3
Hoofdlijnendebat met de minister van
EZK
Aan de orde is het tweeminutendebat Hoofdlijnendebat
met de minister van EZK (CD d.d. 22/02).
De voorzitter:
Ik heet van harte welkom de minister van Economische
Zaken en Klimaat, en uiteraard ook mijn collega's en onze
ondersteuning, voor het tweeminutendebat over of naar
aanleiding van het hoofdlijnendebat met de minister van
EZK. Als eerste zou ik het woord willen geven aan de heer
Van Haga, maar die is er niet. Dat ga ik dus niet doen. Dan
geef ik als eerste het woord aan de heer Van Strien van de
VVD voor zijn twee minuten. Gaat uw gang.

De heer Van Strien (VVD):
Goedemorgen. Er staat nog één minuut op het klokje, maar
het zijn er twee, neem ik aan. Die één minuut was nog voor
Van Haga. Dank.
Voorzitter, dank. Het was een mooi debat dat wij in februari
met de minister hadden. We spraken over innovatie, het
verdienvermogen van het mkb, slimme verduurzaming,
valorisatie van ecosystemen en ondernemerschap. Dat zijn
allemaal termen waarvoor u mij 's nachts wakker kunt
maken, zo u daar behoefte aan heeft. Overall vindt de VVD
dat de minister op de goede weg zit om ons verdienvermogen te versterken. Maar het moet wat ons betreft op
onderdelen toch nog wat sneller, wat slimmer. Daarom
dien ik vandaag twee moties in.

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Strien,
Amhaouch en Graus.
Zij krijgt nr. 91 (35925-XIII).
Een ogenblik. We gaan de moties weer gewoon ronddelen,
volgens de oude systematiek. Er is een interruptie voor u
van de heer Graus.
De heer Graus (PVV):
We worden sinds de commissie zich erover heeft gebogen,
nogal aangesproken op het indienen van moties. Ik heb een
soortgelijke motie. Ik zou graag deze net ingediende motie
mede willen indienen, om administratieve lasten te voorkomen. Het valt me op dat coalitiepartijen heel veel moties
blijven indienen, terwijl wij als oppositiepartijen juist proberen dat te remmen. Ik zou dus graag deze motie mede
willen ondertekenen. Dan kan ik die van mij achterwege
laten. Dank u wel.
De voorzitter:
Ik kijk even naar de heer Van Strien.
De heer Van Strien (VVD):
Ik ben verheugd!
De voorzitter:
Nou, dat is mooi.
De heer Van Strien (VVD):
Dank u wel.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het kabinet momenteel plannen uitwerkt
om ons verdienvermogen te versterken en economische
groei te verhogen;

De voorzitter:
Kumbaya, en we gaan weer verder. Gaat u verder met uw
tweede motie. Kijken wat er dan gebeurt.
De heer Van Strien (VVD):
De tweede, en dan kijk ik ook met een schuin oog naar de
heer Graus, natuurlijk.

constaterende dat het aanjagen van innovatie voor het
bereiken van deze doelstellingen cruciaal is;
overwegende dat veel innovatie in Nederland niet of te
traag op gang komt of niet kan doorgroeien vanwege lokale,
regionale of nationale regelgeving;

Motie

constaterende dat wanneer onze regelgeving hinderlijker
is dan bij onze buurlanden het geval is, er een concurrentienadeel dreigt;

gehoord de beraadslaging,

verzoekt de regering te onderzoeken of en, zo ja, op welke
wijze regelvrije experimenteerruimtes kunnen bijdragen
aan het versnellen van de ontwikkeling, introductie en
doorgroei van duurzame en innovatieve producten, diensten
en verdienmodellen, en de Kamer hierover uiterlijk te
informeren in het actieplan vestigingsklimaat, dat zij voor
de zomer naar de Kamer stuurt,

Tweede Kamer

De Kamer,

overwegende dat het kabinet momenteel druk doende is
om plannen uit te werken om ons verdienvermogen te
versterken en economische groei te verhogen;
constaterende dat samenwerking op nationaal, provinciaal,
lokaal en departementaal niveau voor het bereiken van deze
doelstellingen cruciaal is;

23 maart 2022
Hoofdlijnendebat met de minister van EZK TK 63

63-3-1

constaterende dat de kansen die er liggen op gebieden
zoals de energie- en klimaattransities, techniek, digitalisering, infrastructuur niet goed worden opgepakt zolang er
niet goed wordt samengewerkt;

door rijksgronden niet te verkopen en haar publiekrechtelijke bevoegdheden te benutten,

verzoekt de regering te onderzoeken op welke wijze EZK
een actievere, centrale en coördinerende rol richting andere
overheden en departementen kan pakken om ons toekomstige verdienvermogen te versterken, en de Kamer hierover
uiterlijk te informeren in het actieplan vestigingsklimaat,
dat zij voor de zomer naar de Kamer stuurt,

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Teunissen.

en gaat over tot de orde van de dag.

Zij krijgt nr. 93 (35925-XIII).

en gaat over tot de orde van de dag.

Mevrouw Teunissen (PvdD):
Voorzitter. Ik heb nog een tweede motie, over grenzen aan
de groei.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Strien,
Amhaouch en Graus.

Motie

Zij krijgt nr. 92 (35925-XIII).

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

Kijk eens aan. Dank u zeer.
De heer Van Strien (VVD):
Dank u.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Dan geef ik het woord aan mevrouw Teunissen van de Partij voor de Dieren. Gaat uw gang.

Mevrouw Teunissen (PvdD):
Voorzitter. Ik kijk terug op een goed hoofdlijnendebat. We
hebben onder andere de vraag gesteld hoe de economie
van de toekomst eruitziet. Daarbij heeft de Partij voor de
Dieren ook vragen gesteld bij de grote megadatacenters.
Die passen wat ons betreft niet in een economie van de
toekomst, want die leggen een onevenredig groot beslag
op de energie en ruimte. Vandaar de volgende motie.

overwegende dat economische groei als doel van beleid
en het niet respecteren van de ecologische grenzen van
onze planeet ertoe hebben geleid dat we ons in een klimaaten biodiversiteitscrisis bevinden;
overwegende dat een economie die zich beweegt binnen
ecologische en sociale grenzen het uitgangspunt van beleid
zou moeten zijn;
constaterende dat er fundamentele keuzes nodig zijn om
de opwarming van de aarde te beperken tot maximaal 1,5
graad;
verzoekt de regering de grenzen aan de economische groei
te erkennen en ecologische en sociale grenzen als uitgangspunt van beleid te hanteren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Teunissen.

Motie

Zij krijgt nr. 94 (35925-XIII).

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de voorgenomen bouw van een enorm
datacenter in Zeewolde een te groot beslag legt op de
energievoorziening, vruchtbare landbouwgrond en schaarse
zoetwatervoorziening en bovendien leidt tot groeiend lokaal
verzet;
overwegende dat het op de valreep openen van een datacenter in Zeewolde niet in het algemene belang is en in
strijd is met wat in het coalitieakkoord is opgenomen over
(hyperscale) datacentra en een goede ruimtelijke inrichting;
spreekt uit dat de bouw van het datacenter in Zeewolde
van tafel moet;
verzoekt de regering alles op alles te zetten om de bouw
van het datacenter in Zeewolde te voorkomen, bijvoorbeeld

Tweede Kamer

constaterende dat de Club van Rome 50 jaar geleden opriep
de grenzen aan de groei te erkennen;

Mevrouw Teunissen (PvdD):
Dank u wel.
De voorzitter:
Ik dank u. Ik ga het woord geven aan de heer Amhaouch
van het CDA. Gaat uw gang.

De heer Amhaouch (CDA):
Voorzitter. Het is al een tijdje geleden dat we het hoofdlijnendebat hebben gehad, maar het is goed dat we vandaag
nog even een aantal zaken aan de orde kunnen stellen in
een tweeminutendebat. Ik heb in elk geval uit het hoofdlijnendebat meegenomen dat de minister veel positieve

23 maart 2022
Hoofdlijnendebat met de minister van EZK TK 63

63-3-2

energie heeft en veel ambities, ook om het regeerakkoord
uit te gaan voeren, en voor een aantal zaken nieuwe wegen
wil bewandelen.
Voorzitter. Het CDA heeft geen moties, dus excuses, meneer
Graus; ik heb geen moties en u kunt ze niet medeondertekenen. Toch vraag ik nog wel aandacht voor een aantal
zaken.
Het eerste punt. Het CDA ziet echt op de korte termijn problemen ontstaan voor bedrijven die nog met een schuldenlast zitten uit de coronacrisis. Ik stel daarom nogmaals de
vraag aan de minister wanneer zij met een plan komt of de
ondernemers hierover informeert, zoals we ook hebben
afgesproken in het regeerakkoord. Daar komt nog bij dat
het College van Beroep voor het bedrijfsleven vorige week
een uitspraak heeft gedaan over de TVL en de SBI-codes.
Is de minister voornemens die uitspraak ter harte te nemen
en de getroffenen te informeren? Het gaat ons er niet om
dat het allemaal morgen opgelost wordt, maar het moet
wel opgelost worden. Kan de minister hierover een toezegging doen? We hebben al vaker aandacht gevraagd voor
de schrijnende gevallen en de bedrijven die tussen wal en
schip vallen.
Voorzitter. Begin deze week hadden wij een mooi debat
over het Nationaal Groeifonds. Nogmaals, wij blijven erbij
dat we een eigen plan moeten maken voor het versterken
van de strategische autonomie. Komt de minister met een
brief aan de Kamer waarin staat hoe wij dat gaan doen?
Wat is onze visie daarop? Vanmiddag hebben wij het debat
over de Europese top. Daar zal ik dit weer inbrengen. Het
is een onderdeel van de agenda van het Frans voorzitterschap. Wat is ons antwoord daarop?
Dan het laatste, voorzitter. We zien allemaal de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. Gelukkig hebben we in Europa
collectief harde sancties ingesteld, maar dat betekent ook
dat het Nederlandse bedrijfsleven daardoor van de ene op
de andere dag is getroffen. Is deze minister bereid om naast
deze ondernemers te staan? Kunnen we ze helpen — zeker
kapitaalintensieve sectoren — op welke manier dan ook?
Of dat nou met regelgeving of met vergunningen kan: ik
weet het niet, maar laten we met deze bedrijven in gesprek
gaan en zorgen dat deze vaak sterke internationale bedrijven
niet aan hun lot worden overgelaten.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Ik dank u en geef het woord aan de heer Graus van de PVV.
Gaat uw gang.

kamertje, maar ik denk dat een gevangene nog meer en
een beter uitzicht heeft. Het doet me denken aan De muur
van Jos Vandeloo. Ik kijk echt tegen een muur aan. Maar ik
vind die samenwerking heel fijn en ik wil jullie daarvoor
danken. In het oude gebouw heb ik er vijftien jaar lang voor
gepleit: laten we elkaar meer samenpakken ten behoeve
van dieren, ten behoeve van het mkb, ten behoeve van
KLM. Nu is er eindelijk een jonge generatie die niet alleen
maar die politieke plank voor het hoofd heeft, maar ook
denkt: och ja, we werken met de duivel en zijn ouwe moer
samen en zelfs met Graus om iets te bereiken voor het mkb
in Nederland. Dank u wel daarvoor.
De voorzitter:
Ja, een emotioneel verhaal. Ik hield het bijna niet droog
toen ik dacht aan het oude gebouw. Maar goed, we moeten
voort.
Het woord is aan de heer Thijssen van de Partij van de
Arbeid.

De heer Thijssen (PvdA):
Dank u wel, voorzitter. Ik heb een motie. En daarvóór heb
ik nog een vraag aan de minister. Want dit kabinet is nogal
laat uit de startblokken gekomen, met een jaar formeren.
En nu heeft het heel ambitieuze doelen om bijvoorbeeld de
klimaatdoelstellingen te halen. Daarvoor heeft minister
Jetten gezegd: ik wil alle plannen van alle vakministeries
op één lijn op mijn bureau hebben, want dan kan ik het op
tijd opsturen naar het Planbureau om het te laten doorrekenen, en dan weten we dit najaar of het kabinet op koers ligt.
Maar in het debat, in het hoofdlijnendebat of in een ander
debat, bleek dat bijvoorbeeld de plannen voor groene staal
bij Tata ergens in de zomer komen - wat als na 1 mei klinkt.
En dan denk ik: dan gaat het al meteen fout in het eerste
jaar, en hebben we dadelijk een heel jaar vertraging voordat
we weten of dit kabinet eigenlijk op koers ligt. Daar wil ik
toch een reactie op van de minister: wat gaat zij nou aanleveren op 1 mei, en weten we dan dat de grootste sector,
die de meeste vervuiling veroorzaakt, ook echt voldoende
gaat reduceren, namelijk de industrie?
En dan heb ik nog één motie. We hebben het gehad over
groene industriepolitiek. Volgens mij is dit precies wat de
minister moet doen, dus ik hoop op de steun van de Kamer.
De motie groene industriepolitiek:

Motie
De Kamer,

De heer Graus (PVV):
Meneer de voorzitter. Ik kan heel kort zijn, want ik hoef mijn
moties immers niet in te dienen. Ik mocht de moties van
de heren Van Strien en Amhaouch medeondertekenen;
dank daarvoor.
Ik wil toch een keer een compliment maken. Meestal staan
we hier alleen te zeuren en te zaniken, maar tot nu toe vind
ik de samenwerking met de nieuwe minister en met de
nieuwe Kamerleden heel prettig. Ik mis het gebouw op het
Plein en het uitzicht dat ik daar had. Hier heb ik nu een

Tweede Kamer

gehoord de beraadslaging,
overwegende dat het kabinet als doelstelling heeft om
Nederland van een overwegend fossiele economie, een
economie die draait op duurzame energie te maken;
overwegende dat naast het scherp reduceren van CO2-vervuiling, ook de biodiversiteit moet herstellen en de economie circulair moet worden;
constaterende dat ook de RLI in een advies stelt dat duurzame groei bereikt kan worden als uitsluitend geïnvesteerd

23 maart 2022
Hoofdlijnendebat met de minister van EZK TK 63

63-3-3

wordt in activiteiten die passen bij de transitie naar een
CO2-neutrale, grondstofarme en natuurinclusieve economie;
verzoekt de regering een visie te ontwikkelen die de
Nederlandse samenleving klimaatneutraal, grondstofarm
en natuurpositief maakt, daar verschillende scenario's voor
uit te laten werken, deze te delen met de Kamer,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Thijssen en Kröger.
Zij krijgt nr. 95 (35925-XIII).
Dank u wel. Dan geef ik, ten slotte, het woord aan ... O,
pardon, er is nog een interruptie voor u van de heer
Amhaouch.
De heer Amhaouch (CDA):
Voorzitter. Het is een mooie motie, zou ik zeggen, dus daar
kan je bijna niet op tegen zijn. Maar ik kan me herinneren
dat de heer Thijssen het ook had over transitiebanen, volgens mij in het hoofdlijnendebat. Ik weet niet of het de heer
Thijssen was of een andere collega, maar dat ging er
inderdaad over dat we tijdens die transitie die we door
moeten gaan, ook wel de banen moeten creëren die daarbij
horen. Dus niet weer een of andere stekkerpolitiek, waarin
we de stekkers eruit trekken en er banen verloren gaan. Is
dat ook onderdeel van uw initiatief, uw motie? Dus én die
transitie én het behoud of het transformeren van banen?
De heer Thijssen (PvdA):
Nou ja, ik ben van de Partij van de Arbeid, dus die arbeidsplannen zijn voor de Partij van de Arbeid cruciaal en heel
erg belangrijk. En het goede nieuws is dat, als we overschakelen naar een groene economie, dat dan meer banen
genereert dan een fossiele economie. Dus macro-economisch wordt het fantastisch voor de arbeiders, en ook voor
de Partij van de Arbeid de komende jaren. Probleem is wel,
of de uitdaging is wel, dat heel veel mensen die nu een
fossiele baan hebben, skills zullen moeten leren voor een
nieuwe baan. Die zullen een overstap moeten maken, of
het bedrijf moet veranderen. En daarom pleit de Partij van
de Arbeid ook voor een werkgarantiefonds, om zeker te
weten dat deze mensen, die nu in de fossiele economie
werken, met behoud van inkomen over kunnen stappen
naar een groene baan.

De heer Thijssen (PvdA):
Het lijkt me heel erg goed als de werknemersorganisaties,
de vakbonden, hierbij betrokken zijn. Het lijkt me eerlijk
gezegd ook heel goed als de aarde een stem krijgt in het
hele proces, dus dat de milieubeweging daar ook bij aanschuift, want het gaat uiteindelijk toch om binnen de planetaire grenzen een economie vorm te geven. En de werkgevers kunnen ook aanschuiven, behalve — vind ik — de
fossiele industrie. Want de fossiele industrie wil op korte
termijn winst maken met meer fossiele brandstoffen, terwijl
het nodig is, om de klimaatdoelstellingen te halen, om van
de fossiele brandstoffen af te gaan. Dus misschien dat ze
een rol kunnen spelen bij de uitvoering. Als ze een windmolenpark op zee willen bouwen, dan is dat prima, maar bij
het vormgeven van het klimaatbeleid heeft de fossiele
industrie wat ons betreft niets te zoeken.
De voorzitter:
Dank u wel. Het woord is aan de heer Van Haga, van de
Groep Van Haga. Ga uw gang.

De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Dank u wel, voorzitter. Allereerst mijn excuses dat ik er net
niet was. En dat heeft een reden. Vier jaar geleden hebben
jullie naar aanleiding van de commissie-Bisschop met z'n
allen besloten dat afsplitsers nauwelijks geld voor ondersteuning krijgen, de helft van de spreektijd krijgen en geen
stemrecht in commissies hebben. Dat leidt ertoe dat wij
bijna geen medewerkers hebben. De medewerkers die we
hebben, zijn zwaar onderbetaald. Daardoor is het voor mij
volstrekt onmogelijk om mijn taak als Kamerlid naar behoren uit te voeren. Collega Pieter Omtzigt heeft daar laatst
een heel mooi betoog over gehouden. Ik heb dus geen
moties. Het valt allemaal in het water. Ik hoop dat jullie je
realiseren dat Pieter Omtzigt 330.000 stemmen heeft
gekregen. Ik heb 241.000 stemmen gekregen. Dat is meer
dan de collega's in deze zaal allemaal bij elkaar. Het resultaat is dit: geen moties, geen tekst.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u zeer. Dan ga ik de minister vijf minuten de tijd geven
om even na te denken over haar reactie op deze moties en
de gestelde vragen.
De vergadering wordt van 10.31 uur tot 10.37 uur geschorst.

De heer Amhaouch (CDA):
Dat komt eigenlijk wel in de richting, maar we moeten volgens mij ook niet alleen blijven bij dat macro-economische.
Dat hebben we in de coronatijd ook gezien, hè: macroeconomisch kwam de economie daar niet veel slechter uit,
en toch werden ondernemers geraakt. Betekent dit ook dat
werkgevers- en werknemersorganisaties betrokken moeten
worden bij deze plannen? Want dan hebben we het niet
alleen maar over het macro-economische stuk, maar hebben
we het echt over banen behouden.

De voorzitter:
We gaan verder. Excuses, minister, ik zag niet dat u al
klaarstond. Het woord is aan de minister van Economische
Zaken en Klimaat.

Minister Adriaansens:
Voorzitter. Mobiele apparaten kunnen soms heel veel aandacht vragen.
Dank voor het mooie debat dat we hebben gehad. Ik zal in
mijn reactie op de moties en de vragen die zijn gesteld, de

Tweede Kamer

23 maart 2022
Hoofdlijnendebat met de minister van EZK TK 63

63-3-4

sprekersvolgorde aanhouden. Allereerst de motie op stuk
nr. 91 van de heer Van Strien. Hij vraagt daarin of wij zouden willen onderzoeken of, en zo ja, op welke wijze wij wat
meer experimenteerruimte kunnen creëren om innovatie
meer ruimte te geven. Ik geef die motie graag oordeel
Kamer. We gaan dit onderzoeken. We kijken daar ook naar
bij het regeldrukprogramma. In de brief over het vestigingsbeleid — ik zat even te zoeken waar het mooie haakje zit —
kom ik daarop terug. We zullen dus ook zeker kijken naar
belemmerende regelgeving op dat vlak, maar we zullen
ook kijken waar we het zouden kunnen stimuleren.
De motie op stuk nr. 92 van de heer Van Strien gaat over
de actievere, coördinerende rol van het ministerie en de
minister van EZK. Die handschoen pak ik graag op. Ik geef
de motie graag oordeel Kamer. We werken heel veel samen
met de departementen, met de overheden, zoals u weet. Ik
kom met een brief over het vestigings- en ondernemersklimaat. Ik zal dat ook afstemmen met de andere departementen en ik zal u daarover voor de zomer informeren.
Voorzitter. Dan kom ik bij de twee moties van mevrouw
Teunissen. De eerste motie, de motie op stuk nr. 93, gaat
over de datacenters. Ik zou mevrouw Teunissen willen
vragen om die aan te houden, want de motie heeft betrekking op de portefeuille van mijn collega, de minister voor
VRO. Anders zou ik nu op zijn stoel gaan zitten, en dat is
niet correct.
De voorzitter:
Er is een interruptie voor u van mevrouw Teunissen.
Mevrouw Teunissen (PvdD):
Ik vind het toch lastig, want dit heeft ook heel erg veel
gevolgen voor het economische beleid. Bovendien is de
minister van Economische Zaken en Klimaat ook bezig met
het vestigingsklimaat. Mede door haar departement is dit
datacenter er gekomen. Dus wat dat betreft hangt het
samen. Haar beleid heeft ook heel veel gevolgen voor het
ruimtelijke beleid en voor de energievoorziening in de toekomst. Dus ik zou willen zeggen: ik houd de motie niet aan,
want het is belangrijk dat wij ook binnen deze commissie
een besluit daarover nemen. Het is wel degelijk relevant.
Minister Adriaansens:
Ik heb nog een korte reactie op de woorden van mevrouw
Teunissen. Wij hebben in het coalitieakkoord geschreven
dat wij het nodig vinden dat wij meer regie voeren. Dus in
die zin zijn wij het volgens mij eens dat er meer regie op
moet komen. De besluitvorming hierover lag natuurlijk op
een ander niveau. We gaan inderdaad wel over de grondverkoop. Daar heeft mevrouw Teunissen dus een punt.
Maar daar wordt nu naar gekeken. Bovendien heeft mijn
collega voor VRO nu ook een soort moratorium uitgevaardigd om niet in de tussentijd nog zaken te laten gebeuren.
Daar zou je uit kunnen afleiden dat wij het er in bepaalde
zin met elkaar over eens zijn dat we daar heel kritisch naar
moeten kijken. Maar ik blijf dus toch bij mijn verzoek om
de motie aan te houden. Als dat niet gebeurt, moet ik de
motie om die reden ontraden.
De voorzitter:
De motie op stuk nr. 93 wordt ontraden.

Tweede Kamer

Mevrouw Teunissen (PvdD):
Ik wil nog een korte opmerking maken. Het is ook een
"spreekt uit"-motie. Dat is ook een reden waarom ik de motie
niet wil aanhouden.
De voorzitter:
Ja, precies. Dus strikt genomen behoeft die geen oordeel
van het kabinet, maar toch horen we dat altijd graag.
Minister, gaat u verder.
Minister Adriaansens:
Dan kom ik bij de tweede motie van mevrouw Teunissen.
Dat is de motie op stuk nr. 94 waarin een pleidooi wordt
gehouden voor de grenzen aan de groei. Ik ben het volledig
eens met haar vertrekpunt dat wij ons nu in een soort kantelfase bevinden, waarin we heel goed met elkaar zien dat
we onze grenzen bereikt hebben of aan het bereiken zijn.
Dat heb ik in verschillende debatten ook al aangeven. Ik
meen ook dat daar in het coalitieakkoord hele goede uitspraken over zijn gedaan. Dat is richtinggevend voor alle
departementen en alle ministers en staatssecretarissen.
Dat zit daar zit goed in verankerd. Dus in die zin vraagt
mevrouw Teunissen nu eigenlijk om een ander soort vertaling van die doelstellingen. Ik denk dat we hetzelfde beogen.
Ik meen dat echt oprecht. Maar ik ga niet nu weer schaven
aan de uitgangspunten die we gedefinieerd hebben, want
dan zijn we continu bezig met het herformuleren van doelstellingen, terwijl we hetzelfde bedoelen. Dus om die reden
zal ik de motie moeten ontraden.
De voorzitter:
De motie op stuk nr. 94 wordt ontraden. Ik kom nog heel
even terug op de motie op stuk nr. 93. Mevrouw Teunissen
en ik hebben het verkeerd gezegd, want deze motie betreft
wel degelijk ook een verzoek aan de regering. Het is niet
alleen een "spreekt uit"-motie, dus er moet wel degelijk
geconstateerd worden wat het oordeel van de regering
daarover is.
De heer Amhaouch (CDA):
Ik wil even kijken of de minister en ik dezelfde taal spreken.
In de motie van mevrouw Teunissen staat enerzijds dat de
voetafdruk te groot wordt. Daar moeten we grenzen aan
stellen. Maar ik denk dat de economische groei op zich nog
steeds een doelstelling is. Ons toekomstig verdienvermogen, waar we maandag een debat over hebben gehad,
houdt in dat wij onze welvaartsstaat, de zorg, het onderwijs,
onze politie, ook in de toekomst willen bekostigen. Dus ik
vraag toch nog even aan de minister hoe zij dat rijmt met
de motie van daarnet. Zegt zij inderdaad ook dat we moeten
stoppen met de economische groei? Of bedoelt ze ook dat
de uitstoot en de voetafdruk minder moet maar dat we nog
steeds moeten werken aan onze economische groei om
alles te kunnen bekostigen?
Minister Adriaansens:
De heer Amhaouch zegt het correct. Dat is ook een van de
redenen waarom we de motie niet kunnen steunen. De
doelstelling, het vertrekpunt van mevrouw Teunissen, is
dat onze footprint te groot wordt. Dat vinden we allemaal,

23 maart 2022
Hoofdlijnendebat met de minister van EZK TK 63

63-3-5

dus daar zijn we het over eens. Maar inderdaad is economische groei wel degelijk nodig, ook om alle ambities die wij
hebben in dit land te kunnen verwezenlijken en ook een
bepaald niveau van welvaart te kunnen behouden. Dat is
mede een argument om die motie te ontraden.

der dingen, dus ik vraag de heer Amhaouch het mij toe te
staan dat ik even naar een logische plek ga zoeken en dus
misschien niet met een aparte brief over dit onderwerp
kom, maar probeer het mee te nemen bij een ander
onderwerp.

De voorzitter:
Gaat u verder.

De voorzitter:
Ik zie de heer Amhaouch knikken. Gaat u verder.

Minister Adriaansens:
Dan kwam ik bij de vragen van de heer Amhaouch. Hij
vraagt als eerste wanneer er een plan komt voor de aanpak
van de schulden. Wij zijn daaraan op dit moment de laatste
hand aan het leggen. Ik verwacht dat begin april — ik durf
nog niet exact de datum te noemen, want je weet het nooit
— zeker haalbaar zou moeten zijn om daarop te reageren.

Minister Adriaansens:
Voorzitter. De heer Amhaouch vroeg ook nog naar de
sancties en in hoeverre wij bedrijven helpen daarmee om
te gaan, enerzijds in het hier en nu maar ook voor de toekomst, hoe zij hun productieprocessen en hun aanvoerlijnen
kunnen aanpassen, hun relaties en misschien ook wel hun
vestiging kunnen verplaatsen. Daar wordt onvoorstelbaar
hard aan gewerkt. Ik ben vorige week nog langs geweest
bij de RVO. De telefoon staat daar roodgloeiend en er zijn
ontzettend veel mensen die daar met de ondernemers die
het betreft het gesprek aangaan. Enerzijds over wat de
sancties zijn: wat mag ik wel en wat mag ik niet? Maar
anderzijds ook: hoe ga ik hiermee om voor de korte en de
lange termijn? We hebben met ondernemers zelf contact,
maar er zijn ook allerlei ronde tafels die worden georganiseerd, ook met VNO-NCW, MKB Nederland en andere sectoren, om te zorgen dat we ze zo goed mogelijk helpen
hiermee om te gaan.

De tweede vraag was een verzoek om een toezegging, wat
we gaan doen met de laatste uitspraak van het CBb over
de TVL. Daar moeten we heel serieus naar kijken, dus ja,
dat zeg ik toe. Wij zijn ook al aan het analyseren wat deze
uitspraak betekent. Ik denk dat het niet goed is om daar nu
op in te gaan; laten we even een volledige analyse maken.
Ik zal zeker uw Kamer berichten hoe we omgaan met die
uitspraak.
Dan kom ik bij de strategische autonomie Wij onderschrijven beiden het belang daarvan; daar is geen twijfel over.
Dus ja, we zetten onze schouders daaronder. Daar doen we
ook echt al het nodige aan in Europees verband, maar ook
in Nederlands verband. Ik zal eens even kijken wat ik heb
meegekregen; misschien moet ik het even herhalen in de
zin zoals wij het ook maandag hebben besproken met
elkaar. Strategische autonomie is superbelangrijk. Op dit
moment klemt dat des te meer omdat we zien hoe afhankelijk we eigenlijk zijn en hoe belangrijk het is dat we zorgen
voor onze eigen economie, als Nederland maar ook Europees. Op Europees niveau werken we eraan, maar ook bijvoorbeeld als we het hebben over economische veiligheid
en waarin we moeten investeren. Dit gaat over protect and
promote. Dus aan de ene kant gaat het over beschermen
van wat we hebben; daar moeten we niet te lichtzinnig over
denken, zeker niet in deze tijd. Maar het gaat ook over promoten van datgene waarmee wij onze economie kunnen
stimuleren.
De heer Amhaouch (CDA):
Dank aan de minister voor de beantwoording en goed dat
het zo belangrijk is. Ik ga er eigenlijk stiekem van uit dat
ook op het ministerie al geschreven wordt, dat wij een brief
kunnen krijgen over wat de visie is en de inzet van het
kabinet. Want dit is een van de prioriteiten onder het Franse
voorzitterschap en daar moeten we als Nederland een antwoord op hebben. Het zou fijn zijn als de Kamer erin meegenomen wordt wat die visie is op korte en middellange
termijn van Nederland over strategische autonomie. Wat
wordt onze inzet?
Minister Adriaansens:
Ik wil daar zeker schriftelijk op terugkomen. Ik laat ook een
overzicht zien van alle brieven die ik uw Kamer ga toezenden. Ik zoek wel een beetje naar de logische samenhang

Tweede Kamer

Voorzitter. Dan kom ik bij de heer De Jong, maar die had
niet echt een vraag gesteld.
De voorzitter:
Die heeft gezwegen.
Minister Adriaansens:
Ja, ik heb hem wel op mijn lijstje staan. Ik zie u ook, dus u
bent wel aanwezig, maar dan sla ik u over in de beantwoording. De heer Graus maakte ook gewoon een opmerking.
Ik kom bij de heer Thijssen. U vroeg naar de relatie met de
datum van 1 mei en of we de doelstelling wel gaan halen.
Twee dingen zijn heel belangrijk. Eén. De industrie haalt de
doelstellingen die geformuleerd zijn. Met ons beleid voor
het verduurzamen van de industrie gaan wij daar snelheid
achter zetten en ervoor zorgen dat we meer gaan halen.
Maar op basis van de analyses van het PBL gaat de industrie
de doelstelling halen. Dat komt met name door de
CO2-heffing. Daar zit dus niet de pijn. Althans, er is wel pijn,
maar niet met deze doelstellingen. Wij vinden echter dat
we meer moeten doen en daarom gaan we kijken naar
maatwerkafspraken. Dat is ook omdat we denken dat we
daarmee technologie en kennis ontwikkelen, waarmee we
ook andere versnellingen kunnen doorzetten. In de brief
die mijn collega voor Klimaat en Energie begin mei aan de
Kamer gaat sturen, zal ook een industrieparagraaf zitten,
waarin dit wordt toegelicht. De zorgen, voor zover u die op
dit vlak heeft, kan ik wegnemen. Dat wil niet zeggen dat we
niet heel veel werk te doen hebben en dat het al genoeg is.
Daar zijn we het wel over eens, denk ik.
Het tweede. De motie op stuk nr. 95 van de heer Thijssen
lag een beetje in het verlengde van wat mevrouw Teunissen

23 maart 2022
Hoofdlijnendebat met de minister van EZK TK 63

63-3-6

vroeg. Dat gaat over de doelstellingendiscussie. Daarop
wilde ik eigenlijk eenzelfde soort antwoord geven. In de
basis zijn wij het eens met het vertrekpunt dat we de grenzen aan de groei hebben bereikt als het gaat over de effecten ervan op het milieu, op de leefomgeving en op de biodiversiteit. Daar is geen twijfel over. Wij hebben het echter
vertaald in het coalitieakkoord en geven daar vervolg aan.
Daarbij zien wij de groei wel degelijk als noodzakelijk om
de doelstellingen te bereiken, zoals ik net al toelichtte. Om
die reden zal ik de motie moeten ontraden.

De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

De voorzitter:
De heer Thijssen heeft een interruptie voor u.
De heer Thijssen (PvdA):
In het debat ging het over de vraag welke economie en
welke samenleving we willen bouwen voor 2040 en 2050,
om vervolgens terug te redeneren welk beleid daarbij hoort.
Over die visie hebben we het gehad, maar die is nog niet
uitgekristalliseerd door het kabinet. Daar roept mijn motie
toe op, om dat vooral wel te doen.
Ik heb ook nog iets over de timing. Het PBL heeft inderdaad
gekeken naar het regeerakkoord, maar geconstateerd dat
het nog te vaag is om door te rekenen. Volgens mij zegt
het kabinet ook steeds dat het nog niet berekenbaar is en
dat het per 1 mei met concretere plannen komt. Nu krijg ik
te horen dat de plannen al concreet genoeg zijn. Volgens
mij moeten de plannen nog iets concreter worden, zodat
het pakketje op 1 mei naar het PBL kan om doorgerekend
te worden. Hoe rijmt u dat met elkaar?
Minister Adriaansens:
Ik sta hier voor het belang van het bedrijfsleven, in de brede
zin van het woord. De uitstoot zit met name bij de industrie,
dus dat is waar we de uitstoot moeten terugbrengen. Die
doelstellingen worden behaald met de maatregelen die we
nu ingezet hebben. Dat wil niet zeggen dat alle doelstellingen over de volle breedte van wat we in Nederland doen,
worden behaald. Dat wordt volgens mij daarmee bedoeld.
In de industrie is het al best lang gaande; dat loopt dus. Dat
is ook het antwoord, want dat is mijn portefeuille op dit
moment.
De voorzitter:
De heer Thijssen. Nee? Gaat u verder, minister.
Minister Adriaansens:
Volgens mij ben ik er doorheen.
Dank u.
De voorzitter:
Mooi. Dan eindigt daarmee dit tweeminutendebat. Ik dank
de minister, de leden en de ondersteuning. Ik schors voor
enige ogenblikken. Daarna zal de vergadering worden
voortgezet met een debat over de ontwikkeling van de
koopkracht en de stijgende energieprijzen.
De beraadslaging wordt gesloten.

Tweede Kamer

23 maart 2022
Hoofdlijnendebat met de minister van EZK TK 63

63-3-7