De�voorzitter:
Volgens�mij�wel,�maar�mevrouw�Van�Tongeren�herhaalt
de�vraag.

4
Vragenuur
Vragen�van�het�lid�Van�Tongeren�aan�de�minister�van�Economische�Zaken,�Landbouw�en�Innovatie�over�het�bericht
"Koelproblemen�Fukushima1�nog�niet�onder�controle".

Mevrouw�Van�Tongeren�(GroenLinks):
Voorzitter.�Wij�hebben�net�stilgestaan�bij�de�slachtoffers
die�gevallen�zijn�als�gevolg�van�de�ramp�in�Japan,�bij�hun
nabestaanden�en�de�vele�mensen�die�nog�niet�terecht�zijn.
Er�is�een�aardbeving�geweest�en�een�tsunami�maar�er�is
nu�nog�steeds�een�kernramp�in�zijn�volle�omvang�aan�de
gang,�de�grootste�sinds�Tsjernobyl.�In�alle�Europese�landen�voorziet�de�overheid�het�parlement�en�de�bevolking
van�informatie.�Er�is�debat�en�discussie�over�kernenergie
maar�Nederland�lijkt�veranderd�te�zijn�in�een�no-talkzone.
Je�zult�op�dit�moment�maar�in�Zeeland�wonen.�Als�je
je�als�verontruste�burger�meldt�op�het�stadhuis,�dan�krijg
je�een�jodiumpil�mee�en�een�klein�foldertje�waarin�staat:
u�moet�zich�voorbereiden�op�een�ramp�en�zes�liter�water
in�huis�halen,�een�warmhouddekentje�en�voldoende�eten.
Je�zult�op�dit�moment�maar�een�havenwerker�zijn.�Dan
krijg�je�van�je�vakbond�de�informatie�dat�je�zo�veel�mogelijk�van�containers�af�moet�blijven,�want�"wij�weten�niet
precies�hoe�het�daarmee�zit".�Je�zult�maar�een�hulpverlener�zijn�en�toevallig�in�de�krant�gelezen�hebben�dat�in�een
RIVM-rapport�valt�te�lezen�dat�de�hulpverlening�onvoldoende�getraind�en�onvoldoende�voorbereid�is�om�bij�een
kernramp�te�helpen�als�er�zich�een�in�Nederland�mocht
voordoen,�al�is�de�kans�bijzonder�klein�maar�als�zo'n�ramp
zich�in�Nederland�voltrekt,�zouden�de�gevolgen�groot�kunnen�zijn.
Waarom�heeft�de�minister�ervoor�gekozen�om�het�parlement�en�de�bevolking�niet�uitgebreider�te�informeren?
Waarom�heeft�de�regering�besloten�dat�de�kernfysische
dienst�de�media�niet�te�woord�staat?�Waarom�waren�er
geen�gezamenlijke�persconferenties�van�die�dienst�met
experts�van�het�ministerie�en�veiligheidsexperts�van�het
bedrijf�DELTA�om�ons�goed�gefundeerde,�zakelijke,�nuttige�informatie�te�geven?�In�eerste�instantie�heb�ik�via�de
media�vernomen�dat�de�minister�zei:�we�kunnen�in�Nederland�gewoon�door�met�kernenergie;�er�is�niets�aan�de
hand�en�bij�de�nieuwe�centrale�is�de�kans�één�op�miljoen.
Vervolgens�is�de�minister�gelukkig�een�beetje�bijgetrokken
en�heeft�hij�gezegd:�we�willen�de�lessen�van�Japan�erbij
betrekken�…
De�voorzitter:
Mevrouw�Van�Tongeren,�uw�tijd�is�om.
Mevrouw�Van�Tongeren�(GroenLinks):
Mag�ik�nog�mijn�laatste�vraag�formuleren?
De�voorzitter:
Nee,�dat�mag�u�doen�bij�de�tweede�ronde.�Het�woord�is
aan�de�minister.
Minister�Verhagen:
Voorzitter,�er�is�mij�geen�vraag�gesteld.

Tweede�Kamer

Vragenuur

Mevrouw�Van�Tongeren�(GroenLinks):
Ik�heb�gevraagd�waarom�de�minister�ervoor�heeft�gekozen�om�niet�te�informeren.�Ook�wil�ik�van�de�minister�weten�of�er�geen�besluit�genomen�gaat�worden�totdat�de�lessen�uit�Japan�erbij�betrokken�zijn.�Ik�wil�ook�van�de�minister�weten�hoe�hij�deze�lessen�uit�Japan�erbij�wil�betrekken.�Het�zijn�nu�dus�drie�vragen.
De�voorzitter:
Het�woord�is�aan�de�minister.

Minister�Verhagen:
Voorzitter.�Ik�dank�mevrouw�Van�Tongeren�voor�haar�vragen�over�kernenergie�en�het�kernenergiebeleid.�Allereerst
sluit�ik�mij�uiteraard�aan�bij�het�medeleven�dat�de�Kamer
aan�het�begin�van�de�vergadering�heeft�uitgesproken�met
de�situatie�en�de�slachtoffers�in�Japan.
Ook�het�Nederlandse�kabinet�heeft�van�het�begin�af�aan
gesteld�dat�voor�dit�kabinet�veiligheid�en�zorgvuldigheid
in�het�huidige�kernenergiebeleid�vooropstaan.�Dat�betekent�ook�–�dat�heb�ik�ook�van�het�begin�af�aan�gezegd�–
dat�indien�er�op�basis�van�de�gebeurtenissen�in�Japan
aanleiding�is�om�in�Nederland�maatregelen�te�treffen,�wij
dat�zullen�doen.�De�kerncentrale�in�Borssele�is�nu,�naar�alle�bekende�inzichten,�veilig.�Borssele�ligt�buiten�het�aardbevingsgevoelige�gebied�in�Nederland.�Desondanks�is
de�centrale�bestand�tegen�aardbevingen�van�5.2�op�de
schaal�van�Richter.�Dat�is�100�keer�zo�hoog�als�ooit�is�gemeten�in�Zeeland.�De�centrale�in�Borssele�is�bestand�tegen�een�overstroming�die�leidt�tot�een�waterstand�van�7,3
meter�boven�het�NAP,�hetgeen�ruim�3�meter�hoger�is�dan
de�hoogste�waterstand�ooit�in�Nederland�gemeten�tijdens
de�watersnoodramp�in�1953.
Wij�zullen�uiteraard,�ook�op�basis�van�de�afspraken�die
we�in�Europa�hebben�gemaakt,�een�stresstest�uitvoeren
om�te�bezien�of�een�combinatie�van�onwaarschijnlijke
gebeurtenissen�leidt�tot�aanpassingen�van�de�situatie�in
Borssele.�Nu�heeft�Nederland�het�beleid�dat�iedere�tien
jaar�de�centrale�wordt�geëvalueerd�op�de�laatste�stand
van�de�techniek.�Zo�heeft�eind�jaren�negentig�een�veiligheidsupdate�plaatsgevonden�die�ertoe�heeft�geleid�dat�deze�centrale�veiliger�is�en�aan�alle�veiligheidseisen�voldoet.
De�voorzitter:
Dank�u�wel.�Ik�wijs�de�minister�erop�dat�de�tijd�om�is.
Mevrouw�Van�Tongeren�(GroenLinks):
Ik�hoor�de�minister�toch�min�of�meer�zeggen:�dit�kan�in
Nederland�niet�gebeuren.�En�dat�dachten�ze�in�het�technisch�hoogwaardige�Japan�ook.�Deze�ramp�leert�ons�dat
er�een�heleboel�verschillende�dingen�kunnen�gebeuren
waar�je�nooit�rekening�mee�hebt�gehouden.�In�Japan�vielen�allerlei�verschillende�back-upsystemen�na�elkaar�uit.
Op�papier�kon�het�niet�gebeuren,�maar�de�praktijk�is�weerbarstiger.�Daarom�vraagt�GroenLinks�de�minister�ook
waarom�wij�niet,�net�als�Duitsland,�het�voorzorgprincipe�toepassen:�de�bejaarde�kerncentrale�in�Borssele�dichtdoen�en�dan�die�veiligheidstest�uitvoeren.�Elk�stekkertje,
elk�moertje,�elk�schroefje�en�elke�leiding�nakijken,�maar
ook�de�scenario's�voor�de�hulpverlening.�Zorgen�dat�het

22 maart 2011
TK�63

63-4-7

Verhagen
gecontroleerd�wordt.�We�kunnen�namelijk�absoluut�geen
risico�nemen.�Is�de�minister�bereid�om�dat�toe�te�zeggen?
Is�hij�bereid�om�Borssele�te�sluiten�tot�de�stresstest�is�uitgevoerd?
Laten�we�vooral�werk�maken�van�het�snel�overgaan�op
100%�groene�energie,�want�dan�hoef�je�de�mensen�in�Zeeland�niet�te�vragen�om�dit�risico�te�lopen.�Atoomstroom�is
een�exportproduct�in�Nederland.�Dan�hoef�je�mensen�niet
te�vragen�om�mogelijkerwijs�belastinggeld�te�stoppen�in
het�opvangen�van�de�verzekeringspremies�of�de�kosten
van�zo'n�ramp.�We�willen�–�dat�deelt�de�minister�met�mij
–�uiteindelijk�graag�voor�100%�draaien�op�schone,�duurzame�energie.
Minister�Verhagen:
Om�te�beginnen�is�de�centrale�in�Borssele�absoluut�niet�te
vergelijken�met�de�centrales�in�Duitsland.�Dat�wil�ik�met
klem�onderstrepen.�Iedere�suggestie�die�gewekt�wordt
dat�de�centrale�in�Borssele�verouderd�is,�is�volstrekt�beneden�peil�en�volstrekt�bezijden�de�waarheid.�Daarvoor�is
een�doodeenvoudige�reden.�Het�grote�verschil�met�de�zeven�kerncentrales�in�Duitsland�is�dat�in�Nederland�iedere
tien�jaar�een�veiligheidsupdate�plaatsvindt.�De�veiligheidsupdate�van�eind�jaren�negentig�heeft�ertoe�geleid�dat�alle�maatregelen�die�genomen�moesten�worden,�genomen
zijn.�Bovendien�is�naar�aanleiding�van�een�missie�van�het
Internationaal�Atoomenergie�Agentschap�in�2001,�na�de
terroristische�aanslagen�in�New�York,�nagegaan�of�aanvullende�maatregelen�genomen�moesten�worden.�Alle�aanbevelingen�om�terroristische�aanslagen�te�voorkomen,
zijn�doorgevoerd.�Dat�is�het�grote�verschil�met�de�situatie
in�Duitsland.�Wij�hebben�veiligheid�voorop�staan.
De�voorzitter:
Dank�u�wel.
Minister�Verhagen:
Ik�wil�nog�het�punt�over�het�RIVM�rechtzetten.�Op�de�site�van�het�RIVM�staat�alle�relevante�informatie,�die�antwoord�geeft�op�de�vragen�die�er�leven.�Bovendien�is�de
Tweede�Kamer�direct�geïnformeerd�over�de�uitkomsten
van�de�bijeenkomst�in�Brussel.�Mevrouw�Van�Tongeren
zegt�dat�de�Kamer�niet�geïnformeerd�is�over�de�maatregelen�die�Nederland�getroffen�heeft.�Dat�is�onjuist.
De�voorzitter:
U�weet�misschien�dat�wij�bij�de�nieuwe�opzet�van�het�vragenuur�de�bewindslieden�één�minuut�geven�voor�het�antwoord.
Mevrouw�Van�Tongeren�(GroenLinks):
Ook�dit�antwoord�van�de�minister�klinkt�alsof�dat�in�Nederland�niet�kan�gebeuren.�Normaal�gesproken�kijken�wij
op�tegen�de�technologische�mogelijkheden�van�Duitsland
en�vinden�wij�het�een�land�van�realpolitik.�De�minister
zegt�echter�nog�steeds:�in�Nederland�kan�dit�niet�gebeuren,�want�wij�hebben�alles�voldoende�op�orde.�Ik�wil�de
minister�herinneren�aan�de�situatie�bij�de�chemiefabrieken.�Daarover�is�hetzelfde�aan�de�bevolking�verteld.�Afgelopen�vrijdag�kwam�naar�buiten�dat�er�van�de�416�meest
gevaarlijke�fabrieken�die�wij�hebben�op�het�gebied�van
chemie�slechts�13�voldoen�aan�de�5�criteria�voor�veiligheid.

Mevrouw�Van�Tongeren�(GroenLinks):
Dat�geeft�geen�zekerheid�dat�ten�aanzien�van�de�kerncentrale�wel�op�het�woord�van�de�overheid�vertrouwd�kan
worden.
De�voorzitter:
Ik�stel�voor�dat�u�met�zijn�tweeën�een�beetje�gaat�oefenen.
U�hebt�allebei�moeite�om�op�tijd�af�te�ronden.
Minister�Verhagen:
Ik�ga�er�niet�over�hoe�de�klankkleur�van�mijn�woorden�op
mevrouw�Van�Tongeren�overkomt.�Zij�stelt�dat�mijn�woorden�klinken�"alsof";�dat�komt�voor�haar�rekening.�Dat�is
niet�hetgeen�ik�gezegd�heb.�Door�de�veiligheidsinspecties
die�regulier�plaatsvinden,�is�zeker�gesteld�dat�de�centrale
in�Borssele�voldoet�aan�de�eisen�die�wij�als�overheid�gesteld�hebben.�De�veronderstelling�dat�het�op�papier�wel
deugt,�maar�in�de�praktijk�niet,�is�niet�waar.�Dat�idee�hoor
ik�doorklinken�in�de�vragen�van�mevrouw�Van�Tongeren
en�dat�wijs�ik�ten�stelligste�van�de�hand.
Mevrouw�Ouwehand�(PvdD):
Binnenkort�zal�nog�een�groot�algemeen�overleg�plaatsvinden�over�kernenergie.�Dat�lijkt�mij�zeer�de�moeite
waard.�Ik�heb�nu�alvast�een�vraag�over�de�scenario's�voor
Borssele�en�voor�Doel,�een�plaats�die�net�over�de�Nederlands-Belgische�grens�ligt.�Greenpeace�heeft�vandaag�de
resultaten�van�een�onderzoek�naar�buiten�gebracht�waaruit�zou�blijken�dat�Nederland�geen�evacuatieplannen�heeft
voor�de�centrale�van�Doel,�die�maar�twee�kilometer�over
de�grens�ligt.�Daar�maak�ik�mij�zorgen�over.�Wat�zegt�de
minister�hierop?�Ik�mag�toch�aannemen�dat�wij�hiervoor
scenario's�hebben�klaarliggen?
Minister�Verhagen:
Greenpeace�verspreidt�wel�meer�verhalen�die�niet�kloppen.�Zo�hoorde�ik�van�Greenpeace�dat�ik�mijn�site�uit�de
lucht�gehaald�zou�hebben�en�dat�was�niet�het�geval,�aangezien�het�niet�mijn�site�was.�Wat�Greenpeace�zegt,�is�dus
niet�bij�voorbaat�waar.�Dat�wil�ik�vooropstellen.
Mevrouw�Ouwehand�vraagt�terecht�aandacht�voor�de
situatie�in�Doel,�vanwege�het�grensoverschrijdende�karakter.�Dat�is�een�van�de�redenen�dat�ik�met�mijn�Belgische
collega�en�met�de�Belgische�minister�van�Binnenlandse
Zaken�contact�heb�opgenomen�om�zeker�te�stellen�dat�zowel�de�gegevens�van�de�stresstest�als�de�maatregelen�die
in�het�kader�van�nieuwe�plannen�getroffen�worden,�afgestemd�worden.
Voor�rampen�worden�maatregelen�getroffen�door�de
minister�van�Binnenlandse�Zaken�en�de�minister�van�Veiligheid�en�Justitie.�Uiteraard�zijn�er�op�dit�punt�dus�evacuatieplannen�opgesteld�door�de�Nederlandse�overheid.

De�voorzitter:
Dank�u�wel.

Tweede�Kamer

Vragenuur

22 maart 2011
TK�63

63-4-8