Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2206
Vragen van de leden Van Brenk en Geleijnse (beiden 50PLUS) aan de
Ministers van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van Ecnomische Zaken en
Klimaat over het bericht «De Autoriteit Consument en Markt heeft geen gelijk,
wettelijke bescherming geldt voor meer zzp’ers» (ingezonden 14 maart 2019).
Mededeling van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 8 april 2019).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het opinieartikel van VU-hoogleraar internationaal Arbeidsrecht Klara Boonstra in het Financiële Dagblad, waarin beweerd
wordt dat het positief klinkt dat de Autoriteit Consument en Markt (ACM) de
positie van zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) wil versterken, maar dat
de ACM feitelijk al jaren afdwingt dat zelfstandigen met elkaar moeten
concurreren op prijs?1
Vraag 2
Deelt u de mening van mevrouw Boonstra dat de ACM Europese regelgeving
over mededinging ten aanzien van zzp’ers willens en wetens veel strakker
vertaalt dan nodig is, en ook veel strenger dan elders in Europa gebeurt? Is
het waar dat de ACM feitelijk al sinds 2007 stelt dat zzp’ers zonder uitzondering onder het mededingingsrecht vallen, en dat zij dus geen collectieve
afspraken mogen maken over tarieven? Is het waar dat deze benadering
mede desastreuze sporen nalaat op onze arbeidsmarkt en juist de deur
openzet voor de «sociale dumping», die de ACM zegt te willen bestrijden, en
dat hierdoor veel werk dat voorheen in loondienst werd gedaan omdat dat
goedkoper is, «omgekat» wordt tot «dienstverlening» door zzp’ers?2
Vraag 3
Is het waar dat de bereidheid van de ACM dit strakke mededingingsbeleid ten
aanzien van zzp’ers deels te wijzigen ruimhartig klinkt, maar feitelijk volgt uit
een arrest van het Europese Hof van Justitie van vier jaar geleden? Kunt u
uw antwoord motiveren?

1

Financieele Dagblad, 20 februari 2019: «De ACM heeft geen gelijk, wettelijke bescherming geldt
voor méér zzp’ers».
2
Financieele Dagblad, 15 februari 2019: «Toezichthouder ACM zoekt uitweg om «Sociale
dumping» zzp’er tegen te gaan».

ah-tk-20182019-2206
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Vraag 4
Is het waar dat de ACM nu alleen de gedwongen concurrentie tussen
zogenaamde «schijnzelfstandigen» – die eigenlijk werknemers zijn – wil
afschaffen? Is het waar dat volgens het Hof van Justitie het toestaan van
prijsafspraken echter ook toegestaan zou moeten worden in die situaties,
waarin werknemers en opdrachtnemers (zzp’ers) «zij aan zij» dezelfde
werkzaamheden verrichten in de onderneming van de werkgever/
opdrachtgever en daar min of meer in opgaan? Bent u bereid dit te bevorderen?
Vraag 5
Deelt u de mening van prof. Boonstra, dat de ACM tot op de dag van
vandaag onvoldoende opvolging geeft aan de bedoelde uitspraak van het
Europese Hof van Justitie? Bent u bereid de ACM hierop aan te spreken? Zo
nee, waarom niet?
Vraag 6
Kunt u reflecteren op het gehanteerde uitgangspunt van de ACM dat de
markt waarop zelfstandigen actief zijn, vereenzelvigd wordt met de consumentenmarkt?3 Is het juist te veronderstellen, zoals ACM lijkt te doen, dat
(arbeidsprijs)concurrentie per definitie consumenten en dus burgers ten
goede komt? Vindt u het te billijken dat in deze visie kennelijk weinig of geen
plaats is voor de opvatting, dat mensen niet alleen consument zijn, maar ook
burgers die bereid zijn om een prijs voor een dienst te betalen die de
werkende ook in staat stelt de risico’s te ondervangen die horen bij werken,
zoals werkloosheid, ziekte en arbeidsongeschiktheid? Ligt het uitgangspunt
van de ACM voor wat betreft de arbeidsmarkt niet te eenzijdig op de
«vermarkting van arbeid» waardoor de «prijs van arbeid» te veel onder druk
kan komen te staan?
Vraag 7
Deelt u de visie dat de onderkant van de arbeidsmarkt in toenemende mate
gekenmerkt wordt door de macht van ondernemers via zelfstandigen, en dat
deze en andere ontwikkelingen maken dat de onderliggende veronderstelling
(dat de arbeidsmarkt een «goed functionerende markt» is) aan herziening, of
op zijn minst kwalificatie onderhevig is?4 Kunt u uw antwoord motiveren?
Vraag 8
Deelt u de mening dat zelfstandigen zonder personeel, waarvoor geldt dat de
dienst die zij verrichten vrijwel geheel uit hun arbeid bestaat, categoraal
buiten het mededingingsrecht zouden moeten worden gehouden? Zo nee,
waarom niet? Kunt u uw antwoord motiveren?
Vraag 9
Deelt u de mening van prof. Boonstra dat de ACM voor zelfstandigen die «zij
aan zij werken met werknemers» een nieuw visiedocument zou kunnen
concipiëren5, waarin zij toestaat dat betreffende zelfstandigen collectief
mogen onderhandelen over prijzen, en dat hiervoor, gezien de uitspraak van
het Europese hof van Justitie geen wetswijziging nodig is? Bent u bereid dit
te bevorderen? Zo nee, waarom niet?
Vraag 10
Deelt u de mening dat, waar het bijvoorbeeld de persbureau’s ANP en
Hollands Hoogte is toegestaan te fuseren, het logisch en billijk zou zijn ook
fotojournalisten en andere direct betrokken zzp’ers toe te staan collectief met

3

Wiarda Beckmanstichting: «stop de concurrentie op de arbeidsmarkt», door Klara Boonstra,
18 februari 2019. https://www.wbs.nl/publicaties/stop-de-concurrentie-op-de-arbeidsmarkt
4
Markt en mededinging, aflevering 5 2018, «De mededingingswet en de onderkant van de
arbeidsmarkt», Marcel Canoy en Kees Hellingman.
https://www.bjutijdschriften.nl/tijdschrift/marktenmededinging/2018/5/MenM_1387–
6236_2018_021_005_002/fullscreen
5
Wiarda Beckmanstichting: «stop de concurrentie op de arbeidsmarkt», door Klara Boonstra,
18 februari 2019. https://www.wbs.nl/publicaties/stop-de-concurrentie-op-de-arbeidsmarkt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

hun opdrachtgevers te onderhandelen, om zo het marktevenwicht daadwerkelijk te handhaven?6 Zo nee, waarom niet.
Vraag 11
Wat is uw oordeel over de mogelijkheid en juridische haalbaarheid «werkerscoöperaties» op te laten richten teneinde zelfstandigen in staat te stellen
gezamenlijk te onderhandelen over hun arbeidsvoorwaarden?7 Zou de
coöperatievorm passend kunnen zijn gegeven (Europese) mededingingsregels? Bent u bereid dit te onderzoeken?
Vraag 12
Deelt u de mening dat, uit oogpunt van sociale rechtvaardigheid, het ook
voor zelfstandigen die niet zij aan zij werken met werknemers, toegestaan zou
moeten worden dat zij collectief kunnen onderhandelen over hun arbeidsvoorwaarden? Bent u bereid dit te bevorderen? Zo nee, waarom niet?
Mededeling
Hierbij deel ik u mede dat de beantwoording van de Kamervragen
van de leden Van Brenk en Geleijnse (beiden 50PLUS) over het bericht «De
Autoriteit Consument en Markt heeft geen gelijk, wettelijke bescherming geldt
voor meer zzp’ers» (ingezonden 14 maart 2019) niet binnen de gestelde
termijn van drie weken mogelijk is, omdat de beantwoording van de vragen
meer tijd vergt.

6
7

Trouw, 26 februari 2019: «Waarom geen zzp-collectief».
Financieele Dagblad, 18 februari 2019: «Samenwerking in Coöperatie kan zzp’ers hoger tarief
opleveren».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3