullende post naar de VenJ-begroting (zie Uitgaven – Technische
mutaties). Ten tweede is de dekking zichtbaar als een verlaging van de
uitgavenruimte (deze mutatie, Uitgaven – Beleidsmatige mutaties). Ten
derde is het besparingsverlies zichtbaar als een verlaging van de
ontvangsten (zie Ontvangsten – Beleidsmatige mutaties). Het overgeboekte bedrag in 2017 verschilt van het besparingsverlies aan de
ontvangstenkant doordat het resterende deel van het besparingsverlies en
de dekking daarvoor aan de uitgavenkant is geboekt.
Bijdrage beleids-dg’s
Na het verwerken van verschillende mee- en tegenvallers resteert
problematiek op de VenJ-begroting. Daarvan passen de verschillende
beleids-dg’s 18,5 mln. in.
Capaciteit kmar grensbewaking
Er komt structureel 20 mln. extra beschikbaar voor de grensbewakingstaak van de Koninklijke Marechaussee (KMar), onder andere op
luchthavens. Hiermee kan de KMar de reeds ingezette verhoging van de
capaciteit voor grensbewaking voortzetten en uitbreiden.
Eindejaarsmarge
VenJ past de negatieve eindejaarsmarge 2016 in 2017 in (zie ook:
Uitgaven – Beleidsmatige mutaties: Negatieve eindejaarsmarge).
Intensiveringsmiddelen aanvullende post
Bij Miljoenennota 2017 is 450 mln. extra beschikbaar gesteld voor de
VenJ-begroting. Het deel van de middelen bestemd voor intensiveringen
was in afwachting van bestedingsplannen gereserveerd op de Aanvullende post. Deze zijn bij nota van wijziging op de ontwerpbegroting 2017
overgeheveld naar de VenJ-begroting (zie ook Uitgaven – Technische
mutaties). Het gaat onder andere om middelen voor de aanpak van
ondermijnende criminaliteit, cyberveiligheid en grensbewaking.
Negatieve eindejaarsmarge
In 2016 kende de VenJ-begroting een tekort van 91 mln, die als negatieve
eindejaarsmarge is meegenomen naar 2017 (zie ook Uitgaven – Beleidsmatige mutaties: Eindejaarsmarge).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

29

Overige mee- en tegenvallers
Deze post bestaat uit verschillende mee- en tegenvallers, zoals een
tegenvaller op huisvesting Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) van 15 mln.
Ook extra kosten die voortvloeien uit de implementatie van enkele
EU-richtlijnen vallen onder deze post, onder meer de richtlijn individuele
beoordeling slachtofferbeleid (8 mln.). Daarnaast zijn in deze post
besparingsverliezen en meevallers door vertraagde wetgeving
opgenomen, zoals het intrekken van het wetsvoorstel Hoogste bestuursrechtspraak (– 1 mln. in 2017, – 10 mln. structureel).
Pensioenregeling politie
VenJ dekt de uitgaven voor de vroegpensioenregeling Inkoop Max, die in
2022 afloopt, met middelen uit het zogenaamde politie-acress. Om het
kasritme in overeenstemming te brengen met de uitgaven vindt een
kasschuif plaats.
Prognosemodel justitiele ketens
Het Prognosemodel Justitiële Ketens (PMJ) raamt de capaciteitsbehoefte
in de strafrechtelijke-, civielrechtelijke- en bestuursrechtelijke keten op
basis van onder meer de criminaliteitsontwikkeling. Uit het PMJ volgen
ramingsbijstellingen voor de uitgaven en ontvangsten van verschillende
organisaties in de justitiële keten. Volgend uit de laatste raming zijn er
onder andere meevallers op de uitgaven voor rechtsbijstand en de
rechtspraak en enkele kleinere tegenvallers voor het Schadefonds
geweldsmisdrijven en de Raad voor de Kinderbescherming. Zie ook
Ontvangsten – Beleidsmatige mutaties.
Uitbreiding speciale interventieteams
Een deel van de 450 mln. die bij Miljoenennota 2017 beschikbaar is
gesteld voor de VenJ-begroting, zet VenJ in voor de uitbreiding van
speciale interventieteams bij de politie. De middelen zijn onder andere
bedoeld voor een uitbreiding van capaciteit, verbreding van kennis van
het bestaande personeel, bewapening en operationele middelen.
Diversen (Uitgaven – Beleidsmatige mutaties)
De post diversen bestaat uit enkele kleinere mutaties, zoals hogere
uitgaven voor ondermijnende criminaliteit door het Openbaar Ministerie
(6,6 mln. structureel) en de versterking van de gebiedsgerichte inzet van
de politie (10 mln. structureel).
Besparingsverlies eigen bijdrageregeling strafvordering
Het Ministerie van Financiën boekt de middelen die op de Aanvullende
post gereserveerd zijn voor het besparingsverlies eigen bijdrageregeling
strafvordering deels over naar de VenJ-begroting (zie ook Uitgaven –
Beleidsmatige mutaties en Ontvangsten – -Beleidsmatige mutaties).
Compensatie abp-pensioenpremiestijging
Per 1 januari 2017 heeft het ABP de pensioenpremie verhoogd. Ter
compensatie van de pensioenpremiestijging wordt 342 mln. aan de
loonruimte 2017 toegevoegd. Financiën maakt deze middelen vanaf de
Aanvullende post over naar de departementale begrotingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

30

Intensiveringsmiddelen aanvullende post
De op de Aanvullende post gereserveerde middelen boekt Financiën over
naar de VenJ-begroting. (zie ook Uitgaven – Beleidsmatige mutaties).
Loonbijstelling 2017–2022
Financiën boekt de loonbijstelling tranche 2017 vanaf de Aanvullende post
over naar de VenJ-begroting. Deze tranche bestaat uit een vergoeding
voor de contractloonontwikkeling en de ontwikkeling in sociale werkgeverslasten.
Diversen (Uitgaven – Technische mutaties)
Onder diverse technische mutaties vallen met name overboekingen met
andere departementen, zoals de uitkering van het surplus op het eigen
vermogen van het Rijksvastgoedbedrijf van Wonen en Rijksdienst (27,5
mln.) en de extra middelen voor capaciteit bij de Koninklijke
Marechaussee naar Defensie (17,5 mln.).
Beperken eigen vermogen agentschappen
VenJ roomt het eigen vermogen van agentschappen af tot een niveau van
2,5% van de omzet. De eenmalige beperking in 2017 geeft budgettaire
ruimte om tegenvallers in met name 2017 en 2018 te dekken.
Besparingsverlies eigen bijdrageregeling strafvordering
Het besparingsverlies eigen bijdrageregeling strafvordering is hier
zichtbaar als een verlaging van de ontvangsten (zie ook Uitgaven –
Beleidsmatige mutaties en Uitgaven – Technische mutaties).
Prognosemodel justitiele ketens
Volgend uit het PMJ doet VenJ ramingsbijstellingen voor de uitgaven en
ontvangsten van verschillende organisaties in de justitiële keten. Hier gaat
het om de ontvangsten voor griffierechten en administratiekosten bij het
Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) (zie ook Uitgaven – Beleidsmatige
mutaties).
Ramingsbijstelling boeten & transacties
Op basis van de realisatiecijfers 2016 verlaagt het kabinet de ontvangstenraming voor Boeten en Transacties (B&T) structureel met 130 mln. Meeen tegenvallers op dit dossier komen per 2017 ten laste van het generale
beeld.
Diversen (Ontvangsten – Beleidsmatige mutaties)
Deze post bestaat uit hogere ontvangsten voor de dienst Justis en het
CJIB.
Diversen (Ontvangsten – Technische mutaties)
Financiën boekt de ontvangsten voor in beslag genomen goederen over
naar de VenJ-begroting, zodat deze voortaan door VenJ worden verantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

31

VII Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
VII BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

742,1

651,8

672

697,2

654,8

21,3
64,6
23,7
– 15
– 3,8

19,4
0
0
– 15
14,4

14,6
0
0
0
– 1,9

13,5
0
0
0
– 0,9

1,4
0
0
0
– 0,3

90,8

18,8

12,7

12,6

1,1

30,1
0
24,8

0
0
33,6

0
– 17,1
32

0
– 44,2
25,9

0
0
24,9

54,9

33,6

14,9

– 18,3

24,9

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

145,7

52,4

27,6

– 5,7

26

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

887,8
2,2

704,2
0,4

699,6
0,2

691,5
0,2

680,8
0,2

890

704,5

699,8

691,7

680,9

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Brp
Ejm h18
Ejm h7
Gdi-doorbelasting
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Dienstverleningsafspraken 2017
Wet stroomlijning
Diversen

Stand Voorjaarsnota 2017

VII BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2017

2018

2019

2020

2021

69,9

64,9

64,7

64,7

64,4

– 15
17,4
25

– 15
0
11,8

0
0
9,1

0
0
9

0
0
1

27,4

– 3,2

9,1

9

1

30,1
33,9

0
1,4

0
1,4

0
1,4

0
1,4

64

1,4

1,4

1,4

1,4

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

91,4

– 1,8

10,5

10,4

2,4

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

161,3
0

63
0

75,2
0

75,1
0

66,7
0

Stand Voorjaarsnota 2017

161,3

63

75,2

75,1

66,7

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Gdi-doorbelasting
Overlopende inkomsten 2016
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Dienstverleningsafspraken 2017
Diversen

BRP (beleidsmatige mutaties – uitgaven)
De afgelopen jaren zijn de kosten voor het regulier beheer en de exploitatie van de Basisregistratie Personen (BRP) gestegen. Daarnaast is het
gebruik van een aantal afnemers toegenomen. Verder is rekening
gehouden met de overgang van de huidige ICT-voorzieningen voor het
BRP-stelsel naar de nieuwe ICT-voorzieningen en alle aanpassingen in het
stelsel die als gevolg daarvan nodig zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

32

EJM h7/ EJM h18 (beleidsmatige mutaties – uitgaven)
Dit betreft de toevoeging van eindejaarsmarges 2016 aan de begroting. De
eindejaarsmarge van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties wordt
ingezet binnen de begroting. De eindejaarsmarge van Wonen en
Rijksdienst wordt ontvangen op de begroting van Binnenlandse Zaken en
vervolgens deels doorverdeeld naar Wonen en Rijksdienst. Dit is omdat
Wonen en Rijksdienst geen eigen «nominaal en onvoorzien» artikel heeft.
GDI doorbelasting (beleidsmatige mutaties – uitgaven en niet-belasting
ontvangsten)
In 2015 is onder regie van de Digicommissaris besloten tot interdepartementale versleuteling van de tekorten op de bestaande voorzieningen
binnen de GDI. Onderdeel van het voorstel is een doorbelastingsopgave,
waarbij o.a. uitvoeringsorganisaties betalen naar gebruik. In afwachting
hiervan zijn de te realiseren ontvangsten voorlopig geboekt op de
begroting van BZK. De doorbelastingsopgave 2015 voor de jaren 2017 en
2018 wordt alternatief ingevuld door departementen die de
GDI-voorzieningen gebruiken.
Dienstverleningsafspraken 2017/ Overlopende inkomsten (beleidsmatige
mutaties – technische mutaties, uitgaven en niet-belasting ontvangsten)
De dienstverlening tussen de baten lastenagentschappen van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties onderling verloopt via het kerndepartement. Dit leidt jaarlijks tot meer ontvangsten en uitgaven voor het
kerndepartement. Een deel van de ontvangsten van de dienstverleningsafspraken uit 2016 is begin 2017 ontvangen.
Wet Stroomlijning (technische mutaties- uitgaven)
Als gevolg van de Wet Stroomlijning invordering Belastingdienst zijn er
hogere ontvangsten bij de huurtoeslag. In deze wet wordt de standaardtermijn voor betalingsregelingen teruggebracht van 2 naar 1 jaar, wat
incidenteel ca. 61 mln. oplevert. Deze hogere ontvangsten in 2019 en 2020
worden meerjarig ingezet op de begroting van Wonen en Rijksdienst om
de lagere ontvangsten bij de huurtoeslag op te vangen. De lagere
ontvangsten zijn een gevolg van de Wet Beslagvrije voet, waarmee beter
rekening wordt gehouden met de beslagvrije voet bij lage inkomens.
Diversen (beleidsmatige mutaties, technische mutaties- uitgaven)
De grootste post onder diversen is een kasschuif voor de
GDI-doorbelasting. De betrokken departementen hebben in 2016 hun
aandeel in de doorbelastingsopgave 2015 overgeboekt naar de begroting
van Binnenlandse Zaken. Deze middelen worden met een kasschuif in het
juiste ritme gezet.
Diversen (technische mutaties – uitgaven en niet-belasting ontvangsten)
Doc-Direkt ontvangt gedurende het jaar 2017 middelen van overige
departementen en derden (notariaat). Deze inkomsten zijn ter dekking van
personele en materiële uitgaven. Onder diversen valt ook de prijsbijstelling tranche 2017, deze wordt overgemaakt naar de departementale
begrotingen. Per 1 januari 2017 heeft het ABP de pensioenpremie
verhoogd. Ter compensatie van de pensioenpremiestijging wordt 342 mln.
aan de loonruimte 2017 toegevoegd. Deze middelen worden vanuit de
Aanvullende Post overgemaakt naar de departementale begrotingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

33

Daarnaast betreffen het ontvangsten die voortvloeien uit de doorbelasting
aan gebruikers voor de inbeheername van de nieuwe ICT-voorziening BRP
en de berichtenvoorziening en ontvangsten vanuit het resultaat reisdocumenten.
VIII Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
VIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

37.105,8

37.924,8

37.726,0

37.671,7

37.878,5

– 4,7
117,2
– 8,5

– 23,8
157,6
11

– 31,5
134,1
10,2

– 28,6
131,9
4,1

– 25,7
127,2
– 3,8

104

144,8

112,8

107,4

97,7

127,5
150
– 121,3
147
– 10

0
0
0
0
3,9

0
0
0
0
12,7

0
0
0
0
19,4

0
0
0
0
16,3

293,2

3,9

12,7

19,4

16,3

198,4
447,5
– 57
130,4
17,9

198,4
447,7
0
131
– 2,3

198,4
443,9
0
130,4
– 1,2

198,4
441,9
0
130,6
– 1,2

198,4
443,4
0
131,7
– 0,7

52,4
– 147
– 21,1

40,8
0
29,5

34,1
0
47,5

25,4
0
47

11,5
0
37,3

621,5

845,1

853,1

842,1

821,6

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

1.018,8

993,7

978,6

968,9

935,8

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

38.124,5
57

38.918,5
57

38.704,6
57

38.640,6
57

38.814,2
57

Stand Voorjaarsnota 2017

38.181,5

38.975,5

38.761,5

38.697,6

38.871,2

2017

2018

2019

2020

2021

1.341,6

1.415,7

1.466,0

1.544,6

1.611,5

– 16,2
– 16

– 21,2
– 22,6

– 31,6
– 22,8

– 35,3
– 23,6

– 33,2
– 24,3

– 32,2

– 43,8

– 54,4

– 58,9

– 57,5

13,8

0

0

0

0

13,4

8,7

3

1,8

0,2

27,2

8,7

3

1,8

0,2

–5

– 35,1

– 51,4

– 57,1

– 57,3

1.336,6

1.380,6

1.414,6

1.487,6

1.554,2

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting in enge zin
Autonome raming studiefinanciering
Referentieraming 2017
Diversen

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Eindejaarsmarge 2016–2017
Invulling ramingsbijstelling 2017
Inzet eindejaarsmarge
Wijziging pvs boekingsgang
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Compensatie abp pensioenpremiestijging
Loonbijstelling tranche 2017
Monumentenaftrek – aanhouden wetsvoorstel
Prijsbijstelling tranche 2017
Diversen
Niet tot een ijklijn behorend
Referentieraming 2017 nr
Wijziging pvs boekingsgang
Diversen

VIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting in enge zin
Autonome raming studiefinanciering – rente
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen
Niet tot een ijklijn behorend
Diversen

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017
Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

34

VIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN

Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2017

2017

2018

2019

2020

2021

0

0

0

0

0

1.336,6

1.380,6

1.414,6

1.487,6

1.554,2

Autonome raming studiefinanciering
De raming van de uitgaven aan de studiefinanciering is geactualiseerd en
is per saldo naar beneden bijgesteld. De aanpassing van de raming
gebeurt jaarlijks op basis van de meest recente gegevens en cijfers die de
studiefinanciering betreffen. Onder deze reeks vallen diverse posten, zoals
de omzettingen van de basisbeurs, de aanvullende beurs en de
ov-studentenkaart in een gift. Deze beurzen en de ov-studentenkaart
hebben het karakter van een lening die bij tijdig afstuderen wordt omgezet
in een gift.
Referentieraming 2017
De referentieraming is de jaarlijkse raming van het verloop van leerlingenen studentenaantallen. Uit de referentieraming 2017 blijkt dat het
verwachte aantal leerlingen en studenten hoger uitvalt dan de in de
OCW-begroting 2017 verwerkte aantallen. Hierachter gaan verschillende
bewegingen schuil, zoals een stijging van het aantal mbo-studenten in de
beroepsbegeleidende leerweg en een toename van het aantal studenten
in het wetenschappelijk onderwijs (o.a. door toenemende aantallen
studenten uit landen die deel uitmaken van de Europese Economische
Ruimte).
Diversen (mee- en tegenvallers)
Deze diversenpost bestaat volledig uit de raming van de aanvullende
bekostiging van asielzoekerskinderen in het primair en voortgezet
onderwijs. De raming is aangepast naar aanleiding van de verwachte
instroom van asielzoekers en de samenstelling van deze groep.
Eindejaarsmarge 2016–2017
Dit betreft de toevoeging van de eindejaarsmarge 2016 aan de begroting
van OCW.
Invulling ramingsbijstelling 2017
De betreffende ramingsbijstelling stond nog taakstellend op het artikel
Nominaal en onvoorzien, en diende om de begroting van OCW sluitend te
maken en om een bijdrage te leveren aan eerdere ruilvoetproblematiek.
OCW voorziet in 2017 de ramingsbijstelling van invulling, onder meer
door de inzet van de eindejaarsmarge.
Inzet eindejaarsmarge
Dit deel van de eindejaarsmarge wordt ingezet om de ramingsbijstelling
in 2017 gedeeltelijk in te vullen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

35

Wijziging PVS boekingsgang (beleidsmatige en technische mutaties)
Het opleveren van het nieuwe ICT-systeem van DUO (Programma
Vernieuwing Studiefinanciering) leidt tot een correctie van de boekingen
voor de reisvoorziening en diploma-omzetting. Een ov-studentenkaart
wordt nu bijvoorbeeld niet meer als lening gezien als de student deze niet
heeft geactiveerd. De schuldenopbouw van studenten kan zo transparanter en inzichtelijker worden gemaakt. De correctie leidt tot een
eenmalige mutatie van 147 mln. in 2017, omdat vorderingen verschuiven
van niet-kaderrelevant naar kaderrelevant.
Diversen (beleidsmatige mutaties)
Onder deze post vallen onder andere een aantal kasschuiven, zoals een
kasschuif binnen het budget van het Regionaal Investeringsfonds (mbo)
om het beter te laten aansluiten bij het verwachte betalingsritme. Ook is
een kasschuif noodzakelijk door een vertraging bij bouwprojecten in
Caribisch Nederland. Verder zorgen wisselkoersveranderingen voor
hogere kosten in Caribisch Nederland en in Zwitserland (voor CERN).
Daarnaast wordt een tekort op de wettelijk verplichte prijsbijstelling op het
mediabudget, opgelopen in 2015 en 2016, nu structureel gedekt. Tekorten
konden ontstaan omdat de vaststelling van de wettelijke prijsbijstelling
van het mediabudget op een ander moment gebeurde dan de vaststelling
van de prijsbijstelling van de OCW-begroting. Tenslotte is er een besparingswinst van 20,2 mln. in het mbo. Deze besparingswinst is het resultaat
van de afwikkeling van de kenniscentra en de samenvoeging hiervan tot
de stichting Samenwerking Beroepsonderwijs Bedrijfsleven. Deze
middelen worden ingezet als gedeeltelijke invulling van de openstaande
ramingsbijstelling in 2017.
Compensatie ABP pensioenpremiestijging
Per 1 januari 2017 heeft het ABP de pensioenpremie verhoogd. Ter
compensatie van de pensioenpremiestijging wordt 342 mln. aan de
loonruimte 2017 toegevoegd. OCW ontvangt hiervan 198,4 mln. Deze
middelen worden vanuit de Aanvullende Post overgemaakt naar de
departementale begrotingen.
Loonbijstelling tranche 2017
De loonbijstelling tranche 2017 wordt overgemaakt naar de departementale begrotingen. Deze tranche bestaat uit een vergoeding voor de
contractloonontwikkeling en de ontwikkeling in sociale werkgeverslasten.
Monumentenaftrek – aanhouden wetsvoorstel
In de begroting 2017 stond het plan om de fiscale monumentenaftrek om
te vormen naar een meer gerichte uitgavenregeling op de OCW-begroting
per 1 januari 2017. Het totale budgettaire beslag van deze fiscale aftrek is
57 mln. Het wetsvoorstel is aangehouden, waardoor omvorming per 2017
niet meer mogelijk was en de fiscale aftrek is blijven bestaan. Het reeds
toegevoegde budget aan de OCW-begroting wordt met deze mutatie weer
afgeboekt.
Prijsbijstelling tranche 2017
De prijsbijstelling tranche 2017 wordt overgemaakt naar de departementale begrotingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

36

Diversen (technische, kaderrelevante mutaties)
Onder deze diversenpost valt onder andere het amendement (Kamerstuk
34 550 VIII, nr. 55) dat het besparingsverlies van 25 mln., ontstaan door
het aanhouden van het omvormen van de monumentenaftrek, opvangt.
Dit besparingsverlies treedt op doordat de budgettaire korting die
samenhangt met de omvorming in 2017 nu niet gerealiseerd wordt.
Daarnaast vallen onder deze post de desalderingen en overboekingen met
andere departementen. Een voorbeeld hiervan is een overboeking met
WenR, die het surplus van het Rijksvastgoedbedrijf teruggeeft aan de
opdrachtgevende departementen. OCW ontvangt hiervan 7,3 mln.
Referentieraming 2017 NR
De referentieraming 2017 werkt ook door op de niet-kaderrelevante
budgetten onder het artikel Studiefinanciering. Door de hogere raming
van de aantallen studenten in het wetenschappelijk onderwijs t.o.v. de
referentieraming van 2016, wordt de raming van studieleningen van deze
studenten naar boven bijgesteld.
Diversen (technische, niet-kaderrelevante mutaties)
Onder deze post valt de bijstelling van de raming van de
niet-kaderrelevante uitgaven aan de studiefinanciering. Op basis van
realisatiecijfers is de raming van het collegegeldkrediet naar boven
bijgesteld. Ook betreft deze post de toevoeging van de prijsbijstelling
tranche 2017 op de niet-kaderrelevante uitgaven op de OCW-begroting.
Autonome raming studiefinanciering – rente
De meerjarige raming van de te ontvangen rente op de uitstaande
studieleningen laat een tegenvaller zien. Dit komt door de lager dan
verwachte rentestand.
Diversen (mee- en tegenvallers niet-belastingontvangsten)
Op basis van realisatiecijfers is de raming van terugvorderingen van
studiefinanciering iets naar beneden bijgesteld. Ook werkt de referentieraming 2017 door aan de ontvangstenkant: de raming van de lesgelden is
naar beneden bijgesteld. Dit komt door een verschuiving van
mbo-studenten van de beroepsopleidende leerweg naar de beroepsbegeleidende leerweg. In de laatste leerweg betalen studenten minder lesgeld.
Diversen (technische mutaties niet-belastingontvangsten)
DUO maakt het gemakkelijker voor ex-studenten om hun studielening
terug te betalen. Dit was te zien in de laatste realisatiecijfers en op basis
hiervan wordt ook de raming van de terugbetalingen naar boven
bijgesteld.
IXA Nationale Schuld (Transactiebasis)
IXA NATIONALE SCHULD (TRANSACTIEBASIS): UITGAVEN

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen

2017

2018

2019

2020

2021

8.452,7

7.764,3

7.110,8

6.712,5

6.858,6

0

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

37

IXA NATIONALE SCHULD (TRANSACTIEBASIS): UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

0

0

0

0

0

– 1,9

0,3

0,3

0,3

0,3

27
0
0

182
0
0

329
0
0

413
11
93,2

– 55
120
238,5

25,1

182,3

329,3

517,5

303,8

25,1

182,3

329,3

517,5

303,8

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

8.477,8
0

7.946,6
0

7.440,1
0

7.230,0
0

7.162,4
0

Stand Voorjaarsnota 2017

8.477,8

7.946,6

7.440,1

7.230,0

7.162,4

2017

2018

2019

2020

2021

8.413,5

11.403,2

9.391,1

8.285,4

6.353,0

9,8
– 323,1
473
– 178
– 65
10,2

147,9
2.364,2
0
– 151
– 169
– 4,3

– 43,7
2.419,2
0
– 151
– 171
– 31

– 46,5
311,2
0
– 152
– 212,5
– 21,9

– 62,2
932,1
0
– 104
– 119
16,1

– 73,1

2.187,8

2.022,5

– 121,7

663

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

– 73,2

2.187,8

2.022,4

– 121,7

663

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

8.340,3
0

13.591,0
0

11.413,6
0

8.163,7
0

7.016,0
0

Stand Voorjaarsnota 2017

8.340,3

13.591,0

11.413,6

8.163,7

7.016,0

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen
Niet tot een ijklijn behorend
Rente vaste schuld
Rente vlottende schuld
Rentelasten

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

IXA NATIONALE SCHULD (TRANSACTIEBASIS): NIET-BELASTINGONTVANGSTEN

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Technische mutaties
Niet tot een ijklijn behorend
Aflossingen op leningen
Mutatie in rekening-courant en deposito
Ontvangsten bij voortijdige beeindiging
Rente vaste schuld
Rente vlottende schuld
Diversen

Rente vaste schuld (uitgaven)
De raming van de rentelasten vaste schuld wijzigt als gevolg van
geactualiseerde rentestanden in de CEP-raming van het CPB en doordat
de verwachte financieringsbehoefte is geactualiseerd.
Rente vlottende schuld (uitgaven)
De raming van de rentelasten vlottende schuld wijzigt als gevolg van
geactualiseerde rentestanden in de CEP-raming van het CPB.
Rentelasten (uitgaven)
De raming van rentelasten kasbeheer van decentrale overheden en sociale
fondsen is aangepast, als gevolg van een geactualiseerde renteraming
van het CPB en veranderingen bij de aangehouden middelen.
Aflossingen op leningen
Gewijzigde inzichten in het leengedrag van agentschappen en RWT’s
leiden tot een aanpassing van de voorziene ontvangsten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

38

Mutatie in rekening-courant en deposito
De wijziging in de geraamde mutatie van het saldo op de rekeningcouranten en depositos van de deelnemers aan schatkistbankieren is het
gevolg van het actualiseren van de geraamde uitgaven en inkomsten van
de sociale fondsen.
Ontvangsten bij voortijdige beëindiging
Er is sprake geweest van het voortijdig beëindiging van een aantal
rentederivaten. Bij het beëindigen van een rentederivaat wordt de actuele
marktwaarde van het derivaat verrekend tussen beide partijen. De
beëindigde rentederivaten hebben per saldo een voor de staat positieve
marktwaarde, waardoor er sprake is van eenmalige ontvangsten. Daar
staat tegenover dat op een beëindigd rentederivaat meerjarig geen rente
meer wordt ontvangen.
Rente vaste schuld (ontvangsten)
De rentebaten op de vaste schuld bestaan (nagenoeg volledig) uit baten
op afgesloten swaps. Nieuw afgesloten swaps leiden tot mutaties op de
baten.
Rente vlottende schuld (ontvangsten)
De raming van de rentelasten vlottende schuld wijzigt als gevolg van
geactualiseerde rentestanden in de CEP-raming van het CPB en doordat
de verwachte financieringsbehoefte is geactualiseerd.
IXB Financien
IXB FINANCIEN: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

6.544,6

6.554,9

6.397,1

6.002,8

5.960,1

35
0
– 17,4
16

0
28,2
– 12,7
26,8

0
24,8
– 4,8
13,3

0
42,5
– 4,8
– 0,9

0
– 65
– 4,8
– 4,6

33,6

42,3

33,3

36,8

– 74,4

80,6
38,4
31

47,7
36,5
15,2

12,7
35
15,5

12,7
34,3
15,2

12,7
34,1
14,9

– 51
– 8,9

62,3
5,6

0
5

– 0,3
0

– 0,4
0

90,1

167,3

68,2

61,9

61,3

123,8

209,5

101,6

98,7

– 13,1

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

6.668,4
7,6

6.764,3
275,8

6.498,7
275,8

6.101,5
254,7

5.947,1
210,9

Stand Voorjaarsnota 2017

6.676,0

7.040,1

6.774,5

6.356,1

6.158,0

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Inzet eindejaarsmarge
Kasschuif middelen switch
Schade-uitkering ekv
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Investeringsagenda
Loonbijstelling apparaat
Diversen
Niet tot een ijklijn behorend
Winsten smp griekenland
Diversen

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

39

IXB FINANCIEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2017

2018

2019

2020

2021

2.525,0

2.490,7

2.487,1

2.436,8

2.542,9

– 45
– 65
– 28
10,7

– 45
– 110
– 40
11,5

– 45
– 75
– 12
0,3

– 45
– 75
0
0,3

– 45
– 50
– 220
0,3

– 127,3

– 183,5

– 131,7

– 119,7

– 314,7

– 20,7

– 22

– 22

– 22,3

– 22,3

33
160
451,9
514,9
0

– 61,6
0
0
0
– 21

– 61,6
0
0
0
–4

– 61,6
0
0
0
0

– 61,6
0
0
0
– 28

1.139,1

– 104,6

– 87,6

– 83,9

– 111,9

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

1.011,7

– 288,1

– 219,3

– 203,6

– 426,6

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

3.536,7
0

2.202,6
0

2.267,8
0

2.233,2
0

2.116,3
0

Stand Voorjaarsnota 2017

3.536,7

2.202,6

2.267,8

2.233,2

2.116,3

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Boetes en schikkingen
Dividenden en afdrachten staatsdeelnemingen
Winstafdracht dnb
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen
Niet tot een ijklijn behorend
Dividend financiele instellingen
Ontvangst vordering srh
Verkoopopbrengst 2e tranche asr
Verkoopopbrengst 3e tranche asr
Diversen

Inzet eindejaarsmarge
Dit betreft de inzet van de eindejaarsmarge van Financiën.
Kasschuif middelen Switch
Door de vertrekregeling heeft de Belastingdienst de middelen voor Switch
eerder nodig dan begroot. Naast een aangepast kasritme worden de
middelen op een andere wijze ingezet dan ten tijde van het opstellen van
de Investeringsagenda was beoogd (zie Kamerstuk 31 066, nr. 323: tabel
inzicht opbouw financiële gevolgen). De cumulatieve overschrijding van
circa 70 mln., die in september aan de Tweede Kamer is gemeld, is binnen
de begroting van de Belastingdienst gedekt.
Schade-uitkering EKV
De raming van de schade-uitkeringen op de exportkredietverzekeringen is
neerwaarts bijgesteld, omdat zich op dit moment geen directe grote
schadedreigingen voordoen.
Investeringsagenda
Vanuit de Aanvullende Post zijn middelen vrijgegeven voor verschillende
ICT-projecten en het aannemen van nieuw personeel in het kader van de
Investeringsagenda van de Belastingdienst (Kamerstuk 31 066, nr. 236).
Loonbijstelling apparaat
De loonbijstelling tranche 2017 is overgemaakt naar de departementale
begrotingen. Deze tranche bestaat uit een vergoeding voor de contractloonontwikkeling en de ontwikkeling in sociale werkgeverslasten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

40

Winsten SMP Griekenland
Onderdeel van het tweede leningenprogramma voor Griekenland was dat
de inkomsten van nationale centrale banken uit Griekse staatsobligaties
(Securities Markets Programme, afgekort SMP en de Agreement on Net
Financial Assets, afgekort ANFA), die niet zijn meegenomen in de
obligatieomruil van februari 2012, kunnen worden doorgegeven aan
Griekenland. Door het aflopen van het tweede leningenprogramma zijn
deze betalingen opgeschort. De uitkering van SMP- en ANFA-winsten die
in de ontwerpbegroting gepland stonden voor 2017 zullen eventueel pas
in 2018 plaatsvinden. Een mogelijk besluit hiertoe wordt aan het einde van
het Griekse leningenprogramma in 2018 genomen.
Diversen (uitgaven, beleidsmatige mutaties en technische mutaties)
Dit betreft een som van mutaties van o.a. ABP premie pensioenstijging en
teruggave van het Rijksvastgoedbedrijf. De mutaties die buiten het kader
vallen zijn de wisselkoersbijstellingen op het Nederlands aandeel in de
Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB).
Boetes en schikkingen
Op 7 juni 2016 heeft het Hof geoordeeld dat er een wanverhouding
bestaat tussen het niet tijdig betalen van de motorrijtuigenbelasting
(MRB) en de opgelegde verzuimboete. Als gevolg van deze uitspraak zijn
de boeteontvangsten op de begroting van de Belastingdienst (60 mln.)
naar beneden bijgesteld. Voor een deel wordt deze tegenvaller gedekt met
een structurele meevaller bij de boetes en schikkingen (15 mln.).
Dividenden en afdrachten staatsdeelnemingen
De raming van de staatsdeelnemingen is per saldo naar beneden
bijgesteld op basis van de laatste inzichten over de winstprognoses.
Tegenvallers doen zich onder meer voor bij de Gasunie.
Winstafdracht DNB
De Nederlandsche Bank (DNB) treft een voorziening voor de risico’s van
kwantitatieve verruiming, het opkoopprogramma van de ECB. Voor het
opbouwen van de voorziening stort DNB jaarlijks 500 mln. in de periode
2017–2021. Het tempo waarmee de voorziening wordt gevuld loopt echter
vertraging op doordat DNB minder winst maakt dan aanvankelijk werd
gedacht. Dit wordt veroorzaakt door gedaalde marktrentes en de afloop
van opkoopprogramma’s. De lagere winstafdracht leidt ertoe dat onder
het huidige beleid de gehele winst aan de voorziening wordt toegevoegd
en er geen winstafdrachten aan de Nederlandse staat plaatsvinden.
Diversen (ontvangsten, beleidsmatige mutaties en technische mutaties)
De betreft de som van een aantal mutaties van o.a. ramingbijstellingen op
de premieontvangsten van de exportkredietverzekering en de
niet-kaderrelante winstdracht DNB.
Dividend financiële instellingen
Wegens de afbouw van het belang van de staat in a.s.r is de raming van
de dividendontvangsten van financiële instellingen neerwaarts bijgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

41

Ontvangst vordering SRH (SNS Reaal Holding)
In mei 2017 is SNS Reaal Holding overgedragen van NLFI aan de staat. Bij
deze transactie wordt 160 mln. aan eigen vermogen van SRH overgemaakt aan de staat en omgezet in een vordering.
Verkoopopbrengst 2e tranche ASR
Op 17 januari heeft de staat 20,4 miljoen aandelen in a.s.r. verkocht. Dee
opbrengst van deze tweede tranche bedraagt 452 mln. Als gevolg van
deze verkoop is het belang van de staat in a.s.r. afgenomen van 63,7
procent tot circa 50,1 procent (Kamerstuk 33 532, nr. 66).
Verkoopopbrengst 3e tranche ASR
Op 7 april heeft de staat 20 miljoen aandelen in a.s.r. verkocht. De
opbrengst van deze derde tranche bedraagt 515 mln. Dit komt overeen
met circa 13,3% van het geplaatste en uitstaande aandelen-kapitaal. Als
gevolg van deze verkoop is het belang van de staat in a.s.r. verder
afgenomen tot 36,8 procent (Kamerstuk 33 532, nr. 70).
X Defensie
X DEFENSIE: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

8.347,0

8.470,5

8.550,4

8.527,1

8.387,3

56,4
20,8
166,2
– 125
2,2

0
0
0
125
7,8

0
0
0
0
7,5

0
0
0
0
0

0
0
0
0
– 0,3

120,6

132,8

7,5

0

– 0,3

32,9
38,1
71,7
49,5
20,5

32,9
20,8
71,3
51,4
7,4

32,9
4,5
70,3
53,2
7,4

32,9
0
70,7
53,1
7,4

32,9
4,5
70,9
51,3
7,4

3

2,8

2,5

2,4

2,4

215,7

186,6

170,8

166,5

169,4

336,5

319,4

178,4

166,4

169,1

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

8.683,5
275,6

8.789,9
331,8

8.728,8
330

8.693,6
329,9

8.556,4
329,9

Stand Voorjaarsnota 2017

8.959,0

9.121,7

9.058,8

9.023,5

8.886,3

2017

2018

2019

2020

2021

366,7

372,8

299,4

261

262

32,7
5,5

20,6
0,2

4,3
0,2

– 0,2
0,2

4,5
0

38,2

20,8

4,5

0

4,5

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Biv trekkingsrechten defensie
Brigade speciale beveiligingsopdrachten
Eindejaarsmarge 2016
Kasschuif investeringen
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Compensatie abp pensioenpremiestijging
Doorwerking ontvangsten
Loonbijstelling
Prijsbijstelling
Diversen
Niet tot een ijklijn behorend
Diversen

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

X DEFENSIE: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Bijstellen ontvangsten
Diversen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

42

X DEFENSIE: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2017

2018

2019

2020

2021

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

38,1

20,8

4,5

0

4,5

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

404,8
16,7

393,5
6,7

303,9
6,7

260,9
6,7

266,5
6,7

Stand Voorjaarsnota 2017

421,5

400,3

310,6

267,6

273,2

BIV trekkingsrechten Defensie
Dit is de overheveling van middelen uit het Budget Internationale
Veiligheid (BIV) naar de begroting van Defensie. Defensie bekostigt met de
trekkingsrechten activiteiten die samenhangen met de missies. Het totale
trekkingsrecht van Defensie bedraagt 59,5 mln. (zie ook de Verticale
Toelichting van Homogene Groep Internationale Samenwerking). Van de
59,5 mln. blijft 3,1 mln. binnen de HGIS (voor attachés en voor Vessel
Protection Detachments). De overige 56,4 mln. wordt ingezet binnen
diverse onderdelen van de Defensiebegroting voor bijvoorbeeld de nazorg
van uitgezonden militairen.
Eindejaarsmarge 2016
Dit is de toevoeging van de eindejaarsmarge 2016 aan de begroting van
Defensie.
Kasschuif investeringen
In het Defensie Investeringsplan (DIP) staat budget gereserveerd voor
infrastructuur en IT-projecten. Beide budgetten voor 2017 waren te groot
in vergelijking met de behoeftes. Er worden met deze schuif geen
materieelprojecten verschoven.
Brigade Speciale Beveiligingsopdrachten
Defensie verzorgt op verzoek van Buitenlandse Zaken de beveiliging van
diplomaten en ambassades in gebieden waar dat noodzakelijk is. Dit
wordt bekostigd uit de trekkingsrechten van Buitenlandse Zaken (zie ook
de Verticale Toelichting van Homogene Groep Internationale Samenwerking).
Diversen – beleidsmatige mutaties uitgaven
Het kabinet heeft budget vrijgemaakt voor de MIVD om van start te
kunnen gaan met de uitvoering van de Geïntegreerde Aanwijzing
Inlichtingen & Veiligheid. Met deze maatregel is de MIVD in staat om (de
voorbereiding van) inzet en missies beter te ondersteunen. Het gaat om 2
mln. in 2017 en 7,5 mln. in zowel 2018 als 2019. Daarnaast stelt het
Ministerie van Buitenlandse Zaken budget beschikbaar voor aanvullende
ondersteuning van de stoel van Nederland in de VN Veiligheidsraad in
2018.
Compensatie ABP pensioenpremiestijging
Per 1 januari 2017 heeft het ABP de pensioenpremie verhoogd. Ter
compensatie van de pensioenpremiestijging wordt 342 mln. aan de
loonruimte 2017 toegevoegd. Deze middelen worden vanuit de Aanvullende Post overgemaakt naar de departementale begrotingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

43

Doorwerking ontvangsten
Dit is de doorwerking van de ontvangsten binnen de Defensiebegroting
op de uitgaven. Zie voor toelichting de beschrijving bij de Ontvangsten
hieronder.
Loonbijstelling
De loonbijstelling tranche 2017 wordt overgemaakt naar de departementale begrotingen. Deze tranche bestaat uit een vergoeding voor de
contractloonontwikkeling en de ontwikkeling in sociale werkgeverslasten.
Prijsbijstelling
De prijsbijstelling tranche 2017 wordt overgemaakt naar de departementale begrotingen.
Diversen – technische mutaties uitgaven
Dit is een saldo van verschillende mutaties, waaronder een overboeking
van het Ministerie van Veiligheid en Justitie (VenJ) van 10 mln. om de
capaciteit van de Koninklijke Marechaussee (KMar) op Schiphol uit te
breiden. Daarnaast heeft het Kabinet ook extra budget gereserveerd voor
de Grensbewakingstaak van de KMar (zie Verticale Toelichting Hoofdstuk
VI VenJ). VenJ heeft voor 2017 middelen overgeheveld naar de begroting
van Defensie. Daarnaast is er 8 mln. structureel overgeboekt van de
begroting van VWS naar Defensie voor het opvangen van het AOW-gat
als gevolg van de verhoging van de AOW-leeftijd. Dit is via een
amendement op de Ontwerpbegroting 2017 verwerkt (Kamerstuk 34 550
X, nr. 27). Als laatste hevelt Defensie 6,3 mln. over naar Veiligheid en
Justitie voor de exploitatiekosten van c2000 (het communicatiesysteem
voor ambulancediensten, brandweer, KMar en politie).
Diversen – Niet tot de ijklijn behorend uitgaven
Dit is het saldo van compensatie voor de stijging van de
ABP-pensioenpremie en loonbijstelling voor een loongevoelig
niet-kaderrelevant begrotingsartikel.
Bijstellen Ontvangsten
Dit is het saldo van het bijstellen van diverse ontvangstenposten op de
Defensiebegroting. Ten eerste zijn ontvangsten met betrekking tot Eigen
Huishouding naar beneden bijgesteld. Werknemers die een vergoeding
ontvangen voor Eigen Huishouding hoeven geen vergoeding meer te
betalen voor het slapen op de kazerne. Daarnaast zijn de verkoopopbrengsten van vastgoed van Defensie hoger dan verwacht door de
aantrekkende vastgoedmarkt. Ook vindt een gedeelte van de verkoop van
civiele dienstpersonenauto’s in 2017 plaats in plaats van 2016.
Diversen – technische mutaties niet-belastingontvangsten
Dit is voornamelijk de winstafdracht van de agentschappen van Defensie
(Paresto en Defensie Telematica Organisatie (DTO)).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

44

XII Infrastructuur en Milieu
XII INFRASTRUCTUUR EN MILIEU: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

7.971,4

8.320,4

8.429,0

8.571,6

8.776,9

17,8
– 50
– 250
90
0,1

0
0
60
0
0,1

0
50
190
0
0,1

0
0
0
0
0,1

0
0
0
0
0

– 192,1

60,1

240,1

0,1

0

– 47,4
110,6
5,1

0
116,1
9,5

0
115,8
11,3

0
117,6
10,8

0
118,9
9,3

68,3

125,6

127,1

128,4

128,2

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

– 123,7

185,7

367,2

128,6

128,2

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

7.847,7
24,1

8.506,1
20,9

8.796,2
20,9

8.700,2
20,9

8.905,1
21,7

Stand Voorjaarsnota 2017

7.871,8

8.527,0

8.817,1

8.721,1

8.926,8

2017

2018

2019

2020

2021

244,3

240,7

240,7

240,7

240,7

25,2

2,8

2,8

2,2

2

25,2

2,8

2,8

2,2

2

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

25,2

2,8

2,8

2,2

2

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

269,6
6,4

243,5
0

243,5
0

242,9
0

242,7
0

276

243,5

243,5

242,9

242,7

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Eindejaarsmarge 2016
Kasschuif deltafonds
Kasschuif infrastructuurfonds
Regeringsvliegtuig
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Beter benutten
Loon- en prijsbijstelling 2017
Diversen

XII INFRASTRUCTUUR EN MILIEU: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen

Stand Voorjaarsnota 2017

Eindejaarsmarge 2016
De eindejaarsmarge van 2016 wordt toegevoegd aan de begroting van
IenM.
Kasschuif Deltafonds
Er vindt een kasschuif plaats binnen het Deltafonds van 2017 naar 2019.
De middelen zijn later nodig vanwege autonome vertraging in de
programmering, voornamelijk bij het Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP-2).
Kasschuif Infrastructuurfonds
Er vindt een kasschuif binnen het Infrastructuurfonds plaats van 2017 naar
de jaren 2018 en 2019. De kasschuif wordt in de begroting 2018, wanneer
de totale programmering van het Infrastructuurfonds wordt geactualiseerd, over de modaliteiten verdeeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

45

Regeringsvliegtuig
Voor de vervanging van het regeringsvliegtuig is op de IenM-begroting
een reservering van in totaal 90 mln. getroffen. Hiervan komt 40 mln. uit
de niet-bestede reservering voor het regeringsvliegtuig uit 2016, zoals
gemeld bij Najaarsnota 2016 (Kamerstuk 34 620, nr. 1). Het voorlopig
koopcontract voor de levering van het nieuwe regeringsvliegtuig is
getekend en het oude regeringsvliegtuig is verkocht, zoals gemeld in de
Kamerbrieven van april 2017 (Kamerstuk 34 550 XII, nrs. 73 en 74).
Beter Benutten
Diverse gemeenten en provincies ontvangen een bijdrage van IenM voor
projecten binnen het programma Beter Benutten, waaronder decentrale
spoorprojecten. De middelen zijn afkomstig van het Infrastructuurfonds en
worden via de begroting van IenM overgeboekt naar het Gemeentefonds,
Provinciefonds en BTW compensatiefonds.
Loon- en prijsbijstelling 2017
De loon- en prijsbijstelling tranches 2017 worden toegevoegd aan de
begrotingen van IenM.
Diversen – technische mutaties, uitgaven
Deze post bestaat met name uit de structurele toevoeging van middelen
ter compensatie van de ABP pensioenpremiestijging (8,4 mln.). Daarnaast
worden er in 2017 middelen overgeboekt naar het Gemeentefonds,
Provinciefonds en het BTW compensatiefonds voor onder andere de
projecten IJsseldelta (– 6,1 mln.) en de A58 aansluiting Goes (– 4,5 mln.).
Tot slot wordt het afgeroomde surplus aan eigen vermogen (5,4 mln.) van
de Inspectie Leefomgeving en Transport en de Nederlandse Emissieautoriteit in 2017 toegevoegd aan de begroting van IenM. Dit is conform de
Regeling agentschappen.
Diversen – technische mutaties, ontvangsten
Deze post bestaat hoofdzakelijk uit het afgeroomde surplus aan eigen
vermogen van de Inspectie Leefomgeving en Transport en de Nederlandse Emissieautoriteit (5,4 mln.), de bijdrage van agentschappen aan
centraal betaalde apparaatsuitgaven zoals huisvesting, ICT en facilitaire
dienstverlening (5,9 mln.), de opbrengsten uit grondverkopen die worden
ingezet ten behoeve van hydrologische maatregelen door provincies (5
mln.) en ontvangsten van derden bij het Planbureau voor de Leefomgeving voor enkele EU-onderzoeksprojecten (2 mln.). Daarnaast krijgt de
Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) structureel ontvangsten uit vergunningverlening en toezichtactiviteiten. ANVS
gebruikt deze ontvangsten voor extra capaciteit die nodig is vanwege de
nieuwe taken uit de instellingswet ANVS.
XIII Economische Zaken
XIII ECONOMISCHE ZAKEN: UITGAVEN

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Eindejaarsmarge 2016
Invest-nl

2017

2018

2019

2020

2021

4.894,1

5.058,0

5.630,1

6.290,8

6.198,8

18,1
15

0
29

0
0

0
0

0
0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

46

XIII ECONOMISCHE ZAKEN: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

58,6
20
25

9,7
0
1

24,1
0
1

12,4
0
1

1,1
0
1

136,7

39,7

25,1

13,4

2,1

31,9
59

30,8
37,4

30,4
31,2

30
29,5

29,8
31,5

72,1
– 55
– 5,3

0
10
5

0
15,9
– 5,9

0
10
0

0
10
0

102,7

83,2

71,6

69,5

71,3

239,3

122,9

96,7

82,9

73,4

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

5.133,4
54,8

5.180,9
52,2

5.726,8
51,4

6.373,6
50,5

6.272,2
50,5

Stand Voorjaarsnota 2017

5.188,2

5.233,1

5.778,2

6.424,1

6.322,7

2017

2018

2019

2020

2021

3.770,9

4.044,9

4.690,2

5.259,5

5.161,7

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

30,1

5,5

6,1

4,9

6,2

– 250
8,3

– 250
0

– 350
0

– 350
0

– 350
0

– 211,6

– 244,5

– 343,9

– 345,1

– 343,8

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

– 211,6

– 244,5

– 343,9

– 345,1

– 343,8

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

3.559,2
0

3.800,4
0

4.346,3
0

4.914,4
0

4.817,9
0

Stand Voorjaarsnota 2017

3.559,2

3.800,4

4.346,3

4.914,4

4.817,9

Kasschuif toekomstfonds
Regionale projecten
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Loonbijstelling
Diversen
Niet tot een ijklijn behorend
Kasschuif 2016: doorschuif ejm 2016 ==> 2017
Kasschuif 2016: verdeling ejm 2016
Diversen

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

XIII ECONOMISCHE ZAKEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen
Niet tot een ijklijn behorend
Gasbaten
Diversen

Eindejaarsmarge 2016
Dit betreft de toevoeging van de eindejaarsmarge 2016 aan de begroting
van EZ.
Kasschuiven
Dit betreft een kasschuif om de onderuitputting 2016 van het Toekomstfonds en het Meerjarenprogramma Nationaal Coördinator Groningen
(NCG) mee te nemen naar dit jaar en een meerjarige kasschuif om de
beschikbare middelen in het gewenste kasritme te zetten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

47

Invest-NL
De nationale en internationale ontwikkeltak van Invest-NL ontvangt in
2017 en 2018 generale middelen via de EZ begroting. Voor de jaren na
2018 staat 19 mln. per jaar op de aanvullende post gereserveerd. EZ wordt
tevens gecompenseerd voor de transitiekosten die gepaard gaan met het
overhevelen van bestaande regelingen van RVO naar Invest-NL.
Regionale projecten
Ter versterking van de regionale economische structuur in Nederland
wordt een aantal projecten ondersteund.
Diversen (beleidsmatige mutaties uitgaven)
Dit betreft diverse mutaties waaronder de toevoeging van de onderuitputting ETS (compensatieregeling energie intensieve bedrijven) aan de
EZ-begroting in 2017 en de kwijtschelding van de lening aan de Internationale school in Eindhoven.
Loonbijstelling
De loonbijstelling tranche 2017 wordt overgemaakt naar de departementale begrotingen. Deze tranche bestaat uit een vergoeding voor de
contractloonontwikkeling en de ontwikkeling in sociale werkgeverslasten.
Diversen (technische mutaties uitgaven en ontvangsten)
Dit betreft diverse mutaties waaronder de compensatie ABP pensioenpremiestijging (11,5 mln.), een bijdrage aan de stoppersregeling melkveehouderij (17 mln.) en de prijsbijstelling tranche 2017 (17,5 mln.).
Gasbaten
De aardgasbaten zijn naar beneden bijgesteld door macro-economische
ontwikkelingen, een daling van de verwachte meerjarige gasprijs en
volumebeperking.
Diversen (technische mutaties niet tot een ijklijn behorend ontvangsten)
Dit betreft verrekening van de terugbetaling van Veronica vanwege het
teveel betaalde geld voor zijn FM-frequentie.
XV Sociale Zaken en Werkgelegenheid
XV SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID: UITGAVEN

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting in enge zin
Diversen
Sociale zekerheid
Aio
Bijdrage coa
Iow
Kinderbijslag
Kinderopvangtoeslag
Kindgebonden budget
Leningen inburgering
Participatiewet
Wajong

2017

2018

2019

2020

2021

33.601,5

34.236,5

34.663,3

34.660,7

34.728,6

0,8

0

0

0

0

19,5
– 26,6
4,3
– 30,2
27,4
23,3
12,3
26,2
6,7

13,7
– 7,3
6,3
– 33,5
36
– 1,6
13,3
– 349
29,6

13,6
19,7
14,2
– 37
23,2
– 21,6
10,6
– 336
29,6

11,6
7,2
21,9
– 37
10,3
– 38,4
21
– 225,7
28,6

9,3
7,7
30,7
– 38,2
– 2,3
– 55,4
27,4
– 139,9
29,1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

48

XV SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

– 0,4

– 11,8

– 14,7

– 14,1

– 12,3

63,3

– 304,3

– 298,4

– 214,6

– 143,9

27,9
– 0,9

0
6,4

0
5,6

0
0,9

0
2

86,5
28,8
– 72,9
– 27,5
0,3

0
41,6
12,7
27,5
– 0,2

0
35,4
10,7
0
– 0,2

0
35,3
8,7
13
– 1,1

0
35,3
8,2
13
– 7,8

42,2

88

51,5

56,8

50,7

– 0,7

5,4

8,2

8,6

6,2

– 85
4,6

– 85
4,5

– 85
6,8

– 85
6,6

– 85
6,6

5,5
– 1.573,5
2,6

20,5
– 608,7
2,1

36,4
– 493,9
2

48,1
– 557
1,9

56,4
– 581,8
1,9

– 1.646,5

– 661,2

– 525,5

– 576,8

– 595,7

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

– 1.541,3

– 877,5

– 772,4

– 734,7

– 688,9

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

32.060,2
0,5

33.359,0
0,5

33.890,9
0,5

33.926,0
0,5

34.039,7
0,5

Stand Voorjaarsnota 2017

32.060,7

33.359,5

33.891,4

33.926,5

34.040,2

2017

2018

2019

2020

2021

1.768,3

1.782,2

1.796,5

1.812,5

1.792,2

– 16,5
9,1

– 17,1
3,7

–4
3,6

– 0,5
1,5

– 1,4
– 0,2

– 7,4

– 13,4

– 0,4

1

– 1,6

–7

– 9,1

– 5,9

–5

– 7,4

–7

– 9,1

– 5,9

–5

– 7,4

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

– 14,4

– 22,5

– 6,3

– 3,9

–9

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

1.753,9
0

1.759,7
0

1.790,2
0

1.808,6
0

1.783,2
0

Stand Voorjaarsnota 2017

1.753,9

1.759,7

1.790,2

1.808,6

1.783,2

Diversen

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Sectorplannen
Diversen
Sociale zekerheid
Eindejaarsmarge
Herijking
Kasschuiven sza
Re-integratie wajong
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen
Sociale zekerheid
Kansrijk opgroeien
Diversen
Niet tot een ijklijn behorend
Bikk aow
Rijksbijdrage vermogenstekort ouderenfonds
Diversen

XV SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Mee- en tegenvallers
Sociale zekerheid
Kindgebonden budget
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen

AIO (aanvullende Inkomensvoorziening Ouderen)
Op basis van nieuwe realisatiegegevens van de SVB wordt de raming van
de AIO-uitgaven meerjarig opwaarts bijgesteld. Dit hangt vooral samen
met een opwaartse bijstelling van het aantal verwachte huishoudens in de
AIO en in mindere mate met een hogere gemiddelde AIO-uitkering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

49

Bijdrage COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers)
De bijdragen aan het COA hebben betrekking op maatschappelijke
begeleiding en voorinburgering. De raming is voor 2017 en 2018
neerwaarts bijgesteld en voor de jaren daarna opwaarts. Dit is het gevolg
van de gewijzigde verwachting van de instroom en doorstroom uit
opvangcentra van migranten.
IOW (Inkomensvoorziening Oudere Werklozen)
De raming van de uitgaven aan de IOW is opwaarts bijgesteld. De
gemiddelde IOW-duur neemt de komende jaren toe, omdat mensen door
de WW-duurverkorting eerder in de IOW instromen en door de
AOW-leeftijdsverhoging later uitstromen. Het effect van de
AOW-leeftijdsverhoging op de IOW-duur blijkt hoger dan eerder verwacht.
Kinderbijslag
Op basis van uitvoeringsinformatie van de SVB is de raming van de AKW
(Kinderbijslag) neerwaarts bijgesteld. Dit komt onder andere door een
afname van het aantal kinderen ten opzichte van de vorige raming en een
ten opzichte van de vorige raming lager aantal huishoudens dat in
aanmerking komt voor AKW+. De AKW+ is een bedrag voor alleenstaanden of alleenverdieners die voor een gehandicapt kind zorgen.
Kinderopvangtoeslag
Het gebruik van kinderopvangtoeslag is in het toeslagjaar 2016 sterker
gestegen dan ten tijde van de begroting 2017 werd verwacht. Deze
ontwikkeling heeft structurele effecten en wij verwachten vanaf 2017
hogere uitgaven. Daarnaast leidt de verwerking van de nieuwe (positieve)
inzichten ten aanzien van de conjuncturele ontwikkeling ook tot een
toename van de raming. De tegenvaller neemt in latere jaren af, met
name door de doorwerking van een lager aantal geboorten in de
CBS-bevolkingsraming.
Kindgebonden budget
De meevaller ontstaat vooral door verwerking van de laatste inzichten van
het CPB over meerjarige ontwikkeling van inkomens. Deze stijgen harder
dan voorheen aangenomen. Aangezien de WKB een inkomensafhankelijke
regeling is dalen hierdoor de uitkeringslasten.
Leningen inburgering
Op basis van uitvoeringsinformatie van DUO is de raming van leningen
inburgering opwaarts bijgesteld. Zo is het opnamepatroon van de
leningen anders gespreid dan aanvankelijk werd aangenomen. Inburgeraars kunnen hun leningen over een langere periode opnemen. Ze blijken
leningen vooral in het tweede en derde jaar op te nemen. In de raming
werd uitgegaan van een gelijke opname over de periode van drie jaar.
Participatiewet
Binnen de raming van de Participatiewet vallen de bijstand, IOAW, IOAZ
en Bbz (levensonderhoud starters). In 2017 is de raming opwaarts
bijgesteld. Dit is het saldo van een opwaartse bijstelling als gevolg van de
verwerking van de realisatiegegevens over 2016 (inclusief de realisatie als
gevolg van de hogere asielinstroom) en de neerwaartse bijstelling
vanwege de dalende werkloze beroepsbevolking. De neerwaartse

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

50

bijstelling in latere jaren vloeit voort uit de eerder genoemde daling van
de werkloze beroepsbevolking.
Wajong
De raming van de uitgaven aan de Wajong zijn naar boven bijgesteld, met
name vanaf 2018. Deze tegenvaller wordt vanaf 2018 voor het grootste
deel veroorzaakt doordat uitkeringsverlaging per 1-1-2018 voor mensen
met arbeidsvermogen minder oplevert omdat er minder mensen met
arbeidsvermogen zijn dan eerder geraamd is. Daarnaast is de raming van
de uitstroom naar beneden bijgesteld.
Sectorplannen
Dit betreft het via de eindejaarsmarge 2016 naar 2017 doorgeschoven
budget voor de sectorplannen.
Eindejaarsmarge
Dit betreft de toevoeging van de eindejaarsmarge 2016 aan de begroting
van SZW.
Herijking
Jaarlijks wordt het bekostigingsmodel van UWV herijkt waardoor
schuiven tussen begrotingsgefinancierde uitvoeringskosten en premiegefinancierde uitvoeringskosten ontstaan bij een gelijkblijvend totaalbudget
(alleen op dit totaalbudget wordt gestuurd). Tegenover de hogere
begrotingsgefinancierde uitvoeringskosten UWV staat een gelijke daling
van de premiegefinancierde uitvoeringskosten UWV. Deze daling van de
premiegefinancierde uitvoeringskosten UWV staan op H40.
Kasschuiven SZA
Deze post betreft verschillende kasschuiven onder het SZA-kader. De
grootste betreft een kasschuif voortvloeiende uit de budgettaire
verwerking van de voorfinanciering bijstand.
Re-integratie Wajong
Het budget voor re-integratie van Wajongers is in 2017 verlaagd. Deze
middelen worden doorgeschoven naar 2020 en 2021, omdat het beroep
op deze middelen in deze jaren gaat toenemen als gevolg van de recente
herindelingsoperatie in het Wajong-bestand.
Kansrijk opgroeien
Om te stimuleren dat ook kinderen in een gezin met een laag inkomen
kansrijk kunnen opgroeien, heeft het Rijk afgelopen Miljoenennota
structureel 100 miljoen euro beschikbaar gesteld voor benodigdheden in
natura voor kinderen (0 tot 18 jaar), waardoor ze mee kunnen doen aan
activiteiten en die ze nu missen door armoede. Dit betreft de technische
overboeking naar het Gemeentefonds, omdat gemeenten een belangrijke
rol spelen in de uitvoering hiervan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

51

Bikk AOW
In de cijfers van het Centraal Economisch Plan van het CPB is de raming
voor de inkomsten van heffingskortingen verhoogd. De bijdrage in de
kosten van de heffingskortingen (Bikk) stijgt mee met de heffingskortingen
en wordt daarom ook verhoogd.
Rijksbijdrage Vermogenstekort Ouderenfonds
Op basis van het Centraal Economisch Plan van het CPB is de raming voor
de rijksbijdrage aan het vermogenstekort van het ouderdomsfonds
neerwaarts bijgesteld. In 2017 komt deze bijstelling met name door het
verrekenen van het vermogensoverschot uit 2016. In de latere jaren komt
de bijstelling doordat het CPB raamt dat de premie-inkomsten hoger
zullen uitvallen. De raming van de uitkeringslasten is neerwaarts
bijgesteld. Dankzij hogere premie-inkomsten en lagere uitkeringslasten
daalt de Rijksbijdrage aan het ouderdomsfonds.
Sociale zekerheid
SOCIALE ZEKERHEID: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

78.905,4

80.645,0

81.119,7

82.203,7

83.778,8

– 21,4
– 19,2
– 26,6
4,3
54,3
– 30,2
27,4
23,3
12,3
153,9
26,2
0
6,7
– 90,8
29,5
– 246,5
23,4
37,8

– 22,3
– 48,4
– 7,3
6,3
60,9
– 33,5
36
– 1,6
13,3
373,4
– 349
– 51,9
29,6
– 87
36,3
– 540,9
24,3
11,7

– 26,2
– 52,9
19,7
14,2
60,2
– 37
23,2
– 21,6
10,6
885,9
– 336
– 49,1
29,6
– 79,9
25,6
– 625,7
27,6
6,4

– 32,9
– 57,7
7,2
21,9
55,6
– 37
10,3
– 38,4
21
1.320,4
– 225,7
– 41,8
28,6
– 76,9
18,3
– 547,1
32,8
6,3

– 33,7
– 60,6
7,7
30,7
49
– 38,2
– 2,3
– 55,4
27,4
1.641,5
– 139,9
– 32,9
29,1
– 75,3
6,6
– 410,1
37,7
9,1

– 35,6

– 550,1

– 125,4

464,9

990,4

86,5
– 86,5
– 73
– 53,5
0,3

0
0
12,5
27,5
– 0,2

0
0
10,6
0
– 0,2

0
0
8,7
13
– 1,1

0
0
8,3
13
– 7,8

– 126,2

39,8

10,4

20,6

13,5

– 4,1
– 85
35,7
– 8,3

13,6
– 85
46,1
– 7,1

19,7
– 85
51,2
– 3,4

– 12,3
– 85
51,8
– 3,3

– 74,1
– 85
51,8
– 3,3

– 61,7

– 32,4

– 17,5

– 48,8

– 110,6

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

– 223,4

– 542,9

– 132,4

436,5

893,1

Stand Voorjaarsnota 2017

78.682,0

80.102,0

80.987,3

82.640,2

84.671,9

Stand Miljoenennota 2017
Mee- en tegenvallers
Sociale zekerheid
Anw
Aow
Bijdrage coa
Iow
Iva
Kinderbijslag
Kinderopvangtoeslag
Kindgebonden budget
Leningen inburgering
Nominale ontwikkeling
Participatiewet
Uitvoeringskosten uwv
Wajong
Wao
Wga
Ww
Zw
Diversen

Beleidsmatige mutaties
Sociale zekerheid
Eindejaarsmarge
In=uit taakstelling
Kasschuiven sza
Re-integratie wajong
Diversen

Technische mutaties
Sociale zekerheid
Brutering
Kansrijk opgroeien
Zw
Diversen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

52

SOCIALE ZEKERHEID: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN

Stand Miljoenennota 2017
Mee- en tegenvallers
Sociale zekerheid
Diversen

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017
Stand Voorjaarsnota 2017

2017

2018

2019

2020

2021

1.012,6

1.019,1

1.021,9

1.050,9

1.041,1

– 1,8

–2

17

23,3

22,7

– 1,8

–2

17

23,3

22,7

– 1,8

–2

17

23,3

22,7

1.010,7

1.017,1

1.038,9

1.074,2

1.063,8

ANW (Algemene Nabestaandenwet)
De raming van de ANW wordt verlaagd op basis van uitvoeringsinformatie van de SVB. Uit de gegevens van de SVB blijkt dat minder personen
gebruik maken van de nabestaandenuitkering. Het gaat dan vooral om
mensen met een arbeidsongeschiktheid en mensen die kinderen
verzorgen.
AOW (Algemene Ouderdomswet)
Het kabinet verwacht de komende jaren minder uit te geven aan de AOW
Dit heeft twee redenen. Ten eerste dalen de uitgaven aan de
AOW-partnertoeslag. Ten tweede, verwacht het kabinet dat meer mensen
met lager AOW-opbouw (bijvoorbeeld vanwege verblijf in het buitenland)
gebruik gaan maken van de AOW.
Bijdrage COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers)
De bijdragen aan het COA hebben betrekking op maatschappelijke
begeleiding en voorinburgering. De raming is bijgesteld door de
gewijzigde verwachting van de instroom en doorstroom uit opvangcentra
van migranten.
IOW (Inkomensvoorziening Oudere Werklozen)
De raming van de uitgaven aan de IOW is opwaarts bijgesteld. De
gemiddelde IOW-duur neemt de komende jaren toe, omdat mensen door
de WW-duurverkorting eerder in de IOW instromen en door de
AOW-leeftijdsverhoging later uitstromen.
IVA (Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten)
Op basis van de uitvoeringsinformatie van het UWV is de raming van de
uitgaven aan de IVA opwaarts bijgesteld. Dit is gedeeltelijk het resultaat
van het doortrekken van een hogere instroom in de IVA naar latere jaren.
Daarnaast wordt de mutatie op de IVA verklaard door een administratieve
correctie bij het UWV. Hierbij zijn uitkeringslasten die ten onrechte als
WAO geadministreerd waren gecorrigeerd naar de juiste wet WIA (zie ook
hieronder). Bij de IVA resulteert dit in een opwaartse bijstelling van de
gemiddelde jaaruitkering en daarmee van het budget.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

53

Kinderbijslag
Op basis van uitvoeringsinformatie van de SVB is de raming van de AKW
(Kinderbijslag) neerwaarts bijgesteld. Dit komt onder andere door een
afname van het aantal kinderen ten opzichte van de vorige raming en een
ten opzichte van de vorige raming lager aantal huishoudens dat in
aanmerking komt voor AKW+, een bedrag voor alleenstaanden of
alleenverdieners die voor een gehandicapt kind zorgen.
Kinderopvangtoeslag
Het gebruik van kinderopvangtoeslag is in het toeslagjaar 2016 sterker
gestegen dan ten tijde van de begroting 2017 werd verwacht. Dit leidt
vanaf 2017 tot meer uitgaven. Daarnaast leidt de verwerking van de
nieuwe (positieve) inzichten ten aanzien van de conjuncturele ontwikkeling ook tot een toename van de raming. De tegenvaller neemt in latere
jaren af, met name door de doorwerking van een lager aantal geboorten
in de CBS-bevolkingsraming.
Kindgebonden budget
De meevaller ontstaat vooral door verwerking van de laatste
CEP-inzichten van het CPB over meerjarige ontwikkeling van inkomens.
Deze stijgen harder dan voorheen aangenomen. Aangezien de WKB een
inkomensafhankelijke regeling is dalen hierdoor de uitkeringslasten.
Leningen inburgering
Op basis van uitvoeringsinformatie van DUO is de raming van leningen
inburgering opwaarts bijgesteld. Zo is het opnamepatroon van de
leningen anders gespreid dan aanvankelijk werd aangenomen. Inburgeraars kunnen hun leningen over een langere periode opnemen. Ze blijken
leningen vooral in het tweede en derde jaar op te nemen. In de raming
werd uitgegaan van een gelijke opname over de periode van drie jaar
Nominale ontwikkeling
Deze mutatie betreft een aanpassing in de geraamde nominale ontwikkeling binnen het SZA-kader als gevolg van nieuwe CEP-ramingen van
loon- en prijsontwikkeling en als gevolg van mutaties in uitgavenramingen binnen de Sociale Zekerheid. Daarnaast is de indexatie van
verschillende regelingen aangepast, waardoor deze beter aansluiten bij de
wettelijke indexatie.
Participatiewet
Binnen de raming van de Participatiewet vallen de bijstand, IOAW, IOAZ
en Bbz (levensonderhoud starters). Een lagere werkloze beroepsbevolking
leidt tot lagere uitgaven vanaf 2018. De uitgaven komen in 2017 echter
hoger uit als gevolg van de verwerking van de realisatiegegevens over
2016 (inclusief de realisatie als gevolg van de hogere asielinstroom).
Uitvoeringskosten UWV
De raming van de uitvoeringskosten van het UWV zijn neerwaarts
bijgesteld. Dit betreft de doorwerking van de meevaller op de WW uit het
CEP op de uitvoeringskosten van het UWV.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

54

Wajong
De raming van de uitgaven aan de Wajong zijn naar boven bijgesteld, met
name vanaf 2018. Deze tegenvaller wordt vanaf 2018 voor het grootste
deel veroorzaakt doordat uitkeringsverlaging per 1-1-2018 voor mensen
met arbeidsvermogen minder oplevert omdat er minder mensen met
arbeidsvermogen zijn dan eerder geraamd is. Daarnaast is de raming van
de uitstroom naar beneden bijgesteld.
WAO (Wet op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering)
De mutatie op de WAO wordt voor het grootste deel verklaard door een
administratieve correctie bij het UWV. Hierbij zijn uitkeringslasten die ten
onrechte als WAO geadministreerd waren gecorrigeerd naar de juiste wet
WIA. Bij de WAO resulteert dit in een neerwaartse bijstelling van de
gemiddelde jaaruitkering en daarmee van het budget. Uit de realisatiecijfers van het UWV blijkt daarnaast dat de uitstroom hoger is en de
gemiddelde jaaruitkering (naast de administratieve correctie) lager is dan
eerder verwacht. Dit werkt voor 2017 en verder door in lagere uitkeringslasten.
WGA (Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsongeschikten)
Op basis van de uitvoeringsinformatie van het UWV is de raming van de
uitgaven aan de WGA opwaarts bijgesteld. De mutatie op de WGA wordt
voor het grootste deel verklaard door een administratieve correctie bij het
UWV. Hierbij zijn uitkeringslasten die ten onrechte als WAO geadministreerd waren gecorrigeerd naar de juiste wet WIA. Bij de WGA resulteert
dit in een opwaartse bijstelling van de gemiddelde jaaruitkering en
daarmee van het budget. Daarnaast is er sprake van tegen elkaar in
werkende effecten. De instroom in de WGA is opwaarts bijgesteld evenals
de uitstroom uit de WGA.
WW (Werkeloosheidswet)
De raming van de WW laat meevallers zien. Deze worden grotendeels
veroorzaakt als gevolg van een lagere werkloze beroepsbevolking op
basis van CEP.
ZW (Ziektewet)
De raming van de ZW is per saldo opwaarts bijgesteld als gevolg van
volumestijgingen en gemiddelde prijsdalingen. De volumestijgingen
worden met name veroorzaakt door zieke werklozen en werknemers die
ziek uit dienst gaan (eindedienstverbanders). De prijsdaling is hieraan
gerelateerd, want de groep eindedienstverbanders bij uitzendbedrijven
hebben een lagere gemiddelde jaaruitkering dan bij andere werkgevers.
Eindejaarsmarge
Dit betreft de toevoeging van de eindejaarsmarge 2016 aan de begroting
van SZW.
In=uit taakstelling
Departementen kunnen onbestede middelen in 2016 met behulp van de
eindejaarsmarge doorschuiven naar 2017. Als tegenhanger van de
uitgekeerde eindejaarsmarges is de in=uit taakstelling op de aanvullende
post ingeboekt, onder de veronderstelling dat departementen ieder jaar
een soortgelijk bedrag doorschuiven met behulp van de eindejaarsmarge.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

55

De in=uit taakstelling zal gedurende de uitvoering van begrotingsjaar 2017
worden ingevuld met onderuitputting.
Kasschuiven SZA
Deze post betreft verschillende kasschuiven onder het SZA-kader. De
grootste betreft een kasschuif voortvloeiende uit de budgettaire
verwerking van de voorfinanciering bijstand.
Re-integratie Wajong
Het budget voor re-integratie van Wajongers is in 2017 verlaagd. Deze
middelen worden doorgeschoven naar 2020 en 2021, omdat het beroep
op deze middelen in deze jaren gaat toenemen als gevolg van de recente
herindelingsoperatie in het Wajong-bestand.
Brutering
Diverse uitkeringen zijn netto gekoppeld aan het netto minimumloon,
maar kennen een ander bruto-netto traject dan het minimumloon.
Wijzigingen in het bruto-netto traject van het minimumloon leiden tot
aanpassing van het netto minimumloon. De uitkeringen die netto zijn
gekoppeld aan het netto minimumloon, worden evenredig aangepast
maar door het andere bruto-netto traject kan de bruto uitkering een
afwijkende ontwikkeling vertonen dan die van het bruto mimimumloon.
Hierdoor moet SZW dus een andere bruto uitkering uitkeren ten opzicht
van het bruto minimumloon om wel netto uitkering te houden ten opzicht
van het netto minimumloon. Het bruteringseffect is het effect hiervan op
de uitkeringslasten. Het uitgavenkader SZA is voor dit effect gecorrigeerd.
Kansrijk opgroeien
Om te stimuleren dat ook kinderen in een gezin met een laag inkomen
kansrijk kunnen opgroeien, heeft het Rijk afgelopen Miljoenennota
structureel 100 miljoen euro beschikbaar gesteld voor benodigdheden in
natura voor kinderen (0 tot 18 jaar), waardoor ze mee kunnen doen aan
activiteiten en die ze nu missen door armoede. Dit betreft de technische
overboeking naar het Gemeentefonds, omdat gemeenten een belangrijke
rol spelen in de uitvoering hiervan.
ZW
Op basis van uitvoeringsinformatie van UWV is het volume van de
uittreding van eigenrisicodragers bij de vangnetgroepen uitzendkrachten
en eindedienstverbanders naar beneden bijgesteld met tegenvallers als
gevolg.
XVI Volksgezondheid, Welzijn en Sport
XVI VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT: UITGAVEN

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Arbeidsmarktagenda
Schuif middelen compensatieregeling pgb 2016
Subsidie transitie jeugd
Uitvoeringskosten wanbetalersregeling
Diversen
Zorg

2017

2018

2019

2020

2021

14.366,2

14.421,0

14.601,9

15.063,4

15.334,3

25
20
19
– 21
33,5

25
0
16
– 14,5
10,4

15
0
0
– 12
6,9

7
0
0
– 9,5
8,5

0
0
0
–7
0,5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

56

XVI VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

– 6,6

– 0,8

– 0,8

– 0,8

– 0,8

69,9

36,1

9,1

5,2

– 7,3

– 33
– 46,9
37,7
42,5

–8
0
36,3
46,5

–8
0
36,3
45,8

–8
0
35,7
38,4

–8
0
35,1
38,5

11,2

10,5

10,4

7,3

8

20,3
237,3

45,8
12,5

72,7
55,9

92,8
97,6

107,1
296,1

269,1

143,6

213,1

263,8

476,8

339

179,6

222,2

268,9

469,4

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

14.705,2
8,4

14.600,7
8,8

14.824,0
8

15.332,3
5

15.803,7
5

Stand Voorjaarsnota 2017

14.713,6

14.609,5

14.832,1

15.337,3

15.808,7

2017

2018

2019

2020

2021

89,5

94,5

92,9

92,8

92,8

15
25,8

2
3,1

0
1

0
1

0
1

40,8

5,1

1

1

1

7,1

0

0

0

0

7,1

0

0

0

0

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

47,9

5,1

1

1

1

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

137,4
0

99,6
0

93,9
0

93,8
0

93,8
0

Stand Voorjaarsnota 2017

137,4

99,6

93,9

93,8

93,8

Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Amendement harbers en nijboer
Buurtsportcoaches
Loonbijstelling
Diversen
Zorg
Diversen
Niet tot een ijklijn behorend
Bikk wlz
Zorgtoeslag

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

XVI VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Ontvangsten wanbetalersregeling
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen

Arbeidsmarktagenda
De arbeidsmarktagenda speelt in op de veranderingen in het zorglandschap en de (dreigende) tekorten aan verzorgend en verpleegkundig
personeel. Deze middelen worden onder andere ingezet voor strategisch
personeels- en opleidingsbeleid en investeringen in duurzame inzetbaarheid van personeel.
Schuif middelen compensatieregeling pgb 2016
In 2016 heeft de aanloopfase van de compensatieregeling trekkingsrechten meer tijd gekost dan beoogd. De aanloopfase bestond uit het
realiseren van de uitvoeringstoets en het doorlopen van een aanbestedingsproces. De voor de regeling gereserveerde middelen zijn daarom
doorgeschoven van 2016 naar 2017. In 2017 is 12,5 mln. beschikbaar ten
behoeve van de uitvoering en uitkering van de compensatieregeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

57

Tevens is in de periode 2017–2020 in totaal 7,5 mln. beschikbaar voor het
verder verbeteren van het trekkingsrecht door middel van subsidies aan
Per Saldo (vereniging van mensen met een pgb) en de Branchevereniging
Kleinschalige Zorg (BVKZ).
Subsidie transitie jeugd
Omdat het transitieproces in de jeugdhulp meer tijd nodig heeft is de
instellingsduur van de Transitie Autoriteit Jeugd met 1 jaar verlengd
(conform de mogelijkheid in het Instellingsbesluit). Tegen de achtergrond
van de verlenging is de onderuitputting in 2016 (– 35 mln.) doorgeschoven
naar 2017 (19 mln.) en 2018 (16 mln.).
Uitvoeringskosten wanbetalersregeling
De raming van de uitvoeringskosten van de wanbetalersregeling wordt in
lijn gebracht met de wijze waarop het CAK de uitvoeringskosten per
burgerregeling doorrekent en met de verwachte daling van het aantal
wanbetalers. De daling van het aantal wanbetalers is onder andere het
gevolg van de invoering van de Wet verbetering wanbetalersmaatregelen
per 1 juli 2016.
Diversen – Beleidsmatige mutatie – Rijksbegroting in enge zin
Dit betreft de optelsom van een aantal mutaties waaronder hogere
uitgaven aan de regeling kapitaallasten jeugdzorgplus, diverse knelpunten
op het apparaatsbudget, middelen voor systeemverantwoordelijkheid
voor de Wmo en implementatie van het VN-verdrag handicap en hogere
uitgaven aan de uitkeringen voor oorlogsgetroffenen en verzetsdeelnemers.
Diversen – Beleidsmatige mutatie – Zorg
Deze post bestaat onder andere uit lagere uitgaven aan de subsidieregeling NIPT vanwege de verlate inwerkingtreding van de regeling (per
1 april 2017) en vrijval van prijsbijstelling voor het begrotingsgefinancierde deel van het BKZ.
Amendement Harbers en Nijboer
Dit betreft de verwerking van het amendement Harbers en Nijboer dat bij
de begrotingsbehandeling van de VWS-begroting 2017 is aangenomen.
Het amendement ziet erop toe dat er middelen van de VWS-begroting
worden overgeheveld naar de begroting van Defensie (ter dekking van het
toekomstige AOW-gat bij Defensie) en de begroting van OCW (ter dekking
van het aanhouden van het wetsvoorstel afschaffing monumentenaftrek).
Buurtsportcoaches
De brede impuls combinatiefunctie (buurtsportcoach) is een onderdeel
van het programma «Sport en bewegen in de buurt». In 2017 hebben 373
gemeenten een aanvraag ingediend voor de brede impuls combinatiefuncties. Het Rijk draagt hieraan bij. De middelen worden toegevoegd aan
de decentralisatie-uitkering buurtsportcoaches.
Loonbijstelling
Dit betreft de overboeking van de loonbijstelling tranche 2017. Deze
tranche bestaat uit een vergoeding voor sociale werkgeverslasten en de
contractloonontwikkeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

58

Diversen – Technische mutatie – Rijksbegroting in enge zin
Dit betreft onder andere de overboeking van de prijsbijstelling tranche
2017 en de overboeking van de compensatie voor de
ABP-pensioenpremiestijging.
Diversen – Technische mutatie – Zorg
Deze post bevat onder meer de overboeking van de loon- en prijsbijstelling voor het begrotingsgefinancierde deel van het BKZ.
BIKK Wlz
Dit is de bijstelling Bijdrage in Kosten van Kortingen (BIKK) naar
aanleiding van de CEP-raming van het Centraal Planbureau. De BIKK is
een rijksbijdrage die is ingesteld bij de invoering van het nieuwe
belastingstelsel in 2001 en wordt ingezet om de lagere premieopbrengst
als gevolg van de grondslagverkleining van de Wlz te compenseren. De
BIKK volgt de ontwikkeling van de heffingskortingen. De bijstelling
ontstaat doordat de heffingskortingen hoger uitvallen.
Zorgtoeslag
Dit is de bijstelling van de uitgavenraming zorgtoeslag naar aanleiding
van de CEP-raming van het Centraal Planbureau. In 2017 valt de
zorgtoeslag hoger uit doordat de standaardpremie hoger is vastgesteld. In
latere jaren wordt de stijging vooral veroorzaakt door hogere
Zvw-uitgaven.
Ontvangsten wanbetalersregeling
Ondanks de daling van het aantal wanbetalers vallen de ontvangsten als
gevolg van de aan wanbetalers opgelegde bestuursrechtelijke premie
hoger uit. Dit is het onder andere het gevolg van een succesvollere
incasso van oude vorderingen en lagere uitstroom van mensen bij wie de
bestuursrechtelijke premie door middel van broninhouding wordt geïnd.
Diversen – Beleidsmatige mutatie – Rijksbegroting in enge zin
Deze post bevat een verhoging van de ontvangsten (en uitgaven) in
verband met de tijdelijke Projectdirectie Antonie van Leeuwenhoekterrein
(PD ALT) en een terugontvangst van de over 2015 uitgekeerde mantelzorgcomplimenten.
Diversen – Technische mutatie – Rijksbegroting in enge zin
Dit betreft onder andere de afroming van het deel van het eigen
vermogen van het agentschap College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (aCBG) dat hoger was dan toegestaan conform de regeling
agentschappen.
Budgettair Kader Zorg
ZORG: UITGAVEN

Stand Miljoenennota 2017
Mee- en tegenvallers
Zorg
Genees- en hulpmiddelen

2017

2018

2019

2020

2021

73.546,2

76.435,3

79.398,3

82.917,9

86.966,7

– 58,2

– 58,2

– 58,2

– 58,2

– 58,2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

59

ZORG: UITGAVEN

Grensoverschrijdende zorg
Nominale ontwikkeling
Overig curatief
Uitvoeringsproblematiek wlz-recht volledig
pakket
Wlz buiten contracteerruimte
Diversen

Beleidsmatige mutaties
Zorg
Arbeidsmarktagenda
Flankerend beleid hoofdlijnenakkoorden 2018
Grondslagverlegging
Kader grensoverschrijdende zorg
Kwaliteitskader verpleeghuiszorg
Nominaal en onverdeeld wlz
Nominaal en onverdeeld zvw
Werelddekking
Diversen

Technische mutaties
Zorg
Eigen bijdrage wmo
Diversen

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017
Stand Voorjaarsnota 2017

2017

2018

2019

2020

2021

– 106,4
29
25,8
176

– 131,7
909,6
25,8
242

– 131,7
1.697,1
25,8
259

– 131,7
2.018,9
25,8
276

– 131,7
2.355,4
25,8
293

59,8
17,3

3,7
17,3

3,7
17,3

3,7
17,3

3,7
17,3

143,3

1.008,5

1.813,0

2.151,8

2.505,3

5
64,8
– 3,8
– 45
200
29,9
– 113,8
45
17,5

20
35,9
0,9
– 45
100
42,7
– 44,3
45
12,8

40
36,6
4,7
– 45
100
33,7
– 70
45
10,3

40
38,3
14,6
– 45
100
47,2
– 73
45
10,8

40
35,6
34,2
– 50
100
47,2
– 73
50
12,2

199,6

168

155,3

177,9

196,2

50
– 38,9

50
– 41

50
– 32,5

50
– 25,3

50
– 26,7

11,1

9

17,5

24,7

23,3

354,1

1.185,5

1.985,8

2.354,4

2.724,9

73.900,3

77.620,8

81.384,1

85.272,4

89.691,6

2017

2018

2019

2020

2021

5.002,4

5.183,7

5.379,9

5.580,3

5.819,3

56,8
0

56,8
22,8

56,8
82,6

56,8
148,8

56,8
187,9

56,8

79,6

139,4

205,6

244,7

– 14,1

– 14,1

– 14,1

– 14,1

– 14,1

– 14,1

– 14,1

– 14,1

– 14,1

– 14,1

42,7

65,5

125,3

191,5

230,6

5.045,1

5.249,2

5.505,2

5.771,8

6.049,9

ZORG: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN

Stand Miljoenennota 2017
Mee- en tegenvallers
Zorg
Eigen bijdrage wlz
Nominale ontwikkeling

Beleidsmatige mutaties
Zorg
Diversen

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017
Stand Voorjaarsnota 2017

Genees- en hulpmiddelen
Op basis van de voorlopige realisatiecijfers van het Zorginstituut
Nederland zijn de Zvw-uitgaven geactualiseerd. Bij de hulpmiddelen is er
sprake van een meevaller die met name wordt veroorzaakt door lagere
uitgaven aan hoortoestellen, verzorgingsmiddelen en diabetesmateriaal.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

60

Grensoverschrijdende zorg
Bij de grensoverschrijdende zorg is ook op basis van de voorlopige
realisatiecijfers van het Zorginstituut een forse onderschrijding te zien.
Deze wordt veroorzaakt doordat het zorggebruik in deze sector in de
afgelopen jaren nauwelijks is gegroeid, terwijl in de begrotingsramingen
wel van groei wordt uitgegaan.
Nominale ontwikkeling
Op basis van de nieuwste macro-economische ramingen van het CPB zijn
de zorguitgaven bijgesteld. Dit betreft ook een actualisering van de
middellange termijn raming van de zorguitgaven. Ook bij de ontvangsten
is de raming geactualiseerd.
Uitvoeringsproblematiek Wlz-recht volledig pakket
Vanaf 1 januari 2017 stelt het CIZ bij de Wlz-indicatiestelling alleen nog
vast of iemand wel of geen toegang krijgt tot de Wlz. Het CIZ stelt niet
meer vast of specifieke zorgfuncties noodzakelijk zijn. Wie toegang krijgt
tot de Wlz, krijgt daarmee aanspraak op een volledig zorgprofiel met een
totaal pakket aan Wlz-zorg. Hierdoor krijgen bepaalde groepen
Wlz-cliënten aanspraak op meer zorg dan voorheen. Het gaat om
aanspraken op dagbesteding, vervoer en huishoudelijke hulp. Dit leidt tot
extra uitgaven binnen de Wlz.
Wlz buiten contracteerruimte
Bij de Wlz-uitgaven buiten de contracteerruimte is op basis van de
voorlopige realisatiecijfers over 2016 per saldo sprake van een tegenvaller. De realisatie 2016 heeft een doorwerking naar de latere jaren. In
2017 bestaat de tegenvaller met name uit hogere nacalculeerbare
kapitaallasten. Vanaf 2018 maken de kapitaallasten volledig onderdeel uit
van de reguliere bekostiging in de Wlz (zzp-tarieven) waardoor deze
tegenvaller zich alleen in 2017 voordoet.
Diversen (mee- en tegenvallers)
Deze post betreft het saldo van diverse kleinere mee- en tegenvallers
waaronder, tegenvallers bij de overig curatieve zorg (25,8 mln.) en de
overige eerstelijnszorg (23,5 mln.) en een meevaller bij de geriatrische
revalidatiezorg (– 14,1 mln.).
Arbeidsmarktagenda
Om tegemoet te komen aan de toegenomen vraag naar verpleeghuismedewerkers als gevolg van het kwaliteitskader verpleeghuiszorg, worden
door het kabinet middelen beschikbaar gesteld om extra mensen op te
leiden en om medewerkers om- of bij te scholen. Tevens wordt dekking
geleverd voor enkele uitvoeringskosten die samenhangen met het
kwaliteitskader.
Flankerend beleid hoofdlijnenakkoorden 2018
Het kabinet is voornemens om voor 2018 hoofdlijnenakkoorden te sluiten
met de sectoren MSZ, GGZ, Huisartsenzorg/Multidisciplinaire zorgverlening en Wijkverpleging. Om deze akkoorden tot stand te brengen heeft
het kabinet in 2017 65 mln. vrijgemaakt voor een aantal gerichte intensiveringen, zoals het versterken van het eerstelijns verblijf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

61

Grondslagverlegging
Als gevolg van het invoeren van de nieuwe grondslagen om de
loon-prijsbijstelling voor de zorguitgaven te berekenen vindt er een
technische correctie plaats van de nominale uitgaven.
Kader grensoverschrijdende zorg
Er is ruimte in het kader voor de uitgaven aan grensoverschijdende zorg
om het besparingsverlies bij de Werelddekking te dekken.
Kwaliteitskader verpleeghuiszorg
In de brief van 13 januari 2017 (Kamerstuk 31 765, nr. 261) heeft het
kabinet incidenteel 100 mln. beschikbaar gesteld voor de verpleeghuislocaties waar verbetering van kwaliteit het hardste nodig is. Daarnaast is als
eerste stap vanaf 2017 structureel 100 mln. uitgetrokken voor de implementatie van het nieuwe kwaliteitskader verpleeghuiszorg. Het kwaliteitskader is juridisch bindend. De tariefstelling van de NZa moet hiermee
rekening houden. Het is daarom onvermijdelijk dat extra middelen voor
verpleeghuiszorg worden gereserveerd. Zoals reeds gemeld in de brief
van 31 mei van de Staatssecretaris van VWS (Kamerstuk 31 765, nr. 273),
zal het benodigde bedrag de komende jaren oplopen. Het derde scenario
van de NZa gaat uit van 1,3 miljard, uitgaande van de aanvullende
uitgangspunten conform de CPB-systematiek gaat het naar verwachting
om circa 2,1 miljard. Omdat de omvang van het bedrag en de fasering
nog niet duidelijk zijn, komt het kabinet hier de komende tijd op terug.
Nominaal en onverdeeld Wlz
Dit betreft onder andere middelen voor een aantal technische correcties
op de overheveling van budgetten in het kader van hervorming
langdurige zorg.
Nominaal en onverdeeld Zvw
Er heeft een ramingsbijstelling plaatsgevonden omdat niet alle gereserveerde middelen voor groeiruimte, nominale bijstelling en migratieproblematiek binnen de Zvw nodig zijn. Daarnaast zijn de uitgaven aan
voorwaardelijke toelating in 2017 lager dan geraamd.
Werelddekking
Het kabinet heeft eerder besloten om de maatregel afschaffen werelddekking niet door te voeren, omdat de onderliggende wet na behandeling
in de Tweede Kamer afgelopen zomer complex en onuitvoerbaar zou
worden. Het bijbehorende besparingsverlies wordt gedekt door de
beschikbare ruimte binnen het kader grensoverschrijdende zorg.
Diversen (beleidsmatige mutaties)
Dit betreft het saldo van diverse kleine mutaties.
Eigen bijdrage Wmo
Het kabinet heeft in het najaar van 2016 besloten om vanaf 2017 eenverdienerhuishoudens waarbij één van de partners chronisch ziek is,
financieel tegemoet te komen door middel van een landelijke aanpassing
van de maximale eigen bijdrage voor Wmo-ondersteuning. Gemeenten
worden voor de derving van deze inkomsten gecompenseerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

62

Diversen (technische mutaties)
Dit betreft het saldo van diverse kleine technische mutaties. Dit zijn met
name ijklijnmutaties om premiegefinancierde middelen op het budgettair
kader zorg over te hevelen naar het kader RBG-eng. Zo zijn er bijvoorbeeld
middelen overgeheveld om extra tolken in te zetten bij huisartsenposten
ter verbetering van de communicatie met statushouders en zijn er
middelen uit het kader Wijkverpleging via de begroting beschikbaar
gesteld aan ZonMW ten behoeve van een kwaliteitsslag in de wijkverpleging.
Eigen bijdrage Wlz
De ontvangsten aan eigen bijdragen in de Wlz vallen hoger uit. De hogere
ontvangsten zijn in lijn met toegenomen zorggebruik in de Wlz, gecorrigeerd voor de verschillende leveringsvormen waar een cliënt uit kan
kiezen.
Diversen (beleidsmatige mutaties)
Dit betreft een tweetal mutaties van ontvangsten in de Wlz. Als gevolg van
de overheveling van het eerstelijnsverblijf van de Wlz naar de Zvw zijn de
ontvangsten aan eigen bijdragen in de Wlz lager. Daarnaast zijn de eigen
bijdragen voor het Modulair Pakket Thuis (MPT) verlaagd.
XVII Buitenlandse Handel & Ontwikkelingssamenwerking
XVII BUITENLANDSE HANDEL & ONTWIKKELINGSSAMENWERKING: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)

0

0

0

0

0

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

0

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

0
2.755,8

0
2.262,4

0
2.196,2

0
2.200,9

0
2.447,3

Stand Voorjaarsnota 2017

2.755,8

2.262,4

2.196,2

2.200,9

2.447,3

XVII BUITENLANDSE HANDEL & ONTWIKKELINGSSAMENWERKING: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2017

2018

2019

2020

2021

18,1

15,7

13,4

13,1

9,8

0

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

18,1
72,1

15,7
63,1

13,4
63

13,1
62,9

9,8
62,8

Stand Voorjaarsnota 2017

90,2

78,8

76,3

75,9

72,5

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

De begroting voor Buitenlandse Handel & Ontwikkelingssamenwerking
bestaat uit HGIS uitgaven en ontvangsten, en niet-HGIS ontvangsten. De
HGIS uitgaven en ontvangsten worden in de VT HGIS toegelicht. Er
hebben zich geen mutaties voorgedaan op de niet-HGIS ontvangsten op
de begroting van Buitenlandse Handel & Ontwikkelingssamenwerking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

63

XVIII Wonen & Rijksdienst
XVIII WONEN & RIJKSDIENST: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

4.312,2

4.586,1

4.679,5

4.660,8

4.851,3

28
– 52,3
73,2
4,7

– 42,5
–5
0
– 4,3

– 57,6
33,8
0
0

– 85,7
23,5
0
– 0,4

– 107,8
0
0
0,1

53,6

– 51,8

– 23,8

– 62,6

– 107,7

79,8
– 4,2

0
– 16,9

0
– 19,2

0
– 18,7

0
– 19,1

75,6

– 16,9

– 19,2

– 18,7

– 19,1

129,2

– 68,7

– 43,1

– 81,4

– 126,8

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

4.441,3
0

4.517,4
0

4.636,4
0

4.579,4
0

4.724,5
0

Stand Voorjaarsnota 2017

4.441,3

4.517,4

4.636,4

4.579,4

4.724,5

2017

2018

2019

2020

2021

563,8

563,8

577,8

593,9

547,7

47

62

103

105

57

47

62

103

105

57

79,8
0
3,1

0
0
– 16,8

0
– 17,1
– 16,8

0
– 44,2
– 17,3

0
0
– 18,3

82,9

– 16,8

– 33,9

– 61,5

– 18,3

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

129,9

45,2

69,1

43,5

38,7

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

693,8
0

609
0

646,9
0

637,4
0

586,4
0

Stand Voorjaarsnota 2017

693,8

609

646,9

637,4

586,4

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Huurtoeslag
Kasschuif (trshv)
Revolverend fonds energiebesparing huursector
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Surplus ev rvb
Diversen

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

XVIII WONEN & RIJKSDIENST: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Huurtoeslag

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Surplus ev rvb
Wet stroomlijning invordering
Diversen

Huurtoeslag (Beleidsmatige mutaties: uitgaven-ontvangsten)
Naar de huidige demografische en economische inzichten op basis van
het Centraal Economisch Plan 2017 (CEP) van het Centraal Planbureau
(CPB) is in de periode 2017 – 2022 sprake van een meerjarige meevaller in
de huurtoeslag (uitgaven en ontvangsten). De dalende werkloosheid en
een hogere inkomensontwikkeling zorgen voor minder huurtoeslaggerechtigden. Dit verklaart een groot deel van de meevaller. Een ander deel
van de meevaller wordt veroorzaakt door een lagere instroom van
statushouders.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

64

Kasschuif (TRSHV)
Met de tijdelijke regeling stimulering huisvesting vergunninghouders
(TRSHV) is meerjarig in totaal 87,5 mln. beschikbaar gesteld voor de
sobere huisvesting van 14.000 vergunninghouders. De regeling is sinds
begin vorig jaar van kracht en loopt tot en met 2018. In 2016 is minder dan
verwacht gebruik gemaakt van deze subsidieregeling. Op basis van de
realisaties tot nu toe, is een nieuwe meerjarenraming opgesteld en vindt
er een kasschuif plaats. Daarbij wordt ervan uitgegaan dat in 2017
eenzelfde hoeveelheid aanvragen wordt ingediend als in 2016 en dat het
restant van de aanvragen in 2018 plaatsvindt.
Revolverend Fonds Energiebesparing Huursector
In 2014 is conform de afspraken uit het Energieakkoord een fonds
opgericht waarbij verhuurders van woningen een lening met lage rente
kunnen aanvragen voor vergaande energiebesparende maatregelen. Het
fonds heeft in 2014 incidenteel geld gekregen. Het restant van het fonds
wordt ieder jaar buiten de eindejaarsmarge om meegenomen naar het
volgende jaar. Voor 2017 is dit 73,2 mln.
Surplus ev RVB (technische mutaties: uitgaven – ontvangsten)
Conform de regeling Agentschappen dient het eigen vermogen van een
agentschap binnen de daarvoor geldende bandbreedte (tussen nihil en de
maximumomvang van 5% van de gemiddelde jaaromzet) te worden
gebracht. Het surplus eigen vermogen van het Rijksvastgoedbedrijf (79,8
mln.) wordt door WenR ingezet om het negatieve eigen vermogen bij
andere shared service organisaties (SSO’s) van WenR aan te vullen en het
restant wordt teruggegeven aan de afnemers van het RVB.
Wet stroomlijning invordering
Op de begroting van BZK (VII) zijn de hogere ontvangsten bij de
huurtoeslag als gevolg van de Wet Stroomlijning invordering Belastingdienst gereserveerd op nominaal onvoorzien. In deze wet wordt de
standaardtermijn voor betalingsregelingen teruggebracht van 2 naar 1
jaar, wat tijdelijk ca. 61 mln. oplevert. Deze hogere ontvangsten in 2019 en
2020 worden meerjarig ingezet op de begroting van WenR om de lagere
ontvangsten bij de huurtoeslag op te vangen. De lagere ontvangsten zijn
een gevolg van de Wet Beslagvrije voet, waarmee beter rekening wordt
gehouden met de beslagvrije voet bij lage inkomens.
Diversen (uitgaven en ontvangsten, beleidsmatige en technische
mutaties)
Onder diversen valt onder andere een meerjarige ramingsbijstelling van
de ontvangsten van het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) uit specifieke
ingebruikgevingen, met name verhuur en verpachting (7 mln. in 2017).
Ook de zakelijke lasten van het RVB vallen onder deze post. Het RVB is
belast met de betaling van door gemeenten en waterschappen opgelegde
belastingen en heffingen op onroerende zaken in eigendom (bij de Staat).
Dit wordt bekostigd vanuit de begroting voor Wonen en Rijksdienst. Daar
staat tegenover dat het RVB middelen ontvangt van de gebruikers en deze
vervolgens weer afdraagt aan Wonen en Rijksdienst. Besloten is om deze
budgettaire rondpomp te beëindigen (18,3 mln. in 2017).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

65

Gemeentefonds
B GEMEENTEFONDS: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

27.143,20

26.967,30

26.843,40

26.687,80

26.627,70

27
58
1

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

86

0

0

0

0

87,7
69,1
– 52,6
58
85
33,3
37,7

43,9
69,1
0
0
85
34,6
6,4

43,9
69,1
0
0
85
34,6
8,5

43,9
69,1
0
0
85
34,6
2,7

43,9
69,1
0
0
85
35
2,7

51,9
0,3

49,1
0,4

47,1
0,3

45,1
0,3

45,5
0,3

50
132,1
30
10,5

50
132,4
30
0

50
132,6
30
0

50
132,7
48
0

50
133,7
48
0

593

500,9

501,1

511,4

513,2

678,8

500,8

501,2

511,4

513,2

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

27.822,00
0

27.468,10
0

27.344,60
0

27.199,20
0

27.140,90
0

Stand Voorjaarsnota 2017

27.822,00

27.468,10

27.344,60

27.199,20

27.140,90

2017

2018

2019

2020

2021

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)

0

0

0

0

0

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

0

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

Stand Voorjaarsnota 2017

0

0

0

0

0

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Verhoogde asielinstroom
Wijziging betalingsverloop
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Accres tranche 2016
Accres tranche 2017
Afrekening bcf
Buurtsportcoaches
Kansen voor alle kinderen
Loon- en prijsbijstelling tranche 2017
Diversen
Sociale zekerheid
Loonbijstelling tranche 2017
Diversen
Zorg
Eigen bijdrage wmo
Loon- en prijsbijstelling 2017
Uitname correctie herinstromers
Diversen

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

B GEMEENTEFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN

Verhoogde asielinstroom
Vanwege de verhoogde asielinstroom is in het Uitwerkingsakkoord
Verhoogde Asielinstroom overeengekomen dat gemeenten extra
middelen ontvangen. Uiteindelijk lag het aantal asielzoekers in 2016 lager
dan geraamd. Het niet gebruikte budget voor 2016 wordt doorgeschoven
naar 2017.
Wijziging betalingsverloop
De uitbetalingen in 2016 aan de gemeenten waren lager dan geraamd,
omdat niet al het geld tijdig kon worden verdeeld tussen gemeenten. Dit
komt doordat niet alle verdeelmaatstaven konden worden vastgesteld in
2016. Op het moment dat de definitieve verdeelmaatstaven beschikbaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

66

zijn, wordt het verschil tussen begroting en uitbetalingen verrekend. Het
Gemeentefonds wordt daarom voor 2017 met het overgebleven bedrag
opwaarts bijgesteld.
Diversen (beleidsmatige mutaties)
In 2016 was er geld over van het onderzoeksbudget. Hiervan wordt 1 mln.
meegenomen naar 2017.
Accres tranche 2016
De omvang van het Gemeentefonds ademt mee met een deel van de
Rijksbegroting. Omdat het Rijk in 2016 meer heeft uitgegeven dan het jaar
ervoor, ontvangen gemeenten accres. De structurele reeks ligt 44 mln.
hoger voor de komende jaren ten opzichte van de verwachte accrestranche 2016 ten tijde van de Miljoenennota 2017. Incidenteel komt daar in
2017 nog 44 mln. bij.
Accres tranche 2017
Op basis van de geactualiseerde begroting van het Rijk voor 2017 ligt de
accrestranche 2017 voor het Gemeentefonds 69 mln hoger dan de
verwachting ten tijde van de Miljoenennota 2017.
Afrekening BCF
Gemeenten kunnen uitgaven aan btw terugvragen via het
BTW-compensatiefonds (BCF). Wanneer er geld overblijft in het BCF wordt
dit aan het gemeentefonds toegevoegd. Bij de voorlopige afrekening
(Miljoenennota 2017) is er geld gestort van het BCF naar het Gemeentefonds. Uiteindelijk bleek het overgebleven bedrag bij de realisatie kleiner
te zijn dan verwacht, waardoor er nu een verrekening plaatsvindt van 53
mln.
Buurtsportcoaches
Dit betreft overboekingen van de begroting van VWS (47 mln.) en OCW
(11 mln.) ten behoeve van buurtsportcoaches. Dit is onderdeel van het
programma «Sport en bewegen in de buurt».
Kansen voor alle kinderen
Dit betreft een overboeking van de begroting van SZW ten behoeve van
de impuls «Kansen voor alle kinderen».
Loon- en prijsbijstelling tranche 2017 (Rijksbegroting in enge zin, Sociale
zekerheid en Zorg)
Dit betreft de overboeking van de loon- en prijsbijstelling tranche 2017
voor de Wmo.
Uitname correctie herinstromers
De VNG en het Rijk hebben afgesproken om een aantal correcties door te
voeren op de in afgelopen zomer overeengekomen overheveling van
budgetten in het kader van de hervorming langdurige zorg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

67

Diversen (technische mutaties, Rijksbegroting in enge zin)
Dit betreft diverse overboekingen vanuit de begroting van SZW (10 mln.),
EZ (4 mln.), WenR (5 mln.), OCW (9 mln.) en IenM (9 mln.). Zo boekt
bijvoorbeeld SZW 4 mln. over naar het Gemeentefonds voor armoedebestrijding onder ouderen, EZ boekt 3 mln. over voor het scholenprogramma in Groningen, WenR boekt 5 mln. over voor twee deelprojecten
binnen het programma Energiebesparing Koopsector, OCW boekt 8 mln.
over voor extra huisvesting onderwijs als gevolg van de hogere asielinstroom en IenM boekt 5 mln. over voor extra bereikbaarheid in de
metropoolregio Amsterdam en 4 mln. voor de aansluiting van Goes op de
A58.
Diversen (technische mutaties, Sociale zekerheid)
Dit betreft de prijsbijstelling tranche 2017 voor het kader Sociale zekerheid
en een kadercorrectie tussen de Rijksbegroting in enge zin en het kader
Sociale zekerheid. Hiermee wordt een incorrecte boeking ongedaan
gemaakt.
Eigen bijdrage Wmo
Dit betreft een maatregel van het kabinet om chronisch zieken tegemoet te
komen via een verlaging van de eigen bijdrage in de Wmo (Wet
maatschappelijke ondersteuning).
Diversen (technische mutaties, Zorg)
Dit betreft een overboeking van VWS naar het Gemeentefonds. Eerder
was er geld van het Gemeentefonds naar VWS overgeheveld voor de
huishoudelijke hulp voor Wlz-cliënten (Wet langdurige zorg). Omdat
sommige hulpbehoevenden pas per 1 april 2017 overgaan naar de Wlz (in
plaats van per 1 januari 2017), wordt er nu 8 mln. teruggestort vanuit de
VWS begroting in het Gemeentefonds.
Provinciefonds
C PROVINCIEFONDS: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

2.199,6

2.032,6

2.025,2

2.018,7

1.944,1

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

11,3
44,6
29,8

11,3
0
3,9

11,3
0
2,4

11,3
0
2,4

11,3
0
3,6

85,7

15,2

13,7

13,7

14,9

85,6

15,2

13,6

13,7

14,9

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

2.285,2
0

2.047,8
0

2.038,8
0

2.032,3
0

1.959,0
0

Stand Voorjaarsnota 2017

2.285,2

2.047,8

2.038,8

2.032,3

1.959,0

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Accres tranche 2017
Beter benutten
Diversen

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

68

C PROVINCIEFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2017

2018

2019

2020

2021

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)

0

0

0

0

0

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

0

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

Stand Voorjaarsnota 2017

0

0

0

0

0

Accres tranche 2017
De omvang van het Provinciefonds ademt mee met een deel van de
Rijksbegroting. Omdat de omvang van Rijksbegroting voor 2017 is
toegenomen ten opzichte van 2016, ontvangen provincies accres. De
accrestranche 2017 stijgt met 11 mln ten opzichte van de verwachting ten
tijde van de Miljoenennota 2017.
Beter benutten
Dit betreft een bijdrage van IenM aan provincies voor het programma
Beter Benutten. Deze middelen zijn afkomstig van het Infrastructuurfonds
en zijn onder andere bedoeld voor snelfietsroutes en decentrale spoorprojecten.
Diversen
Dit betreft diverse overboekingen vanuit de begroting van OCW (5 mln.),
IenM (14 mln.) en EZ (13 mln.). Zo boekt OCW bijvoorbeeld 4 mln. over
naar het Provinciefonds ten behoeve van monumentenzorg voor de St.
Eusebiuskerk in Arnhem. IenM boekt onder andere 6 mln. voor het
Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport bij de IJsseldelta. EZ boekt 10 mln. over naar het Provinciefonds voor de
decentralisatie-uitkering Natuur.
Daarnaast zijn er nog twee andere mutaties die vallen onder de categorie
diversen. Ten eerste wordt het Provinciefonds met 6 mln. verhoogd
vanwege het accres tranche 2016. Omdat het Rijk in 2016 meer heeft
uitgegeven dan het jaar ervoor, ontvangen provincies accres. Ten tweede
vindt er een afrekening plaats met het BTW-compensatiefonds. Na afloop
van 2016 bleek dat er door provincies meer geld is teruggevraagd uit het
BTW-compensatiefonds dan bij de voorlopige realisatie (Miljoenennota
2017) was geraamd. Dit verschil van 8 mln. komt ten laste van het
Provinciefonds.
Infrastructuurfonds
A INFRASTRUCTUURFONDS: UITGAVEN

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Saldo 2016

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Afrekening prorail vierde kwartaal 2016

2017

2018

2019

2020

2021

5.878,3

6.240,4

6.262,8

6.356,6

6.234,0

579,1

0

0

0

0

579,1

0

0

0

0

51,9

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

69

A INFRASTRUCTUURFONDS: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

32,5
– 63,4
– 53,8
– 250
– 35,3

0
– 8,5
– 28,4
60
6,3

0
– 5,6
– 10,4
190
12,8

0
– 4,6
– 4,6
0
7,1

0
0
0
0
8,8

– 318,1

29,4

186,8

– 2,1

8,8

261,1

29,5

186,8

– 2,1

8,8

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

6.139,4
0

6.269,9
0

6.449,5
0

6.354,5
0

6.242,9
0

Stand Voorjaarsnota 2017

6.139,4

6.269,9

6.449,5

6.354,5

6.242,9

2017

2018

2019

2020

2021

5.878,3

6.240,4

6.262,8

6.356,6

6.234,0

28,3

0

0

0

0

28,3

0

0

0

0

51,9
32,5
– 63,4
– 53,8
– 250
– 35,3

0
0
– 8,5
– 28,4
60
6,3

0
0
– 5,6
– 10,4
190
12,8

0
0
– 4,6
– 4,6
0
7,1

0
0
0
0
0
8,8

550,8

0

0

0

0

232,7

29,4

186,8

– 2,1

8,8

261,1

29,5

186,8

– 2,1

8,8

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

6.139,4
0

6.269,9
0

6.449,5
0

6.354,5
0

6.242,9
0

Stand Voorjaarsnota 2017

6.139,4

6.269,9

6.449,5

6.354,5

6.242,9

Afroming eigen vermogen rijkswaterstaat
Beter benutten
Eenvoudig beter
Kasschuif infrastructuurfonds
Diversen

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

A INFRASTRUCTUURFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Saldo 2016

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Afrekening prorail vierde kwartaal 2016
Afroming eigen vermogen rijkswaterstaat
Beter benutten
Eenvoudig beter
Kasschuif infrastructuurfonds
Diversen
Niet tot een ijklijn behorend
Saldo 2016

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

Saldo 2016
Het voordelig saldo over 2016 is in 2017 toegevoegd aan de begroting van
het Infrastructuurfonds. Het saldo 2016 bedraagt – 579,1 mln. op de
uitgaven en – 28,3 mln. op de ontvangsten, waardoor het netto saldo
(uitgaven minus ontvangsten) uitkomt op – 550,8 mln.
Afrekening ProRail vierde kwartaal 2016
Dit betreft de afrekening over het vierde kwartaal van 2016 van te hoog
bevoorschotte projecten aan ProRail. ProRail ontvangt voor in uitvoering
zijnde aanlegprojecten ieder kwartaal voorschotten. Deze voorschotten
worden het daaropvolgende kwartaal afgerekend op basis van de
werkelijke gemaakte kosten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

70

Afroming eigen vermogen Rijkswaterstaat
Het surplus aan eigen vermogen bij Rijkswaterstaat wordt conform de
Regeling agentschappen afgeroomd. De middelen worden toegevoegd
aan de begroting van het Infrastructuurfonds.
Beter Benutten
Diverse gemeenten en provincies ontvangen een bijdrage van IenM voor
projecten binnen het programma Beter Benutten, waaronder decentrale
spoorprojecten. De middelen zijn afkomstig van het Infrastructuurfonds en
worden via de begroting van IenM overgeboekt naar het Gemeentefonds,
Provinciefonds en BTW compensatiefonds (– 47,4 mln.). Daarnaast
worden voor het innovatiepartnership Talking Traffic meerjarig middelen
overgeheveld naar de begroting van IenM. Het gaat hierbij om in totaal
– 30,1 mln., waarvan – 12,9 mln. in 2017, zoals gemeld in de Kamerbrief
van 21 november 2017 (Kamerstuk 34 550 A, nr. 19).
Eenvoudig Beter
In de begroting van het Infrastructuurfonds 2017 is een reservering
gemaakt voor de stelselherziening van de Omgevingswet, het programma
Eenvoudig Beter. De gereserveerde middelen worden ingezet ten behoeve
van de investering in het Digitaal Stelsel Omgevingswet en worden
hiertoe overgeheveld naar de beleidsbegroting van IenM waar de
uitgaven voor de stelselherziening Omgevingswet worden verantwoord.
Kasschuif Infrastructuurfonds
Er vindt een kasschuif binnen het Infrastructuurfonds plaats van 2017 naar
de jaren 2018 en 2019. De kasschuif wordt in de begroting 2018, wanneer
de totale programmering van het Infrastructuurfonds wordt geactualiseerd, over de modaliteiten verdeeld.
Diversen – technische mutaties
Deze post bestaat voornamelijk uit een overboeking (– 29,4 mln.) in 2017
naar de Brede Doeluitkering op de beleidsbegroting van IenM, waarvan
– 13,7 mln. voor projecten binnen het programma Beter Benutten. Ook
wordt er een meerjarige EU-subsidie ontvangen voor het programma
ERTMS.
Diergezondheidsfonds
F DIERGEZONDHEIDSFONDS: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

32,6

32,6

32,6

32,6

32,6

11,7

0

0

0

0

11,7

0

0

0

0

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

11,7

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

44,2
0

32,6
0

32,6
0

32,6
0

32,6
0

Stand Voorjaarsnota 2017

44,2

32,6

32,6

32,6

32,6

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Technische mutaties
Niet tot een ijklijn behorend
Toevoeging eindsaldo 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

71

F DIERGEZONDHEIDSFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2017

2018

2019

2020

2021

32,6

32,6

32,6

32,6

32,6

11,7

0

0

0

0

11,7

0

0

0

0

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

11,7

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

44,2
0

32,6
0

32,6
0

32,6
0

32,6
0

Stand Voorjaarsnota 2017

44,2

32,6

32,6

32,6

32,6

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Technische mutaties
Niet tot een ijklijn behorend
Toevoeging eindsaldo 2016

Toevoeging eindsaldo 2016
Het eindsaldo van 2016 wordt toegevoegd aan de begroting 2017.
Accres Gemeentefonds
ACCRES GEMEENTEFONDS: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

212,9

700,6

1.167,9

1.670,5

2.069,4

87,7
69,1
0
0
0
0
– 35,6

43,9
69,1
249,7
0
0
0
59,5

43,9
69,1
249,7
123,6
0
0
80

43,9
69,1
249,7
123,6
– 1,1
0
79,5

43,9
69,1
249,7
123,6
– 1,1
50,3
87,7

121,2

422,2

566,3

564,7

623,2

– 87,7
– 69,1
52,6
1,9

– 43,9
– 69,1
0
0

– 43,9
– 69,1
0
0

– 43,9
– 69,1
0
0

– 43,9
– 69,1
0
0

– 102,3

– 113

– 113

– 113

– 113

19

309,2

453,3

451,6

510,2

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

231,9
0

1.009,8
0

1.621,2
0

2.122,2
0

2.579,7
0

Stand Voorjaarsnota 2017

231,9

1.009,8

1.621,2

2.122,2

2.579,7

2017

2018

2019

2020

2021

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)

0

0

0

0

0

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

0

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

Stand Voorjaarsnota 2017

0

0

0

0

0

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Accres tranche 2016
Accres tranche 2017
Accres tranche 2018
Accres tranche 2019
Accres tranche 2020
Accres tranche 2021
Bijstelling bcf

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Accres tranche 2016
Accres tranche 2017
Afrekening bcf
Bijstelling bcf

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

ACCRES GEMEENTEFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

72

Afrekening 2016 en accresontwikkeling tranche 2017–2022
Het accres kent jaarlijks twee bijstellingsmomenten namelijk 1) de
Voorjaarsnota en 2) de Miljoenennota. Daarnaast is er één vaststellingsmoment van het definitieve accres namelijk bij het Financieel Jaarverslag
Rijk (FJR). Het definitieve accrespercentage over 2016 is, op basis van de
FJR-realisatiestanden uitgekomen op 4,25 procent. Dat betekent een
opwaartse aanpassing van structureel 43,9 miljoen euro ten opzichte van
de stand Miljoenennota 2017. Omdat het jaar 2016 is afgesloten, vindt de
afrekening plaats bij voorjaarsnota 2017.
Daarnaast is op basis van de integrale voorjaarsbesluitvorming de
accresraming voor de jaren 2017 en verder aangepast op basis van de
ontwikkeling van de gecorrigeerde netto rijksuitgaven. Als gevolg hiervan
wordt de tranche 2017 met 69 miljoen euro opwaarts aangepast. De
accres tranches 2016 en 2017 zijn overgeboekt naar het Gemeentefonds
(technische mutaties).
Mutatie plafond BCF agv accresontwikkeling
De ontwikkeling van het btw-compensatiefonds (BCF) is sinds 2015
gekoppeld aan de accrespercentages zoals deze voortvloeien uit de
normeringssystematiek van het Gemeentefonds en het Provinciefonds
(GF/PF). Alle declaraties van gemeenten en provincies bij het BCF worden
vergoed mits voldaan aan de declaratievoorwaarden. De budgettering
wordt vormgegeven via het GF/PF. Overschrijdingen op het vastgestelde
BCF-plafond worden verhaald op het GF/PF en onderschrijdingen van het
BCF-plafond worden gestort in het GF/PF.
Op basis van de accresontwikkeling van de Voorjaarsnota 2017 is het
BCF-plafond aangepast. Ook vindt bij Voorjaarsnota 2017 de afrekening
van het BCF-plafond 2016 plaats.
Accres Provinciefonds
ACCRES PROVINCIEFONDS: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

29,8

97,1

157,7

222,8

274,5

6,3
11,3
0
0
0
0
–4

3,1
11,3
34,9
0
0
0
8,5

3,1
11,3
34,9
15,3
0
0
11,4

3,1
11,3
34,9
15,3
– 0,4
0
11,2

3,1
11,3
34,9
15,3
– 0,4
6,1
12,3

13,6

57,8

76

75,4

82,6

– 6,3
– 11,3
8,4
– 1,9

– 3,1
– 11,3
0
0

– 3,1
– 11,3
0
0

– 3,1
– 11,3
0
0

– 3,1
– 11,3
0
0

– 11,1

– 14,4

– 14,4

– 14,4

– 14,4

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

2,5

43,3

61,6

61

68,3

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)

32,3

140,4

219,3

283,8

342,8

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Accres tranche 2016
Accres tranche 2017
Accres tranche 2018
Accres tranche 2019
Accres tranche 2020
Accres tranche 2021
Bijstelling bcf

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Accres tranche 2016
Accres tranche 2017
Afrekening bcf
Bijstelling bcf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

73

ACCRES PROVINCIEFONDS: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

0

0

0

0

0

32,3

140,4

219,3

283,8

342,8

2017

2018

2019

2020

2021

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)

0

0

0

0

0

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

0

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

Stand Voorjaarsnota 2017

0

0

0

0

0

Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2017

ACCRES PROVINCIEFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN

Afrekening accres 2016 en accresontwikkeling tranche 2017–2022
Het accres kent jaarlijks twee bijstellingsmomenten namelijk 1) de
Voorjaarsnota en 2) de Miljoenennota. Daarnaast is er één vaststellingsmoment van het definitieve accres namelijk bij het Financieel Jaarverslag
Rijk (FJR). Het definitieve accrespercentage over 2016 is, op basis van de
FJR-realisatiestanden uitgekomen op 4,25 procent. Dat betekent een
opwaartse aanpassing van structureel 3 miljoen euro ten opzichte van de
stand Miljoenennota 2017. Omdat het jaar 2016 is afgesloten, vindt de
afrekening plaats bij voorjaarsnota 2017.
Daarnaast is op basis van de integrale voorjaarsbesluitvorming de
accresraming voor de jaren 2017 en verder aangepast op basis van de
ontwikkeling van de gecorrigeerde netto rijksuitgaven. Als gevolg hiervan
wordt de tranche 2017 met 11 miljoen euro opwaarts aangepast. De
accres tranches 2016 en 2017 zijn overgeboekt naar het Provinciefonds
(technische mutaties).
Mutatie plafond BCF agv accresontwikkeling
De ontwikkeling van het btw-compensatiefonds (BCF) is sinds 2015
gekoppeld aan de accrespercentages zoals deze voortvloeien uit de
normeringssystematiek van het Gemeentefonds en het Provinciefonds
(GF/PF). Alle declaraties van gemeenten en provincies bij het BCF worden
vergoed mits voldaan aan de declaratievoorwaarden. De budgettering
wordt vormgegeven via het GF/PF. Overschrijdingen op het vastgestelde
BCF-plafond worden verhaald op het GF/PF en onderschrijdingen van het
BCF-plafond worden gestort in het GF/PF.
Op basis van de accresontwikkeling van de Voorjaarsnota 2017 is het
BCF-plafond aangepast. Ook vindt bij Voorjaarsnota 2017 de afrekening
van het BCF-plafond 2016 plaats.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

74

BES-fonds
H BES-FONDS: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

32,7

32,7

32,8

32,8

32,8

8,9

8,6

0,3

0,3

0

8,9

8,6

0,3

0,3

0

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

8,9

8,6

0,3

0,3

0

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

41,5
0

41,4
0

33,1
0

33,1
0

32,9
0

Stand Voorjaarsnota 2017

41,5

41,4

33,1

33,1

32,9

2017

2018

2019

2020

2021

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)

0

0

0

0

0

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

0

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

Stand Voorjaarsnota 2017

0

0

0

0

0

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen

H BES-FONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN

Diversen (technische mutaties – uitgaven)
De vrije uitkering van het BES-fonds is vastgelegd in dollars. Door een
lagere stand van de dollar zijn er tegenvallers. Deze worden gedekt door
een overboeking vanuit de wisselkoersreserve.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

75

Deltafonds
J DELTAFONDS: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

904,7

1.098,1

1.088,8

1.170,3

1.343,7

120

0

0

0

0

120

0

0

0

0

– 50
– 7,4

0
– 0,2

50
9

0
9

0
0

– 57,4

– 0,2

59

9

0

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

62,5

– 0,2

59

9

0

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

967,2
0

1.097,9
0

1.147,8
0

1.179,3
0

1.343,7
0

Stand Voorjaarsnota 2017

967,2

1.097,9

1.147,8

1.179,3

1.343,7

2017

2018

2019

2020

2021

904,7

1.098,1

1.088,8

1.170,3

1.343,7

– 7,1

0

0

0

0

– 7,1

0

0

0

0

– 50
– 7,4

0
– 0,2

50
9

0
9

0
0

127

0

0

0

0

69,6

– 0,2

59

9

0

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

62,5

– 0,2

59

9

0

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

967,2
0

1.097,9
0

1.147,8
0

1.179,3
0

1.343,7
0

Stand Voorjaarsnota 2017

967,2

1.097,9

1.147,8

1.179,3

1.343,7

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Saldo 2016

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Kasschuif deltafonds
Diversen

J DELTAFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Kasschuif deltafonds
Diversen
Niet tot een ijklijn behorend
Saldo 2016

Saldo 2016
Het voordelig saldo over 2016 wordt in 2017 toegevoegd aan de begroting
van het Deltafonds. Het saldo 2016 bedraagt – 120,0 mln. op de uitgaven
en 7,1 mln. op de ontvangsten, waardoor het netto saldo (uitgaven minus
ontvangsten) uitkomt op – 127 mln.
Kasschuif Deltafonds
Er vindt een kasschuif plaats binnen het Deltafonds van 2017 naar 2019.
De middelen zijn later nodig vanwege autonome vertraging in de
programmering, voornamelijk bij het Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP-2).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

76

Diversen – technische mutaties
Deze post bestaat hoofdzakelijk uit ontvangsten van provincies voor het
project IJsseldelta (in totaal 22 mln. over de jaren 2017, 2019 en 2020). In
2017 wordt daarnaast 9 mln. overgeboekt naar de beleidsbegroting van
IenM vanwege de investering in de Basisregistratie Ondergrond (BRO). De
BRO is een wettelijke basisadministratie van gegevens over de Nederlandse ondergrond. De BRO wordt fasegewijs ingevoerd en is naar
verwachting in 2021 volledig gereed voor gebruik. De uitgaven voor de
BRO worden verantwoord op de begroting van IenM.
Prijsbijstelling
PRIJSBIJSTELLING: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

190,7

644,5

1.151,3

1.710,7

2.359,9

145,4

311,7

417,8

501,7

546,5

3,8

5,9

5,5

6,3

6,9

0,7

1

1,2

0,7

– 0,6

149,9

318,6

424,5

508,7

552,8

– 325,9

– 336,1

– 334,8

– 330,4

– 331,2

–6

– 5,6

– 4,8

– 4,8

– 4,8

– 1,5

– 1,4

– 1,4

– 1,3

– 1,3

8,5
– 15,7

50,9
– 16

79,2
– 16,1

104,3
– 16,4

129,4
– 16,7

– 340,6

– 308,2

– 277,9

– 248,6

– 224,6

– 190,7

10,5

146,6

260,1

328

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

0
0

654,9
0

1.297,9
0

1.970,8
0

2.688,0
0

Stand Voorjaarsnota 2017

0

654,9

1.297,9

1.970,8

2.688,0

2017

2018

2019

2020

2021

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)

0

0

0

0

0

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

0

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

Stand Voorjaarsnota 2017

0

0

0

0

0

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting in enge zin
Nominale ontwikkeling
Sociale zekerheid
Diversen
Zorg
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Uitkeren prijsbijstelling 2017
Sociale zekerheid
Diversen
Zorg
Diversen
Niet tot een ijklijn behorend
Nominale ontwikkeling
Diversen

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

PRIJSBIJSTELLING: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN

Nominale ontwikkeling
De prijsbijstelling is omhoog bijgesteld als gevolg van een hogere
prijsontwikkeling in de CEP-raming van het CPB. Vanwege de kleine
omvang van de prijsbijstelling valt deze op de kaders Sociale Zekerheid en
Zorg onder de post «diversen».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

77

Uitkeren tranche 2017
De prijsbijstelling tranche 2017 is uitgekeerd aan de departementen.
Vanwege de kleine omvang van de uitkering valt deze op de kaders Zorg
en Sociale Zekerheid onder de post «diversen» (technische mutaties),
evenals de uitkering voor de niet-kaderrelevante uitgaven.
Arbeidsvoorwaarden
ARBEIDSVOORWAARDEN: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

925

1.984,3

2.954,7

4.096,6

5.288,8

6,4
0

209,4
0

632,3
0

864,2
0

1.049,1
0

10,3

12,5

45,4

50,2

60,9

1,5

1,7

5,8

3,7

0,4

18,2

223,6

683,5

918,1

1.110,4

– 876,1

– 862,3

– 854,6

– 850,5

– 849,6

– 59

– 55,4

– 52,9

– 50,6

– 51

– 6,9

– 6,4

– 6,5

– 5,9

–6

– 1,3

0,3

6,5

10,3

15,2

– 943,3

– 923,8

– 907,5

– 896,7

– 891,4

– 925

– 700,2

– 223,9

21,4

219

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

0
0

1.284,1
0

2.730,8
0

4.118,0
0

5.507,9
0

Stand Voorjaarsnota 2017

0

1.284,1

2.730,8

4.118,0

5.507,9

2017

2018

2019

2020

2021

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)

0

0

0

0

0

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

0

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

Stand Voorjaarsnota 2017

0

0

0

0

0

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting in enge zin
Nominale ontwikkeling
Diversen
Sociale zekerheid
Nominale ontwikkeling
Zorg
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Loonbijstelling tranche 2017
Sociale zekerheid
Loonbijstelling tranche 2017
Zorg
Diversen
Niet tot een ijklijn behorend
Diversen

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

ARBEIDSVOORWAARDEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN

Nominale ontwikkeling
De loonontwikkeling voor de komende jaren is hoger geraamd dan in de
Miljoenennota. Deze ontwikkeling volgt uit de nieuwe inzichten op basis
van de geraamde contractloonontwikkeling en sociale werkgeverslasten
door het Centraal Planbureau.
Loonbijstelling tranche 2017
De loonbijstelling tranche 2017 wordt overgemaakt naar de departementale begrotingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

78

Koppeling Uitkeringen
KOPPELING UITKERINGEN: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

193,9

383,1

572,9

804,6

1.093,7

38

145,3

291,2

420,3

514,1

38

145,3

291,2

420,3

514,1

– 0,7

– 3,3

– 0,4

– 3,4

–9

– 0,7

– 3,3

– 0,4

– 3,4

–9

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

37,3

142,1

290,8

417

505,1

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

231,1
0

525,1
0

863,7
0

1.221,6
0

1.598,8
0

Stand Voorjaarsnota 2017

231,1

525,1

863,7

1.221,6

1.598,8

2017

2018

2019

2020

2021

1,9

2

3,1

4,8

8,6

0

2,7

6

8,6

9,3

0

2,7

6

8,6

9,3

0

2,7

6

8,6

9,3

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

1,9
0

4,6
0

9,1
0

13,4
0

17,9
0

Stand Voorjaarsnota 2017

1,9

4,6

9,1

13,4

17,9

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Mee- en tegenvallers
Sociale zekerheid
Nominale ontwikkeling

Technische mutaties
Sociale zekerheid
Diversen

KOPPELING UITKERINGEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Mee- en tegenvallers
Sociale zekerheid
Diversen

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

Nominale ontwikkeling
Deze mutatie betreft een aanpassing in de geraamde nominale ontwikkeling van verschillende regelingen op H15 als gevolg van CPB-ramingen
van loon- en prijsontwikkeling en als gevolg van mutaties in uitgavenramingen binnen de Sociale Zekerheid. Daarnaast is de indexatie van
verschillende regelingen aangepast.
Algemeen
ALGEMEEN: UITGAVEN

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Compensatie abp-pensioenpremiestijging
In=uit taakstelling
Kasschuif ia-middelen
Kasschuif investeringsagenda
Diversen
Sociale zekerheid
In=uit taakstelling

2017

2018

2019

2020

2021

145,9

396,8

355,1

335,5

335,5

341,5
– 1.480,7
– 60
63
5

341,5
– 105,8
0
0
– 10,2

341,5
– 20,8
30
0
– 10,2

341,5
0
30
0
– 10,2

341,5
0
0
0
– 10,2

– 86,5

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

79

ALGEMEEN: UITGAVEN
2017

2018

2019

2020

2021

– 1.217,7

225,5

340,5

361,3

331,3

– 47

– 20,4

– 7,2

– 5,6

– 4,7

– 69,5
– 80,6
– 340,1

– 73,3
– 47,7
– 340,1

– 69,4
– 12,7
– 340,1

– 70,5
– 12,7
– 340,1

– 70,5
– 12,7
– 340,1

3,6

6,4

5,7

5,4

5,4

0

0

0

0

0

– 533,6

– 475,1

– 423,7

– 423,5

– 422,6

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

– 1.751,4

– 249,6

– 83,2

– 62,2

– 91,3

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

– 1.605,5
0

147,2
0

271,9
0

273,3
0

244,2
0

Stand Voorjaarsnota 2017

– 1.605,5

147,2

271,9

273,3

244,2

2017

2018

2019

2020

2021

Stand Miljoenennota 2017 (excl. IS)

0

0

0

0

0

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

0

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2017 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

Stand Voorjaarsnota 2017

0

0

0

0

0

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Besparingsverlies eigen bijdrageregeling
strafvordering
Intensivering veiligheid
Investeringsagenda
Uitkering compensatie abppensioenpremiestijging
Diversen
Niet tot een ijklijn behorend
Diversen

ALGEMEEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN

Compensatie ABP-pensioenpremiestijging
Per 1 januari 2017 heeft het ABP de pensioenpremie verhoogd. Ter
compensatie van de pensioenpremiestijging wordt 342 mln. aan de
loonruimte 2017 toegevoegd. Deze middelen worden vanuit de Aanvullende Post overgemaakt naar de departementale begrotingen.
In=uit taakstelling (RBG-eng en SZA)
Departementen kunnen onbestede middelen in 2016 met behulp van de
eindejaarsmarge doorschuiven naar 2017. HGIS middelen kunnen worden
doorgeschoven naar de drie opvolgende jaren. Als tegenhanger van de
uitgekeerde eindejaarsmarges is de in=uit taakstelling op de aanvullende
post ingeboekt, onder de veronderstelling dat departementen ieder jaar
een soortgelijk bedrag doorschuiven met behulp van de eindejaarsmarge.
De in=uit taakstelling zal gedurende de uitvoering van begrotingsjaar 2017
worden ingevuld met onderuitputting.
Kasschuif IA-middelen
De middelen voor projecten van de Belastingdienst kennen een ander
kasritme dan beoogd ten tijde van het opstellen van de Investeringsagenda (zie Kamerstuk 31 066, nr. 323: tabel inzicht opbouw financiële
gevolgen). Afhankelijk van de uitkomsten van de herijking van de
Investeringsagenda wordt het kasritme opnieuw bezien. De herijking is
voor de zomer van 2017 klaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

80

Kasschuif investeringsagenda
Op de Aanvullende Post staan middelen gereserveerd voor projecten van
de Belastingdienst (Investeringsagenda). De niet uitgeputte middelen over
2016 zijn doorgeschoven naar 2017. Afhankelijk van de uitkomsten van de
herijking van de Investeringsagenda wordt het kasritme opnieuw bezien.
De herijking is voor de zomer van 2017 klaar.
Besparingsverlies eigen bijdrageregeling strafvordering
Voor het wetsvoorstel «eigen bijdrageregeling strafvordering en slachtofferzorg» staat een reservering op de Aanvullende post. Omdat het
wetsvoorstel nog niet is aangenomen door de Eerste Kamer is er een
besparingsverlies. Een deel van de gereserveerde middelen wordt nu
toegevoegd aan de VenJ-begroting en ingezet om het besparingsverlies te
dekken.
Intensivering veiligheid
Bij Miljoenennota 2017 is 450 mln. extra beschikbaar gesteld voor de
VenJ-begroting. Een deel van deze middelen – de intensiveringen – was
gereserveerd op de Aanvullende Post. Op basis van bestedingsplannen
zijn deze middelen bij nota van wijziging op de ontwerpbegroting 2017
overgeheveld naar de VenJ-begroting. Het gaat onder andere om
middelen voor de aanpak van ondermijnende criminaliteit, cyberveiligheid
en grensbewaking.
Investeringsagenda
Vanuit de Aanvullende Post zijn middelen vrijgegeven voor verschillende
ICT-projecten en het aannemen van nieuw personeel in het kader van de
Investeringsagenda van de Belastingdienst (Kamerstuk 31 066, nr. 236).
Uitkering compensatie ABP-pensioenpremiestijging
Per 1 januari 2017 heeft het ABP de pensioenpremie verhoogd. Ter
compensatie van de pensioenpremiestijging wordt 342 mln. aan de
loonruimte 2017 toegevoegd. Deze middelen worden vanuit de Aanvullende Post overgemaakt naar de departementale begrotingen.
Homogene Groep Internationale Samenwerking
HOMOGENE GROEP INTERNATIONALE SAMENWERKING: UITGAVEN

Stand Miljoenennota 2017
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Asielinstroom 2016
Biv trekkingsrechten
Biv trekkingsrechten bhos/bz
Biv trekkingsrechten defensie
Bni-bijstelling
Compensatie nacalculatie
Dekking nacalculatie
Financiering brigade speciale beveiligingsopdrachten (bsb)
Hgis eindejaarsmarge
Noodhulpfonds
Noodhulpfonds eindejaarsmarge
Noodhulpfonds extra inzet
Oda-toerekening asielinstroom 2017 en
nacalculatie 2016

2017

2018

2019

2020

2021

4.131,4

4.188,4

4.159,1

4.179,7

4.387,7

170,3
60
– 60
– 59,5
62,3
75
– 75
– 20,8

0
0
0
0
99,4
0
0
0

0
0
0
0
130,7
0
0
0

0
0
0
0
146
0
0
0

0
0
0
0
151,9
0
0
0

198,6
63,3
– 46,3
39,7
21,3

105,8
0
0
0
0

20,8
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

81

HOMOGENE GROEP INTERNATIONALE SAMENWERKING: UITGAVEN

Oda-toerekening asielinstroom 2017 en
nacalculatie 2016 overheveling
Opvang in de regio
Opvang in de regio eindejaarsmarge
Veiligheid, stabiliteit, migratiesamenwerking, opvang
in de regio
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017
Stand Voorjaarsnota 2017

2017

2018

2019

2020

2021

– 21,3

0

0

0

0

82,2
– 82,2
50

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

33,6

0,9

5

5

6,5

491,2

206,1

156,5

151

158,4

– 27

0,1

0,1

0,1

0,1

– 27

0,1

0,1

0,1

0,1

464,3

206,2

156,6

151,1

158,6

4.595,6

4.394,6

4.315,7

4.330,9

4.546,3

HOMOGENE GROEP INTERNATIONALE SAMENWERKING: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2017

2018

2019

2020

2021

183,3

134,7

134,6

134,5

134,4

3,9

0

0

0

0

3,9

0

0

0

0

– 27

0,1

0,1

0,1

0,1

– 27

0,1

0,1

0,1

0,1

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2017

– 23,1

0,1

0,1

0,1

0,1

Stand Voorjaarsnota 2017

160,2

134,8

134,7

134,6

134,5

Stand Miljoenennota 2017
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen

Technische mutaties
Rijksbegroting in enge zin
Diversen

Asielinstroom 2016
Bij de Najaarsnota 2016 is de raming voor de asielinstroom in 2016
verlaagd van 58.000 naar 33.000. De verlaging van de instroom in 2016
werkt ook door in 2017 omdat asielzoekers die later in 2016 instromen ook
in 2017 opgevangen worden. Het bedrag dat gemoeid is met de verlaging
is overgeboekt van de begroting van VenJ naar het verdeelartikel op de
begroting van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en is
ingezet ter dekking van een eerdere negatieve BNI-bijstelling.
Biv trekkingsrechten
Het betreft de overheveling van middelen uit het BIV naar de begrotingen
van Defensie, Buitenlandse Zaken en Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking voor het financieren van uitgaven van deze departementen gerelateerd aan internationale veiligheid.
BNI-bijstelling
Naar aanleiding van de CEP/MLT raming van het Centraal Planbureau is
het budget van de HGIS opwaarts bijgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

82

Compensatie en dekking nacalculatie
Het kabinet heeft 75 mln. vrijgemaakt om de kosten voor leegstand in de
eerstejaars asielopvang in 2016 te dekken. Dit loopt mee in de reguliere
nacalculatie over 2016 en wordt via de BHOS begroting naar VenJ
overgeboekt.
Financiering brigade speciale beveiligingsopdrachten (BSB)
Defensie voert in opdracht van Buitenlandse Zaken de beveiliging van
diplomaten en hoog-risico ambassades uit.
HGIS Eindejaarsmarge
De eindejaarsmarge 2016 is aan de HGIS toegevoegd en is doorverdeeld
naar de betreffende HGIS departementen. De HGIS eindejaarsmarge kan
over maximaal drie jaar aangewend worden.
Noodhulpfonds
Bij Najaarsnota 2016 is gemeld dat er 48 mln. extra beschikbaar komt voor
het Noodhulpfonds vanuit de correctie van de toerekening van eerstejaarsopvangkosten asiel. Van dit bedrag wordt 31 mln. via de eindejaarsmarge uit 2016 meegenomen naar 2017; de resterende 17 mln. komt
beschikbaar vanuit de asieltoerekening in 2017. Daarnaast wordt
aanvullend 15,3 mln. aan onderuitputting op het Noodhulpfonds in 2016
via de eindejaarmarge naar 2017 meegenomen.
Noodhulpfonds eindejaarsmarge
Zoals hierboven aangegeven wordt vanuit de eindejaarsmarge 2016 46,3
mln. ingezet voor het Noodhulpfonds in 2017.
Noodhulpfonds extra inzet
Er is besloten om, aanvullend aan de toevoeging aan het Noodhulpfonds
vanuit de correctie toerekening en de eindejaarsmarge, 39,7 mln. extra toe
te voegen aan het Noodhulpfonds vanuit de lagere ODA-toerekening voor
eerstejaarsopvangkosten van de asielinstoom in 2017. Per saldo is er
daarmee voor 2017 103 mln. extra budget vrijgemaakt ten behoeve van
het Noodhulpfonds.
ODA-toerekening asielinstroom 2017 en nacalculatie 2016
De raming voor de instroom van asielzoekers in 2017 is verlaagd van
42.000 naar 41.000. Dit leidt, samen met de reguliere jaarlijkse herijking
van o.a. verblijfsduur en kostprijs, tot een neerwaartse bijstelling van de
ODA-toerekening van eerstejaarsopvangkosten asielinstroom 2017.
Daarnaast vindt de reguliere nacalculatie over 2016 plaats. Per saldo leidt
dit tot een verhoging van de ODA-toerekening voor de eerstejaarsopvangkosten van asielzoekers in 2017 van 21,3 mln.
ODA-toerekening asielinstroom 2017 en nacalculatie 2016 overheveling
De kosten voor de eerstejaarsopvang van asielzoekers worden conform de
OESO-DAC- systematiek toegerekend aan ODA en overgeheveld naar de
VenJ-begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

83

Veiligheid, stabiliteit, migratiesamenwerking, opvang in de regio
Het kabinet maakt 50 mln. extra vrij in 2017 voor veiligheid, stabiliteit,
migratiesamenwerking en opvang in de regio in Afrika. Hiermee wordt
ingezet op het beperken van irreguliere migratie en mensensmokkel, en
op opvang van vluchtelingen in de regio van herkomst. 30 mln. wordt
ingezet ten behoeve van opvang in regio in de Hoorn van Afrika, 10 mln.
voor veiligheid en stabiliteit en 10 mln. voor migratiesamenwerking.
Opvang in de regio
Het kabinet heeft bij Voorjaarsnota 2016 260 mln. extra meerjarige
middelen beschikbaar gesteld voor opvang in de regio. De middelen die
niet in 2016 tot besteding zijn gekomen worden via de eindejaarsmarge
meegenomen naar en ingezet in 2017.
Diversen (beleidsmatige mutaties)
Deze mutatie betreft onder andere de overheveling van de aanvullende
post naar de BHOS- begroting van de structurele reeks van 10 mln. die het
kabinet bij Miljoenennota 2017 heeft vrijgemaakt voor de versterking van
de concurrentiepositie van Nederland.
Tevens betreft deze mutatie een kasschuif van cumulatief 14 mln. vanuit
de meerjarige periode naar 2017 om de kosten, die verband houden met
de extra uitgave die vorig jaar is gedaan als gevolg van een gemaakte
afspraak behorende bij de financiering van de nieuwbouw van het
International Criminal Court, te dekken.
Diversen (technische mutaties uitgaven en niet-belastingsontvangsten)
Per saldo dalen de ontvangsten binnen de HGIS. Dit wordt veroorzaakt
door mutaties op de BHOS- begroting vanwege lagere raming voor
ontvangsten van bedrijfsleven-instrumenten en mutaties op de Defensiebegroting door lagere ontvangsten van de VN voor de missie in Mali; deze
zijn reeds in 2016 ontvangen.
Diversen (beleidsmatige mutaties niet-belastingontvangsten)
De resterende vrijvallende middelen van het Clean Development
Mechanism (CDM) worden terugontvangen van de Wereldbank. Deze
middelen zijn ingezet voor de Carbon Pricing Leadership Coalition en voor
Partnership for Market Readines.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730, nr. 1

84