Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2358
Vragen van het lid Leijten (SP) aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport over het bericht dat zorgverzekeraars 58 miljoen euro aan reclame
hebben besteed (Ingezonden 15 maart 2012).
Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 27 april 2012). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2011–2012, nr. 2073.
Vraag 1, 2, 3 en 7
Wat is uw reactie op het bericht dat de gezamenlijke zorgverzekeraars het
afgelopen seizoen 58 miljoen euro aan reclame hebben besteed? Is dit wat u
verstaat onder doelmatig en sober gebruik van zorggeld?1
Wat is uw opvatting over de jaarlijkse toename van reclame-uitgaven door
zorgverzekeraars, zoals dit jaar met 8%? Hoeveel zorggeld mag er van u
maximaal worden besteed aan reclame?2
Deelt u de mening dat het niet valt uit te leggen dat, terwijl de premies
stijgen, de eigen betalingen toenemen en het verzekerde basispakket wordt
verkleind vanwege de vermeende onbetaalbaarheid van de zorg, er door
zorgverzekeraars tientallen miljoenen worden uitgegeven aan reclames? Zo
nee, hoe legt u dit aan burgers uit?
Deelt u de mening dat 58 miljoen euro zorggeld beter kan worden besteed
aan het verzekerd houden van noodzakelijke zorg, zoals dieetadvisering en
tandzorg dan aan de promotie van zorgverzekeraars? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 1, 2, 3 en 7
Zorgverzekeraars hebben volgens het rapport van BS Health Consultancy2 in
het overstapseizoen 2011–2012 58 miljoen euro uitgegeven aan reclame.
Omgerekend is dit € 3,50 per verzekerde of € 58 per overstappende
verzekerde. De hoeveelheid geld die zorgverzekeraars uitgeven aan reclame
valt buiten mijn verantwoordelijkheid. De uitvoering van de Zorgverzekeringswet is in handen gegeven van private zorgverzekeraars. Deze zorgverzekeraars hebben een eigen verantwoordelijkheid als het gaat om hun marktpositioneringsstrategie. Zorgverzekeraars moeten hun zorgplicht nakomen; zij
hebben daarnaast de vrijheid om te bepalen op welke wijze zij reclame

1

2

ah-tk-20112012-2358
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

http://www.zorgvisie.nl/Financien/13474/Zorgverzekeraars-besteden-58-miljoen-aanreclame.htm
Rapport «Reguliere zorgpolis verliest terrein», BS Health Consultancy.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

maken, hoeveel geld ze daaraan besteden, en hoe dit tot uitdrukking komt in
hun premiebeleid.
Vraag 4
Wat is uw reactie op de bevinding dat de prijs het belangrijkste criterium is
voor verzekerden om over te stappen en niet de kwaliteit van zorg? Hoe
verhoudt zich dit tot uw geloof dat door concurrentie tussen zorgverzekeraars
de kwaliteit van de zorg zal stijgen?3
Antwoord 4
Volgens het rapport van BS Health Consultancy zijn in 2012 6% van de
verzekerden overgestapt naar een andere zorgverzekering. In het rapport
wordt geconcludeerd dat de prijs het belangrijkste keuzecriterium blijft voor
veel overstappers, gezien de stijging van het aantal goedkope (internet)polissen en collectief verzekerden. Verzekerden tussen de 18 en 45 jaar blijken het
meest over te stappen en letten daarbij vooral op prijs, korting en eventuele
aantrekkelijke cadeaus. De doelgroep boven de 45 jaar is meer gericht op
kwaliteit maar stappen minder vaak over.
Een belangrijk oogmerk van de Zorgverzekeringswet is dat zorgverzekeraars
in hun rol als inkopers van zorg ten behoeve van hun verzekerden de
doelmatigheid en kwaliteit van de zorg bevorderen. Ik constateer dat
zorgverzekeraars deze rol steeds meer oppakken, door bijvoorbeeld het
selectief inkopen van zorg. Aangezien zorgverzekeraars zich langzamerhand
meer onderscheiden in de wijze waarop zij zorg inkopen, verwacht ik dat het
kwaliteitsaspect een gaandeweg sterkere rol zal gaan spelen bij de keuze voor
een zorgverzekeraar.
Vraag 5
Wat is uw reactie op het feit dat verzekerden bij een zogenaamde internetpolis gemiddeld 125 euro goedkoper uit zijn dan mensen met een reguliere
polis en dat internetpolissen de voornaamste bron van het succes van
winnende zorgverzekeraars zijn? Deelt u de mening dat hier de tweedeling
verder voortschrijdt tussen relatief gezonde jongere mensen die vaardig zijn
met internet enerzijds en ouderen en chronisch zieken met hoge zorgkosten
en minder eigen regie anderzijds? Zo nee, waarom niet?3
Antwoord 5
Het aantal verzekerden met een internetpolis is in 2012 toegenomen tot
770 000 verzekerden, ofwel 5% van het totaal aantal verzekerden. Dit waren er
in 2011 nog geen half miljoen ofwel 3%. Deze verzekerden waren met hun
internetpolis gemiddeld 125 euro per jaar goedkoper uit dan met een
reguliere polis. Ook verzekerden in een collectiviteit zijn goedkoper uit dan
met een reguliere polis, dit scheelt gemiddeld 85 euro per jaar. Het aantal
collectief verzekerden is in 2012 gestegen van 66% naar 68%.
Steeds meer verzekerden sluiten zich aan bij een collectiviteit of een
internetpolis. Het aantal verzekerden met een reguliere polis (geen internet of
collectiviteit) is gedaald in 2012 van 31% naar 27%. Uiteraard is toegang tot
het internet voor het sluiten van een internetpolis van belang. De internetpolissen, tenzij er sprake is van een collectiviteit, zijn echter wel altijd voor
iedereen toegankelijk, aangezien de zorgverzekeraar een acceptatieplicht
heeft. Ook heeft inmiddels 94% van alle huishoudens in Nederland toegang
tot het internet (Bron: Statline) en is een aantal internetpolissen ook
telefonisch af te sluiten. Overigens is er de laatste jaren een inhaalslag
gaande van het internet gebruik van ouderen. Van een tweedeling is derhalve
mijn inziens geen sprake.
Vraag 6
Wat is uw reactie op de constatering dat beleid gericht op doelgroepen van
jongere verzekerden die sneller geneigd zijn over te stappen vanwege lage
prijzen, aantrekkelijke cadeaus en kortingen het meeste succes oplevert voor
zorgverzekeraars en dat dit doelgroepgericht beleid in de toekomst verder zal
toenemen? Hoe voorkomt u dat de zorgverzekeraars zich vooral gaan
inspannen om commercieel aantrekkelijke doelgroepen te lokken, terwijl
ouderen, chronisch zieken en andere minder winstgevende verzekerden er
3

Rapport «Reguliere zorgpolis verliest terrein», BS Health Consultancy.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

bekaaid vanaf komen? Wilt u uw antwoord toelichten?4
Antwoord 6
Voorop staat dat de zorgverzekeraar een acceptatieplicht heeft, dus ook
polissen die speciaal ontwikkeld worden voor doelgroepen als jonge
verzekerden, zijn toegankelijk voor oudere verzekerden, tenzij er sprake is van
een collectiviteit. Verder ligt het buiten mijn verantwoordelijkheid welke
doelgroepen verzekeraars aan zich proberen te binden. Zoals ook aangegeven
in het antwoord op vraag 1, 2 en 3 is de marktpositioneringsstrategie de
verantwoordelijkheid van zorgverzekeraars zelf.
Ik vind het wel van groot belang dat verzekeraars hun doelgroepenbeleid niet
laten afhangen van de eventuele winst of verlies die op bepaalde groepen
valt te behalen. De commissie Don onderzoekt of er door onvoldoende
compenserende werking van het risicovereveningssysteem prikkels zijn voor
verzekeraars om doelgroepenbeleid te voeren. In voorkomende gevallen
verwacht ik dat de commissie Don suggesties heeft om verkapte vormen van
risicoselectie tegen te gaan. De commissie Don komt in juni met haar
eindrapport.
Vraag 8
Wat is uw opvatting over de 7 miljard euro aan reserves die de zorgverzekeraars hebben opgepot? Deelt u de mening dat hiervan zo’n 2 miljard euro niet
verklaard kan worden door de vereiste solvabiliteit? Zo nee, op welke cijfers
en/of rapporten baseert u uw opvatting? Zo ja, wat gaat u doen om het
oppotten van miljarden tegen te gaan en te bewerkstelligen dat dit geld
daadwerkelijk wordt besteed aan noodzakelijke zorg?
Antwoord 8
De Nederlandsche Bank (DNB) eist van de zorgverzekeraars dat zij een
solvabiliteitsreserve aanhouden. De DNB baseert zich hierbij op Europese
regelgeving. De solvabiliteitseisen hebben tot doel om de verzekerden de
zekerheid te geven dat de zorgverzekeraars hun financiële verplichtingen
kunnen nakomen.
Ik herken de genoemde cijfers over de vermogensopbouw door zorgverzekeraars. Volgens DNB zouden de zorgverzekeraars, gezien de in 2011 geldende
solvabiliteitseisen voor de basisverzekering en de aanvullende verzekering,
een minimale solvabiliteitsreserve van € 3,5 miljard moeten aanhouden.
Vanuit prudentieoverweging streven veel zorgverzekeraars naar het aanhouden van een extra solvabiliteitsbuffer van ongeveer 50 procent. Het eigen
vermogen van de zorgverzekeraars bedroeg ultimo boekjaar 2011 € 6,8
miljard. Het eigen vermogen was dus € 1,6 miljard hoger dan de vereiste
solvabiliteitsreserve vermeerderd met de prudentiebuffer. Het staat de
verzekeraars vrij om vermogens op te bouwen die boven de minimaal
vereiste solvabiliteit uitgaan, deze minimaal vereiste solvabiliteit zorgt er voor
dat de kans dat de verzekeraar failliet gaat en de verzekerde daardoor geen
zorg geleverd krijgt, een stuk kleiner wordt.

4

Rapport «Reguliere zorgpolis verliest terrein», BS Health Consultancy.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3