Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1561
Vragen van het lid Van Tongeren (GroenLinks) aan de Staatssecretaris van
Infrastructuur en Waterstaat over het rapport «OPERA Safety Case»
(ingezonden 1 maart 2018).
Antwoord van Staatssecretaris Van Veldhoven-Van der Meer (Infrastructuur
en Waterstaat) (ontvangen 27 maart 2018).
Vraag 1
Bent u bekend met het eindrapport van de Centrale Organisatie Voor
radioactief Afval (COVRA) «OPERA Safety Case», dat op 29 januari 2018 is
gepresenteerd?1
Antwoord 1
Ja. Zoals u eerder bent geïnformeerd (Kamerstuk 25 422, nr. 217), verwacht ik
u in de loop van dit jaar een integrale beleidsreactie te sturen op de
eindrapporten van het OnderzoeksProgramma Eindberging radioactief Afval
(OPERA) en het advies van de kwartiermaker van de klankbordgroep.
Vraag 2
Deelt u de mening dat de absolute grenzen van de eigenschappen van de
overwogen eindberging van radioactief afval in klei niet zijn bepaald en dat
daardoor de veiligheid van deze eindberging niet is aangetoond? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 2
Het was niet het doel van het onderzoekprogramma OPERA om absolute
grenzen van eigenschappen van eindberging in Boomse klei te bepalen.
OPERA heeft onderzocht hoe eindberging van radioactief afval mogelijk is in
Boomse klei en dat vastgelegd in een initiële Safety Case. Deze initiële Safety
Case is een eerste aanzet voor een veiligheidsstudie voor een mogelijk
ontwerp van een eindberging voor radioactief afval in Boomse klei. Er zal nog
veel onderzoek moeten plaatsvinden om te komen tot een complete
veiligheidsstudie voor een concrete eindberging die door de Autoriteit
Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) beoordeeld kan worden
op volledigheid en juistheid. Aangezien de keuze voor het type eindberging is
voorzien rond 2100, is hier tijd voor. Deze tijd zal ook worden benut voor

1

ah-tk-20172018-1561
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Rapport «OPERA Safety Case» bijlage bij Kamerstuk 25 422, nr. 217.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

verder onderzoek naar eindberging van radioactief afval in de andere
mogelijke geologische lagen.
Vraag 3
Deelt u de mening dat het toch verklaren dat deze berging veilig is, past bij
het vaak door de COVRA genoemde doel van het onderzoek om aan te tonen
dat deze eindberging veilig is en niet bij wat het doel zou moeten zijn,
namelijk het nagaan of en hoe een veilige eindberging mogelijk is?
Antwoord 3
Ik deel deze mening niet. De doelstelling voor de OPERA Safety Case was om
na te gaan of veilige, lange termijn opberging («eindberging») van radioactief
afval in Nederland mogelijk is. Daarnaast is de technische haalbaarheid van
het eindbergingsconcept in Boomse klei onderzocht.
Vraag 4
Wilt u de grenzen van de eigenschappen van de berging alsnog laten bepalen
uit metingen in een nader onderzoek, begeleid door onafhankelijke deskundigen op dat gebied (dus niet noodzakelijk op nucleair gebied), zodat daarmee
kan worden gezocht naar een zeker veilige berging? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Zover zijn we nu nog niet. Zoals in het antwoord op vraag 2 is aangegeven, is
de OPERA Safety Case een initiële Safety Case in een reeks van Safety Cases
die gaan volgen tot het moment van vergunningaanvraag. Naarmate het
proces van besluitvorming vordert, zullen de Safety Cases gedetailleerder
worden. Uiteindelijk zal de ANVS beoordelen of een eindberging op een dan
gekozen locatie veilig is.
Vraag 5 en 6
Deelt u de mening dat het voor de geloofwaardigheid van het vervolgonderzoek nodig is dat dit wordt gecoördineerd door een organisatie die geen baat
heeft bij de voortzetting van het gebruik van kernreactoren? Zo nee, waarom
niet?
Wilt u zich inzetten voor wijziging van het beleid waarmee wordt bepaald dat
deze taak nu bij de COVRA ligt? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5 en 6
Radioactief afval ontstaat op meer plaatsten dan enkel bij kernreactoren.
COVRA is de aangewezen organisatie om dit afval in ontvangst te nemen en
te beheren en neemt geen besluiten over de nut en noodzaak van kernreactoren. COVRA zal, als vergunninghouder met de taak om het radioactief afval
veilig te beheren, onderzoek moeten doen om deze taak goed uit te kunnen
voeren.
De onderzoeken binnen OPERA zijn uitgevoerd door onafhankelijke (inter)nationale wetenschappelijke instituten. Zodoende was er een scheiding
tussen de coördinatie van het onderzoek door COVRA en het daadwerkelijke
onderzoek. De onderliggende onderzoeken aan het eindrapport zijn allemaal
openbaar gemaakt.
Op dit moment verkeert het onderzoek zich nog in de fase van het verkennen
van de haalbaarheid van verschillende opties voor eindberging van radioactief afval. Dit sluit aan bij het beleid zoals beschreven in het nationale
programma voor het beheer van radioactief afval en verbruikte splijtstoffen
(Kamerstuk 25 422, nr. 149) waarin besluitvorming over eindberging rond
2100 is voorzien. Bij vervolgonderzoeken in het kader van dit nationale
programma, zal steeds gekeken worden hoe deze onderzoeken het beste
georganiseerd kunnen worden. Dit zal afhankelijk zijn van de fase waarin de
beleidsontwikkeling zich bevindt en van het doel van de onderzoeken. Het is
geen beleidskeuze dat de coördinatie van deze onderzoeken altijd bij COVRA
ligt.
Vraag 7, 8 en 9
Deelt u de mening dat de producenten van kernafval verantwoordelijk zijn
voor de financiering van het op een correcte wijze verwerken van dat afval?
Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Deelt u de mening dat hier nog steeds sprake van is, nu alle verantwoordelijkheid (en risico’s en onverwachte meerkosten) voor rekening komt van de
COVRA (een 100% staatsbedrijf), er onlangs bekend is gemaakt dat de
overheid 117 miljoen extra uittrekt voor het opruimen van historisch kernafval
en de producenten van kernafval van alle toekomstige risico’s zijn gevrijwaard? Zo nee, waarom niet?
Bent u er zeker van dat de belastingbetaler niet zal opdraaien voor de
rekening van het kernafval van kerncentrale Dodewaard, kerncentrale
Borssele en URENCO? Zo ja, op basis waarvan kunt u hiervan zeker zijn? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 7, 8 en 9
Eén van de uitgangspunten van het beleid voor het beheer van radioactief
afval is dat «de vervuiler betaalt». COVRA wordt geacht op bedrijfsmatige
manier en kostendekkend te opereren. In het algemeen worden grote
investeringen voor de realisatie van nieuwe gebouwen voor opslag direct
door de grote aanbieders van radioactief afval – zoals EPZ (Borssele) en
URENCO – gefinancierd. Daarnaast betalen de aanbieders van radioactief
afval een (contractueel) tarief aan COVRA voor verwerking, opslag en
eindberging van het afval. In het Besluit Basisveiligheidsnormen Stralingsbescherming is vastgelegd dat COVRA de kosten die het in rekening brengt
voor beheer (inclusief onderzoek) op transparante, objectieve en nietdiscriminerende wijze vaststelt.
Een deel van de kosten die zijn verbonden aan het opruimen van het
historisch afval in Petten, betreffen de tarieven die ECN/NRG aan COVRA
moet betalen. COVRA hanteert hierbij hetzelfde principe als voor andere
aanbieders van radioactief afval. Aangezien dit historisch afval niet zonder
meer binnen de reguliere afvalstromen naar COVRA past, worden door
COVRA en ECN/NRG specifieke afspraken gemaakt over de acceptatiecriteria
en kosten. Zoals toegezegd in het Algemeen Overleg Nucleaire veiligheid van
20 december 2017, wordt u in het voorjaar nader geinformeerd over dit
vraagstuk.
Zoals eerder met uw Kamer gedeeld, zijn er bepaalde risico’s waaraan
COVRA is blootgesteld (Kamerstuk 25 422, nr. 142). COVRA neemt het
eigendom van het afval immers over van de producenten van het afval.
Toekomstige ontwikkelingen op het gebied van aangroei van de middelen die
COVRA beheert en kostenramingen voor voornamelijk eindberging zijn
onzeker en vormen een financieel risico. Dit financiële risico is inherent aan
het lange termijn karakter van de activiteiten. Aan de andere kant is er
zekerheid over de verantwoordelijkheid nadat het afval is overgedragen, die
ligt namelijk bij COVRA, waarbij de betaling voor de verwerking en het
beheer bij de overdracht van het radioactief afval wordt voldaan door de
leveranciers. Er blijven op deze wijze geen (eeuwigdurende) vorderingen
bestaan op ondernemingen, waarvan het voortbestaan op de lange termijn
onzeker is.
Over de ontmanteling van de Kerncentrale Dodewaard is onlangs aan uw
kamer medegedeeld dat vertegenwoordigers van de betrokken partijen –
GKN, NEA, de 4 elektriciteitsproductiebedrijven en de Staat – op dit moment
gesprekken voeren om te onderzoeken of een mogelijkheid bestaat voor een
minnelijke regeling (Kamerstuk 29 697, nr. 41).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3