Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

190
Vragen van het lid Özdil (GroenLinks) aan de Minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap over de verslechterde positie van promovendi (ingezonden
27 september 2017).
Antwoord van Minister Bussemaker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 12 oktober 2017).
Vraag 1
Kent u de uitkomsten van de Monitor Arbeidsvoorwaarden Promovendi 2016
van het PNN?1
Antwoord 1
Ja. Vorig jaar hebben de leden Mei Li Vos en Kerstens (PvdA) mij naar
aanleiding van de monitor 2015 soortgelijke vragen gesteld.
Vraag 2
Herkent u de conclusie van de betreffende monitor, namelijk dat de arbeidsvoorwaarden van promovendi in Nederland zijn verslechterd de afgelopen
jaren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Nee. Het beeld dat de arbeidsvoorwaarden van promovendi in Nederland zijn
verslechterd, herken ik niet. De monitor waaraan u refereert betreft alleen de
contractvorm en de aanstellingsduur. Andere arbeidsvoorwaarden worden
daarin niet genoemd. De gegevens voor het onderzoek zijn afkomstig uit de
vacatureteksten van Academic Transfer. Dit is de belangrijkste en grootste
Nederlandse vacaturebank voor posities bij universiteiten, universitair
medische centra en andere kennisinstellingen. Onduidelijk is of dit alle
vacatures betreft. Ook valt op basis hiervan niets te zeggen over de afspraken
die daadwerkelijk tussen een werknemer en een werkgever worden gemaakt.

1

ah-tk-20172018-190
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

PNN: Promovendi Netwerk Nederland; http://www.hetpnn.nl/monitor-arbeidsvoorwaardenpromovendi/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Vraag 3
Deelt u de mening dat het onwenselijk is dat, zoals PNN concludeert, het
percentage «dubieuze» aanstellingen (meestal contracten korter dan vier jaar,
verplicht parttime en/of grote onderwijsbelasting) is toegenomen ten opzichte
van 2015, van 10,1% naar 14,2%? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Universiteiten en hogescholen bieden arbeidsovereenkomsten of aanstellingen aan die in overeenstemming zijn met de wet en de universitaire
collectieve arbeidsovereenkomst. Dat kan ook een dienstverband zijn van
korter dan vier jaar of van minder dan 1 fte. Er is geen sprake van «dubieuze»
contracten.
Uit navraag naar de praktijk is gebleken dat dienstverbanden die kleiner zijn
dan 1 fte doorgaans in onderling overleg worden afgesloten tussen werkgever en werknemer. De dienstverbanden van drie jaar zijn over het algemeen
een vervolg op een (tweejarige) research master of een masterthesis die de
basis biedt voor een verdere promotie. Daarnaast zijn er promovendi die het
promotietraject combineren met andere werkzaamheden.
Uit het rapport Promoveren werkt van de Koninklijke Nederlandse Akademie
van Wetenschappen2 blijkt overigens dat naast de gewone promotietrajecten
behoefte bestaat aan andere vormen.
Ik ben van mening dat promotieonderzoek plaats moet vinden binnen de
overeengekomen duur van het dienstverband. Het kan niet zo zijn dat met
promovendi met een dienstverband een promotietraject wordt afgesproken
dat alleen gerealiseerd kan worden met een forse tijdsinvestering van
promovendi buiten de reguliere arbeidstijden.
Vraag 4
Deelt u de mening dat het onwenselijk is dat, zoals PNN concludeert, ten
opzichte van 2015 er geen duidelijke verbetering zichtbaar is in de arbeidsvoorwaarden van promovendi? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Ik deel de conclusie van PNN niet. Zoals bij vraag twee aangegeven is geen
sprake van arbeidsvoorwaarden, maar van contractduur en omvang van het
dienstverband. Het aantal promovendi met een vierjarig contract is volgens
de PNN ongeveer gelijk gebleven. De overige aantallen schommelen
enigszins. Ik vind deze aantallen te klein om daar conclusies aan te verbinden.
Ook de vergelijking tussen slechts twee jaar, 2015 en 2016, is te gering om
daaruit conclusies te trekken.
Het stelt mij overigens gerust dat net als in 2015 ook in 2016 ongeveer 90%
van de vacatureteksten uit Academic Transfer een contract met een duur van
vier jaar met een voltijdsdienstverband betreft. Hoewel dit geen 100% is, is
dit een stap in de goede richting waarbij ik hoop dat het percentage nog zal
toenemen.
Vraag 5
Bent u van mening dat de aanbevelingen die het PNN heeft gedaan ter
verbetering van de arbeidsvoorwaarden van promovendi, zouden moeten
worden uitgevoerd? Zo nee, kunt u per voorgestelde aanbeveling aangeven
waarom niet?3
Antwoord 5
Ik ben het met het PNN eens dat werving, selectie en vacaturevervulling
transparant moeten zijn. Medezeggenschap en het sociaal jaarverslag
vervullen hierbij een belangrijke rol en op de sites van DUO en de VSNU zijn
cijfers beschikbaar.

2

«Promoveren werkt», verkenning van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, Amsterdam (KNAW 2016).
3
Het PNN beveelt aan om te zorgen voor transparante vacatures en als norm een vierjarig
fulltime contract na te streven. Het PNN adviseert promovendi en universiteiten tevens te letten
op de combinatie van factoren die een belemmering kunnen vormen voor het tijdig en
succesvol afronden van het promotietraject (hierbij valt onder andere te denken aan een grote
onderwijsbelasting of een parttime aanstelling bij een vierjarig contract).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

De norm moet zijn dat promotietrajecten van promovendi in dienst van een
universiteit binnen de reguliere werktijd afgerond kunnen worden. Over het
algemeen is dat binnen vier jaar. Ik vind in aanvulling daarop ook maatwerk
van belang. Zie daarvoor mijn antwoord bij vraag drie. Dat kan betekenen dat
er in wederzijds overleg voor een andere combinatie van contractduur en
omvang van het dienstverband wordt gekozen.
Universiteiten zorgen overigens al voor een vermindering van het aantal
flexibele dienstverbanden. In de cao 2015–2016 hebben de universiteiten met
werknemersorganisaties afgesproken om bij voorkeur te kiezen voor
dienstverbanden voor onbepaalde tijd en het percentage tijdelijke dienstverbanden van vier jaar en korter terug te brengen.
In mijn Talentbrief (Kamerstuk 31 288 nr. 569) van 11 januari 2017 aan de
Tweede Kamer komt het belang van onderwijs uitgebreid aan de orde. Dit
belang werd vaak onderbelicht vanwege de druk die rust op wetenschappelijk
onderzoek. Daarom pleit ik in mijn Talentbrief voor volwaardige loopbaanperspectieven voor onderwijs. Ook de universiteiten zijn daar voorstander van.
De onderwijstaak van een promovendus kan in dat licht niet ten koste gaan
van het promotieonderzoek. Ik heb geen signalen dat daarvan sprake is.
Vraag 6
Welke (aanvullende) maatregelen bent u bereid te nemen om de arbeidsomstandigheden van promovendi te verbeteren?
Antwoord 6
De arbeidsomstandigheden van promovendi worden geregeld in de CAO
voor de universiteiten. Ik heb daarop geen rechtstreekse invloed. Wel heb ik
in mijn Talentbrief van 11 januari 2017 aan de Tweede Kamer aangegeven dat
ik het belangrijk vind dat cao partijen hebben afgesproken om het arbeidsmarktperspectief van onderzoekers met een tijdelijk dienstverband te
verbeteren, zowel binnen als buiten de universiteit.
Vraag 7
Bent u bereid met het PNN en de Vereniging van Universiteiten (VSNU) in
overleg te treden hoe de verslechterde arbeidsomstandigheden verbeterd
kunnen worden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Zoals eerder aangegeven ben ik niet van mening dat sprake is van slechte of
verslechterende arbeidsomstandigheden. Ik ben altijd bereid om met
betrokkenen van gedachten te wisselen over de loopbaanperspectieven van
promovendi.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3