Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1848
Vragen van de leden Kat en Van Weyenberg (beiden D66) aan de Ministers
voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen en van Financiën over het niet
kunnen openen van een betaalrekening door kwetsbare mensen (ingezonden
22 februari 2023).
Mededeling van Minister Kaag (Financiën), mede namens de Minister voor
Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen (ontvangen 13 maart 2023).
Vraag 1
Bent u het ermee eens dat het hebben van een betaalrekening voor mensen
essentieel is om te kunnen participeren in deze samenleving? En klopt het dat
er Europees recht op een basisbetaalrekening geldt1 en om die reden het
Convenant Basisbankrekening2 is afgesloten waarmee mensen met een
basisbetaalrekening in ieder geval toeslagen en loon kunnen ontvangen? Kan
het doel en de achtergrond van het Convenant Basisbankrekening worden
toegelicht?
Vraag 2
Bent u bekend met de slachtoffers van criminelen die worden misbruikt als
geldezels om geld door te sluizen via hun eigen betaalrekening naar die van
anderen, zonder dat zij zich bewust zijn van het feit dat zij een strafbaar feit
plegen?
Vraag 3
Bent u bekend met het feit dat banken, wanneer zij dit detecteren, de
betaalrekening van deze personen sluiten en dat het voor deze personen
vervolgens vrijwel onmogelijk is om nog ergens een betaalrekening te
kunnen openen?
Vraag 4
Bent u op de hoogte van het feit dat banken onredelijk hoge eisen stellen aan
het, na sluiting van een betaalrekening op grond van bovengenoemde
redenen, toekennen van een betaalrekening, door bijvoorbeeld te eisen dat er
1

Richtlijn 2014/92/EU van het Europees Parlement en de Raad, (https://eur-lex.europa.eu/legalcontent/NL/TXT/?uri=CELEX%3A32014L0092).
2
Basisbankrekening.nl, «Convenant inzake een Pakket Primaire Betaaldiensten («Convenant
Basisbankrekening»)», (www.basisbankrekening.nl/wp-content/uploads/2019/10/Convenantinzake-pakket-primaire-betaaldiensten-december-2018.pdf).

ah-tk-20222023-1848
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

sprake is van intensieve begeleiding zoals bewindvoering of schuldhulpverlening van de persoon die de betaalrekening wil openen? En bent u tevens op
de hoogte van het feit dat, zelfs wanneer hier wel sprake van is, nog steeds
vaak een bankrekening wordt geweigerd? Bent u het eens dat dit zeer
onwenselijk is?
Vraag 5
Waar kunnen slachtoffers die een basisbetaalrekening aanvragen, maar wiens
aanvraag wordt geweigerd door een bank, terecht om alsnog een basisbetaalrekening te krijgen? Welke stappen moet een consument zetten als een
basisbetaalrekening ten onrechte wordt geweigerd en welke stappen kan een
(zelfstandig) ondernemer zetten als een zakelijke rekening wordt geweigerd
en er vermoedens zijn van categorale uitsluiting door de bank?
Vraag 6
Deelt u de mening dat dit disproportioneel zware eisen zijn, omdat gezien de
financiële situatie van het slachtoffer soms helemaal geen noodzaak is om
bewind in te stellen of een schuldhulptraject te starten? Bent u het eens dat
begeleiding door bijvoorbeeld ouders of een schuldhulpmaatje ook voldoende zou moeten zijn om een betaalrekening te kunnen openen?
Vraag 7
Wat vindt u van de onuitvoerbare eis dat sprake moet zijn van bewindvoering, terwijl vaak geen bewindvoering kan worden ingesteld als geen sprake
is van een betaalrekening?
Vraag 8
Wat vindt u ervan dat slachtoffers alleen maar een betaalrekening kunnen
aanvragen bij de bank die de betaalrekening heeft afgesloten? Deelt u de
mening dat het bankenlandschap ten aanzien hiervan zou moeten worden
ontschot, waardoor deze slachtoffers ook bij andere banken een betaalrekening zouden moeten kunnen openen?
Vraag 9
Bent u het eens dat laatstgenoemde een zeer grote belemmering vormt voor
deze personen om te kunnen participeren in de samenleving omdat het niet
hebben van een betaalrekening het ontvangen van toeslagen en loon en het
betalen van bijvoorbeeld belastingen onmogelijk maakt, waardoor deze
doorgaans jonge en kwetsbare mensen verder in de (financiële) problemen
dreigen te geraken? Bent u van mening dat het zeer onwenselijk is dat zij
geen leven kunnen opbouwen en daardoor opnieuw kwetsbaar worden voor
misbruik van criminelen? En bent u het eens dat dit alles indruist tegen het
doel van het Convenant Basisbankrekening?
Vraag 10
Deelt u de mening van de berichten die wij hebben ontvangen dat het sluiten
van de betaalrekening ten eerste male doorgaans dermate veel schrik inboet
bij de slachtoffers dat zij meteen zijn bekomen van de verleiding om zich
nogmaals in te laten met dergelijke activiteiten en transacties, en dit ook
reden is om geen disproportionele eisen te stellen voor het openen van een
bankrekening?
Vraag 11
Bent u bereid om met de banken, met in het bijzonder de banken die
onderdeel zijn van het Convenant Basisbankrekening, in gesprek te treden om
meer maatwerk toe te passen voor (jonge en) kwetsbare mensen die
slachtoffer zijn geworden van criminelen bij het toekennen van een betaalrekening, teneinde ervoor te zorgen dat zij een nieuwe start kunnen maken en
niet wederom in de greep komen van criminelen? Bent u bereid om in die
gesprekken in ieder geval het uitvoeren van het Convenant Basisbankrekening aan de orde te stellen en hoe ervoor te zorgen dat de doelen van dit
convenant worden behaald?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Mededeling
Hierbij bericht ik u, mede namens de Minister voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen, dat wij de door de leden Kat en Van Weyenberg (beiden
D66) gestelde schriftelijke vragen over het niet kunnen openen van een
betaalrekening door kwetsbare mensen (ingezonden op 22 februari 2023, met
kenmerk 2023Z03208) niet binnen de door u gestelde termijn kunnen
beantwoorden, omdat voor de beantwoording nadere afstemming vereist is.
Ik streef ernaar de vragen zo spoedig mogelijk te beantwoorden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3