Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

317
Vragen van de leden Van ’t Wout en Anne Mulder (beiden VVD) aan de
ministers van Buitenlandse Zaken en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
over de uitspraak van het Europees Hof van Justitie dat reistijd gezien moet
worden als werktijd (ingezonden 17 september 2015).
Antwoord van Minister Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid), mede
namens de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (ontvangen
16 oktober 2015)
Vraag 1
Kent u het bericht «EU court says work journey can be working time»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u aangeven wat het effect van deze uitspraak is op de werkgelegenheid
in Nederland en in de EU? Maakt u zich zorgen dat deze uitspraak zal leiden
tot hogere arbeidskosten en daarmee een verslechtering van de werkgelegenheid?
Antwoord 2
Ik verwacht geen noemenswaardig effect van de uitspraak op de werkgelegenheid in Nederland. Of dat geldt voor alle lidstaten van de EU kan ik niet
overzien. Dat hangt namelijk mede af van de geldende wetgeving in de
afzonderlijke lidstaten.
Het is verder van belang op te merken dat het arrest van het Hof van Justitie
EU in zaak C-266/14 uitsluitend ziet op werknemers zonder vaste of gebruikelijke werkplek. Het effect van de uitspraak ziet derhalve slechts op een beperkt
deel van de werknemers in Nederland en de EU. Voor werknemers zonder
vaste of gebruikelijke werkplek zal onder omstandigheden, als in het arrest
geschetst, de reistijd als arbeidstijd in de zin van de Arbeidstijdenrichtlijn
(2003/88/EG) moeten worden gezien. Deze omstandigheid is dat de werknemer gedurende de reis onder gezag of ter beschikking van de werkgever
staat. Dit is in lijn met de Nederlandse Arbeidstijdenwet, waarin dit uitgangspunt expliciet tot uitdrukking is gebracht. Conform staande rechtspraak van

1

ah-tk-20152016-317
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

https://euobserver.com/social/130208

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

het Hof van Justitie EU ziet de richtlijn uitdrukkelijk niet op de beloning van
werknemers. In onderhavige zaak heeft het Hof bepaald dat de werkgever de
vergoeding voor de reistijd vrij kan bepalen, ook al moet de reistijd in de
specifieke omstandigheden van het hoofdgeding als arbeidstijd worden
beschouwd.
Vraag 3
Hoeveel ruimte laat deze uitspraak nog voor werknemers en werkgevers om
zelf hun arbeidsvoorwaarden te bepalen? Welke gevolgen heeft dit voor
bestaande collectieve arbeidsovereenkomsten?
Antwoord 3
Zoals reeds opgemerkt in de beantwoording van vraag 2, is het arrest van het
Hof van Justitie in zaak C-266/14 beperkt tot werknemers zonder vaste of
gebruikelijke werkplek en ziet de richtlijn niet op de beloning. De uitspraak
vormt geen enkele inperking van de mogelijkheden die sociale partners
hebben om nadere afspraken te maken over de beloning van reistijd.
Vraag 4
Deelt u de mening dat Europa hiermee geen bemoeienis hoort te hebben?
Antwoord 4
Gegeven het feit dat minimum arbeidsvoorwaarden in Nederland voldoende
wettelijk geborgd zijn, ben ik met u van mening dat onderhandelingen over
verdere arbeidsvoorwaarden en loonvorming in het bijzonder in beginsel
moeten worden overgelaten aan de sociale partners. Overigens heeft de EU
op grond van artikel 153, vijfde lid, van het Verdrag betreffende de werking
van de Europese Unie niet de bevoegdheid om op te treden op het gebied
van de beloning.
Vraag 5
Deelt u de mening dat de inrichting van de arbeidsmarkt primair een
verantwoordelijkheid is van de lidstaten?
Antwoord 5
Ja, rekening houdend met het feit dat de EU de bevoegdheid heeft om het
optreden van lidstaten te ondersteunen en aan te vullen met minimumvoorschriften inzake levens- en arbeidsomstandigheden voor werknemers,
waaronder de organisatie van de arbeidstijd.
Vraag 6
Hoe beoordeelt u de subsidiariteit en proportionaliteit van de arbeidstijdenrichtlijn, wanneer het Europees recht op deze wijze door het Europese Hof
van Justitie wordt uitgelegd?
Antwoord 6
De uitspraak wijkt niet af van de eerdere uitspraken van het Hof over de
begrippen arbeid en arbeidstijd en legt geen enkele verplichting op met
betrekking tot de betaling van reisuren. De Arbeidstijdenrichtlijn zorgt voor
harmonisatie op EU-niveau inzake de organisatie van de arbeidstijd en
waarborgt een betere bescherming van de veiligheid en de gezondheid van
de werknemers door hun minimumrusttijden te bieden en door een gemiddelde maximale wekelijkse arbeidstijd van 48 uur te stellen. De subsidiariteit
alsmede proportionaliteit beoordeel ik derhalve als positief. Het gewenste
resultaat van de arbeidstijdenrichtlijn, namelijk een minimumniveau van
veiligheid en gezondheid kan alleen door middel van een Europese aanpak
worden bereikt.
Vraag 7
Wat gaat u eraan doen om de negatieve effecten van deze nadere invulling
van de arbeidstijdenrichtlijn tegen te gaan?
Antwoord 7
Dit arrest draagt bij tot verdere verheldering van het begrip «arbeidstijd»,
zoals vastgelegd in de Arbeidstijdenrichtlijn en de Arbeidstijdenwet. Voor
zover dit invloed zou hebben op eerdere afspraken over de arbeidsvoorwaar-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

den, ligt het zoals aangegeven in mijn antwoord op vraag 4 mijn inziens niet
in de rede dat de Nederlandse overheid daarin treedt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3