Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

30 872

Landelijk afvalbeheerplan

Nr. 123

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 juli 2012
Tijdens het algemeen overleg Afval en grondstoffen van 7 juni 2012 heb ik
een aantal toezeggingen gedaan. Over de dossiers biobrandstoffen en
verpakkingen worden aparte brieven aan uw Kamer gestuurd. Hieronder
voldoe ik aan de twee overige toezeggingen die ik voor 1 juli 2012 zou
uitvoeren. Deze toezeggingen gaan over bunkerolie en microplastics.
1. Bunkerolie
Tijdens het algemeen overleg heeft de heer Leegte (VVD) mij gevraagd
om in gesprek te gaan met NOVE, de Brancheorganisatie voor onafhankelijke ondernemers in handel, verkoop, transport en opslag van brandstoffen en smeermiddelen op land en water.
Als gevolg daarvan heeft op 19 juni 2012 een eerste verkennend gesprek
plaatsgevonden tussen vertegenwoordigers van NOVE, het KLPD en het
ministerie van Infrastructuur en Milieu.
NOVE heeft in dat gesprek aangegeven tegen welke problemen de
branche aanloopt en wat men daaraan zou willen doen. Eén van de
wensen van NOVE is om een zwarte lijst op te stellen van meeste
schadelijke stoffen voor mens, milieu en machines. Ook pleit men voor
betere regels voor onder meer bemonstering en het waar mogelijk
wettelijk vastleggen van bepaalde regels.
De wensen van NOVE sluiten op hoofdlijnen goed aan op de wensen van
het KLPD en de ILT. In mijn brief van 4 juni 2012 (30 872, nr. 111) heb ik
immers al gemeld dat ik samen met het KLPD en de ILT zou onderzoeken
of een black list kan worden opgesteld.
Er is afgesproken om het overleg in augustus voort te zetten en dan te
bezien of we tot concrete afspraken kunnen komen. Bij het vervolgoverleg
worden ook kennisinstituten en andere partijen uit de keten betrokken. Ik

kst-30872-123
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 872, nr. 123

1

zal uw Kamer in de tweede helft van dit jaar informeren over de
uitkomsten van het vervolgoverleg.
2. Microplastics
Tijdens het algemeen overleg op 7 juni heeft mevrouw Van Veldhoven het
onderwerp microplastics aan de orde gesteld. Hierna informeer ik u wat
mijn ministerie hieraan doet.
De Europese Kaderrichtlijn Mariene Strategie (KRM) verplicht de EU
lidstaten tot het treffen van de nodige maatregelen om in hun mariene
wateren een goede milieutoestand te bereiken en/of te behouden. Een
belangrijke opgave ligt in de hoeveelheid zwerfafval in het mariene milieu
en aan de kust te laten afnemen. In de Ontwerp Mariene Strategie Deel 1,
die tot 5 juli 2012 ter inzage ligt, stelt het kabinet op pagina 47 het
volgende:
«Microplastics vragen speciale aandacht. De minuscule plastic deeltjes
ontstaan bij het afbreken van plastics, of komen rechtstreeks als huishoudelijk afval in het milieu terecht. Daarnaast worden microplastics in
toenemende mate gebruikt in huishoudelijke producten, cosmetica en de
industrie. Ze ontstaan ook als gevolg van slijtage bij het wassen van
synthetische kleding. Doordat er nog maar weinig wetenschappelijke
studies zijn gedaan, is nog weinig bekend over de gevaren van microplastics in het mariene milieu. ({..) De mogelijk toxische effecten van
verontreinigende stoffen die zich in en op microplastics in zee bevinden
zijn reden tot zorg. Microplastics kunnen terechtkomen in de voedselketen. ({.) Het is aannemelijk dat het aandeel van microplastics in
zwerfvuil zal toenemen, als gevolg van de afbraak van al aanwezig plastic
zwerfvuil en door de toename van het gebruik als product.»
Omdat microplastics in belangrijke mate voortkomen uit het afbreken van
plastic zwerfafval (ook wel bekend als plastic soep), zet het kabinet in op
preventie en bewustwording.
Ontstaan en verspreiding van (zwerf)afval tegengaan
In Nederland worden bewustwordingscampagnes gehouden over de
gevolgen van zwerfafval in zee, zoals het door het ministerie van IenM
medegefinancierde project «Plastic soep; educatie en bewustwording».
Daarin wordt onder meer ingezet op het vergroten van kennis door een
beach-clean up te organiseren. Op 27 juni 2012 is het initiatief «MyBeach»
gelanceerd op zes stranden in Nederland. Op deze manier wordt gestreefd
naar het beperken van het ontstaan van zwerfafval (preventie) en naar het
tegengaan van verspreiding van dit afval in de zee.
Het moge duidelijk zijn dat ook de afspraken die worden gemaakt in het
kader van het dossier verpakkingen en de financiële middelen die daarbij
worden gereserveerd voor de aanpak van zwerfafval, bijdragen aan het
aanpakken van het probleem van de plastic soep en de microplastics aan
de bron.
De mede door IenM gefinancierde Fishing for Litter initiatieven, uitgevoerd door Stichting KIMO, zetten niet alleen aan tot bewustwording,
maar ook tot opruimen. In Nederland en België wordt momenteel zo’n
300 000 kg afval per jaar verzameld door het kosteloos vertrekken van
«big bags» waarmee vissers bijdragen aan het opvissen van afval aan de
kust van de Noordzee.
Het MARPOL-verdrag Annex V (International Maritime Organization)
verbiedt per 1 januari 2013 het lozen van afval in zijn geheel, op enkele
uitzonderingen na (voedselrestanten). Nederland zet ook in op optimalisering van de Europese richtlijn Havenontvangstvoorzieningen, onder
andere door afgifte van afval wanneer een schip naar een haven buiten de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 872, nr. 123

2

EU vertrekt, een Europees informatie- en monitoringsysteem en harmonisering van handhavings- en financieringssystemen.
Internationale dimensie
Het onderwerp plastic soep/microplastics kent een grote internationale
dimensie en vergt een mondiale aanpak. Agendering in internationaal
verband is daarom een essentiële stap waar we als Nederland op hebben
ingezet en nog steeds inzetten. Zo heeft Nederland de problematiek
rondom zwerfvuil in het mariene milieu geagendeerd in de Milieuraad van
oktober 2009 en krijgt het mede daardoor aandacht van de Europese
Commissie en het Europees parlement. Een Groenboek over plastic in het
milieu zal waarschijnlijk in de tweede helft van 2012 worden gepubliceerd
voor consultatie met de Lidstaten. Ondersteunend hieraan is een
zogeheten Commission Staff Working Paper geschreven met daarin
relevant EU beleid, wet- en regelgeving en initiatieven op het gebied van
het reduceren van mariene afval.
Nederland heeft het onderwerp ook geagendeerd in het milieuprogramma
van de Verenigde Naties (UNEP). UNEP heeft het onderwerp mede
daardoor in het jaarboek 2011 als een van de «emerging» issues geïdentificeerd. In maart 2012 is de Honolulu Strategie (UNEP/NOAA) verschenen,
een actieplan met het doel om de impact van mariene afval de komende
tien jaar te reduceren. Dit actieplan heeft ook als input gediend voor
OSPAR, een regionaal gremium, om een Regionaal Actie Plan op te
stellen.
Verder heb ik vorige week tijdens Rio+20 mijn steun geuit voor een Global
Partnership on Marine Litter. In het slotdocument van Rio+20 wordt ook
zorg geuit over de vervuiling van oceanen door plastic afval. Op basis
hiervan is afgesproken om een aanzienlijke reductie van mariene afval te
bereiken in 2025.
Daarnaast vinden in internationaal verband diverse onderzoeken plaats
waaraan Nederland een belangrijke bijdrage levert, onder meer op het
gebied van monitoring, de verspreiding van zwerfafval en de risico’s van
microplastic voor mariene organismen.
Aanvullend beleid
Voor zwerfvuil in zee wordt in het kader van de KRM een aanvullende
beleidsopgave tot 2020 geformuleerd. In internationaal verband wordt
ingezet op het terugdringen van zwerfvuil en het verkennen van aanwezigheid en effecten van zwerfvuil in zee, vooral van microplastics. Bij het
terugdringen van zwerfvuil richt het kabinet zich vooral op preventie. De
sporen die worden verkend zijn integrale bronaanpak, bewustwording,
efficiënter, gebruik en hergebruik, en inzameling. Ook wordt bekeken in
hoeverre opruimen haalbaar is.
De staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
J. J. Atsma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 872, nr. 123

3