Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

24 587

Justitiële Inrichtingen

28 325

Bouwregelgeving 2002–2006

Nr. 370

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN DE
MINISTER VOOR WONEN, WIJKEN EN INTEGRATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 november 2009
Inleiding
Met deze brief informeren wij u over de voortgang van de actiepunten
(brand-)veiligheid van Justitie/Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) en
VROM/Rijksgebouwendienst (Rgd). Deze actiepunten vloeien voort uit de
kabinetsreactie van 18 oktober 2006 op het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid betreffende de oorzaken en de leerpunten van de
brand op het cellencomplex Schiphol-Oost van oktober 20051. Halfjaarlijks
ontvangt uw Kamer een rapportage over de actiepunten uit de kabinetsreactie. De laatste rapportage dateert van 9 december 20082. Op 12 maart jl.
heeft uw Kamer hierover met ondergetekenden een AO gehouden3.
In deze brief rapporteren wij over de uitvoering en de stand van zaken van
de actiepunten over de periode maart tot en met september 2009.
Vanwege de veelheid aan communicatie met uw Kamer over brandveiligheid, beperken wij ons hier tot de acties van Rgd en DJI ten aanzien van
brandveiligheid, met de nadruk op de justitiële inrichtingen. Voor wat
betreft de minister van minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) regarderende actiepunten verwijzen wij naar de eerder aan
uw Kamer verstuurde eindrapportage van het Actieprogramma Brandveiligheid4, de beleidsreactie naar aanleiding van het rapport van de VROMInspectie over de brandveiligheid van politiecellen5 en de verzonden brief6
aan de betrokken partijen in het veld, waarin conform eerdere toezegging
aan uw Kamer, meer helderheid over de toepassing van de brandveiligheidsconcepten wordt gegeven. Tevens melden wij u dat het voornemen
nog steeds bestaat de gezamenlijke rijksinspecties een vervolgonderzoek
te laten verrichten naar de (brand-)veiligheid in de justitiële inrichtingen.

1

Kamerstukken II 2006/2007, 24 587, nr. 199.
Kamerstukken II 2007/2008, 24 587, nr. 312.
3
Kamerstukken II 2008/2009, 24 587, nr. 328.
4
Kamerstukken II 2008/2009, 26 956, nr. 66.
5
Kamerstukken II 2008/2009, 28 325, nr. 111.
6
Kamerstukken II 2008/2009, 28 325, nr. 102.
2

KST137594
0910tkkst24587-370
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 24 587 en 28 325, nr. 370

1

Algemeen beeld
2009 staat conform planning in het teken van het realiseren van de resterende maatregelen fase 1 in de justitiële inrichtingen en het identificeren
en inplannen van benodigde maatregelen in de overige voorraad rijksgebouwen. Tevens staat 2009 in het teken van de continue borging van de
aandacht voor (brand-)veiligheid. In mei 2008 zijn wij met uw Kamer overeengekomen dat de bouwkundige brandveiligheidsmaatregelen gefaseerd
worden aangebracht in de justitiële inrichtingen. Door deze gefaseerde
aanpak en de extra gezamenlijke sturing die daarop plaatsvond is eind
2008 ruim 50% van de maatregelen van fase 1 afgerond. Per 30 september
2009 is 84% van de cellen afgerond conform fase 1. Eind 2009 zal fase 1
geheel zijn afgerond. Bij wijze van uitzondering kunnen er voor één of
twee inrichtingen goede redenen zijn om de werkzaamheden te laten
doorlopen tot begin 2010. Randvoorwaarde daarbij is dat er per 1 januari
2010 geen cellen in gebruik zijn, die niet op het niveau van «basiscelveiligheid» zijn gebracht.
Voortgang actiepunten DJI
Uitvoeren Bedrijfshulpverlening (BHV)-verbeterplan
Aan de hand van de ontwikkelde opleidingsmodule en een samen met het
Nederlands Instituut Fysieke Veiligheid Nibra (NIFV) opgesteld modelstappenplan wordt inmiddels voor iedere locatie een brandveiligheidsanalyse
opgesteld. Per 1 januari 2010 is dit traject voor alle locaties gereed. Door
middel van maatwerk, gebaseerd op de brandveiligheidsanalyse, wordt
door de lokale inrichtingsdirecties vervolgens een «kleine, zelflerende,
efficiëntere BHV-organisatie» neergezet.
Borging en bewustwording (brand-)veiligheid
Bij DJI staat 2009 in het teken van de verdere borging en bewustwording
van (brand-)veiligheid. Hiertoe is ondermeer conform eerdere toezeggingen aan uw Kamer een veiligheidsbewustzijncampagne voor de
DJI-organisatie ontwikkeld. De communicatieve kernboodschap in de
campagne Veiligheidsbewustzijn luidt: «Veiligheid is een kernactiviteit van
DJI en een continu proces». Binnen deze context blijven al de ontwikkelde
instrumenten in het kader van de (brand-)veiligheid, zoals bijvoorbeeld de
oefenkalender en het oefenen, actueel op operationeel niveau. Deze
instrumenten zijn tevens geborgd in de planning & control-cyclus.
C2000 in justitiële inrichtingen
In het algemeen overleg van de Vaste Commissie voor Justitie op
12 maart 2009 is door de staatssecretaris van Justitie toegezegd om in
deze rapportage in te gaan op de afwegingen die ten grondslag liggen aan
het gebruik van C2000 bij justitiële inrichtingen. Op grond van het door
BZK opgestelde Special Coverage Location (SCL)-beleid kan het college
van B&W locaties aanwijzen waarbij in geval van calamiteiten communicatie via het C2000-netwerk door de hulpverleningsdiensten mogelijk is.
Op enkele locaties van DJI is na aanschrijving van het college van B&W
binnenhuisdekking gerealiseerd. Gelet op het belang van de veiligheid
van personeel, justitieel ingeslotenen, bezoekers en de hulpverleningsdiensten is, vooruitlopend op eventuele andere aanwijzingen van het
lokaal bevoegd gezag, door de minister van Justitie besloten dat bij alle
justitiële inrichtingen voorzieningen worden gerealiseerd om te voorzien
in binnenhuisdekking. DJI heeft bij 8 justitiële inrichtingen pilots opgestart
om dit landelijk en uniform op de meest doelmatige wijze te realiseren.
Voor wat betreft het gebruik van portofoons voor de eigen bedrijfsvoering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 24 587 en 28 325, nr. 370

2

in justitiële inrichtingen wordt thans geen gebruik gemaakt van het C2000netwerk. De minister van BZK heeft hiervoor, op verzoek van de minister
van Justitie, toegezegd onderzoek te laten verrichten naar de vraag of dit
technisch en organisatorisch mogelijk is. Op basis van deze nog te
verkrijgen onderzoeksresultaten zal worden bezien of dit een gewenste
oplossing is.
In de bijlage is verder een overzicht opgenomen met de stand van zaken
van alle toezeggingen uit de kabinetsreactie van 2006.1
Voortgang actiepunten Rijksgebouwendienst
Sprinklerinstallaties
Conform de toezegging in de voortgangsrapportage van 9 december 2008
is in januari 2009 ook de laatste van de 24 unitbouwcomplexen voorzien
van een sprinklerinstallatie.
Bouwtechnische maatregelen justitiële inrichtingen

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Teneinde op de snelst mogelijke wijze de risico’s binnen alle inrichtingen
te reduceren is – zoals reeds in de voortgangsrapportage van februari
2008 gemeld – gekozen voor een gefaseerde aanpak. Wij benadrukken dat,
zolang de vereiste bouwtechnische maatregelen niet zijn gerealiseerd, de
compenserende maatregelen gehandhaafd blijven.
Fase 0: In deze fase zijn de snel en relatief eenvoudig uitvoerbare maatregelen genomen welke aanzienlijk bijdragen aan risicovermindering. Deze
fase is in de periode tot en met augustus 2008 afgerond.
Fase 1: Omdat de meeste branden in een inrichting plaatsvinden in de cel
en de grootste kwetsbaarheid zich ook in de cel voordoet, worden in deze
fase in 2008 en 2009 alle cellen op minimaal het niveau bestaande bouw
van het Bouwbesluit 2003 gebracht (basiscelveiligheid). Op 31 december
2008 is dit conform toezegging voor ruim 50% gerealiseerd. De verwachting is dat dit conform toezegging op 31 december 2009 volledig is afgerond. In ieder geval zullen er per 1 januari 2010 geen cellen in gebruik zijn,
die niet op het niveau van «basiscelveiligheid» zijn gebracht. Wij rekenen
er op dat het onderzoek van de rijksinspecties, dat in 2010 zal plaatsvinden, dit zal bevestigen. In veel gevallen bleek het mogelijk om in fase 1
de cel meteen op nieuwbouwniveau te brengen, zonder de tijdige realisatie van fase 1 in gevaar te brengen. Zo is voorkomen dat inrichtingen
nog eens moeten worden vrijgemaakt.
Fase 2: Tot medio 2011 worden alle andere maatregelen genomen opdat
alle ruimten binnen een justitiële inrichting voldoen aan de bouwkundige
eisen. Het streefniveau is daarbij het nieuwbouwniveau van het Bouwbesluit 2003, voor die onderdelen van de inrichting die, in termen van het
Bouwbesluit, de «gebruiksfunctie voor dwangverblijf van mensen»
hebben. Waar dat vanwege technische, financiële of organisatorische
redenen niet mogelijk of wenselijk is, wordt een optimum gezocht tussen
het niveau bestaande bouw en nieuwbouwniveau Bouwbesluit 2003. In
ruim 90% van de inrichtingen worden betreffende onderdelen volledig op
nieuwbouwniveau gebracht. Bij wijze van uitzondering zullen onderdelen
van enkele inrichtingen niet geheel op het nieuwbouwniveau worden
gebracht vanwege het karakter van het gebouw, zoals in het geval van
koepelgevangenissen. Volledigheidshalve wijzen we erop dat dan nog
steeds voldaan wordt aan alle wettelijke eisen. De onderdelen van de
inrichting waar geen dwangverblijf plaatsvindt worden uitgevoerd op het
niveau van bestaande bouw. De planning en uitvoering liggen op schema.
In fase 2 is ook de certificering van de brandmeldinstallaties aan de orde.
In overleg tussen de Dienst Justitiële Inrichtingen, Rijksgebouwendienst,
certificerende instellingen en brandveiligheidsdeskundigen wordt onder-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 24 587 en 28 325, nr. 370

3

zocht in hoeverre een certificeringsregeling haalbaar is die recht doet aan
het gebruik van justitiële inrichtingen.
Voortgang brandveiligheidaanpak gehele voorraad rijksgebouwen
Het scannen van de resterende voorraad ligt op schema. Dit betreft met
ingang van 2009 nog zo’n 700 objecten. Per 30 september 2009 is 28%
daarvan gescand. De verwachting is dat eind 2010 100% zal zijn gescand.
Op grond van de brandscan wordt bepaald of een brandveiligheidproject
met voorrang wordt gestart of dat de brandveiligheidmaatregelen in het
reguliere onderhoudsproces worden ingepland. Tot op heden blijkt dat in
ruim 90% van de gevallen de benodigde maatregelen en projecten in het
reguliere onderhoudsproces kunnen worden ingepland. De laatste tranche
projecten buiten het reguliere onderhoudsproces wordt naar verwachting
in 2014 opgeleverd. Daar waar nodig zijn en worden in overleg met de
gebruiker compenserende maatregelen getroffen.
Borging (brand-)veiligheid
De borging van de aandacht voor brandveiligheid en van de kwaliteit van
de maatregelen is een continue actie. Hiermee is en blijft brandveiligheid
geïntegreerd in het reguliere huisvestingsproces. In de afgelopen periode
is brandveiligheid belegd in de verantwoordelijkhedenstructuur van de
lijnorganisatie. Doorlopende activiteiten richten zich onder meer op
opleiden en op het periodiek vestigen van de aandacht op brandveiligheid, bijvoorbeeld in aansluiting op de nationale brandveiligheidsweek.
In de bijlage is verder een overzicht opgenomen met de stand van zaken
van alle toezeggingen uit de kabinetsreactie van 2006.1
Financiën
In de ontwerpbegroting 2010 zijn voor de financiering van de (brand-)veiligheidsmaatregelen in de justitiële inrichtingen extra middelen
beschikbaar gesteld. Daarmee zijn de te treffen maatregelen structureel
gefinancierd. In de financiering is er van uit gegaan dat een indicatief
investeringsbedrag van € 320–350 miljoen benodigd is voor de bouwtechnische brandveiligheidsmaatregelen in rijksinrichtingen en circa € 50
miljoen voor de particuliere inrichtingen. Deze bedragen zijn afgestemd
op de productietaakstelling die is opgenomen in de ontwerpbegroting
2010.
Tot slot
De uitvoering van de acties om de justitiële inrichtingen en vervolgens de
gehele voorraad rijksgebouwen op het gewenste niveau van brandveiligheid te brengen ligt op schema. Deze opgave en de borging van continue
aandacht voor (brand-)veiligheid staat blijvend hoog op de agenda in de
aansturing van de Dienst Justitiële Inrichtingen en de Rijksgebouwendienst.
De staatssecretaris van Justitie,
N. Albayrak
De minister voor Wonen, Wijken en Integratie,
E. E. van der Laan

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 24 587 en 28 325, nr. 370

4