Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

23 645

Openbaar vervoer

Nr. 392

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 november 2010
Op 6 oktober jl. is er een Algemeen Overleg over de OV-chipkaart geweest
(kamerstuk 23 645, nr. 390). In dit Algemeen Overleg is een aantal
toezeggingen gedaan. In deze brief ga ik per onderwerp nader op deze
toezeggingen in. In deze brief geef ik allereerst een nadere toelichting op
het proces van het uitzetten van het NVB, een onderwerp dat eveneens in
het Algemeen Overleg aan de orde is geweest en waarvoor u een verzoek
heeft ingediend d.d. 10 november 2010 (kenmerk 23 645 390/2010D44177).
Uitzetten NVB
In het Algemeen Overleg van 6 oktober heeft mijn ambtsvoorganger u
laten weten het NVB in Oost-Nederland niet uit te zetten per 18 november
van dit jaar. Het besluit betekent niet dat dit proces is stilgezet.
Ik vind het belangrijk om door te gaan met het uitzetten van het NVB waar
dat mogelijk en verantwoord is. Decentrale overheden die de definitieve
overgang van strip naar chip willen zetten kunnen daartoe een aanvraag
indienen. Deze aanvraag zal ik vervolgens toetsen aan de daartoe
vastgestelde criteria. Deze criteria zijn genoemd in de brief van
29 november 2007 (Kamerstukken II, 23 645, nr. 173), alsmede de criteria
die daaraan zijn toegevoegd in het Aanvalsplan.
Voor het uitzetten van het NVB in de provincie Friesland heb ik een
positief besluit kunnen nemen; de provincie voldoet aan alle criteria.
Hierover zult u separaat een brief ontvangen.
Incomplete transacties
In Oost-Nederland kon het besluit tot uitzetten van het NVB niet genomen
worden tegen de achtergrond van de hoge percentages incomplete
transacties bij een aantal vervoerders en de negatieve advisering door een
aantal consumentenorganisaties.
Wat betreft de hoogte van de incomplete transacties is in het Algemeen
Overleg aangegeven dat er sprake moet zijn van een dalende trend en dat
de percentages in lijn moeten liggen met de percentages van de Stadsregio’s Amsterdam en Rotterdam. Bij de beoordeling kunnen specifieke of

kst-23645-392
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 23 645, nr. 392

1

bijzondere omstandigheden worden meegewogen (bijvoorbeeld het al
dan niet aanwezig zijn van poortjes die uitcheckgedrag stimuleren).
Advies consumentenorganisaties
Eén van de criteria houdt in dat consumentenorganisaties advies
uitbrengen over het verzoek tot uitzetten. Een dergelijk advies is belangrijk
voor het draagvlak bij het uitzetten van het NVB. Consumenten moeten
dan ook meegenomen worden in dat traject. Een stap extra zetten om een
negatief advies om te buigen tot een positief advies is wenselijk. Dit
betekent niet dat er nu een eis ligt dat consumenten een positief advies
moeten uitbrengen om tot uitzetten van het NVB over te kunnen gaan.
Daar waar de regionale consumentenorganisaties negatief adviseren over
regionale aspecten moet de regio, indien zij het advies niet overneemt,
beargumenteren waarom ze hiervan afwijkt. Regionale consumentenorganisaties wijzen in hun advisering soms ook op knelpunten die op landelijk
niveau spelen. Deze worden onder andere via eindbeeldstudies aangepakt
of in het reguliere overleg tussen partijen op landelijk niveau. Deze zullen
voor zover deze niet vallen onder de criteria geen aanleiding vormen om
het NVB niet uit te zetten.
Verder is het wenselijk om ernaar te streven de OV-chipkaart operationeel
te hebben op het regionaal spoor voordat het NVB wordt uitgezet. Dit
maakt echter geen deel uit van de vastgestelde criteria.
Commissie Meijdam
Toezegging: de Minister bericht de Kamer nog deze maand schriftelijk
over de instelling van de Commissie-Leers
In mijn brief van 2 november 2010 heb ik gemeld dat de heer Meijdam
bereid is gevonden de Commissie voor te zitten, nu de heer Leers is
toegetreden tot het Kabinet (Kamerstukken II, 23 645 nr. 390). Naast de
voorzitter kent de Commissie 5 à 6 leden, deze leden worden door de
voorzitter benaderd.
Bij brief van 25 juni 2010 is de Commissie Dubbel Opstaptarief aan de
Kamer aangekondigd (Kamerstukken II, 23 645 nr. 375). De opdracht aan
de Commissie was een structurele oplossing te bieden voor het dubbele
opstaptarief op het spoor. In het Algemeen Overleg op 6 oktober 2010 is
de opdracht aan de Commissie breder getrokken.
De Commissie zal de volgende drie deelvragen beantwoorden:
1. Welke permanente structuur biedt een krachtige coördinatie en
effectieve en efficiënte besluitvorming op die terreinen van de
OV-chipkaart, die het niveau van individuele concessies overstijgen?
2. Wat is de omvang van het probleem van het dubbel opstaptarief in
de treinrailketen? Draag op basis van het feitenonderzoek indien
noodzakelijk aanbevelingen aan voor een structurele oplossing voor
dit dubbel opstaptarief.
3. In hoeverre is «Single Check-in, Check-uit» in de treinrailketen een
bestuurlijk, financieel-economisch en bedrijfsmatig gewenste
methode, om de mogelijke verwarring die bij de reiziger kan ontstaan
bij het overstappen op treinstations met meerdere treinvervoerders,
te voorkomen.
De Commissie zal de resultaten van de studie «Single Check-in,
Check-uit in de treinrailketen» en de begeleidende brief als uitgangspunt nemen.
De Commissie functioneert onafhankelijk van de betrokken partijen. Voor
de beantwoording van bovenstaande vragen zal de Commissie feiten
onderzoeken en gesprekken voeren met betrokken partijen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 23 645, nr. 392

2

Een klankbordgroep geeft haar zienswijze op feiten en haalbaarheid. In de
klankbordgroep zijn de volgende partijen vertegenwoordigd: de decentrale overheden, de vervoerders (NS en de stad- en streekvervoerders),
TLS, de consumentenorganisaties en mijn ministerie. Ik heb de
Commissie gevraagd om mij in het voorjaar 2011 te rapporteren over haar
bevindingen en aanbevelingen.
In het debat op 6 oktober kwamen de knelpunten van de OV-chipkaart aan
bod. Deze knelpunten worden door mij en de partijen besproken binnen
de staande organisatie, waaronder de Regiegroep OV-chipkaart, het
Landelijk Consumentenoverleg en reguliere gesprekken tussen partijen.
Een aantal onderwerpen vergt meer studie, deze zijn belegd in de vijftien
eindbeeldstudies. Ik heb de Commissie Meijdam ingesteld om over drie
onderwerpen advies uit te brengen waar partijen onderling niet uit zijn
gekomen.
Om deze reden geef ik in tegenstelling tot wat in het debat is aangegeven,
er de voorkeur aan om twee onderwerpen uit het debat niet mee te geven
aan de Commissie, maar te bespreken in het reguliere overleg met
partijen. Het gaat hierbij om het voorstel van het lid Aptroot met
betrekking tot de «opt in» voor de bewaartermijn van reisgegevens en de
opmerking van het lid Van Gent over het gebruik van de Voordeelurenkaart door reizigers die hun reis beginnen voor 9.00 uur.
Duitse OV-chipkaart
Toezegging: de Minister bericht de Kamer nog deze maand schriftelijk
over de mogelijkheid een Duitse OV-chipkaart in Nederland te accepteren.
Vanuit het Verband Deutscher Verkehrsunternehmen (VDV) is mij
aangegeven, dat er technische mogelijkheden zijn om het Duitse
chipkaartsysteem te voorzien van OV-applicaties uit verschillende landen.
TLS heeft mij hierbij aangegeven dat het in die situatie nadrukkelijk nog
niet gaat om het accepteren van elkaars systeem. Hiervoor is samenwerking op Europees niveau nodig om te komen tot een Europese
standaard en eventuele integratie van systemen. Daarnaast vergt het
aanpassingen van systemen zoals de back-office en afspraken over
bijvoorbeeld veiligheid en privacy waardoor dit een traject van de langere
termijn is.
Betaalkaart in het openbaar vervoer in plaats van de OV-chipkaart
Toezegging: de Minister bericht de Kamer nog deze maand schriftelijk
over de vraag waarom het niet mogelijk is een betaalkaart in het openbaar
vervoer te gebruiken in plaats van de OV-Chipkaart.
TLS heeft aangegeven dat;
• om de snelheid van het in- en uitchecken te waarborgen, het vereist is,
dat de OV-chipkaart contactloos is;
• de gewenste techniek van een contactloze kaart bij de aanbesteding
van de OV-chipkaart toen en nu nog steeds niet beschikbaar was op
bankpassen, waarvoor een contacthebbende kaart wordt gebruikt.
• bij de aanbesteding van de OV-chipkaart in 2002 geen van de partijen
een kaart heeft aangeboden, waarbij bankkaart en OV-Chipkaart
geïntegreerd waren.
OV-chipkaart in de buurt- en belbus/uniformiteit verkoop- en
oplaadautomaten
Toezegging: de Minister bericht de Kamer binnen een maand over de
mogelijkheid om de OV-chipkaart ook in de buurt- en belbus te accepteren
en over de mogelijkheid om alle vervoerders met dezelfde verkoop- en
oplaadautomaten te laten werken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 23 645, nr. 392

3

Buurt- en belbus
Het accepteren van de OV-chipkaart in de buurt- en belbus is onderzocht
in de eindbeeldstudie «Landelijke Dekking OV-chipkaart».
De conclusie van die studie is dat het logisch is om in de belbussen met
de OV-chipkaart te kunnen betalen. Op dit moment zijn de nationale
vervoerbewijzen in deze bussen geldig. Het blijft echter aan de verantwoordelijke decentrale overheid om te besluiten of belbussen worden
voorzien van OV-chipkaartapparatuur. In de aanvraag om het NVB uit te
zetten, moet de overheid dat besluit opnemen en toelichten.
In de buurtbus ligt de situatie anders. Op grond van de Regeling nationale
vervoerbewijzen openbaar vervoer zijn de nationale vervoerbewijzen in
die voertuigen niet verplicht, behalve de OV-jaarkaart en de studenten
OV-chipkaart. Deze OV-chipkaarten hebben nog een zichtfunctie, zodat die
kunnen worden geaccepteerd. Het is aan de decentrale overheid om te
besluiten of deze voertuigen van OV-chipkaartapparatuur worden
voorzien.
Uniformiteit verkoop- en oplaadautomaten
Enkele maanden geleden heeft u gevraagd hoe geborgd wordt dat de
richtlijnen van de decentrale overheden en de eindbeeldstudie leiden tot
uniforme OV-chipkaartapparatuur. Bij brief van 20 april 2010 is hierop
geantwoord dat dit op korte termijn een zaak is van de marktpartijen. TLS
heeft daarbij aangegeven op korte termijn een convenant te zullen sluiten
met leveranciers van deze apparatuur om uniformiteit te borgen.
(Kamerstukken II, 23 645, nr. 357). In dezelfde brief is gemeld dat dit één
van de onderwerpen is waarover een eindbeeldstudie wordt opgesteld.
De eindbeeldstudie «Uniformiteit en doelgroepgeschiktheid MMI’s» wordt
binnenkort verwacht.
Waarschuwingsmelding Incomplete transacties
Toezegging: de Minister bericht de Kamer binnen een maand over de
resultaten van zijn actie richting vervoerders inzake de «waarschuwingsmelding incomplete transacties».
Op 19 mei j.l. heeft lid Van Gent een motie ingediend waarin verzocht
wordt om
TLS en vervoerders de wens van de Tweede Kamer over te brengen om
reizigers per mail of brief te waarschuwen bij een incomplete transactie.
TLS en vervoerders hebben mij bij brief van 27 september jl. laten weten
dat een dergelijke functionaliteit zeer complex is. Deze informatie achtte ik
onvoldoende om conclusies aan te kunnen verbinden. TLS en de
vervoerders hebben mij daarop een nadere onderbouwing gestuurd. Zij
geven aan dat het technisch onmogelijk is om de mail realtime te
versturen en dat het versturen niet altijd volgordelijk in tijd van de
transacties kan. Zij menen dat hierdoor de e-mail functionaliteit eerder
verwarrend werkt voor de reiziger dan dat het service biedt.
De voorkeur van vervoerders gaat uit naar preventieve maatregelen om
incomplete transacties te voorkomen boven maatregelen achteraf zoals
het versturen van een e-mail. Preventieve maatregelen ondersteunen de
reiziger in het aanleren van de nieuwe reisroutine. Hierover ga ik het
gesprek met partijen aan en spreek ze aan om hiertoe maatregelen te
nemen.
Klantgemak staat bij mij bovenaan. Inzicht in reisgedrag is voor de reiziger
belangrijk. TLS en vervoerders hebben daarom maatregelen genomen om
dit te verbeteren. Op www.ov-chipkaart.nl kunnen kaarthouders zich
aanmelden voor een online overzicht van transacties. Nieuw is dat in 2011
ook houders van een anonieme kaart deze gegevens online kunnen inzien.
Iedere reiziger kan zelf kennis nemen van zijn incomplete transacties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 23 645, nr. 392

4

Daarnaast kunnen reizigers bij kaartautomaten van vervoerders en bij
balies van OV-bedrijven hun transactieoverzichten opvragen.
De reiziger is niet alleen gebaat bij inzicht in zijn transactie-overzichten. Ik
vind het belangrijk om incomplete transacties te voorkomen en blijf in
gesprekken benadrukken dat het aantal incomplete transacties omlaag
moet en dat hiertoe maatregelen worden genomen. Enkele maatregelen
die partijen al hebben genomen zijn: gerichte instructie aan reizigers en
personeel, omroepen op stations en in voertuigen en communicatieuitingen als posters, stickers en brieven aan de reiziger.
Ik heb ook aangegeven dat de communicatie omtrent het coulancebeleid
moet verbeteren. Ik kan u melden dat de restitutieformulieren op de
website www.ov-chipkaart.nl inmiddels direct toegankelijk zijn gemaakt
via de homepage.
Met bovenstaande informatie beschouw ik de motie als afgehandeld.
Overboeken saldo tussen OV-chipkaarten
In het Algemeen Overleg van 26 april jl. is toegezegd uw Kamer te
berichten wanneer saldo gratis kan worden overgeboekt tussen
OV-chipkaarten. Inmiddels is hierover meer bekend.
TLS heeft recent laten weten dat voor saldorestitutie via TLS geen
administratiekosten meer in rekening worden gebracht en geen grensbedrag van vijf euro wordt gehanteerd. Dit kan alleen als de kaart bij TLS
wordt ingeleverd om deze te beëindigen of te vervangen. Voor saldorestitutie bij de balie vervalt eveneens het grensbedrag van vijf euro, maar
wordt nog wel € 2,50 administratiekosten in rekening gebracht. De
kaarthouder kan in dat geval zijn kaart houden voor verder gebruik.
De minister van Infrastructuur en Milieu,
M. H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 23 645, nr. 392

5