Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 700 XIV

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2009

Nr. 139

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 april 2009
Met deze brief wil ik u informeren over de evaluatie van het Dierentuinenbesluit en de beleidsmaatregelen naar aanleiding van dit onderzoek. De
evaluatie is bijgevoegd.1
De aanleiding voor de evaluatie van het Dierentuinenbesluit dat op 26 juli
2002 van kracht is geworden, is tweeledig. Ten eerste is het gebruikelijk
om regelgeving periodiek te evalueren. Ten tweede strekt de evaluatie tot
uitvoering van de motie van het lid Ouwehand (Kamerstukken vergaderjaar 2006–2007, 30 800 XIV, nr. 121). Deze motie verzoekt de regering om
het Dierentuinenbesluit te evalueren, met daarbij aandacht voor de
functie, de huisvestingseisen en het fok- en transactiebeleid van dierentuinen.
Het Dierentuinenbesluit dient ter implementatie van de EU-Dierentuinenrichtlijn. Tevens is de Vrijstellingsregeling dierenwelzijn van kracht die
voorkomt dat niet alle kinderboerderijen en instellingen, zoals restaurants
met enkele beschermde diersoorten, vergunningplichtig zijn. Ook de
opvangcentra die dieren voor een beperkte duur opvangen, worden door
de Vrijstellingsregeling dierenwelzijn uitgesloten van vergunningplicht.
De evaluatie

1

Het evaluatieonderzoek is uitgevoerd door het bureau Research voor
Beleid (RvB).
Een klankbordgroep met vertegenwoordigers van de diverse organisaties
heeft inspraak gehad bij de opzet van het onderzoek en de aanbevelingen
en conclusies van het onderzoek. In de klankbordgroep zaten vertegenwoordigers van de Nederlandse Vereniging van Dierentuinen (grote
dierentuinen), de Vereniging Dier en Park (kleinere dierentuinen), de Vereniging voor Opvang van Niet Gedomesticeerde Dieren en de Dierenbescherming.

KST129682
0809tkkst31 700-XIV-139
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XIV, nr. 139

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

1

RvB heeft onderzoek gedaan naar:
1. het functioneren van de uitvoering van het besluit;
2. de bruikbaarheid van de voorschriften in het besluit ten aanzien van
welzijn, educatieve programma’s en het fok- en transactiebeleid om de
doelstellingen van het besluit te halen;
3. de administratieve lasten voor de dierentuinen en voor de overheid.
De resultaten geven een globaal beeld hiervan.
Onderzoeksconclusie
De algemene conclusie die ik uit dit evaluatierapport trek, is dat het besluit
zijn werk doet. Het bureau constateert dat het welzijnsniveau in dierentuinen redelijk tot goed is en dat het kwaliteitsniveau van vooral de kleinere dierentuinen is verbeterd sinds het van kracht worden van het
Dierentuinenbesluit. Ik zie in het evaluatierapport bevestigd dat de keuze
voor doelvoorschriften in het Dierentuinenbesluit een goede keuze is
geweest, omdat deze open normen de dierentuinen volgens de onderzoekers uitdagen tot het creëren van een optimale situatie. Het zijn in de
eerste plaats de dierentuinen zelf die dit niveau van dierenwelzijn hebben
gerealiseerd. De bevindingen van de Visitatiecommissie zijn voor een
aantal dierentuinen een grote steun daarbij geweest. De administratieve
lasten zijn redelijk in lijn met de inschatting vooraf. RvB komt tot de
conclusie dat er behoefte is aan een aantal verbeteringen en doet daar
een aantal aanbevelingen voor die zijn beschreven op bladzijde 17 en 18.
Beleidsmaatregelen
De gedane aanbevelingen in het rapport volg ik grotendeels op en daartoe
zet ik de volgende acties in gang.
De onderzoekers geven aan dat de Visitatiecommissie zichtbaarder zou
moeten maken hoe aan de tamelijk open bepalingen van het Dierentuinenbesluit uitvoering wordt gegeven; de transparantie over de uitvoering van de open normen kan bijdragen aan een groter draagvlak voor de
beslissingen van de Visitatiecommissie. Daarnaast kan transparantie over
de uitvoering van de doelvoorschriften een belangrijke impuls zijn om het
welzijnsniveau nog verder te verhogen. Op basis van de huidige rapportages van de Visitatiecommissie zouden onder andere voorbeelden van
een goede uitvoering van de doelvoorschriften kenbaar kunnen worden
gemaakt, bijvoorbeeld door middel van publicatie op een website. Een
gedetailleerde invulling van de open normen, zoals in het rapport suggereert, gaat mij echter te ver omdat dit in de praktijk zal leiden tot het
vervangen van de open normen door minimumvoorschriften, hetgeen de
innovatie zou kunnen belemmeren.
Bepaalde opvangcentra vallen onder het dierentuinenbesluit gezien hun
activiteiten (openstelling, meer dan tien diersoorten in de collectie, permanente aanwezigheid van dieren). Opvangcentra hebben echter een ander
doel dan dierentuinen, waardoor de bepalingen van het Dierentuinenbesluit niet altijd goed aansluiten bij de functie die deze centra hebben.
Met de opvangcentra zal ik bekijken welke regels als knellend worden
ervaren en welke mogelijkheden er zijn op dit op te lossen. Het welzijn van
dieren dient voorop te blijven staan.
Bij de aanpassing van de huidige uitvoeringsregelgeving aan de Wet
Dieren zal de werking van het Dierentuinenbesluit op enkele punten
worden verbeterd. De aanbeveling om de vrijstelling voor inrichtingen die
nu vallen onder de Vrijstellingsregeling dierenwelzijn te integreren in het
Dierentuinenbesluit, zal in dit licht worden bezien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XIV, nr. 139

2

Daarnaast zal het beleidsprotocol van dierentuinen worden uitgebreid met
het doel van het fokprogramma en het doel van het educatieve
programma. Tot slot zal de bepaling betreffende kleine veranderingen
binnen een dierentuin in overeenstemming worden gebracht met de
praktijk en vergunningvoorwaarde.
Over de controle kan ik het volgende mededelen. Nu de dierentuinen na
het verlenen van de vergunning zijn gecontroleerd op de specifieke
vergunningvoorwaarden, zijn Dienst Regelingen en de AID begonnen met
controles in het kader van het regulier toezicht. De AID controleert aan de
hand van concrete opdrachten. Op korte termijn zullen ook de inrichtingen
die wel vergunning hebben aangevraagd, maar geen vergunning hebben
gekregen, worden gecontroleerd door de AID om te bezien of zich hier
welzijnsproblemen voordoen. Daarnaast zal ik de AID opdracht geven om
de ogen en oren goed open te houden om vergunningplichtige inrichtingen zonder vergunning te detecteren.
Het Dierentuinenbesluit geeft dierentuinen bij de invulling van de
educatie- en informatieverplichtingen veel vrijheid. Het onderzoek laat
zien dat de bewustwording op deze gebieden is toegenomen bij de
dierentuinen. Door het opnemen van het doel van het educatieve
programma in het beleidsprotocol van dierentuinen zal die bewustwording verder toenemen.
Samenvattend stel ik vast dat de Nederlandse dierentuinen overwegend
voldoen aan de doelen van het Dierentuinenbesluit. Het welzijnsniveau
van de dieren is redelijk tot goed. Op basis van de aanbevelingen zal ik
nog enkele verbeteringen doorvoeren.
De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
G. Verburg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XIV, nr. 139

3