©
Vragen van het lid Kraneveldt-van der Veen aan
staatssecretaris Dijksma van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap over de advertentie van gastouderbureau Via Viela, waarin staat dat het voor ouders
garant staat dat zij geen risico lopen hun kinderopvangtoeslag te moeten terugbetalen.
©
Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA): Voorzitter.
Vanaf volgend jaar worden aan gastouders kwaliteitseisen gesteld. Veel gastouders en gastouderbureaus zijn
daarmee goed aan de slag gegaan. Voor de PvdA-fractie
is het belangrijk dat alleen erkende onderwijsinstellingen
beoordelen of een gastouder aan de eisen voldoet en dat
gastouderbureaus niet zelf certificaten uitgeven. De
opleidingstrajecten moeten wat voorstellen en de
inspectie moet daarop toezien. De staatssecretaris heeft
dit twee maanden geleden na een vraag van mij allemaal
gegarandeerd, maar ik heb er grote twijfels bij of het wel
goed komt. Ik zag zaterdag namelijk in het NRC
Handelsblad een grote advertentie van het grootste
gastouderbureau van Nederland, dat nu al 27.000
gastouders heeft. Dit bureau werft nieuwe klanten en
staat garant voor het financiële risico dat vraagouders
lopen als een gastouder niet aan de eisen voldoet. Het
kan daarbij gaan om miljoenen euro’s. Het bureau
betaalt zelfs voor de gastouders het opleidings- of
EVC-traject. Dat kost ook flink wat euro’s. Zij zeggen er
ook bij: wij zorgen ervoor dat u in drie eenvoudige
stappen het erkende diploma behaalt. Gastouders
hoeven van dit bureau niet de schoolbanken in, maar
kunnen thuis opdrachten maken. Het kan zijn dat dit
gastouderbureau het goed geregeld heeft en dat die
trajecten wat voorstellen. Er is in dat geval niets aan de
hand. Bij mij gingen er echter toch wel wat alarmbellen
rinkelen.
Mijn vragen aan de staatssecretaris zijn de volgende.
Wat vindt zij van deze advertentie? Vindt zij het wenselijk
dat het gastouderbureau op deze wijze te werk gaat?
Mochten ouders massaal overstappen, is er dan sprake
van een grote marktpositie en is dat wel wenselijk? Is de
staatssecretaris het nog steeds ermee eens dat alleen
erkende instellingen de certificaten mogen afgeven en
dat deze instellingen absoluut geen band mogen hebben
met gastouderbureaus? Zal zij hierop vanaf nu streng en
actief toezien, zeker al in deze fase waarin alles georganiseerd moet worden, zodat ouders die overwegen naar dit
gastouderbureau over te stappen, weten dat het met de
opleiding echt goed zit? Zij weten immers dat zij risico
lopen, maar zij moeten wel weten waaraan zij toe zijn.
Wordt ook bij dit gastouderbureau goed gecontroleerd
wat die opleidingstrajecten eigenlijk inhouden en of deze
ook aan de eisen van de wet voldoen? De laatste vraag is
de volgende. Is de staatssecretaris van mening dat,
indien een traject niet veel meer voorstelt dan drie
eenvoudige stappen met thuisopdrachten, dit traject niet
in aanmerking mag komen voor een overheidssubsidie
van € 675? Deze is toegezegd door de staatssecretaris en
is bedoeld om een gastouder tegemoet te komen in de
kosten en niet om de kas van een gastouderbureau te
spekken.

Tweede Kamer

Vragenuur

Staatssecretaris Dijksma: Voorzitter. Het is goed om
eerst iets te zeggen over de advertentie van dit weekend
die maar liefst twee pagina’s groot was. Die advertentie
is door het gastouderbureau geplaatst zonder overleg
met het departement. Dat is natuurlijk het goed recht van
een gastouderbureau. Ik vind het echter wel jammer dat
dit bureau op minimaal twee punten verkeerde verwachtingen wekt. In de koppen van de advertentie van het
bureau staat immers ten eerste dat alle gastouders de
eindstreep halen en ten tweede dat vraagouders
gegarandeerd hun subsidie behouden. Ik leg graag uit
waarom dat in mijn ogen niet waargemaakt kan worden.
De vraag of gastouders de eindstreep halen van het
traject van de opleiding hangt natuurlijk af van de vraag
of zij in staat zijn om dat te doen. Als mensen bijvoorbeeld geen Nederlands spreken – ik kan mij niet
voorstellen dat er ook bij dit gastouderbureau geen
gastouders zijn die daarmee problemen hebben – dan
bereiken zij niet de kwaliteit die nodig is en die wij met
elkaar hebben afgesproken. Uiteindelijk is het dus niet
het gastouderbureau, maar de GGD die bepaalt na een
controle of een gastouder daadwerkelijk gastouder kan
blijven. Daarnaast is niet het gastouderbureau, maar de
Belastingdienst de instelling die bepaalt of vraagouders
hun subsidie behouden. Dat is van belang omdat wij niet
voor niets dit hele traject hebben. Ik hecht eraan te
zeggen dat wij ervoor willen zorgen dat gastouderopvang in Nederland toekomst heeft. Die toekomst is alleen
gegarandeerd, als wij echt in staat zijn om fraude,
misbruik en oneigenlijk gebruik uit het systeem te halen.
Ik heb de Kamer bij brief al gemeld dat er intensief
gecontroleerd zal worden op de opleidingstrajecten. Alle
gastouders en gastouderbureaus worden heel goed
bekeken; er zal dus een intensieve controle plaatsvinden.
Wij zullen ook de onderwijsinspectie inzetten. Het mag
niet zo zijn dat er blind gestempeld wordt, dat mensen
een certificaat goed gastouderschap krijgen zonder dat zij
aan het traject voldoen dat op basis van onze eisen en
normen is opgesteld. Het is belangrijk te melden dat ik
contact heb laten opnemen met het betreffende bureau.
Naar aanleiding van dat telefonische contact ben ik niet
opeens niet meer van mening dat men aan de eisen kan
voldoen. Men heeft een grote advertentie met grote
beloften geplaatst, maar het zijn geen beloften die op
voorhand kunnen worden waargemaakt. Het valt
uiteraard onder het ondernemersrisico om het op deze
wijze te doen.
Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA): Sommige
ouders vinden het heel aantrekkelijk om over te stappen,
op grond van de belofte dat je zelf geen risico loopt. Er
zullen ongetwijfeld dit weekend al ouders zijn overgestapt. De staatssecretaris heeft gebeld met het desbetreffende bureau, wat natuurlijk prima is. Wat gaat zij echter
precies doen? Moet het bureau dingen terugnemen?
Terwijl wij allemaal zitten te praten, stromen die klanten
wel binnen. Als ouders eenmaal zijn overgestapt, gaan ze
ook niet zo snel terug naar hun oude bureau. Ik wil dat
ze straks wel zekerheid hebben en precies weten welk
risico ze lopen. De staatssecretaris zegt dat ze heeft
gebeld, maar ik wil dat ze concrete stappen zet. Wat gaat
zij concreet doen om dit gastouderbureau aan te
spreken? Gaat zij nog nader in gesprek? Dat is ook
belangrijk om helderheid te verschaffen aan die ouders.

24 november 2009
TK 28

28-2527

Dijksma
Ik ben blij dat we een aantal zaken met elkaar delen,
maar er kan nog wel een tandje bij. Wat het ene
gastouderbureau kan, kan het andere gastouderbureau
misschien ook wel.
Staatssecretaris Dijksma: Daarom is het ook zo
belangrijk dat wij met de brancheorganisatie afspraken
hebben gemaakt over de controle van het aanbod aan
opleidingen. De branche zit daar zelf bij. In die zin
hebben wij helder gemaakt dat de Inspectie van het
Onderwijs verscherpte controles zal uitvoeren op
datgene wat aan opleidingen wordt aangeboden. Dit
betekent dat alle opleidingen – voor zover wij daar zicht
op hebben – door ons echt worden gecontroleerd. Ook
vooraf hebben wij een aantal kwaliteitsgaranties
ingebouwd. Je kunt alleen als aanbieder van een
gesubsidieerde opleiding worden erkend als je eerst
langs het BKK bent geweest. Dit bureau helpt ons mee
om opleidingen en gastouders bij elkaar te brengen. Wij
hebben dus een aantal nadere veiligheidskleppen
ingebouwd in het systeem om gedoe te voorkomen. Ik
kan niet een advertentie terugnemen; dat is aan de
ondernemer. Wat ik wel kan doen, is ook hier klip-enklaar zijn over het feit dat de gewekte verwachtingen, bij
zowel gastouders als vraagouders, niet voor de volle
honderd procent kunnen worden waargemaakt. Het
ondernemersrisico blijft natuurlijk gelden. Een ondernemer behoort zelf te bedenken wat de consequenties
kunnen zijn.
Mevrouw Langkamp (SP): Dat krijg je dan, zou ik willen
zeggen, als je van die belachelijke maatregelen invoert,
zoals deze staatssecretaris met steun van de Part van de
Arbeid heeft gedaan. Zij heeft voorgesteld dat als een
gastouder op 1 september volgend jaar niet aan de
gestelde eisen voldoet, een ouder tot een jaar lang met
terugwerkende kracht kinderopvangtoeslag moet
terugbetalen. Dan krijg je dit soort idiote dingen! Ik keur
het absoluut niet goed, ik keur het af, maar dat krijg je
van dit idiote beleid. Daarom stel ik de staatssecretaris
voor om van de maatregel – nu die eenmaal is ingevoerd
– in ieder geval de scherpe kantjes af te halen door per
direct een hardheidsclausule in te voeren. Als om wat
voor reden dan ook – buiten de schuld van de ouders, de
gastouders of het gastouderbureau – een gastouder niet
in staat is om aan de eisen te voldoen, moeten wij een
uitzondering maken op het belachelijke idee dat de ouder
moet terugbetalen.
Staatssecretaris Dijksma: Het is juist heel belangrijk om
nadere eisen te stellen aan gastouderopvang. Als wij dat
niet doen, is er straks geen gastouderopvang meer. Dan
staat iedereen hier vooraan om te vertellen dat het niet
kan dat er misbruik of oneigenlijk gebruik is: daaraan
moeten wij iets doen. Om die reden stellen wij inderdaad
kwaliteitseisen aan gastouders. Door voortdurend te
overleggen met de branche bezien wij hoe een en ander
zich ontwikkelt, om ervoor te zorgen dat de goede
gastouders er iets aan hebben en hun werk kunnen
blijven doen. Het is belachelijk – dat wil ik ook zeggen –
dat in deze sector helaas nog steeds organisaties actief
zijn die zich er niets van aantrekken. Het zou misschien
helpen als u uw morele verontwaardiging wat meer
daarop zou richten.

aantal malen aandacht gevraagd voor het strafrecht. Op
een bepaald moment kan zo’n bureau mensen iets
voorhouden dat onjuist is. Je kunt dan op het terrein
komen van bedrog, van strafbare handelingen. Is de
staatssecretaris bereid om met het Ministerie van Justitie
te kijken wanneer iemand daadwerkelijk over de schreef
gaat? Het klinkt natuurlijk wel leuk dat mensen garant
staan voor de subsidie – laten zij dat dan ook maar zijn –
maar de vraagouders mogen daarvan niet de dupe
worden. Wanneer komt het strafrecht in beeld?
Staatssecretaris Dijksma: Je ziet op dit moment dat de
FIOD al een aantal invallen doet. Dat betreft zaken
waarbij daadwerkelijk fraude aan de orde is, maar dat
moet wel worden bewezen. Niemand is schuldig totdat
het tegendeel is bewezen.
Volgens mij krijg je eerder het civiele recht in beeld.
Als een bureau adverteert met de garantie dat vraagouders niet de dupe zijn, zodat een ouder, als hij een
gastouder inhuurt die niet aan de eisen blijkt te voldoen,
daarmee geen problemen heeft, neemt men als
ondernemer zelf een groot financieel risico. Ik kan mij
immers voorstellen dat de vraagouder dan bij het
gastouderbureau aanklopt en met de advertentie in de
hand de gederfde middelen terugvraagt. Als dat een
procedure wordt, is dat – maar ik ben geen jurist –
eerder een civiele dan een strafrechtelijke procedure.
Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD): Ik
begrijp de verontwaardiging van de PvdA-fractie
helemaal niet, want zij heeft net voor de wet gestemd die
het zo ingewikkeld maakt. Ik begrijp ook niet de enigszins
verontwaardigde staatssecretaris, want zij heeft er zelf
een rommeltje van gemaakt. De staatssecretaris heeft
met deze ingewikkelde wetgeving een situatie in het
leven geroepen, waarin zo’n gastouderbureau als
ViaViela denkt een dergelijke advertentie te moeten
plaatsen. Ik heb de volgende vragen aan de staatssecretaris. Hoe kan het zijn dat er miljoenen worden voorgefinancierd door dit bureau, terwijl er eigenlijk zo veel
tekorten zijn in de kinderopvang? Waarom heeft de
staatssecretaris een situatie in het leven geroepen die zo
veel zorgen oplevert bij ouders? Waarom staat zij niet
garant voor die ouders? Nu moeten zij het risico lopen
om geld terug te betalen, terwijl zij helemaal niet weten
of hun gastouder aan alle gestelde eisen voldoet.
Staatssecretaris Dijksma: Ik ben bang dat er hier sprake
is van een drogreden. Het is immers niet de wet die het
probleem is. U bent zelf als parlementariër daarvoor al
een aantal malen bij mij langsgekomen. Helaas zien
sommige organisaties zichzelf meer als een subsidiebureau dan als een organisatie die met kinderopvang bezig
is. Deze wet moet daaraan een einde maken en het kaf
van het koren scheiden. Dat is ingewikkeld en dat vraagt
iets van mensen. Als er problemen zijn en de brancheorganisaties bij mij komen en aangeven dat er versoepelingen nodig zijn of dat het over een andere boeg moet
worden gegooid, ben ik daartoe altijd bereid als dat de
inhoud dient. Het is echter niet zo dat het door de wet
komt dat deze bureaus dit soort advertenties plaatsen. Zij
denken zelf verantwoordelijkheid te moeten nemen. Ik
maak er bezwaar tegen dat zij mensen dingen voorspiegelen die zij niet kunnen waarmaken. Dat is er volgens
mij aan de hand.

Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Wij hebben een

Tweede Kamer

Vragenuur

24 november 2009
TK 28

28-2528

Dijksma
De voorzitter: Mevrouw Dezentjé vraagt ook waarom u
niet zelf garant staat.

Staatssecretaris Dijksma: Er was mij geen nadere vraag
gesteld.

Staatssecretaris Dijksma: Uiteindelijk is het ook nu
binnen de Wet kinderopvang niet zo dat de overheid het
risico op zich neemt als er onterecht subsidie wordt
verleend.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik moet zeggen dat ik
hier met enige verbazing sta. De krokodillentranen die nu
geplengd worden door de PvdA-fractie, maar ook door
de staatssecretaris, vind ik wel heel opvallend. Ik vind
ook dat het trucje niet is gelukt. De staatssecretaris zelf
heeft met stoom en kokend water veranderingen
doorgevoerd in de gastouderopvang, die er snel
doorheen gejast moeten worden, maar die de gastouderopvang voor grote problemen stellen. Nu wordt er weer
gemopperd over een advertentie. Telkens worden fraude
en gastouderopvang in één adem genoemd, terwijl heel
veel gastouders en heel veel vraagouders in totale
paniek zijn omdat zij niet weten waar zij aan toe zijn. Het
staat als een paal boven water dat zij ernstig worden
gekort. De staatssecretaris heeft de houding dat de
aanval de beste verdediging is. Dan zeg ik: waarom komt
zij dan niet zelf met een goede, grote advertentie waarin
zij heel precies uitlegt waar de gastouderbureaus en de
gastouders aan toe zijn? U komt vandaag zelf nog met
een wijziging. Men weet gewoon niet meer waar men
aan toe is. Gaat u dat aan?
Staatssecretaris Dijksma: Ik pik het voorstel voor goede
informatievoorziening er even uit. Wij zullen dat niet met
een advertentie van twee pagina’s doen, want daar
hebben wij de middelen niet voor. U hebt gelijk dat het
van belang is dat gastouders, gastouderbureaus en
vraagouders precies weten waar zij aan toe zijn. Wij
hebben daarover afspraken gemaakt met de brancheorganisaties. Wij hebben al informatie gestuurd naar al
deze categorieën mensen en wij blijven dat doen. U hebt
gelijk dat er een heleboel gastouders zijn die het
hartstikke goed doen. Er zijn dus ook een heleboel
vraagouders die afhankelijk zijn van deze vorm van
opvang. Het is juist in hun belang dat wij er nu voor
zorgen dat alleen de goede gastouders overblijven.
De voorzitter: Mevrouw Kraneveldt, u werd aangesproken, dus daar kunt u op reageren.
Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA): Ik word
aangesproken door mevrouw Van Gent en mevrouw
Dezentjé Hammink van respectievelijk GroenLinks en de
VVD. De Partij van de Arbeid wil kwaliteit in de gastouderopvang. Wij betalen daar met zijn allen handenvol
geld voor, dus dat mogen wij vragen. Het gaat erom dat
wij de goede gastouderbureaus ondersteunen en dat wij
de slechte gastouderbureaus, die heel snel heel rijk zijn
geworden en blijkbaar dit soort dingen kunnen doen,
heel goed controleren. Als wij hier met elkaar een wet
vaststellen, is het aan de staatssecretaris om ervoor te
zorgen dat die wet in de praktijk wordt gehandhaafd.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dat noem ik krokodillentranen, voorzitter, dank u.
De voorzitter: Dat had mevrouw Kraneveldt dus goed
begrepen.

Tweede Kamer

Vragenuur

24 november 2009
TK 28

28-2529