Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 462

Wijziging van de Wet waardering onroerende
zaken in verband met een verruiming van de
openbaarheid van de WOZ-waarde en enkele
technische aanpassingen

Nr. 9

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 27 januari 2014
De vaste commissie voor Financiën heeft op 27 november 2013 overleg
gevoerd met Staatssecretaris Weekers van Financiën en Minister Plasterk
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over:
− de brief van de Staatssecretaris van Financiën d.d. 16 juli 2013
inzake uitvoering Wet WOZ door gemeenten; (Kamerstuk
33 462, nr. 7);
− de brief van de Staatssecretaris van Financiën d.d. 18 november 2013 inzake beantwoording vragen commissie over de
uitvoering Wet WOZ door gemeenten (Kamerstuk 33 462,
nr. 8).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,
Nieuwenhuizen-Wijbenga,
De griffier van de vaste commissie voor Financiën,
Berck

kst-33462-9
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

1

Voorzitter: Van Nieuwenhuizen-Wijbenga
Griffier: Maas
Aanwezig zijn zes leden der Kamer, te weten: Van NieuwenhuizenWijbenga, Tony van Dijck, Groot, Koolmees, Neppérus, Van Toorenburg
en Staatssecretaris Weekers van Financiën en Minister Plasterk van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, die vergezeld zijn van enkele
ambtenaren van zijn van hun ministerie.
Aanvang 10.02 uur
De voorzitter: Ik heet iedereen van harte welkom bij dit algemeen
overleg over de uitvoering van de Wet WOZ. Er zijn twee bewindslieden
aanwezig, de Staatssecretaris en de Minister. Ik geef de Kamerleden aan
dat wij een spreektijd hanteren van vier minuten per woordvoerder en
twee onderlinge interrupties. Wij hebben namelijk maar tweeënhalf uur en
we hebben twee bewindslieden. De heer Koolmees geeft een minuut aan
de heer Groot. Het is fijn dat u zo solidair bent met elkaar.
Mevrouw Neppérus (VVD): Voorzitter. Wij spreken hier als fiscale
woordvoerders – er zijn echter ook woordvoerders van Financiën en
andere disciplines – niet zo vaak over de WOZ en de gemeenten. Toch
raakt de Wet waardering onroerende zaken niet alleen aan gemeentelijke
belastingen maar ook aan andere belastingen, het huurwaardeforfait in de
inkomstenbelasting en de erfbelasting. Het is dus veel ruimer dan mensen
weleens denken. Wellicht erger je je weleens bij het openen van de post,
omdat het een paar tientjes te hoog is. De gevolgen kunnen echter veel
groter zijn. Daarom heeft de VVD er behoefte aan om hier nu over te
praten.
Ik wil twee punten nadrukkelijk benoemen, allereerst de vraag of het goed
gaat met de waardering. Laten wij vooropstellen dat het bij heel veel
gemeenten gewoon goed gaat. Meer dan 200 gemeenten, namelijk 248,
doen het goed. Ook hebben we er een aantal die het eigenlijk heel
behoorlijk doen. Bij 80 gemeenten gaat het echter niet goed. Dat is op
ruim 400 gemeenten bijna een vijfde. De termen hierover zijn af en toe
wat eufemistisch, want het criterium luidt «kan verbeterd worden». Dat
staat in de stukken als het kennelijk onvoldoende is. Wellicht wil een van
de beide bewindslieden daarop een reactie geven. Het baart ons echt
zorgen dat het steeds maar niet beter gaat bij een aantal gemeenten. Er
zijn er immers ook waar het wel goed gaat. Je ziet ook dat het in samenwerkingsverbanden soms nog steeds niet goed gaat. Ik woon zelf in de
buurt van Leiden in het mooie Voorschoten. Ook in die regio gaat het
ondanks het samenwerkingsverband met het waterschap nog steeds niet
goed. Daar krijg ik dus graag een reactie op. Wij komen nu jaar in, jaar uit
tegen dat het niet beter wordt maar eerder minder. Hoe kan dit en wat
gaan wij daaraan doen? Wij kunnen zeggen dat het niet goed is, maar wij
moeten minder vrijblijvend worden in het geheel. Is er een soort
escalatieladder waarmee het stapje voor stapje kan verbeteren? Het
kabinet moet namelijk zeggen dat het echt moet verbeteren. Ook de
Kamer heeft daarin een rol. Welke mogelijkheden zien de bewindslieden
om tegen gemeenten die het structureel niet goed doen, langzaam maar
zeker te zeggen dat ze het nu beter moeten doen? Waar kan dat uitkomen?
Daarop krijg ik graag een reactie. Wij moeten hierover meer openheid
hebben. Als je gemeenten en burgers meer uitlegt hoe het zit en wat de
achtergronden zijn van de waardering, kun je veel verder komen.
Mijn volgende punt betreft de proceskostenvergoeding. Dat iemand die
tegen een overheid procedeert, een vergoeding kan krijgen, is op zich
goed. Ook is het goed dat mensen kunnen procederen en bezwaar kunnen
maken en dat er anders dan vroeger geen minimumbedrag is. Ik zei

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

2

immers al dat de gevolgen groot kunnen zijn. Je ziet nu echter ook af en
toe dat de strijd waarom het gaat heel klein is, maar dat er wel een forse
vergoeding moet worden betaald. Naast transparantie zou ik dus op zijn
minst ook willen zien dat je informeel bezwaar kunt maken en dat je dus
niet meteen een formeel bezwaar en beroep hoeft aan te tekenen. Je moet
de vergoeding voor het maken van een bezwaar limiteren tot maximaal
het bedrag in centen, dat wil zeggen in euro’s. Als het heel groot is, kun je
veel verdienen. Als het amper iets is en als het om een paar tientjes gaat,
is het dus iets minder. Ik krijg hierop graag een reactie.
De heer Van Dijck (PVV): Die laatste opmerking begrijp ik niet helemaal.
Bedoelt mevrouw Neppérus dat ik, als ik bezwaar maak tegen een aanslag
en als ik vind dat de WOZ-waarde lager moet zijn, het verschil dan
uitgekeerd krijg? Hoe moet ik dat zien?
Mevrouw Neppérus (VVD): De heer Van Dijck moet het dan gewoon
uitgekeerd krijgen. Je ziet nu echter bureaus die mensen stimuleren om
bezwaar te maken in het kader van no cure, no pay. Je ziet daarbij vaak
dat de kosten van de vergoeding zo ongeveer ruimer zijn dan het bedrag
waar het om gaat. Voor belanghebbenden is het een loterij zonder nieten.
Dat gaat mij gewoon te ver. Daaraan wil ik paal en perk stellen. Het bedrag
waarom het gaat, zou je als limiet kunnen hanteren. Ik sta ook open voor
andere suggesties, maar laten wij hieraan paal en perk stellen. Dat is ook
al bij andere stukken in het procesrecht gebeurd. Het moet echter geen
loterij zonder nieten zijn.
De heer Van Dijck (PVV): Ik wil graag het bedrag weten waar het om
gaat. Welk bedrag bedoelt mevrouw Neppérus?
Mevrouw Neppérus (VVD): Kennelijk ben ik niet duidelijk. Ik zal het voor
de heer Van Dijck herhalen. Als het gaat om belastingbedrag x, dan kan
dat de limiet zijn, tenzij het een heel principiële kwestie is. Je moet nooit
meer kunnen krijgen dan het bedrag waarom het gaat, tenzij er iets heel
principieels aan de hand is. Als het echter om € 100 aan belasting gaat,
dan moet het niet meer zijn dan die € 100.
De heer Van Dijck (PVV): Sorry hoor, maar wij praten ...
De voorzitter: Mijnheer Van Dijck, wij hebben afspraken gemaakt over de
interrupties. Begrijp ik dat u hieraan uw tweede interruptie gaat besteden?
De heer Van Dijck (PVV): Voor mijn part ja. Er wordt gesproken over het
belastingbedrag, maar wij hebben het over de WOZ-waarde. Bedoelt
mevrouw Neppérus nu het verschil in WOZ-waarde? Als ik een aanslag
voor drie ton krijg omdat mijn huis volgens de gemeente drie ton waard
is, maar ik zeg dat het twee ton waard is en ik gelijk krijg, krijg ik dan een
ton? Is dat het bedrag waar het om gaat?
Mevrouw Neppérus (VVD): Laat ik het voor de derde keer zeggen. De
heer Van Dijck rekent alleen in tonnen. Bij zijn partij gaat het alleen over
tonnen en miljoenen. Het gaat om de belasting waar het over gaat.
Anders zou ik morgen ook zo’n bureau beginnen. Het gaat dus om de
belasting op basis van de WOZ. Ik heb het nu voor de derde keer gezegd.
Als de waarde bijvoorbeeld een aantal duizenden euro’s is en de belasting
daarop € 100, dan moeten wij het beperken tot dat bedrag.
De heer Van Dijck (PVV): Ik krijg geen antwoord, want wij praten hier
over de WOZ-waarde. Ik krijg een WOZ-waarde thuisgestuurd. Ik ben het
daar niet mee eens. Dan procedeer ik tegen de WOZ-waarde, en dus niet
tegen de belasting die daaraan gekoppeld is via het eigenwoningforfait of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

3

de ozb. Het gaat om de WOZ-waarde. Ik ben het dan niet eens met de
door de gemeente getaxeerde WOZ-waarde. Hoeveel belasting daar dan
uitrolt, is vers twee, want wij spreken vandaag over de WOZ-waarde.
Mevrouw Neppérus stelt voor dat daaraan een maximum wordt
gekoppeld, namelijk het bedrag waar het om gaat, maar ik wil weten of
dat de WOZ-waarde is of de ozb, het eigenwoningforfait en wat voor
andere belastingen dan ook die daar eventueel uit voortvloeien.
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik doe een vierde poging om dit uit te leggen
aan de heer Van Dijck. Ik zeg hetzelfde als wat ik hiervoor zei. Het gaat om
de belasting. Laten wij wel wezen, waarom hebben wij het over de
WOZ-waarde? Omdat die tot belastingen leidt. Dat is natuurlijk de enige
reden dat wij hierover praten. Als het alleen was om een vlaggetje op je
huis te kunnen zetten, dan hadden wij het er hier niet over. Als de heer
Van Dijck en de collega’s andere ideeën hebben, sta ik daarvoor zeer
open. Ik hoor ook graag de reactie van de bewindslieden.
De heer Groot (PvdA): Voorzitter. Het is goed dat we een keer praten over
de uitvoering van de Wet WOZ. Zoals het kabinet terecht opmerkt, wordt
de WOZ-waardering voor steeds meer doeleinden gebruikt. Het leeft erg
bij de mensen. Dat maakt het des te belangrijker dat de schattingen van
de WOZ-waarde accuraat zijn. Het is goed om te horen dat de gemeenten
erin slagen om de uitvoeringskosten voor de WOZ-waardering naar
beneden te krijgen, maar de uitvoering van de WOZ blijft een heel dure
grap. Het gaat om zo’n 150 miljoen voor de gemeenten gezamenlijk. Er
zijn belastingen die goedkoper kunnen worden uitgevoerd.
Een flink deel van die kosten gaat zitten in de kosten van bezwaar en
beroep. Die kosten stijgen flink. Vorig jaar ging het al om 43 miljoen. Dat
is een stijging van 20% in een jaar. Volgens de verwachting van de
Vereniging van Nederlandse Gemeenten gaat het naar zo’n 20 miljoen
volgend jaar. Dat moeten we, denk ik, zien te voorkomen. De grootste
stijging van de kosten zit in zogenoemde «no cure, no pay»-procedures
die worden aangespannen door commerciële bureaus. Mevrouw
Neppérus had het er ook al over. Vanwege de hoge vergoedingen is dit
een soort loterij zonder nieten geworden. De Partij van de Arbeid heeft er
alle begrip voor dat het kabinet daar iets aan wil doen.
Het ligt voor de hand om te werken met een marge voor de waardering. Ik
begrijp dat de Hoge Raad heeft uitgesproken dat de zogenaamde
Fierensmarge komt te vervallen, maar je kunt nog steeds werken met een
marge voor de proceskostenvergoeding. Zo lees ik althans de antwoorden
van het kabinet in het schriftelijk verslag. Moet ik dat inderdaad zo lezen?
Is het kabinet voornemens om de proceskosten alleen nog te vergoeden
als de WOZ-waardering buiten een bepaalde marge valt of is het kabinet
van plan om de proceskostenvergoeding over de hele linie te verlagen?
Het besluit over de proceskosten moet nog voor het eind van het jaar
genomen worden. Gaat dat nog lukken voor het einde van het jaar en
wordt de Tweede Kamer daarin gekend?
Zoals gezegd heb ik er aan de ene kant geen problemen mee dat de
burger een prikkel krijgt om de gemeente niet zonder goede reden op
kosten te jagen. Aan de andere kant moet de burger, als hij dan toch
bezwaar maakt, wel het gevoel hebben dat er sprake is van een eerlijke
rechtsgang. Ik krijg veel mails van mensen die zeggen dat als zij bezwaar
maken, dat eenvoudig door gemeenten van tafel wordt geveegd.
Natuurlijk hebben wij de Waarderingskamer om erop toe te zien dat de
gemeente haar werk goed doet, maar dat lijkt, met alle respect, toch een
beetje op de slager die zijn eigen vlees keurt. In de Waarderingskamer zijn
namelijk de provincies, de Belastingdienst, de gemeenten en de waterschappen vertegenwoordigd, kortom alleen overheidsinstanties. Zou zij
niet aan legitimiteit winnen als ook andere belanghebbenden daarin
worden vertegenwoordigd? Ik denk bijvoorbeeld aan een vertegenwoor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

4

diger van de Vereniging Eigen Huis, van huurdersorganisaties en van
onafhankelijke taxateurs. Graag krijg ik een reactie op dat idee.
Ten slotte zeg ik nog iets over het toezicht van de Waarderingskamer. Ik
begrijp dat 70 gemeenten onder verscherpt toezicht staan, omdat de WOZ
niet naar behoren wordt uitgevoerd. Wat houdt het «niet naar behoren
uitvoeren» precies in? Hoe vaak en hoever zitten deze 70 gemeenten
ernaast bij hun schattingen? Ik sluit mij aan bij de vraag van mevrouw
Neppérus: kunnen de uitkomsten van de toetsing van de Waarderingskamer niet iets transparanter worden gemaakt?
Helemaal tot slot zeg ik het volgende. Ik kreeg immers een minuut van
collega Koolmees. Is het niet een idee dat burgers, als er geschillen zijn,
naast de gewone bezwaarprocedure het recht krijgen om een onafhankelijke taxatie aan te vragen? Ik begrijp dat je dit niet zo moet inrichten dat
elke burger een onafhankelijke taxatie kan aanvragen. Er moet ook een
prikkel in zitten dat de burger dit niet te gauw doet. Het lijkt mij dat je dan
moet werken met een bandbreedte. Als de uitkomst van de taxatie is dat
het binnen een bepaalde bandbreedte blijft, moet de burger de taxatie
betalen. Als het buiten een bandbreedte van bijvoorbeeld 5% valt, moet
de gemeente die kosten op zich nemen. Graag krijg ik een reactie op dat
idee. Dat zou een voor de burger iets meer herkenbare rechtsgang kunnen
betekenen.
De heer Koolmees (D66): Voorzitter. We beginnen met drie constateringen of uitgangspunten. Het is goed dat we het hier een keer over
hebben, want over dit onderwerp hebben wij het eigenlijk zeer zelden in
de Kamer. Toen ik de stukken las, viel het mij op dat er bij 70 gemeenten
dingen fout gaan en dat zij onder toezicht staan van de Waarderingskamer. Dat doet de vraag rijzen of de gemeenten voldoende geëquipeerd
zijn om dit zorgvuldig en goed uit te voeren.
Verder is de WOZ-waarde niet alleen relevant voor gemeenten voor de
bepaling van de ozb, het eigenwoningforfait en de schenk- en erfbelasting, maar is dit ook voor de rijksoverheid een belangrijke grondslag
voor de belastingheffing. De volgende vraag kwam bij mij naar boven. De
uitvoeringskosten zijn hoog. Er zijn ontzettend veel verschillende
gemeenten die de regeling uitvoeren. Er zijn weliswaar richtlijnen, maar
vallen er toch niet een paar schaalvoordelen te behalen? Toen ik het las,
vroeg ik mij af of het niet iets efficiënter en uniformer kan. Zoals u weet, is
D66 als een van de weinige partijen in dit huis een groot voorvechter van
lokale autonomie, ook bij belastingen. Ik hoor van de Minister dat dit ook
voor de SGP, en van de heer Groot dat dit ook voor de PvdA geldt. Het
worden er steeds meer gedurende dit betoog. Tegelijkertijd vraag ik mij
dus af of er meer schaalvoordelen te behalen zijn.
Ik wil op drie concrete punten ingaan. Ik vind het een zorgelijk signaal dat
er 70 gemeenten onder toezicht staan van de Waarderingskamer. Hoe
verhoudt zich dit tot de voorgaande jaren? Is er sprake van een stijgende
lijn? Kunnen de bewindspersonen ingaan op de oorzaken van dit hoge
aantal? Verwachten de bewindspersonen dat het aantal gemeenten onder
toezicht echt gaat dalen de komende tijd?
Ik heb begrepen dat Amsterdam interessante stappen heeft gezet voor het
verlagen van de uitvoeringskosten en dat daar een econometrisch model
wordt gehanteerd bij de bepaling van de WOZ-waarde. Dit schijnt te
hebben geleid tot een accuratere bepaling van de WOZ-waarde en veel
lagere uitvoeringskosten. Is de staatsecretaris bekend met dit voorbeeld?
Wil hij daarop ingaan of daarnaar kijken? In hoeverre nemen andere
gemeenten dit model over? Is het misschien een idee om dit model met
andere gemeenten te delen als best practice?
Ten aanzien van de proceskostenvergoeding sluit ik mij kortheidshalve
volledig aan bij de opmerkingen van mevrouw Neppérus. Wel heb ik een
vervolgvraag over het informeel afhandelen van bezwaren. Dat kan
natuurlijk veel frustratie en proceskosten schelen. Ik lees in de brief dat er

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

5

afspraken zijn gemaakt over de informele afhandeling tussen Financiën,
de Belastingdienst, Binnenlandse Zaken, de VNG, de Unie van Waterschappen en de Waarderingskamer. Ook lees ik dat er een stijgende lijn
zou zijn door het informeel afdoen van dit soort bezwaren. Willen de
bewindspersonen ingaan op de laatste stand van zaken op dit gebied?
Kunnen zij met cijfers de bewering staven dat het aantal informele
afhandelingen stijgt? Is hier nog meer mogelijk?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Voorzitter. Ik vind het leuk om hier te
zijn, want ik ben niet vaak in het midden van de commissie voor
Financiën. Ik merk dat het hier lekker rustig gaat en dat vind ik prima.
Heerlijk!
De voorzitter: Dat willen we graag zo houden, mevrouw Van
Toorenburg!
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Ik sluit mij netjes aan bij wat de vorige
sprekers hebben gezegd ten aanzien van hun zorgen. Mevrouw Neppérus
zei terecht dat het vaak goed gaat, maar dat het ook vaak, te vaak, erg fout
gaat. 70 gemeenten lijkt weinig, maar als je ongeveer 408 gemeenten hebt
– de Minister van Binnenlandse Zaken weet dat het beste – is dat eigenlijk
wel veel. Dat blijft mij zorgen baren.
Dat geldt ook voor de transparantie. Omdat ik wilde weten hoe dat hele
proces gaat, heb ik zelf ook eens bezwaar gemaakt en dat hele traject
doorgemaakt. Je ziet dan dat je modelwoningen krijgt waar jouw huis op
lijkt. Dat levert eigenlijk alleen maar meer vragen op. De weg om te
komen tot transparantie voelt niet goed. Ik vraag de Staatssecretaris van
Financiën of dat nu de manier is waarop wij het moeten doen. Ik merk om
mij heen dat mensen het nog steeds niet begrijpen. Is het de waarde van
je huis als je dat zou verkopen? Voor mijn huis geldt dat in ieder geval
niet. Ik zou het wel willen. Of gaat het om de economische waarde? Om
welke waarde gaat het? De Hoge Raad heeft daarover een uitspraak
gedaan. Gemeenten lijken daar anders mee om te gaan. Ook daarover wil
ik duidelijkheid hebben.
Ook vind ik het zorgelijk dat er steeds vaker bezwaar en beroep worden
ingesteld, dat bedrijven daar nu een goede boterham van verdienen en
dat er no cure, no pay ontstaat. Vervolgens is het antwoord van het
kabinet dat misschien de proceskostenvergoeding naar beneden moet
worden gebracht. Is dat de goede manier? Wij willen dat je, als je gelijk
krijgt in je bezwaar of beroep, de kosten die je hebt gemaakt gewoon
kunnen terugkrijgen. Dat moet het uitgangspunt zijn en geen ontmoediging van procedures. Ik ben in deze commissie toch een beetje Alice in
Wonderland. Ik kijk even puur naar de WOZ-waarde en de gemeentelijke
belastingen die daarop worden gebaseerd. Ik begin zo langzamerhand het
gevoel te krijgen dat dit niet de manier is waarop wij het moeten doen. Ik
krijg dat gevoel vanwege de inhoud. Wij brengen steeds meer taken naar
de gemeenten met veel minder geld. Dat gaat dus spannen. Het is dan
toch de vraag of je al die taken in het sociale domein straks voor een deel
moet betalen op grond van de waarde van je woning. Steeds meer
mensen vragen zich af of het nog opschiet om spaarzaam te zijn. Zij
denken: ik kan beter klein wonen en luxe leven; dan heb ik daarvan straks
op allerlei manieren voordeel, of het nu gaat om de zorgkosten die ik
moet betalen of iets anders, alles wordt daarop op een of andere manier
opgehangen. Willen wij die kant op? Ook de andere woordvoerders hoor
ik zeggen dat er steeds meer aan opgehangen wordt. Wij willen de
fundamentele vraag stellen of dat de weg is.
De heer Groot (PvdA): Mevrouw Van Toorenburg spreekt nu de vrees uit
dat de ozb uitgroeit tot een melkkoe. Als wij kijken naar de cijfers van deze
week, moeten wij echter constateren dat de stijging van de ozb-lasten zeer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

6

beperkt is en binnen de afspraken blijft die met het kabinet zijn gemaakt.
Het is een lokaal heel politiek gevoelige belasting. Waarop is de vrees van
mevrouw Van Toorenburg dus gebaseerd?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Het is misschien maar goed dat ik hier
in de commissie voor Financiën zit. Daarnaast ben ik namelijk samen met
de Minister van Binnenlandse Zaken de hele dag bezig met decentralisaties. Wij hebben continu gesprekken over de vraag of de gemeenten het
straks wel aankunnen, over de enorme taken die zij krijgen ten aanzien
van de burgers en over het geld dat zij daarvoor krijgen. Ik zeg niet dat het
fout zal gaan, maar ik zeg wel dat je de fundamentele vraag moet stellen
of je de gemeentelijke belastingen moeten laten innen op de grondslag
van het eigenaarschap van een woning, terwijl er ten aanzien van de
gemeentelijke belasting straks ook ongetwijfeld een heel grote financiële
uitputting op het sociale domein zal zijn. Willen wij dat? Die fundamentele
vraag stel ik het kabinet. Dat is dus de vraag op de inhoud. Passen die
belastingen eigenlijk wel bij de taken van de gemeenten? Het voelt een
beetje gek. Als de gemeente zich met name met infra en andere dingen
bezighoudt, kun je je daar iets bij voorstellen. Nu de gemeenten echter
nieuwe taken krijgen, vraag ik mij dit serieus af. Dat was dus de inhoud.
Deze vraag betreft ook de vorm. Er komt steeds meer gedoe. Gemeenten
redden het niet allemaal. Er ontstaan bedrijfjes die no cure, no pay
hanteren en vervolgens kijken naar de proceskostenvergoedingen. Wij als
CDA vragen het kabinet of we de gemeentelijke belastingen op deze
manier en met deze grondslag moeten ophangen. Dat is de fundamentele
vraag die wij vandaag willen stellen. Of moeten wij echt bekijken of wij dit
in de toekomst op een andere manier kunnen doen? Daarover hebben wij
in het verleden ongetwijfeld al vaker gesproken. Gelet op de vorm, de
inhoud en de actualiteit vind ik dat dit opnieuw boven aan de agenda
moet komen.
Mevrouw Neppérus (VVD): Mevrouw Van Toorenburg opent een
boeiende discussie. Als zij echter een reactie van het kabinet wil op de
vraag of dit zo moet door blijven gaan, ga ik er ook van uit dat zij zelf al
een gedachte heeft hoe het eventueel kan. Die zou ik graag horen.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Wij stellen ons serieus de vraag of dit
bij elkaar past. Gevoelsmatig is het antwoord nee. Tegelijkertijd moet je
niet over één nacht ijs gaan, zeker op het fiscale terrein. Ik vind dat wij de
discussie over de voor- en nadelen met elkaar moeten voeren en die
onder ogen moeten gaan zien, juist vanwege de inhoud, de vorm en de
actualiteit. Laten we er maar eens naar kijken. Ik weet dat de WOZ-waarde
ook andere doelen dient. Daarnaar moet je ook kijken. Eén ding is
duidelijk: wij willen niet meer belastingen, sterker nog, wij willen minder
belastingen. Wij zien het kabinet allerlei manieren bedenken waardoor de
belastingdruk voor de burgers te hoog wordt. Dat is een zorg. Het mag
dus nooit meer worden. De vraag is of je de waarde van je woning nog
wel als een grondslag moet nemen.
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik probeer het nog één keer. Ik kan mij goed
voorstellen dat mevrouw Van Toorenburg vraagt of het zo moet gebeuren.
Ik vraag haar echter naar alternatieven en ik vraag of zij er zelf ook over
heeft nagedacht. Anders is het mij iets te gemakkelijk. Graag hoor ik
daarover dus een suggestie.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Het is heel simpel. De suggestie kan
zijn dat de gemeenten op een andere manier belastingen heffen dan op
basis van de waarde van iemands huis. Dat kan op talloze manieren. Of je
het nu via een ingezetenenbelasting, andere inkomsten of bij de gemeente
doet, al die vormen zijn mogelijkheden. Wij hebben hier een hele batterij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

7

aan slimmeriken die daarover goede voorstellen kunnen doen. Eerst
moeten wij echter de fundamentele vraag stellen. Vervolgens moeten wij
bekijken hoe wij het kunnen oplossen. Gevoelsmatig zeg ik dat je de
discussie moet kunnen voeren over wat wij nu doen. Wij hangen steeds
meer op aan de waarde van een huis, terwijl het tegelijkertijd lonend is
om op enig moment in je leven klein te gaan wonen en luxe te gaan leven.
Dan heb je immers veel minder sores, ook van dit kabinet.
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik begrijp nu dat kabinetten met het CDA
nooit belasting hebben geheven. Ik zit er echt mee. Mevrouw Van
Toorenburg heeft een punt, maar er komt geen enkel alternatief. Ik kan mij
de vraag voorstellen of wij naar alternatieven moeten kijken, maar ik
verwacht dan wel iets te horen. Ik doe nu bijna mijn laatste poging. Ik
vraag dus of mevrouw Van Toorenburg alsnog suggesties kan doen hoe
het dan wel moet.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Voorzitter, ik hoop dat u beter
geluisterd hebt dan mevrouw Neppérus. Ik heb gezegd dat je kunt kijken
naar ingezetenenbelastingen of naar een toeslag op de inkomstenbelasting. Je kunt het op allerlei manieren doen, maar twee dingen zijn
hierbij belangrijk. Ten eerste moet je de vraag stellen of wat wij nu doen,
de goede weg is, ook omdat er steeds meer aan wordt opgehangen. Ten
tweede, natuurlijk heffen wij belastingen, maar het kabinet maakt het te
dol. Ik wil het daar niet in aanmoedigen maar ontmoedigen. Per saldo
mag de belasting nooit omhoog.
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik heb nu gehoord dat we iets met de
inkomstenbelasting moeten doen. Het lijkt mij prima dat dit bij het Rijk
ligt. Moeten wij de inkomstenbelasting, een inkomensafhankelijk systeem,
dus gebruiken voor de gemeenten? Ik heb het genoteerd. Is dat de
bedoeling? Dat zei mevrouw Van Toorenburg immers net. Wat bedoelt
mevrouw Van Toorenburg nou?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Ik hoor de mevrouw van de VVD
zeggen dat «we» – daarmee bedoelt ze de VVD – de inkomstenbelasting
gaan veranderen. Dat heb ik niet gezegd. Ik heb louter gezegd dat wat wij
nu doen misschien niet de beste weg is om op voort te gaan. Ik vraag het
kabinet of het daar kritisch naar wil kijken en of het wil bekijken welke
alternatieven daarvoor goed zijn. Ik vind niet dat wij een vluggertje
moeten doen of moeten zeggen dat we het zo eventjes doen. Het is een
fundamentele discussie. Ik hoor dat de VVD geen fundamentele discussies
wil voeren. Dat vind ik jammer, maar ik wil graag verschillende
suggesties. Kunnen wij daar met elkaar naar kijken?
De heer Koolmees (D66): Welkom in onze commissie. Is het CDA
voorstander van een lokaal belastinggebied? Mogen de gemeenten dus
überhaupt hun eigen belastingen heffen?
Gaat de kritiek van het CDA alleen over de grondslag van de WOZ, dus dat
je belasting heft over de waarde van de woning? Uit de cijfers van de
totale belastinginkomsten en de gemeentelijke inkomsten blijkt dat een
relatief heel klein bedrag via de WOZ wordt opgehaald. Hoor ik het CDA
toch pleiten voor een verschuiving van de WOZ naar een ingezetenenbelasting of een eventuele nieuwe belasting op arbeid? In mijn ogen is dat
economisch alleen maar verstorender, omdat het nog meer ontmoedigt
om te werken. Op beide punten wil ik graag een reactie van het CDA.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Precies. De heer Koolmees geeft
terecht aan dat alle belastingen nadelen hebben. Daarom zul je de vooren nadelen tegen elkaar moeten afwegen. In eerste instantie vragen wij
ons dus af of het verstandig is om gemeentelijke belastingen te baseren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

8

op de WOZ-waarde. De heer Koolmees zegt dat het niet zoveel is, maar
het is gemiddeld bijna € 600 per jaar. Dat is voor veel mensen wel veel
geld.
Nu er steeds meer taken naar gemeenten gaan, kun je inderdaad de
discussie voeren of je de gemeenten meer ruimte moet geven in het
belastinggebied. Het CDA vindt subsidiariteit altijd een groot goed.
Tegelijkertijd vinden wij het doodeng om dit te zeggen tegen het kabinet,
omdat dit kabinet de belastingen alleen maar verhoogt. Misschien is dit
het laatste kabinet waar ik het aan toe wil vertrouwen, maar principieel,
gelet op de subsidiariteit, zijn wij bereid om daarover serieus na te
denken.
De heer Koolmees (D66): Over de vergroting van het belastinggebied?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Ja, het verhogen van de belasting van
de gemeente, als die per saldo, bij het Rijk dus, naar beneden gaat.
De heer Koolmees (D66): Bij het laatste sluit ik me graag aan. Door een
vergroting van het lokale belastinggebied valt inderdaad ruimte vrij bij het
Rijk, waardoor de belastingen op rijksniveau naar beneden kunnen.
Tegelijkertijd hoor ik mevrouw Van Toorenburg ook zeggen dat het
gemiddeld om € 600 per jaar gaat en dat dit heel veel geld is. Als je dit
echter afzet tegen de totale belastingafdrachten die je als consument of
burger doet, is dat een relatief klein deel. Ik ben er een beetje bang voor
dat er door het pleidooi van mevrouw Van Toorenburg nog meer belasting
op arbeid en ingezetenenbelasting zal worden geheven. Die zal ook weer
inkomensafhankelijk moeten. Zo gaat dat vaak in Nederland. Daardoor
krijg je per saldo weer te maken met armoedevalproblematiek en
werkloosheidsvalproblematiek en is het niet stimulerend om weer te gaan
werken. Ik vraag het CDA om daarover serieus na te denken.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Ja, dat doen we en dat willen wij ook.
Iedere belasting heeft immers een nadeel. Tegelijkertijd is het een
noodzakelijk kwaad. Wij zijn trots op de staat van Nederland. Voor een
belangrijk deel kan dit overeind worden gehouden omdat wij belasting
heffen. Daarom is het belangrijk dat het kabinet serieus nadenkt over
alternatieven en over de vraag welke nadelen daaraan vastzitten. Je kunt
niet ontkennen dat er een gemiddelde tendens is dat je eigenlijk wordt
gestraft in je leven als je spaart. Wanneer je echter geld over de bank
smijt, gaat het beter met je. Of het nu over erven, de betalingen die je
moet doen aan bijdragen voor de zorg of de gemeentelijke belastingen
gaat, iedere keer zie je dingetjes waarbij spaarzaamheid niet lijkt te lonen.
Tegelijkertijd moet werk ook lonen. Het is dus een spanningsveld. Daarom
moeten wij er serieus naar kijken.
De heer Van Dijck (PVV): Voorzitter. We spreken vandaag over de WOZ.
Er is gebleken dat 70 gemeenten, meer dan 15%, niet naar behoren
functioneren en onder toezicht van de Waarderingskamer staan. Eerdere
sprekers hadden het er ook over. Dat is een verdubbeling van vorig jaar.
Als we de Minister vragen hoe dit komt – mevrouw Van Toorenburg vroeg
dit in het vragenuurtje – dan zegt de Minister dat we de brief moeten
afwachten die eraan komt. We bekeken de brief. Wat staat er in de brief?
In de brief staat dat dit komt omdat er te weinig rekening is gehouden met
secundaire kenmerken. Kwaliteit en onderhoud spelen nu kennelijk een
grotere rol bij transacties dan een paar jaar geleden. Ik snap daar
helemaal niets van. Waarom spelen secundaire kenmerken nu een grotere
rol dan in het verleden? Waar zit hem die verdubbeling van het aantal
gemeenten onder toezicht in?
De kosten van de uitvoering van de WOZ bedragen 150 miljoen.
150 miljoen per jaar is heel veel geld. We zien dat de uitvoeringskosten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

9

ongeveer gelijk zijn gebleven. Tegelijkertijd zien wij dat de kosten voor
bezwaar en beroep van 36 miljoen naar 43 miljoen zijn gestegen. Steeds
meer juristen zien hier kennelijk een potentiële melkkoe in. In 2010 was
slechts 4% van de bezwaren afkomstig van intermediairs. Nu is dat 20%.
De PVV vraagt zich dan ook af waarom er geen bandbreedte wordt
gehanteerd om de proceskosten te drukken. Bij een klein verschilletje kun
je kennelijk al het volle pond declareren. Dat is niet de bedoeling. Wij
staan achter het kabinet, als het besluit om bezwaarprocessen te
ontmoedigen. Wel zijn wij heel nieuwsgierig hoe het besluit eruit komt te
zien.
De burger krijgt slechts zes weken om bezwaar te maken tegen de
WOZ-beschikking, terwijl gemeenten een heel jaar de ruimte hebben om
daarop te reageren. Wij vinden dat niet eerlijk. Wij vragen dan ook
waarom de gemeenten niet sneller kunnen reageren. Zelfs voor het einde
van het lopende jaar halen ze die termijn vaak niet. De gemeenten komen
daarmee weg en krijgen geen boetes of sancties. De lex silencio positivo
wordt niet gehanteerd. De gemeenten mogen op hun lauweren rusten en
nemen er rustig de tijd voor en de klant of burger moet het binnen zes
weken doen. Gaat de Minister hierop actie ondernemen?
Gisteren bereikte ons het «goede nieuws» dat de ozb voor het eerst in drie
jaar niet harder stijgt dan is afgesproken. Voor het eerst in drie jaar
houden gemeenten zich aan de afspraak. Dat is echter nog maar de vraag.
Laten we niet te vroeg juichen, want het gaat alleen om de vastgestelde
tarieven van de ozb. De ozb-inkomsten zijn nog onbekend. De macronorm
geldt voor de inkomsten en niet voor de tarieven. De PVV vraagt zich dus
af hoe het gesteld is met de stijging van de tarieven ten opzichte van de
stijging van de inkomsten het afgelopen jaar. Als de WOZ-waarde niet
naar beneden gaat in deze huizenmarkt met dalende huizenprijzen,
betekent dit dat de inkomsten harder stijgen dan de afgesproken
macronorm. De dalende waarde wordt gecompenseerd door stijgende
tarieven. Of de burgers nu door de kat of de hond gebeten worden, ze
snappen er helemaal niets van. Ze zien immers de huizenprijzen de
afgelopen jaren dalen met 30%, maar tegelijkertijd zien ze de ozb alleen
maar stijgen. Dat is niet uit te leggen. We zeggen dat de ozb op de waarde
van je huis is gebaseerd. Elk jaar staan de burgers weer voor de
verrassing dat hun huis weer in waarde is gedaald, maar dat de ozb toch
is gestegen. De ozb mag niet tot melkkoe worden om de gemeentebegroting sluitend te maken. Daarvoor is die niet bedoeld. De vraag is of de
Minister kan kijken naar de huidige methodiek.
De PVV pleit al langer voor een micronorm in plaats van een macronorm,
omdat er nu grote verschillen zijn tussen gemeenten ten aanzien van
ozb-stijging. In Groningen stijgt de ozb met 10%. Andere gemeenten
houden zich wel aan de norm van 2,45%. Wil de Minister bekijken of de
macronorm vervangen kan worden door een micronorm?
De voorzitter: Hiermee is een einde gekomen aan de inbreng in eerste
termijn van de zijde van de Kamer. Ik kijk even naar de bewindslieden en
constateer dat zij meteen kunnen antwoorden.
Staatssecretaris Weekers: Voorzitter. Ik dank de Kamer voor de inbreng.
Wij hebben overigens ook al een uitvoerig schriftelijk overleg met elkaar
gevoerd. Daarin is al heel wat opgehelderd. Ik loop de diverse sprekers
even langs. Collega Plasterk zal ingaan op het thema bezwaar en beroep
en meer in het bijzonder op de proceskostenvergoeding en de opkomst
van «no cure, no pay»-bureaus.
Mevrouw Neppérus heeft terecht aangegeven dat het in de meeste
gevallen, de meeste gemeenten, goed gaat. Met die vaststelling wil ik
beginnen. Dat neemt niet weg dat er zorgen bestaan op onderdelen, in
een tweetal categorieën. Er is een categorie met gemeenten waar het
verbeterd kan worden en een categorie waar het verbeterd moet worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

10

Mevrouw Neppérus heeft gevraagd wat je daaronder moet verstaan en
wat je je daarbij moet voorstellen. Ik kijk even naar de voorbeelden die
leiden tot het oordeel «kan verbeterd worden» en «moet verbeterd
worden». De meest aansprekende voorbeelden zijn tekortkomingen die
direct van invloed kunnen zijn op de kwaliteit van de vast te stellen
WOZ-waarde. Dat betreft tekortkomingen ten aanzien van de primaire
objectkenmerken, het type woning, het bouwjaar of de grote bijgebouwen. Die gegevens zijn niet voldoende actueel of niet correct.
Kenmerken als de kwaliteit van de woning en het onderhoud van de
woning zijn niet voldoende actueel of correct om de onderlinge waardeverhouding te onderbouwen of de marktgegevens, de verkoopcijfers, zijn
onvoldoende tot uitdrukking gebracht in de taxatie, waardoor de
voorkeuren van kopers in de markt onvoldoende tot uitdrukking komen in
de onderlinge verschillen tussen woningen.
De heer Van Dijck vroeg vervolgens heel specifiek naar de secundaire
kenmerken. De afgelopen jaren, eigenlijk sinds de crisis op de woningmarkt met fors dalende prijzen en een moeilijke financierbaarheid
vanwege de financiële crisis, spelen ook andere voorkeuren van kopers
een rol. Die hangen alles samen met de financierbaarheid van de woning.
Omdat het de laatste jaren steeds moeilijker wordt om een lening te
krijgen voor de kosten die je moet maken om je huis op te knappen, daalt
de prijs sneller. Een opgeknapte woning wordt nu eenmaal eerder tegen
een reële prijs verkocht. Op de een of andere manier moet dat ook in de
marktwaarde tot uitdrukking komen. Dat is wat daarmee wordt bedoeld.
Er zijn ook voorbeelden van tekortkomingen die niet direct van invloed
zijn op de WOZ-waarde. Het wegnemen van dergelijke tekortkomingen
kunnen dus een langere termijn vergen. Wat dan kan spelen, is de vraag
of de WOZ-administratie wel volledig is. Als dat niet zo is, bestaat het
risico dat sommige objecten buiten de heffing blijven. Als er geen
WOZ-waarde wordt vastgesteld, kan er ook geen belastingaanslag komen.
Dit is ook een onderwerp waar de Waarderingskamer naar kijkt.
De termijnen die de gemeenten hanteren voor de afhandeling van
bezwaren, zijn langer dan toegestaan. Ook daar heeft de heer Van Dijck op
gewezen. Hij stelde namelijk de begrijpelijke vraag waarom een burger
maar zes weken de tijd krijgt en de gemeente de rest van het jaar om het
bezwaar af te handelen. Dat is heel simpel: de oorzaak daarvan is de
piekbelasting. De burger krijgt een beschikking en daarop moet hij binnen
bekwame tijd reageren als hij het daarmee niet eens is. De gemeente kan
met de beschikbare capaciteit al die bezwaren niet binnen zes weken of
binnen twee keer zes weken afdoen. Vandaar dat destijds in het wetgevingsproces is gekozen om af te wijken van de Algemene wet bestuursrecht en gemeenten toe te staan dat ze daarover langer doen en wel tot
het einde van het jaar.
De heer Van Dijck zei terecht dat de lex silencio positivo hierop niet van
toepassing is. Lex silencio positivo wil zeggen «bij geen gehoor krijg je
gelijk». Wat wel van toepassing is, is de Wet dwangsom en beroep bij niet
tijdig beslissen. Als een gemeente tegen het einde van het jaar nog niet
heeft beslist op het bezwaar, gaat de tikker van de dwangsom lopen als de
burger daarop beroep doet. De burger heeft dus wel degelijk een
eigenstandig dwangmiddel om de gemeente tot actie te manen.
Mevrouw Neppérus kwam met een ander voorbeeld en wel dit dat de
gemeente bij te veel woningen of andere objecten de belanghebbende
gelijk moet geven. Dat is inderdaad een signaal dat de taxatie vooraf of de
onderliggende gegevens onvoldoende zijn gecontroleerd. Als de waarde
onvoldoende onderbouwd is, moet een gemeente dat zeker aangerekend
kunnen worden, natuurlijk al helemaal wanneer een belanghebbende dat
een aantal jaren achter elkaar meemaakt. Dan mankeert er immers iets
aan de onderliggende gegevens.
Er zijn werkprocessen die ervoor moeten zorgen dat de gegevens in de
WOZ-administratie actueel zijn. Als die echter onvoldoende gewaarborgd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

11

zijn, zal de Waarderingskamer daar uiteraard kritisch over oordelen.
Hierbij moet worden gedacht aan wijzigingen in het kadaster en wijzigingen op grond van omgevingsvergunningen, al dan niet via de
basisadministratie, adressen en gebouwen. Het moet uiteindelijk wel
actueel zijn. Een andere reden voor het oordeel «kan of moet verbeterd
worden» is de bevinding dat gemeenten onvoldoende controles uitvoeren
om vast te kunnen stellen of hetgeen in de WOZ-administratie staat,
overeenkomt met «wat op straat staat».
Dit zijn voorbeelden van wat er aan de hand kan zijn. Al deze voorbeelden
leiden echter tot verschillende acties van de Waarderingskamer. Mevrouw
Neppérus onderkent dat en daarom vroeg zij naar de mogelijkheid van het
inzetten van een escalatieladder. Het moge echter duidelijk zijn dat de
Waarderingskamer zal verbieden dat die WOZ-beschikkingen worden
verzonden als de WOZ-beschikkingen niet juist bleken of als er grote
tekortkomingen zijn geconstateerd. Die beschikkingen gaan dan dus niet
de deur uit.
We beschikken over het Algemeen beleidskader indeplaatsstelling
bij taakverwaarlozing en dat beleidskader is ook van toepassing op de
gemeenten. Hierin worden zes fasen onderscheiden. In de afspraken
tussen de Waarderingskamer en het Ministerie van Financiën staat dat de
verantwoordelijkheid voor eerste drie fasen bij de Waarderingskamer
liggen en de verantwoordelijkheid voor de laatste drie fasen bij de
Staatssecretaris. Fase 1 is het reguliere toezicht. Daarin worden tekortkomingen gesignaleerd. Als een gemeente scoort in de categorie «moet
dringend verbeterd worden», langdurig scoort in de categorie «kan
verbeterd worden» of als een gemeente tekortkomingen kent die direct
van invloed zijn op de kwaliteit van de WOZ-taxaties, wordt er een
afspraak gemaakt voor bestuurlijk overleg.
In fase 2 wordt er informatie opgevraagd en wordt de informatie
gevalideerd. Er vindt daarvoor bestuurlijk overleg plaats met de verantwoordelijk wethouder. De visies van de gemeente en de Waarderingskamer op de kwaliteit van de WOZ-uitvoering worden daarin gelijkgetrokken. Verder worden er concrete afspraken gemaakt over mogelijke
verbeteringen. De tijdshorizon voor deze verbeteringen is afhankelijk van
de aard van de tekortkomingen. Het varieert van een half- tot anderhalf
jaar. Als afspraken niet leiden tot de gewenste verbeteringen, wordt een
procedure van aanbeveling gestart, de zogenaamde fase 3.
Fase 3 is de laatste escalatiefase waarin de Waarderingskamer zelfstandig
opereert. In deze fase worden afspraken gemaakt over vervolgacties,
afspraken die leiden tot een aanbeveling van de Waarderingskamer. In
deze fase wordt onder andere het gemeentebestuur en de verantwoordelijk wethouder gehoord. De doorlooptijd voor het doen van een
aanbeveling en de aankondiging «startprocedure tot definitieve aanbeveling» bedraagt twee tot drie maanden. In de aanbeveling worden
afspraken gemaakt met daarbij concreet benoemde resultaten en een
termijn.
Als de resultaten uit de aanbeveling niet worden behaald, volgt er een
melding aan de Staatssecretaris van Financiën. Voor alle duidelijkheid:
een dergelijke melding heb ik tot dusverre nog niet gehad. Ik sluit echter,
gezien de beschikbare gegevens, niet uit dat er gemeenten zijn waarvoor
er een melding komt. Wat gebeurt er dan? Er komt dan een formele brief
van de Minister. Binnen de wettelijke taakverdeling is die taak overigens
aan de Staatssecretaris opgedragen. In die brief staat dat en waarom tot
juridische interventie wordt overgegaan. Van deze brief wordt een
afschrift aan de gemeenteraad gestuurd en het voornemen wordt
gepubliceerd. De toezending van het afschrift van de brief aan de raad
heeft tot doel, de raad in staat te stellen zijn rol als toezichthouder op het
gemeentebestuur in te vullen en zijn verantwoordelijkheid te nemen. Dit is
fase 4. Het is de verwachting dat het snel op orde wordt gebracht als een
dergelijke actie wordt ingesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

12

Als dat niet gebeurt binnen een termijn van twee of drie maanden komt er
– dit is fase 5 – een besluit tot indeplaatsstelling. Daarin wordt de termijn
genoemd waarin de gemeente hierin zelf kan voorzien. Hiertegen kan
bezwaar en beroep worden aangetekend. Er kan in ieder geval rechtstreeks beroep worden ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van
de Raad van State. Nadat de Raad een besluit heeft genomen, beschikt de
Minister over de bevoegdheden om een besluit tot indeplaatsstelling uit te
voeren.
Ten slotte is er fase 6, de hoogste trede van de escalatieladder. In die fase
neemt de Minister de maatregel dat een ander de taak gaat uitvoeren. Die
wordt het gemeentebestuur dan dus uit handen genomen. Die taak kan
worden opgedragen aan een andere gemeente of aan een samenwerkingsverband. Dit is echt een heel vergaande vorm van ondercuratelestelling en ik ga ervan uit dat een gemeente het uiteindelijk niet zover zal
laten komen.
Mevrouw Neppérus (VVD): De Staatssecretaris schetst heel overzichtelijk
hoe dit traject eruit ziet. Cruciaal hierbij is het moment van de melding
aan de Staatssecretaris. Kan hij mij verklaren waarom er tot nu toe
kennelijk geen meldingen zijn geweest? Aan het tweede deel van het door
hem geschetste traject zijn wij immers nog helemaal niet toegekomen. Ik
hoor dat veel gemeenten het goed doen, maar een aantal gemeenten
heeft tegelijkertijd hardnekkige problemen. Deze gemeenten hinderen hun
burgers en dan vraag ik me af waar die meldingen blijven.
Staatssecretaris Weekers: Waar blijven die meldingen? De Waarderingskamer probeert natuurlijk eerst de druk maximaal op te voeren. Zolang de
Waarderingskamer echte verbeteringen ziet, gaat de gemeente niet naar
het slechtste rijtje. De cijfers over de afgelopen jaren laten zien dat het
aantal gemeenten van 72 naar 80 is gegaan. De heer Van Dijck heeft dus
ongelijk met zijn opmerking dat het aantal gemeenten tussen 2012 en
2013 zelfs verdubbeld is. De slechtste categorie «moet dringend verbeterd
worden» is zelfs van 14 naar 9 gegaan. Het moment kan natuurlijk
aanbreken dat de Waarderingskamer moet constateren dat hij met een
bepaalde gemeente niet verder komt. Dat moment zou zelfs wel eens snel
kunnen komen. Ik sluit dat dus niet uit.
Voorzitter. Mevrouw Neppérus en mevrouw Van Toorenburg vroegen
waarom het WOZ-stelsel nog steeds onvoldoende transparant is. Ik heb
goed nieuws! De WOZ-waarde van woningen zal in de toekomst openbaar
worden gemaakt. Dat hebben we vorig jaar in een wetsvoorstel geregeld.
De Tweede Kamer en de Eerste Kamer zijn hiermee heel snel akkoord
gegaan, waarvoor hulde. Op een gegeven moment moet natuurlijk wel de
database worden gevuld. Daar zijn we op dit moment druk mee doende.
Verder moeten we er voor zorgen dat het een gebruiksvriendelijke
mogelijkheid wordt voor burgers om WOZ-waarden te vergelijken. Als
woningeigenaar weet je natuurlijk precies waar vergelijkbare woningen
staan. Je wilt die ook kunnen vergelijken. Dat dit mogelijk wordt, is ook
van belang voor de acceptatie van je eigen WOZ-waarde.
Hoe gaan we dit doen? We gaan dit doen door middel van een
zogenaamde WOZ-viewer. Op een website kan dan aan de hand van een
adres de bijbehorende WOZ-waarde worden opgezocht. Ik ben ervan
overtuigd dat transparantie uiteindelijk zal leiden tot verbetering van de
kwaliteit en tot meer draagvlak. Men dient elk adres apart te selecteren en
een aanvraag door burgers van grote aantallen ineens is derhalve niet
mogelijk. Voor het doel waarvoor wij deze WOZ-viewer hebben ingericht,
is dat ook niet nodig. Voor het opvragen van een WOZ-waarde hoeft men
geen belanghebbende te zijn. Ik verwacht dat die openbaarheid er medio
komend jaar zal zijn.
Mevrouw Van Toorenburg koppelde hieraan de specifieke vraag wat nu
eigenlijk de waarde is. Dat is de marktwaarde. Mevrouw Van Toorenburg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

13

zei echter dat het de marktwaarde op t-1 zou moeten zijn. Dat betekent dat
er een vertraging in zit. Totdat de woningmarkt inzakte, wilden mensen
hun huis per se niet verkopen voor de WOZ-waarde. Ik kan mij voorstellen
dat men dat nu in bepaalde gevallen wel wil, omdat de prijzen zijn
gedaald. Als de prijzen weer gaan stijgen, ijlt de waardevaststelling ook
na. Het is vervelend dat mensen er op dit moment nadeel van ondervinden, maar ze hebben er wel heel lang voordeel van gehad. Op een
zeker moment komt er bovendien een ommekeer.
Diverse Kamerleden hebben gevraagd naar de initiatieven van de prettige
en informele contacten. Zoals zij weten, wilde ik die informele contacten
aanvankelijk ook in de wet regelen. Ik vond namelijk dat een burger dat
recht zou moeten hebben. Toen ik het wetsvoorstel in consulatie had
gebracht, kwam daar echter kritiek op. Sommigen vonden dat ik op deze
manier de rechtsbescherming van de burger ondermijn. Dat was
geenszins mijn bedoeling. Het was namelijk mijn bedoeling om de burger
meer recht te doen. Tegelijkertijd kwam er kritiek uit de gemeenten.
Gemeenten zeiden namelijk te hechten aan hun autonomie, dus aan hun
vrijheid om zaken zelf te regelen. In een heel aantal gevallen worden die
informele contacten al gelegd en dat was de reden waarom sommigen
ervoor pleiten om eerst eens te bekijken hoe duizend bloemen bloeien en
hoe al die gemeentelijke pilots uitpakken. Ik ben daar positief over en
daarom is het uiteindelijk niet in de wet terechtgekomen. De Kamer heeft
dat ook geaccepteerd. Er is immers niet gezegd dat men het in de wet
wilde hebben. Tilburg, Twente, Drechtsteden, Amersfoort en Rotterdam:
het zijn allemaal goede voorbeelden.
De prettige informele contacten worden vormgegeven via telefonische
bereikbaarheid, inloopavonden na verzending van de WOZ-beschikkingen
en een elektronisch formulier om de voorlopige WOZ-waarde te controleren. Dat laatste is natuurlijk een heel aardige, want daardoor krijg je al
een soort voorinzage. Je kunt dan meteen vragen of er wel rekening is
gehouden met bepaalde zaken. Het gevolg is dat de uiteindelijke
waardevaststelling eigenlijk in overleg plaatsvindt. Dat wordt via
publicaties gestimuleerd met raad en daad, best practices en regionale
expertmeetings van de VNG. Er worden ook standaarden ontwikkeld. Er
worden belastingconferenties georganiseerd. Ik ben zelf in het voorjaar op
bezoek geweest bij de VNG. Ten slotte wordt er trainingsaanbod
ontwikkeld. Op dit moment bezien we hoe we de positieve ervaringen van
de eerste gemeenten kunnen gebruiken om de zaak verder uit te rollen. Ik
constateer dat hierdoor de rechtsbescherming van de burger niet alleen
behouden blijft, maar dat die eigenlijk wordt uitgebreid. De contacten met
de gemeenten kunnen hierdoor immers op een laagdrempelige manier
worden gelegd.
De heer Van Dijck (PVV): In de brief is een besluit aangekondigd om de
prikkel om bezwaarprocedures te starten te reduceren. Is dit besluit
hiermee van de baan? Ik vraag dat, omdat de Staatssecretaris lijkt te
zeggen dat hij het nemen van initiatief voor informelere contacten aan de
gemeenten overlaat. Of komt er voor het einde van het jaar alsnog een
besluit?
Staatssecretaris Weekers: Dat zijn twee verschillende dingen. De
mogelijkheden voor een formeel bezwaar zijn hetzelfde gebleven. Daar
speelt de problematiek van het toenemend aantal bezwaarprocedures
door een enorme opkomst van «no cure no pay»-bureaus. Om onnodige
juridisering te voorkomen wordt een besluit voorbereid. Collega Plasterk
zal daarop ingaan.
De heer Van Dijck (PVV): Dat brengt mij op een andere vraag. Het aantal
gemeenten dat onder toezicht staat, zou verdubbeld zijn. De Staatssecretaris zegt dat hij die verdubbeling niet ziet. In het vragenuurtje heeft de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

14

heer Plasterk echter wel degelijk gezegd dat het aantal gemeenten dat
onder toezicht staat, het afgelopen jaar is verdubbeld. De reactie dat er nu
meer rekening wordt gehouden met secundaire kenmerken, bevreemdt
mij. Ik zie namelijk niet in waarom er dit jaar opeens meer dan in
voorgaande jaren rekening zou worden gehouden met secundaire
kenmerken. Mensen vonden toen immers ook al dat er rekening moet
worden gehouden met de staat van het onderhoud en de kwaliteit van
hun huis. De reden waarom er nu twee keer zo veel gemeenten onder
toezicht staan, is mij dus nog steeds niet helemaal duidelijk.
Staatssecretaris Weekers: Ik heb zojuist de meest recente cijfers gegeven.
Het is immers mogelijk dat het hiermee in het begin van het jaar slechter
was gesteld. Ik neem het de heer Van Dijck uiteraard niet kwalijk dat hij
zich baseert op de hem bekende cijfers, maar op 21 december 2012
stonden er 72 gemeenten onder toezicht. Dat zijn er nu dus 80, dus er is
sprake van een lichte toename. Het is zeker geen verdubbeling.
Voorzitter. De heer Groot heeft mij gevraagd of het verstandig is om van
de Waarderingskamer vertegenwoordigers van belanghebbende partijen
deel te laten uitmaken. Hij denkt daarbij aan de Vereniging Eigen Huis en
verhuurdersorganisaties. In ieder geval zou het om mensen moeten gaan
die er belang bij hebben dat de WOZ-beschikking goed is en dat het hele
stelsel daarachter op orde is. Daar wordt eigenlijk al in voorzien, niet
zozeer via de personele invulling van de Waarderingskamer, als wel via de
klankbordgroep. Er is een klankbordgroep waarin onder meer de
Vereniging Eigen Huis zitting heeft. Daarnaast zitten VNO-NCW en
makelaarsorganisaties in die klankbordgroep. Als er organisaties zijn die
de heer Groot mist terwijl ze in zijn ogen wel degelijk ook belanghebbende zijn, kunnen we die toevoegen. Ik heb overigens nog helemaal
geen wanklank gehoord. In mijn beleving functioneert het dan ook goed.
Ik zou zeggen: laten we het stelsel met aan de ene kant de Waarderingskamer met zijn wettelijke taak en aan de andere kant een klankbordgroep
waarin diverse belangenorganisaties hun grieven kenbaar kunnen maken,
onveranderd laten. Als we organisaties als de Vereniging Eigen Huis en
VNO-NCW een formele plek geven in de Waarderingskamer met haar
wettelijke opdracht, dan zijn zij vanaf dat moment ook gecommitteerd aan
de uitspraken van de Waarderingskamer. Ik weet niet of belangenorganisaties daar gelukkig van worden. Het is van belang dat zij signalen op een
eenvoudige manier kunnen doorgeven en dat doen we volgens mij het
beste via de klankbordgroep.
De heer Groot heeft een vraag gesteld over het recht op een onafhankelijke taxatie. Ik reageer daarop met de retorische vraag of we daarmee niet
de kat op het spek binden. Die «onafhankelijkheid» hebben we immers net
bij een overheidsorgaan neergelegd. En als de overheid niet onafhankelijk
kan taxeren, wie kan dat dan wel? Taxeren is bovendien geen exacte
wetenschap. Wat we wel moeten doen, is rekening houden met een aantal
objectieve kenmerken en omgevingskenmerken. Om mensen ervan te
overtuigen dat de taxaties deugen, is volgens mij openbaarheid noodzakelijk. Aan de hand van die openbaarheid kan straks echt nagegaan
worden hoe je eigen huis, het huis van je buren en huizen elders met
dezelfde kenmerken worden gewaardeerd. Volgens mij is dat veel
belangrijker.
De heer Koolmees heeft in dit kader gevraagd of ik het Amsterdamse
econometrische model ken. Toen ik die vraag hoorde, keek ik snel even
naar de mensen naast mij, want als zij het kennen, ken ik het natuurlijk
ook. Dat blijkt echter niet het geval te zijn, dus wij zullen dit nagaan. Als
het model als een voorbeeld voor anderen kan dienen, is het namelijk
zonder meer nuttig. De Waarderingskamer zal hierin duiken; dat kan ik wel
toezeggen.
Het meerjarig perspectief is door de heer Koolmees aan de orde gesteld.
Als ik de ontwikkelingen sinds ultimo 2006 en medio 2013 in ogenschouw

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

15

neem, constateer ik dat het aantal gemeenten dat goed presteert, tot 2012
enorm is toegenomen. De categorieën «goed» en «naar behoren» zijn
echt enorm toegenomen. De categorieën «kan verbeterd worden» en
«moet dringend verbeterd worden» zijn van 50% tot ongeveer 15%
gereduceerd. Na 2012 is dit percentage weer licht opgelopen, maar
daarvoor heb ik al eerder enkele oorzaken aangeduid. Een oorzaak die ik
nog niet heb genoemd, is de fusie van gemeenten. Dat kan namelijk ook
leiden tot een tijdelijke hiccup in het WOZ-waarderingsproces. Verder
besluiten gemeenten soms ook om taken uit te besteden aan een
gemeentelijk samenwerkingsverband. De heer Koolmees heeft er terecht
op gewezen dat gemeenten daarmee schaalvoordelen kunnen realiseren.
Tegelijkertijd kan dit echter leiden tot tijdelijke tekortkomingen. Die
samenwerkingsverbanden hebben tot doel om er beter van te worden,
zowel qua kwaliteit als qua kostenefficiency.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): De Staatssecretaris zegt de hele tijd
dat het een beetje beter gaat. Toen ik mijn mondelinge vragen aan
Minister Plasterk stelde, kreeg ik echter nog het antwoord dat het aantal
gemeenten waarbij het slecht gaat, verdubbeld is. Het waren er 35 en het
zijn er nu 70. Maar de Staatssecretaris zegt nu weer dat het aantal
gemeenten waarbij het goed gaat, kleiner is. Daardoor is het mij eigenlijk
nog steeds onduidelijk. Gaat het nu echt beter? Zijn de antwoorden op
mijn Kamervragen met andere woorden een vergissing?
Staatssecretaris Weekers: Dat hangt van het peilmoment af. De Waarderingskamer houdt namelijk niet een keer per jaar de thermometer in het
badwater, maar dat doet zij op meerdere momenten. Het hele jaar vinden
er peilingen plaats. Ik heb de heer Van Dijck zojuist de cijfers gegeven en
op grond van die cijfers constateer ik dat er eind 2012 veertien gemeenten
in de categorie «moet dringend verbeterd worden» zaten en dat dit er nu
nog maar negen zijn. Natuurlijk kun je zeggen dat dat er negen te veel zijn,
maar de Waarderingskamer zit er dan wel bovenop met haar versterkte
toezicht. Ik zie echt niet hoe er sprake zou kunnen zijn van een
verdubbeling.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Dan ga ik het letterlijk voorlezen. Dit
zegt Minister Plasterk op 12 maart 2013: «Niettemin zegt de Waarderingskamer, die toezicht houdt op het proces, dat het aantal gemeenten waar
het proces kan worden verbeterd, twee keer zo groot is als het jaar ervoor.
Het zijn er nu dus 70 en vorig jaar waren het er 35.» Dit zegt Minister
Plasterk op 12 maart! Het klopt dus dat er sprake is van een verdubbeling.
Gaat het nu beter of gaat het slechter? Ik denk dat het slechter gaat en ik
hoor de Staatssecretaris zeggen dat het beter gaat. Daar zit natuurlijk licht
tussen.
Staatssecretaris Weekers: Er zit natuurlijk nooit licht tussen de uitspraken
van de Minister van Binnenlandse Zaken en die van ondergetekende. De
regering spreekt immers met één mond, ook al ziet u vandaag dat de
woorden uit twee monden komen.
Collega Plasterk sprak in het vragenuurtje over een verdubbeling. Dat
betrof een vergelijking van de situatie in 2012 met de situatie in 2011. Dat
was een verdubbeling. Ik heb de vraag aan mij echter geïnterpreteerd als
«wat is de situatie nu in vergelijking met die van vorig jaar?» In de
onderste twee categorieën zitten nu 80 gemeenten en vorig jaar waren dat
er 70. Mevrouw Van Toorenburg zal wellicht zeggen dat het niet de goede
kant opgaat omdat er nog steeds sprake is van een stijgende lijn, namelijk
35, 70 en nu 80. Mevrouw Van Toorenburg heeft daar gelijk in en ik heb
dat dan ook alleen maar proberen te relativeren door te zeggen dat het
echt de goede kant opgaat met het aantal gemeenten in de categorie
«moet dringend verbeterd worden». Dat aantal bedroeg in 2007 namelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

16

nog 44, om vervolgens naar 28, 21, 18, 13, 14 en 9 te zakken. En dat is
natuurlijk wel de slechtste categorie.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): In gewone mensentaal is dit dat de
gemeenten die het heel slecht deden, het ietsje beter zijn gaan doen, maar
dat het overall eigenlijk steeds slechter gaat. Dat is niet fijn om te horen.
De vraag blijft dus: hoe gaan we dat schip de goede kant op laten varen?
Op die vraag heb ik nog steeds geen concreet antwoord gekregen.
Staatssecretaris Weekers: Ik gaf al wel aan dat mevrouw Van Toornburg
er door de inzet van de escalatieladder zeker van kan zijn dat de
gesprekken die de Waarderingskamer met de wethouders voert, niet
bepaald plezierig zijn. Gemeenten moeten dan met een plan van aanpak
komen. Daarbij blijft het echter niet, want de Waarderingskamer komt
daarna langs om te kijken of dat plan van aanpak wel goed wordt
uitgevoerd. Een gemeente in de categorie «kan verbeterd worden» kan
zelfs een brief of een aanwijzing van de Staatssecretaris tegemoetzien als
jaar na jaar dezelfde tekortkomingen worden geconstateerd. Of dat
gebeurt, zullen we de komende tijd zien.
Voorzitter. Mevrouw Van Toorenburg vroeg of het eigenlijk niet beter is
om de WOZ af te schaffen. Ze doet het voorkomen of het een speeltje is
van het kabinet, maar dat is natuurlijk niet het geval. De onroerendgoedbelasting bestaat al sinds 1972. Het CDA bestond toen nog niet, maar de
partijen die samen het CDA hebben gevormd bestonden wel. Het lijkt er
een beetje op dat mevrouw Van Toorenburg zich als CDA-afgevaardigde
weg wil draaien van de WOZ-waarde als grondslag voor belastingen. Ik
hoor graag dat het anders is, maar ik wijs haar er wel op dat mijn
buitengewoon gewaardeerde ambtsvoorgangers, Joop Wijn, in zijn Wet
werken aan winst de afschrijving op gebouwen in de ib en de Vpb op de
WOZ-waarde heeft geënt. Een andere gewaardeerde ambtsvoorganger,
De Jager, heeft de WOZ-waardering van de andere eigen woning in box 3
gestopt en de schenk- en erfbelasting op de WOZ-waarde gebaseerd.
Eerst gold immers de waarde in het economisch verkeer, waarvoor een
taxatie en een tegentaxatie konden gelden. Nog weer een andere
voormalige gewaardeerde collega, de heer Donner, heeft de verhuurderheffing op de WOZ-waarde gebaseerd. Mevrouw Verhoeven, geen collega
van mij, maar wel een gewaardeerd kabinetslid in een eerder kabinet en
mevrouw Van Toorenburg wel bekend, heeft de WOZ-waarde als
uitgangspunt genomen voor de Bedrijven Investeringszone-heffing. In die
tijd zag de CDA-fractie de WOZ-waarde dus nog wel als een goede
grondslag. Mevrouw Van Toorenburg kan nu natuurlijk zeggen: maar de
laatste twee jaar is het met die waardering toch net wat slechter gegaan.
Wij hebben daar al over gesproken, maar ik wijs er toch ook maar op dat
het, toen deze zaken tussen 2006 en 2011 werden gerealiseerd, veel
slechter was gesteld met de WOZ-waardering dan nu.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Het is natuurlijk een prachtige
historische beschouwing met een mooi overzicht van briljante mensen die
een bijdrage hebben geleverd aan het versterken van Nederland, maar de
Staatssecretaris moet natuurlijk nog wel antwoord geven op mijn vraag.
Er zijn inderdaad heel veel nuttige dingen met de WOZ-waarde gedaan,
maar ik hoop toch dat de Staatssecretaris ingaat op mijn vraag over de
problematiek van de «no cure no pay»-bedrijfjes. We geven inmiddels
200 miljoen uit aan alle procedures voor het vaststellen van de
WOZ-waarde. Ik denk dat het dan een gerechtvaardigde vraag is of je het
zo «for ever» moet blijven doen. Daarbij komt natuurlijk dat er heel veel
taken naar de gemeenten gaan, taken waarvoor de gemeenten straks
gewoon te weinig geld hebben. Daardoor zal er druk op komen te staan. Ik
wil dus dat de Staatssecretaris niet alleen terugblikt op allemaal slimmeriken, maar zichzelf ook opstelt als een slimmerik en nagaat of we het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

17

moeten blijven doen op de manier die we in het verleden hebben bedacht.
Op die vraag zou ik graag een antwoord krijgen.
Staatssecretaris Weekers: Ik kan daarop een kort en een lang antwoord
geven.
De voorzitter: Ga maar voor het korte antwoord.
Staatssecretaris Weekers: Het korte antwoord is ja, ik houd vast aan dit
systeem. Ik wil mevrouw Van Toorenburg daarvoor op de feiten wijzendie
overigens al in het schriftelijk overleg zijn gedeeld. De totale kosten van
de WOZ-waardering bedroegen in 1997 nog 190 miljoen, terwijl het
bedrag nu ongeveer 150 miljoen is. Doordat het systeem efficiënter is
geworden, is het dus ook goedkoper geworden.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Ik heb een brief ontvangen van de
Staatssecretaris waarin staat dat het bedrag 170 miljoen is en dus niet
150 miljoen. Hij voegt daar verder zelf aan toe dat de kosten voor de
processen behoorlijk oplopen, namelijk met 43 miljoen. Ik kan ook tellen
en ik kom dan echt uit op 213 miljoen. De kosten nemen dus toe en
daarom vraag ik de Staatssecretaris om hiernaar te kijken.
Staatssecretaris Weekers: De kosten van bezwaar en beroep zijn
inderdaad toegenomen als gevolg van de «no cure no pay»-bureaus. Dat
is een thema dat door de regering wordt geadresseerd. Collega Plasterk
zal daar zo meteen op ingaan.
In de stukken die ik naar de Kamer heb gestuurd, heb ik aangegeven dat
de totale kosten in 2012 150 miljoen bedroegen. Ik voeg daar in de brief
aan toe dat het in 2007 160 à 170 miljoen was. De kosten zijn dus
afgenomen en dat ondanks de stijgende bezwaar- en beroepskosten. Ik zie
daarom geen aanleiding om het systeem op de schop te nemen.
Ik heb zojuist heffingen en grondslagen genoemd die we in de afgelopen
jaren op de WOZ-waarde hebben gebaseerd. Ik concludeer dat de
WOZ-waardering steeds belangrijker is geworden, niet alleen voor de
gemeentelijke belastingen maar ook voor heel veel rijksbelastingen,
waaronder een paar heel belangrijke. We kunnen ons met andere
woorden simpelweg niet permitteren om de WOZ af te schaffen. Ik zie ook
niet wat er schort aan de bestaande grondslag voor de WOZ. Het systeem
is goed uitvoerbaar en heeft zijn waarde bewezen.
Je kunt natuurlijk naar andere grondslagen kijken, bijvoorbeeld naar het
inkomen. Ik vind het eerlijk gezegd verbazingwekkend dat mevrouw Van
Toorenburg dit punt nu namens het CDA opwerpt. Zij lijkt opeens te
vinden dat er een gemeentelijke inkomstenbelasting moet komen. Dat zou
betekenen dat de marginale druk fors hoger wordt en dat zou vervolgens
weer leiden tot verdere nivellering. Een paar weken geleden kreeg ik nog
een ander signaal van de CDA-fractie, maar dat was er wel weer een van
een andere woordvoerder.
Alle internationale studies naar de beste belastinggrondslag laten zien
dat ... De OESO zegt bijvoorbeeld steevast dat belastingheffing over
niet-mobiele grondslagen als onroerende zaken de minst verstorende
vorm van belastingheffing is. Als je de WOZ vervangt door een vorm van
inkomstenbelasting ... Ik ben daar in elk geval geen voorstander van en ik
ga het dan ook niet onderzoeken.
Mevrouw Van Toorenburg vraagt of het belastinggebied van de gemeente
moet worden uitgebreid, nu er meerdere taken op de gemeenten
afkomen. Met de overheveling van die taken gaat echter ook een
overheveling van geld gepaard. Gemeenten worden met andere woorden
gecompenseerd. Als je het belastinggebied van de gemeenten uit zou
breiden, dan loop je het risico dat de totale belastingdruk op de burger
groter wordten dat moeten we natuurlijk niet hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

18

Ik vraag me verder af hoe een vorm van gemeentelijke inkomstenbelasting zich verhoudt tot de sociale vlak taks die het CDA in haar verkiezingsprogramma heeft opgenomen.
De voorzitter: Ik grijp nu toch echt in. We kunnen deze discussie
natuurlijk helemaal uitdiepen, maar het is wel een discussie over een
onderwerp dat niet voor dit algemeen overleg is geagendeerd. Ik verzoek
de Staatssecretaris daarom de laatste vragen te beantwoorden. We
kunnen dan door met de beantwoording door de Minister.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Voorzitter, misschien mag ik nog één
ding zeggen, want ...
De voorzitter: Nee, nee, mevrouw Van Toorenburg. U hebt nog een
tweede termijn. Als ik dit toesta, zijn we echt niet op tijd klaar.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): De Staatssecretaris spreekt voortdurend over een inkomstenbelasting in plaats van over een ingezetenenbelasting. Ik zou willen dat hij op dat laatste doorging.
De voorzitter: Nee. We zetten deze discussie in tweede termijn voort.
Doen we dat niet, dan beheerst dit ene punt het overleg, terwijl er nog
heel veel andere vragen op een antwoord wachten.
De Staatssecretaris vervolgt zijn beantwoording.
Staatssecretaris Weekers: We zouden hierover een boom kunnen
opzetten. Ik zou dat heel graag doen, maar ik kan kort zijn door nogmaals
aan te geven dat ik geen enkele behoefte heb om alternatieve belastingen
voor gemeenten te bedenken. In het verleden hebben we er niet voor
niets een aantal afgeschaft.
Voorzitter, hiermee ben ik gekomen aan het eind van mijn beantwoording.
De voorzitter: Dan gaan we nu verder met de beantwoording door de
Minister van Binnenlandse Zaken.
Minister Plasterk: Voorzitter. Het is een genoegen om terug te zijn in de
beste commissie van de Tweede Kamer, de commissie van Financiën, en
om te mogen spreken over de Wet waardering onroerende zaken. Zoals
de voorzitter terecht opmerkte, waaiert deze discussie snel uit naar wat
voortvloeit uit de waardering van die onroerende zaken.
Het is wel belangrijk om nog eens te benadrukken dat niet alleen een
aantal gemeentebelastingen, zoals de onroerendezaakbelasting, daaruit
voortvloeien maar dat ook landelijke belastingen, zoals de inkomstenbelasting en de verhuurderheffing, mede gebaseerd zijn op de waardering
van onroerende zaken. Dus even los van hoe je je belastingstelsel zou
willen inrichten, is natuurlijk van belang dat er een degelijk stelsel is van
hoe de waarde van onroerende zaken wordt bepaald. Dat is, naar ik heb
begrepen, eigenlijk het onderwerp van het debat van vandaag.
In aanvulling hierop heb ik nog maar een paar punten. Mevrouw
Neppérus vroeg hoe het zit met samenwerkingsverbanden. Op zichzelf is
het goed dat gemeenten samenwerken. Zeker kleinere gemeenten kunnen
daardoor ook tot een hogere kwaliteit van dienstverlening komen. In dit
verband kunnen zij tevens komen tot een hogere kwaliteit van uitvoering
van de WOZ. Gemeenten kunnen weliswaar bevoegdheden overdragen,
maar uiteindelijk blijven ze verantwoordelijk en als de kwaliteit niet aan de
maat is, zullen zij daarop door de Waarderingskamer worden aangesproken. Ze kunnen zich dus niet verschuilen achter de samenwerking.
Nogmaals, ik denk dat zo’n samenwerking normaal gesproken tot
verbetering van de kwaliteit zou moeten leiden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

19

Er is een aantal vragen gesteld over de proceskosten. Mevrouw Neppérus
gaf een bespiegeling daarover en vroeg of je de vergoeding die daarvoor
door de gemeente wordt verstrekt, zou moeten koppelen aan de taxatiewaarde van het onroerend goed dan wel aan de consequenties die een en
ander via de belasting voor de eigenaar eventueel zou kunnen hebben.
Daarop werd al bij interruptie gezegd dat dit waarschijnlijk ingewikkeld
zou worden, omdat het voor de ene eigenaar andere consequenties heeft
dan voor de andere. Dat hangt ervan af of men al dan niet inkomstenbelasting betaalt et cetera. Maar in de praktijk zijn noch de getaxeerde
waarde, noch de effecten voor de belasting de grondslag voor die
vergoeding. De grondslag voor de vergoeding is een taxatie van de kosten
die gemaakt moeten worden in dat proces. Die regeling is op dit moment
echter nogal ruim. Dit heeft ertoe geleid – dat werd zojuist ook gesignaleerd – dat bedrijven voor de gehele straat zeggen dat ze het allemaal voor
de mensen op «no cure, no pay»-basis in gang kunnen zetten en dat ze
vervolgens overal die vergoeding kunnen incasseren, terwijl de kosten die
ze daarvoor moeten maken eigenlijk vrij gering zijn. Mijn collega van
Veiligheid en Justitie heeft daarin het voortouw. Ik ben medeondertekenaar van de Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) die mijn collega
maakt om dit effect te verkleinen.
De heer Groot vroeg naar de timing. Het is de bedoeling dat deze
Algemene Maatregel van Bestuur nu naar de Raad van State gaat en dat
het advies daarover spoedig komt. Alles is erop gericht, ervoor te zorgen
dat we het besluit voor de nieuwe aanslagronde lokale belastingen in
2014 in werking kunnen laten treden.
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik denk toch dat de Kamer in meerderheid
heeft gezegd dat er aandacht voor dat punt moet komen. Kan de Minister
dus toch schetsen waar het om gaat? Dit punt is immers niet alleen door
mij genoemd, maar ook collega’s hebben dat gedaan. Hoe moet ik mij die
matiging voorstellen? Dit is immers iets wat speelt en ik vind het
antwoord van de Minister op mijn vraag ietwat abstract.
Minister Plasterk: Daar mijn collega van Veiligheid en Justitie het
voortouw heeft genomen en de Algemene Maatregel van Bestuur nog niet
de ministerraad heeft bereikt, vind ik het een beetje lastig om daarop nu al
in detail in te gaan. Bovendien moet deze maatregel ook nog voor advies
naar de Raad van State. Dat is het stadium waarin het kabinet zich
natuurlijk nog het recht voorbehoudt om in de beraadslaging tot een
andere invulling te komen. De maatregel zal in ieder geval het effect
hebben dat er een zodanige versobering optreedt dat ongewenst misbruik
– dat is eigenlijk altijd ongewenst – zal worden teruggedrongen. Ik kan aan
de collega van Veiligheid en Justitie de grote interesse van de commissie
van Financiën overbrengen en hem verzoeken om haar zo veel mogelijk
van de ontwikkelingen op de hoogte te brengen en te houden. Kan ik het
zo doen?
De heer Groot (PvdA): Ik stel toch nog een aanvullende vraag. Betreft het
een verlaging van de proceskosten over de gehele linie, of zal er gewerkt
worden met marges? Wat is de benadering? In het verslag van het
schriftelijk overleg staat dat, wanneer de WOZ-waarde binnen bepaalde
marges wordt bijgesteld, niet per definitie sprake is van een proceskostenvergoeding. Kan de Minister wat meer helderheid hierover geven?
Minister Plasterk: De vraag is toch hoe een en ander inhoudelijk ingevuld
gaat worden. Als u het goed vindt, zou ik deze kwestie toch nog even bij
de collega van Veiligheid en Justitie willen laten. De proceskostenvergoeding is gebaseerd op de kosten die men maakt, zoals ik u al heb
verteld. En het gaat om de versobering, die terugkomt in de ministerraad.
Ik realiseer mij dat dit geen volledig bevredigend inhoudelijk antwoord is,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

20

maar ik speel de interesse van de commissie dus door aan mijn collega.
Hij is hier niet aanwezig, dus ik kan mij op dit moment hierover niet verder
laten adviseren.
Mevrouw Van Toorenburg vergeleek zich met Alice in Wonderland of in
ieder geval met één van de karakters die daarin voorkomt. Ik ga ervan uit
dat zij op de hoofdpersoon doelt. Er komen nog meer karakters in voor.
Nee, ik begin er niet over!
Mevrouw Van Toorenburg opperde bespiegelend dat het misschien beter
zou zijn om een andere grondslag te kiezen voor het heffen van gemeentelijke belastingen dan de waarde van de woning. Ik zag net al op Twitter
dat zij daarbij niet de inkomsten als grondslag voor ogen had. Dan houd je
echter weinig grondslagen over. De hondenbelasting zou een optie
kunnen zijn: je kunt daarbij denken aan het gewicht van de hond of zoiets.
Eerlijk gezegd, is het dus een kwestie van zoeken naar andere grondslagen dan de waarde van het onroerend goed. Zoals collega Weekers al
heeft gezegd, heeft de regering in ieder geval niet het voornemen om op
zoek te gaan naar grondslagen.
De heer Van Dijck heeft gelijk als hij zegt dat de optimistische cijfers over
de tarieven voor de OZB nog niet betekenen dat de macronorm behaald
zal worden, want het gaat over de opbrengst van de OZB. Wij wachten
sowieso op de cijfers van COELO voordat we de conclusie trekken dat
men daar inderdaad binnen de marges is gebleven. Ik neem ook nota van
het pleidooi van de heer Van Dijck voor het instellen van een micronorm
in plaats van een macronorm. We gaan dat na, maar ik vraag wel begrip
voor het volgende. De huidige situatie is niet ideaal, omdat je individuele
gemeenten uiteindelijk afrekent op het effect. Je krijgt eigenlijk te maken
met een prisoner’s dilemma, want je rekent ze af op het effect terwijl ze
daarop geen invloed hebben. Het is immers het totale effect van datgene
wat alle gemeenten samen aan stijging ondervinden en dat moet binnen
die stijging van 3% blijven. Als je naar een micronorm gaat, is de eerste
vraag of je die op de stijging gaat leggen of op het tarief. Als je het laatste
doet, is het gemeentelijk belastinggebied sterk verkleind. Dan wordt
landelijk namelijk bepaald wat het tarief is. Als je het eerste doet, beperk
je de gemeenten wel heel erg. De gemeenten die nu immers vaak voor
een stijging kiezen, hebben vaak een laag tarief. Zij willen een zwembad
aanleggen en naar het landelijk tarief of iets dergelijks toe. Aan alle
manieren waarop je een en ander inricht, kleven dus ook nadelen. We
beseffen dat die macronorm ook nadelen heeft. Ik noemde die zojuist al.
We zijn dus bezig met het opnieuw bekijken van die norm en komen
daarop ongetwijfeld nog vaak terug.
De heer Van Dijck (PVV): Het slechte van dit systeem is natuurlijk dat
voorbeeldige gemeenten die zich netjes aan die norm houden, nu worden
beboet door gemeenten die het lekker laten waaien. Die hebben zo nodig
een subtropisch zwembad nodig en gaan «even cashen». Daarvoor is de
OZB nooit bedoeld geweest. Ik zou graag van de Minister willen weten
hoe dit in de afgelopen jaren is geweest. Ik lees in de kranten halleluja:
voor het eerst in drie jaar wordt die norm behaald. Voor het eerst in drie
jaar houden gemeenten zich dus aan de afspraken. Het is natuurlijk
schandalig dat ze dit vroeger niet deden. De vraag is natuurlijk hoe die
OZB-inkomsten – ik doel dus niet op de tarieven – van vorig jaar ten
opzichte van die van het jaar daarvoor en ten opzichte van die van het jaar
daarvoor zijn geëvolueerd. Huizenbezitters zien hun huis alleen maar
verder onder water gaan en dat de gemeente elk jaar desondanks meer
belastinggeld vraagt. Die zaken stroken niet met elkaar. Vandaar dat men
in deze maatschappij verontwaardigd is in die zin dat men zich afvraagt
hoe het kan dat de waarde van het huis met 30% gedaald is en dat men
elk jaar meer woonlasten heeft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

21

Minister Plasterk: Allereerst, voordat de verkeerde beelden ontstaan over
gemeenten die cashen en over tropische zwembaden, zeg ik het volgende.
Juist diegenen die bepleiten dat het gemeentelijk belastinggebied moet
worden verruimd, baseren hun pleidooi op het feit dat daar ook een
democratisch gelegitimeerde bestuurslaag besluiten kan nemen. De ene
politieke partij kan zeggen dat zij het zwembad wil sluiten en dat zij de
OZB wil verlagen. De andere partij kan zeggen dat zij het zwembad open
wil houden. Dat zal echter wel betaald moeten worden van de lokale
belastinggelden. Dan kan het democratisch proces gewoon zijn beloop
hebben. De verschillen in tarieven en in voorzieningenniveaus zijn politiek
van aard. Daartegen heb ik op zichzelf geen bezwaar. Als je dat onwenselijk vindt, zou je al die zaken terug naar het Rijk moeten halen. Dat kan
een en ander dan voor alle gemeenten in gelijke mate bepalen. Ik geloof
echter niet dat velen dit beogen. De regering staat dat in elk geval niet
voor. Ik heb de heer Van Dijck al gelijk gegeven door te zeggen dat het
voorbarig is om nu te concluderen dat men zich aan de macronorm heeft
gehouden. We zullen wat dat betreft de definitieve cijfers van COELO
moeten afwachten over de opbrengsten in het laatste jaar. Zoals de
commissie weet, was er in het jaar daarvoor sprake van overschrijdingen.
De afspraak is dat die overschrijding afgaat van de stijging die het jaar
daarna weer is toegestaan. Ik meen dat men een stijging van maximaal
2,45% moet behalen. In de praktijk zal blijken of dit gebeurt. Die
macronorm heeft, laat ik het zo zeggen, het karakter van een vorm van
zelfregulering die alleen maar een goede uitwerking kan hebben als
iedereen zich daar een beetje naar gedraagt. Destijds is dit ook door de
gemeenten gesuggereerd. Als je een en ander hard wil afdwingen, kom je
precies op het prisoner’s dilemma waarop de heer Van Dijck zojuist
doelde: dan kunnen gemeenten die er niets aan kunnen doen een sanctie
krijgen voor het gedrag van andere gemeenten en dan zou die micronorm
uiteindelijk niet meer functioneren.
De heer Van Dijck (PVV): In reactie op het betoog van de Minister over
tropische zwembaden vraag ik mij toch af waarom er überhaupt een
macronorm bestaat. Die macronorm bestaat volgens mij om die
gemeenten te beteugelen; om ervoor te zorgen dat ze die OZB niet
gebruiken als melkkoe om gaten te dichten in hun begroting. Zodoende
probeert de Staat de gemeenten te beïnvloeden. Als je een en ander aan
de gemeenten overlaat en toestaat dat ze maar lekker tropische
zwembaden bouwen, hoeft er geen macronorm te zijn. Die norm is er dus
vanwege dat stukje beteugeling. De Minister moet dus niet zeggen dat
gemeenten en de gemeentelijke democratie wat dit betreft voldoende
borging bieden.
Minister Plasterk: Met alle respect zeg ik dat dit toch niet helemaal waar
is. Als de macronorm beoogde in de afweging te treden die gemeenten
maken tussen de inkomsten die ze in de belasting heffen en hun uitgaven,
zou je die norm op het tarief leggen. Die norm is echter gelegd op de
stijging van het tarief. Deze is voor mijn tijd aangelegd, maar het lijkt
redelijk om ervan uit te gaan dat de gedachte daarbij was dat de burger
niet geconfronteerd mag worden met onredelijke stijgingen in het tarief
omdat hij die zomaar in zijn privébudget moet «meenemen» en het niet
redelijk zou zijn als gemeenten in een keer dat budget verdubbelden of
iets dergelijks. Daarbij is gekozen voor een lichte vorm van regulering
– dat heb ik zojuist al toegegeven – en om dat op macroniveau te doen in
plaats van op microniveau, ongeacht de nadelen die dit in zich heeft. Ik zie
het dus eerder als een regulering van grote schommelingen dan als een
regulering van de principevrijheid van gemeenten om te besluiten meer te
heffen en ook meer uitgaven te doen. Als de kiezers het daarmee niet eens
zijn, kunnen ze bij een volgende gelegenheid lokaal op een andere
politieke partij stemmen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

22

Nu ik hier toch ben, maak ik nog een opmerking – misschien is het eerder
een cri du coeur – vanuit mijn verantwoordelijkheid voor open data en
openbaarmaking. Een grote stap voorwaarts is naar mijn idee het besluit
dat de Tweede Kamer heeft genomen op voorstel van de Staatssecretaris
dat inhoudt dat ook niet-belanghebbenden nu inzage kunnen krijgen in de
WOZ-waarde van individuele panden. Zij kunnen dan meer bekijken dan
alleen hun eigen pand. De volgende stap zal natuurlijk zijn dat mensen die
data verzamelen en dat deze, als deze niet massaal van overheidswege
verstrekt worden, op een andere manier in de roulatie komen. Dan kom je
in de buurt van open data, inhoudende dat de waarde van huizen publiek
beschikbaar is. Dat is mijn cri du coeur. Dat heeft, behalve het belang van
die individuele eigenaar, allerlei interessante voordelen. Die opendataset
zou je namelijk op termijn kunnen vergelijken met andere opendatasets en
je zou allerlei inzichten kunnen verwerven over het verband tussen de
prijzen van het onroerend goed en allerlei andere sociale fenomenen. Ik
wil hier alleen maar zeggen dat ik blij ben met deze ontwikkeling.
De voorzitter: Dank u wel. We gaan over naar de tweede termijn van de
commissie. Ik stel een spreektijd van twee minuten per spreker voor.
Mevrouw Neppérus (VVD): Voorzitter. Ik dank de Staatssecretaris en de
Minister voor hun antwoorden. Ik maak nog enkele opmerkingen.
Ik ga op de eerste plaats in op die escalatieladder voor het geval dat het
niet loopt. Ik vraag mij af hoe je dat in werkelijkheid harder kunt maken.
Als er bij bijna 80 gemeenten dingen niet goed gaan en indien bij een
aantal andere gemeenten dingen structureel niet goed gaan, moet er toch
iets moeten gebeuren. Het is mooi om een ladder te hebben, maar die
moet op een gegeven moment ook bestegen worden. Daarvoor zijn die
treden op de ladder immers bedoeld.
Ik kom op de samenwerkingsverbanden. Soms valt het in het begin
blijkbaar niet mee, maar ik vraag mij af of het uiteindelijk in heel zo’n
gebied beter gaat. Het is essentieel om dat te weten.
Ik kom op de toekomst van de WOZ. We kunnen natuurlijk over alle
toekomsten nadenken, maar het lijkt me voorlopig een goed middel. Op
een extra variant inkomstenbelasting zit de VVD dan ook niet te wachten.
Ik kom op het punt van de proceskostenvergoeding. Ik wacht het ontwerp
van de Algemene Maatregel van Bestuur af. Wellicht kunnen wij al eerder
iets horen.
Tot slot merk ik op dat transparantie op het terrein van waardering
essentieel is. Beide bewindspersonen hebben dat ook gezegd. Zoals ik
eerder zei, raakt dit niet alleen aan gemeentelijke belastingen, maar dit
raakt ook aan rijksbelastingen. De strekking daarvan is dus altijd groot.
De heer Groot (PvdA): Voorzitter. Ook ik dank de bewindslieden voor hun
beantwoording. Het is geruststellend om te horen dat er een klankbordgroep bestaat bij de Waarderingskamer. Dat was mij eerlijk gezegd niet
bekend.
Ik blijf het belang zien van die onafhankelijke taxaties, ook omdat deze een
bijdrage zouden kunnen leveren aan de legitimiteit van het hele systeem.
Dat idee houd ik nog maar even vast. We zullen eerst zien hoe de praktijk
zich ontwikkelt.
Ik ben ook wel blij om van de Staatssecretaris te horen dat die belastingheffing op onroerend goed wordt gezien als een vorm van optimale
belastingheffing. Wellicht zou de scoop nog groter kunnen worden.
In dit verband stel ik een laatste vraag aan de Minister. Als je vaststelt dat
gemeenten een eigen belastinggebied moeten hebben en vindt dat de
lokale democratie goed werkt – de OZB is in politiek opzicht een heel
gevoelige belasting – vraag ik mij nogmaals af of die macronorm toch nog
moet worden gehanteerd. Behalve dat je nagaat hoe je die normen gaat
aanpassen, zou ook in overweging genomen kunnen worden om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

23

helemaal af te zien van die macronorm En zou het vertrouwen kunnen
worden uitgesproken dat de lokale democratie voldoende corrigerende
mechanismen heeft?
De heer Koolmees (D66): Voorzitter. Ik sluit mij aan bij de laatste vraag
van de heer Groot. Ik vind die discussie namelijk ook interessant.
Natuurlijk is die macronorm ooit ontstaan vanuit de gedachte dat er ook
corresponderende vaten zijn met rijksbelastingen. Je moet dan toch
nagaan hoe je ervoor zorgt dat de belastingen niet aan beide kanten
omhoog gaan, dus aan de kant van het Rijk en op lokaal niveau. Dit is
volgens mij een ingewikkelde puzzel om op te lossen.
Bedankt voor de beantwoording. Mijn vragen zijn beantwoord en ik heb
geen vervolgvragen.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Voorzitter. Het is eigenlijk wel geestig
om te zien hoe het hier gaat, vooral als je kijkt naar de paniek die bij de
twee VVD’ers in de zaal uitbreekt op het moment dat ik vraag of er kritisch
naar de belastingen kan worden gekeken. Als ik hier voor het eerst zou
binnenkomen, had ik misschien wel gedacht dat de VVD de belasting aan
het verlagen is. Ik weet echter helaas wel beter; de belastingen worden
alleen maar hoger. Er zijn voorbeelden gegeven van zwembaden. Volgens
mij zijn die straks helemaal niet meer overeind te houden met de
leidingwaterbelasting. Gelukkig stopt het CDA nooit met denken. Het heeft
rapporten geschreven over de sociale vlak taks. Het zal dus blijven
nadenken, zeker gelet op de toekomst met in het achterhoofd de vragen of
gemeenten hun taken straks goed aan kunnen en hoe we ervoor gaan
zorgen dat het geld eerlijk wordt verdeeld.
Het CDA is zeer benieuwd naar die macronorm.
De voorzitter: U stapt nu over naar een volgend onderwerp, dus ik geef
mevrouw Neppérus de gelegenheid om te interrumperen.
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik ben natuurlijk altijd heel blij als het CDA
nadenkt en als het ook anderen stimuleert tot nadenken. Dat is immers
heel positief. Het was even trekken, maar er kwam toch uit dat het een
extra inkomstenbelasting betreft. Daarop mogen wij reageren, want dat
heeft een «leuke» marginale druk tot gevolg waarvan je denkt: gut, laat
het de heer Omtzigt maar niet horen! Wil mevrouw Van Toorenburg
verdergaan op het pad van de inkomstenbelasting? Als ze die vraag
beantwoordt, weten wij allemaal waaraan wij toe zijn.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Ik had kunnen vragen of we het
kunnen illustreren. Dat doet mevrouw Neppérus echter zelf. Ik zeg
nogmaals dat wij geen hogere inkomstenbelasting willen en dat wij zelfs
willen dat er lagere belastingen worden geheven. Dat zeggen wij in alle
debatten die wij voeren maar wij zien alleen dat dit kabinet op een
creatieve manier alle belastingen verhoogt. Dat baart ons zorgen. Wij
vinden dat je altijd moet nadenken over de grondslag. Ik hoorde dit
kabinet zeggen dat het daarover niet wil nadenken. Wij hebben nagedacht
over die vlak taks. Die komt er met dit kabinet echter niet, dus we zullen
altijd moeten blijven nadenken. We kijken naar de toekomst. Vandaag
voeren we het debat over de decentralisatie en zien wij echt dat
gemeenten onder water komen te staan. Wij hopen dus dat we, zodra we
weer een debat voeren over de WOZ, niet moeten constateren dat een en
ander uit de hand is gelopen als gevolg van het feit dat gemeenten
belangrijke taken niet meer kunnen betalen. Wij hopen dan niet te moeten
constateren dat er sprake is van gekkigheid. Dat is wat ik wil voorkomen
en daarover zullen we altijd met elkaar in gesprek blijven. Dus, nee
mevrouw Neppérus, wij willen de inkomstenbelasting niet verhogen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

24

Moet ik het nog een keer zeggen? Nee, mevrouw Neppérus, wij willen
geen verhoging van de inkomstenbelasting.
Mevrouw Neppérus (VVD): We zullen het Lenteakkoord er even bij zoeken
en alle akkoorden waarop ook het CDA invloed had wat de belastingmaatregelen betreft. Het CDA is de ene keer links, dan weer is het rechts. Eerst
oppert het CDA het idee van deinkomstenbelasting. Vervolgens maakt
Staatssecretaris Weekers een paar kanttekeningen en dan is het
ideecanapé van tafel. Goed, dat noteer ik.
De voorzitter: Ik hoorde geen vraag, maar mevrouw Van Toorenburg
mag reageren.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Ik vind dat wij altijd moeten nadenken
over de eerlijkste en de beste grondslag. Dat doet het CDA dus ook.
Daarom kwam het met het idee van de vlak taks. Wij kijken naar de
toekomst en zullen blijven nadenken. Wellicht denkt de VVD ooit weer met
ons mee, maar tot op heden zien we haar alleen maar de belastingen
verhogen. Dat is wat ons zorgen baart.
Mevrouw Neppérus (VVD): Gaat u maar eens lezen over uw verleden!
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Ik kijk naar de toekomst.
De voorzitter: Mevrouw Van Toorenburg mag niet verder, want het
woord is nu aan de heer Groot voor een interruptie.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Ik ben klaar met het leveren van mijn
inbreng in tweede termijn.
De heer Groot (PvdA): Dan wil ik toch ook graag iets zeggen over het
beeld van belastingverhoging. Er gaan inderdaad een paar belastingen
omhoog, zoals die voor leidingwater en diesel. We hebben het in totaal
over een bedrag van 600 miljoen. Dat zijn gerichte vergroeningsmaatregelen. Wat de inkomstenbelasting betreft, wordt mevrouw Van
Toorenburg op haar wenken bediend: alleen al voor de tarieven in de
eerste schijf hebben we het over een verlaging van 1,5 miljard. Mijn
stelling is juist dat, ondanks alle budgettaire nood, het aandeel belastingverhoging juist heel laag is. Dat is zeker het geval als je het vergelijkt met
de afspraken die het CDA eerder heeft gemaakt in het zogenoemde
Kunduz-akkoord. Ik denk dus dat mevrouw Van Toorenburg hier echt een
toontje lager kan zingen, omdat het kabinet juist zijn best doet om het
aantal belastingverhogingen zo beperkt mogelijk te houden.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Wij zien gelukkig wat er echt gebeurt
en dat ziet iedereen: de belastingdruk is enorm gestegen en onder dit
kabinet stijgt die alleen maar verder. Als ik aan dit kabinet vraag om
toekomstgericht te blijven denken, hoor ik «nee». Zelfs toen mijn collega
Pieter Omtzigt vroeg om naar dat grenseffect te kijken – hier wordt
«accijnzen» gezegd – werd duidelijk dat de wens om dat te doen, er niet
eens is. Iedereen roep dat er niets aan de hand is. Ik hoop dat er niets aan
de hand is. Wij blijven naar de toekomst kijken. Laten we dat blijven doen.
De heer Koolmees (D66): Ik kan dit toch niet onweersproken laten,
mevrouw Van Toorenburg. We hadden het twee weken geleden over
bijvoorbeeld het amendement van de heer Verhoeven, mijn partijgenoot,
over het verlagen van de inkomstenbelasting om geleidelijk aan naar die
sociale vlak taks te gaan die het CDA zo propageert. Het CDA heeft echter
ook tegen dat amendement gestemd. Ik begrijp best dat het ingewikkeld is
en dat het vervelend is om geconfronteerd te worden met uitlatingen uit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

25

het verleden van vorige Staatssecretarissen die ook allerlei plannen
hebben gemaakt.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): En Ministers.
De heer Koolmees (D66): En Ministers. Maar is het niet te gemakkelijk om
alleen te focussen op die paar belastingen die omhoog gaan en om dus
niet het totaalplaatje te zien? Ik doel op het feit dat in het Herfstakkoord
voor 1,8 miljard – dat bedrag is het zelf, mijnheer Groot – aan belastingverlaging wordt doorgevoerd. Voor volgend jaar betreft het de inkomstenbelasting. Ook zal op de langere termijn voor 5,3 miljard – dit zeg ik uit het
hoofd – een verlaging van de tweede, de derde en de vierde schijf worden
ingeboekt op grond van de wet van de heer Blok. Het CDA stemt continu
tegen dit soort voornemens. Hoe is het een met het ander te rijmen?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Als we die discussie gaan voeren, zijn
we echt de komende uren nog niet klaar. We zien namelijk dat de
voordelen ergens in 2040 pas een beetje in beeld komen. Als wij kijken
naar de maatregelen die worden genomen, zien wij de lasten alleen maar
hoger worden en dat zien de burgers helaas ook gebeuren. Iedere keer
wordt er een andere gekkigheid bedacht. Uiteindelijk moeten zelfs
misschien de zwembaden in de mooie gemeenten dicht, terwijl de
kinderen toch al steeds minder zwemlessen hebben. Wij maken ons
gewoon zorgen over de ontwikkelingen. Daarom stemmen wij niet voor
plannen die er uiteindelijk voor zorgen dat de belastingen omhooggaan.
Er zal niet eerder dan in 2040 een beetje licht in de tunnel te zijn en dan
zullen heel andere mensen voor een en ander verantwoordelijk zijn.
De heer Koolmees (D66): Misschien is het CDA daarvoor dan wel weer
verantwoordelijk en dan wordt er wellicht een andere toon aangeslagen.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Laat u zich verrassen!
De heer Van Dijck (PVV): Voorzitter. Dank aan de bewindspersonen voor
de beantwoording. 150 miljoen per jaar voor de uitvoering vind ik nog
steeds veel geld. Ik verzoek de bewindspersonen om dat bedrag nu eens
tegen het licht te houden. Ik kan me voorstellen dat het in het begin een
exercitie is om een en ander op te tuigen. Maar vervolgens is het toch een
kwestie van jaar in, jaar uit mutaties bijwerken, wat verkopen registreren
en het «meenemen» van een dakkappelletje in de beoordeling. Het kan
toch niet zo zijn dat er een volledig nieuwe taxatie wordt gedaan, alsof je
voor het eerst begint? 150 miljoen! Volgens mij kan dat bedrag een stuk
lager zijn en worden bepaalde taxatiebureautjes heel blij van dit soort
bedragen. Ik heb daarover niets gehoord en hecht er dus aan om dat in
tweede termijn te benadrukken.
De «no cure, no pay»-bureaus zijn ook erg blij met deze regeling. We
wachten de Algemene Maatregel van Bestuur af. Het is natuurlijk een
goede zaak om de prikkel om te procederen weg te nemen. Dit moet
echter wel gebeuren zonder de mogelijkheid tot procederen in de weg te
staan. Die balans moet wel goed zijn.
Wij hadden al gezegd dat burgers binnen zes weken bezwaar moeten
maken. Ik vind dat er sprake is van een erg groot verschil als gemeenten
er twaalf maanden over mogen doen. Kan de termijn niet worden
veranderd in een termijn van zes maanden? We weten nu namelijk dat
zelfs die jaargrens vaak overschreden wordt.
Ik kom op de maatschappelijke verontwaardiging. De OZB-inkomsten zijn
vanaf 2010 met 16% gestegen. Wat eigenlijk 9% had mogen zijn, is 16%
geworden, terwijl de WOZ-waarde met 13,4% is gedaald. Mensen
snappen er niets van en het is niet uit te leggen. Ik wil dan ook dat deze
bewindspersonen wat meer de harde hand hanteren ten aanzien van die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

26

norm. Die norm is immers, zoals de Minister al zei, ingesteld om
bewoners te beschermen tegen exorbitante tariefstijgingen en dit gebeurt
nu onvoldoende met een stijging van 16% aan OZB in drie jaar tijd.
Tot slot zeg ik het volgende. Je zou maar in Groningen wonen en
geconfronteerd worden met een stijging van 10% op je OZB-tarief, of je
zou maar in Koggenland wonen en te maken krijgen met een stijging van
23%. Ik pleit nog steeds voor een micronorm, inhoudende dat de
disciplinerende werking niet over het geheel wordt afgeroepen maar dat
die norm geldt voor elke gemeente afzonderlijk.
De voorzitter: Ik zie dat er direct geantwoord kan worden en geef het
woord aan Staatssecretaris Weekers in tweede termijn.
Staatssecretaris Weekers: Voorzitter. Mevrouw Neppérus heeft nog
gewezen op de escalatieladder en zij heeft eigenlijk gevraagd wanneer we
in fase 4 en verder komen. Dat zal de tijd leren. Ik hoop dat we er niet
komen, maar ik sluit niet uit dat daar stappen gezet moeten worden. In dat
geval, zal dat ongetwijfeld bekend worden.
Van belang te melden, is dat de Waarderingskamer rapportages per
gemeente op haar website zet. Ik zou via de voorzitter van de vaste
Kamercommissie dan ook de lokale democratie kunnen oproepen om het
werk goed te doen, de website van de Waarderingskamer te raadplegen
en na te gaan of de gemeente in een slechte categorie staat. In dat geval,
kan lokaal de discussie worden aangegaan. Ik denk dat dit uiteindelijk het
beste instrument is om ervoor te zorgen dat de zaak lokaal op orde komt.
Daarnaast hebben we de transparantie inmiddels wettelijk geregeld,
waarvan in de loop van volgend jaar daadwerkelijk sprake zal zijn.
Ik kom op het punt van het afhandelen van bezwaarschriften. Met name
de heer Van Dijck is daarop nog ingegaan. Ik vind het niet verantwoord
om voor gemeenten de termijn te verkorten, want dat zal ten koste gaan
van de kwaliteit – daarmee is de burger niet gediend – of het kost een
hoop extra geld voor het inhuren van een aantal externen. Daarmee is de
belastingbetaler uiteindelijk ook niet gediend. De vastgestelde termijn
volstaat. Ik ben het wel met de heer Van Dijck eens dat het zorgelijk is als
gemeenten die grens overschrijden. In dat geval geldt dat de burger zelf in
actie kan komen op grond van de Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig
beslissen. Zodoende is het voor hem mogelijk om een dwangsom voor de
betreffende gemeente af te dwingen. Ik ben gaarne bereid om de Kamer
toe te zeggen dat ik de Waarderingskamer vraag om het punt van de
overschrijding van de jaargrens bij de afhandeling van bezwaarschriften
nader te onderzoeken. Ik heb al navraag hiernaar gedaan en weet dat de
Waarderingskamer daartoe van harte bereid is. Ik zal de Kamer over de
uitkomst berichten.
De heer Van Dijck (PVV): Dan is het weer aan de burger om ingeval van
niet tijdig beslissen een dwangsom af te dwingen. Als die jaargrens
overschreden wordt, vind ik dat er automatisch een boete moet worden
opgelegd, of een lex silencio positivo. Anders moet de burger weer
procederen omdat de gemeente in gebreke blijft. Ik denk dat dit niet de
juiste weg is. Als de Waarderingskamer dit zou kunnen meenemen in haar
analyse, zou dat een goede zaak zijn.
Staatssecretaris Weekers: De Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig
beslissen is, als ik mij niet vergis, een initiatiefwet van de Tweede Kamer
geweest een aantal jaren geleden. De procedures die daarin zijn
neergelegd, moeten dan ook worden gevolgd. Dat laat onverlet dat ik mijn
toezegging gestand zal doen. De heer Van Dijck is niet ingegaan op het feit
dat de Waarderingskamer zal onderzoeken in welke gevallen die jaargrens
wordt overschreden en wat de oorzaken daarvan zijn. Ik kan ook de vraag
laten «uitzetten» in hoeveel van die gevallen wordt verzocht om een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

27

dwangsom op grond van de Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig
beslissen. We willen uiteindelijk dat de bezwaartermijnen door gemeenten
worden gerespecteerd. Indien dit om welke reden dan ook niet gehaald
kan worden, zal de betreffende gemeente een buitengewoon goed verhaal
moeten hebben.
Dit brengt mij op het volgende punt van de heer Van Dijck. Ik vind zijn
betoog op dat punt een klein beetje tegenstrijdig. Hij zegt dat hij de kosten
– het bedrag van 150 miljoen – te hoog vindt. Ik heb daarover al gezegd
dat deze kosten in de loop der tijd zijn teruggebracht. Die kosten zijn,
afgezet tegen de belastingopbrengst met de verhuurderheffing die ook
hierop is gebaseerd, buitengewoon gering. De opbrengst is namelijk
10 miljard. De kosten van 150 miljoen voor de grondslagbepaling,
inclusief de afhandeling van beroep- en bezwaarschriften met die
landelijke WOZ-voorziening – eigenlijk de basisregistratie van gebouwen
erbij – vind ik acceptabel. Daar waar ruimte is voor besparing, zou ik graag
zien dat eerst de kwaliteit verder werd verbeterd. Dit pleidooi hoor ik ook
van de Kamer in brede zin. Ik meen dat ik de heer Van Dijck dat ook heb
horen bepleiten. Het is dus het een of het ander. Hetzelfde geldt voor het
sneller afdoen van bezwaren. Zoals gezegd, zal dit tot meerkosten leiden.
Ik denk dat we nu de juiste balans hebben gevonden: daar waar de
Waarderingskamer structurele problemen ziet, zal worden ingegrepen.
Daar waar zich incidentele problemen voordoen en er een goed verhaal
aan ten grondslag ligt, moet gemeenten de kans worden geboden om de
zaak op orde te brengen.
Ik ben blij dat de heer Groot zijn idee van onafhankelijk taxateur
vooralsnog vasthoudt. Ik snap dat hij het nog niet helemaal uit zijn hoofd
zet, maar ik denk dat het verstandig is om te bezien hoe we het huidige
systeem verder kunnen verbeteren. Het is nooit verkeerd om alternatieven
achter de hand te houden, maar ik denk dat er geen alternatieven hoeven
te zijn.
De verleiding is groot om mevrouw Van Toorenburg nog van repliek te
dienen, maar ik heb van haar geen expliciete vraag meer gehoord. En ik
denk dat de heren Koolmees en Groot en mevrouw Neppérus duidelijk
zijn geweest. Ik heb aan hun woorden dan ook niets toe te voegen.
De voorzitter: Dank u wel. We gaan verder met de beantwoording van de
Minister van Binnenlandse Zaken.
Minister Plasterk: Voorzitter. Ik meen dat er slechts nog één vraag aan
mij is gesteld, namelijk die van de heer Groot of we bij het in kaart
brengen van alternatieven voor de macronorm ook het alternatief van het
afschaffen van de macronorm willen meenemen. Dat zullen we doen.
De voorzitter: Ik dank de bewindslieden voor de beantwoording.
Hiermee is een eind gekomen aan dit algemeen overleg. Wellicht zie ik
een aantal leden nog terug in de procedurevergadering van Financiën.
Deze is, zoals gebruikelijk, openbaar. Of ik zie er een aantal in het
algemeen overleg over de toekomst van de financiële instellingen ABN
AMRO, ASR enzovoorts. Dit overleg vindt vanmiddag plaats van 16.00 uur
tot 18.00 uur.
Ik sluit dit algemeen overleg.
Sluiting 11.57 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 462, nr. 9

28