6
Begroting Koninkrijksrelaties
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat
van Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2014 (33750-IV).
De voorzitter:
Ik heet de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van harte welkom. Hij heeft een gezonde kleur, want
hij was een paar weken in de zon op de Koninkrijksdelen,
maar nu is hij weer hard aan het werk.
Minister Plasterk:
Daar was ik ook hard aan het werk, voorzitter!
De voorzitter:
Daar ook ja, uiteraard. Dat hebben we kunnen zien.
Ik heet ook de mensen op de publieke tribune en de deelnemers aan het debat van harte welkom. We hebben zojuist
afgesproken dat de vragen die de Kamerleden aan elkaar
kunnen stellen, uit maximaal twee delen bestaan. De leden
zullen proberen om die vragen kort en puntig te formuleren.
De algemene beraadslaging wordt geopend.

De heer Van Raak (SP):
Voorzitter. Willem-Alexander en Máxima zijn niet alleen
Koning en Koningin van Nederland, maar ook van Aruba,
Curaçao en Sint-Maarten. Tijdens hun bezoek aan die
eilanden bleek hoe populair het Koninklijk Huis is op de
eilanden.
Maar het Koninkrijk zelf verkeert in een staat van crisis. Vier
landen met een gedeeld verleden, maar zonder echte lotsverbondenheid, zitten gevangen in een knellend dwangbuis.
We hadden er nog zo voor gewaarschuwd: je kunt geen
onafhankelijke landen maken die niet zelf verantwoordelijk
zijn voor goed bestuur. Na de invoering van de nieuwe
staatkundige verhoudingen in 2010 ging het slechter dan
ooit. Op Curaçao greep de maffia de macht en werd de
schatkist geplunderd. Hoe staat het met het onderzoek naar
de moord op Helmin Wiels? Ik krijg nog steeds koude rillingen als ik daaraan denk. Wat is de bemoeienis van Nederland en van de Verenigde Staten? Wordt bij dit onderzoek
ook de rol van de maffia betrokken?

Ons Koninkrijk heeft een rijksministerraad. Die staat onder
voorzitterschap van onze premier. Daarin zitten ook gevolmachtigde ministers van de andere landen. Klopt mijn
inschatting dat de voorzitter van de rijksministerraad de
gevolmachtigde ministers niet laat screenen? In de rijksministerraad worden gevoelige zaken besproken. Fraude,
corruptie, drugshandel en terrorisme komen er aan de orde.
Het kan toch niet zo zijn dat de eilanden iemand hier naartoe
sturen die wij niet kunnen vertrouwen? De gevolmachtigde
minister van Curaçao heeft fraude gepleegd met haar cv.
Zij heeft familie en vrienden benoemd bij het Curaçaohuis.
Zij blijft leugens verkondigen, bijvoorbeeld dat zij gescreend
zou zijn door de AIVD. Kan de minister bevestigen dat dit
niet het geval is? Weet de minister ook dat deze gevolmachtigde minister valse facturen stuurt? Als we in het Koninkrijk
corruptie en vriendjespolitiek willen bestrijden, zullen we
moeten beginnen bij de top. Is premier Rutte, als hoofd van
de rijksministerraad, bereid om een integriteitsonderzoek
te laten doen naar de gevolmachtigde minister van Curaçao?
10-10-10 moest een nieuw begin zijn voor het Koninkrijk,
maar ik beschouw het als het begin van het einde. Ik zeg
dat met pijn in het hart, omdat Nederland ook verantwoordelijk is voor dit falen. Voor 10 oktober hadden VVD en SP
een goed alternatief, namelijk een gemenebest van onafhankelijke landen. Nederland, Aruba, Curaçao en SintMaarten werken daarin nauw samen, maar zijn niet meer
verantwoordelijk voor elkaar. Dat is geen Koninkrijk waarin
Nederland moet optreden als een bovenmeester, maar een
gemenebest op basis van gelijkwaardigheid, waarin we
elkaar kunnen steunen en verder kunnen helpen. Binnenkort
gaan we nieuwe staatkundige verhoudingen evalueren.
Kan de minister toezeggen dat ook het gemenebest een
van de opties is voor de toekomst?
Dat betekent ook dat elk volk altijd het recht heeft om het
lot in eigen handen te nemen. Kan de minister hier verzekeren dat elk eiland, dus ook Bonaire, Saba of Statia, de eigen
toekomst kan bepalen? Ik moet namelijk wel zeggen dat ik
het niet goed vond dat de minister Statia onder druk heeft
gezet om af te zien van een referendum. Ik vind dat als de
burgers daar spreken, de bestuurders hier moeten zwijgen.
De heer Fritsma (PVV):
Het klinkt mij als muziek in de oren dat elk volk binnen het
Koninkrijk zijn lot in eigen hand moet kunnen nemen. Ik
mag aannemen dat de SP vindt dat dit ook voor het
Nederlandse volk binnen het Koninkrijk geldt, het Europese
gedeelte dus?

Ook op Sint-Maarten lijken de banden tussen de onderwereld en de politiek sinds de invoering van de nieuwe status
hechter geworden te zijn. De rijksministerraad heeft nu
besloten om het bestuur op Sint-Maarten door te lichten,
ondanks tegenwerking van de regering aldaar. Zijn de Verenigde Staten ook bij dit onderzoek betrokken? Wordt ook
hier de rol van de maffia in kaart gebracht? Kan de minister
ook vertellen waar Francesco Corallo tegenwoordig uithangt? Deze Italiaanse maffiabaas gold als financier van
politici op Sint-Maarten. Wellicht was hij dat ook op Curaçao.

De heer Van Raak (SP):
Het is hoogst eigenaardig dat elk land uit het Koninkrijk kan
stappen behalve Nederland. Dat heeft met het verleden te
maken. Dat heeft te maken met het feit dat wij die landen
ooit hebben gekolonialiseerd, en niet andersom. Bij mijn
weten is het volgens de huidige verdragen zo dat wij er niet
uit kunnen. Vanuit historisch perspectief snap ik dat, maar
vanuit het perspectief van de toekomst snap ik dat niet.
Waarom moet dat voor eeuwig blijven gelden? Ik zou heel
positief staan tegenover elk voorstel om eens goed naar
die regelingen te kijken. Moeten deze verhoudingen tot in
eeuwigheid zo blijven gelden? Ik zou het goed vinden om
te bekijken of Nederland ook de mogelijkheid heeft om de
eigen toekomst binnen het Koninkrijk te bepalen.

Tweede Kamer

27 november 2013
TK 29

Begroting Koninkrijksrelaties

29-6-1

De heer Fritsma (PVV):
Ik heb heel goed nieuws voor de heer Van Raak, want de
PVV gaat een motie in die richting indienen deze week. Dat
wil zeggen: afhankelijk van de antwoorden van het kabinet.
De heer Van Raak (SP):
Hartelijk dank voor deze vooraankondiging. Ik zal de tekst
met zeer veel interesse bestuderen.
Mevrouw Hachchi (D66):
Ik begrijp dat collega Van Raak beperkt spreektijd heeft en
dat hij zich, denk ik, daarom beperkt heeft tot één onderwerp, een belangrijk onderwerp, namelijk integriteit van
bestuur. Maar er zijn natuurlijk meer zaken die binnen het
Koninkrijk spelen. Ik hoef maar te verwijzen naar het UNICEF-rapport als het gaat om jeugd en jongeren binnen het
Koninkrijk of de Isla-raffinaderij. Ik mag hopen dat de SPfractie ook op andere terreinen in het kader van het
Koninkrijk en onze relaties een mening en zelfs vragen heeft.
Ik wil de heer Van Raak graag die gelegenheid geven.

iets meer balans in de inbreng van de SP-fractie te horen,
opdat het totaalplaatje wordt weerspiegeld in plaats van
een specifiek onderwerp.
De heer Van Raak (SP):
Ik wil daar twee dingen over zeggen. Die kansen zijn er,
maar wel op basis van gelijkwaardigheid. Zolang wij in het
politieke korset van het Statuut zitten, zijn die kansen er
niet. Wij zijn immers verantwoordelijk. In de wereld van
mevrouw Hachchi zouden volkeren op basis van gelijkwaardigheid moeten samenwerken. Dat is ook de wereld van
de SP. Ik denk dan ook dat mevrouw Hachchi heel serieus
naar het voorstel van de heer Bosman en mij moet kijken
om in de toekomst een gemenebest te hebben. Daarnaast
moet mevrouw Hachchi beseffen dat D66 ook een belangrijke rol heeft gespeeld bij het falen van Nederland, met als
gevolg de problemen die wij nu hebben.
Mevrouw Hachchi (D66):
Voorzitter.

De heer Van Raak (SP):
Hartelijk dank.

De voorzitter:
Een korte reactie, mevrouw Hachchi.

De voorzitter:
Graag een kort antwoord.

Mevrouw Hachchi (D66):
De heer Van Raak loopt nu onzin uit te kramen. Hij zegt dat
D66 het een en ander gedaan heeft. D66 maakt zich hard
voor een Koninkrijk dat vooruitkijkt en zaken ook aanpakt
en verbetert in plaats van rondjes blijven draaien, grote
woorden gebruiken en de kloof groter maken. Daarmee zet
je geen enkele stap vooruit. Uiteindelijk zet je die stappen
samen: Nederland en alle zes de eilanden.

De heer Van Raak (SP):
Waarom ga ik vooral in op de maffia en de kwaliteit van
het bestuur? Ik vind dat bestuurders niet maffioos of corrupt
moeten zijn en geen vriendjespolitiek moeten bedrijven. Ik
denk vooral ook aan de gevolgen voor de mensen op de
eilanden. De eilanden zijn niet arm, maar de mensen zijn
arm. Er zijn heel veel mensen op de eilanden die niet kunnen rondkomen, die hun kind geen toekomst kunnen geven.
Er zijn families die elkaar met houtjes en touwtjes in leven
moeten houden. Dat is een grote schande binnen ons
Koninkrijk, de tweedeling op de eilanden. Aan de ene kant
is er de arme bevolking die in diepe armoede leeft en sinds
10-10-10 nog armer is geworden. Aan de andere kant zijn
er de rijken: de rijke buitenlanders, de Nederlandse belastingontduikers, de maffiose types. Zij worden steeds rijker
en maken misbruik van de eilanden. Mevrouw Hachchi
heeft een goed punt, dat is al sinds ik woordvoerder ben
een heel grote zorg van mij geweest. Het begint met de
bestrijding van de maffia en slecht bestuur. Anders kunnen
wij de mensen nooit helpen.
Mevrouw Hachchi (D66):
Ik heb mijn vraag niet voor niets gesteld zoals ik hem heb
gesteld. Ik vind dat de SP-fractie een belangrijk onderwerp
aansnijdt, maar er zijn meer zaken binnen het Koninkrijk.
Het zou toch mooi zijn als de SP-fractie ook praat in termen
van kansen die wij binnen het Koninkrijk hebben? Ja, op
het terrein van jeugd en jongeren mogen wij elkaar wat
meer gaan opzoeken en gaan samenwerken om elk kind
binnen het Koninkrijk een toekomst te kunnen bieden.
Tegelijkertijd zijn er echter ook kansen. Er zijn ook dingen
die goed gaan. Deze week is er een congres. Dat gaat ook
over kansen binnen het Koninkrijk. Het zou zo mooi zijn om

Tweede Kamer

Begroting Koninkrijksrelaties

De heer Van Raak (SP):
De puinhoop waarin we zitten en die we nu moeten opruimen, is de puinhoop die we op 10-10-10 hebben achtergelaten en waarvoor voormalig minister Pechtold medeverantwoordelijk is. Zijn manier van onderhandelen — eerst
een zak geld geven en dan onderhandelen over de voorwaarden — is heel fout geweest. Wat dat betreft zou een
spiegel voor mevrouw Hachchi ook niet slecht zijn.

De heer Bosman (VVD):
Voorzitter. Wat is 200 jaar Koninkrijk waard als het een
koninkrijk is waarin er geen balans is tussen verantwoordelijkheden? Misschien kan ik beter zeggen: wat is de waarde
van het Koninkrijk? Dan bedoel ik niet de honderden miljoenen die Nederland nog steeds spendeert aan de landen in
het Koninkrijk, maar wat we als landen hebben aan het
Koninkrijk. Wat is de waarde van het Koninkrijk als uiteindelijk altijd de Nederlandse belastingbetaler aan het kortste
eind trekt zonder dat deze daarover ook maar enige zeggenschap heeft? De VVD is op zoek naar een betere balans
binnen het Koninkrijk.
De VVD heeft samen met de SP een initiatiefnota geschreven over het Gemenebest. Dat is onze keuze. Ik besef maar
al te goed dat Nederland deze keuze niet alleen kan maken.
De keuze is aan alle landen in het Koninkrijk. Ik wil dan ook

27 november 2013
TK 29

29-6-2

graag uitdrukkelijk van de minister horen dat Nederland de
landen en eilanden deze keuze niet onthoudt door deze een
referendum te ontzeggen of, sterker nog, door deze onder
druk te zetten. Zeker gezien de komende evaluatie van 2015
moet er bij de landen en eilanden volledige vrijheid in
keuzes zijn. De intentie van het kabinet om alleen in te zetten
op de bestaande situatie vindt de VVD ongepast. Kan de
minister hierop een glashelder antwoord geven?
De heer Van Laar (PvdA):
Betekent het voorstel van de heer Bosman dat hij het volledig steunt als Sint-Maarten een referendum zou houden en
zou kiezen voor nauwere banden met het Koninkrijk?
De heer Bosman (VVD):
Het komt altijd van twee kanten. Er is overleg. Dat doe je
gezamenlijk. Als Sint-Maarten dat zou willen, kan dat. De
consequentie daarvan kan zijn dat er een Nederlandse
burgemeester zit.
De heer Van Laar (PvdA):
Ik weet niet precies waar die constructie vandaan komt,
want die kennen we nog niet. Maar dat geldt dus voor alle
landen in het Koninkrijk? Ze kunnen allemaal kiezen voor
nauwere banden met het Koninkrijk, zoals de BES-eilanden
die hebben.
De heer Bosman (VVD):
Die keuze is te maken, maar er zitten consequenties aan
vast. De consequentie is dat er wordt gekeken waar de
zeggenschap en de verantwoordelijkheid liggen. De intentie,
vooral bij de landen in het Koninkrijk, is dat men graag
autonomie wil. Men heeft daartoe de keuze. We zien alleen
dat die balans er niet is. Er is wel sprake van autonomie,
maar uiteindelijk ligt de verantwoordelijkheid bij de
Nederlandse belastingbetaler via de waarborgfunctie. Dat
moet de heer Van Laar ook weten.
Voorzitter. Er wordt veel geld uitgegeven aan de bevordering van de autonomie van de Koninkrijkspartners, maar
het is nog niet altijd inzichtelijk of het geld dat in het kader
van de waarborgfunctie en bevordering van de autonomie
van de Koninkrijkslanden wordt besteed ook echt tot
resultaat leidt. Er worden miljoenen euro's gestoken in de
waarborging van goed bestuur terwijl uit het rapport van
Transparency International over Curaçao blijkt dat daarvan
totaal geen sprake is. De VVD wil al jaren meer inzicht in
welke samenwerkingsprojecten geld is gestoken, gekoppeld
aan een duidelijk resultaat. Kan de minister dit geven? Het
College financieel toezicht (Cft) heeft het afgelopen jaar
veel kritiek geuit op de begrotingen van Curaçao en SintMaarten, vooral op de houdbaarheid op de langere termijn.
Dit punt maak ik nog steeds iedere begrotingsbehandeling.
De economische groei wordt te hoog ingeschat en er is
geen goed zicht op de inkomsten en uitgaven van de overheids-nv's. De eilanden komen keer op keer afspraken met
het Cft niet na. Deze ontwikkelingen zijn zorgelijk. Nederland
loopt dus nog steeds het risico om op te draaien voor
financiële fouten die op de eilanden worden begaan. Kan
de minister de Kamer in de toekomst direct informeren op
het moment dat de eilanden afspraken met het Cft niet
nakomen of, sterker nog, wanneer ze het Cft tegenwerken?
Daarnaast is een snellere reactie van het Cft gewenst. Het

Tweede Kamer

Begroting Koninkrijksrelaties

advies voor een aanwijzing voor Sint-Maarten is in september gegeven; dat is veel te laat. Welk machtsmiddel heeft
het Cft en daarna Nederland? Het Cft geeft zelf aan dat er
absoluut geen machtsmiddel is om druk uit te oefenen. De
VVD vindt daarom dat Nederland het recht heeft om een
vordering neer te leggen bij de eilanden die zich niet houden
aan de afspraken in de Rijkswet financieel toezicht? Daarmee dekken we het risico van de gaten in de begroting van
de landen af. Deelt de minister die mening?
Het Cft is zeer kritisch over de ontwerpbegroting van SintMaarten voor 2013. Je hoeft geen financieel deskundige te
zijn om te zien dat deze aan alle kanten rammelt. Uiteindelijk
is zij toch doorgegaan. Het Cft maakt zich ook zorgen over
de liquiditeitspositie en verwacht eind dit jaar een aanzienlijk tekort. Dan hebben we het nog niet eens over het pensioengat en de zorgen die daarover leven. De rijksministerraad heeft Sint-Maarten een aanwijzing gegeven die de
gouverneur gelast om een integriteitsonderzoek in te stellen,
want er is op het punt van bestuurlijke integriteit en corruptie een groot probleem op Sint-Maarten. Is er intussen echt
sprake van vooruitgang? Wordt er ook echt meegewerkt?
De minister van Justitie van Sint-Maarten vond de regels
voor het Nederlandse paspoort maar lastig en belemmerend
voor de vestiging van mensen van buiten het Koninkrijk.
De VVD heeft daar een eenvoudige oplossing voor. SintMaarten kan gewoon een eigen paspoort regelen en kan
daarmee zijn eigen toelating en vestiging regelen. Mijn
steun heeft Sint-Maarten daarvoor.
Aruba kampt met grote schulden. Daarbij moet wel opgemerkt worden dat Aruba niet onder het toezicht van het Cft
valt. In het rapport van het IMF staat dat het tekort van de
Arubaanse overheid in 2013 naar verwachting zal oplopen
tot ruim 72% van het bruto binnenlands product. De redenen voor die oplopende overheidstekorten zijn de steeds
hogere uitgaven voor gezondheidszorg en pensioenen en
de sluiting van de raffinaderij. Daar komen ook nog de
verhalen bij over contacten van ministers en Statenleden
met criminelen. Ik ben ontzettend blij met de positieve
samenwerking met Aruba, maar ook Aruba zal stappen
moeten laten zien in de richting van goed en zorgvuldig
bestuur en gezonde overheidsfinanciën.
Curaçao moet hoge prioriteit geven aan het op orde brengen van het financieel beheer van het eiland en het bestrijden van corruptie. Het Cft geeft aan dat Curaçao weliswaar
voortvarend te werk gaat, maar ook dat het nog altijd niet
voldoet aan alle punten van de aanwijzing, namelijk het
compenseren van tekorten uit voorgaande jaren en de
vacaturestop. Uit het rapport van Transparancy International
blijkt tevens dat bestaande wetten in de praktijk niet consistent worden toegepast en dat het controleren van de regering hierdoor lastig is. Wat vindt de minister hiervan?
Met een toenemende autonomie komt ook een toenemende
verantwoordelijkheid. De VVD blijft vragen naar een betere
balans tussen de verantwoordelijkheden binnen het
Koninkrijk, want zoals de Engels-Amerikaanse kolonies aan
het eind van de achttiende eeuw al aangeven: no taxation
without representation. Zo is dat. Als de Nederlandse
belastingbetaler gaat opdraaien voor wanbeleid op de
Antillen, heeft dezelfde belastingbetaler ook iets te vertellen
op dezelfde Antillen. Het is het een of het ander. Er zal een
heldere keuze gemaakt moeten worden en iedere keuze

27 november 2013
TK 29

29-6-3

heeft een consequentie, maar zolang dit helder is, kan er
prima samengewerkt worden.

maar vervolgens al wel aankondigt dat er een motie aan
komt.

De heer Fritsma (PVV):
De heer Bosman heeft het terecht over de bestaande
financiële puinhopen. Kan hij in dat licht aangeven of de
VVD-fractie spijt heeft van de schuldsanering van 1,9 miljard, die geaccordeerd is door de VVD? Dat geld, Nederlands
belastinggeld, is voor een groot deel verdwenen.

De heer Bosman (VVD):
Daar heb ik geen moeite mee. Dat is geen probleem. Ik
neem er de tijd voor.

De heer Bosman (VVD):
Uiteindelijk neem je beslissingen en die moeten tot iets
leiden. Het belangrijke van die beslissingen is dat er een
gezamenlijkheid, een samenwerking, zou ontstaan. Naast
die schuldsanering is er namelijk ook een Rijkswet financieel
toezicht Curaçao en Sint-Maarten gekomen. Het gaat om
die combinatie van zaken. Ik houd ontzettend vast aan die
rijkswet. Die is essentieel. Ik ben ontzettend blij met het
College financieel toezicht, want ook dat is essentieel. Als
blijkt dat men zich ten aanzien van het Cft niet aan de
afspraken houdt — dat is mijn idee en dat vraag ik aan de
minister — wil ik echter graag die vordering plaatsen. Dan
zeg ik: als blijkt dat u zich niet houdt aan de afspraken, die
een totaalpakket vormen, verwacht ik dat er geld terugkomt.
De heer Fritsma (PVV):
Ik neem aan dat dit ook geldt voor het verdwenen geld van
die schuldsanering, 1,9 miljard euro.
De heer Bosman (VVD):
Dat geld is niet verdwenen. Het is op verschillende plekken
terechtgekomen. Het waren alleen grote gaten.
Mevrouw Hachchi (D66):
Ik mis iets in de inbreng van collega Bosman. Ik hoorde het
woord "paspoort" wel voorbijkomen, maar in de zin dat
Sint-Maarten kan kiezen voor een ander paspoort als het
eigen vestigingsregels wil bepalen. Ik heb in de media echt
een ander voorstel gezien, namelijk een heel duidelijk
voorstel van de VVD dat er andere paspoorten moeten
komen voor Aruba, Curaçao en Sint-Maarten. Misschien is
de heer Bosman mij voor en heeft hij zijn voorstel al ingetrokken. Dan ga ik meteen weer zitten.
De heer Bosman (VVD):
Ik ben ontzettend blij dat mevrouw Hachchi mij alle ruimte
geeft om buiten mijn spreektijd nog meer tijd te spenderen,
maar haar vraag is voorbarig. Ik wacht even op het antwoord van de minister: wat gebeurt er ten aanzien van
paspoorten? In de tweede termijn zal ik met een motie over
de paspoorten komen en die zal ik dan uitleggen.
Mevrouw Hachchi (D66):
Ik ben de draad kwijt. Ik weet alleen wat er in de media
wordt gemeld, maar we voeren het debat in dit huis. Ik
verwacht dus dat de VVD het voorstel waarover zij in de
media iets roept, ook in dit huis presenteert, zodat wij als
collega's daarover in discussie kunnen gaan. Ik constateer
dat de VVD-fractie daar helemaal niets over heeft gemeld,

Tweede Kamer

Begroting Koninkrijksrelaties

De voorzitter:
Een kort antwoord graag, want dit is een interruptie.
De heer Bosman (VVD):
Oké, heel kort dan. Het gaat om het volgende, en dat sluit
aan op mijn toekomstige initiatiefwet. Er is een aantal
mogelijkheden om te bekijken waar mensen vandaan
komen, om daarin een onderscheid te maken. Ik wil dat
onderscheid heel duidelijk hebben. Daarvoor wil ik die
paspoorten gebruiken. Op die manier kun je met het paspoort zichtbaar maken waar mensen vandaan komen. Als
mensen zich dan bij een gemeente melden om zich in te
schrijven, dan is dat heel eenvoudig te zien. Daarnaast vind
ik het ook heel belangrijk in het kader van de culturele ontwikkeling. Je hebt een vlag, een volkslied, een taal, een
land, een cultuur. Daar zou dit uitstekend bij kunnen aansluiten. Dan zeg je: goh, u krijgt er ook nog een duidelijk
eigen paspoort bij.
De heer Segers (ChristenUnie):
De heer Bosman doet het nu voorkomen alsof het een gunst
is die hij verleent aan de eilanden, dat ze mogen kiezen
voor verschillende kleurtjes paspoorten. Dat klinkt heel
vriendelijk. Gaat het hier om een verzoek dat hem heeft
bereikt? Is er op de eilanden een enorm verlangen om een
andere kleur paspoort te krijgen?
De heer Bosman (VVD):
Nee. Het sluit aan op hetgeen ik doe met mijn initiatiefwetsvoorstel, dat later komt. Als ik kijk naar wat de mogelijkheden zijn en naar de ambitie die ik met de gemenebest heb,
waarbij ik bekijk hoe we daarmee om zullen gaan, dan vind
ik dit absoluut een punt van discussie. We kunnen daarover
gezamenlijk de discussie aangaan. Ik merk de hele tijd dat
we op dit soort onderwerpen vaak de discussie uit de weg
gaan. Ik herhaal het lijstje: vlag, volkslied, taal, cultuur, land
of eiland. Als ik dan vervolgens bij "paspoort" kom, dan
ontstaat er paniek. Maar daar kunnen we toch ook over
praten? Je kunt toch ook wat dat betreft vragen hoe het zit,
wat we met elkaar willen en welke toekomst we willen?
De heer Segers (ChristenUnie):
Ik vind het uitermate bevoogdend dat dan vanuit een fractie
hier wordt gezegd: een andere kleur paspoort zou goed
voor u zijn, omdat u ook uw eigen vlag, uw eigen volkslied
en allerlei andere eigen dingen hebt, dus dit past heel goed
bij u. Als we uitgaan van gelijkwaardige verhoudingen
binnen het Koninkrijk, dan past dit eenvoudigweg niet.
De heer Bosman (VVD):
Ik vind het frappant dat de heer Segers spreekt over gelijkwaardigheid. Die is er niet. Er is geen gelijkwaardigheid

27 november 2013
TK 29

29-6-4

binnen het Koninkrijk. Dat breng ik iedere keer naar voren.
De heer Fritsma gaf het net ook al aan: er is voor Nederland
bijvoorbeeld geen mogelijkheid om uit het Koninkrijk te
stappen. Als ik me wil vestigen op Aruba, Curaçao of SintMaarten, dan moet ik voldoen aan regels. Als de heer
Segers spreekt over gelijkwaardigheid, dan missen we hier
de helft van de discussie, want die gelijkwaardigheid is er
niet.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Ook ik heb vanochtend kennisgenomen van het mediabericht. Stelt de VVD-fractie vandaag echt voor om niets te
veranderen aan het paspoort, behalve dat het kaftje een
ander kleurtje krijgt? Is dat nu het mediamoment van de
VVD vanmorgen, het moment om te zeggen: het kleurtje
van het paspoort doet recht aan de eigenheid van mensen,
want dan snapt een gemeenteambtenaar dat iemand anders
ergens vandaan komt? Dit is toch niet serieus waar?
De heer Bosman (VVD):
Ik ben blij dat mevrouw Van Toorenburg mij nu de kans
geeft om toch weer die fundamentele discussie te voeren.
Het gaat niet alleen om het kleurtje van het paspoort. Het
gaat niet om wat we ermee willen. Het gaat om de discussie
die we gezamenlijk gaan voeren. We spreken nooit over
het paspoort, omdat we daarover altijd heel voorzichtig
zijn. We zijn niet in staat om daarnaartoe te gaan en te
vragen: hoe zit dat in de toekomst, wat wil je met dat paspoort en hoe zie je het met dat paspoort? Dat paspoort is
niet het enige. Het is ook een uitvloeisel van het Statuut.
En hoe gaan we dan met het Statuut om? Nogmaals: collega
Van Raak en ik zijn bezig met dat gemenebest. Al die dingen
komen bij elkaar. Dan kan mevrouw Van Toorenburg vragen: joh, is het het kleurtje van het paspoort? Nee, het is
de discussie over het paspoort. Ik ben blij dat dat mevrouw
Van Toorenburg daaraan meedoet.

gesteld: "… op voet van gelijkwaardigheid de gemeenschappelijke belangen verzorgen ..." Het gaat dus echt op voet
van gelijkwaardigheid. Ontkent de heer Bosman dat? Wil
hij daarvan af?
De heer Bosman (VVD):
Ik ben de draad even kwijt. Als ik naar Aruba ga, naar
Curaçao of Sint-Maarten en ik wens mij daar te vestigen,
dan moet ik aan regels voldoen. Als iemand van Aruba,
Curaçao of Sint-Maarten naar Nederland gaat, hoeft hij niet
aan enige regel te voldoen. Misschien kan de heer Segers
mij helpen en zeggen waar die gelijkwaardigheid zit?
De heer Segers (ChristenUnie):
Misschien helpt het om onderscheid te maken tussen
gelijkheid en gelijkwaardigheid. De situaties zijn verschillend. Er is niet altijd sprake van gelijkheid, maar als wij
spreken over mensen binnen het Koninkrijk, burgers van
hetzelfde Koninkrijk, is er wel altijd sprake van gelijkwaardigheid.
De heer Bosman (VVD):
Ik geef die aan de heer Segers, maar de gelijkheid is dus
verschillend. De gelijkheid binnen het Koninkrijk is dus
anders. Als wij het daarover eens zijn, is dat duidelijk, maar
dan moeten wij dat ook zo benoemen. Wij moeten dan ook
zeggen dat wij binnen het Koninkrijk absoluut niet gelijk
zijn. Er is een ongelijkheid in het Koninkrijk en als wij het
daarover eens zijn met elkaar, kunnen wij wel zeggen: dat
is prima, maar de VVD deelt die mening niet.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Dan willen wij graag via de VVD-fractie een reactie van de
bewindspersoon hebben. Zoals het in de media verscheen,
kwam het alleen neer op: we doen een ander kleurtje voor
het paspoort, iedereen krijgt zijn eigen kleurtje. Dat is een
boeiend onderwerp, zeker als je kijkt naar de Koninkrijksrelaties. Ik vind het een beetje bijzonder dat we nu langs die
weg ineens spelen dat we de discussie voeren over verschillende paspoorten. Dan moeten we elkaar ook aankijken en
zeggen: we gaan fundamenteel kijken naar andere rechten
en andere paspoorten. Maar dan voeren we een ander
debat.

De heer Fritsma (PVV):
Voorzitter. Zoals bij elk debat over koninkrijksrelaties kunnen
wij weer een hoop misstanden, schandalen en corruptiezaken op een rijtje zetten. Verdwenen Nederlands belastinggeld, financiële en bestuurlijke puinhopen, corruptie, misdaad rond prostitutie, gokwezen en vreemdelingenverkeer,
het is allemaal weer te veel om op te noemen. Daarbij zijn
scheidslijnen tussen politiek en criminaliteit vaak moeilijk
te trekken. Op de eilanden overlappen onder- en bovenwereld elkaar veel te vaak. De PVV blijft zeggen dat overzeese
bananenrepublieken als Curaçao en Sint-Maarten ons
Koninkrijk en de Nederlandse belastingbetaler niet waardig
zijn.

De heer Bosman (VVD):
Dan heeft mevrouw Van Toorenburg waarschijnlijk de initiatiefnota gemist die ik samen met de heer Van Raak heb
opgesteld. Daarin komt exact dezelfde discussie naar voren.
Dit is exact wat wij doen. Dat is exact de discussie die wij
zoeken.

Het irriteert mijn fractie ook dat de Nederlandse politiek
decennialang om de problemen van de voormalige Antillen
blijft heen cirkelen. Jaar op jaar is iedereen het erover eens
dat er grote problemen zijn en dat die moeten worden
aangepakt, maar er is een groot verschil tussen woorden
en daden. In de praktijk moddert alles gewoon door zoals
het altijd doormodderde.

De heer Segers (ChristenUnie):
Ik wil de heer Bosman een onderdeel van de preambule
van het Statuut voorhouden. Hij zegt: er is geen gelijkwaardigheid. In de preambule van het Statuut wordt echter

Er moeten nu eindelijk stappen worden gezet om ons van
de problemen te bevrijden. Dat kan alleen door definitief
afscheid te nemen van de voormalige Antillen. Om dat te
bereiken, moet één belangrijke zaak worden geregeld,
namelijk een aanpassing van het Handvest van de VN,
artikel 73 om precies te zijn.

Tweede Kamer

Begroting Koninkrijksrelaties

27 november 2013
TK 29

29-6-5

Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Ik schrok even en ik aarzelde of ik naar voren moest komen.
Zei de heer Fritsma nu echt: "Ze zijn ons niet waardig"?
De heer Fritsma (PVV):
Ja, dat zei ik.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Te akelig. Laat maar.
De voorzitter:
Mijnheer Fritsma, gaat u verder met uw betoog.
De heer Fritsma (PVV):
Te akelig. Dat is precies mijn omschrijving van alle misstanden op de eilanden. Corruptie, verdwenen belastinggeld,
misdaad, dat is akelig.
De heer Van Raak (SP):
Ik ben altijd heel kritisch over de eilanden: op de bestuurders, de maffia, de belastingontduikers, de mensen die niet
willen deugen. Op de eilanden wonen echter ook gewone
mensen, mensen die elke dag moeten vechten tegen de
armoede, tegen de uitbuiting, tegen de moeilijkheden die
zij ondervinden. Ik zou het prettig vinden als wij daar in dit
debat een onderscheid tussen maken. Laten wij niet over
"ze" spreken. Als het bestuurders zijn die niet deugen, laten
wij dan zeggen dat de bestuurders niet deugen. Als het
maffiabazen zijn die niet deugen, laten wij dan zeggen dat
de maffiabazen niet deugen. Als het belastingontduikers
zijn, laten wij dan zeggen dat die niet deugen. Maar van de
bewering dat "de" Antillianen niet deugen, niet bij ons
passen, niet bij ons horen of ons niet waardig zijn, zou ik
toch erg afstand willen nemen.
De heer Fritsma (PVV):
Zo heb ik het ook niet gezegd. Natuurlijk hoeven degenen
die niet corrupt zijn, die niet misdadig zijn, die geen geld
laten verdwijnen, zich niet aangesproken te voelen. Dat is
het antwoord op die vraag.
De voorzitter:
Gaat u verder met uw betoog.
De heer Fritsma (PVV):
Voorzitter. Ik sprak over het doorsnijden van de banden
met de eilanden en over het VN-handvest dat dit tegengaat.
Het betreft artikel 73, om precies te zijn. Dit artikel van het
handvest is de hoofdoorzaak van alle ellende en de reden
dat eilanden als Curaçao ons tot in de eeuwigheid aan het
lijntje kunnen houden. Dit is waarom de band van de
eilanden met Nederland steeds in het kader staat van "wel
de lusten, niet de lasten". Alleen ons land heeft vele verplichtingen, de rest van het Koninkrijk niet. De mening van
Nederland, van de Nederlandse burger, van de Nederlandse
belastingbetaler, doet er niet toe. Die is volkomen irrelevant
en minderwaardig aan de mening van de inwoners van de
Antillen. De PVV vindt dit een onacceptabele situatie. Is de

Tweede Kamer

Begroting Koninkrijksrelaties

minister het daarmee eens? Vindt de minister ook niet dat
het belachelijk is dat wij, Nederland en de Nederlandse
burger, voor eeuwig door de voormalige Antillen gegijzeld
kunnen worden, ook al is dat tegen onze wil? Graag krijg
ik hierop een reactie.
Rond deze kwestie speelt niet alleen het punt dat wij niet
eens de vrijheid hebben om afscheid te nemen van de
overzeese gebiedsdelen. Hier speelt iets wezenlijkers een
rol. Het gaat om de onafhankelijkheid van Nederland, die
er op deze manier natuurlijk niet is. Het gaat om het zelfbeschikkingsrecht van de Nederlandse bevolking, dat nu niet
eens bestaat. De PVV roept het kabinet op om het zelfbeschikkingsrecht en de onafhankelijkheid te herstellen. Dat
kan, door erop aan te sturen dat genoemde VN-bepaling
wordt gewijzigd. Zorg daar zo snel mogelijk voor, zo zeg ik
tegen de minister. In het interruptiedebatje met de heer
Van Raak zei ik het al: het kan. Geen enkele bepaling is in
beton gegoten. Deze bepaling kan wel degelijk gewijzigd
worden. Als de minister op dit punt geen duidelijke toezegging geeft, zal mijn fractie er wellicht een motie over
indienen. De mening van de Nederlandse burger verdient
namelijk meer dan standaard van tafel geveegd te worden
door een bepaling uit het VN-handvest.
Naast dit belangrijke punt vraagt de fractie van de PVV
aandacht voor een tweede cruciaal punt, namelijk dat van
overlast door en criminaliteit van Antillianen in Nederland.
Nederland is door met name Curaçao jarenlang gezien als
een mooie afvoerput voor probleemgevallen. Hierdoor zit
ons land opgescheept met enorme veiligheidsproblemen.
In het Jaarrapport Integratie viel recentelijk te lezen dat van
alle Antilliaanse jongeren in Nederland meer dan de helft
is aangehouden. Daarbij gaat het vaak ook om delicten
waarbij grof geweld komt kijken. De alarmbellen rinkelen
al jaren, maar er is geen enkele verbetering in zicht. Dit kan
zo natuurlijk niet langer.
Het geval wil dat die conclusie ook al is getrokken ten tijde
van het kabinet-Balkende III. Toen diende voormalig
minister Verdonk een wetsvoorstel in om criminele Antillianen uit Nederland te verwijderen. Helaas is dit voorstel
ingetrokken onder het kabinet-Balkenende IV. De consensus
in de Kamer was dat de problemen op een andere manier
moesten worden opgelost. Men had daarbij de voorkeur
voor preventie, zo klonk het in deze zaal. Nu, jaren later en
met de nieuwste misdaadcijfers bij de hand, kunnen wij
rustig stellen dat hier helemaal niets van is terechtgekomen.
Het op een andere manier oplossen van de problemen is,
in één woord, lariekoek gebleken. Erkent het kabinet dit? In
ieder geval staat de noodzaak om een wet in het leven te
roepen die ervoor zorgt dat criminele Antillianen ons land
worden uitgezet, nu buiten kijf. De PVV zorgt hierbij graag
voor de aanzet. Samen met mijn collega Van Klaveren dien
ik binnenkort een wetsvoorstel in op grond waarvan criminelen afkomstig uit Curaçao, Aruba of Sint-Maarten uit ons
land kunnen worden verwijderd, natuurlijk nadat zij eerst
hun gevangenisstraf hebben uitgezeten.
Hoewel het principe van dit wetsvoorstel dus niet nieuw is,
is dit toch anders dan dat van toenmalig minister Verdonk.
De kracht van het PVV-wetsvoorstel is namelijk dat voor de
uitzetting van criminele Antillianen dezelfde methodiek
wordt gehanteerd als bij uitzetting van vreemdelingen het
geval is. Dit is de zogenaamde glijdende schaal, waarbij de
combinatie van verblijfsduur in Nederland en opgelegde

27 november 2013
TK 29

29-6-6

strafmaat de mogelijkheid tot uitzetting bepaalt. Hoe korter
het verblijf in Nederland, hoe eerder men kan worden uitgezet. Zo is bij een verblijfsduur van minder dan drie jaar
een gevangenisstraf van slechts één dag al genoeg om over
te gaan tot verblijfsbeëindiging in Nederland.
Natuurlijk zal het wetsvoorstel hier in een later stadium
uitgebreider worden besproken, maar ik wil wel een algemene reactie van de minister op de vraag hoe het kabinet
denkt over het probleem van criminele Antillianen en over
de noodzaak van uitzetting van deze groep uit Nederland.
Bij die vraag kan ik het in de eerste termijn laten.
Mevrouw Hachchi (D66):
Het voorstel dat de heer Fritsma nu doet namens de PVVfractie is inderdaad geen nieuw voorstel. Ook in het commentaar dat destijds, maar volgens mij ook vrij recentelijk,
is gegeven door de Raad van State, is een van de belangrijkste punten dat van het ongedeeld Nederlanderschap.
Wij zijn binnen het Koninkrijk allemaal Nederlanders en
toch gaan wij op basis van etniciteit en afkomst daarin
onderscheid maken. Ik zie de heer Fritsma al nee schudden.
Ik zou daarop graag een reactie horen.
De heer Fritsma (PVV):
Die kritiek moet mevrouw Hachchi richten aan bijvoorbeeld
Curaçao. Ik heb de politiecijfers van Curaçao er even bij
gepakt. Dat land heeft in de eerste helft van dit jaar 362
buitenlanders uitgezet op grond van openbare-ordeaspecten, waaronder Nederlanders. Dus als mevrouw Hachchi
het verschrikkelijk vindt dat een ander land binnen ons
Koninkrijk andere mensen van het Koninkrijk uitzet, dan
moet zij eerst naar Curaçao gaan.
Mevrouw Hachchi (D66):
Ik zou dan beide willen doen, maar ik sta hier vandaag met
een collega in dit huis, van het Nederlandse parlement, die
het voorstel doet om op basis van afkomst en etniciteit
mensen te selecteren en het land uit te wijzen. Dus ik confronteer vandaag de PVV-fractie met haar voorstel. Prima
als u erop wijst dat andere landen dat ook doen. Ik zou
zeggen: kies je voorbeelden, maar in dit geval gaat het om
een PVV-voorstel. Ik zou dan ook graag horen hoe de PVVfractie tegen het ongedeeld Nederlanderschap aankijkt.
De heer Fritsma (PVV):
Je kunt een Nederlander uit ons land niet vergelijken met
een Nederlander, afkomstig uit Curaçao, omdat dat gewoon
een ander land is. Dat is ook toegelicht in het wetsvoorstel
van Verdonk. Het onderscheid is gerechtvaardigd omdat
mensen die afkomstig zijn van Curaçao gewoon uit een
ander land komen. Natuurlijk zijn zij niet vergelijkbaar met
mensen die uit dit land komen. Dus die discussie is inderdaad al gevoerd rond het wetsvoorstel van Verdonk en die
vraag is dus ook afdoende beantwoord. Maar nu wil ik toch
nog een één ding zeggen op dit punt. Het is belangrijk dat
iedereen in deze Kamer, D66 incluis, toen gezegd heeft dat
wij de problemen echt op een andere manier moeten
oplossen. Dat is niet gelukt, dus de noodzaak om met een
wet te komen om criminele Antillianen uit te zetten is groter
dan ooit. Iedereen die hier heeft gezegd dat de problemen

Tweede Kamer

Begroting Koninkrijksrelaties

op een andere manier worden opgelost, heeft de Nederlandse bevolking voor de gek gehouden. Dat noem ik akelig.
De voorzitter:
Ik denk dat dit punt nog uitgebreid zal worden uitgediscussieerd als het wetsvoorstel in de Kamer wordt behandeld.
Dank u wel voor uw bijdrage.
Dan geef ik het woord aan de heer Van Laar van de PvdA.
Vanmorgen hield hij zijn maidenspeech en vanmiddag staat
hij hier al weer.

De heer Van Laar (PvdA):
Voorzitter. De PvdA streeft naar sociale vooruitgang in het
Caraïbisch deel van ons Koninkrijk. De samenwerking van
Nederland met de andere landen binnen het Koninkrijk en
onze inzet op de BES-eilanden moet daarop gericht zijn.
Het bestrijden van armoede is wat de PvdA betreft de
hoogste prioriteit. Vanmorgen nog was daarover een debat
tijdens een AO. Alle parlementen binnen het Koninkrijk zijn
daar gelukkig ook van overtuigd. Economische groei,
inclusieve groei, is voor armoedebestrijding het beste
recept. Gelukkig staat het ook bij de regering hoog op de
agenda.
Helaas staan discussies over het Caraïbisch deel van ons
Koninkrijk vaak niet in het teken van sociale vooruitgang.
Heel veel tijd en energie gaat verloren door discussies over
procedures, structuren of onrealistische voorstellen die
enkel bedoeld zijn om mensen angst aan te jagen of de
verschillen binnen het Koninkrijk te vergroten. Sommige
van die voorstellen zijn zelfs strijdig met de Grondwet. De
Partij van de Arbeid zal zich daar de komende tijd niet op
richten. Zij zal zich richten op het bevorderen van de sociale
vooruitgang op alle eilanden.
De heer Bosman (VVD):
Kan de heer Van Laar op dit punt een wat beter beeld
geven? Er zouden een aantal voorstellen zijn gedaan die
strijdig zijn met de Grondwet. Kan hij hierbij beeld en geluid
geven? Ik vraag hem om man en paard te noemen.
De heer Van Laar (PvdA):
Er zijn op dit punt voldoende adviezen gegeven, bijvoorbeeld door de Raad van State. Er is gezegd dat het misschien niet in overeenstemming is met onze Grondwet als
je onderscheid maakt tussen de ene Nederlander en de
andere Nederlander op Nederlands grondgebied en als je
iemand op basis van afkomst een andere kleur paspoort
geeft. Ik noem in dit kader bijvoorbeeld artikel 1 van de
Grondwet.
De heer Bosman (VVD):
Zou de heer Van Laar kunnen aantonen waar dit is gezegd
ten aanzien van de paspoorten?
De heer Van Laar (PvdA):
Er is voldoende gezegd over discriminatie. Ik denk dat dit
voorstel daaronder valt.

27 november 2013
TK 29

29-6-7

Voorzitter. De samenwerking op het terrein van politie en
justitie, onze inzet om de landen te helpen om hun begroting
op orde te krijgen en de resultaten die de kustwacht boekt
bij het bestrijden van drugshandel en mensenhandel, dragen bij aan sociale vooruitgang. Onlangs riep Ivar Asjes,
de minister-president van Curaçao, de hulp in van de andere
landen binnen het Koninkrijk om samen een offensief te
starten tegen de georganiseerde misdaad. De aanwezigheid
van de maffia werkt namelijk ontwrichtend voor de maatschappij en staat vooruitgang in de weg. De Partij van de
Arbeid ziet graag dat de landen binnen het Koninkrijk elkaar
helpen om orde op zaken te stellen. Hoe pakt het kabinet
deze uitnodiging van Ivar Asjes op?
Er is meer nodig dan de aanpak van criminaliteit alleen.
UNICEF liet ons voor de zomer zien wat er te doen staat.
De Partij van de Arbeid ziet graag dat het kabinet samen
met de andere landen in het Koninkrijk een kinderrechtenplan opstelt. In dat plan kunnen alle succesvolle projecten
worden opgenomen die nu op de eilanden worden geïmplementeerd, bijvoorbeeld op het gebied van obesitasbestrijding of misbruik.
De heer Bosman (VVD):
Ik zit toch met wat is gezegd over discriminatie. Ik vind het
bijna ongepast, want er is geen sprake van discriminatie.
De heer Van Laar heeft mijn voorstel niet gezien en mijn
motie niet gelezen. Het voorstel gaat over alle paspoorten
binnen het Koninkrijk. Er wordt niet gediscrimineerd. Het
woord "discriminatie" vind ik dus ongepast.
De voorzitter:
Als u iets toelicht in de media, maar daar niet in uw inbreng
op ingaat, is het eerlijk gezegd wel heel erg lastig voor
mensen om het te kunnen beoordelen. U zegt dat het
onvolledig is, maar u bent daar zelf ook verantwoordelijk
voor.
De heer Van Laar (PvdA):
Dat lijkt mij iets om in tweede termijn op door te gaan. We
zullen het voorstel nog zien. Gelet op datgene wat in de
media naar voren is gebracht, lijkt het ons echter discriminatie.
Voorzitter. De vier regeringen zouden in het plan succesvolle
projecten kunnen opnemen om de kinderrechten te verbeteren. We hopen dat de eilanden elkaar kunnen inspireren
om dat te doen. Het is voor bedrijven op de eilanden vaak
moeilijk om goed advies te krijgen. Mensen met kennis en
expertise zijn moeilijk te vinden. Ze zijn ver weg en ze zijn
duur. Dat geldt ook voor overheden. Het Project Uitzending
Managers (PUM) wil graag weer actief worden in het
Caraïbisch deel van ons Koninkrijk. Is de minister bereid
om samen met de bestuurders op de eilanden te bekijken
of het PUM weer op te starten is?

en selectie van de Rijksvertegenwoordiger zal, voordat er
een nieuwe wordt gekozen, wat ons betreft onderdeel
moeten zijn van het gesprek van de Kamer met deze
minister.
Ten slotte. Bij de inrichting van ons Koninkrijk zijn de
bewoners van de eilanden leidend. Zij kiezen de plek van
hun eiland binnen of buiten ons Koninkrijk. Als zij kiezen
voor een grote verantwoordelijkheid voor Nederland, horen
daar ook grote bevoegdheden bij. De Partij van de Arbeid
hoopt dat de bewoners kiezen voor sociale vooruitgang en
een plek binnen het Koninkrijk die die vooruitgang mogelijk
maakt.
De heer Fritsma (PVV):
Het gaat over de banden met de overzeese gebieden. Er
zijn ook veel problemen op dit vlak. Ik heb dat in mijn
inbreng ook genoemd. De wet van Verdonk op basis waarvan criminele Antillianen zouden worden uitgezet, is ingetrokken. Dat vond de PvdA fantastisch. Voormalig woordvoerder Dijsselbloem zei: we gaan de problemen op een
andere manier aanpakken; de aanpak van mijn fractie zal
er één zijn die resultaat oplevert. Misschien kan de PvdAfractie die resultaten nu presenteren?
De heer Van Laar (PvdA):
Wij kunnen allemaal zien — ook de heer Fritsma hoop ik —
dat de welvaart op de eilanden veel hoger is dan in de
omringende landen. Het verschil met Venezuela, Colombia
of andere eilanden in de omgeving is hoog. Daarom trekt
dat ook heel veel illegale vreemdelingen aan. Er is daar
echter wel degelijk welvaart gecreëerd. Op de BES-eilanden
zijn er enorme stappen voorwaarts gezet. Kijk hoe het gaat
met het onderwijs en met de zorg. Ik weet niet of u dat ook
ziet, maar ik zie het wel.
De heer Fritsma (PVV):
De discussie ging over criminaliteit en overlast van Antillianen in Nederland. Toen is er vanuit de PvdA-fractie een
aanpak beloofd die toch echt resultaat zou opleveren.
Daarom vond de PvdA-fractie het goed dat de wet is ingetrokken op grond waarvan criminele Antillianen konden
worden uitgezet. We zijn nu zeven jaar verder, dus nu moet
dat resultaat toch wel zichtbaar zijn. Ik vraag dit, omdat de
misdaadcijfers helemaal niet zijn verbeterd. Ik wil daar toch
graag een iets uitgebreider antwoord op.
De heer Van Laar (PvdA):
Het lijkt mij een prima debat voor bij de behandeling van
de V en J-begroting of een begroting die over politie of
justitie gaat. Wij hebben het nu over het Koninkrijk. Ons
beleid op dat gebied is erop gericht om jongeren daar perspectief te bieden. Dat doen wij ook, juist door daar die
welvaart te creëren en door binnen het Koninkrijk de banden
zo vorm te geven dat die welvaart behouden kan blijven.

De Partij van de Arbeid is zeer benieuwd naar de evaluatie
van de Rijksdienst Caribisch Nederland. We zijn blij dat de
minister van Koninkrijksrelaties nu ook coördinerend
minister is voor de BES-eilanden. Wat de Partij van de
Arbeid betreft, is het terecht dat de minister van Koninkrijksrelaties de centrale verantwoordelijkheid krijgt, zodat de
effectiviteit van rijksuitgaven wordt vergroot. Ook de positie

De heer Segers (ChristenUnie):
De PvdA-fractie zet nu terecht de puntjes op de i als het
gaat om gelijke behandeling en een oneigenlijk onderscheid
tussen eersterangs- en tweederangsburgers binnen het
Koninkrijk. Kan het initiatiefwetsvoorstel van collega Bos-

Tweede Kamer

27 november 2013
TK 29

Begroting Koninkrijksrelaties

29-6-8

man in de ogen van de PvdA-fractie de toets der kritiek
doorstaan?
De heer Van Laar (PvdA):
Wij hebben heel veel vragen gesteld over dat wetsvoorstel,
omdat wij benieuwd zijn hoe dat er precies uitziet. Misschien is er inderdaad een goede parallel met het voorstel
dat zojuist is gelanceerd. Ook daarvan is nog niet alles
duidelijk. Wij zijn benieuwd naar de antwoorden. Wij
wachten die af en zullen dan onze mening vormen.
De heer Segers (ChristenUnie):
Begrijp ik in ieder geval goed dat wat de PvdA-fractie betreft
er nooit onderscheid gemaakt kan worden tussen eersterangs- en tweederangsburgers binnen hetzelfde Koninkrijk?
De heer Van Laar (PvdA):
Volgens mij is geen enkele partij daar openlijk voorstander
van. Wij in ieder geval niet. Wij zullen naar het voorstel kijken. Wij zijn nog niet overtuigd — dat heb ik ook al een keer
aangegeven — maar wij willen het wel bekijken en op zijn
merites beoordelen.
De heer Bosman (VVD):
Ik blijf het herhalen: ik vind het gewoon ongepast wat de
heer Segers zegt over mijn initiatiefwetsvoorstel en dat hij
het in één zin heeft over eerste- en tweederangsburgers.
Die bestaan niet. De heer Segers heeft zojuist toegegeven
dat gelijkheid niet bestaat binnen het Koninkrijk, maar
gelijkwaardigheid wel.
De voorzitter:
Dit persoonlijk feit is genoteerd voor de Handelingen.
Het woord is aan mevrouw Van Toorenburg.

Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Voorzitter. Onze Koning en Koningin zijn net terug uit het
zonnige deel van ons Koninkrijk. Wij hebben begrepen dat
het een mooi bezoek was. De mensen waren zeer verheugd
om het koninklijk paar te zien. Ook dat doet ons natuurlijk
altijd deugd. Vooral vond ik het heel moedig van de Koning
dat hij gewoon naar de mensen toe stapte en zei: goh, vertel. De minister was erbij. Wij kunnen natuurlijk nooit vragen
wat mensen tegen de Koning zeggen. Dat hoort niet. Maar
wij zouden wel van de minister willen horen met welk "to
do"-lijstje hij is teruggekomen. Wat zijn nu echt zorgen
waarvan de minister denkt: die wil ik nu adresseren?
Nadat het koninklijk paar in het Caraïbisch deel van het
Koninkrijk was geweest, is het doorgereisd naar Venezuela
en naar Colombia. Dat is heel belangrijk. Dan zie je dat de
"hub" van het Antilliaanse deel van het Koninkrijk wel heel
belangrijk is. Wij hebben gisteren een gesprek gehad met
Eman. Hij zei het heel mooi: ziehier de meerwaarde van
onze staatkundige relatie. Zie de ligging van de eilanden.
Die was indertijd interessant voor Nederland. Wij liggen
altijd nog ongeveer op dezelfde plek. De regio is wederom
interessant voor Nederland. Laten wij dus samenwerken.

Tweede Kamer

Begroting Koninkrijksrelaties

Wij hebben eerder gesproken over de belangrijke rol van
de eilanden en voor het belang van samenwerking, voor
Nederland, maar ook voor de eilanden zelf. Zij kennen de
cultuur van de regio. Zij spreken de taal. Wij hebben heel
veel bedrijven. Wij hebben met elkaar afgesproken dat
bezien wordt hoe wij de samenwerking kunnen versterken.
Wat ziet de minister voor mogelijkheden? Wij hebben
gevraagd of dit wat meer vorm kan krijgen. Er zouden
conferenties komen. Wat is op dat punt nu de stand van de
dag?
De heer Van Raak (SP):
Samenwerken tussen de landen vind ik fantastisch, zeker
met Aruba, hopelijk in de toekomst ook wat beter met de
andere landen. Is mevrouw Van Toorenburg het met mij
eens dat dit beter kan op basis van gelijkwaardigheid? Denkt
ook zij dat dit eigenlijk niet kan in het korset van het huidige
Statuut, waarin Nederland verantwoordelijk is en zich
voortdurend met dingen moet bemoeien, een verantwoordelijkheid die wij niet waar kunnen maken en die ook in de
andere landen lang niet altijd wordt gewaardeerd?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Staat u mij toe dat ik deze vraag beantwoord in mijn betoog
over het derde punt waar ik net aan begonnen was, want
inderdaad, wij gaan met elkaar straks de staatkundige verhoudingen evalueren. Ik weet dat de eilanden daarmee
bezig zijn. Wij zijn er eigenlijk niet mee bezig. Wij zijn daar
slechts hapsnap allemaal oordelen over aan het vellen.
Onze vraag aan de minister is: hoe gaat de Kamer vanuit
deze kant de staatkundige constructie evalueren? Dan zou
ik dit punt willen adresseren. De heer Van Raak begint er
terecht over. Hoe gaat de minister ervoor zorgen dat wij
daarover op een heel fatsoenlijke manier met elkaar in
gesprek gaan?
We hadden het even over de mooie dingen, het koninklijk
paar, de hub-functie en de samenwerking die we hebben.
Er zijn echter ook dingen die niet goed gaan. Zo blijkt bijvoorbeeld uit de rapportage van UNICEF dat er nog heel
veel te doen is. We zien ook dat het kabinet daar wel serieus
mee aan de slag gaat. Toch komt het met een tamelijk
instrumentele brief. Er stond vooral in: we gaan in gesprek
en we gaan samen kijken wat daarin belangrijk is. Het CDA
zou echter graag willen weten wat de inzet van het kabinet
is op dit punt. Hoe gaat het kabinet ervoor zorgen dat het
klimaat en de leefomgeving voor de kinderen daar beter
worden? Hoe gaan we dat samen doen? Wat is daarin de
inzet van dit kabinet? Wij maken ons daar namelijk grote
zorgen over.
De heer Bosman (VVD):
Begrijp ik dat mevrouw Van Toorenburg de waarborgfunctie
gaat inzetten? Als dit kabinet iets moet doen in een ander
land, dan heeft het kabinet daar geen zeggenschap over. Ik
ben heel benieuwd hoe dat werkt. Zij roept het kabinet op
om iets te gaan doen op Curaçao?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Ja, maar dat heeft helemaal niets te maken met een waarborgfunctie. Het heeft te maken met wat staatssecretaris
Van Rijn — de staatssecretaris van VWS, moet ik van deze
voorzitter altijd heel netjes zeggen — zegt. Wat kunnen we

27 november 2013
TK 29

29-6-9

uit de hervorming van de jeugdzorg leren voor andere delen
van het Koninkrijk? Ik kijk naar de inhoud. Ik denk niet dat
er één kind op de eilanden iets aan heeft als wij hier met
elkaar gaan praten over al die waarborgfuncties. Wij willen
serieus bezien hoe we de positie van die kinderen kunnen
versterken. Ook op het gebied van het onderwijs zijn er
grote zorgen, evenals op het gebied van de zorg. Er zijn
bijvoorbeeld te weinig kinderartsen. Er zijn allerlei dingen
die mij doen denken: laten we met het kabinet over deze
dingen spreken. Ik heb het helemaal niet over een waarborgfunctie, buiten de noodzaak die wij met elkaar voelen om
te waarborgen dat wij alle kinderen in dit Koninkrijk een
goede toekomst kunnen bieden.
De heer Bosman (VVD):
Begrijp ik nu dat er een verzoek ligt van een van de kabinetten van Aruba, Curaçao of Sint-Maarten om dit te gaan
doen?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Volgens mij hebben wij met elkaar bij het IPKO gezeten en
hebben we diverse gesprekken gevoerd. Volgens mij hebben wij ook gisteren van Aruba gehoord dat men heel graag
met ons wil samenwerken om te bezien hoe de positie van
die kinderen kan worden verbeterd. Dat is wat ik aan dit
kabinet vraag. We hebben daar veel ervaring in en zij hebben die ervaring op dit moment voor delen niet. Het gaat
niet goed met de kinderen daar. Dat is wat ons van het CDA
zeer doet. Daar wil ik het over hebben, en niet over die
waarborgfunctie.
Tot slot. We hebben een tijd geleden gesprekken gehad
met de bewindspersonen over de zorg en dat dit nu typisch
een gebied is waarin dan allerlei zorgregels ineens op de
eilanden neerdalen, waar men zich daar eigenlijk helemaal
niet toe kan verhouden. We hebben toen gezegd: wij willen
dat daar structureel naar gekeken wordt. Wij willen graag
van dit kabinet horen wat er in dezen is gedaan.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan mevrouw Hachchi
van D66.

Mevrouw Hachchi (D66):
Voorzitter. Eenheid en verscheidenheid, dat was de boodschap van Willem Alexander en Maxima bij hun bezoek aan
de Caraïben. Eenheid, dus één Koninkrijk, allemaal Nederlanders, al lijken sommige collega's in dit huis dat niet goed
genoeg te beseffen. Collega Roelofs van de PvdA-fractie
beseft dat heel erg goed. Ik heb goed gehoord hoe hij
afstand neemt van het voorstel van de VVD, wat toch echt
over meer gaat dan alleen een andere kleur paspoort, zou
ik willen zeggen.
"Eenheid en verscheidenheid", maar die verscheidenheid
krijgt vaak de overhand in de discussies over het Koninkrijk.
Wij praten vaak langs elkaar heen en benadrukken de verschillen, zoals Ruttes boodschap aan de eilanden dat ze wat
hem betreft per direct mogen vertrekken. De eenheid,
gesmeed door een gedeelde geschiedenis, wordt in zulke
populistische retoriek vergeten, want onze verbondenheid

Tweede Kamer

Begroting Koninkrijksrelaties

gaat ver terug en het einde daarvan is niet zo eenvoudig
als even een belletje naar Den Haag. D66 zou graag zien
dat wij meer nadruk gaan leggen op gezamenlijke kansen,
want samenwerking maakt ons sterk en levert een fundament voor een duurzame toekomst voor mensen aan beide
kanten van de oceaan.
Met 10-10-10 is het Koninkrijk ingrijpend veranderd. Toen
zijn de Antillen ontmanteld, twee nieuwe landen ontstaan
en drie openbare lichamen aan Nederland toegevoegd. In
de evaluatie gaan wij bekijken of deze verhouding werkt
zoals dat bedoeld was. Ter discussie staan de gekozen
structuur en de uitwerking van de regelingen. De vorm van
de evaluatie moet nog gestalte gaan krijgen, heb ik begrepen. Wie gaat de evaluatie uitvoeren? Welke indicatoren
worden gehanteerd? En op welke manier wordt de opinie
van de bevolking meegenomen?
Ook cruciaal bij de evaluatie is de positie van Bonaire, SintEustatius en Saba. Zij vallen nu tussen wal en schip, want
de vakministers, een enkele uitzondering daargelaten,
missen de kennis en kunde en de aandacht voor hun specifieke problemen. Nog steeds zijn basale voorzieningen niet
geregeld. Ik licht er één punt uit: de publieke websites. Denk
aan sites als Uitzending Gemist, maar ook aan overheidswebsites. Bij één DoS-aanval is de website van de Belastingdienst onbereikbaar voor de mensen op Bonaire, Saba en
Statia. Dat is slechts een voorbeeld. Ik heb het nog niet eens
over sociale zekerheid en onderwijs. Als dit voor Texel of
Vlieland zou gelden, was het land te klein. Dat is terecht.
De coördinatie van de minister moet wat mij betreft beter.
Ik vind dan ook dat de vraag vandaag aan de minister
gesteld mag worden: hoe gaat de minister een meer structurele aansturingsrol vormgeven?
De BES-eilanden voelen zich niet gehoord, soms letterlijk,
want de talen die men daar spreekt, het Papiaments en het
Engels, hebben nog steeds geen officiële status. Bovendien
gaat het niet alleen om erkenning. De bevolking moet
beleidsplannen uit Den Haag kunnen begrijpen. Dat is een
voorwaarde voor maatschappelijke betrokkenheid bij het
bestuur. Is de minister van plan om binnenkort het Papiaments en het Engels bijvoorbeeld een gelijke status als het
Fries te geven? Ik zie dat de minister ja knikt. Wellicht
bestaat zoiets al; dat hoor ik dan in de beantwoording van
de minister graag terug. Ik kan slechts een praktijkvoorbeeld
geven: de natuurplannen die recentelijk naar buiten zijn
gekomen, zijn pas in het Engels vertaald nadat ik Kamervragen heb gesteld. Ik heb in de praktijk dus nog niet gemerkt
dat wij binnen het Koninkrijk ook echt drie talen hebben.
Wij spreken vaak over het democratisch tekort op de eilanden en dat is ook hard nodig, maar soms moet Nederland
ook de hand in eigen boezem steken, niet alleen wanneer
het gaat om afluisterpraktijken op Bonaire, maar ook als
het gaat over de benoemingsprocedure van de Rijksvertegenwoordiger. Deze is namelijk verre van transparant. In
de achterkamers wordt besloten wie deze post gaat vervullen. Daardoor ontstaat vriendjespolitiek en komt de integriteit in het geding. Wat D66 betreft gaan wij dat veranderen.
Het moet meer openbaar, bijvoorbeeld door gebruik te
maken van de procedures voor benoeming van een commissaris van de Koning, met een profielschets, een openbare vacature en een voordracht door een democratisch
gekozen lichaam. Is de minister het met mij eens dat die
benoemingsprocedure van de Rijksvertegenwoordiger

27 november 2013
TK 29

29-6-10

transparanter en opener moet? Op welke manier wil hij dat
vormgeven?
De strijd tegen corruptie en misdaad is belangrijk voor
iedereen aan beide kanten van de oceaan. Niemand wil
namelijk dat het geld voor onderwijs en zorg in diepe zakken
van louche figuren verdwijnt. Laat daarover dus geen misverstand bestaan. Tegen machtsmisbruik moeten wij hard
optreden, maar het eenzijdige ingrijpen van de Nederlandse
regering op Sint-Maarten heeft mij wel verbaasd. Het eiland
was zelf namelijk al bezig met een integriteitsonderzoek.
Wat is het doel? Gaat dit spierballenvertoon mogelijke
oplossingen niet torpederen? Hoe denkt de minister vooruitgang te boeken zonder de bevolking in het proces te
betrekken? De regering van Curaçao heeft Nederland juist
zelf om hulp gevraagd bij het aanpakken van de maffia, die
steeds dieper in alle lagen van het bestuur doordringt en
het eiland zo lamlegt. Op welke manier gaat de Nederlandse
regering in op dit verzoek? Ik kom nu op jeugd en jongeren,
de toekomst van het Koninkrijk. UNICEF heeft eerder aan
de bel getrokken. Collega Roelof heeft daar ook al naar
verwezen. Ik dank de minister voor zijn brief. Ik miste daarin
één punt dat UNICEF duidelijk naar voren bracht, namelijk
de stem van het kind. Hoe worden de kinderen zelf betrokken bij die verbeteringen? Zij weten immers vaak zelf het
beste wat zij nodig hebben.
Er zijn twee stichtingen, op Curaçao en op Sint-Maarten.
Op Sint-Maarten is dat de I Can Foundation en op Curaçao
is dat Miss IQ. Dat zijn stichtingen die zich inzetten voor
kinderen en jongeren, onder wie wezen. Ook zijn zij actief
in het onderwijs. Ik heb begrepen dat zij nog geen aansluiting vinden, hoewel ik heb gezien in de beantwoording van
de minister dat er geld vanuit OCW naar Curaçao, Aruba
en Sint-Maarten gaat. Hoe kan ervoor worden gezorgd dat
dit soort stichtingen aansluiting kan vinden?
Tot slot wil ik opmerken — ik heb weinig spreektijd — dat
Nederland en de Caraïben niet alleen een lange geschiedenis vol met zwarte, witte en grijze pagina's hebben, maar
dat wij elkaar ook veel te bieden hebben. Ik noem de brugfunctie van Aruba voor het Nederlandse bedrijfsleven naar
Zuid-Amerika of de proeftuin van TNO. Laten wij daarbij
steeds inzetten op een duurzaam gebruik van rijkdommen
als zon, zee en wind, want de prachtige natuur en de fenomenale koraalriffen bieden een schonere en bestendigere
toekomst dan lekkende raffinaderijen. De minister weet dan
gelijk wat ik bedoel. Ik zou ook graag horen wat de stand
van zaken is omtrent de Isla-raffinaderij. Daarnaast vraag
ik de regering hoe zij duurzaamheid op alle eilanden blijft
ondersteunen en stimuleren.
Hier moet ik het helaas bij laten, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. Daar waar u eerder refereerde aan collega
Roelof, bedoelde u ongetwijfeld de heer Van Laar, Roelof
van Laar. Een vergissing is menselijk, maar voor de Handelingen is het goed dat het even wordt gecorrigeerd.
Ik geef het woord aan de laatste spreker in dit debat vandaag, de heer Segers van de fractie van de ChristenUnie.

Tweede Kamer

Begroting Koninkrijksrelaties

De heer Segers (ChristenUnie):
Voorzitter. Er is al vaker aan gerefereerd: deze maand herdenken wij 200 jaar Koninkrijk. Op de speciale website ter
gelegenheid van dat heugelijke feit staat onder andere: "Het
gaat om wat ons trans-Atlantisch bindt en wat in de afgelopen twee eeuwen met vallen en opstaan is bereikt. Samen
vieren betekent ook respect tonen voor onze verschillende
achtergronden en de diversiteit die het Koninkrijk tot een
kleurrijk Koninkrijk maken." Ik hoop dat deze mooie woorden
bepalend worden voor de relatie tussen Den Haag en het
Caraïbische deel van Nederland en van het Koninkrijk.
Gisteren ontvingen wij de premier van Aruba. Het was een
aangename ontmoeting. Ik werd positief getroffen door de
houding die hij tentoonspreidde, de kansen die hij zag. Ik
gun ons allemaal dezelfde houding, want die was zeer
constructief. Wij moeten soms echt een beetje op onze
woorden letten. Zo hebben uitspraken over het simpele
exitbelletje van onze premier afgelopen zomer misschien
meer kwaad dan goed gedaan. Hoe anders was het recente
bezoek — daar is ook al aan gerefereerd — van het koninklijk
paar aan de eilanden. Het was een bezoek vol hoopvolle
beelden en hoopvolle worden. Dat was mooi om te zien.
De Koning zei dat wij te vaak kijken naar wat nog niet is
gebeurd en plaats van naar het werk dat wel wordt verzet.
Hoe ziet de minister dit? Kan hij een kleine reflectie op dit
punt te berde brengen?
De inzet van de fractie van de ChristenUnie staat in een
notitie genaamd Visie op het Koninkrijk die ik graag aan de
minister toe toekomen en die ik graag toegevoegd zou zien
aan de Handelingen, zodat mijn collega's er ook kennis van
kunnen nemen. Ik zal een paar punten eruit aanstippen.
De voorzitter:
Ik neem aan dat er geen bezwaar tegen bestaat dat dit stuk
ter inzage wordt gelegd bij het Centraal Informatiepunt van
de Kamer.
(Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt van de
Tweede Kamer der Staten-Generaal.)
De heer Segers (ChristenUnie):
Een belangrijk punt is het vrije verkeer van personen binnen
het Koninkrijk, uiteraard binnen de afspraken die hieromtrent tussen landen worden gemaakt. Burgers van hetzelfde
Koninkrijk kunnen niet over en weer door landen worden
uitgezet. Dit is een van de redenen waarom mijn fractie
kritisch heeft gekeken naar het initiatief van de heer Bosman, dat voor vestigingsregels onderscheid maakt op basis
van afkomst. Hij heeft daar vandaag ook al het een en ander
over gezegd, hier en in de media. Hij heeft aangekondigd
dat hij met nadere voorstellen komt over paspoorten. Ik
ben benieuwd naar de inzet van het kabinet dat punt. Ik
nodig de minister uit om daarop te reflecteren.
De heer Van Laar heeft al iets gezegd over de bescherming
van de rechten van kinderen en over armoede. Ik sluit mij
daar graag bij aan. Wij hebben dit jaar in de Kamer een
goed en nuttig overleg gehad over kinderrechten. De
minister heeft geschreven dat hij extra geld vrijmaakt om
zich daar sterk voor te maken. Dat neemt echter niet weg
dat wij nog steeds zorgen hebben over de positie van veel

27 november 2013
TK 29

29-6-11

kinderen en de gezinnen om hen heen. Sint-Maarten kent
bijvoorbeeld veel eenoudergezinnen met moeders die twee
banen moeten nemen en daardoor nauwelijks tijd hebben
voor hun kinderen. Twee banen en gedwongen armoede
is de praktijk van alledag. Dit zorgt voor grote problemen
in de gezinnen.
Sint-Maarten en Curaçao zijn natuurlijk nog niet zo lang
onafhankelijk. Deze landen moeten nog van alles opbouwen.
Men heeft daar nog veel aan het hoofd. Veel zaken rondom
armoedebestrijding, kinderbescherming en jeugdzorg staan
nog in de kinderschoenen. Hoe kunnen de mensen in deze
landen dit organiseren? Hoe kunnen zij ook een beroep
doen op de expertise die wij hier wél hebben? Hoe kunnen
wij hen hierbij ondersteunen?
Er komt een grote evaluatie van 10-10-10. Ook zal er worden
gekeken naar de bestuurlijke drukte. Daarbij is er een klein
raakvlak met de behandeling van de begroting Binnenlandse
Zaken, maar ik noem het hier alvast. Mijn fractie vindt het
belangrijk dat die grote evaluatie op een goede manier
plaatsvindt. Er zijn signalen over onnodige ambtelijke
drukte. Die zijn allang bekend en zij zijn ook al in de Kamer
benoemd. Ik weet dat de resultaten van deze evaluatie
worden meegenomen bij de grote evaluatie. Gelukkig staat
er in de brief dat dit alleen geldt voor zover dit niet een
mogelijke aanbeveling betreft die direct kan worden uitgevoerd en waarmee niet behoeft te worden gewacht. Wat
mijn fractie betreft, moeten we hier niet terughoudend in
zijn. Ik vraag de minister om de handen uit de mouwen te
steken en het huidige bestuurlijke systeem efficiënter en
effectiever te maken.
De strijd tegen mensenhandel is terecht een prioriteit van
het kabinet. Ik heb kennisgenomen van de reactie van de
minister op het rapport uit de Verenigde Staten. Ik lees over
zijn inzet voor maatregelen om smokkel tegen te gaan. Ik
ben allereerst benieuwd hoe succesvol de kustwacht en de
Koninklijke Marechaussee daarin eigenlijk zijn. Hoeveel
mensenhandelaren zijn er daadwerkelijk opgepakt? Ik ben
verder benieuwd of het kabinet de ervaringen met de
geïntegreerde ketenaanpak van Nederland ook deelt met
het Caraïbisch deel van het Koninkrijk. Wat gebeurt er op
het vlak van preventie? Dat is in Nederland een belangrijk
aandachtspunt. Geldt dat ook in het Caraïbisch deel van
het Koninkrijk? Hoe zorgen we voor slachtoffers? Hoe is die
zorg daar georganiseerd? We hebben in Nederland veel
ervaring op dit gebied. Wat mij betreft delen we die ervaring. Ik wil de minister vragen of hij daartoe bereid is. Hoe
krijgt dit handen en voeten?
Mevrouw Hachchi had het al over de Isla-raffinaderij. Ook
ik wil daarover een vraag stellen. Ik heb begrepen dat er
jaarlijks achttien mensen sterven door de luchtvervuiling
van die raffinaderij. Uit de antwoorden op recente vragen
van de heer Van Ojik blijkt dat de minister hieraan eigenlijk
niets kan doen. Hij deelt de zorgen hierover; dat wel. Wordt
het geen tijd om verantwoordelijkheid te nemen? Waarom
kunnen er geen sancties worden opgelegd voor de milieuschade die daar wordt aangericht? Wil de minister eens op
een rijtje zetten wat er in de afgelopen vijf jaar op Curaçao
is gebeurd om de milieuschade te beperken? Ik hoor graag
een reactie op dat punt.

samenwerking op het vlak van de economie. Ik zei al dat
het een zeer positief en toekomstgericht gesprek was waar
hoop uit te putten valt. Hoe pakken wij die handschoen op?
Hoe pakken wij de uitdaging op die premier Eman ziet? Hoe
geven we dit handen en voeten?
Er is al het nodige gezegd over het definitief staatsbestel.
Er liggen verschillende opties op tafel. De SP en de VVD
hebben de optie van een gemenebest op tafel gelegd. De
volledige gelijkberechtiging van Europees Nederland komt
ter sprake, maar ook de optie van aansluiting bij een ander
staatsverband. Al die opties hebben voor- en nadelen. Het
is echter wel duidelijk dat de eilanden heel moeilijk op eigen
benen kunnen staan vanwege de kleine schaal. In ieder
geval is het van belang dat bij de keuze voor een definitief
staatsbestel de wensen van de landen van het Koninkrijk
vooropstaan. Het is niet aan Nederland om te beslissen
over onafhankelijkheid. Toch horen wij heel vaak de suggestie: u mag weg, tenzij u echt per se wilt blijven, want in dat
geval kunnen we u niet wegsturen. Die suggestie kwam
ook naar voren in de uitspraak van de premier over het
exitbelletje. De fractie van de ChristenUnie zou dit willen
omdraaien. Uitgangspunt moet volgens ons zijn, dat
Nederland verantwoordelijkheid voor het Caraïbisch
Koninkrijk en de Caraïbische landsonderdanen blijft dragen,
tenzij zij daar geen prijs op stellen. Wij mogen en kunnen
de landen binnen het Koninkrijk niet zomaar loslaten. Deelt
de minister dit uitgangspunt?
Mevrouw Hachchi (D66):
Ik kan mij vinden in veel punten uit de inbreng van de
ChristenUnie. Ik weet ook dat ChristenUnie in de media
vandaag een voorstel doet voor een 151ste Kamerlid in de
Tweede Kamer. Ik begrijp dat dit aan de orde zal komen bij
de behandeling van de begroting van Binnenlandse Zaken.
Ik vind echter wel dat ik de vraag ook vandaag moet stellen
bij de behandeling van de begroting van Koninkrijksrelaties.
Is dat niet een spiegel die de ChristenUnie voorhoudt, een
brevet van onvermogen voor ons volksvertegenwoordigers,
omdat wij ons werk ten opzichte van Bonaire, Saba en SintEustatius kennelijk niet goed genoeg doen?
De heer Segers (ChristenUnie):
Dat klopt. Er is een breed ervaren ongemak als het gaat om
de bestuurlijke, politieke en ook culturele verhoudingen
tussen de eilanden daar en Nederland hier. Ik zal hierop
terugkomen bij de behandeling van de begroting van Binnenlandse Zaken. Daar hoort het feitelijk immers thuis.
Inderdaad, er is een ongemak. Ik zoek een oplossing voor
een gesignaleerd probleem.
Mevrouw Hachchi (D66):
Wij zijn hier de volksvertegenwoordigers. Wij moeten dus
beter ons werk doen om ook de mensen van Bonaire, Saba
en Sint-Eustatius hier te vertegenwoordigen. Het staat elke
partij natuurlijk vrij om mensen op de lijst te zetten die van
de eilanden afkomstig zijn. Zij hebben de kennis, de expertise en de contacten. Moeten wij dat soort mogelijkheden
niet eerst volledig benutten alvorens met dergelijke drastische veranderingen te komen?

Ik had het al over het bezoek van premier Eman van Aruba.
Hij heeft op tafel gelegd dat er veel kansen liggen voor

Tweede Kamer

Begroting Koninkrijksrelaties

27 november 2013
TK 29

29-6-12

De heer Segers (ChristenUnie):
Wij zien dat de opkomst laag is, dat bewoners zich niet
vertegenwoordigd voelen, dat er bestuurlijk en politiek een
grote kloof is. Wij moeten, zeker met het oog op een aanstaande grote evaluatie, een aantal opties op tafel leggen.
Ik heb onder andere naar Frankrijk gekeken. Daar heeft men
dezelfde constructie. Het Congres van de Verenigde Staten
heeft een zetel voor iemand uit Puerto Rico die wel
spreekrecht maar geen stemrecht heeft. Dat soort ervaringen is elders in de wereld opgedaan. Laten wij daarnaar
kijken, laten wij het op een rijtje zetten en er ons voordeel
mee doen, zeker met het oog op de grote evaluatie die eraan
komt.
De algemene beraadslaging wordt geschorst.
De voorzitter:
Hiermee is er een einde gekomen aan de eerste termijn van
de zijde van de Kamer. Wij vervolgen dit debat morgen, in
de namiddag.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Tweede Kamer

Begroting Koninkrijksrelaties

27 november 2013
TK 29

29-6-13