Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1376
Vragen van het lid Dijkstra (D66) aan de minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over het bericht dat Nederlanders Belgische organen
wegkapen (ingezonden 20 januari 2011).
Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 9 februari 2011).
Vraag 1 en 2
Kunt u aangeven hoeveel Nederlanders het afgelopen jaar in België een
Belgisch orgaan getransplanteerd hebben gekregen?
Kunt u aangeven om welke organen het hierbij ging?
Antwoord 1 en 2
Eurotransplant registreert geen nationaliteit, maar registreert uit welk land
donoren en ontvangers afkomstig zijn. De cijfers die Eurotransplant over 2010
beschikbaar heeft, zijn voorlopige cijfers, de mogelijkheid bestaat dus dat die
nog veranderen.
In 2010 zijn 28 in Nederland woonachtige patiënten in Belgische centra
getransplanteerd. 4 Keer werd een hart getransplanteerd, 12 keer een lever, 2
keer een nier in combinatie met een lever, 2 keer een long, 7 keer een nier en
1 keer een nier in combinatie met een pancreas.
Daartegenover staat dat in 2010 2 uit Nederland afkomstige personen in
België donor zijn geworden, zij hebben 6 organen afgestaan. Er zijn geen uit
België afkomstige personen in Nederland donor geworden.
Vraag 3
Wat was de reden dat deze Nederlandse patiënten in België deze organen
getransplanteerd hebben gekregen?
Antwoord 3
In de Europese Unie kunnen patiënten op basis van vrij verkeersjurisprudentie medische zorg in een andere lidstaat gebruiken. De reden waarom deze uit
Nederland afkomstige patiënten een orgaan getransplanteerd hebben
gekregen in België is dat zij ervoor hebben gekozen om in België te worden
behandeld. De keuze kan zijn ingegeven door het grotere aanbod aan
organen in België, maar kan ook een geografische achtergrond hebben.
Inwoners van de grensstreken richten zich vaak op voorzieningen die dichtbij
zijn, ook wanneer die voorzieningen zich over de grens bevinden.

ah-tk-20102011-1376
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

Vraag 4
Waren deze organen ten tijde van de transplantatie niet in Nederland
beschikbaar?
Antwoord 4
Dat is mij niet bekend, deze patiënten stonden in België op een wachtlijst. Of
zij in Nederland, wanneer zij daar op een wachtlijst hadden gestaan, op
hetzelfde moment getransplanteerd hadden kunnen worden hangt af van vele
omstandigheden zoals de mate van urgentie, de plek op de wachtlijst en het
specifieke aanbod van organen in Nederland op dat moment. Je kunt immers
niet elk orgaan bij iedereen transplanteren, er moet wel sprake zijn van een
match.
Vraag 5
Stonden deze Nederlandse patiënten ook op een Nederlandse wachtlijst?
Antwoord 5
Nee, binnen Eurotransplant kun je maar in één land op de wachtlijst staan.
Sta je in België op de wachtlijst, dan kun je niet ook in Nederland op de
wachtlijst staan.
Daarnaast wil ik nogmaals aangeven dat de nationaliteit van de patiënten op
de wachtlijst bij Eurotransplant niet bekend is, alleen waar de betreffende
patiënt woont. Het zou dus ook nog zo kunnen zijn dat het in Nederland
woonachtige Belgen betreft die in België op een wachtlijst stonden.
Vraag 6
Hoeveel van de behandelde Nederlandse patiënten gebruikten ook
andere Belgische zorg omdat zij in de grensstreek woonachtig zijn?
Antwoord 6
Van de 28 transplantaties die in 2010 bij uit Nederland afkomstige patiënten
werden uitgevoerd zijn 17 transplantaties uitgevoerd bij personen die
woonachtig zijn in de grensstreek met België en werden 11 transplantaties
uitgevoerd bij personen die niet in de grensstreek wonen. Onder de
grensstreek met België wordt verstaan: Zeeuws Vlaanderen, Walcheren,
Noord- en Zuid-Beveland, Noord-Brabant en Limburg onder de denkbeeldige
lijn Roosendaal, Tilburg, Eindhoven en Weert. Volgens het College voor
Zorgverzekeringen (CVZ) zijn de lasten van grensoverschrijdende zorg in de
afgelopen 5 kwartalen met 39,4 procent gestegen. Verzekerden kiezen, mede
door de werelddekking van de Zvw, dus steeds vaker voor behandelingen in
het buitenland. Inwoners van de grensstreken richten zich op medische
voorzieningen in de buurt.
Vraag 7
Kunt u aangeven of deze patiënten door Eurotransplant als Nederlanders of
Belgen worden gerekend?
Antwoord 7
Eurtransplant «rekent» niet in nationaliteiten. De patiënten worden gerekend
als patiënten van een Belgisch centrum op de Belgische wachtlijst.
Vraag 8 en 9
Kunt u aangeven of er ook Belgische patiënten waren die op dat moment
wachtten op een van deze beschikbare organen?
Moeten Belgische patiënten langer wachten op een beschikbaar orgaan
omdat Nederlandse patiënten in België een Belgisch orgaan hebben
ontvangen?
Antwoord 8 en 9
Het is wel aannemelijk dat er ook Belgisch patiënten waren die wachtten op
een orgaantransplantatie. Of zij langer hebben moeten wachten en ook in
aanmerking zouden zijn gekomen voor dat specifieke orgaan in plaats van
een uit Nederland afkomstige patiënt hangt af van de mate van urgentie en
de match tussen donor en ontvanger. De uit Nederland afkomstige ontvanger

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

in het Belgische centrum was volgens allocatieregels van Eurotransplant op
dat moment de meest geschikte patiënt in België voor het beschikbare
orgaan.
Vraag 10
Wat is uw reactie op de stelling van professor Vanhaecke dat door een
aanpassing van de Nederlandse wet het aantal Nederlandse donoren meer in
overeenstemming kan worden gebracht met het aantal Belgische donoren?
Antwoord 10
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik naar de antwoorden op de eerder
door het lid Dijkstra gestelde vragen over het bericht dat het ADR-systeem
leidt tot meer orgaandonoren (2010Z19392).
Vraag 11
Was Nederland in het afgelopen jaar een nettodonateur van organen aan
Eurotransplant? Zo ja, welke organen werden «geëxporteerd» en welke
«geïmporteerd»?
Antwoord 11
Binnen Eurotransplant wordt er gestreefd naar een redelijk evenwicht tussen
de deelnemende landen. In 2010 werden er door Nederland evenveel organen
geïmporteerd als geëxporteerd.
Vraag 12 en 13
Voert u gesprekken met Eurotransplant over het aantal Nederlanders dat
organen uit het buitenland ontvangt en het aantal Nederlandse organen dat
naar het buitenland wordt «geëxporteerd»? Zo ja, wat is de inhoud van deze
gesprekken?
Heeft Eurotransplant u geadviseerd over hoe er meer Nederlandse organen
beschikbaar zouden kunnen komen? Zo ja, hoe luidde dit advies?
Antwoord 12 en 13
Eurotransplant verricht zijn werkzaamheden voor Nederland in opdracht van
de Nederlandse Transplantatie Stichting (NTS). De NTS is een zelfstandig
bestuursorgaan dat verantwoordelijk is voor de toewijzing van organen. Mijn
invloed op en verantwoordelijkheid voor de NTS in haar hoedanigheid als
ZBO beperkt zich tot het door de NTS gehanteerde systeem voor de
toewijzing van organen. Wanneer zou blijken dat het door NTS gehanteerde
systeem voor orgaanuitwisseling met andere landen niet goed zou functioneren zou dat voor mij reden zijn om daarover met NTS en Eurotransplant in
overleg te treden. Daarvan is, zoals ook blijkt uit het antwoord op vraag 11,
geen sprake.
Noch de NTS, noch Eurotransplant is een officieel adviesorgaan van mijn
departement. De NTS maakt wel deel uit van de Coördinatiegroep Orgaandonatie en heeft in dat verband in 2008 geadviseerd om het ADR-systeem in te
voeren. Mijn standpunt ten aanzien van invoering van het ADR-systeem gaf ik
u reeds in stand van zakenbrief die ik u onlangs toezond en in de antwoorden
op eerdere vragen van het lid Dijkstra over het bericht dat het ADR-systeem
leidt tot meer orgaandonoren (2010Z19392).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3