Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

31 855

Wijziging van de Wet op de jeugdzorg in verband
met de introductie van een verwijsindex om
vroegtijdige en onderling afgestemde verlening
van hulp, zorg of bijsturing ten behoeve van
risicojongeren die bepaalde risico’s lopen te
bevorderen (verwijsindex risicojongeren)

Nr. 58

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 26 maart 2010
De algemene commissie voor Jeugd en Gezin1, heeft een aantal vragen
en opmerkingen voorgelegd aan de minister voor Jeugd en Gezin naar
aanleiding van de brief van 16 december 2009 inzake het ontwerpbesluit
houdende wijziging van het Uitvoeringsbesluit Wet op de Jeugdzorg in
verband met de invoering van de verwijsindex risicojongeren (Kamerstuk
31 855, nr. 56).
De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 25 maart 2010.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Heijnen

1

Samenstelling:
Leden: Vlies, B.J. van der (SGP), Dijsselbloem,
J.R.V.A. (PvdA), C
q örüz, C. (CDA), Gerkens,
A.M.V. (SP), ondervoorzitter, Sterk, W.R.C.
(CDA), Miltenburg, A. van (VVD), Dijken, M.J.
van (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink, I.
(VVD), Aasted Madsen-van Stiphout, J.D.M.P.
(CDA), Koşer Kaya, F. (D66), Jonker, C.W.A.
(CDA), Teeven, F. (VVD), Zijlstra, H. (VVD), Dibi,
T. (GL), Agema, M. (PVV), Voordewind, J.S.
(CU), Wolbert, A.G. (PvdA), Bouchibti, S.
(PvdA), Ouwehand, E. (PvdD), Langkamp, M.C.
(SP), Leijten, R.M. (SP), Heijnen, P.M.M.
(PvdA), voorzitter, Toorenburg, M.M. van
(CDA), Uitslag, A.S. (CDA) en Vacature (SP).
Plv. leden: Vacature (SGP), Heerts, A.J.M.
(PvdA), Omtzigt, P.H. (CDA), Kant, A.C. (SP),
Blanksma-van den Heuvel, P.J.M.G. (CDA),
Burg, B.I. van der (VVD), Eijsink, A.M.C.
(PvdA), Meeuwis, CLM (VVD), Biskop, J.J.G.M.
(CDA), Ham, B. van der (D66), Pater-van der
Meer, M.L. de (CDA), Verdonk, M.C.F.
(Verdonk), Schippers, E.I. (VVD), Azough, N.
(GL), Mos, R. De (PVV), Wiegman-van
Meppelen Scheppink, E.E. (CU), Bouwmeester,
L.T. (PvdA), Timmer, A.J. (PvdA), Vacature
(PvdD), Gesthuizen, S.M.J.G. (SP), Wit,
J.M.A.M. de (SP), Arib, K. (PvdA), Vries, J.M.
de (CDA), Dijk, J.J. van (CDA) en Karabulut, S.
(SP).

KST142115
0910tkkst31855-58
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

Adjunct-griffier van de commissie,
Sjerp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 855, nr. 58

1

Inhoudsopgave
I.
II.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Reactie van de minister

blz.
2
5

I. VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES
– Vragen en opmerkingen van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de wijziging van het Uitvoeringsbesluit van de Wet op de jeugdzorg in
verband met de invoering van de verwijsindex risicojongeren. Genoemde
leden betreuren het dat etniciteit nog niet in de verwijsindex kan worden
opgenomen. Sommige problemen spelen meer bij jongeren met een
bepaalde etniciteit, waardoor de hulpverlening gebaat is met kennis over
de etniciteit van de jongere. Het is positief dat ook bijvoorbeeld een Antillencoördinator meldingsbevoegd wordt. Deze leden begrijpen echter niet
waarom hij dit niet onder deze naam mag doen. Zij zijn het niet met het
College bescherming persoonsgegevens eens die stelt dat indien een
doelgroepencoördinator die aan de verwijsindex meldt, zich in de praktijk
slechts met een of meer bepaalde etnische groepen zou bezighouden er
sprake kan zijn van een ongeoorloofd onderscheid (pagina 3 in de nota
van toelichting). Een achternaam van een jongere kan op deze manier
namelijk ook tot een onderscheid leiden. Gemeenten worden op deze
manier gedwongen gekunsteld met de feiten om te gaan. Wat is de reactie
hierop van de minister?
De leden van de CDA-fractie vragen tevens wanneer de uitkomsten te
verwachten zijn van het onderzoek naar de nut en noodzaak van etnische
registratie en de mogelijkheid om dit in de verwijsindex op te nemen.
Tevens zien genoemde leden uit naar de voortgang van de ontwikkeling
van een gezinsfunctionaliteit, waarvan de minister de Kamer voor de
zomer van 2010 op de hoogte zal stellen.
Eén van de zorgen van deze leden over het functioneren van de verwijsindex zijn de breed geformuleerde meldcriteria. Daarmee krijgt de professional veel ruimte, maar het gevaar bestaat dat de melding daardoor zijn
waarde verliest. Genoemde leden zien dan ook uit naar de specificatie van
de meldcriteria. Wanneer kan de Kamer deze tegemoet zien?
Voorts hebben deze leden nog een aantal specifieke vragen. Hoe verhoudt
het persoonsidentificerend nummer, dat genoemd wordt op pagina 6 van
de nota van toelichting, zich tot het op pagina 13 genoemde verwijsindexservicenummer?
Naar aanleiding van de evaluatie van het gebruik van de verwijsindex
kunnen de categorieën van instanties en functionarissen uitgebreid
worden, bijvoorbeeld met het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen en de gemeentelijke sociale diensten (pagina 1). Waarom
wordt daarbij aan deze twee specifieke soorten instanties gedacht?
Waarom wordt er voor gekozen om slechts een beperkte hoeveelheid
mensen die werkzaam zijn bij een meldingsbevoegde instantie, daadwerkelijk meldingsbevoegd te maken? Voor hoeveel collega’s zullen deze
mensen dan gemiddeld de meldingen moeten gaan verzorgen? Worden
organisaties op deze manier genoodzaakt een extra administratieve organisatie ten behoeve van de verwijsindex op te zetten (pagina 3)?
Maakt de raad voor de kinderbescherming in haar signaleringssysteem
gebruik van dezelfde criteria als de verwijsindex, zodat er niet twee
verschillende registraties door elkaar heen gaan lopen (pagina 4)?
Kan de minister een aantal voorbeelden geven van meldingsbevoegden
die niet over het burgerservicenummer mogen beschikken (pagina 4)?
Genoemde leden kunnen zich over het algemeen vinden in de keuzes voor
de meldingsbevoegde instanties en functionarissen. Zij vragen wel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 855, nr. 58

2

waarom in ziekenhuizen alleen de afdelingen voor spoedeisende hulp
meldingsbevoegd worden gemaakt? Waarom is er niet voor gekozen ook
de kinderartsen in het ziekenhuis meldingsbevoegd te maken?
– Vragen en opmerkingen van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de minister inzake de wijziging van het Uitvoeringsbesluit
van de Wet op de jeugdzorg in verband met de invoering van de verwijsindex risicojongeren. Naar aanleiding van de brief hebben zij de volgende
vragen en opmerkingen, te weten:
Wat is de stand van zaken ten aanzien van de uitvoering van de motie
Sterk en Dijsselbloem (31 855, nr. 39) aangaande het onderzoek naar nut
en noodzaak van etnische registratie? Wanneer kan de Kamer de toegezegde kabinetsbrief tegemoet zien?
Op welke wijze is motie van het lid Dijsselbloem (31 855, nr. 42) betreffende de aanwijzing van gemeentelijke medewerkers met een regiorol in
het jeugdbeleid (onder andere de doelgroepcoördinatoren) nu geregeld in
dit besluit?
Het College bescherming persoonsgegevens (Cbp) heeft een wetgevingsadvies uitgebracht over het ontwerpbesluit. Het Cpb plaatst kanttekeningen bij het melden door de doelgroepencoördinator en wijst op het
risico dat meldingsbevoegden etniciteit gaan registreren in hun eigen
administratie zonder dat hiervoor een wettelijke basis is. Het Cbp heeft de
minister geadviseerd het ontwerpbesluit en de nota van toelichting op
onderdelen aan te passen. Wat is de reactie van de Minister op deze kanttekeningen? Is de aanname van het CBP dat een doelgroepencoördinator
altijd de doelgroep Antillianen betreft eigenlijk wel juist?
Op welke wijze is de motie van het lid Dijsselbloem (31 855, nr. 43)
aangaande het herkenbaar maken van politiemeldingen in de verwijsindex, uitgevoerd in het voorliggende besluit? Het Cbp signaleert ook hier
probleem, namelijk ten aanzien van de melding door bureau jeugdzorg op
initiatief van de politie. Een dergelijke getrapte melding zal, aldus het Cbp,
herkenbaar zijn als politiemelding, waardoor de jongere met de politie
wordt geassocieerd, terwijl de politie niet een voor melding aangewezen
instantie is. Het Cbp oordeelt dat het noemen van de politie in een
melding van bureau jeugdzorg niet noodzakelijk is voor de afstemming
van de hulpverlening en daarom in strijd is met artikel 11 Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp). Deelt u de mening van het Cbp dat het
melden dat de politie betrokken is bij een jongere die ook in één of
meerder hulpverleningstrajecten zit, niet relevant is voor de hulpverlening? Is deze opvatting van het Cbp ook gebaseerd op praktijkervaringen
van politie en hulpverleners?
– Vragen en opmerkingen van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het Uitvoeringsbesluit verwijsindex risicojongeren. Zoals deze leden al
eerder hebben toegelicht is de verwijsindex risicojongeren een hulpmiddel om mensen die met kinderen werken beter met elkaar te laten
samenwerken. Een hulpmiddel, en geen doel. Er is namelijk meer nodig
dan een verwijsindex risicojongeren om te voorkomen dat jongeren in de
jeugdhulpverlening tussen wal en schip vallen. Zoals vermindering van de
bureaucratie, het ontschotten van de jeugdzorg, vermindering van de
wachtlijsten en meer inzetten op preventie en vroeghulp. Genoemde
leden hebben nog een aantal specifieke vragen naar aanleiding van het
uitvoeringsbesluit. In het uitvoeringsbesluit staat omschreven welke organisaties en professionals er aangewezen worden om te melden aan de
verwijsindex risicojongeren. Deze leden zijn van mening dat het belangrijk
is dat enkel «dat» informatie in de verwijsindex komt te staan. Het moet in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 855, nr. 58

3

de verwijsindex risicojongeren niet te herleiden zijn wat voor probleem de
jongere heeft of welke etnische achtergrond de jongere heeft. Indien een
verslavingsarts een melding maakt in de verwijsindex risicojongeren, is
aan de persoon die meldt mogelijk te herleiden dat het hier gaat om een
jongere met een verslavingsprobleem. Hoe gaat de minister dit probleem
verhelpen? Hoe wordt exact het probleem opgelost van doelgroepcoördinatoren waaruit mogelijk de etniciteit van de door hem of haar gemelde
jeugdige afgeleid zou kunnen worden? In het uitvoeringsbesluit staat dat
er een neutrale formulering moet komen van de doelgroepcoördinator en
gemeenten moeten voorkomen dat een doelgroepcoördinator in de
verwijsindex risicojongeren een specifieke benaming gebruikt waaruit de
etniciteit van de door hem gemelde jeugdige afgeleid zou kunnen worden.
Kan de minister uiteenzetten hoe dit exact in zijn werk gaat? Kan de
minister garanderen dat aan de persoon die meldt niet te herleiden is
welke etnische achtergrond de jeugdige heeft of welk probleem deze
heeft?
Kan de minister toelichten met hoeveel verschillende verwijsindexsystemen er gewerkt worden? Sluiten die verschillende systemen regionaal
en landelijk ook goed op elkaar aan?
Kan de minister uiteenzetten wat er gebeurt als instanties weigeren mee
te werken aan de verwijsindex? Welke rol en mogelijkheden hebben
gemeenten om instanties er toe te bewegen om toch mee te werken aan
het melden aan de verwijsindex?
In artikel 1 f worden gemeentelijke kredietbanken aangewezen als instanties die kunnen melden aan de verwijsindex risicojongeren. Betekent dit
dat de schuldhulpverleners ook kunnen melden aan de verwijsindex risicojongeren?
Kan de minister reageren op de brief van de KNMG waarin zij artsen adviseren om terughoudend om te gaan met de meldbevoegdheid vanwege
het medisch beroepsgeheim? Kan de minister toelichten hoe meldingsbevoegden kunnen melden aan de verwijsindex risicojongeren zonder dat zij
handelen in strijd met hun beroepsgeheim? Kan de minister antwoord
geven op de vragen en zorgen die het Cbp aangeeft in zijn brief aan de
Kamer?
Kan de minister uiteenzetten hoe er in de praktijk uitvoering wordt
gegeven aan de motie Langkamp (31 855, nr. 35) die de regering verzoekt
ervoor te zorgen dat alle professionals die gaan werken met de verwijsindex en de verplichte meldcode kindermishandeling geschoold worden
in het signaleren, melden en bespreekbaar maken van een melding?
Kan de minister voorts toelichten hoe de procedure bij verhuizingen is?
Worden van alle jongeren die in de verwijsindex risicojongeren gemeld
staan ook de verhuisbewegingen bijgehouden? Is het waar dat het
momenteel zo is dat een hulpverlener pas achter een verhuizing van een
jongere komt als er actief naar wordt gevraagd?
Kan de minister nogmaals uiteenzetten wie toe ziet op de kwaliteit en
veiligheid van de verwijsindex risicojongeren en hoe de klachten procedure werkt? Moet elke gemeente een VIR klachtenregeling hebben en kan
die per gemeente verschillen? Wie is verantwoordelijk voor duidelijk voorlichtingsmateriaal (ook voor jongeren) over de werking van de verwijsindex risicojongeren en is dit voorlichtingsmateriaal al gereed?
– Vragen en opmerkingen van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de wijziging van het Uitvoeringsbesluit van de Wet op de jeugdzorg in
verband met de invoering van de verwijsindex risicojongeren. Over het
uitvoeringsbesluit hebben zij de volgende vragen en opmerkingen. In de
nota van toelichting staat dat bij de voorbereiding van het besluit zoveel
mogelijk rekening is gehouden met het advies van het College bescherming persoonsgegevens. Slechts instanties en functionarissen met een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 855, nr. 58

4

concrete taak bij het verlenen van hulp, zorg of bijsturing worden aangewezen om met de verwijsindex te werken.
Heeft de minister zich hierbij gerealiseerd dat het hier om een vaag en
ruim omschreven groep gaat die niet te definiëren is? Kan de minister
toelichten welke «professionals» precies toegang hebben tot de verwijsindex?
Het advies van de Raad van State om in de landelijke verwijsindex niet te
registreren op etniciteit omdat dit geen toegevoegde waarde zou hebben
is overgenomen. Vastgesteld is dat het Transfer Informatie Punt (TIP)in de
deelgemeente Charlois in Rotterdam registreert op etniciteit omdat dit
bijdraagt aan een effectieve aanpak van risicojongeren. Kan de minister
uiteenzetten hoe hij zekerstelt dat gemeenten etniciteit kunnen registreren
indien dit bijdraagt aan de effectiviteit van het beleid?

II. REACTIE VAN DE MINISTER
De leden van de CDA-fractie geven aan dat zij het niet eens zijn met de
stellingname van het College bescherming persoonsgegevens (Cbp) ten
aanzien van de doelgroepencoördinator en ongeoorloofd onderscheid. De
leden van de PvdA-fractie willen weten op welke wijze de motie van het
lid Dijsselbloem (Kamerstukken II 2008/09, 31 855, nr. 42) is verwerkt in het
besluit en of de aanname van het Cbp dat een doelgroepencoördinator
altijd een Antillianencoördinator is juist is. Een soortgelijke vraag wordt
gesteld door de leden van de SP-fractie over de doelgroepencoördinator
en de herleidbaarheid van de etnische achtergrond van de gemelde jeugdige. Daarover het volgende. Naar aanleiding van de motie van het lid
Dijsselbloem (Kamerstukken II 2008/09, 31 855, nr. 42) betreffende de
aanwijzing van gemeentelijke medewerkers met een regierol in het jeugdbeleid worden in artikel 1e, derde lid, van het ontwerpbesluit de
gemeenten aangewezen voor zover het de coördinatie van het doelgroepenbeleid voor jeugdigen betreft. Het gaat hier om een doelgroepencoördinator. Er is uitdrukkelijk voor gekozen de doelgroepen niet nader te
bepalen in het ontwerpbesluit. Gemeenten behouden met de gekozen
formulering de ruimte om hun specifieke beleid voor bepaalde doelgroepen naar behoefte vorm te geven. De invulling van het doelgroepenbeleid kan namelijk van tijd tot tijd verschillen. Afhankelijk van de problematiek in een gemeente kan het bijvoorbeeld gaan om tienermoeders,
zwerfjongeren, hangjongeren en aan drank- en drugsverslaafde jongeren,
maar ook om jongeren uit bepaalde bevolkingsgroepen waar meer
aandacht voor noodzakelijk is. Op deze wijze hebben gemeenten de
ruimte om die doelgroepencoördinatoren aan te wijzen die binnen hun
gemeente op een bepaald moment aanwezig zijn. Antillianencoördinatoren zijn daarmee dus niet de enige doelgroepencoördinatoren. De
aanname van het Cbp ten aanzien van dit punt is dus onjuist. Gemeenten
dienen ervoor zorg te dragen dat de aangewezen coördinator niet te
herleiden is tot een specifieke etnische groep. Zo zal er in een melding aan
de verwijsindex bij de contactgegevens van de betrokken coördinator niet
worden opgenomen met welke doelgroep hij zich bezighoudt. Gevoelige
informatie van de betrokken jeugdige die samenhangt met de doelgroep
kan technisch gezien niet in de verwijsindex worden verwerkt en is dus
niet te herleiden. Op deze wijze is de aanwijzing van de doelgroepencoördinator in overeenstemming met de regelgeving op het gebied van antidiscriminatie en gelijke behandeling.
De leden van de CDA-fractie, alsmede de leden van de PvdA-fractie
vragen wat de stand van zaken is van de uitvoering van de motie Sterk en
Dijsselbloem (Kamerstukken II 2008/09, 31 855, nr. 39) aangaande het
onderzoek naar nut en noodzaak van etnische registratie en de mogelijkheid om dit in de verwijsindex op te nemen. De leden van de VVD-fractie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 855, nr. 58

5

hebben daarmee samenhangend een vraag gesteld over de registratie van
etniciteit door gemeenten in het kader van de aangenomen motie van het
lid Dezentjé Hamming-Bluemink (Kamerstukken II 2008/09, 31 855, nr 44).
De vragen zal ik in samenhang beantwoorden. In het kader van de kabinetsvisie over nut en noodzaak van registratie van etniciteit is door het
ministerie van WWI een verkenning uitgevoerd naar de praktijk van etnische registratie bij zeven grote en middelgrote gemeenten en de wijze van
samenwerking met lokale instellingen en organisaties. De meeste
gemeenten geven aan beleid te voeren zonder gegevens over herkomst te
verwerken. In een aantal gemeenten bestaat discussie over zowel de
mogelijkheid als de noodzakelijkheid van registratie van herkomst.
Daarmee levert deze eerste verkenning geen eenduidig beeld op over de
behoefte aan of de noodzaak tot registratie van persoonsgegevens over
etnische herkomst. Derhalve is de verkenning uitgebreid tot in totaal
twintig direct belanghebbende gemeenten.
Op basis van de resultaten van die verkenning en nadat de uitkomsten
van het onderzoek van het College bescherming persoonsgegevens naar
de Rotterdamse DOSA (Deel Gemeentelijke Organisatie Sluitende Aanpak)
bekend zijn, zal het nieuwe kabinet uw Kamer nader informeren over dit
onderwerp. Voor de goede orde wil ik nogmaals benadrukken dat het
registreren van etniciteit technisch niet mogelijk is in de verwijsindex en
onder het huidige wettelijke kader voor de verwijsindex ook niet is toegestaan. Derhalve heb ik er in het debat met uw Kamer maar onlangs ook in
het debat met de Eerste Kamer voor gepleit om de verwijsindex niet te
koppelen aan het principiële debat over waar registratie op etniciteit wel
en waar deze niet noodzakelijk is. Dat principiële debat komt nog.
Met betrekking tot de vraag van de leden van de CDA-fractie over de
voortgang van de ontwikkeling van een gezinsfunctionaliteit, zal ik uw
Kamer zoals toegezegd, hierover voor de zomer van 2010 nader informeren.
Naar aanleiding van de vraag van de leden van de CDA-fractie naar de
specificatie van de meldcriteria, kan ik u melden dat de aangescherpte
handreiking melden aan de verwijsindex op korte termijn aan uw Kamer
wordt toegestuurd. Naar aanleiding van het debat over het wetsvoorstel
in uw Kamer is in de handreiking helder uiteengezet dat de handreiking
geen juridische status noch een verplichtend karakter heeft. De handreiking is bedoeld om ondersteuning en richting te geven aan professionals
bij het maken van een afweging om een jeugdige al dan niet te melden
aan de verwijsindex. Daarmee is de handreiking een hulpmiddel voor de
praktijk bij het toepassen van artikel 2j van de wet. De aanscherping die
tijdens het debat door uw Kamer is aangebracht, te weten dat er daadwerkelijk sprake moet zijn van bedreiging van de noodzakelijke condities voor
een gezonde en veilige ontwikkeling naar volwassenheid is tot uitdrukking
gebracht in de handreiking en heeft tevens geleid tot een inperking van
het aantal situaties die per leefgebied zijn genoemd. Dit is in samenspraak
met het veld gebeurd. De handreiking is digitaal beschikbaar op
www.handreikingmelden.nl.
De leden van de CDA-fractie vragen hoe het persoonsidentificerend
nummer zich verhoudt tot het verwijsindexservicenummer. Het persoonsidentificerend nummer, zoals bedoeld in artikel 2k, vijfde lid, van het wetsvoorstel krijgt gestalte met het verwijsindexservicenummer (vsn). Het vsn
is het persoonsidentificerend nummer dat in het ontwerpbesluit wordt
aangewezen, zodat ook jeugdigen zonder burgerservicenummer (bsn) aan
de verwijsindex kunnen worden gemeld.
Over de vraag van de leden van de CDA-fractie met betrekking tot het
Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (Uwv) en de gemeentelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 855, nr. 58

6

sociale diensten, het volgende. In de nota van toelichting op het ontwerpbesluit is aangegeven dat in de toekomst indien noodzakelijk meer categorieën van instanties en functionarissen aangewezen kunnen worden. Dit
zal pas worden overwogen, zoals in de toelichting is vermeld, nadat uit de
evaluatie van het gebruik van de verwijsindex naar voren is gekomen dat
een uitbreiding van de kring van meldingsbevoegden noodzakelijk is met
het oog op betere afstemming tussen bij de jeugdige betrokken professionals en adequatere hulp, zorg en bijsturing aan deze jeugdige. De reden
waarom in de toelichting al een uitspraak wordt gedaan over instanties als
het Uwv en de gemeentelijke sociale diensten is, dat deze instanties de
jeugdigen toeleiden naar werk en vanuit die hoedanigheid dus ook een
bijzondere betrokkenheid hebben bij jeugdigen. Echter, gelet op de
adviezen van het Cbp en de Raad van State over de reeds grote kring van
meldingsbevoegde instanties, is besloten om deze instanties op dit
moment niet aan te wijzen, maar wel de mogelijkheid hiertoe voor de
toekomst open te houden.
De leden van de CDA-fractie stellen vragen over het aantal professionals
dat, binnen een meldingsbevoegde instantie, daadwerkelijk een melding
mag doen. In het ontwerpbesluit wordt geen kwantitatieve beperking aan
het aantal meldingsbevoegden per instantie opgelegd. Artikel 1h, van het
ontwerpbesluit, stelt echter wel een kwalitatieve beperking. Meldingsbevoegde instanties moeten zich er bij het aanwijzen van een meldingsbevoegde professional van vergewissen dat deze professional over een
adequate opleiding en voldoende ervaring beschikt om een zorgvuldige
afweging te maken een jeugdige wel of niet aan de verwijsindex te
melden. Instanties zijn echter zelf verantwoordelijk voor het aanwijzen van
geschikte functionarissen. Deze verantwoordelijkheid gaat ook op voor de
hoeveelheid aan te wijzen functionarissen. De instanties kunnen immers
zelf het beste beoordelen hoeveel en welke functionarissen daartoe het
meest geschikt zijn. Zodoende worden de meest geschikte functionarissen
aangewezen en blijft het aantal meldingsbevoegden beperkt tot het noodzakelijke. Het is dan vervolgens aan de instanties zelf hoe zij dit in de
bestaande interne werkprocessen integreren. Uiteraard zal dit enige organisatie vergen, maar ik deel niet de vrees van de vragenstellers dat instanties hierdoor genoodzaakt zouden worden een extra administratieve organisatie op te zetten.
In antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie over het signaleren door de raad voor de kinderbescherming zij benadrukt dat de raad
geen eigen risicosignaleringssyteem heeft. De raad heeft wel een eigen
administratief systeem. Dat systeem is direct aangesloten op de verwijsindex risicojongeren, conform de bestaande standaarden. De raad meldt
dus via zijn eigen systeem aan de verwijsindex. Voor het melden van
jeugdigen aan de verwijsindex is ook de raad gehouden aan de criteria
van de wet, zoals opgenomen in artikel 2j. Er zullen dus geen registraties
door elkaar heen gaan lopen.
Ook in de beantwoording van de vraag van de leden van de CDA-fractie
naar enkele voorbeelden van meldingsbevoegden die niet over het bsn
mogen beschikken kan ik aangeven dat dit geldt voor die instanties
waarvan het gebruik van het bsn wettelijk nog niet is geborgd. Hierbij gaat
het bijvoorbeeld om voogdij-instellingen waarvan bureau jeugdzorg
gebruikt maakt voor de uitoefening van aan bureau jeugdzorg toegewezen
voogdij, jeugdwelzijnsinstellingen, en instellingen voor maatschappelijke
opvang.
Voorts vragen de leden van de CDA-fractie waarom alleen de afdelingen
spoedeisende hulp van ziekenhuizen meldingsbevoegd worden gemaakt
en niet ook de kinderartsen die in ziekenhuizen werkzaam zijn. Daarover

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 855, nr. 58

7

het volgende. Voor zowel de afdelingen spoedeisende hulp als voor de
kinderartsen geldt dat zij belangrijke vindplaatsen zijn van daadwerkelijke
bedreigingen voor jeugdigen in hun gezonde en veilige ontwikkeling naar
volwassenheid. De professionals die er werken zijn erop getraind dergelijke bedreigingen te herkennen en te kwalificeren. Het grote verschil zit
erin dat jeugdigen direct bij een afdeling spoedeisende hulp terechtkomen
en pas bij een kinderarts na tussenkomst van de huisarts die wel
meldingsbevoegd is. Huisartsen zijn professionals die nauw betrokken zijn
bij de gezinnen die zij in hun praktijk hebben, en die ook getraind zijn in
het herkennen en kwalificeren van kinderleed. Vanwege dit argument lijkt
het niet noodzakelijk de kring van meldingsbevoegden uit te breiden met
de kinderartsen. Mocht uit de evaluatie blijken dat hiertoe wel de noodzaak bestaat, dan zal het besluit daarop worden gewijzigd.
Zowel de leden van de PvdA-fractie als de leden van de SP-fractie vragen
om een reactie op de vragen en zorgen van het Cbp ten aanzien van het
ontwerpbesluit. In de nota van toelichting bij het ontwerpbesluit wordt in
een aparte paragraaf uitgebreid ingegaan op het advies van het Cbp.
Meerdere opmerkingen van het Cbp hebben geleid tot aanpassingen. Ik
zal één en ander kort toelichten. Al naar aanleiding van het advies van het
Cbp op het wetsvoorstel is de omvang van de kring van meldingsbevoegden een voortdurend punt van aandacht geweest. Voor elke aangewezen categorie van instanties en personen is een zorgvuldige afweging
gemaakt of deelname aan de verwijsindex noodzakelijk is. Op het advies
met betrekking tot de doelgroepencoördinator heb ik hierboven al gereageerd. Mede naar aanleiding van de opmerking van het Cbp over de
meldingen van bureau jeugdzorg op initiatief van de politie is zowel het
ontwerpbesluit zelf als de nota van toelichting aangepast. De opmerkingen van het Cbp over de concrete taak van meldingsbevoegden bij de
hulp, zorg en bijsturing aan de betrokken jeugdige en over de professionaliteit van aangewezen instanties en functionarissen hebben geleid tot een
verduidelijking van de toelichting op artikelen 1e en 1h. En hoewel de
opmerking van het Cbp over artikel 2j, aanhef onder l, van het wetsvoorstel het ontwerpbesluit niet rechtstreeks betreft, is er in de nota van
toelichting een verhelderende passage aan gewijd. In deze passage wordt
nogmaals geëxpliciteerd dat er geen sprake kan zijn van registratie van de
etniciteit van de jeugdige. Tenslotte heeft het advies van het Cbp over de
verantwoordelijke voor een ander signaleringssysteem dan een gemeentelijk systeem geleid tot een aanpassing van artikel 1i, van het ontwerpbesluit. In het artikel is nu expliciet geregeld dat de verantwoordelijke in de
zin van de Wbp voor dat andere signaleringssysteem, zorg dient te dragen
voor een zorgvuldige en veilige aansluiting op de verwijsindex.
Naar aanleiding van de vraag van de leden van de PvdA-fractie over de
wijze waarop de motie van het lid Dijsselbloem (Kamerstukken II, 2008/09,
31 855, nr. 43) over het herkenbaar maken van politiemeldingen in de
verwijsindex is uitgevoerd in het besluit, het volgende. Op grond van
artikel 1g, onder a, van de amvb worden regionale politiekorpsen als
meldingsbevoegde functionarissen aangewezen. De politie kan direct aan
de verwijsindex melden. De contactgegevens van de meldende functionaris bij de politie worden in het signaal verwerkt, waardoor na een match
rechtstreeks contact kan worden opgenomen met de politie om de te
verlenen hulp, zorg of bijsturing af te stemmen. Om recht te doen aan de
verschillen die er in de praktijk bestaan tussen de diverse politieregio’s,
bestaat ook de mogelijkheid voor de politie om hun betrokkenheid bij de
verwijsindex anders te organiseren en de melding via bureau jeugdzorg te
laten verlopen. Dit gebeurt op basis van bestaande werkprocessen die
tussen de politie en de MO-groep op 27 juni 2007 zijn vastgelegd in een
samenwerkingsovereenkomst. Een dergelijke melding van bureau jeugdzorg zal voor de meldingsbevoegde functionaris bij bureau jeugdzorg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 855, nr. 58

8

herleidbaar zijn tot de politie, zodat afstemming met de politie te allen
tijde mogelijk blijft. Wanneer een match ontstaat, dient de functionaris van
bureau jeugdzorg de benodigde afstemming met de politie te bewerkstelligen. Vervolgens verwijzen de leden van de PvdA-fractie naar het advies
van het Cbp met betrekking tot dit punt. Daarover het volgende. Het Cbp
wijst er in haar advies terecht op dat het op grond van artikel 2l van het
wetsvoorstel verwijsindex niet mogelijk is om in het geval van een
melding van de politie via bureau jeugdzorg de contactgegevens van de
politie in de melding op te nemen. In artikel 2l is namelijk limitatief
bepaald welke gegevens bij een melding mogen worden opgenomen.
Heel expliciet mogen uitsluitend de identificatie- en contactgegevens van
de meldingsbevoegde die de jeugdige heeft gemeld worden opgenomen.
Dat betekent dat dus in het geval de melding via bureau jeugdzorg
verloopt, niet op de een of andere wijze ook de politie mag worden
vermeld. Vandaar dat het ontwerpbesluit twee wijzen van melden mogelijk maakt, de directe wijze en de indirecte wijze via bureau jeugdzorg. Via
de directe wijze is het mogelijk om de contactgegevens van de functionaris van de politie in de melding op te nemen. Via de indirecte wijze zal
een melding door bureau jeugdzorg op basis van een zorgformulier van
de politie alleen voor de functionaris bij bureau jeugdzorg die gemeld
heeft herleidbaar zal zijn tot de politie. Door het op deze manier in het
ontwerpbesluit te regelen wordt tot uitdrukking gebracht dat ik de politie
een belangrijke signaleerder vind, die in de uitoefening van haar taken en
bevoegdheden soms meer kan waarnemen dan andere professionals.
Daarbij hecht ik er aan om aan te sluiten op de praktijk en beide wijzen
van melden mogelijk te maken. Ik deel dan ook niet de mening van het
Cbp dat afstemming met de politie niet noodzakelijk is voor de hulpverlening. De politie is nu ook al een belangrijke partij in allerlei casusoverleggen over jeugdigen om juist met andere partijen in de keten de hulp,
zorg en bijsturing af te stemmen. En door te melden aan de verwijsindex,
direct dan wel indirect, is en blijft de politie vanuit haar zorgtaken op
grond van artikel 2 van de Politiewet 1993 een belangrijke partij voor de
afstemming van de hulpverlening.
De leden van de SP-fractie merken op dat een melding aan de verwijsindex van een verslavingsarts al de mogelijke verslavingsproblematiek
van de betrokken jeugdige prijs geeft. Het is inderdaad zo dat uit de
afzender van een melding in zekere zin mogelijk al iets kan worden afgeleid over het «wat», dus waarom die afzender met die jeugdige contact
heeft. In het algemeen is het aannemelijk dat als de afzender bijvoorbeeld
een leerkracht is het waarschijnlijk zal gaan om een jeugdige die
problemen heeft op school zoals schoolverzuim. En dat als de afzender
een jeugdpsycholoog is het waarschijnlijk zal gaan om psychische
problemen. In zekere zin, want dat hoeft niet per se zo te zijn; bijvoorbeeld
een melding door een leerkracht hoeft niet per se te maken te hebben met
schoolverzuim. Het kan bijvoorbeeld ook zo zijn dat een leerkracht meldt
omdat hij vermoedt dat er sprake is van opgroei- of opvoedproblemen.
In reactie op de vraag van de leden van de SP-fractie over hoeveel
verschillende verwijsindexsystemen er zijn en of deze systemen goed op
elkaar aansluiten, het volgende. De verwijsindex is een landelijke functionaliteit waarop lokale of regionale systemen kunnen aansluiten. Op dit
moment zijn er drie regionale verwijssystemen in de markt: multisignaal,
VIS 2 en Zorg voor Jeugd. De compatibiliteit van de lokale systemen met
de landelijke verwijsindex wordt gewaarborgd door een landelijke standaard op basis waarvan de lokale systemen aansluiten, NTA 8023. Indien
een lokaal systeem compatibel is met deze standaard, wordt het gecertificeerd en kunnen er signalen van het lokale systeem worden doorgegeven
aan de verwijsindex.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 855, nr. 58

9

In antwoord op vragen van de leden van de SP-fractie over het weigeren
van instanties om mee te werken aan de verwijsindex kan ik het volgende
melden. Burgemeester en wethouders moeten op grond van het wetsvoorstel het gebruik van de verwijsindex bevorderen. Daartoe moeten zij
afspraken maken met alle hulpverleners over samenwerking en moeten zij
feitelijk de aansluiting op en het gebruik van de verwijsindex door instanties organiseren. Als burgemeester en wethouders hier geen gevolg aan
geven, dan zullen zij zich daarover moeten verantwoorden bij de gemeenteraad. Mocht een instantie niet mee willen doen, dan zal de gemeente
haar uiterste best doen om een dergelijke instantie bij de samenwerking
te betrekken, maar als de wil tot samenwerking niet aanwezig is, is het
beter dat een dergelijke instantie vooralsnog niet deelneemt aan de
samenwerking. Op gezette tijden zal de gemeente opnieuw proberen om
deze instantie bij de samenwerking te betrekken. Uiteraard ben ik altijd
bereid om te bezien wat de oorzaak is en wat er gedaan moet worden om
eventuele belemmeringen weg te nemen. Overigens zijn er momenteel
geen aanwijzingen dat instanties niet willen meewerken of dat gemeenten
niet in staat zijn om de samenwerking en aansluiting te organiseren. Zij
zijn hard bezig met de implementatie van de verwijsindex.
Het antwoord op de vraag van de leden van de SP-fractie of schuldhulpverleners aan de verwijsindex mogen melden, luidt bevestigend.
Schulden, van de betrokken jeugdige zelf of van zijn ouders, kunnen de
bron vormen voor één of meer van de in artikel 2j van het wetsvoorstel
genoemde meldingsgronden. Schuldhulpverleners hebben zicht op de
risico’s die het betrokken gezin en de individuele leden daarvan lopen.
Wanneer bij de jeugdigen binnen een dergelijk gezin andere professionals
betrokken zijn, is afstemming met hen noodzakelijk om tot een goede
hulpverlening te komen. Daarom worden in artikel 1f van het ontwerpbesluit de gemeentelijke kredietbanken aangewezen.
De leden van de SP-fractie vragen om een reactie op de brief van de
Koninklijke Nederlands Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst
(KNMG) waarin zij artsen adviseert om terughoudend om te gaan met de
meldingsbevoegdheid. Die brief betreft een advies van de KNMG aan haar
leden en daar wil ik vanaf blijven. Zoals ik ook in mijn reactie aan de
Eerste Kamer (Kamerstukken I 2009/10, 31 855, nr. F) heb aangegeven, is
er sprake van een verschil van interpretatie met betrekking tot het doorbreken van de geheimhoudingsplicht. Er is namelijk een onderscheid in
het melden aan de verwijsindex en het uitwisselen van gegevens na een
match. In het standpunt van de KNMG zou dat onderscheid wat mij betreft
sterker mogen doorklinken. Het melden aan de verwijsindex is conform
het wetsvoorstel expliciet toegestaan zonder toestemming en met doorbreking van de geheimhoudingsplicht. Hiermee beantwoord ik overigens
meteen de vraag van de leden van de SP-fractie met betrekking tot het
melden aan de verwijsindex in relatie tot het beroepsgeheim. Het melden
is (ook voor artsen) mogelijk en het is en blijft aan de professionals om die
afweging te maken. Voor het uitwisselen van gegevens na een match
geldt vervolgens de bestaande wet- en regelgeving. Dat betekent, zoals de
KNMG terecht stelt, dat in sommige gevallen na een match geen gegevens uitgewisseld kunnen worden. Dat doet echter niet af aan het nut dat
een signalering kan hebben voor de verdere behandeling van een jeugdige. Immers het feit dat professionals van elkaars betrokkenheid op de
hoogte raken via de verwijsindex betekent dat zij weten dat zij niet de
enige betrokken professional zijn en dat er dus meer aan de hand is.
Kortom: door te melden aan de verwijsindex krijgen professionals, dus
ook artsen, een beter zicht op de jeugdige in zijn context. Daarmee heeft
een melding aan de verwijsindex dus zeker meerwaarde. De zorgen die de
professional zelf al had, worden bevestigd door de match met andere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 855, nr. 58

10

professionals. Dit kan juist de aanleiding zijn voor de professional om in
gesprek te gaan met de cliënt.
In reactie op de vragen van de leden van de SP-fractie over hoe er in de
praktijk uitvoering wordt gegeven aan de motie Langkamp (Kamerstukken
II 2008/09, 31 855, nr. 35) en over wie er verantwoordelijk is voor duidelijk
voorlichtingsmateriaal over de verwijsindex kan ik het volgende melden.
De implementatie van de verwijsindex wordt op verschillende wijzen
ondersteund en gebruikers worden op verschillende wijzen onderwezen.
Zo zijn er implementatiemanagers bij ICTU actief die gemeenten ondersteunen bij de aansluiting op en het werken met de verwijsindex. Daarnaast heb ik een aantal instrumenten beschikbaar gesteld die ertoe
moeten bijdragen dat zorgvuldig met de verwijsindex wordt gewerkt.
Allereerst heb ik op 7 oktober 2009 de digitale privacywegwijzer
(www.privacywegwijzer.nl) beschikbaar gesteld aan het veld. Indien de
professional cliëntgegevens wil uitwisselen, maar twijfelt of de wet- en
regelgeving omtrent privacy dat toestaat, dan kan de professional dit
instrument raadplegen. Verder komt binnenkort een aangescherpte
«handreiking melden aan de verwijsindex» beschikbaar. De handreiking is
een hulpmiddel voor en door professionals om te gebruiken bij het maken
van de professionele afweging, een jeugdige al dan niet aan de verwijsindex te melden. In aanvulling hierop heb ik een aantal zogenaamde
e-learning modules laten ontwikkelen waarin professionals met behulp
van digtale beelden onder andere worden geschoold in het voeren van
gesprekken met ouders en kinderen indien er een melding aan de verwijsindex is gedaan. Deze e-learning modules komen op korte termijn
beschikbaar voor professionals. Daarnaast kunnen via de website
www.verwijsindex.nl een informatiebrochure en nieuwsbrieven worden
geraadpleegd of gedownload. Tevens zal er een brochure worden uitgebracht die professionals aan jeugdigen en hun ouders kunnen meegeven
waarin uitleg wordt gegeven over het doel en de werking van de verwijsindex, maar ook over de rechten van de jeugdige. Tenslotte is er een helpdesk «Samenwerken voor de jeugd» ingesteld bij Jeugd en Gezin waar
professionals met vragen over de implementatie terecht kunnen. Verdere
voorlichting en scholing ten behoeve van professionals is een taak van de
desbetreffende beroepsgroepen of instanties die met de verwijsindex
gaan werken. Dit wordt door het veld ook zo opgepakt. De handreiking die
GGZ Nederland voor haar leden heeft uitgebracht is daarvan een voorbeeld.
In reactie op de vragen van de SP-fractie met betrekking tot de procedure
bij verhuizingen, licht ik graag nog een en ander toe. Om instanties te
informeren over een verhuizing van een jeugdige is de verwijsindex aan
de gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens gekoppeld. Als
een jeugdige naar een andere gemeente verhuist, ontvangen de
meldingsbevoegden die een melding open hebben staan met betrekking
tot deze jeugdige, een «is verhuisd»-signaal. De functionaris die in de
nieuwe gemeente is belast met de taak na te gaan of betrokken meldingsbevoegden contact met elkaar hebben opgenomen, ontvangt een «in
verhuis»-bericht. Dit bericht bevat de contactgegevens van de betrokken
instanties uit de oude gemeente. Indien noodzakelijk kan deze functionaris
contact tussen professionals in de nieuwe gemeente en reeds betrokken
professionals faciliteren. Op die manier kunnen professionals onderling
bijvoorbeeld zorgen voor een goede dossieroverdracht – indien dat aan de
orde is, en is toegestaan op grond van de privacyregelgeving – en kan de
hulpverlening aan de jeugdige direct worden voortgezet. Inderdaad is het
zo dat, zoals de leden van de SP-fractie aangegeven, hulpverleners
momenteel van een verhuizing uitsluitend op de hoogte raken indien de
jeugdige hen daarover informeert. Na invoering van de verwijsindex is dat
in gevallen waarin een jeugdige is gemeld dus anders.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 855, nr. 58

11

De leden van de SP-fractie stellen vragen over de verantwoordelijkheid
voor de kwaliteit en veiligheid van de verwijsindex en over de klachtenprocedure. Daarover, het volgende. Conform het wetsvoorstel draagt de
Minister voor Jeugd en Gezin de verantwoordelijkheid in de zin van de
Wbp voor de verwijsindex risicojongeren, met uitzondering van de behandeling van verzoeken om inzage te krijgen in de verwijsindex of daaruit te
worden verwijderd, en de eventueel daaruit voortvloeiende bezwaar- en
beroepsprocedures. Daarvoor is het college van burgemeester en wethouders verantwoordelijk. Dit is geregeld in artikel 2e, derde lid, van het wetsvoorstel. De Minister voor Jeugd en Gezin is dus verantwoordelijk voor de
kwaliteit en de veiligheid van de verwijsindex en ziet daar dus ook op toe.
In dat kader wordt de verwijsindex beheerd door het Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg (CIBG), een uitvoeringsorganisatie en
een agentschap werkzaam onder de verantwoordelijkheid van de Minister
voor Jeugd en Gezin. Het CIBG voldoet als publieke organisatie aan een
aantal belangrijke voorwaarden die mij als verantwoordelijk minister voor
de verwijsindex het vertrouwen geeft dat de continuïteit van het systeem
kan worden gewaarborgd en het technisch en functioneel beheer goed
wordt uitgevoerd. Zo wordt onder andere een beschikbaarheidspercentage van 99,8% gegarandeerd voor de verwijsindex.
In reactie op de vragen van de leden van de VVD-fractie met betrekking tot
de kring van meldingsbevoegden, het volgende. Volgens de aan het
woord zijnde leden gaat het hier om een vaag en ruim omschreven groep.
Ik neem graag deze ongerustheid weg. Het ontwerpbesluit bevat een
nauwkeurige aanduiding van de categorieën van instanties en functionarissen. Telkens is verwezen naar de precieze wettelijke aanduiding of
taakomschrijving. Daarmee zijn de desbetreffende instanties en functionarissen duidelijk ingekaderd. Om de kring van meldingsbevoegden zo
beperkt mogelijk te houden, is bij herhaling met ketenpartners overlegd.
Tijdens die overleggen zijn de ketenpartners de vragen voorgelegd hoe zij
hun rol ten opzichte van de jeugdige, waarbij zij betrokken zijn, zien en
wat hun toegevoegde waarde in het kader van de verwijsindex zou
moeten zijn. Bij de afweging een instantie wel of niet aan te wijzen als
meldingsbevoegde zijn de volgende zaken van doorslaggevende betekenis: de mate waarin en in welke hoedanigheid de instantie contact heeft
met de jeugdige, het zicht van de instantie op de context van de jeugdige
en de betrokkenheid van de instantie bij de ontwikkeling van de jeugdige.
Zoals aangegeven in reactie op een soortgelijke vraag van de leden van
de CDA-fractie, zijn instanties zelf verantwoordelijk voor het aanwijzen van
geschikte functionarissen die mogen melden aan de verwijsindex. De
instanties kunnen immers zelf het beste beoordelen hoeveel en welke
functionarissen daartoe het meest geschikt zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 855, nr. 58

12