Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 950 XVI

Jaarverslag en slotwet Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport 2017

Nr. 7

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 6 juni 2018
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een
aantal vragen voorgelegd aan de Ministers van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport, voor Medische Zorg en de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het jaarverslag van 16 mei 2018 inzake
het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport 2017 (Kamerstuk
34 950 XVI, nr. 1).
De Ministers en de Staatssecretaris hebben deze vragen beantwoord bij
brief van 15 juni 2018. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Lodders
Adjunct-griffier van de commissie,
Bakker

kst-34950-XVI-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

1

Vraag 1
Wat zijn de ontvangen bedragen uit de takbaksaccijnsverhogingen in de
jaren 2010–2017? Gaarne in een tabel uit te drukken met links de tabaksaccijnsverhogingen en rechts de reële opbrengsten van die verhogingen.
Antwoord 1:
Jaartal

Raming tabaksaccijnsverhoging in
miljoenen euro’s (enkelvoudig)

Opbrengst van de tabaksaccijnsverhogingen

2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017

65
178
33
368
3
80
58
42

Niet beschikbaar
Niet beschikbaar
Niet beschikbaar
Niet beschikbaar
Niet beschikbaar
Niet beschikbaar
Niet beschikbaar
Niet beschikbaar

In bovenstaande tabel staan in de middelste kolom de ramingen weergegeven van de verhogingen van de tabaksaccijns die betrekking hebben op
de jaren 2010 tot en met 2017. Bij het opstellen van de ramingen werd
voor de jaren tot en met 2017 geen rekening gehouden met gedragseffecten. Gedragseffecten, bijvoorbeeld hogere prijzen leiden tot minder
verkoop en drukken doorgaans het effect van een lastenverzwaring. Voor
beleidsmaatregelen vanaf het jaar 2018 is wel met gedragseffecten
gerekend.
Het is niet mogelijk om aan te geven wat de daadwerkelijke opbrengst is
van de accijnsverhoging. In de realisaties is alleen de totale opbrengst van
de tabaksaccijns zichtbaar en niet van de verhoging. Hierbij is het niet
mogelijk om de endogene ontwikkeling (bijvoorbeeld economische,
trendmatige, en dergelijke) te scheiden van de beleidsmatige ontwikkeling.
Vraag 2
Wat zijn de gemiddelde kosten voor verblijf van een jaar lang in een
verzorgingshuis en wat zijn de gemiddelde kosten voor iemand die langer
thuis moet blijven wonen?
Antwoord 2:
De gemiddelde kosten voor verblijf van een jaar lang in een verzorgingshuis zijn circa € 59.000. Dit betreft de kosten voor de zorg (exclusief
behandeling) inclusief vergoeding voor kapitaallasten. Deze kosten per
jaar zijn afgeleid van de productieafspraken die zorgkantoren in 2017
hebben gemaakt voor de zorgzwaartepakketten zonder behandeling en
100% normatieve huisvestingscomponent, waarbij de gemiddelde
dagprijs € 160 bedraagt (bron: NZa).
De gemiddelde uitgaven voor een thuiswonende oudere variëren van
€ 450 per jaar voor zorgtrede 1 tot € 21.600 voor zorgtrede 5 met zware
zorg en ondersteuning uit de Wmo en wijkverpleging uit de Zvw of
mpt/pgb uit de Wlz of vormen van kortdurend verblijf. In de Monitor Zorg
voor ouderen van de NZa, die ik uw Kamer op 19 april 2018 (Kamerstuk
31 765, nr. 319) heb doen toekomen, staan de gemiddelde uitgaven per
zorgtrede. De NZa onderscheidt zes zorgtreden waarbij het zorggebruik
wordt ingedeeld in treden van relatief lichte naar zware zorg en ondersteuning. Zorgtrede 6 betreft ouderen die zijn opgenomen in een
verzorgings- of verpleeghuis of die een volledig pakket thuis ontvangen
via de Wlz. De gemiddelde uitgaven in zorgtrede 6 zijn ruim € 60.000 per
jaar. Doordat dit het gemiddelde is van verzorgingshuis, verpleeghuis en
vpt en doordat sommige ouderen in trede 6 pas gedurende het jaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

2

worden opgenomen en kosten maken, is trede 6 minder vergelijkbaar met
een verblijf van een jaar lang in een verzorgingshuis.
Vraag 3
Wat zijn de gemiddelde kosten voor verblijf van een jaar lang in een
verpleeghuis en wat zijn de gemiddelde kosten voor iemand die langer
thuis moet blijven wonen?
Antwoorden 3:
De gemiddelde kosten voor verblijf van een jaar lang in een verpleeghuis
zijn circa € 83.000. Dit betreft de kosten voor de zorg (inclusief behandeling) inclusief vergoeding voor kapitaallasten. Deze kosten per jaar zijn
afgeleid van de productieafspraken die zorgkantoren in 2017 hebben
gemaakt voor de zorgzwaartepakketten met behandeling en 100%
normatieve huisvestingscomponent, waarbij de gemiddelde dagprijs
€ 226 bedraagt. (bron: NZa)
De gemiddelde uitgaven voor een thuiswonende oudere variëren van
€ 450 per jaar voor zorgtrede 1 tot € 21.600 voor zorgtrede 5 met zware
zorg en ondersteuning uit de Wmo en wijkverpleging uit de Zvw of
mpt/pgb uit de Wlz of vormen van kortdurend verblijf. In de Monitor Zorg
voor ouderen van de NZa, die ik uw Kamer op 19 april 2018 heb doen
toekomen, staan de gemiddelde uitgaven per zorgtrede. De NZa onderscheidt zes zorgtreden waarbij het zorggebruik wordt ingedeeld in treden
van relatief lichte naar zware zorg en ondersteuning. Zorgtrede 6 betreft
ouderen die zijn opgenomen in een verzorgings- of verpleeghuis of die
een volledig pakket thuis ontvangen via de Wlz. De gemiddelde uitgaven
in zorgtrede 6 zijn ruim € 60.000 per jaar. Doordat dit het gemiddelde is
van verzorgingshuis, verpleeghuis en vpt en doordat sommige ouderen in
trede 6 pas gedurende het jaar worden opgenomen en kosten maken, is
trede 6 minder vergelijkbaar met een verblijf van een jaar lang in een
verpleeghuis.
Vraag 4
Wat kost een gemiddelde plek een jaar lang in een verpleeghuis?
Antwoord 4:
Een gemiddelde plek een jaar lang in een verpleeghuis kost circa € 83.000.
Dit betreft de kosten voor de zorg (inclusief behandeling) inclusief
vergoeding voor kapitaallasten. Deze kosten per jaar zijn afgeleid van de
productieafspraken die zorgkantoren in 2017 hebben gemaakt voor de
zorgzwaartepakketten met behandeling en 100% normatieve huisvestingscomponent, waarbij de gemiddelde dagprijs € 226 bedraagt (bron: NZa).
Vraag 5
Wat kost een gemiddelde plek een jaar lang in een verzorgingshuis?
Antwoord 5:
Een gemiddelde plek een jaar lang in een verzorgingshuis kost circa
€ 59.000. Dit betreft de kosten voor de zorg (exclusief behandeling)
inclusief vergoeding voor kapitaallasten. Deze kosten per jaar zijn afgeleid
van de productieafspraken die zorgkantoren in 2017 hebben gemaakt voor
de zorgzwaartepakketten zonder behandeling en 100% normatieve
huisvestingscomponent, waarbij de gemiddelde dagprijs € 160 bedraagt
(bron: NZa).
Vraag 6
Wat kost het gemiddeld om langer thuis te blijven wonen met wijkverpleging en Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

3

Antwoord 6:
In de Monitor Zorg voor ouderen van de NZa, die ik uw Kamer op 19 april
2018 (Kamerstuk 31 765, nr. 319) heb doen toekomen, staan de gemiddelde uitgaven per zorgtrede. De NZa onderscheidt zes zorgtreden waarbij
het zorggebruik wordt ingedeeld in treden van relatief lichte naar zware
zorg en ondersteuning. Zorgtrede 4 betreft thuiswonende ouderen die
tijdens de afgelopen zes maanden tijdelijk (niet meer dan 3 maanden)
gebruik maken van persoonlijke verzorging uit de Wmo en wijkverpleging
uit de Zvw, of mpt/pgb uit de Wlz, of vormen van kortdurend verblijf. Dit is
dus exclusief huisvestingskosten. In 2016 bedroegen de gemiddelde
gedeclareerde uitgaven voor de thuiswonende ouderen in zorgtrede 4
circa € 12.800. Zorgtrede 5 betreft de fase waarbij een client thuis woont
met structureel (meer dan 3 maanden in de afgelopen halfjaar) persoonlijke verzorging en verpleging thuis en/of korte opvang in een tehuis. In
2016 bedragen de gemiddelde uitgaven voor de thuiswonende oudere in
zorgtrede 5 circa € 21.600. Naast wijkverpleging omvat dit bedrag ook de
uitgaven aan andere zorg uit de Zvw, bijvoorbeeld huisarts, ziekenhuiszorg en farmacie, en maatwerkondersteuning uit de Wmo.
Vraag 7
Welke extra kosten maken ouderen die langer thuis blijven wonen, die ze
niet in een verzorgingshuis zouden maken?
Antwoord 7:
Als ouderen thuis wonen met een Volledig Pakket Thuis uit de Wlz maken
zij kosten voor de huisvesting die zij niet zouden maken als zij in een
verzorgingshuis wonen. Als ouderen thuis wonen met een Modulair
Pakket Thuis of een pgb uit de Wlz maken zij behalve kosten voor de
huisvesting ook kosten voor het eten en drinken. Als ouderen thuis wonen
met wijkverpleging vanuit de Zvw en ondersteuning vanuit de Wmo,
betalen zij eveneens zelf de huisvesting en het eten en drinken.
Hier staat tegenover dat ouderen die thuis wonen een lagere eigen
bijdrage betalen dan dat zij in een verzorgingshuis zouden betalen. Een
eigen bijdrage is niet verschuldigd als zij alleen gebruik maken van
wijkverpleging vanuit de Zvw. Ook kunnen mensen thuis eventueel
huurtoeslag ontvangen. Het financiële verschil tussen thuis wonen of in
een verzorgingshuis kan voor iedere oudere anders uitpakken afhankelijk
van zijn persoonlijke situatie zoals de hoogte van de inkomensafhankelijke
bijdrage en de hoogte van de woonlasten.
Vraag 8
Zijn de kosten per oudere gedaald sinds de decentralisaties? Of is er een
stijging van de kosten? Kunt u dit kwantificeren?
Antwoord 8:
Volgens de Monitor Zorg voor ouderen van de NZa (dit is de meest
recente informatie in dezen) laten de gemiddelde gedeclareerde uitgaven
per oudere van 2013 tot en met 2015 een dalende trend zien. De daling is
zichtbaar bij de thuiswonende ouderen in zorgtrede 1 t/m 5 (zie voor
toelichting op het zorgtredenmodel het antwoord op vraag 2). In de
monitor is daarentegen een duidelijke groei te zien van de gemiddelde
uitgaven per oudere die niet meer zelfstandig thuiswonen (zorgtrede 6),
terwijl het aandeel van deze ouderen op het totaal licht daalt.
Vraag 9
Hoeveel gemeenten indiceren huishoudelijke verzorging via resultaatgericht indiceren?
Antwoord 9:
Ik beschik niet over de gevraagde informatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

4

Vraag 10
Hoeveel rechtszaken hebben afgelopen jaar plaatsgevonden over de
Wmo?
Antwoord 10:
Gezien het decentrale karakter van de Wmo 2015, wordt er door mij geen
overzicht bijgehouden hoeveel rechtszaken zijn aangespannen tegen
besluiten genomen door gemeenten op basis van de Wmo 2015. De Raad
voor de Rechtspraak beschikt wel over dit soort gegevens. Op basis van
een analyse die zij hebben gedaan, zijn er in 2017, 1.200 rechtszaken
betreffende de Wmo1 ingediend. In totaal zijn er 1.400 Wmo- zaken
afgehandeld in 2017. Ten opzichte van de jaren 2015 en 2016 is dat een
daling. In die jaren zijn er respectievelijk 2.200 en 1.900 Wmo-zaken
ingediend en 1.600 en 2.300 afgehandeld.
Vraag 11
Kunt u een overzicht sturen van uitspraken van de Centrale Raad van
Beroep (CRvB) en van lagere rechters over gemeenten die in strijd
gehandeld hebben met de Wmo?
Antwoord 11:
Er wordt door mij geen overzicht bijgehouden van uitspraken van de
Centrale Raad van Beroep en van lagere rechters over gemeenten die in
strijd gehandeld hebben met de Wmo 2015.
Vraag 12
Hoeveel gemeenten subsidiëren schoonmaakbedrijven voor huishoudelijke verzorging?
Antwoord 12:
Ik beschik niet over de gevraagde informatie.
Vraag 13
In hoeveel gemeenten worden zorgbehoevende mensen gekort in hun
uren thuiszorg?
Antwoord 13:
Op basis van de Wmo 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk om
zorgbehoevende inwoners de zorg en ondersteuning te bieden die
passend is bij de specifieke situatie van deze persoon. Ik beschik niet over
de gevraagde informatie.
Vraag 14
Kunt u een inventarisatie geven van de in de verschillende zorgsectoren
opererende praktijk- en aanjaagteams, ambassadeurs, overleg- en
regietafels?
Antwoord 14:
VWS is continu in gesprek met cliënten, medewerkers, zorg- en brancheorganisaties in alle zorgsectoren. Dit is een essentieel onderdeel van ons
werk en is op verschillende wijze georganiseerd. Er zijn ook initiatieven
door derden gestart, waarbij VWS soms wel, soms niet (actief) betrokken
is. Hieronder treft u daarom een opsomming aan van de meeste praktijk-,
aanjaagteams, ambassadeurs, overleg- en regietafels:
Domein Curatieve Zorg
•
1

Schakelteam Personen met Verward gedrag
Hierbij wordt geen onderscheid gemaakt tussen de «oude» Wmo uit 2007 en de Wmo 2015.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

5

•
•
•
•

•
•

Praktijkteam zorg op de juiste plek
Praktijkteam Preventie in het zorgstelsel
Platform Inkoopkracht Dure Geneesmiddelen
Patientendialoog bij geneesmiddelen in de sluis
– Samenwerking patiëntenorganisatie en behandelaren inzake triage
voor dringende behandelbehoefte Spinraza tijdens de sluis
Patiëntendialoog «wisselen van medicatie».
Er komt een nieuw type «klankbordgroep» t.b.v. implementatie Actieve
Donor Registratie (ADR)

Domein Volksgezondheid
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

Programmaraad Alles is Gezondheid
Founding partners Institute for Positive Health
Stuurgroep depressie preventie
Ambassadeur Gezond in
JOGG (Jongeren op gezond Gewicht) regisseurs in gemeenten.
Gezonde School makelaars in gemeenten
Netwerk bijeenkomsten Sport & Bewegen in de buurt
LOT2 directeuren overleg
Netwerk grenzeloos actief
Netwerk Kracht van sportevenementen

Domein Langdurige Zorg, Maatschappelijke Ondersteuning en
Jeugd
•

•
•
•
•
•
•
•

Naar aanleiding van de recent gelanceerde programma’s zoals «Langer
thuis», Zorg voor Jeugd en (ont)Regel de zorg worden nieuwe
initiatieven genomen om veldpartijen te ondersteunen.
Transitie Autoriteit Jeugd (TAJ)
Ondersteuningsteam Zorglandschap Specialistische Jeugdhulp
Aanjager thuiszitterspact
Sparringstafel complexe casuïstiek
Praktijkteam palliatieve zorg
HLZ-tafel
Netwerk directeuren sociaal domein

Domein Arbeidsmarkt
•

Zorgpact (arbeidsmarkt)

Overig
•
•
•

Informatieberaad Zorg
Team Ontregel de zorg
Taskforce Zorg op de juiste plek

Vraag 15
Wat is het huidige percentage zorgmijding en hoe verhoudt dit zich ten
opzichte het percentage ten tijde van het ziekenfonds?
Antwoord 15:
De meest recente gegevens over zorgmijding – gebaseerd op objectieve
data zoals zorgregistraties en declaratiecijfers – staan in het onderzoek
van het Nivel naar de omvang en aard van zorgmijding. Dit onderzoek is,
inclusief een beleidsmatige reactie, op 28 oktober 2015 (Kamerstuk 29 689,
nr. 664) aan de Kamer aangeboden.

2

Landelijk Overleg Thema-instituten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

6

Het Nivel-onderzoek laat zien dat de stijging van het verplicht eigen risico
niet gepaard is gegaan met een stijging van het aantal zorgmijders. Een
vragenlijst wijst uit dat 3% van de mensen vanwege financiële redenen
afziet van een huisartsenbezoek. Dit percentage is sinds 2009 gelijk
gebleven. Daarnaast laten declaratiedata geen toename van het afzien van
huisartsenzorg in bepaalde groepen zien.
Verder haalde in 2013 28% van de verzekerden een geneesmiddel niet op.
Dit percentage ligt lager dan in 2008 en 2009. Toen haalde respectievelijk
34% en 35% van de verzekerden een geneesmiddel niet op. In 2013 heeft
27% van de verzekerden een verwijzing naar de medisch specialist niet
opgevolgd. De grootste stijging in het niet opvolgen van een verwijzing
vond echter vóór de stijging van het verplicht eigen risico in 2013 plaats.
Naar zorgmijding bij de no-claimteruggave is geen onderzoek gedaan ten
tijde van het ziekenfonds (2005). Wel laat het CPB in een recente studie
over de jaren 2006–2013 zien dat het verplicht eigen risico tot een grotere
reductie in zorgkosten leidt dan de no-claimteruggave. Omdat de omvang
van de mijding van noodzakelijke zorg niet bekend is, kan op basis hiervan
niet geconcludeerd worden dat het verplicht eigen risico meer
ongewenste zorgmijding tot gevolg heeft dan de no-claimteruggave had.
Tot slot merk ik graag op dat het kabinet heeft besloten het verplicht eigen
risico in de periode 2019–2021 te fixeren op € 385 per jaar. Het kabinet is
niet van plan andere maatregelen te nemen aangaande het eigen risico.
Vraag 16
Wat waren de gemiddelde wachttijden voor heupoperaties, knieoperaties,
cataract en borstkankeroperaties in Nederland, het Verenigd Koninkrijk,
Zweden, België en Duitsland in de periode 2012–2017?
Antwoord 16:
De OECD publiceert jaarlijks Health at a Glance. Hierin worden stelsels van
gezondheidszorg en aspecten daarin met elkaar vergeleken. Ook wordt
voor een aantal behandelingen de wachttijd vergeleken. In de laatste
uitgave is een vergelijking van de wachttijd bij de behandeling van
cataract, heup- en knieoperaties opgenomen3. Daaruit blijkt dat Nederland
internationaal gezien korte wachttijden heeft voor deze ingrepen.
Borstkankeroperaties worden in dit overzicht niet meegenomen. Uit
Nederlandse cijfers4 blijkt dat de doorlooptijd van een mammacarcinoombehandeling doorgaans binnen vijf weken plaatsvindt.
Vraag 17
Wat betekenen de onderschrijdingen op het Budgettair Kader Zorg (BKZ)
voor het toekomstige beleid en de ontwikkeling van de zorgpremie?
Antwoord 17:
Een groot deel (€ 1,4 miljard) van de onderschrijding van het BKZ van
€ 2,6 miljard was reeds verwerkt in de VWS-begroting 2017. In de
VWS-begroting 2018 (Kamerstuk 34 775 XVI, nr. 1) was dit al opgelopen
naar € 1,7 miljard. Bij het bepalen van het beleid in die begroting is dus al
met het grootste deel van de onderschrijding rekening gehouden. Van de
nadere onderschrijding is bezien wat daarvan de doorwerking naar latere
jaren is. Dat is gemeld in de Voorjaarsnota 2018 (Kamerstuk 34 960, nr. 1).
Voor zover onderschrijdingen bij de uitgaven doorwerken naar latere jaren
drukken die de premiestijging in latere jaren.
Vraag 18

3

(OECD (2017), Health at a Glance 2017: OECD Indicators, OECD Publishing, Paris.
http://dx.doi.org/10.1787/health_glance-2017-en)
4
NABON Breast Cancer Audit (NBCA)-DICA-registratie, https://dica.nl/jaarrapportage-2016/nbca

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

7

In hoeverre bestaat er een verband tussen de onderbesteding in de
wijkverpleging en de bestuurlijke akkoorden?
Antwoord 18:
Op basis van (voorlopige) gegevens van het Zorginstituut is in 2017 een
onderschrijding te zien op het budgettair kader wijkverpleging van circa
€ 100 miljoen. Daar waar realisaties afwijken van het beschikbare budget
wordt bezien of het budgettaire kader voor de komende jaren (structureel)
wordt aangepast. Zo wordt ook de onderschrijding 2017 geacht structureel door te werken. Voor 2018 zijn echter al afspraken met de sector
gemaakt over het maximale budgettaire kader in het bestuurlijk akkoord
wijkverpleging 2018. Het mbi-kader 2018 blijft daarom beschikbaar voor
de sector en wordt niet aangepast naar aanleiding van de onderschrijding
in 2017.
Een aantal bijstellingen is gedaan omdat de (voorlopige) realisaties
afweken van de raming. Daarnaast is het zo dat bij de hervorming van de
langdurige zorg per 1 januari 2015 middelen van de AWBZ zijn verdeeld
over de Wlz, Wmo, Jeugdwet en Zvw. Bij deze verdeling was geen
rekening gehouden met het feit dat een deel van de circa 500.000 cliënten
met een extramurale indicatie toch een Wlz-profiel heeft en alsnog zorg
via de Wlz ontvangt (de zogenaamde quasi Wlz indiceerbaren). Het ging
daarbij om circa 12.000 cliënten waarvan teveel middelen zijn toegedeeld
aan de Zvw. Deze correctie heeft geleid tot een structurele neerwaartse
correctie van € 144 miljoen in 2017 en volgende jaren.
De onderschrijding van € 87,8 miljoen is het saldo van diverse onderliggende mutaties (loon- en prijsbijstelling 2017, kwaliteitsgelden wijkverpleging, overgangsrecht Wlz-indiceerbaren, uitvoeringskosten trekkingsrecht PGB voor de Zvw-PGB’s en een correctie op de eerdere overheveling
vanuit de AWBZ). Zie voor de complete tabel de eerste suppletoire
begroting 2017 (Kamerstuk 34 930 XVI, nr. 1). De bijstelling van
€ 101,9 miljoen wordt gedaan omdat de realisatiecijfers afwijken van het
beschikbare budget.
Zorgverzekeraars moeten vanuit hun zorgplicht voldoende goede zorg
inkopen voor hun verzekerden. Zij maken daarvoor contractafspraken met
aanbieders over de kwaliteit, tijdigheid, bereikbaarheid en doelmatigheid
van de zorg, zo ook voor de wijkverpleging. De NZa houdt toezicht op de
zorgplicht. In de wijkverpleging hebben zich in korte tijd veel veranderingen voorgedaan. Het aantal patiënten neemt toe doordat mensen
langer thuis blijven wonen, ouder worden en minder lang in het
ziekenhuis blijven. De zorgvraag is complexer dan voorheen.
Tegelijkertijd dreigt er binnen de sector een tekort aan personeel om deze
zorgvraag op te vangen. Er ligt dus een enorme uitdaging in het veld,
waarbij moet worden gezocht naar manieren waarop zo doelmatig
mogelijk wordt omgegaan met de beschikbare capaciteit.
Dat is voor mij reden om met partijen afspraken te willen maken in een
meerjarig hoofdlijnenakkoord voor de wijkverpleging 2019 tot en met
2022. In het onderhandelaarsakkoord wijkverpleging 2019 t/m 2022 dat op
24 mei 2018 naar de Kamer is gestuurd, is met partijen afgesproken dat
van de ca. € 100 miljoen aan onderschrijding die in 2017 te zien is, € 50
miljoen beschikbaar blijft voor de sector om de ambities van het akkoord
(o.a. actieplan arbeidsmarkt en zorg op de juiste plek) te kunnen realiseren. In dit kader is het ook relevant om de afspraken in dit akkoord te
noemen over kwaliteit en transparantie en over het contracteren en het
verhogen van de contracteergraad. Ik wil hiermee partijen voldoende
financiële ruimte bieden om de vraagstukken in de wijkverpleging

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

8

gezamenlijk aan te pakken. Het meerjarig perspectief geeft de ruimte om
in structurele oplossingen te investeren.
In de jaarlijkse monitor contractering wijkverpleging brengt de NZa
verslag uit over de ervaringen met contractering en de (omvang van de)
inkoop van de wijkverpleging. De NZa inkoopmonitor wijkverpleging 2017
heeft geen verklaring over de reden van het niet volledig uitputten van het
beschikbare budget. De NZa heeft in deze monitor aangegeven te vrezen
dat (te) scherpe inkopen ten koste gaat van de kwaliteit van zorg en
deskundigheid van personeel. Een zorgaanbieder kan immers alleen
personeel van een hoog deskundigheidsniveau aannemen en behouden
wanneer ze hiervoor voldoende kostendekkende tarieven hebben. De NZa
uitte in de monitor 2017 deze zorg over casemanagement dementie. De
rapportage over 2018 laat zien dat regionaal verbeteringen zijn
doorgevoerd.
Vraag 19
Hoe valt de versterking van de wijkverpleging, ten behoeve van juiste zorg
op de juiste plek, te rijmen met de onderbesteding in de wijkverpleging?
Antwoord 19
Zie het antwoord op vraag 18.
Vraag 20
In hoeverre bestaat er een verband tussen de onderbesteding in de
wijkverpleging en de bestuurlijke akkoorden met onder andere partijen in
de wijkverpleging?
Antwoord 20:
Zie het antwoord op vraag 18.
Vraag 21
Op welke manier wordt in het opleiden van mensen rekening gehouden
met de gewenste verschuiving van zorg van het ziekenhuis naar de
huisarts en de wijkverpleging, zodat er geen onnodig beroep wordt
gedaan op dure medisch-specialistische zorg?
Antwoord 21:
Het aantal opleidingsplekken voor medisch specialisten en huisartsen dat
VWS beschikbaar stelt wordt mede gebaseerd op het advies van het
capaciteitsorgaan. Zij houdt in haar adviezen rekening met ondermeer
taakherschikking (bijv. naar physician assistents en verpleegkundig
specialisten) en substitutie van het ziekenhuis naar de eerste lijn. Zij treedt
hiervoor in overleg met het veld over de mate waarin taakherschikking en
substitutie kan plaatsvinden. Hierbij wordt onder andere rekening
gehouden met de mate van productiviteit bij het inzetten van verschillende professionals.
Vraag 22
Kunt u een overzicht geven op welke wijze de «financiële afspraken» over
«het actieplan aanpak wachttijden» hebben bijgedragen aan de terugdringen van de wachtlijsten in 2017?
Antwoord 22:
De financiële afspraak is dat de onderuitputting van het ggz macrokader
van € 288 miljoen in 2018 beschikbaar blijft voor de sector om de
gemaakte afspraken ten aanzien van het terugdringen van de wachttijden
te realiseren. Partijen geven op dit moment uitvoering aan de afspraken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

9

waarbij er soms (extra) geld nodig is, en vaak ook niet. Zie ook de brief die
ik aan uw Kamer heb gezonden op 10 april 2018 (Kamerstuk 25 424, nr.
396).
Overigens blijkt uit de contracteringscijfers voor 2018 dat door zorgverzekeraars in 2018, ten opzichte van 2017, voor € 109 miljoen extra gecontracteerd is in de ggz. Uit de cijfers blijkt niet waar deze extra middelen
aan worden besteed. Zorgverzekeraars geven zelf aan dat het grotendeels
volumeverruiming betreft, beschikbaar om wachttijden te kunnen
wegwerken.
Vraag 23
Op welke manier wordt gestimuleerd dat meer gemeenten zich aansluiten
bij Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG) en wat is hierbij het streven?
Antwoord 23:
Momenteel werkt ongeveer één derde van de gemeenten met de
JOGG-aanpak (136 gemeenten). Deze gemeenten behalen ook resultaten.
Dit is wellicht de belangrijkste stimulans voor nieuwe gemeenten om aan
te sluiten. De komende jaren streef ik ernaar dat zoveel mogelijk
gemeenten met JOGG werken en dat de aanpak over heel Nederland
verspreid is. Daarvoor informeert JOGG gemeenten, provincies en
betrokken stakeholders zoals GGD’en en Regionale Sportservice organisaties, actief over de mogelijkheden van de JOGG-aanpak. Ook vinden er
regionale bijeenkomsten plaats, waar de integrale aanpak centraal staat
en waar ook gemeenten worden geïnteresseerd. Ten slotte draagt JOGG
de JOGG-aanpak uit via promotie activiteiten (advertenties, social media,
deelname beurzen etc). Het streven is dat zoveel mogelijk gemeenten met
JOGG werkt. Ik stimuleer de JOGG-aanpak tijdens mijn werkbezoeken in
het land en ik roep alle gemeenten op om met JOGG, en daarmee binnen
een groot netwerk van gemeenten, te gaan werken aan de gezonde
omgeving. Uitbreiding van het aantal JOGG-gemeenten zal naar
verwachting ook worden besproken in het kader van het preventieakkoord.
Vraag 24
Aangegeven wordt dat het kabinet wil dat de doelen uit het Akkoord
verbetering productsamenstelling in 2020 zijn gerealiseerd, kan aangegeven worden wat er gebeurt als de doelen niet gerealiseerd zijn in 2020?
Antwoord 24:
Uit de onlangs gepubliceerde tussenevaluatie (Kamerstukken 31 532 en
32 793, nr. 195) blijkt dat ook met extra reductiestappen de ambities van
het Akkoord (zout-, verzadigd vet- en calorie-inname verlaging) niet
geheel gehaald zullen worden in 2020. Ik ben met de betrokken partijen in
gesprek over een vervolgaanpak. Ook met het Preventieakkoord zal
komende jaren verder worden ingezet op een verbeterd voedingspatroon
door de consument en een verbeterd productaanbod door het bedrijfsleven. Deze aandacht zal zeker ook na 2020 nodig blijven. Uw Kamer
wordt aan einde van het jaar over de vervolgstappen verder geïnformeerd
via de jaarlijkse brief over de voortgang van het Akkoord verbetering
productsamenstelling.
Vraag 25
Hoeveel mensen uit de genoemde doelgroepen zijn bereikt met de
opgezette innovatieve sport- en beweegprojecten om ouderen en
chronisch zieken in beweging te brengen en te houden?
Antwoord 25:
Vanuit de SBIR (Small Business Innovation Research) zijn geen cijfers
beschikbaar over het bereik van genoemde doelgroepen, dat is niet de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

10

insteek. De SBIR Sport en Bewegen is erop gericht om ondernemers uit te
dagen innovatieve ideeën te ontwikkelen om kwetsbare groepen in
beweging te krijgen en te houden.
Vraag 26
Hoe pakken de afspraken in het akkoord voor de wijkverpleging over de
kwaliteit en transparantie van de wijkverpleging, de samenwerking met
gemeenten en de keuze-informatie voor patiënten, in de praktijk uit voor
mensen met dementie en voor de levering van casemanagement
dementie?
Antwoord 26:
Het bestuurlijk akkoord voor de wijkverpleging voor 2018 richt zich op de
wijkverpleging in zijn geheel en maakte daarmee geen onderscheid in
specialistische groepen. De resultaten van het bestuurlijk akkoord hebben
zich onder andere geuit in het ontwikkelen van richtlijnen en standaarden,
het verbeteren van de samenwerking tussen verzekeraars en gemeenten
en het vergroten van de keuzevrijheid van patiënten. Deze verbetertrajecten hebben een positief effect gehad op de kwaliteit en de levering van
de wijkverpleging in het geheel. Casemanagement dementie profiteert
hier – als onderdeel van de wijkverpleging – ook van.
Daarnaast is in 2017 ook specifiek ingezet op het verbeteren van de
kwaliteit en de levering van casemanagement dementie vanuit het
landelijk actieplan casemanagement. Hierin worden stappen gezet in het
verbeteren van de inkoop van casemanagement dementie, het terugdringen van de wachtlijsten en het verbeteren van de kwaliteit van de
functie. Ook vinden in het kader van het deltaplan dementie activiteiten
plaats om de zorg en ondersteuning van mensen met dementie en hun
mantelzorgers te verbeteren.
Vraag 27
Hoe vaak is al gebruikt gemaakt van de per 1 januari 2018 geïntroduceerde mogelijkheid om door middel van een extra registratiecode een
vergoeding te ontvangen voor langere gesprekken in de zorgverlening?
Antwoord 27:
Zorgaanbieders kunnen een registratiecode gebruiken, zodat situaties
waarbij samen beslissen substantieel meer tijd in beslag neemt dan een
standaard consult geregistreerd kunnen worden. Deze wordt ook op de
nota getoond. Deze registratiecode is per 1 januari jl. beschikbaar
gekomen. Het is daardoor nog te vroeg om een overzicht te kunnen geven
van het aantal keren dat gebruik gemaakt is van deze code.
De registratiecode vormt een onderdeel van een breder palet aan
instrumenten dat ingezet kan worden om zicht te krijgen op de ontwikkelingen in de ziekenhuizen en de extra inspanning die wordt ingezet om
volgens het samen beslissen model te gaan werken. Samen beslissen
wordt nu al wel meegenomen in de contractonderhandelingen tussen
zorgaanbieders en zorgverzekeraars.
Vraag 28
Hoeveel gevallen van antibioticaresistentie waren er in 2017?
Antwoord 28:
Het is niet bekend hoeveel gevallen van antibioticaresistentie er in 2017
waren; zo kunnen gezonde mensen resistente bacteriën bij zich dragen
zonder het te weten. We weten van de verschillende belangrijkste
resistentievormen wel dat tussen de 5,0 en 8,6% van de Nederlandse
bevolking drager is van ESBL, dat er ongeveer 4.000 Nederlanders besmet
zijn met een MRSA-bacterie en dat CPE met zo’n 200 gevallen per jaar
weinig voorkomt. In algemene zin kan gezegd worden dat het aantal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

11

resistente bacteriën dat bij mensen infecties kan veroorzaken, de laatste
jaren stabiel is gebleven.
Vraag 29
Welke acties worden er ondernomen om antibioticaresistentie te
voorkomen en welke budgetten zijn hiervoor beschikbaar?
Antwoord 29:
In 2015 is het programma Antibioticaresistentie (ABR) gestart, dat tot en
met 2019 loopt. Het doel van het programma ABR is om resistentie te
voorkomen en de gevolgen van resistentie zoveel mogelijk terug te
dringen. Antibioticaresistentie komt overal voor. Dat maakt een integrale
aanpak (One Health) noodzakelijk, waarbij maatregelen worden genomen
in alle relevante domeinen (veterinaire sector, gezondheidszorg, voeding,
milieu, innovatie en internationaal). Op alle terreinen zijn stappen gezet;
van het opzetten van een systeem van intercollegiale toetsing voor
EU-lidstaten tot het plaatsen van bacteriehandtekeningen voor ondersteuning van een campagne, van het creëren van zorgnetwerken tot
onderzoek naar alternatieven voor antibiotica. Een overzicht van de
voortgang van het programma treft u aan in de brief »Voorgang aanpak
antibioticaresistentie (Kamerstuk 32 620, nr. 201), die uw Kamer op
26 april 2018 heeft ontvangen. Het programma Antibioticaresistentie heeft
een budget van € 10 miljoen per jaar. Daarnaast zijn er nog aanvullende
budgetten ten behoeve van de zorgnetwerken, de langdurige zorg en
surveillance van resistentie. In totaal gaat het in 2018 om ongeveer € 20,5
miljoen.
Vraag 30
Hoe vaak was er in 2017 sprake van een tekort aan (specifieke vormen
van) antibiotica?
Antwoord 30:
Alleen voor het smalspectrum antibioticum Broxil 125 mg/5 ml, poeder
voor orale suspensie (RVG 02672) was sprake van een tekort. Voor dit
geneesmiddel bestaat er geen geregistreerd alternatief in Nederland. De
IGJ i.o. heeft daarom toestemming gegeven voor een vergelijkbaar Duits
product dat op artsenverklaring in Nederland te gebruiken is, dit is een
van de reguliere oplossingen bij een tekort.
Vraag 31
Wat is de stand van zaken met betrekking tot antibioticaresistentie en de
beschikbaarheid van antibiotica in Caribisch Nederland?
Antwoord 31:
Antibiotica is beschikbaar in Caribisch Nederland volgens dezelfde
regelgeving, zoals deze ook in Nederland beschikbaar is.
Met betrekking tot antibioticaresistentie heeft de commissie van advies en
bijstand in november 2017 een addendum toegevoegd aan haar rapport
d.d. 1 juni 2017 over de International Health Regulations (IHR). Dit rapport
is aangeboden aan uw Kamer per brief van 16 februari 2018 (Kamerstuk
25 295, nr. 44). Mijn beleidsreactie op het rapport van de commissie van
advies en bijstand en het addendum stel ik op samen met de Ministers
Volksgezondheid van Aruba, Curaçao en Sint Maarten tijdens het
vierlandenoverleg op 22 juni 2018.
Het RIVM en de Commissie signaleren dat er beperkte kwantitatieve data
beschikbaar zijn met betrekking tot de ontwikkeling van antimicrobiële
resistentie op de eilanden. Uit de beperkte beschikbare gegevens is de
indruk dat er sprake is van een gestage toename van de resistentie. VWS
weet dat deze problematiek speelt en wil hiermee in het kader van de IHR

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

12

met de eilanden aan de slag. Het is echter belangrijk dat de eilanden zelf
de prioriteit hiervoor op expert, ambtelijk en politiek niveau herkennen en
erkennen. De capaciteit op de eilanden is dusdanig beperkt dat zij
prioriteiten moeten stellen op het gebied van volksgezondheid. VWS en
RIVM ondersteunen de eilanden waar nodig. Wel is al geconcludeerd dat
de aanpak voor antibioticaresistentie, zoals we deze kennen in Europees
Nederland, niet één op één toepasbaar is op de eilanden.
Eind juni 2018 wordt onder de coördinatie van RIVM de jaarlijkse IHR
conferentie gehouden met de zes eilanden. Tijdens deze conferentie zal
een workshop rondom AMR worden georganiseerd.
Vraag 32
Om al in 2017 aan de slag te gaan met de verbetering van de verpleeghuiszorg heeft het kabinet € 100 miljoen beschikbaar gesteld, met dit geld
zijn extra medewerkers aangenomen om de locaties waar dat het hardst
nodig is; op welke locaties is dit het hardst nodig? Hoeveel medewerkers
zijn er aangenomen? Welke functies en niveau betreffen deze nieuwe
medewerkers?
Antwoord 32:
In 2017 is € 100 miljoen incidenteel beschikbaar gesteld voor verpleeghuizen waar verbetering van kwaliteit het hardste nodig is. De zorgkantoren en de NZa zijn verantwoordelijk voor de uitvoering. Op basis van
een aantal criteria die zijn opgenomen in de beleidsregel van de NZa zijn
er zorgaanbieders geselecteerd die hiervoor in aanmerking komen. Uit
informatie van ZN blijkt dat 54 unieke zorgaanbieders voor 336 verpleeghuislocaties de extra middelen in juli 2017 toegekend hebben gekregen.
De verantwoording wordt door de betrokken zorgaanbieders opgenomen
in het kwaliteitsverslag 2017, dat uiterlijk 1 juli 2018 beschikbaar moet
worden gesteld. Op dit moment kan dan ook nog geen inzicht gegeven
worden in de daadwerkelijk inzet van de extra middelen en wat daarmee
bereikt is (aantal extra medewerkers, waaronder verpleegkundigen).
Uit de plannen van de zorgaanbieders blijkt dat de middelen worden
ingezet voor activiteiten gerelateerd aan het personeel, zoals extra inzet
direct personeel in de zomermaanden en de periode daarna, wervingsacties voor nieuw personeel en vrijwilligers, terugdringen van ziekteverzuim door o.a. verzuimcoaches, additionele opleiding en scholing en
technologische ondersteuning ter verlichting van medewerkers.
Vraag 33
Wat zijn de resultaten in 2017 als het gaat om het gebruik en de beschikbaarheid van casemanagement dementie?
Antwoord 33:
In juli 2017 is in het kader van het actieplan casemanagement gemeten
hoeveel mensen gebruik maakten van casemanagement dementie en
hoeveel mensen op de wachtlijst stonden. Op basis van deze meting werd
geschat dat 78.400 mensen gebruik maakten van casemanagement
dementie en er in totaal 1.322 mensen op de wachtlijst stonden. De NZa is
naar aanleiding van deze cijfers een wachtlijstaanpak gestart voor de zes
regio’s die opvielen door hun lange wachtlijsten.
In de rapportage over «Wachttijdprojecten: hoe staan we ervoor»5 van
15 januari jl. (Kamerstuk 32 620, nr. 197) beschrijft de NZa dat er eind 2017
een positieve ontwikkeling zichtbaar is in de wachtlijsten voor casemanagement dementie. Zo was er een structurele daling zichtbaar in onder
andere de regio’s Eindhoven, Gooi en Vechtstreek, Oost Veluwe en
Midden Limburg.
5

Kamerstuk 32 620, nr. 197

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

13

Vraag 34
Wat is er in 2017 gebeurd om de mantelzorgondersteuning van mensen
met dementie zowel kwalitatief als kwantitatief vanaf de diagnose te
verbeteren?
Antwoord 34:
Bewustwording is een belangrijk onderdeel voor goede ondersteuning. De
campagne «Samen dementievriendelijk» van Alzheimer Nederland heeft
als doel om burgers, bedrijven en organisaties alert te maken op dementie
en zo hulp te kunnen bieden wanneer iemand met dementie dat nodig
heeft. In 2016–2017 hebben in totaal 80.000 mensen zich geregistreerd als
dementievriend.
Dagbesteding kan gezien worden als een mogelijkheid om mantelzorgers
te ontlasten. In 2017 zijn er 142 ontmoetingscentra opgezet waar mensen
met dementie en hun verzorgers ondersteuning wordt geboden. Ook heeft
ZonMw
W een handreiking opgesteld over de waarde van dagbesteding en
24-uurs zorg op zorgboerderijen. De Federatie Landbouw en Zorg heeft
een eigen kwaliteitswaarborg ontwikkeld voor de zorgboerderijen. Ruim
600 zorgboerderijen hebben dit keurmerk inmiddels.
In het kader van het Deltaplan Dementie is binnen het programma
«Dementiezorg voor Elkaar» in april 2017 een leergemeenschap over
dementie op jonge leeftijd gestart. In deze gemeenschap wisselen de
deelnemers actief kennis uit. Voorts zijn diverse plaatselijke of regionale
verbetertrajecten voor de zorg en ondersteuning aan mensen met
dementie op jonge leeftijd van advies voorzien.
Ook in het programma Langer Thuis, dat uw Kamer in juni zal ontvangen,
zal gericht ingezet worden op het verbeteren van de ondersteuning van
mantelzorgers die iemand met dementie verzorgen. Zo ondersteunen we
experimenten met een sociale benadering van dementie. In deze
experimenten is specifiek aandacht voor de ondersteuning van zowel de
mens met dementie als zijn mantelzorgers. Maar ook pilots met
logeerzorg kunnen uitkomst bieden voor deze mantelzorgers om zo de
zorg even los te kunnen laten.
Vraag 35
Wat zijn de resultaten in 2017 als het gaat om het gebruik en de beschikbaarheid van casemanagement dementie?
Antwoord 35:
Zie het antwoord op vraag 33.
Vraag 36
Wat merken mensen met dementie van de incidentele € 100 miljoen extra
voor verpleeghuiszorg in 2017?
Antwoord 36:
Zie het antwoord op vraag 32
Vraag 37
Hoeveel extra verplegenden zijn er in 2017 uiteindelijk tijdelijk, respectievelijk structureel aangenomen dankzij de eenmalige extra € 100 miljoen
voor verpleeghuiszorg, en hoe verhouden deze realisatiecijfers zich tot de
oorspronkelijke plannen?
Antwoord 37:
Zie het antwoord op vraag 32.
Vraag 38

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

14

Wat zijn de resultaten in 2017 als het gaat om het gebruik en de beschikbaarheid van casemanagement dementie?
Antwoord 38:
Zie het antwoord op vraag 33.
Vraag 39
Wat is er in 2017 gebeurd om de mantelzorgondersteuning van mensen
met dementie zowel kwalitatief als kwantitatief vanaf de diagnose te
verbeteren?
Antwoord 39:
Zie het antwoord op vraag 34.
Vraag 40
Welk doel qua aantal dementievrienden streeft het kabinet na met de
activiteiten in de campagne «Dementievriendelijke samenleving»?
Antwoord 40:
Het doel in de campagne «Dementievriendelijke samenleving» is 310.000
dementievrienden voor 1 januari 2021. Het doel is gebaseerd op de
verwachting van het aantal mensen met dementie in 2020. Dat zijn er naar
verwachting namelijk 310.000.
Vraag 41
Hoeveel mensen zijn er aangenomen in verpleeghuizen? Wat heeft dit
betekend voor de kwaliteit op die locaties?
Antwoord 41:
Zie het antwoord op vraag 32.
Vraag 42
Kan het kabinet aangeven hoe de agenda «Aan het werk voor ouderen»
zich verhoudt tot het onlangs gepresenteerde programma voor de
Arbeidsmarkt?
Antwoord 42:
Het actieprogramma Werken in de Zorg richt zich op de arbeidsmarkt over
de volle breedte van de zorg en welzijn. De Arbeidsmarktagenda 2023:
Aan het werk voor ouderen richt zich specifiek op de zorg voor ouderen.
Vanuit het actieprogramma Werken in de Zorg blijven we deze
ondersteunen.
Vraag 43
Hoeveel vragen heeft het praktijkexamen Zorg op de juiste plek in 2017
gekregen? Wat voor type vragen betroffen het?
Antwoord 43:
Het praktijkteam Zorg op de juiste plek heeft in 2017 ruim 100 vragen/
meldingen per mail en circa 35 via de telefoon gekregen. De vragen/
meldingen komen met name van mensen die betrokken zijn bij de
zorgverlening aan de patiënt. Dit betreft zorgverleners (zoals huisartsen(ondersteuners), transferverpleegkundigen, revalidatie artsen en
(beleids)medewerkers) als ook medewerkers van zorgverzekeraars en
gemeenten.
De vragen/meldingen betroffen veelal:
– informatieve vragen (bijvoorbeeld rondom regelgeving);
– vragen/meldingen over het niet kunnen vinden van vervolgzorg
(bijvoorbeeld waar is eerstelijnsverblijf beschikbaar);

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

15

–

–

vragen/meldingen over knelpunten in de overdracht van patiënten
vanuit de thuissituatie danwel het ziekenhuis naar (kortdurend)
vervolgzorg en ondersteuning (zoals eerstelijnsverblijf, geriatrische
revalidatiezorg, wijkverpleging, Wlz crisiszorg, reguliere Wlz zorg,
(acute) Wmo en respijtzorg);
vragen/meldingen over het vinden van vervolgzorg voor patiënten met
complexe problematiek (bijvoorbeeld patiënten met een combinatie
van somatische en ggz problemen).

Vraag 44
Wat is het totale budget dat uitgegeven is aan geneesmiddelen per jaar
sinds 2012? Kan daarbij ook worden aangegeven hoe de verdeling
intramuraal-extramuraal is?
Antwoord 44:
Zie hieronder in de tabel. In het jaarverslag staan cijfers opgenomen over
de uitgaven aan farmaceutische zorg (extramuraal, inclusief dienstverlening apothekers) en de medisch specialistische zorg (waar intramurale
geneesmiddelen onder vallen). Hier onderstaand gaat het om de uitgaven
aan enkel de geneesmiddelen (extramuraal en intramuraal):

Extramuraal
Intramuraal
Totaal

2012

2013

2014

2015

2016

€ 3.270
€ 1.170
€ 4.440

€ 2.970
€ 1.530
€ 4.500

€ 2.960
€ 1.660
€ 4.620

€ 3.080
€ 1.790
€ 4.870

€ 3.150
€ 1.920
€ 5.070

Bron: Zorginstituut (GIPdatabank). Bedragen in miljoenen. De daling van extramuraal en de
stijging van intramuraal in 2013 wordt (m.n.) veroorzaakt door overheveling van geneesmiddelen
(oncologie). 2016 betreft inschatting voor wat betreft de intramurale geneesmiddelen.

Overigens werd in de vaststelling begroting Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) 2018 (Kamerstuk 34 775 XVI) dezelfde
vraag gesteld (Kamerstuk 34 775 XVI, nr. 14, vraag 226). In de beantwoording hiervan waren per abuis verkeerde bedragen opgenomen.
Hierboven dus de juiste tabel.
In diezelfde vaststelling begroting Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport werd de vraag gesteld (nummer 307) om een overzicht te geven
van de prijsontwikkeling van geneesmiddelen in Nederland van 2012 t/m
2017, waarbij ik aan had gegeven begin 2018 een dergelijke overzicht naar
u zenden. In onderstaande antwoord ga ik in op de ontwikkeling m.b.t.
vergoedingen en niet de prijzen, voor de zorguitgaven zijn m.n. de
vergoedingen relevant.
Hieronder staat een tabel weergegeven m.b.t. de ontwikkeling van de
vergoedingen van de extramurale geneesmiddelen (ook beïnvloed door
overhevelingen van extramuraal naar intramuraal).
Gemiddeld per DDD
Spécialités
Generiek

2012

2013

2014

2015

2016

€ 0,92
€ 0,07

€ 0,87
€ 0,08

€ 0,87
€ 0,08

€ 0,91
€ 0,08

€ 0,90
€ 0,08

Bron: Zorginstituut (GIPeilingen). Betreft gemiddelde vergoeding per DDD (Defined Daily Dose,
de Standaarddagdosering). 2016 betreft een inschatting, voor 2017 zijn deze gegevens
nog niet beschikbaar.

Een dergelijk overzicht heb ik voor intramurale geneesmiddelen niet
beschikbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

16

Vraag 45
Kan een overzicht gegeven worden van alle investeringen in e-health- en
technologieprojecten vanuit het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport? Kan daarbij aangegeven worden hoeveel mensen er zijn bereikt
met e-health?
Antwoord 45:
Vanuit het Ministerie van VWS worden op verschillende manieren
middelen beschikbaar gesteld om investeringen in e-health door
organisaties te stimuleren. Deze middelen zijn niet altijd exclusief
geoormerkt voor de inzet van e-health, de ontwikkeling daarvan of de
communicatie rondom e-health. Hierdoor kan geen exact overzicht
worden gegeven van alle investeringen. Ook is dus niet te kwantificeren
hoeveel mensen er bereikt zijn.
Voorbeelden hoe VWS innovatie en zorgvernieuwing stimuleert vindt u
onder andere in het recent verschenen rapport van de Taskforce Juiste
Zorg op de Juiste Plek (Kamerstuk 29 689, nr. 896) en in voortgangsrapportage Innovatie en Zorgvernieuwing (Kamerstuk 27 529, nr. 156).
Financiële middelen waar e-health mee gestimuleerd wordt, zijn o.a. de
versnellingsprogramma’s informatie-uitwisseling patiënt en professional
(VIPP) binnen de eerste en tweede lijn en de ggz, de Kwaliteitsimpuls
Personeel Ziekenhuiszorg (KIPZ) en de scholingsimpuls SectorplanPlus,
de academische component, het programma Medmij voor het gebruik van
persoonlijke gezondheidsomgevingen en de transitiekosten binnen
kwaliteitskader verpleeghuizen. Verder start er een innovatieregeling voor
langdurige zorg in 2019 en is er een technologie challenge verpleeghuizen. E-health is ook een onderdeel van veel ZonMw-programma’s die
in opdracht van VWS worden uitgevoerd. Ook met de Health Innovation
School (samenwerking met Radboud UMC), de e-health week en
versnellingsmakelaars werkt VWS aan innovatie en zorgvernieuwing.
In het regeerakkoord is extra geld vrijgemaakt om digitaal ondersteunde
zorg gericht in te zetten en de verspreiding van innovatieve werkwijzen
(e-health) te bevorderen (bijlage bij Kamerstuk 34 700, nr. 34). Twee
randvoorwaarden zijn daarbij cruciaal: de beschikbaarheid van (eigen)
gegevens en de kennis en vaardigheden rond het gebruik van e-health
toepassingen en invoering van innovatieve werkwijzen. Wanneer één van
de twee ontbreekt zullen initiatieven niet goed van de grond kunnen
komen. De regeerakkoordmiddelen zetten we daarom in op het stimuleren
van de persoonlijke gezondheidsomgevingen (MedMij) en extra aandacht
voor het vergroten van (digitale) vaardigheden rond gezondheid en
zorg/ondersteuning, kennis van en toegankelijkheid tot nuttige toepassingen en aandacht voor innovatie. In de voortgangsrapportage innovatie
en zorgvernieuwing bent u hierover geïnformeerd.
Vraag 46
Kan binnen de gehele investeringen in e-health aangegeven worden welk
deel er bij de eindgebruikers («de patiënten») terecht is gekomen, welk
deel is besteed aan de ontwikkeling en terecht is gekomen bij de
ontwikkelaars en producenten, welk deel wordt gebruikt voor
communicatie-activiteiten, enz.?
Antwoord 46:
Zie het antwoord op vraag 45.
Vraag 47
Zijn de resultaten van de evaluatie van de Health deals inmiddels bekend?
Zo ja, kunnen die met de Kamer gedeeld worden? Zo nee, wanneer
worden de resultaten verwacht?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

17

Antwoord 47:
Dit voorjaar zijn de drie eerste Health Deals meegenomen in de huidige
monitoring-ronde van de Green Deals van het Ministerie van EZK. Het
gaat om de Health Deals voor beslisondersteuning in de oncologie, voor
excellente pijnzorg voor chronische pijnpatiënten en Academy Het Dorp.
De interviews en uitvragen die in dit kader plaats vinden zijn afgerond en
worden op dit moment geëvalueerd. De verwachting is dat de resultaten
voor de Health Deals rond de zomer beschikbaar komen.
Vraag 48
Wordt voor de garanties in het kader van risico-regelingen, conform het
nieuwe beleid, een marktconforme vergoeding gevraagd? Voor welke
garanties wel en voor welke garanties niet (en waarom niet)? Welke van
de garantieregeling zijn opnieuw beoordeeld, conform het nieuwe beleid,
of het gecontinueerd moet worden of niet, en welke niet? Hoe wordt
omgegaan met het nieuwe beleid risicoregelingen en garanties, zoals dat
is vastgesteld door het Ministerie van Financiën?
Antwoord 48:
De garanties waar naar wordt verwezen komen voort uit drie aparte
regelingen die al geruime tijd gesloten zijn. Het gaat om de garantieregeling inrichtingen voor gezondheidszorg 1958, de rijksregeling dagverblijven voor gehandicapten inzake erkenning, subsidiëring, verlening van
garanties en toezicht uit 1971 en de rijksregeling gezinsvervangende
tehuizen voor gehandicapten uit 1971. Ze dateren nog uit een tijd dat de
overheid een expliciete verantwoordelijkheid had voor de bouw en
spreiding van intramurale zorgvoorzieningen en volledig garant stond
voor leningen die voor dit doeleinde werden gesloten. Van een marktconforme vergoeding daarvoor was geen sprake. Het financiële risico voor de
staat neemt ook steeds verder af aangezien de laatste rijksgegarandeerde
lening in 2043 volledig afloopt. Het beleid risicoregelingen en garanties
waarnaar wordt verwezen heeft betrekking op garanties die thans worden
afgegeven en niet op oude in het verleden afgegeven garanties.
Vraag 49
Waarom staan diverse indicatoren nog niet in de Staat van VenZ (Volksgezondheid en Zorg)? Wanneer worden alle cijfers die wel reeds aanwezig
zijn, toegevoegd aan de Staat van VenZ?
Antwoord 49:
De Staat van VenZ en de VWS-monitor zijn min of meer gelijktijdig
ontwikkeld.
Vanaf de start is ervoor gekozen om als indicatoren van de VWS-monitor
zoveel mogelijk kerncijfers uit de Staat van Volksgezondheid en Zorg te
gebruiken.
In tegenstelling tot de VWS-monitor bepaalt VWS bij de Staat van VenZ
niet welke kerncijfers er opgenomen worden: daarvoor is een kennisconsortium verantwoordelijk. VWS kan wel aangeven op welke onderwerpen
er kerncijfers gewenst zijn. Voordat een kerncijfer wordt opgenomen in de
Staat van VenZ wordt er een uitgebreide procedure doorlopen, waarin de
validiteit, beschikbaarheid, actualiteit en betrouwbaarheid van mogelijke
databronnen wordt onderzocht en getoetst. Het doorlopen van deze
procedure kost tijd.
Het kennisconsortium is gevraagd VWS te adviseren op de doorontwikkeling van de VWS-monitor (Kamerstuk 31 865, nr. 103). In de reactie op
dit advies (Kamerstuk 31 865, nr. 111) hebben we gemeld hoe we
aanbevelingen uit dit advies willen verwerken in de volgende versie van
de VWS-monitor die gelijk met Begroting 2019 verschijnt. Aan de
VWS-monitor zullen enkele nieuwe indicatoren worden toegevoegd die
als kerncijfer in de StaatVenZ staan en er zullen naar verwachting enkele

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

18

indicatoren worden geschrapt die niet als kerncijfer in de StaatVenZ zijn
opgenomen.
Vraag 50
Waarom staan de kerncijfers uit de VWS-monitor niet in het jaarverslag?
Antwoord 50:
Er is om praktische redenen voor gekozen de VWS-monitor alleen te
plaatsen op www.hetzorgverhaal.nl. Het totaal van doelstellingen, tabellen
en cijfers is namelijk 25 pagina’s lang. Daarnaast hechten we eraan de
meest actuele cijfers te kunnen presenteren. Wanneer de tabel in de
gedrukte versie van het jaarverslag wordt opgenomen, wordt er aan
actualiteit ingeboet.
Vraag 51
Wat is er geregeld bij het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport voor het vanaf het jaar 2017 aanleggen van een begrotingsreserves
voor eventuele schade in het kader van de achterborg?
Antwoord 51:
VWS bouwt een begrotingsreserve op met het oog op eventuele schade in
het kader van de achterborg voor het Waarborgfonds voor de Zorgsector
(WFZ). Sinds 2017 wordt jaarlijks € 5 miljoen aan de begrotingsreserve
toegevoegd.
Vraag 52
Wat was in 2017 het percentage bereik acute verloskunde binnen 45
minuten?
Bestaat er het voornemen om de 45 minuten norm met betrekking tot
verloskunde te evalueren dan wel te herzien?
Antwoord 52:
Anders dan de 15 minuten-norm voor ambulances, ziet de 45
minuten-norm niet op aanrijtijden, maar op de spreiding en beschikbaarheid van afdelingen voor spoedeisende hulp (SEH) en acute verloskunde. De 45 minuten-norm is dus geen bereikbaarheidsnorm voor
ambulances die in een bepaald percentage van de ritten moet worden
gehaald.
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) brengt jaarlijks
op mijn verzoek in kaart welke SEH’s en afdelingen voor acute verloskunde op grond van de 45 minuten-norm niet mogen sluiten, omdat de
bereikbaarheid van deze zorg dan niet meer aan deze norm voldoet
(Kamerstuk 29 247, nr. 246). Deze afdelingen zijn in 2017 ook niet gesloten.
Er bestaat geen voornemen om de 45 minuten-norm te evalueren dan wel
te herzien.
Vraag 53
Wat wordt bedoeld met de doelstelling «Er is een laagdrempelige
ondersteuning naar behoefte» (bij «Gezond blijven»)?
Antwoord 53:
Bij de zorg voor en ondersteuning van mensen in het hebben of krijgen
van een gezond leven kunnen veel partijen een rol spelen. Zo kunnen
bijvoorbeeld de jeugdgezondheidszorg, een kinderarts, een psycholoog en
een diëtist gezamenlijk werken aan de problematiek van obesitas in een
gezin. Dit kan veel druk en drukte veroorzaken in de zorg en ondersteuning. Om gezond te zijn en gezond te blijven is het belangrijk dat er
een goede samenwerking is tussen de verschillende (zorg)professionals
onderling en dat de zorg, begeleiding en ondersteuning om mensen heen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

19

zodanig georganiseerd is, dat deze aansluit bij de situatie en de behoefte
van de cliënt. De doelstelling is om dit nationaal en lokaal goed te
organiseren en te implementeren. Dit stimuleren we bijvoorbeeld via
verschillende sectoren zoals de Jeugdgezondheidszorg, maar ook met
programma’s zoals Jongeren Op Gezond Gewicht.
Vraag 54
Waarom is het aanbod van verslavingszorg een indicator voor «Gezond
blijven»?
Antwoord 54:
Hiermee wordt niet bedoeld dat verslaving onderdeel van een gezond
leven is. De verslavingszorg draagt via preventie en zorg bij aan het
terugdringen van het gebruik van alcohol en drugs en daarmee aan het
voorkomen van gezondheidsproblemen en het verbeteren van een
ongezonde leefstijl.
Vraag 55
Hoe wordt gemeten dat de investering in preventie bijdraagt aan het
voorkomen van zware zorg later?
Antwoord 55:
Zie het antwoord op vraag 203.
Vraag 56
Waar zijn de cijfers te vinden die niet in de Staat VenZ staan?
Antwoord 56:
Onder elke tabel in de VWS-monitor staat de bron van de gepresenteerde
cijfers. Als de cijfers in de Staat VenZ staan, is er een hyperlink gegeven
naar de betreffende cijfers in de Staat. Als de cijfers niet in de Staat VenZ
staan, is de bron vermeld, zoveel mogelijk aangevuld met een hyperlink
daarnaar toe.
Overigens is de Staat VenZ naast een digitaal overzicht van kerncijfers ook
een portaal voor ontsluiting van meer cijfers en informatie. Veel van de
gebruikte kerncijfers bevatten een hyperlink (onder het kopje «meer info»)
naar de onderliggende databron waarin cijfers zijn te vinden die niet in de
Staat VenZ staan.
Vraag 57
Is een doel op zich dat de uitgaven voor de Wmo dalen, ook als de
macrokosten niet stijgen?
Antwoord 57:
Nee, het is geen doel op zich dat de uitgaven voor de Wmo dalen als de
macrokosten niet stijgen. Bij de hervorming van de langdurige zorg is wel
sprake geweest van een doelmatigheidskorting. Gemeenten kunnen
efficiënter Wmo-ondersteuning inkopen en verstrekken dan op grond van
de AWBZ mogelijk was.
Vraag 58
Waarom zijn de indicatoren/cijfers over de «wachttijden: % dat boven de
Treeknormen zit» nog niet opgenomen in de Staat van Volksgezondheid
en Zorg? Wanneer worden ze wel geactualiseerd?
Antwoord 58:
In de Staat van Volksgezondheid en Zorg zijn de volgende vijf kerncijfers
over «wachttijden langer dan de treeknorm» opgenomen:
1. Wachttijd langer dan Treeknorm: polikliniek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

20

https://www.staatvenz.nl/kerncijfers/wachttijd-langer-dan-treeknormpolikliniek
2. Wachttijd langer dan Treeknorm: behandeling in ziekenhuis
https://www.staatvenz.nl/kerncijfers/wachttijd-langer-dan-treeknormbehandeling-ziekenhuis
3. Wachttijd langer dan Treeknorm: diagnostiek in het ziekenhuis
https://www.staatvenz.nl/kerncijfers/wachttijd-langer-dan-treeknormdiagnostiek-het-ziekenhuis
4. Wachttijd langer dan Treeknorm: aanmeldwachttijd gespecialiseerde
GGZ
https://www.staatvenz.nl/kerncijfers/wachttijd-langer-dan-treeknormaanmeldwachttijd-gespecialiseerde-ggz
5. Wachttijd langer dan Treeknorm: behandelwachttijd GGZ
https://www.staatvenz.nl/kerncijfers/wachttijd-langer-dan-treeknormbehandelwachttijd-ggz
De meest actuele cijfers over «wachttijden langer dan de treeknorm» van
ziekenhuiszorg zijn over 2017 en worden jaarlijks geactualiseerd; de cijfers
van de wachttijd langer dan de treeknorm in de specialisatie GGZ zijn over
2016 en worden onregelmatig geactualiseerd.
Vraag 59
Wat wordt in het kader van verspilling gedaan met de lijst van 1366
overbodige behandelingen die door de Nederlandse Federatie van
Universitair Medische Centra (NFU) is opgesteld?
Antwoord 59:
De lijst met 1.366 onnodige zorghandelingen is in november 2016 door de
NFU overgedragen aan de Federatie Medisch Specialisten (FMS) zodat de
lijst in de praktijk kan worden toegepast. Daaropvolgend heeft de FMS
met haar richtlijnencommissie een uitgebreide analyse verricht van alle
aanbevelingen.
Deze analyse is door de FMS gedeeld met de NFU, waarna de FMS aan de
wetenschappelijke verenigingen de opdracht heeft verstrekt om met de
aanbevelingen aan de slag te gaan. De wetenschappelijke verenigingen en
de FMS ontwikkelen nu, in overleg met de NFU, een concrete aanpak met
aanbevelingen om onnodige zorghandelingen daadwerkelijk in de praktijk
te stoppen.
Vraag 60
Welk budget is er overgebleven van de subsidieregeling preventiecoalities
die in 2017 van start is gegaan als gevolg van het beperkte gebruik?
Antwoord 60:
In 2017 is € 1.359.673 overgebleven van het totaal beschikbare bedrag van
€ 1.600.000.
Vraag 61
Kan het beperkte gebruik van de subsidieregeling preventiecoalities ook
andere oorzaken hebben behalve de onbekendheid van de regeling? Is dit
onderzocht? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat zouden andere oorzaken
kunnen zijn?
Antwoord 61:
We zijn in gesprek met de reeds bestaande preventiecoalities en met
partijen die een coalitie aan het voorbereiden zijn. Aan de hand van de
uitkomsten hiervan kijken we hoe we zorgverzekeraars en gemeenten
verder kunnen ondersteunen bij het tot stand komen van een aanvraag
voor de Subsidieregeling preventiecoalities. Gebleken is wel dat het tot
stand komen van de samenwerking tussen zorgverzekeraars en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

21

gemeenten en het opstellen van een aanvraag de nodige tijd kost. Dit
verklaart ook de onderuitputting in 2017.
Vraag 62
Welk deel van de subsidieregeling preventiecoalities is niet gebruikt? Is
het in 2017 niet uitgekeerde deel van de subsidieregeling in 2018 alsnog
beschikbaar? Hoe wordt de bekendheid van de regeling vergroot?
Antwoord 62:
In 2017 is € 1.359.673 niet gebruikt gebruikt van het totaal beschikbare
bedrag van € 1.600.000. Het niet uitgekeerde deel van de subsidieregeling
van 2017 schuift niet door naar 2018. Voor 2018 is € 3.200.000
beschikbaar.
Het gebruik van de subsidieregeling wordt gestimuleerd via het
bestuurlijk overleg tussen VWS, ZN en VNG. Ook is VWS aanwezig op
diverse conferenties om de subsidieregeling bekend te maken en toe te
lichten en organiseert VWS zelf bijeenkomsten voor betrokken partijen. Er
is een toolbox beschikbaar die partijen ondersteunt bij het indienen van
de aanvraag. Via https://www.loketgezondleven.nl/preventie-hetzorgstelsel-0 is informatie beschikbaar over de subsidieregeling en over
samenwerken bij preventie voor risicogroepen door zorgverzekeraars en
gemeenten.
Vraag 63
Is er een streefgetal van het aantal scholen dat eind 2018 het vignet
Gezonde School heeft?
Antwoord 63:
Doel van het programma Gezonde School 2017–2020 is om in deze
periode 1.650 scholen te bereiken die nog niet eerder gebruik hebben
gemaakt van het ondersteuningsaanbod. Met het ondersteuningsaanbod
kunnen scholen aan de slag met de Gezonde School-aanpak. Een school is
niet verplicht om een vignet Gezonde School aan te vragen en hierop is
dan ook geen streefgetal vastgesteld.
Vraag 64
De verspreiding van jodiumtabletten onder Limburgse kinderen is, in
tegenstelling tot de bewering, helemaal niet goed verlopen. Waar lag dit
aan, wie is hiervoor verantwoordelijk en hoe wordt dit in de toekomst
voorkomen?
Antwoord 64:
VWS heeft met een zo groot mogelijke zorgvuldigheid de tabletten
verstuurd naar zo’n 1,2 miljoen huishoudens in Nederland. VWS heeft het
beeld dat de distributie in het algemeen goed is verlopen. Tegelijkertijd is
niet uit te sluiten dat er bij een dergelijk grote operatie ook dingen fout
gaan.
We kunnen helaas niet achterhalen waar in het proces mogelijk fouten zijn
gemaakt. Er zaten veel stappen in het distributieproces waar fouten
gemaakt kunnen zijn (peildatum, adressenbestand samenstellen, doosjes
etiketteren, aanleveren, bezorgen). Ook kan het zo zijn dat mensen niet tot
de doelgroep behoorden en toch denken dat zij de tabletten ten onrechte
niet hebben ontvangen, of dat zij de tabletten per ongeluk hebben
weggegooid.
VWS werkt samen met de Veiligheidsregio’s Limburg-Noord en -Zuid aan
een oplossing voor de burgers binnen de doelgroep die ten onrechte de
tabletten niet hebben ontvangen. Naast bezorging aan huis was het
beschikbaar maken van tabletten bij apotheek en drogist onderdeel van de
predistributie. Iedereen die de tabletten in huis wil halen (ook personen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

22

die niet tot de doelgroep behoren) kan ze hier aanschaffen (adviesprijs
€ 2,95).
Vraag 65
Waarom wordt er in het jaarverslag gemeld dat wordt bezien of het
budget deels op een andere wijze kan worden ingevuld? Aan welke inzet
moet gedacht worden?
Antwoord 65:
Er zijn voldoende aanwijzingen dat gemeenten en zorgverzekeraars met
elkaar in gesprek zijn over samenwerking bij het aanbieden van preventieactiviteiten aan risicogroepen. De verwachting is dat er de komende tijd
verschillende preventiecoalities tot stand gaan komen. Vooralsnog
brengen we de huidige subsidieregeling onder de aandacht en ondersteunen we partijen bij het doen van een aanvraag. Niettemin onderzoeken we ook alternatieve mogelijkheden die de samenwerking tussen
gemeenten en zorgverzekeraars bij preventie voor risicogroepen kunnen
stimuleren. Zie ook het antwoord op vraag 61.
Vraag 66
Op hoeveel van de 745 scholen die subsidie ontvingen volgden kinderen
die uit een gezin met lage sociale economische status en kinderen uit het
speciaal onderwijs?
Antwoord 66:
Bij de toekenning van het ondersteuningsaanbod is er speciale aandacht
voor kwetsbare groepen door voorrang te geven aan basisscholen die zich
bevinden in aandachtswijken met een lage sociaaleconomische status
(SES) en scholen in het speciaal onderwijs. Voor dit jaar zijn er 356
basisscholen in een lage-SES-wijk die ondersteuning toegekend hebben
gekregen, en 123 scholen (po en vo) uit het speciaal onderwijs.
Vraag 67
Wat is de reden voor de onderbesteding op het Nationaal Programma
Preventie van 544.000 euro?
Antwoord 67:
De onderbesteding op het instrument subsidies Uitvoering landelijke nota
gezondheidsbeleid /Nationaal Programma Preventie wordt veroorzaakt
door een lager beroep op de subsidieregeling Nadere Doodsoorzaak
Kinderen (NODOK) (€ 429.000) en lagere kosten dan verwacht voor het
programma Alles is Gezondheid... (€ 115.000).
Vraag 68
Waarom is er in 2017 geen geld uitgegeven aan de communicatie over de
verhoging van leeftijdsgrenzen voor alcohol en tabak, terwijl dit wel was
begroot?
Antwoord 68:
Per 1 januari 2014 zijn de Drank- en Horecawet en de Tabakswet gewijzigd
en is de leeftijdsgrens verhoogd van 16 naar 18 jaar. Aan jongeren onder
de 18 mag geen alcohol of tabak meer worden verkocht. Ten behoeve van
bewustwording van deze nieuwe sociale norm is sinds deze wijziging een
meerjarige campagne ingezet. In 2017 is circa € 1,1 miljoen overgeheveld
naar het Ministerie van AZ voor de uitvoering/realisatie van de campagne
«communicatie sociale norm 18 jaar, NIX18-campagne». Het Ministerie
van VWS is opdrachtgever van de NIX18-campagne, maar het Ministerie
van AZ vervult een (financieel) coördinerende rol als het gaat om
massamediale overheidscampagnes. Door de overheveling van het
budget naar het Ministerie van AZ zijn er dus via de begroting van VWS

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

23

geen middelen uitgegeven aan de campagne en lijkt het alsof er in 2017
geen uitgaven voor de campagne zijn gedaan. Dit is echter niet het geval.
Vraag 69
Kan toegelicht worden waarom het budget beschikbaar voor Communicatie verhoging leeftijdsgrenzen alcohol en tabak niet is gebruikt?
Antwoord 69:
Per 1 januari 2014 zijn de Drank- en Horecawet en de Tabakswet gewijzigd
en is de leeftijdsgrens verhoogd van 16 naar 18 jaar. Aan jongeren onder
de 18 mag geen alcohol of tabak meer worden verkocht. Ten behoeve van
bewustwording van deze nieuwe sociale norm is sinds deze wijziging een
meerjarige campagne ingezet. In 2017 is circa € 1,1 miljoen overgeheveld
naar het Ministerie van AZ voor de uitvoering/realisatie van de campagne
«communicatie sociale norm 18 jaar, NIX18-campagne». Het Ministerie
van VWS is opdrachtgever van de NIX18-campagne, maar het Ministerie
van AZ vervult een (financieel) coördinerende rol als het gaat om
massamediale overheidscampagnes. Door de overheveling van het
budget naar het Ministerie van AZ zijn er dus via de begroting van VWS
geen middelen uitgegeven aan de campagne en lijkt het alsof er in 2017
geen uitgaven voor de campagne zijn gedaan. Dit is echter niet het geval.
Vraag 70
Welke onderzoeken zijn er bekend naar de baten van preventiebeleid?
Antwoord 70:
Als rijksoverheid laten we ons over de kosten en baten en effecten van het
preventiebeleid adviseren door het RIVM. De belangrijkste onderzoeken
op dit vlak betreffen maatschappelijke kosten-batenanalyses, omdat deze
onderzoeken pogen om alle kosten en baten van specifiek preventiebeleid
door te berekenen. In 2016 zijn twee van zulke analyses gepubliceerd over
preventiebeleid ten aanzien van roken door de Universiteit van Maastricht,
RIVM en Trimbos-instituut en de andere publicatie door SEO Economisch
Onderzoek. In 2017 heeft het RIVM de maatschappelijke kosten en baten
van alcoholpreventie doorgerekend; een update hiervan komt voor de
zomer uit.
Vraag 71
Wat is de reden dat de afwikkeling van de claim narcolepsie – Mexicaanse
griepvaccin minder voorspoedig loopt? Hoe wordt dit opgepakt?
Antwoord 71:
Dit traject vergt meer tijd dan voorzien omdat, in goed overleg met de
belanghebbenden, een zorgvuldig proces wordt doorlopen waarbij onder
meer onafhankelijke deskundigen dienen te worden geraadpleegd.
Vraag 72
Waarom ziet u geen aanleiding om te veronderstellen dat het budget van
2.1 miljard aan de verpleeghuizen omhoog of omlaag zal gaan?
Antwoord 72:
Zoals ik heb aangegeven in mijn brief van 31 mei 2017 (Kamerstuk 31 765,
nr. 273) is het bedrag van € 2,1 miljard gebaseerd op de huidige inzichten
en de huidige wettelijke kaders. Er zijn op dit moment nog geen nieuwe
inzichten die bijstelling vraagt.
Vraag 73
Waarom is alleen de deelname aan het Rijksvaccinatieprogramma in 2017
bekend, maar niet die aan de verschillende bevolkingsonderzoeken en de
hielprik?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

24

Antwoord 73:
De bevolkingsonderzoeken en de hielprik worden jaarlijks gemonitord,
waarbij ook de uitkomsten van de screening wordt meegenomen. Naast
de deelname zelf, gaat het hierbij ook om het aantal verwijzingen bij een
ongunstige uitslag, de uitslag van de diagnostiek en of er deelnemers zijn
die een gunstige uitslag hadden en toch de ziekte ontwikkelen. De
doorlooptijd van de monitor is daarmee langer dan het kalenderjaar
waarin de deelnemer uitgenodigd wordt en voor een deel van de groep
pas in het jaar daarop beschikbaar. De resultaten van de monitor worden
per bevolkingsonderzoek gepubliceerd op de site van het RIVM.
Vraag 74
Hoe vaak is de voedings-app gedownload?
Antwoord 74:
Op 30 mei 2018 was de Kies-ik-Gezond?app (dit is de naam van de
voedings-app) zo’n 147.000 keer gedownload.
Vraag 75
Is bekend of mensen naar aanleiding van het gebruik van de voedings-app
gezonder zijn gaan eten?
Antwoord 75:
Het één-op-één verband tussen het gebruik van de voedings-app en het
eetpatroon van mensen die de app gebruiken is moeilijk vast te stellen. De
app is namelijk één van de vele instrumenten die de overheid inzet om
consumenten de mogelijkheid te bieden om een gezondere voedingskeuze te maken. Daarnaast kunnen consumenten zelf vanuit veel
verschillende beweegredenen besluiten om gezonder te gaan eten. Wel
zal het Voedingscentrum in het najaar van 2018 een consumentenonderzoek laten uitvoeren naar het gebruik van de app en in hoeverre de app
mensen aanzet om een gezondere keuze te maken.
Vraag 76
Door hoeveel mensen wordt de voedings-app gebruikt en wat was de
reden dat hieraan 1 miljoen extra is besteed?
Antwoord 76:
De Kies-ik-Gezond?app is op 30 mei 2018 zo’n 147.000 keer gedownload.
De statistieken laten zien dat ongeveer tweederde van de gebruikers de
app twee keer of vaker gebruikt en een vijfde van de gebruikers negen
keer of vaker gebruikt.
Om de app te vullen met data van de tienduizenden producten die in het
winkelschap liggen, was een aanzienlijke investering nodig. Deze
investering vertaalt zich, door de ontwikkeling van de app, in het digitaal
beschikbaar komen van een grote hoeveelheid data over de samenstelling
en voedingswaarde van de producten in het schap Deze informatie biedt
ook de mogelijkheid om de voortgang van de verbetering van de
productsamenstelling beter te volgen door periodiek met de beschikbare
data te onderzoeken of de hoeveelheid zout, suiker en verzadigde vetten
gemiddeld genomen is gedaald. Deze investering is, nadat besloten was
op de app te ontwikkelen, toegevoegd aan de subsidie voor het Voedingscentrum voor 2017.
Vraag 77
Waarom is er een miljoen extra besteed aan voedings-apps terwijl
consumenten het liefst een stoplicht-systeem willen voor voedingsmiddelen en de succesvolle stoplichtenpilot van de Nederlandse Voedsel- en
Warenautoriteit (NVWA) moest stoppen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

25

Antwoord 77:
Deze app is niet ontwikkeld ter vervanging van een logo op een etiket,
maar juist als onderdeel van het bredere voedingsbeleid van VWS. Zoals
aangegeven in de Kamerbrief van de Minister van LNV en de Staatssecretaris van VWS over de accenten van het voedselbeleid (Kamerstuk 31 532,
nr. 193), onderzoekt de Staatssecretaris of het Vinkje moet worden
vervangen en zo ja, door welk logo het Vinkje kan vervangen. Het is
belangrijk dat er voldoende draagvlak is voor een te kiezen nieuw logo en
dat deze door consument makkelijk wordt begrepen. Het onderzoek van
de Consumentenbond, waarin het stoplichtsysteem als één van de
mogelijke opties wordt gezien, wordt meegenomen in dit onderzoek.
onderzoekt de Staatssecretaris of het Vinkje moet worden vervangen en
zo ja, door welk logo het Vinkje kan vervangen.
Vraag 78
Is er informatie beschikbaar over voedingsapps in het kader van
«Gezonde School»? Hoe vaak zijn die apps gedownload? Hoevaak worden
die dagelijks gebruikt?
Antwoord 78:
In de database van Gezonde School6 staan activiteiten voor po, vo en
mbo, waarvan professionals uit de praktijk hebben vastgesteld dat ze
voldoen aan een aantal kwaliteitscriteria. Alle interventies in deze
database kunnen door scholen worden ingezet voor de Gezonde
School-aanpak. Momenteel staat er in de Gezonde School database geen
app voor het thema Voeding.
Vraag 79
Hoeveel instellingen hebben een toelating zoals bedoeld in de Wet
Toelating Zorginstellingen (WTZi)?
Antwoord 79:
4.911 instellingen hebben een WTZi-toelating.
Vraag 80
Waarom hebben niet alle algemene ziekenhuizen en overige instellingen
voor medisch-specialistische zorg subsidie aangevraagd voor het
ontsluiten van patiëntgegevens? Houdt dit in dat deze instellingen dus
niets of weinig doen aan het ontsluiten van patiëntgegevens? Welke
gevolgen heeft dit?
Antwoord 80:
Bijna alle instellingen die in aanmerking kwamen voor subsidie voor het
gestandaardiseerd en veilig ontsluiten van patiëntengegevens hebben
deze subsidie aangevraagd: in totaal 205 instellingen. De enkele instelling
die niet heeft aangevraagd, had op het moment dat de subsidie aangevraagd kon worden andere (financiële) prioriteiten.
Van instellingen die een subsidie hebben aangevraagd wordt een grote
inspanning gevraagd, zowel voor wat betreft de te behalen resultaten als
de eigen bijdrage in de kosten (50%). De subsidie heeft tot doel dat
instellingen de informatie op zodanige wijze aanleveren dat de patiënt zijn
medische gegevens gestandaardiseerd en eenvoudig naar zich toe kan
halen, bijvoorbeeld via een persoonlijke gezondheidsomgeving of een
download uit het patiëntenportaal.
Daarvoor moeten de instellingen onder meer:
6

https://www.gezondeschool.nl/po/interventies-primair-onderwijs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

26

–

–

–

deze gegevens op een gestandaardiseerde wijze registreren, via de
zorginformatiebouwstenen van Registratie aan de Bron, dit vraagt
aanpassing van werkprocessen;
deze gegevens uit de verschillende systemen in de instelling op één
plek samen kunnen brengen en presenteren. Op dit moment zitten
deze gegevens veelal in verschillende systemen want professionals
mogen alleen het deel van het dossier inzien dat relevant is voor de
zorg die zij leveren;
het systeem zo gebruiksvriendelijk maken en patiënt informeren/
ondersteunen/begeleiden dat minimaal 10% van de patiënten zijn/haar
gegevens ook echt gaat gebruiken.

De instellingen die geen subsidie hebben aangevraagd zullen in 2020
waarschijnlijk niet volledig aan de resultaatsverplichtingen voldoen zoals
omschreven in de subsidieregeling. Dat hoeft niet te betekenen dat deze
instellingen niets of weinig doen aan het ontsluiten van patiëntengegevens, maar wel dat deze gegevens nog niet interoperabel zijn en
eenvoudig en snel in persoonlijke gezondheidsomgevingen kunnen
worden geladen. Doordat het overgrote deel van de instellingen wel met
het programma «Versnelling Informatie-uitwisseling Patiënt en Professional» meedoet, is de verwachting dat instellingen die nu nog niet
meedoen op termijn deze standaarden alsnog gaan gebruiken.
Vraag 81
Wat is de verklaring dat patiënten nog niet altijd gewezen worden op
alternatieven in de regio of de mogelijkheid tot zorgbemiddeling, terwijl
«vaak wel een passend en tijdig alternatief beschikbaar is»? Wat wordt er
aan gedaan om dit te verbeteren?
Antwoord 81:
• Het klopt dat in de praktijk patiënten niet altijd worden gewezen op
alternatieven in de regio met kortere wachttijden. Door betere
bewustwording bij zowel aanbieders, verwijzers als patiënten zelf
kunnen wachttijden worden verkort. Zorgverzekeraars, de NZa en VWS
ondernemen verschillende acties om deze bewustwording te vergroten
en wachttijden te verkorten.
• Alle zorgverzekeraars bieden wachtlijstbemiddeling aan en dit is vaak
prominent zichtbaar op de website. Zilveren Kruis maakte onlangs
bekend dat hun zorgcoaches al aan 88.000 wachtdagen hebben
bespaard7.
• Vanuit VWS wordt ook ingezet op aanpak van wachttijden. Zo werk ik
aan een programmaplan gericht op samen beslissen, dat kan bijdragen
aan het tegengaan van wachtlijsten. Doordat patiënten goed geïnformeerd worden over de verschillende opties in de regio kunnen ze
alternatieven met eventueel minder lange wachttijden overwegen.
Tevens onderzoek ik hoe de zorgverzekeraar, binnen de huidige
privacywetgeving, pro-actiever advies kan geven aan de verzekerde
over (o.a.) wachtlijstbemiddeling. Verder zijn verzekerden tijdens de
eindejaarscampagne expliciet gewezen op de diensten die zorgverzekeraars kunnen bieden bij het vinden van een zorgaanbieder.
• NZa streeft samen met andere partijen, zoals zorgverzekeraars en
huisartsen, naar een goede informatievoorziening voor de patiënt.
Denk bij informatievoorziening aan bijvoorbeeld een website waarop
staat vermeld wat je kunt doen als je lang moet wachten (zoals
«wegvandewachtlijst» voor de GGZ), maar ook aan voorlichting aan
aanbieders en verwijzers en bijvoorbeeld posters in de wachtkamer

7

https://www.nationalezorggids.nl/zorgverzekering/nieuws/42967-verzekerde-zilveren-kruis-kandrie-weken-eerder-terecht-in-ziekenhuis.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

27

•

•

voor de patiënt. De patiënt kan zo een betere afweging maken tussen
voorkeursaanbieder en wachttijd.
In de GGZ hebben partijen een vervolgaanpak wachttijden opgesteld.
Hierin is onder andere opgenomen dat zorgaanbieders de verantwoordelijkheid hebben om mensen op hun wachtlijst goed te begeleiden
door regelmatig contact te onderhouden met wachtenden om te
informeren hoe het gaat en wat eventueel nodig is. Dit kan onder
andere leiden tot snellere bemiddeling in samenspraak met en door
zorgverzekeraars.
Tevens zet NZa zich in voor bet verbeteren van de registratie van
wachttijden en het maken van betere afspraken tussen zorgverzekeraars en aanbieders over het terugdringen van de wachttijden.

Vraag 82
Waarom is er zoveel minder geld uitgegeven aan antibioticaresistentie
dan was begroot? Wat zijn daarvan de gevolgen?
Antwoord 82:
In 2017 zijn er minder aanvragen voor aanvullende activiteiten ontvangen
dan verwacht. Ook de geplande nulmeting (punt prevalentie onderzoek) in
1.200 verpleeghuizen is verplaatst naar 2018. Hierdoor zijn de uitgaven
voor antibioticaresistentie met € 4,2 miljoen lager uitgevallen dan
verwacht.
Het punt prevalentie onderzoek in verpleeghuizen is inmiddels gestart.
Daarnaast was het van 1 tot 15 mei 2018 opnieuw mogelijk voor zorgnetwerken en zorgaanbieders die deel uitmaken van een zorgnetwerk, om
concrete voorstellen doen voor extra activiteiten en projecten – naast de
elf in het functieprofiel van de zorgnetwerken opgenomen taken – en
daarvoor subsidie aan te vragen. De ontvangen aanvragen zijn inmiddels
in behandeling.
Vraag 83
Hoeveel onverzekerden waren er in 2017?
Antwoord 83:
Ultimo 2017 waren er 17.424 onverzekerde verzekeringsplichtigen bij het
CAK geregistreerd. Dit zijn onverzekerden die in de Basisregistratie
Personen zijn opgenomen.
Vraag 84
Welke extra kosten brengt de grote migratiestroom nog meer met zich
mee naast de regeling vergoeding van zorg aan illegalen? Kan hiervan
een overzicht worden gegeven?
Antwoord 84:
In dit antwoord ga ik uit van zorgkosten. Naast de zorgkosten die
voortkomen uit de regeling onverzekerbare vreemdelingen financiert het
Ministerie van VWS het volgende:
1. Kennisdelingsprogramma Gezondheid en vitaliteit vluchtelingen
(over de jaren 2016 – 2018 is totaal € 2.577.295,– betaald).
2. Financiering van de Vereniging Nederlandse Gemeenten voor het
onder de aandacht brengen van de gezondheid van statushouders
(over de jaren 2016–2018 in totaal € 3.460.000,–)
Vraag 85
Gemeenten dragen zorg voor de ondersteuning via de Wet maatschappelijke ondersteuning, het budget voor de Wmo 2015 wordt via de
integratie-uitkering sociaal domein aan gemeenten uitgekeerd; wat is het
budget voor de Wet maatschappelijke ondersteuning dat wordt uitgekeerd
in 2017, 2018, 2019 en 2020?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

28

Antwoord 85:
In 2017 bedroeg het Wmo-budget inclusief het budget voor beschermd
wonen € 3,616 miljoen en in 2018 zal dit € 3,794 miljoen zijn. Vanaf 2019
wordt het budget voor de Wmo 2015 (met uitzondering van het budget
voor beschermd wonen) overgeheveld naar de algemene uitkering van
het gemeentefonds. Het onderdeel Wmo (dus zonder beschermd wonen)
betreft in 2019 € 2,277 miljoen in de algemene uitkering, in 2020 is dit
€ 2,272 miljoen.
Beschermd wonen wordt per 2019 een integratie-uitkering binnen het
gemeentefonds. Voor 2019 en 2020 is de omvang € 1,672 miljoen. De
volumegroei voor beschermd wonen voor het jaar 2020 wordt volgend
jaar aan het budget vanaf 2020 toegevoegd.
Alle genoemde bedragen zijn afkomstig uit de meicirculaire 2018.
Vraag 86
Gemeenten ontvangen budget voor de integratie-uitkering
Wmo/huishoudelijke verzorging; hoe hoog is dit budget?
Antwoord 86:
In 2018 bedraagt de integratie-uitkering Wmo/huishoudelijke verzorging
€ 1.294 miljoen. Dit bedrag is afkomstig uit de meicirculaire 2018.
Vraag 87
Gemeenten ontvangen budget voor de decentralisatie-uitkeringen
maatschappelijke opvang en vrouwenopvang; hoe hoog is dit budget?
Antwoord 87:
In 2018 bedraagt de decentralisatie-uitkering maatschappelijke opvang
€ 385 miljoen en de decentralisatie-uitkering vrouwen opvang € 130
miljoen. Deze bedragen staan in de meicirculaire 2018.
Vraag 88
Gemeenten ontvangen budget voor de algemene uitkering van het
gemeentefonds; hoe hoog is dit budget?
Antwoord 88:
In 2018 bedraagt de algemene uitkering € 16,898 miljard. Dit bedrag staat
in de meicirculaire 2018.
Vraag 89
Wat zijn de prijzen voor zorgzwaartepakketten in 2017 en in 2018?
Antwoord 89:
De NZa heeft de onderstaande prijzen voor de zorgzwaartepakketten in
20178 en 20189 gepubliceerd op haar website.
Prijzen zorgzwaartepakketten 2017
11.1 Verpleging en verzorging (v&v)
zzp

incl. dagbesteding
Prestatiecodes

Totaalwaarde
per dag

Z015
Z025

€ 67,53
€ 86,09

1vv
2vv

8
9

https://puc.overheid.nl/doc/PUC_21612_22/7/#71bb3340–9bc0–4385-b5f2–59e8f26e2da9
https://puc.overheid.nl/doc/PUC_21761_22/4/#8b92bbed-b414–41d6–8c41-c4fefaefab63

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

29

zzp

3vv
4vv
5vv
6vv
7vv
8vv
9bvv
10vv

Niet toegelaten voor bh

Toegelaten voor bh

incl. dagbesteding

incl. dagbesteding

Prestatiecodes

Totaalwaarde
per dag

Prestatiecodes

Totaalwaarde
per dag

Z031
Z041
Z051
Z061
Z071
Z081
Z095
Z101

€ 104,35
€ 120,23
€ 165,01
€ 165,32
€ 194,21
€ 226,63
€ 160,84
€ 247,97

Z033
Z043
Z053
Z063
Z073
Z083
Z097
Z103

€ 130,53
€ 146,75
€ 192,89
€ 193,21
€ 230,17
€ 262,58
€ 229,09
€ 283,96

11.2 Geestelijke gezondheidszorg (ggz)
zzp

excl. dagbesteding
Prestatiecodes

incl. dagbesteding

Totaalwaarde
per dag

Prestatiecodes

Totaalwaarde
per dag

Cliënten die verblijven vanwege de behandeling (ggz-B)
1ggz-B
Z212
€ 78,51
2ggz-B
Z222
€ 115,78
3ggz-B
Z232
€ 126,06
4ggz-B
Z242
€ 145,34
5ggz-B
Z252
€ 157,12
6ggz-B
Z262
€ 213,28
7ggz-B
Z272
€ 284,49

Z213
Z223
Z233
Z243
Z253
Z263
Z273

€ 102,61
€ 137,76
€ 150,76
€ 171,37
€ 183,63
€ 240,43
€ 327,09

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

30

11.3 Gehandicaptenzorg (ghz)
11.3.1. Verstandelijk gehandicapt (vg)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

31

11.3.1. Verstandelijk gehandicapt (vg)

11.3.3 Sterk gedragsgestoord licht verstandelijk gehandicapt
(sglvg)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

32

11.3.4 Lichamelijk gehandicapt (lg)

11.3.5 Zintuiglijk gehandicapt auditief en communicatief (zg-aud)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

33

11.3.6 Zintuiglijk gehandicapt visueel (zg-vis)

Prijzen zorgzwaartepakketten 2018
10.1 Verpleging en verzorging (vv)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

34

10.2 Geestelijke gezondheidszorg (ggz)

10.3 Gehandicaptenzorg (ghz)

10.3.1. Verstandelijk gehandicapt (vg)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

35

10.3.2 Licht verstandelijk gehandicapt (lvg)

10.3.3 Sterk gedragsgestoord licht verstandelijk gehandicapt
(sglvg)

10.3.4 Lichamelijk gehandicapt (lg)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

36

10.3.5 Zintuiglijk gehandicapt auditief en communicatief (zg-aud)

10.3.6 Zintuiglijk gehandicapt visueel (zg-vis)

Vraag 90
Kunt u per zorgzwaartepakket in alle categorieën aangeven hoeveel er in
2017 reeds zijn afgegeven en hoeveel indicaties voor alle zorgzwaartepakketten in de periode 2015–2017 zijn afgegeven?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

37

Antwoord 90:
Onderstaande tabel bevat het aantal door het CIZ genomen besluiten dat
toegang heeft gegeven tot intramurale zorg in de jaren 2015–2017. Het
gaat hierbij zowel om eerste indicaties als om herindicaties. In het
overzicht zijn de grootste sectoren opgenomen. Voor de GGZ-B geldt dat
er in 2017 een herindicatietraject is uitgevoerd. Het CIZ heeft in 2017 5.162
besluiten GGZ-B genomen.

2015
2016
2017

V&V

VG

LG

92.519
102.706
76.393

14.217
18.751
8.873

5.249
5.801
2.257

De gegevens over 2015 en 2016 zijn met een uitsplitsing op het niveau van
het zorgprofiel te vinden op:
https://www.ciz.nl/images/pdf/cijfers-en-feiten/
Kwartaalrapportage_indicatiestelling_Wlz_Q1_2016_tm_Q4_2016.pdf
Voor 2017 heeft het CIZ aanvullende gegevens verstrekt.
Vraag 91
Hoeveel bedragen de uitgaven voor persoonsgebonden budgetten in de
jaren 2015, 2016 en 2017, uitgesplitst naar domein?
Antwoord 91:
Tabel Uitgaven voor persoonsgebonden budgetten in de jaren 2015, 2016
en 2017 uitgesplitst naar domein
Bedragen x € 1 miljoen
Uitgaven
2015
2016
2017

Wlz

Wmo

Jeugdwet

Zvw

1.285
1.463
1.756

673
591
447

297
286
189

297
307
328

Vraag 92
Hoeveel mensen maken gebruik van een maatwerkvoorziening binnen de
Wmo, uitgesplitst in thuiszorg, dagbesteding, begeleiding, beschermd
wonen en hulpmiddelen (en/of een combinatie hiervan)?
Antwoord 92:
Op basis van de gegevens van de deelnemende gemeenten heeft het CBS
modelmatig een schatting gemaakt het totaal aantal cliënten met Wmo
maatwerkvoorzieningen in Nederland. In 2016 maakten iets meer dan 1
miljoen Nederlanders gebruik van een maatwerkvoorziening in het kader
van de Wmo 2015. Dit is 6,2 procent van alle Nederlanders. Deze
modelschatting is gebaseerd op gegevens van 243 van de 390 gemeenten,
waaronder de vier grootste gemeenten. Hiermee is de schatting
gebaseerd op 11,9 miljoen van de 17 miljoen Nederlanders.
Ook is een schatting gemaakt van het aantal cliënten met een bepaald
type Wmo maatwerkarrangement. Er worden vier typen arrangement
onderscheiden. Omdat een inwoner meerdere arrangementen van
verschillende typen kan hebben, telt de onderverdeling niet op tot het
totaal aantal inwoners met Wmo maatwerkarrangementen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

38

Totaal aantal cliënten met Wmo maatwerkarrangement
waarvan cliënten met ondersteuning thuis1
waarvan cliënten met hulp in het huishouden
waarvan cliënten met verblijf en opvang
waarvan cliënten met hulpmiddelen en diensten2

1.053.505
264.760
408.665
34.995
701.835

1

Hieronder vallen zaken als begeleiding, persoonlijke verzorging, dagbesteding.
Hieronder vallen zaken als woondiensten en -voorzieningen, vervoersdiensten- en voorzieningen, rolstoelen.

2

Vraag 93
Hoeveel persoonsgebonden budgetten zijn in 2017 afgegeven, uitgesplitst
naar de vier zorgdomeinen (Wlz, Wmo 2015, Jeugdwet en Zvw)?
Antwoord 93:
In het jaarverslag is onder beleidsartikel 3 (pagina 57) een tabel
opgenomen met het aantal budgethouders ultimo 2017. Er waren ultimo
2017 59.237 Wmo-budgethouders en 17.615 Jeugdwet-budgethouders.
Het aantal budgethouders in de Zvw was 18.356.
Voor de Wlz is in de tabel een aantal genoemd van 39.433. Hierbij is
opgemerkt dat het een voorlopig aantal betreft. Inmiddels heeft de NZa
een definitief cijfer bekend gemaakt, ook te vinden op de Monitor
Langdurige Zorg. Het definitieve aantal budgethouders ultimo 2017
bedraagt volgens de NZa 39.943.
Vraag 94:
Welke redenen zijn in 2017 genoemd door gemeentes en aanbieders om
niet de iWmo of iJw standaarden te gebruiken? Indien het wetsvoorstel
om de standaarden te verplichten wordt aangenomen, binnen welke tijd
dienen dan alle aanbieders en gemeentes overgestapt te zijn?
Antwoord 94:
Door het programma i-Sociaal Domein zijn, in opdracht van de VNG en de
branches, drie uitvoeringsvarianten ontwikkeld die bestaan uit een aantal
instrumenten (iWmo/iJw-standaarden, het accountantsprotocol, standaardinkoopartikelen en productcodes). Op dit moment werken alle
gemeenten met de iWmo/iJw-standaarden, maar passen niet alle
gemeenten deze standaarden consequent toe. Dit komt bijvoorbeeld
doordat gemeenten taakgericht inkopen, maar op cliëntniveau (inspanningsgericht) om verantwoording vragen of omdat de uitvoeringsvariant
volgens gemeenten niet altijd past bij het lokale of regionale beleid.
Gemeenten kunnen bij het afsluiten van nieuwe contracten met
aanbieders kiezen voor een van de drie uitvoeringsvarianten. Door de
VNG is een monitor gepubliceerd voor de Wmo 2015 en de Jeugdwet
over het gebruik van de drie uitvoeringsvarianten door gemeenten10.
Momenteel ben ik met de VNG en de branches voor zorgaanbieders in
gesprek over de vormgeving van de ministeriële regeling die wordt
opgesteld op grond van het wetsvoorstel regionale samenwerking en
vermindering uitvoeringslasten. Eén van de gespreksonderwerpen is het
tijdstip van inwerkingtreding van de regeling.
Vraag 95:
Waarom werken gemeenten en aanbieders nog niet altijd met de
iWMO/ijW standaarden?
Antwoord 95:

10

https://vng.nl/onderwerpenindex/sociaal-domein/isd-informatievoorziening-sociaal-domein/
nieuws/isd-standaarden-jeugdwet-en-wmo-consistent-toegepast

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

39

Door het Programma i-Sociaal Domein zijn, in opdracht van de VNG en de
branches, drie uitvoeringsvarianten ontwikkeld die bestaan uit een aantal
instrumenten (iWmo/iJw-standaarden, het accountantsprotocol, standaardinkoopartikelen en productcodes). Op dit moment werken alle
gemeenten met de iWmo/iJw-standaarden, maar passen niet alle
gemeenten deze standaarden consequent toe. Dit komt bijvoorbeeld
doordat gemeenten taakgericht inkopen, maar op cliëntniveau (inspanningsgericht) om verantwoording vragen of omdat de uitvoeringsvariant
volgens gemeenten niet altijd past bij het lokale of regionale beleid.
Gemeenten kunnen bij het afsluiten van nieuwe contracten met
aanbieders kiezen voor een van de drie uitvoeringsvarianten. Door de
VNG is een monitor gepubliceerd voor de Wmo 2015 en de Jeugdwet
over het gebruik van de drie uitvoeringsvarianten door gemeenten11.
Vraag 96
Binnen het rijk wordt gewerkt aan een implementatieplan van het
VN-verdrag. Wat zijn de verwachte kosten voor het rijk voor het uitvoeren
van het VN-verdrag voor de rechten van mensen met een beperking?
Antwoord 96:
Per betrokken ministerie worden kosten gemaakt voor het toegankelijker
maken van Nederland uit hoofden van de verplichting: van het verbeteren
van toegankelijkheid van het openbaar vervoer tot het toegankelijker
maken van overheidswebsites. Er is geen totaal overzicht van al deze
uitgaven van alle ministeries.
Ook verstrekt het Ministerie van VWS een subsidie aan de Alliantie, VNG
en VNO-NCW/MKB-Nederland ten behoeve van de implementatie van het
VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Die
subsidie bedraagt in totaal circa € 3 miljoen voor de jaren 2017, 2018 en
2019.
Vraag 97
Hoeveel mantelzorgers waren er in 2017 en hoeveel daarvan waren
overbelast?
Antwoord 97:
De meest recente cijfers dateren uit 2016. Toen waren er circa 4,4 miljoen
mantelzorgers. 8,6% van hen voelt zich zwaar belast. Dat zijn 380.000
mantelzorgers. (Bron: SCP Voor Elkaar, 2017)
Vraag 98
Hoe vaak is een verpleeghuiszorg instelling in 2017 door de Inspectie voor
de Gezondheidszorg (IGZ) aangesproken over het niet op orde zijn van de
zorg? Hoe verhoudt dat zich ten opzichte van de afgelopen 5 jaar?
Antwoord 98:
Wanneer de inspectie tijdens haar toezicht tekortkomingen in de zorg
constateert, spreekt zij de zorgaanbieder hierop aan, zodat die hiervan kan
leren en maatregelen kan treffen om de tekortkomingen weg te nemen.
Wanneer dit onvoldoende effect heeft of wanneer de inspectie risico’s
voor de kwaliteit en veiligheid van de zorg constateert kan zij een
maatregel opleggen. In algemene zin is het zo dat bij de meeste toezichtonderzoeken (zoals inspectiebezoeken of naar aanleiding van een calamiteitenmelding) wel sprake is dat er verbeterpunten zijn voor de kwaliteit en
veiligheid van de zorg. Het opleggen van een maatregel is meestal niet
nodig om de verbetering te realiseren.

11

https://vng.nl/onderwerpenindex/sociaal-domein/isd-informatievoorziening-sociaal-domein/
nieuws/isd-standaarden-jeugdwet-en-wmo-consistent-toegepast

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

40

De inspectie legde in 2015–2017 de volgende maatregelen op aan
zorgaanbieders in de V&V-sector:
maatregel
aanwijzing gegeven
bevel gegeven
last onder dwangsom opgelegd
verscherpt toezicht ingesteld
opgelegde boete
waarschuwing gegeven

2015

2016

2017

0
1
1
6
0
3

7
1
1
7
0
7

6
0
1
1
3
9

Vraag 99
Hoeveel verpleeghuiszorg instellingen met urgente kwaliteitsproblemen
zijn in 2017 door de IGZ ondersteund?
Antwoord 99:
Zie het antwoord op vraag 98.
Vraag 100
Wat merken cliënten in de praktijk van de genoemde waardevolle
resultaten die in het kader van waardigheid en trots zijn geboekt?
Antwoord 100:
Binnen Waardigheid en trots zijn stappen gezet in transparantie voor de
cliënt. Er is meer inzicht in cliëntervaringen via www.zorgkaartNederland.nl. In 2017 zijn er bijvoorbeeld circa 25.000 cliëntervaringen bij
gekomen op de website. Naast ervaringsgegevens op zorgkaartnederland.nl zijn basisveiligheidsindicatoren openbaar gemaakt en gepubliceerd. Er is daarnaast € 200 miljoen extra middelen voor dagactiviteiten
en professionalisering beschikbaar gesteld. Uit het evaluatieonderzoek
van de middelen dat op 3 februari 2017 (Kamerstuk 31 765, nr. 262) aan
uw Kamer is gezonden blijkt dat de ondernemingsraad (OR), verpleegkundige adviesraad (VAR) en de cliëntraden ((C)CR) tevreden zijn met de
manier waarop deze worden ingezet en dat door de extra middelen meer
aandacht is voor zinvolle daginvulling voor bewoners.
Binnen Ruimte voor verpleeghuizen, onderdeel van Waardigheid en trots,
hebben verpleeghuisaanbieders tal van activiteiten opgepakt met als doel
om de kwaliteit voor de cliënt te verbeteren. In de eindrapportage, die ik
eind maart jongstleden aan uw Kamer heb gezonden (Kamerstuk 34 104,
nr. 208) staat wat de verbeterplannen hebben opgeleverd voor de cliënt,
mantelzorger en zorgprofessional. Door elke individuele aanbieder is er
een factsheet opgesteld met de opbrengsten. Overkoepelend ontstaat het
volgende beeld: er is een beweging in gang gezet om de verpleeghuiszorg
te verbeteren, in nagenoeg alle factsheets worden positieve effecten voor
cliënten en professionals weergegeven. De positieve effecten voor
cliënten zit hem vooral in de toename die men ziet in het hebben van
aandacht voor de individuele behoeften. Deelnemende zorgaanbieders en
cliëntenraden geven aan dat de cliënt of bewoner meer regie en eigenaarschap ervaart en dat meer wordt aangesloten bij de belevingswereld. In
veel verschillende verbeterplannen is geïnvesteerd in het contact met de
bewoner en zijn omgeving over de invulling van de dag en zijn er nieuwe
ideeën ontstaan, bijvoorbeeld een marktplaats waar vraag en aanbod aan
elkaar worden gekoppeld en ook mensen uit de wijk worden betrokken.
Een ander voorbeeld waar veel zorgaanbieders mee aan de slag zijn
gegaan is het zorgleefplan. Door cliënten en hun naasten meer te
betrekken bij het opstellen van het zorgplan zijn de wensen en behoeften
van cliënten meer richtinggevend geworden bij de inrichting van zorg en
leven. De resultaten van de verbeterplannen zijn ook opgetekend in
praktijkvoorbeelden op de website van Waardigheid en trots, zodat ze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

41

voor andere zorgaanbieders inspiratie bieden verbeteringen voor cliënten
aan te brengen.
Vraag 101
Wat was de participatie en zelfredzaamheid van mensen met beperkingen
in 2017?
Antwoord 101:
Daar zijn geen cijfers over bekend. Het meest recente onderzoek dateert
uit 2016.
Vraag 102
Wat is de ontwikkeling van de afgelopen vijf jaar in participatie en
zelfredzaamheid van mensen met beperkingen?
Antwoord 102:
Het Nivel heeft een vergelijking gedaan in de participatie van mensen met
een beperking tussen 2012 en 2016. Daaruit zijn de volgende ontwikkelingen te halen:
– Ruim 80 procent van de mensen met een verstandelijke beperking gaf
aan in 2016 gemakkelijk bij voorzieningen te kunnen komen, terwijl dat
in 2012 75 procent was.
– Van de (algemene) bevolking had in 2016 bijna driekwart betaald werk,
terwijl dit onder mensen met een lichamelijke beperking 36 procent
was en onder mensen met een psychische aandoening 22 procent. Dit
was ook al zo in 2012.
– Mensen met een chronische ziekte vinden het openbaar vervoer iets
toegankelijker geworden sinds 2012.
Vraag 103
Welke maatregelen heeft het kabinet genomen om de participatie en
zelfredzaamheid van mensen met beperkingen te bevorderen?
Antwoord 103:
Het vergroten van de participatie en zelfredzaamheid van mensen met een
beperking is een belangrijk onderdeel van de implementatie van het
VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap in
Nederland. Voor de implementatie van dit Verdrag heeft het kabinet maart
2017 een implementatieplan uitgebracht. Dit plan bevat de eerste stappen
van rijksoverheid, gemeenten, organisaties en bedrijven om samen de
ambities uit het Verdrag – waaronder op het gebied van participatie en
zelfredzaamheid – te verwezenlijken. Juni 2018 is het kabinet voornemens
om, voortbordurend op dit eerdere plan, een concreet programma voor
de verdere implementatie van het Verdrag te lanceren.
Maatregelen op het gebied van participatie en zelfredzaamheid komen in
het implementatieplan (2017) en implementatieprogramma (2018) meer
uitvoerig aan de orde. Concrete manieren om de participatie en zelfredzaamheid van mensen met een beperking te bevorderen zijn bijvoorbeeld
maatregelen die het makkelijker maken om zelfstandig met het openbaar
vervoer te reizen. Hiertoe worden haltes en stations meer toegankelijk
gemaakt. Andere maatregelen richten zich op het wegnemen van
drempels in het onderwijs of het vergroten van de werkgelegenheid voor
mensen met een beperking, via het Sociaal Akkoord dat hierover met
sociale partners is afgesloten. Ook gemeenten hebben een belangrijke rol.
Daarom zijn er bepalingen opgenomen in de Wmo, Jeugdwet en
Participatiewet die aan gemeenten vragen om ook lokaal uitvoering te
geven aan het VN-verdrag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

42

Daarnaast wordt er langs vele andere wegen bijgedragen aan de
zelfredzaam het en participatie van mensen met beperkingen. Zoals door
middel van de maatregelen in de eerder dit jaar gepubliceerde
programma’s «» Eén tegen eenzaamheid» en «Zorg voor de jeugd» en de
nog uit te brengen programma’s «langer thuis» en «gehandicaptenzorg»
(werktitels).
Vraag 104:
Zijn de eisen voor het gebruik van het bovenregionaal gehandicaptenvervoer (BRV) aangescherpt in 2017? Zo nee, waarom is er minder gebruik
gemaakt van het BRV?
Antwoord 104:
Nee, de eisen voor het gebruik van het BRV (ook bekend als Valys), zijn in
2017 niet aangescherpt. Zoals in het jaarverslag is toegelicht is het BRV
vraagafhankelijk vervoer; de keuze om vervoer te boeken berust bij de
pashouder. Dit betekent dat persoonlijke overwegingen en andere
factoren, zoals de toegankelijkheid van het openbaar vervoer, de vraag
bepalen.
Vraag 105
Er is € 2,9 miljoen beschikbaar gesteld voor werkagenda informele zorg
aan de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Hoe is dit geld besteed?
Antwoord 105:
Per abuis is in het jaarverslag de term werkagenda informele zorg
gebruikt in plaats van werkagenda «Administratie en ICT». In 2017 is een
subsidie van € 2,9 miljoen beschikbaar gesteld aan de VNG voor de
uitvoering van deze werkagenda. Het doel hiervan was administratieve
lasten en regeldruk voor gemeenten en aanbieders terug te dringen. Deze
middelen zijn besteed aan het ondersteunen van gemeenten en
aanbieders bij het inregelen en consequent toepassen van de uitvoeringsvarianten, de iWmo-standaarden, de iJw-Standaarden, het toepassen van
het accountantsprotocol, het organiseren van regionale bijeenkomsten
met gemeenten en aanbieders en het opstellen/bijwerken van
handreikingen.
Vraag 106
Er is € 0,3 miljoen beschikbaar gesteld aan projectsubsidies voor
vrouwelijke genitale verminking. Welke instelling heeft dit bedrag
gekregen? Wat is de uitkomst van dit project? Hoeveel meisjes zijn er door
dit project minder besneden?
Antwoord 106:
In 2017 is aan drie verschillende organisaties subsidies verstrekt voor
projecten die gericht zijn op de aanpak van vrouwelijke genitale verminkingen (hierna: VGV). Het gaat bij alle drie organisaties om een projectsubsidie die voor meerdere jaren is toegekend.
In de eerste plaats is er subsidie beschikbaar gesteld aan de Federatie van
Somalische Associaties in Nederland (FSAN) voor het project «Landelijke
bestrijding VGV/Instandhouding netwerk en doorontwikkelingsnetwerk
2016–2017». Dit project had tot doel om het netwerk van sleutelpersonen
in stand te houden. De sleutelpersonen gaan het gesprek aan met ouders
en in de gemeenschap over de strafbaarheid van en de gezondheidsgevaren van meisjesbesnijdenis. Zij richten zich daarbij op de gemeenschappen waarvan bekend is dat in het moederland VGV voorkomt.
Daarnaast is er subsidie verstrekt aan GGD GHOR Nederland voor het
project «Vrouwelijke Genitale Verminking Vervolg 2016 – 2018». Dit project

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

43

behelst zowel activiteiten op het gebied van preventie van VGV als ook het
organiseren van zorg voor besneden vrouwen.
Tot slot is er subsidie beschikbaar gesteld aan Stichting Pharos, een
expertisecentrum voor gezondheidsverschillen, voor het project
«Onderzoek omvang en risico VGV in Nederland 2017 – 2019». Deze
subsidie in onder andere bestemd voor een onderzoek naar de prevalentie
en incidentie van VGV.
Preventie meten is zeer lastig. Er kan daarom niet worden aangeven
hoeveel meisjes er minder besneden zijn door deze drie projectsubsidies.
Vraag 107:
Wat is de verklaring dat minder mensen gebruik maken van het bovenregionaal vervoer?
Antwoord 107:
Zie het antwoord op vraag 104.
Vraag 108:
Wat is de reden van het lagere gebruik van Valys?
Antwoord 108:
Zie het antwoord op vraag 104.
Vraag 109
Welke evaluatierapporten zijn er nog te verwachten over de Hervorming
Langdurige Zorg (HLZ) en welke kennisvragen over de Wmo zullen hierin
worden beantwoord?
Antwoord 109:
Voor 1 juli 2018 zal, als laatste van de evaluatierapporten, nog het
eindrapport van de evaluatie van de hervorming van de langdurige zorg
aan de Tweede Kamer worden aangeboden. Dit rapport is met inbegrip
van de evaluatie van de Wmo 2015 en de Wlz. Het SCP voert deze
evaluatie uit op verzoek van VWS. Het onderzoek van het SCP richt zich op
de vraag of in de periode 2015 tot en met 2017, de eerste jaren na de
stelselwijziging, beweging waarneembaar is in de richting die de
wetgever voor ogen had. Hieronder worden de onderzoeksvragen en
doelen van de hervorming en de betreffende wetten zoals deze door het
SCP verwoord zijn benoemd.
De evaluatie kent twee centrale vragen:
A) In hoeverre worden de doelen van de hervorming van de langdurige
zorg en de betreffende wetten en maatregelen behaald (voor –
potentiële – gebruikers en voor het wettelijk systeem)?
B) In hoeverre houdt het doelbereik verband met de uitvoering van de
betreffende wetten en maatregelen en met de vrijwillige inzet van
burgers? Welke andere factoren spelen een rol? Zijn er (on)gewenste
neveneffecten?
De hervorming van de langdurige zorg kent de volgende doelen op het
niveau van het stelsel:
1. het verbeteren van de kwaliteit van ondersteuning en zorg;
2. het vergroten van de betrokkenheid in de samenleving (meer voor
elkaar zorgen);
3. financiële houdbaarheid van de langdurige zorg en ondersteuning.
Daarnaast zijn er doelen voor mensen met behoefte aan zorg of
ondersteuning:
1. meer participatie/ meer gelijke deelname aan de maatschappij;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

44

2.
3.
4.
5.
6.

meer eigen regie;
meer zelfredzaamheid/ meer zelfstandigheid;
langer/ zo lang mogelijk zelfstandig wonen;
minder eenzaamheid;
meer kwaliteit van leven.

Vraag 110
Tot wanneer loopt het programma In voor Zorg? En hoe verhoudt het
programma zicht tot het programma Waardigheid en Trots op elke locatie?
Antwoord 110:
Het «InVoorZorg!» programma is in 2017 afgerond. Het eindverslag en de
evaluatie waren gevoegd bij de vijfde voortgangsrapportage van
«Waardigheid en Trots» die de Tweede Kamer op 4 juli 2017 (Kamerstuk
31 765, nr. 279) heeft ontvangen.
«InVoorZorg!» is in 2009 gestart om de zorgaanbieders die (mede) AWBZ
gefinancierd waren te ondersteunen meer toekomstbestendig te worden.
Het ging daarbij in de eerste plaats om onderwerpen zoals ruimte voor de
professional, bedrijfsvoering, inzet van technologie en ketenzorg.
«Waardigheid en Trots» is in 2015 gestart om de kwaliteit van de
verpleeghuiszorg te verbeteren door de positie van de cliënt en de
professional te versterken.
Vraag 111
De Sociale Verzekeringsbank heeft in 2015 voor het laatste jaar de
Regeling Waardering Mantelzorg uitgevoerd. Hoeveel gemeenten hebben
deze regeling overgenomen? Welk bedrag is hiermee gemoeid?
Antwoord 111:
Voor het mantelzorgcompliment is per 2015 een wettelijke verplichting
voor gemeenten om mantelzorgwaardering te geven, in de plaats
gekomen. Dit hoeft niet een financiële regeling te zijn. Gemeenten hebben
vanaf 2015 structureel
€ 100 miljoen per jaar toegevoegd gekregen aan het gemeentefonds.
Vraag 112
Wat is de verdeling over de verschillende indicaties van de pgb-houders in
de Wlz in de jaren sinds 2015? Wat is de gemiddelde hoogte van het
toegekende pgb per jaar sinds 2015?
Antwoord 112:
Voor de Wlz ziet de gevraagde verdeling er als volgt uit:
Tabel Verdeling over verschillende indicaties
% budgethouders1

2015

2016

zzp VV
zzp VG
zzp LG
zzp ZG
geen zzp

18%
51%
8%
1%
25%

20%
53%
9%
1%
19%

1

Declaraties kunnen doorlopen als de indicatie is aangepast. Personen kunnen hierdoor tegelijkertijd in meerdere zzp-categorieën terechtkomen waardoor het totaal meer is dan 100%
Bovenstaande verdeling is gebaseerd op het aantal budgethouders dat bij de SVB
pgb-declaraties heeft ingediend.
De categorie «geen zzp» betreft cliënten die geen indicatie met een zorgprofiel hebben maar
beschikken over een indicatie in functies en klassen.
De verdeling over 2017 is nog niet beschikbaar

Bron: CBS Monitor Langdurige Zorg (SVB-CIZ).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

45

De gemiddelde hoogte van het toegekende pgb ziet er als volgt uit:
Tabel gemiddeld toegekend budget per budgethouder
Gemiddeld toegekend budget per
budgethouder
Wmo
Jeugdwet
Wlz
Zvw

2015

2016

2017

€ 7.413
€ 11.603
€ 40.596
€ 15.400

€ 6.738
€ 9.331
€ 44.659
€ 19.200

€ 6.807
€ 9.482
€ 49.968
€ 16.600

Bron:
WLZ: CBS Monitor Langdurige Zorg (NZa)
Wmo en Jeugdwet: SVB
Zvw: Zorgverzekeraars

Vraag 113
Kunt u een overzicht geven van de bedragen die zorgverzekeraars hebben
teruggevorderd omdat declaraties onjuist bleken alsmede de opbrengst
van fraudeonderzoek door zorgverzekeraars voor zowel onjuistheden als
daadwerkelijke fraude voor de periode 2006–2017?
Antwoord 113:
Sinds 2011 verzamelt en publiceert Zorgverzekeraars Nederland (ZN) de
resultaten van zorgverzekeraars naar aanleiding van de formele en
materiële controles en fraudeonderzoeken. Onderstaand overzicht geeft
voor de jaren 2010–2016 de bedragen weer van de geconstateerde
onjuiste declaraties uit de formele en materiële controles, het totaal
onterecht gedeclareerd bedrag dat met fraudeonderzoek is vastgesteld12
en de (daarvan) door zorgverzekeraars vastgestelde fraude. Alle onterecht
uitgekeerde declaraties worden in beginsel teruggevorderd, ongeacht of
het om een fout of om fraude gaat. De cijfers over 2017 zijn nog niet
beschikbaar.
Bedragen x € 1 miljoen
Onjuistheden n.a.v.
controles door zorgverzekeraars
Fraudeonderzoek
(Waarvan) vastgestelde
fraude door zorgverzekeraars

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

106
–

167
–

198
15,9

329
27

449
53

485
20

367
24,8

6,2

7,7

6

9,3

18,7

11,1

18,9

Bron: Zorgverzekeraars Nederland

Vraag 114
Wat is er in 2017 gedaan om de ondersteuning van oudere cliënten te
verbeteren?
Antwoord 114:
In 2017 is een aantal initiatieven ontwikkeld die bijdragen aan het
realiseren van de in 2015 gestelde doelen met de hervorming langdurige
zorg. Deze initiatieven dragen ook bij aan de verbetering van de ondersteuning van oudere cliënten. Het gaat onder meer om de volgende
initiatieven die bijdragen aan of speciaal gericht zijn op de ondersteuning
van oudere cliënten.
Gemeenten en verzekeraars
• Op het terrein van samenwerking van gemeenten en zorgverzekeraars
lag de focus vooral op ontwikkeling en verspreiding van goede
praktijken om de ondersteuning van oudere cliënten te verbeteren.
12

Zorgverzekeraars brachten vóór 2012 dit bedrag nog niet apart in kaart.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

46

•

In het Jongerius overleg, een overleg gestart door directeuren van
gemeenten en verzekeraars, worden deze samenwerking en goede
praktijken van samenwerking besproken.
• Een goed voorbeeld van zo’n praktijk is Samen Oud, een werkwijze
gericht op samenhangende, preventieve en proactieve zorg en
begeleiding voor thuiswonende 75-plussers.
• De functie onafhankelijke cliëntondersteuning wordt doorontwikkeld.
Een mooie ontwikkeling is dat er steeds meer speciaal getrainde
vrijwillige ouderenadviseurs (van de ANBO of de KBO/PCOB) actief
zijn.
• Op lokaal niveau is, onder andere door middel van het programma
Aandacht voor Iedereen, gewerkt aan het verbeteren van de cliënt- en
burgerarticipatie van alle cliënten, waaronder natuurlijk ook ouderen.
• Samen met het Ministerie van SZW is gewerkt aan het vergroten van
draagvlak voor de verruiming van de mogelijkheden om het verrichten
van mantelzorg te combineren met het verrichten van betaald werk.
Daarnaast is geïnvesteerd in het vergroten van de bekendheid van
mantelzorgondersteuning en is het belang van voldoende respijtzorg
voortdurend onder de aandacht van gemeenten gebracht. Bij de
activiteiten met betrekking tot mantelzorg is Mezzo een belangrijke
samenwerkingspartner.
Zorg vanuit de WLZ
• Verpleeghuizen werken in het kader van het programma «Waardigheid
en Trots, liefdevolle zorg voor onze ouderen» aan de verbetering van
de kwaliteit van de verpleeghuiszorg. Er is in 2017 € 130 miljoen
beschikbaar gekomen voor zowel deskundigheidsbevordering van
zorgverleners als dagactiviteiten voor bewoners.
• Samen met zorgkantoren, MEE en Zorgbelang is een traject gestart om
de uitvoering van de functie cliëntondersteuning in de Wlz te
verbeteren.
Vraag 115
Waarom is er een onderbesteding waar te nemen in de post subsidies
voor de Patiënten- en Gehandicaptenorganisaties over 2017?
Antwoord 115:
In de oorspronkelijke begrotingsraming is rekening gehouden met circa
240 patiënten- en gehandicaptenorganisaties. Het zijn er inmiddels ruim
40 minder.
Vraag 116
Wat heeft het programma Rechtmatige zorg tot nu toe opgeleverd in
euro’s, door minder fraude, etc.? Wat waren de doelen op dat punt?
Antwoord 116:
Het programma Rechtmatige Zorg 2015–2018 is in 2015 van start gegaan
met als doel om alle vormen van onrechtmatigheid in de zorgsector
substantieel te verminderen. De aanpak is zowel gericht op fouten,
waarbij mensen de regels overtreden als gevolg van onwetendheid,
vergissingen of onduidelijkheden, als op fraude, waarbij opzettelijk
misleidend wordt gehandeld met het oog op (financieel) gewin. Over de
hele linie heeft het programma al een sterke impuls gegeven aan het
versterken van rechtmatigheid in de zorg. In de zesde voortgangsrapportage Rechtmatige Zorg (Kamerstuk 28 828, nr. 105) hebben we uw
Kamer geïnformeerd over de voortgang, resultaten en impact van het
programma Rechtmatige Zorg van de afgelope
n drie jaar.
De opbrengsten van de aanpak van fouten en fraude laat zich niet goed
kwantificeren in euro’s. Om die reden is daar ook geen doel vooraf aan
gekoppeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

47

Fraude mag niet lonen. Het kabinet heeft daarom de morele verplichting
fraude en onrechtmatigheden te voorkomen en aan te pakken waar
mogelijk. Elke euro in de zorg telt en moet dus correct worden besteed.
Daarnaast leveren de onderzoeken door zorgverzekeraars, toezichthouders en opsporingsdiensten het nodige op. Hun inspanningen hebben
ook een preventieve werking, doordat het potentiële fraudeurs afschrikt.
Dat effect laat zich echter (ook) niet in cijfers vatten. Datzelfde geldt
bijvoorbeeld ook voor de effecten van preventieve fraudetoetsen op
voorgenomen wet- en regelgeving, omdat je niet kunt meten hoeveel
fraude je hebt voorkomen.
Vraag 117
Als het gaat om de jeugd(gezondheids)zorg in Caribisch Nederland, welke
acties zijn in 2017 ondernomen om de situatie te verbeteren in ieder geval
met betrekking tot opvoedingsondersteuning, meer seksuele educatie en
een sluitende aanpak van kindermishandeling?
Antwoord 117:
Voor de aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling is door VWS en
de Openbare Lichamen in 2017 een bestuursakkoord getekend. De
Openbare Lichamen gaan de komende jaren aan de slag met de
uitvoering van hun concrete werkplannen en VWS zal waar nodig de
hulpverleningsketen versterken en de implementatie van de werkplannen
monitoren. Eventuele ontbrekende schakels in de keten (zoals bijvoorbeeld tijdelijke opvang) worden kritisch bekeken en waar mogelijk
opgelost. Op Bonaire is gestart met een Directieberaad Jeugd waarin de
kernorganisaties binnen de jeugdketen vertegenwoordigd zijn. Door
betere afstemming is de verwachting dat meer preventief kan worden
gewerkt en problemen binnen het gezin of met het kind eerder worden
gesignaleerd en opgepakt. Op Bonaire is voor seksuele educatie meer
geld vrijgemaakt voor het Centrum Jeugd en Gezin, zodat de inzet kan
worden vergroot. Op Sint Eustatius is geïnvesteerd in de samenwerking
tussen het maatschappelijk werk, de kinderopvang en het centrum Jeugd
en Gezin. Op Saba is begin 2018 gestart met een tweejarige pilot waarin
de preventieve jeugdtaken bij het openbaar lichaam (bij het bestaande
maatschappelijk werk) zijn ondergebracht.
Vraag 118
Als het gaat om de jeugd(gezondheids)zorg in Caribisch Nederland, kan
aangegeven worden; welke belangrijkste verbeterpunten er bestaan,
welke acties hierop ondernomen worden, welke budgetten hiervoor
beschikbaar zijn en welke doelen hierop geformuleerd worden?
Antwoord 118:
VWS is verantwoordelijk voor het stelsel, beleid en uitvoering van
jeugdzorg en gezinsvoogdij in Caribisch Nederland. Op Saba en Sint
Eustatius komt hier het preventieve jeugdbeleid bij. Voor 2018 en 2019 ligt
de focus op het professionaliseren van de Jeugdzorg en Gezinsvoogdij
Caribisch Nederland (JGCN) en versterken van preventie en het verbeteren van de jeugdhulpverleningsketen (mede gericht op voorkomen van
huiselijk geweld en kindermishandeling). JGCN start in 2018 met een
samenwerking met twee Nederlandse jeugdhulporganisaties om de
organisatie verder te versterken. Een belangrijk verbeterpunt is het
uitbreiden en verbeteren van de pleegzorg en het onderzoeken en waar
nodig laten opzetten van kleinschalige, tijdelijke en flexibele opvangmogelijkheden. Het budget voor jeugd(zorg) is circa $ 7 miljoen per jaar,
inclusief de subsidiering van vier naschoolse organisaties voor kinderen
in de leeftijd van 6–15 jaar op de drie eilanden. Voor de aanpak huiselijk
geweld en kindermishandeling is door VWS en de Openbare Lichamen in
2017 een bestuursakkoord getekend. Voor de implementatie van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

48

akkoord is in totaal € 1,3 miljoen beschikbaar, onder andere voor het
opzetten van een meldpunt en tijdelijke opvang. Daarnaast is in 2017 voor
drie jaar opnieuw subsidie toegekend aan het Veiligheidshuis, zodat in
totaal 15 organisaties gezamenlijk jeugdproblematiek en probleemgezinnen aan blijven pakken.
Het Openbaar Lichaam Saba is bezig om in 2018 en 2019 preventieve
jeugdtaken op te zetten en het bereik verder te vergroten. Saba ontvangt
hiervoor $ 125.000 per jaar. Centrum Jeugd en Gezin Bonaire krijgt
$ 42.000 per jaar om 1 extra jeugd- en gezinsmedewerker aan te nemen.
Vraag 119
Wat is, in het licht van de arbeidsmarkt opgaven, de reden dat er een
ruime onderbesteding heeft plaatsgevonden op de post «Stageplaatsen
zorg / Stagefonds»?
Antwoord 119:
De onderuitputting bij het stagefonds wordt veroorzaakt door de
gehanteerde systematiek om de hoogte van de vergoeding te berekenen.
Deze komt erop neer dat de vergoeding per cluster van opleidingen hoger
wordt naarmate er minder stages zijn gerealiseerd. Tegelijkertijd is de
hoogte van de vergoeding gemaximeerd zodat risico’s op staatssteun
voorkomen kan worden. Minder gerealiseerde stageplaatsen leiden
daarmee eerst tot een hogere vergoeding. Indien het maximum bedrag
bereikt wordt treedt echter onderuitputting op. Voor het schooljaar
2017–2018 is de berekening van de normbedragen aangepast en meer
gericht op tekortberoepen. De verwachting is dat deze aanpassing leidt tot
betere uitputting van het budget.
Vraag 120
Hoeveel stagiaires waren er in de jaren vanaf 2013?
Antwoord 120:
Het aantal op basis van de subsidieregeling Stageplaatsen Zorg II
gefinancierde stageplaatsen (in fte) is vanaf 2013 als volgt:
Studiejaar
Aantal gefinancierde stageplaatsen

2012–2013

2013–2014

2014–2015

2015–2016

2016–2017

50.577

50.915

47.266

48.986

45.798

Vraag 121
Hoeveel opleidingsplaatsen waren beschikbaar voor de jeugd-ggz?
Hoeveel meer of minder dan in 2016?
Antwoord 121:
Instellingen die alleen maar Jeugd GGZ leveren hebben in 2017 in totaal
14 opleidingsplaatsen toegewezen gekregen. Dit waren 7 plaatsen meer
dan in 2016.
Vraag 122
Op hoeveel plaatsen voor de opleiding tot verpleegkundig specialist/
physician assistant werd gerekend in de raming voor de begroting in
2017? Hoeveel plaatsen zijn er uiteindelijk vervuld?
Antwoord 122:
Er zijn jaarlijks 700 opleidingsplaatsen beschikbaar voor de door VWS en
OCW bekostigde opleiding tot verpleegkundig specialist en de opleiding
tot physician assistant. In studiejaar 2017–2018 zijn daarvan 611 opleidingsplaatsen vervuld.
Vraag 123

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

49

Hoeveel extra stageplaatsen zijn gerealiseerd met het herziene budget
voor de subsidieregeling Stageplaatsen zorg? Voor welke opleiding zijn
deze extra stageplaatsen gerealiseerd?
Antwoord 123:
De verdeling van het budget van € 112 miljoen over de verschillende
opleidingen is met de wijzigingsregeling juni 2017 herzien (Stcrt. 2017, nr.
35388, dd. 27 juni 2017).
De herziening betreft een wijziging met ingang van het studiejaar
2017–2018. De realisatiecijfers over dat studiejaar blijken niet eerder dan
na verwerking en toekenning van de subsidieaanvragen welke in de
periode september – december 2018 plaats heeft.
Vraag 124
Was het aantal stageplaatsen voor de beroepsbegeleidende leerweg (BBL)
lager dan geraamd omdat de studenten er niet waren, of omdat instellingen niet voldoende stageplaatsen konden bieden?
Antwoord 124:
De realisatie van het aantal gesubsidieerde stageplaatsen onder de
subsidieregeling stageplaatsen zorg II wordt achteraf en op aanvraag van
de individuele zorginstellingen vastgesteld. Het aantal opleidingsplaatsen
in de beroepsbegeleidende leerweg waarvoor zorginstellingen een
aanvraag hebben ingediend lag in het afgelopen studiejaar 2016–2017
lager dan waar bij de verdeelsystematiek rekening was gehouden. Deze
daling is hoofdzakelijk het gevolg van de daling van het aantal gerealiseerde stageplaatsen bij de opleiding verzorgende individuele gezondheidszorg.
De subsidieregeling stageplaatsen zorg II is bewust administratieve
lasten-arm ingericht. Naast het aantal gerealiseerde opleidingsplaatsen
wordt geen informatie vastgelegd. De reden van het lagere aantal
gerealiseerde stageplaatsen is daarmee niet bekend.
Vraag 125
De overige € 9,3 miljoen die is ingezet voor arbeidsmarktbeleid (SectorplanPlus) is geboekt naar de post overig. Wat valt er onder de post overig?
Antwoord 125:
Onder de post overig vallen ondermeer de instellingsubsidies voor acht
beroeporganisaties ten behoeve van de uitvoering van artikel 14 Wet
Beroepen Individuele Gezondheidszorg.
In totaal is 3 miljoen aan instellingssubsidies ingezet in 2017.
De overige subsidiemiddelen die niet apart benoemd zijn binnen dit
artikelonderdeel, zijn ingezet voor een subsidie aan SectorplanPlus.
Deze subsidie stimuleert arbeidsmarktorganisaties in zorg en welzijn om
opleidingsinspanningen te verrichten die gericht zijn op:
1) nieuwe instroom;
2) met ontslag bedreigde medewerkers;
3) opscholing van huidig personeel, zodat ruimte ontstaat voor nieuw
personeel;
4) opleiden van praktijk/werkbegeleiders.
In totaal is hier € 38 miljoen voor ingezet in 2017.
Vraag 126
Wat is de verklaring ervoor dat er een lagere instroom was tot de
opleiding tot de opleiding tot verpleegkundig specialist/physician
assistant?
Antwoord 126:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

50

Uit onderzoek van het KBA Nijmegen (2016) blijkt dat er voor de lagere
instroom drie hoofdoorzaken zijn: in een deel van de zorgorganisaties is
geen behoefte aan meer VS’en of PA’s dan er al zijn, er bestaat onduidelijkheid over de gevolgen van de nieuwe bekostigingssystematiek en er is
onduidelijkheid over de wijze waarop VS’en en PA’s rendabel kunnen
worden ingezet. Voor verschillende zorgorganisaties was dit aanleiding
geen of niet meer VS’en of PA’s te gaan opleiden. Deze gaven daarbij aan
dat dit een tijdelijke zaak was. In reactie daarop heeft VWS de NFU en de
NVZ verzocht te stimuleren dat ziekenhuizen voldoende stageplaatsen
voor studenten PA en VS beschikbaar stellen. In de studiejaren daarop is
er weer sprake van een voortzettende stijging van het aantal benutte
opleidingsplaatsen van jaarlijks ongeveer 50 plaatsen. In studiejaar
2016–2017 is er sprake van een stijging van ruim 100 plaatsen. In
studiejaar 2017–2018 is de gerealiseerde instroom 611 opleidingsplaatsen.
Ook dit is een stijging vergeleken met voorgaande studiejaar. Dit bevestigt
dat de onderuitputting een tijdelijke zaak is.
Tabel 1.1 – Aantal gesubsidieerde opleidingsplaatsen
Studiejaar

2013–2014
2014–2015
2015–2016
2016–2017
2017–2018

Maximumaantal
gesubsidieerde
plaatsen

Instroom
MANP

MPA

Totaal

Cumulatief

700
700
700
700
700

260
305
326
396
419

114
115
139
186
192

374
420
465
582
611

3.650
4.070
4.466
4.862
5.473

Bron: http://cijfers.hbo-raad.nl.

Vraag 127
Wat heeft het SectorplanPlus tot nu toe bereikt? Hoeveel banen zijn er tot
nu toe bijgekomen dankzij de subsidie die SectorplanPlus nu krijgt?
Antwoord 127:
Het SectorplanPlus is een scholingsimpuls gericht op extra instroom van
met name nieuwe medewerkers in de zorg. Vanuit SectorplanPlus worden
nadrukkelijk geen banen gefinancierd. Extra banen moeten betaald
worden uit de (reguliere) financiering van instellingen via de zorginkoop.
Denk bijvoorbeeld aan de impuls voor verpleeghuiszorg. Vanuit SectorplanPlus investeren we in de benodigde scholing zodat deze extra mensen
ook voldoende deskundig aan de slag kunnen. Het SectorplanPlus is één
van de belangrijke instrumenten in het Actieprogramma Werken in de
Zorg. De voortgang op het actieprogramma, inclusief SectorplanPlus,
wordt nauwlettend gevolgd via de adviescommissie. De adviescommissie
volgt de voortgang in de regio’s en adviseert VWS over de inzet van de
voor een regio beschikbare middelen vanuit SectorplanPlus.
Vraag 128
Waarom zijn er in 2017 minder stageplaatsen gerealiseerd voor de
beroepsbegeleidend leerweg en wordt het budget ingezet om extra
stageplaatsen in 2018 te realiseren?
Antwoord 128:
Het aantal stageplaatsen waarvoor bij VWS op grond van de subsidieregeling stageplaatsen zorg II subsidie wordt aangevraagd bepaalt de na
afloop van het studiejaar vast te stellen realisatiecijfers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

51

Waarom het aantal aanvragen voor stageplaatsen in de beroepsbegeleidende leerweg over het studiejaar 2016–2017 is gedaald wordt niet
bijgehouden.
Per studiejaar is een budget van € 112 miljoen beschikbaar. Het in 2017
vrijvallende budget is in 2017 voor het grootste deel ingezet voor
SectorplanPlus. In 2018 is weer € 112 miljoen beschikbaar. Naar
verwachting zal dit budget met de afgelopen herziening van de verdeling
over opleidingen volledig worden uitgeput. De normbedragen worden
immers, tot een maximum, bepaald door deling van het beschikbare
budget over het aantal gerealiseerde opleidingsplaatsen.
Vraag 129
Welke maatregelen worden genomen om «een lage instroom bij
opleidingen» in relatie tot de raming te voorkomen?
Antwoord 129:
De afgelopen jaren is de instroom in de opleiding tot arts Maatschappij &
Gezondheid (M&G; dit betreft artsen werkzaam in de publieke gezondheidszorg, zoals jeugdartsen, artsen infectieziektenbestrijding, artsen
tuberculosebestrijding en medisch milieukundigen) onvoldoende geweest
om in de toekomst te kunnen blijven voldoen aan de vraag naar deze
professionals. Op basis van een analyse van de belemmeringen voor de
instroom is in overleg met GGD GHOR Nederland13, ActiZ, Koepel van
Artsen Maatschappij en Gezondheid, de opleidingsinstituten Netherlands
School of Public & Occupational Health (NSPOH) en de Nederlandse
Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek (TNO) en
het Landelijk Overleg Sociaal-Geneeskundigen In Opleiding (LOSGIO) een
traject ingezet voor een integrale aanpak om de instroom te bevorderen.
Mijn ambtsvoorganger heeft u daarover geïnformeerd bij brief van 16 juli
2016 (Kamerstuk 29 282, nr. 255). De implementatie hiervan is inmiddels
ter hand genomen. Zo wordt vanaf 2019 gestart met het landelijk
werkgeverschap voor de basisartsen die met de opleidingen gaan starten.
De opleiding wordt inhoudelijk versterkt en er zal sprake zijn van een
landelijk werving- en selectiesysteem voor opleidingskandidaten,
ondergebracht onder een nieuw opgerichte stichting, de stichting sociaal
geneeskundige opleidingen in Nederland (SOGEON). Deze stichting heeft
ook andere taken die de instroom en kwaliteit van de opleiding bevorderen, zoals het verzorgen van wervingcampagnes voor opleiding arts
M&G en het versterken en borgen van de samenwerking tussen opleidingsinstituten met relevante sociaal geneeskundige afdelingen van
Universitair Medische Centra ter bevordering van academisering van de
opleidingen arts M&G.
Vraag 130
Hoeveel professionals zijn er in 2017 al extra geschoold met behulp van
de gelden van SectorPlanPlus?
Antwoord 130:
Verdeeld over vier tijdvakken komt de komende jaren een bedrag van
€ 320 miljoen beschikbaar via SectorplanPlus om meer beroepskrachten,
en dan vooral zij-instromers, te kunnen scholen. Per tijdvak is € 80 miljoen
beschikbaar. In het eerste tijdvak, dat loopt vanaf augustus 2017, is door
1.059 organisaties, uiteenlopend van huisartsenpraktijken tot grote
VVT-instellingen, een aanvraag ingediend. Hiermee kunnen naar
verwachting zo’n 58.500 scholingstrajecten worden uitgevoerd. Deze
scholingstrajecten in het eerste tijdvak moeten zijn gestart tussen

13

Gemeentelijke of Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

52

augustus 2017 en 30 april 2018. Er is nog geen zicht op welk deel van de
scholingstrajecten is gestart in 2017 en welk deel in 2018.
Vraag 131
Waarom is maar met minder dan de helft van de aangemelde deelnemers
«Sterk in je werk» een intakegesprek gevoerd?
Antwoord 131:
Het aantal aanmeldingen voor «Sterk in je Werk» is groter dan verwacht.
Van de uiteindelijke aanmeldingen resulteert ongeveer 80% in een
intakegesprek. Een deel van de aanvankelijke aanmelders ziet alsnog af
van deelname of vult de startvragenlijst niet in. Ook zit er standaard een
periode tussen het moment van aanmelden en het intakegesprek. Alle
aangemelde deelnemers die nog geen intakegesprek hebben gehad en
dat wel willen, zullen dit nog krijgen. Verder onderzoek ik momenteel op
welke wijze «Sterk in je Werk» een vervolg kan krijgen om aan de
toestroom van deelnemers een passend vervolg te kunnen geven.
Vraag 132
Klopt het dat er voor het SectorplanPlus geld is uitgegeven in 2017 dat er
feitelijk niet was? Zo nee, hoe zit het dan? Waarom is dit niet meegenomen bij de tweede suppletoire begrotingswijziging (Kamerstuk 34 845
XVI, nr. 1)?
Antwoord 132:
In 2017 is er ten behoeve van SectorplanPlus € 37,5 miljoen bevoorschot.
Naast de voor SectorplanPlus gereserveerde € 30 miljoen heb ik in 2017
€ 7,5 miljoen van de voor subsidieregeling stageplaatsen zorg gereserveerd middelen in kunnen zetten. Deze middelen waren niet benodigd ten
behoeve van het studiejaar 2016–2017.
Deze vrijval is pas bij de verwerking in november van de subsidieaanvragen over het studiejaar 2016–2017 bekend geworden. Hierdoor kon dit
niet meer in de tweede suppletoire begrotingswijziging worden
meegenomen.
Vraag 133
Kunt u een overzicht geven van de verdeling over de jaren 2017 – 2021
voor de besteding van de 325 miljoen in het kader van RegioPlus?
Antwoord 133:
Voor de opleidingsactiviteiten in het kader van SectorplanPlus zijn vier
tijdvakken voorzien conform onderstaand ritme.
Voorgenomen budget, start activiteiten en looptijd tijdvakken.
Tijdvak

€

Start opleidingsactiviteiten

Looptijd

1
2
3
4

€ 80 miljoen.
€ 80 miljoen
€ 80 miljoen
€ 80 miljoen

Aug. ’17 – April ’18
Mei ’18 – Dec. ’18
Jan ’19 – Dec. ’19
Jan ’20 – Dec. ’20

24-8-2017 t/m 30-4-2020
1-5-2018 t/m 31-12-2020
1-1-2019 t/m 31-12-2021
1-1-2020 t/m 31-12-2021

Voor de uitvoeringskosten is via de beschikking van 13 november 2017
een bedrag van € 5,5 miljoen beschikbaar gesteld aan de Coöperatief
Samenwerkende Regio’s Zorg en Welzijn u.a. voor de gehele looptijd van
de subsidie (t/m 2021).
Vraag 134
Kan de voortgang en de haalbaarheid van het programma MedMij
worden beschreven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

53

Antwoord 134:
Om de ontwikkeling van persoonlijke gezondheidsomgevingen (PGO’s) te
stimuleren ontwikkelt het zorgbrede programma MedMij een afsprakenstelsel, dat eisen stelt aan PGO’s en aan de manier waarop informatie
met de ICT-systemen van zorgaanbieders kan worden uitgewisseld.
Onderdeel van het afsprakenstelsel is een groeiende set standaarden voor
informatie-uitwisseling tussen zorgverleners en burgers. Door het huidige
gebrek aan (landelijke) afspraken over interoperabiliteit en standaarden
kan de daarvoor noodzakelijke gegevensuitwisseling tussen de vele
gegevensbronnen en digitale gegevensverzameling door burgers op dit
moment niet goed van de grond komen. Patiëntenfederatie Nederland
coördineert het MedMij-programma en werkt daarin samen met een groot
aantal partijen in zorg en ondersteuning. Als het afsprakenstelsel van
MedMij deze zomer «live» gaat voor aansluiting door partijen worden
leveranciers van PGO’s met een impulsfinanciering uit de extra middelen
van het Regeerakkoord in staat gesteld om hun product(en) aan het
afsprakenstelsel aan te passen en worden patiënten in staat gesteld om
die PGO’s ook daadwerkelijk te gaan gebruiken, opdat daarmee een
kritische massa aan eindgebruikers ontstaat. Parallel zullen zorgverzekeraars aan de kant van systemen van zorgaanbieders stimuleren dat
gegevens ook daadwerkelijk worden ontsloten naar de persoonlijke
gezondheidsomgevingen. Tegelijkertijd wordt er gewerkt aan het
vormgeven van een beheerorganisatie voor het afsprakenstelsel, waarin
het primaat bij patiëntenvertegenwoordigers en zorgaanbieders komt te
liggen en wordt de set informatiestandaarden steeds verder uitgebreid.
De haalbaarheid van de gegevensuitwisseling is gedurende de ontwikkeling getoetst in diverse praktijkproeven. Op dit moment loopt een
grootschalige proef onder de naam PROVES, waarin samen met leveranciers op basis van bevindingen uit praktijksituaties de werking van MedMij
wordt onderzocht en doorontwikkeld. Het kenmerk van een afsprakenstelsel is dat het nooit af is, MedMij zal zich dus blijven ontwikkelen.
Vraag 135
Wordt het mogelijk voor commerciële partijen om Medmij te gebruiken
voor app- en webtoepassingen?
Antwoord 135:
Er zijn op dit moment zo’n dertig leveranciers bij MedMij bekend die een
vorm van een PGO aanbieden en zich oriënteren op aansluiting op het
afsprakenstelsel. Dit zijn overwegend commerciële partijen. PGO’s kunnen
zich (naast de informatie-uitwisseling) onderscheiden door de aangeboden functionaliteit, bijvoorbeeld specifiek gericht op een bepaalde
groep patiënten (zoals zelfzorgtoepassingen voor diabetespatiënten) of
meer algemeen met toepassingen voor leefstijl, voeding of stress. Als
PGO leveranciers functionaliteiten zoals apps van andere commerciële
derden betrekken om daarmee het PGO te verrijken is via het afsprakenstelsel geborgd dat de daarbij horende gegevensverwerking aan
dezelfde strenge eisen voldoet als aan de PGO zelf.
Vraag 136
Hoe wordt medische data beschermd die via Medmij terecht komt bij
eventuele commerciële of buitenlandse ICT-ontwikkelaars?
Antwoord 136:
Allereerst wordt de data vanuit zorgaanbieders uitgewisseld met partijen
die deelnemen aan het afsprakenstelsel MedMij. Dat verbindt die partijen
aan strenge afspraken en eisen ten aanzien van de gegevensuitwisseling
en gegevensbescherming. Via een overeenkomst worden partijen
gehouden aan (niet-limitatieve opsomming):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

54

–

–

–

–

Nederlands recht en een EU-vestigingsplaats, waardoor zij moeten
voldoen aan de hier geldende wet- en regelgeving met betrekking tot
persoonsgegevens, waaronder de AVG, en de dataprotectie afspraken.
Privacy- en informatiebeveiligingsmaatregelen met betrekking tot
gezondheidsgegevens via de NEN 7510-norm aan te tonen met een
certificaat, aangevuld met specifieke beveiligingsnormen die MedMij
daartoe heeft opgesteld opgenomen in een aanvullende auditverklaring. De NEN 7510-certificering en de aanvullende auditverklaring
dienen te worden afgegeven door een Conformiteit Beoordelende
Instelling (CBI), die NEN 7510 geaccrediteerd is door de Raad voor
Accreditatie of een NEN 7510-licentieovereenkomst heeft met NEN.
Tevens dient het NEN 7510-certificaat te zijn opgenomen in het door
NEN beheerde nationale certificatenregister NEN 7510.
Diverse technische beveiligingseisen en specificaties bij de uitwisseling van gegevens met de zorgaanbieder, waaronder beveiligde
verbindingen en controles. De implementatie hiervan wordt getoetst
door MedMij via een acceptatieprocedure.
De toepassing van vereiste elektronische toegangs- en identificatiemiddelen in de toegang tot medische data.
Het is deelnemers aan het afsprakenstelsel uitdrukkelijk verboden om
data betreffende een burger te verkopen.

Vraag 137
Kunt u uitleggen hoe de procedure van toelating van ICT-ontwikkelaars die
Medmij willen gaan gebruiken in elkaar zit?
Antwoord 137:
Deze ontwikkelaars melden zich bij MedMij en doorlopen een toetredingsproces. In dat proces wordt getoetst of de ontwikkelaars voldoen aan de
afspraken, zoals opgenomen in het afsprakenstelsel MedMij. Dat bestaat
uit de controle op de bewijsvoering voor onder andere de bij vraag 136
benoemde beveiligingsmaatregelen. Pas wanneer al deze stappen met
succes zijn doorlopen tekent de ontwikkelaar een overeenkomst met de
stichting MedMij waarin deze tevens verklaart zich aan de afspraken te
blijven houden en dit met regelmaat te zullen moeten aantonen (door
bijvoorbeeld een jaarlijkse heraudit op de informatiebeveiliging). Pas na
ondertekening van de overeenkomst zal technisch de mogelijkheid
worden gerealiseerd voor de ontwikkelaar om verbinding te kunnen
leggen met andere deelnemers aan het afsprakenstelsel om gegevens uit
te wisselen. Het opvragen of delen van gegevens kunnen deze partijen
overigens alleen op het moment dat de persoon zelf actief handelt. Bij
deze handelingen zal de persoon zichzelf digitaal moeten identificeren via
een door BZK aangewezen elektronisch identificatiemiddel.
Vraag 138
Wie houdt na toelating van een app of site toezicht op het gebruik van
medische data door commerciële organisaties?
Antwoord 138:
Allereerst zijn commerciële organisaties gehouden aan wet- en regelgeving op het verwerken van persoonsgegevens. De wettelijk toezichthouders, te weten de Autoriteit Persoonsgegevens en Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd in oprichting, zullen hierop toezicht houden, zoals dat
ook nu al het geval is. Stichting MedMij ziet er op toe dat de overeenkomst met organisaties die zijn toegetreden tot het afsprakenstelsel door
hen wordt nageleefd. De organisaties hebben zich te houden aan de
afspraken in het afsprakenstelsel MedMij, dat ook voorziet in afspraken
over toetreding en sancties. Indien een organisatie zich niet houdt aan de
afspraken, dan is er reden om de overeenkomst met deze organisatie te
ontbinden. Dit betekent tevens dat er geen mogelijkheid meer is voor deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

55

organisatie om gegevens uit te wisselen met zorgaanbieders. Zie ook de
beantwoording van vraag 136: het is de dienstverlener uitdrukkelijk
verboden om data betreffende een burger te verkopen.
Vraag 139
Welke voorwaarden worden gesteld aan app- en webontwikkelaars als het
gaat om de locatie van de servers waarop de Persoonlijke Gezondheidsomgevingen (PGO’s) draaien?
Antwoord 139:
Zie het antwoord op vraag 136.
Vraag 140
Wat zijn de kosten voor de uitvoering regeling compensatie van verleende
zorg aan onverzekerbare vreemdelingen? Hoeveel onverzekerde vreemdelingen zijn er?
Antwoord 140:
De kosten van de uitvoering van de Regeling Financiering medisch
noodzakelijke zorg aan onverzekerbare vreemdelingen zijn hieronder
vermeld (bedragen x € 1.000).

CAK

2013

2014

2015

2016

514

579

584

536

Het CAK heeft berekend aan de hand van declaratiegegevens, op basis
van de combinatie van geboortejaar, initialen en geslacht, dat het in 2016
ging om 21.600 onverzekerbare vreemdelingen ging.
Ultimo 2017 waren er 17.424 onverzekerde verzekeringsplichtigen bij het
CAK geregistreerd. Dit zijn onverzekerden die in de Basisregistratie
Personen zijn opgenomen.
Het exacte aantal onverzekerde vreemdelingen is echter onbekend.
Vraag 141
Waarom zijn bij de eerste of tweede suppletoire begroting de wijziging
van de extra taken en uitvoeringsactiviteiten niet meegenomen? Wat zijn
de extra taken en uitvoeringsactiviteiten?
Antwoord 141:
Gedurende het begrotingsjaar 2017 is het voor het CAK beschikbare
budget in drie stappen opgehoogd. De oorspronkelijke begroting voorzag
in een budget van ruim € 76 miljoen. Bij de eerste suppletoire begroting is
het budget verhoogd voor diverse activiteiten die zijn overgeheveld vanuit
het Zorginstituut. Zo is er ruim € 20 miljoen aan het budget toegevoegd
voor uitvoering van de burgerregelingen wanbetalers en onverzekerden,
daarnaast is er € 11,3 miljoen overgeheveld voor de uitvoering van de
regeling gemoedsbezwaarden en de zogeheten buitenlandtaak, inclusief
het Nationaal contactpunt. Voor vernieuwing van de ict van het CAK is
€ 2,9 miljoen aan het budget toegevoegd en is het budget met € 1,1
miljoen verhoogd in verband met de uitvoeringskosten onverzekerde
verwarde personen. Voor de dekking van de regeling voor vergoeding van
zorg aan illegalen en andere onverzekerbare vreemdelingen is € 4,8
miljoen overgeheveld. Daarmee kwam het totale budget bij de eerste
suppletoire wet uit op ruim € 116 miljoen. In de tweede suppletoire
begroting is vervolgens budget toegekend voor o.a. de loonbijstelling
2017, en voor het herstel- en verbeterplan burgerregelingen, waarna het
totale budget op ruim € 120 miljoen kwam. Tot slot is in de realisatiecijfers meegenomen dat het ministerie een openstaande verplichting van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

56

het CAK aan het Afbz van € 16 miljoen overneemt, als gevolg van het
zogenaamde «ontvlechtingsverschil». Het CAK betaalt dit bedrag van 2019
tot 2025 in zeven termijnen terug aan het ministerie.
Vraag 142
Wat betekent het precies c.q. wat wordt er bedoeld als gesteld wordt dat
«bij de scheiding van de verantwoordingsstukken van het Centraal
Administratie Kantoor (CAK) is gebleken dat over een langere reeks van
jaren heen de beheerskosten per saldo ongemerkt hoger zijn geweest dan
het toegekende budget»? Waarom is dit niet eerder opgemerkt?
Antwoord 142:
Tot 2016 omvatte de jaarrekening van het CAK zowel de beheerskosten als
de financiële stromen rondom de zorgvergoedingen en eigen bijdragen.
Vanaf 2016 zijn deze gescheiden in respectievelijk de jaarrekening en
bestuurlijke verantwoording. Bij het boekhoudkundig ontvlechten van de
geldstromen bleek dat het CAK over een lange reeks jaren ongemerkt
meer aan beheerskosten had uitgegeven dan het door VWS toegekende
budget. Dit verschil is opgelopen tot € 17,8 miljoen. Het CAK heeft € 1,8
miljoen direct terug gestort. De resterende € 16 miljoen wordt van 2019
tot 2025 door het CAK terugbetaald. Het CAK neemt maatregelen om te
besparen op zijn beheerskosten, zonder dat het ten koste gaat van zijn
wettelijke taken. Eind 2018 wordt een externe audit uitgevoerd. Ook de
Nederlandse Zorgautoriteit houdt toezicht op de voortgang en werking
van de maatregelen.
Over het onderzoek van de NZa, de Auditdienst Rijk en mijn reactie
daarop heb ik uw Kamer op 4 december 2017 geïnformeerd (Kamerstuk
34 104, nr. 201).
Vraag 143
Wat is de reden dat de uitgaven van het Zorginstituut voor het onderzoek
Zinnige en zuinige zorg € 3,1 miljoen lager zijn uitgevallen terwijl hiervoor
het dubbele bedrag, namelijk € 6,1 miljoen, beschikbaar was? Heeft
doorlichting van het pakket en de uitvoeringstoets voorwaardelijke
toelating geen prioriteit gekregen?
Antwoord 143:
De onderbesteding bij het Zorginstituut voor de post onderzoek Zinnige
en Zuinige zorg komt doordat er steeds minder vaak onderzoeken worden
uitbesteed. Gebleken is dat sommige extern uitgevoerde onderzoeken
beperkt bruikbaar zijn voor het veld. Het Zorginstituut voert die onderzoeken dan zelf uit, of samen met andere overheidspartijen zoals het RIVM
en ZonMw, tegen lagere kosten. Daarvoor is de eigen onderzoekscapaciteit van het Zorginstituut vergroot en de toegang tot data verder
ontwikkeld.
Vraag 144
Hoeveel inspectiebezoeken heeft de inspectie in 2017 afgelegd bij
zorginstellingen?
Antwoord 144:
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd in oprichting rapporteert jaarlijks
over het aantal toezichtbezoeken in haar jaarbeeld. In 2017 heeft de
inspectie 2607 bezoeken afgelegd bij zorginstellingen.
Vraag 145
In hoeveel gevallen heeft de inspectie onaangekondigde bezoeken
gebracht?
Antwoord 145:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

57

In het Jaarbeeld 2017 van de inspectie is een onderverdeling aangebracht
in het aantal volledig onaangekondigde en het aantal aangekondigde
bezoeken met onaangekondigde elementen, respectievelijk 943 en 1.115
bezoeken in 2017.
Vraag 146
Hoeveel geld heeft de toename van de bureaucratie in de Jeugdhulp over
2017 gekost?
Antwoord 146:
Daarover valt geen betrouwbare en valide berekening te maken. We
pakken deze bureaucratie wel aan. In 2017 zijn de administratieve lasten in
de jeugdhulp door gemeenten en aanbieders samen opgepakt door de
inkoopvarianten te beperken, het Gemeentelijk Gegevens Knooppunt
(GGK) te verbeteren, waardoor nu 91% van de jeugdhulpregio’s de
standaarden consequent toepast. Verdere acties voor het beperken van
administratieve lasten zijn verankerd in het programma Zorg voor Jeugd
en het programma Ontregel de zorg, sectorprogramma sociaal domein.
Vraag 147
Hoeveel overheadkosten berekenen gemeenten gemiddeld ten aanzien
van de Jeugdhulp? Indien dit niet bekend is, bent u bereid dit te
onderzoeken?
Antwoord 147:
Dit is niet bekend. Het is daarnaast de verantwoordelijkheid van de
gemeenteraad om te oordelen of het college van burgemeester en
wethouders de gemeentelijke financiële middelen voldoende doelmatig
uitgeeft.
Vraag 148
Kunt u een overzicht geven per gemeente of zij in hun budget een tekort
of een overschot hadden op de Jeugdzorg in 2017?
Antwoord 148:
Nee, deze cijfers zijn nog niet beschikbaar. Eind 2018 komen de realisatiecijfers (via het IV3-systeem) van gemeenten over het jaar 2017
beschikbaar.
Vraag 149
Bij hoeveel jeugdinstellingen waren er in 2017 wachtlijsten? En zo ja, wat
was de omvang van deze wachtlijsten?
Antwoord 149:
Het is niet bekend bij hoeveel jeugdhulpinstellingen in 2017 er wachtlijsten waren. Een kwetsbaar kind dat acuut zorg nodig heeft moet altijd zo
snel mogelijk worden geholpen. Waar een onevenwichtigheid is tussen
vraag en aanbod, dienen gemeenten en aanbieders zich tot het uiterste in
te spannen om tijdige en passende jeugdhulp aan te bieden binnen
professioneel aanvaardbare termijnen en moeten zij samen op zoek naar
oplossingen. Als een passende plek niet meteen beschikbaar is, dan moet
goede overbruggingszorg worden geboden. In het programma zorg voor
jeugd is opgenomen dat in 2018 elke regio sluitende regionale afspraken
maakt over de aanpak van wachtlijsten en wachttijden en dat elke regio
een expertteam heeft om te zorgen dat ieder kind de zorg krijgt die nodig
is.
Vraag 150
Hoeveel geld hebben gemeenten besteed aan externe inhuur voor de
Jeugdhulp in 2017?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

58

Antwoord 150:
Dit is niet bekend. Het is aan de gemeenteraad om te oordelen over de
wijze waarop het college van burgemeester en wethouders het gemeentelijk budget besteden.
Vraag 151
Met de decentralisatie Jeugdwet is een goede beweging in gang gezet
maar deze kabinetsperiode zijn nog forse inspanningen nodig van
gemeenten, jeugdhulpaanbieders en Rijk om de veranderdoelen van de
jeugdwet te realiseren; welke inspanningen van het rijk zijn nodig?
Kunnen concrete voorbeelden worden genoemd? Is er budget voor deze
inspanningen? Zo ja, hoeveel?
Antwoord 151:
In het programma Zorg voor de Jeugd – dat uw Kamer op 16 april 2018
heeft ontvangen (Kamerstuk 34 880, nr. 3)- is aangegeven welke gezamenlijke inspanningen van gemeenten, jeugdhulpaanbieders en het Rijk deze
kabinetsperiode nodig zijn om de zorg voor jeugd merkbaar en meetbaar
te verbeteren. Het Rijk ondersteunt ondermeer met wetgeving (pleegzorg
standaard verlengen naar 21 jaar, Rechtspositiewet gesloten instellingen),
het nieuwe Ondersteuningsteam Zorg voor de Jeugd en een nieuw op te
richten samenwerkingsplatform «Vakmanschap Jeugdprofessionals» en
een Transformatiebudget. Voor de periode 2018 tot en met 2020 is een
bedrag van € 1 08 miljoen beschikbaar (kabinet € 54 miljoen en
gemeenten € 54 miljoen) om de transformatie te ondersteunen. Om voor
een bijdrage in aanmerking te komen worden «Regionale deals Jeugd»
gesloten. Daarvoor stellen jeugdhulpregio’s een driejarig transformatieplan op dat aansluit op de actielijnen van het programma «Zorg voor de
Jeugd».
Vraag 152
Welke criteria worden gebruikt om de activiteiten van de Stichting
Kwaliteitsregister Jeugd te evalueren? Is er een beleidsevaluatie
beschikbaar? Zo ja, kan de Kamer die krijgen. Zo nee, waarom niet?
Antwoord 152:
De werkzaamheden van de Stichting Kwaliteitsregister Jeugd zijn
momenteel nog volop in ontwikkeling. Om de ontwikkelingen te
monitoren heeft het Ministerie van VWS het hele jaar door intensief
contact met de organisatie over haar activiteiten en in de jaarverslagen
die conform Besluit Jeugdwet worden opgesteld, wordt de uitvoering van
de werkzaamheden door Stichting Kwaliteitsregister Jeugd jaarlijks
geëvalueerd. Tevens zullen de activiteiten van het Kwaliteitsregister Jeugd
worden betrokken in de monitor die binnen het Programma Professionalisering Jeugdhulp een Jeugdbescherming wordt ontwikkeld om de
professionalisering in de jeugdsector te volgen.
Vraag 153
Welk bedrag was begroot en wat is gerealiseerd als het gaat om de
genoemde beleidsconclusie «Preventie van extremisme»? Welke criteria
worden gebruikt om de aanpak te evalueren? Is er een beleidsevaluatie
beschikbaar? Zo ja, kan de Kamer die krijgen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 153:
Inclusief een bijdrage van het Ministerie van Justitie en Veiligheid
(versterkingsgelden € 250.000) had VWS rond € 800.000 begroot. Het
grootste deel daarvan was bestemd voor de ontwikkeling van het Platform
JEP (Jeugd, Extremisme en Polarisatie) dat begin 2018 gestart is.
Daarnaast hebben er regionale bijeenkomsten plaats gevonden om
bestuurders in het jeugddomein meer bewust te maken van hun rol in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

59

preventie van radicalisering. Ook heeft VWS activiteiten van o.a. de
Nationale Jeugdraad ondersteund.
De inzet van VWS op dit terrein maakt deel uit van het kabinetsbrede
beleid dat gericht is op preventie van radicalisering. Ik verwijs daarvoor
naar de recente Kamerbrief Preventie radicalisering van 26 april 2018
(Kamerstuk 29 754, nr. 448). Daarin staat dat het meten van effecten van
preventieve interventies lastig is (het meten van «iets» dat uitblijft). Om
hier toch zo goed mogelijk invulling aan te geven zal in 2018 een toolkit
worden ontwikkeld om «evidence based» werken te stimuleren. Hierdoor
kan worden geleerd van eerdere ervaringen en kan het preventiebeleid
worden doorontwikkeld.
Vraag 154
Is het mogelijk een subisidiestaat te presenteren met daarin een overzicht
van alle aangevraagde én toegekende subsidies van de instellingen die
een beroep hebben gedaan op de subsidieregeling (voor Jeugd), inclusief
hoogte van de subsidiebedragen? Wat zijn de verwachte consequenties
als voor alle subsidietoekenningen een staatssteuntoets wordt gedaan?
Op welke wijze wordt achteraf getoetst of instellingen hebben voldaan
aan de «verwachte prestaties»? Hoe vaak blijkt dit niet het geval te zijn?
Wat zijn de consequenties voor de subsidieverlening in die gevallen?
Antwoord 154:
De subsidies die verleend zijn staan in de bijlage van het jaarverslag.
De regelingen Huisvestingslasten jeugdzorg plus en Bijzondere transitiekosten Jeugdwet zijn getoetst op staatssteun.
Bij de verleningen van subsidies op grond van de regeling Bijzondere
transitiekosten Jeugdwet wordt bij de subsidieontvanger een DAEB
(dienst algemeen economisch belang) gevestigd. De instellingen die
subsidie ontvangen voor de huisvestingslasten Jeugdzorg plus kunnen
met de subsidie de huisvestingslasten financieren. Bij de verlening wordt
de capaciteit bepaald en achteraf verklaart de instelling dat de plaatsen
beschikbaar zijn geweest. Bij de bijzondere transitiekosten Jeugdwet
wordt de subsidie gecontroleerd door een externe accountant. De
subsidies worden conform de Kaderregeling subsidies OCW, SZW en
VWS getoetst. In het geval dat sommige activiteiten niet zijn uitgevoerd
dan wordt een gedeelte van het subsidiebedrag teruggevorderd.
Vraag 155
Hoeveel sportverenigingen hebben geen gebruik gemaakt van de Veiliger
Sportklimaat (VSK)-producten?
Antwoord 155:
In 2017 zijn 24.546 verenigingen aangesloten bij een van de 75 bonden die
bij sportkoepel NOC*NSF zijn aangesloten. Van die 75 bonden maakten er
12 in 2017 gebruik van VSK-producten, omdat bij deze 12 bonden het
grootste effect werd verwacht. Bij deze 12 bonden waren in 2017 in totaal
10.807 verenigingen aangesloten, waarvan er 10.557 gebruik maakten van
een of meer VSK-producten. Op het totaal aantal verenigingen van
bonden die in 2017 deelnamen aan VSK, maakten er in 2017 dus 250
verenigingen geen gebruik van VSK-producten.
Vraag 156
Wat voor functie hebben de Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG)aanvragers binnen de sportverenigingen?
Antwoord 156:
Iedereen kan een VOG aanvragen. Dat kunnen trainers zijn, maar ook
bestuursleden of leden die ad hoc activiteiten verrichten voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

60

vereniging. Het is aan sportverenigingen zelf voor welke soorten functies
een VOG wenselijk is.
Vraag 157
Is bekend hoeveel getrainde vertrouwenspersonen er zijn bij sportverenigingen?
Antwoord 157:
Het aantal getrainde vertrouwenspersonen bij bonden en sportverenigingen in 2017 is minimaal 1.044. Deze personen hebben de speciale
training via de Academie voor Sportkader van NOC*NSF gevolgd. Ik heb
geen zicht op het aantal vertrouwenspersonen dat een andersoortige
training heeft gevolgd om de functie van vertrouwenspersoon bij een
vereniging te kunnen vervullen.
Vraag 158
Wat is het precieze verschil tussen een vertrouwenspersoon en een
vertrouwenscontactpersoon?
Antwoord 158:
Het verschil tussen vertrouwenspersonen en vertrouwenscontactpersonen
is dat de laatsten een speciale training via de Academie voor Sportkader
van NOC*NSF hebben gevolgd.
Vraag 159
Kan nader worden toegelicht van wat voor excessen er sprake was?
Antwoord 159:
In het voetbal wordt gesproken van een exces als er sprake is van (a)
buitensporig fysiek geweld jegens een individu of meerdere individuen,
(b) ernstige bedreiging van een individu of meerdere individuen of (c)
bespuwen van een individu of meerdere individuen, voor, gedurende, dan
wel na de wedstrijd.
Vraag 160
De Brede impuls wordt door 95% van de deelnemende gemeenten gezien
als een echte impuls om het gemeentelijk sportbeleid (verder) te
ontwikkelen, hoe beoordeelt de overige 5% van de gemeenten de Brede
impuls?
Antwoord 160:
Er is gevraagd aan gemeenten of de Brede impuls combinatiefuncties
zorgt voor een impuls in het gemeentelijk sport- en beweegbeleid. 95%
hiervan is het eens met deze stelling, 2% geeft aan neutraal te zijn en 3%
geeft aan dat zij het niet eens zijn met deze stelling. Er is geen toelichting
gegeven in het onderzoek op de antwoorden «neutraal» en «niet mee
eens».
Vraag 161
Wat waren de maatschappelijke- en economische effecten van de
investeringen die zijn gedaan in de topsport?
Antwoord 161:
VWS draagt financieel bij aan hoogwaardige topsport- en opleidingsprogramma’s voor topsporters en talenten met bijbehorende infrastructuur,
begeleiding en voorzieningen. Met deze investeringen ondersteunt VWS
de ambitie van de sport om meer medailles, in meer sporten, met meer
impact na te streven. Topsport heeft ook maatschappelijke en economische effecten doordat het Nederlanders inspireert en verbindt. Topsport
zorgt voor bedrijvigheid en heeft een positief effect op onze nationale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

61

trots en draagt bij aan de internationale profilering van Nederland. VWS
heeft geen inzicht in de precieze omvang van deze maatschappelijke en
economische effecten. In de voor 2019 geplande evaluatie Topsport zal
worden bezien of hiervoor geschikte indicatoren zijn.
Vraag 162
De Backpay-regeling is afgelopen op 31 december 2017, hoeveel
aanvragen zijn er ingediend?
Antwoord 162:
De SVB heeft in totaal 1.207 aanvragen ontvangen, waarvan er 57 zijn
toegekend.
De SVB heeft los van deze aanvragen door bestandsanalyses de potentiële rechthebbenden geïdentificeerd; dat waren er 5.127. Het aanvullend
onderzoek leidde tot 470 ambtshalve toekenningen. Daarnaast zijn 66
Backpay-uitkeringen toegekend na ontvangst van een bevestigingsformulier dat werd gebruikt om nabestaanden een uitkering toe te kennen
indien een belanghebbende met recht op een Backpay-uitkering op of na
15 augustus was overleden. In totaal zijn er 593 Backpay-uitkeringen
toegekend.
Vraag 163
De Backpay-regeling is afgelopen op 31 december 2017, hoeveel
rechthebbende hebben een uitkering ontvangen? Welk bedrag is hiermee
gemoeid?
Antwoord 163:
In totaal zijn er 593 backpay-uitkeringen van € 25.000 toegekend. Het
totaalbedrag is hiermee € 14.825.000. De programma-uitgaven inclusief
25% eindheffing (afgedragen door de SVB aan de belastingdienst)
bedragen € 18.531.250.
Vraag 164
Hoeveel mensen hebben in 2017 nog gebruik gemaakt van de
Backpay-regeling?
Antwoord 164
In januari 2017 is nog 1 uitkering toegekend, welke aangevraagd is in
2016.
Vraag 165
Hoeveel mensen hebben zich – na het van rechtswege aflopen van de
Backpay-regeling op 31 december 2017 – nog gemeld?
Antwoord 165:
In totaal zijn 50 geheel nieuwe verzoeken voor toekenningen geregistreerd. De nieuwe verzoeken die tot op heden na 31-12-2017 zijn
ontvangen voldeden niet aan de voorwaarden van de Backpay-regeling,
aangezien de personen reeds overleden waren op 15-08-2015 of het betrof
geen vooroorlogs dienstverband.
Vraag 166
Hoe is de vergelijkbare Backpay-regeling bekend gemaakt?
Antwoord 166:
Door
– publicatie in de Staatscourant d.d. 24 december 2015;
– publicatie op website SVB;
– publicatie op website VWS;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

62

–
–
–

communicatie met ambassades en consulaten in belangrijke vestigingslanden;
communicatie met bij het Indisch Platform aangesloten verenigingen
en stichtingen;
communicatie met een vijftigtal Indische en Molukse verenigingen in
binnen- en buitenland.

Vraag 167
Hoe staat het met de uitwerking van de concrete visie van het Nationaal
Comité 4 en 5 mei en de Stichting Samenwerkende Musea en Herinneringscentra 40–45?
Antwoord 167:
Zoals in het jaarverslag is vermeld, heeft het Platform WOII in 2017 een
educatieve visie vastgesteld. De voor educatie verantwoordelijke
organisaties Nationaal Comité 4 en 5 mei (NC) en de Stichting Samenwerkende Musea en Herinneringscentra 40–45 (SMH) hebben deze visie
uitgewerkt in een uitvoeringsagenda met een aantal concrete projecten
waar het Platform WOII op 6 april 2018 mee instemde. Er zijn acht
onderwerpen geïnventariseerd die in ieder geval aan de orde moeten
komen bij educatie over WOII, het zogenaamde referentiekader. NC en
SMH zullen op basis van dit referentiekader in beeld brengen op welke
onderdelen de lesmiddelen aangevuld en verbeterd kunnen worden en
zullen hiervoor de schoolboekenuitgevers benaderen. Daarnaast werken
de SMH-instellingen gezamenlijk aan de kwaliteit van de lessen aan
schoolklassen die de herinneringscentra en musea bezoeken. Speciale
aandacht van NC en SMH gaat uit naar het Mbo. Voortbouwend op het
magazine 4free zullen NC en SMH samen met professionals en leerlingen
in het Mbo een product ontwikkelen waarmee in de lessen over burgerschap beter de verbinding kan worden gelegd met het verhaal van WOII,
in het bijzonder met de ontbinding van de democratische rechtsstaat en
de verschrikkelijke gevolgen daarvan.
Vraag 168:
Wat is de reden van de toename in 2017? Zal deze trend doorzetten?
Antwoord 168:
Sinds 2001 wordt jaarlijks het Nationaal Vrijheidsonderzoek (NVO)
uitgevoerd in opdracht van het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Door de
jaren heen is het draagvlak voor 4 en 5 mei constant hoog.
In 2018 zijn nauwelijks veranderingen als het gaat om het draagvlak voor
4 mei. Er is sprake van een kleine toename naar nu 83%. De stijging van
2017 heeft zich dus gestabiliseerd.
De reden van fluctuatie wordt voor een deel bepaald door de actualiteit.
De aanslagen in Parijs en de oorlog in Syrië geven een groter gevoel van
urgentie als het gaat om de beleving van (on)vrijheid. In 2017 was dat
merkbaar bij de uitkomsten van het NVO.
(bron: NVO 2017 en 2018)
Vraag 169
Waarom is de zorgtoeslag in 2017 gestegen met 68 euro per jaar, terwijl
de zorgpremie maar met 62 euro per jaar is gestegen?
Antwoord 169:
Naast de standaardpremie bepalen de normpercentages en het wettelijke
minimumloon de hoogte van de maximale zorgtoeslag. De normpercentages van 2017 zijn ten opzichte van 2016 neerwaarts aangepast in het
kader van de koopkrachtbesluitvorming 2017 (Stb. 2016, nr. 469). Dit heeft
geresulteerd in een stijging van de zorgtoeslag met € 15 voor alleenstaanden en € 33 voor meerpersoonshuishoudens. De stijging van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

63

wettelijk minimumloon heeft geresulteerd in € 9 lagere zorgtoeslag voor
alleenstaanden en € 19 voor meerpersoonshuishoudens geresulteerd.
Door voor een alleenstaande de effecten van de drie mutaties (€ 62 + € 15
– € 9) op te tellen, wordt de stijging van € 68 verkregen.
Vraag 170
Hoe groot is het ondergebruik van de zorgtoeslag?
Antwoord 170:
De belastingdienst schat in dat over 2015 het niet-gebruik Zorgtoeslag
ongeveer 10% bedraagt op een theoretische populatie van circa 4,5 mln
gerechtigden. Bij circa één vijfde van de niet-gebruikers gaat het om een
toekenning tussen de € 2 en € 20 per maand. Burgers worden steeds
actiever gewezen op de mogelijkheid van het aanvragen van toeslagen in
het algemeen, bijvoorbeeld via www.toeslagen.nl, www.rijksoverheid.nl
en bijbehorende massamediale campagnes. De Belastingdienst/Toeslagen
zet daarnaast social media en de zorgapp in om burgers die recht hebben
op toeslagen hierover te attenderen en stuurt in samenwerking met DUO
iedereen die 18 jaar wordt een brief om hen te wijzen op een mogelijk
recht op zorgtoeslag.
Vraag 171
Wat wordt er gedaan om misbruik en oneigenlijk gebruik van de
zorgtoeslag te bestrijden?
Antwoord 171:
Bij de aanvraag van de zorgtoeslag vindt bij de Belastingdienst/Toeslagen
controle plaats, o.a. aan de hand van de basisregistraties. Daarnaast
wordt gedurende het toeslagjaar maandelijks gecontroleerd of de
toeslagontvanger zorgverzekerd is en wordt periodiek toezicht gehouden
of aan de voorwaarden voor de zorgtoeslag wordt voldaan, zoals adres en
huishoudsamenstelling.
Vraag 172
In 2017 is € 37,7 miljoen aan de Tegemoetkoming specifieke zorgkosten
(TSZ) en de Tegemoetkoming Buitengewone Uitgaven (TBU) uitbetaald.
Dit is in totaal € 0,6 miljoen langer dan begroot. Wat is de reden van deze
onderschrijding?
Antwoord 172:
In 2009 is de Tegemoetkoming Buitengewone Uitgaven (TBU) vervangen
door de Tegemoetkoming specifieke zorgkosten (TSZ). Het aantal
nabetalingen voor de TBU neemt de afgelopen jaren steeds verder af. De
uitgaven TSZ zijn gestart in begrotingsjaar 2011.
De Belastingdienst bepaalt op grond van de aangifte inkomstenbelasting
of iemand in aanmerking komt voor een tegemoetkoming. Daarbij is met
name bepalend of iemand in de inkomstenbelasting de aftrek van
specifieke zorgkosten volledig kan verzilveren. De omvang hiervan kan
jaarlijks verschillen. In 2017 zijn de uitbetaalde tegemoetkomingen iets
lager uitgevallen dan geraamd.
Vraag 173
Blijft het geld dat niet is uitgegeven als gevolg van het ontbreken van de
juiste rekeningnummers bij de inkomsten overdrachten van de Wet
tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten (Wtcg), beschikbaar
in 2018 indien bepaalde rekeningnummers alsnog geverifieerd kunnen
worden?
Antwoord 173:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

64

Conform de budgettaire systematiek vallen de in 2017 niet uitgegeven
middelen vrij en komen ten goede aan ’s Rijks schatkist. Indien rekeningnummers alsnog in 2018 geverifieerd kunnen worden, zodat tegemoetkomingen waar recht op bestaat uitbetaald kunnen worden, dan zal daar
geld voor beschikbaar worden gesteld.
Vraag 174
Wat is de uitgave «overig» bij bijdragen aan agentschappen, die niet
waren begroot?
Antwoord 174:
De uitgave betreft de bijdrage aan het RIVM inzake het
WHO-partnerschap. Het was begroot op Bijdragen aan (inter)nationale
organisatie: World Health Organization.
Vraag 175
Hoe kunnen de personele uitgaven en materiële uitgaven zoveel hoger
zijn in 2017 dan was begroot? In hoeverre is hier bij de eerste en/of
tweede suppletoire begroting melding van gemaakt? Waarom is hier
eventueel geen melding van gemaakt?
Antwoord 175:
Een deel van de extra uitgaven betreffen uitgaven voor de Programmadirectie Antonie van Leeuwenhoekterrein (€ 12 miljoen op personele
uitgaven en € 24 miljoen op materiële uitgaven). Hier is de Kamer in de
eerste en tweede suppletoire wet over geïnformeerd. Enkele andere
uitgaven in 2017 betreffen:
– Bijdragen van concernorganisaties en agentschappen aan Shared
Service Organisaties (€ 11,7 miljoen);
– Extra opdrachten van het Ministerie van OCW en SZW voor Dienst
Uitvoering Subsidies aan Instellingen (€ 3,5 miljoen);
– Structurele ophoging van de financiering van het Sociaal en Cultureel
Planbureau (€ 2,9 miljoen;
– Loonbijstelling voor personeel van binnen het kerndepartement (€ 2,6
miljoen).
Vraag 176
Hoe is de Kamer eerder geïnformeerd over de uitgaven voor de tijdelijke
Projectdirectie Antonie van Leeuwenhoekterrein (PD ALt)?
Antwoord 176:
De Kamer is eerder in de eerste en tweede suppletoire wet geïnformeerd
over mutaties die betrekking hebben op uitgaven van de Projectdirectie
Antonie van Leeuwenhoekterrein:
– € 3 miljoen (eerste suppletoire wet (Kamerstuk 34 730 XVI, nr. 1)) en
€ 9 miljoen (tweede suppletoire wet (Kamerstuk 34 845 XVI, nr. 1)) op
eigen personeel.
– € 10,6 miljoen (tweede suppletoire wet) en € 13,4 miljoen (tweede
suppletoire wet (Kamerstuk 34 845 XVI, nr. 1)) op materiële uitgaven.
Hier staan grotendeels ontvangsten tegenover. Deze worden verantwoord
onder de ontvangsten op artikel 10.
Vraag 177
Waardoor is de overbesteding van ruim 44 miljoen euro op de post
materiële uitgaven ontstaan?
Antwoord 177:
In de eerste en tweede suppletoire wet is reeds gemeld dat de materiële
uitgaven hoger uitvallen. Een deel van de extra uitgaven betreffen
uitgaven voor de Programmadirectie Antonie van Leeuwenhoekterrein

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

65

(€ 24,miljoen op materiële uitgaven waarvan € 10,6 vermeld in de eerste
suppletoire wet en € 13,4 in de tweede suppletoire wet). Een andere grote
uitgave in 2017 op de post materiële uitgaven in 2017 betreft de bijdrage
van concernorganisaties en agentschappen aan Shared Service Organisaties (€ 11,7 miljoen). € 6,9 miljoen heeft een technische oorzaak en
betreft middelen voor informatiseringsbeleid die in de eerste suppletoire
wet op artikel 10 zijn geboekt maar vanaf begroting 2018 op artikel 4
zullen worden verantwoord.
Vraag 178
Waarom is de post eigen personeel bij de inspectie 5 miljoen euro lager
uitgevallen? Betrof de uitgaven aan externe inhuur het opvangen van
tekorten aan eigen personeel of de inhuur van specifieke expertise? Indien
het specifieke expertise betrof, waar moet dan aan gedacht worden?
Antwoord 178:
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd in oprichting gebruikte in 2017
een deel van het personeelsbudget (€ 4,3 miljoen) voor de inhuur van
specifieke deskundigheid en voor tijdelijke benodigde capaciteit. Bij
specifieke deskundigheid gaat het om ICT specialisten, organisatiedeskundigheid en specialistische deskundigheid op het terrein van de gezondheidszorg. Tijdelijke capaciteit is nodig om pieken in het werk op te
vangen, overbrugging van vacatures en bij uitfasering van werkzaamheden. Daarnaast lag de bezetting van IGJ iets onder de formatie waar in
de begroting van was uitgegaan.
Vraag 179
Kan er een toelichting worden gegeven op de tabel met taakstellingen?
Antwoord 179:
Bij de start van kabinet Rutte-Asscher in 2012 is een bezuinigingstaakstelling op apparaatsuitgaven opgelegd aan de departementen. VWS
heeft ervoor gekozen deze taakstelling te realiseren bij de agentschappen,
ZBO’s, RWT’s en andere uit collectieve middelen gefinancierde instellingen. De taakstelling is ingevuld langs twee sporen: enerzijds door
versobering van bedrijfsvoering, anderzijds door het verkleinen van de
kennisinfrastructuur. De tabel «Extracomptabele tabel invulling
taakstelling» in artikel 10 is voor het eerst in de begroting van 2014
opgenomen en geeft de toedeling van de taakstelling op de verschillende
onderdelen weer.
Vraag 180
Waarom hebben de opgenomen cijfers voor het Centrum indicatiestelling
zorg (CIZ) betrekking op het verantwoordingsjaar 2016 en niet op 2017?
Antwoord 180:
De realisatiecijfers van het CIZ over 2017 en de bijbehorende controleverklaring waren nog niet beschikbaar ten tijde van publicatie van het
jaarverslag. Conform rijksbegrotingsvoorschriften zijn de realisatiegegevens over 2016 opgenomen.
Vraag 181
Waarom is, net als in 2016, niet op iedere subsidie de staatssteuntoets
toegepast?
Antwoord 181:
Voor 2017 ging aan een eventuele staatssteuntoets een risicoafweging
vooraf. Deze risicoafweging kon er toe leiden dat geen individuele
staatssteuntoetsing plaatsvond. Vanaf 2018 wordt elke nieuwe instellings-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

66

en projectsubsidie van een staatssteuntoets voorzien. Net als elke nieuwe
subsidieregeling. Deze operatie is in 2017 gestart.
Vraag 182
Wat heeft de bouw en totstandkoming van het nieuwe PGB2.0-systeem
gekost? En wat zijn de te verwachten kosten?
Antwoord 182:
Het PGB2.0-systeem bestaat uit een zorgdomein en een financieel
domein. De kosten voor de bouw en ontwikkeling van het zorgdomein
worden gedragen door Zorgverzekeraars Nederland. Daarnaast worden
door de SVB kosten gemaakt voor de ontwikkeling van het financieel
domein en de aansluiting van het financieel domein op het zorgdomein.
De gerealiseerde kosten bedroegen in 2017 € 2,6 miljoen. De totale
begroting voor ICT investeringen aan het financieel domein bedraagt
€ 4,88 miljoen.
Vraag 183
Hoe ontwikkelt het vermoede onrechtmatigheid percentage in de zorg
voor zowel zorgverzekeraars als zorgkantoren eventueel uitgesplitst per
sector (MSZ, curatieve GGZ, wijkverpleging, pgb in de Wlz, verpleeghuiszorg, gehandicaptenzorg) zich over de afgelopen jaren sinds 2010?
Antwoord 183:
De precieze omvang van fouten en fraude in de zorg is niet bekend. Het
grootste probleem is dat niet bekend is wat we niet weten. Het is daarom
moeilijk om met zekerheid aan te geven wat het (vermoede) onrechtmatigheidpercentage is en in welke onrechtmatigheid voorkomt per
zorgsector. De cijfers over onrechtmatigheden die wel bekend zijn,
betreffen vooral de ontdekte fouten en bewezen fraude. Vooral de cijfers
die zorgverzekeraars jaarlijks in juli publiceren, geven kwantitatief inzicht
en een mogelijke indicatie van de omvang. Zie hiervoor het antwoord op
vraag 113. In de toelichting bij hun jaarlijkse persbericht(en) geven
zorgverzekeraars onder meer per sector weer wat er aan declaraties na
controle voor en na betaling door zorgverzekeraars wordt afgewezen.
Verder maken zij in de toelichting per zorgsoort inzichtelijk waar sprake is
van vermoedelijke en vastgestelde fraude. De werkelijke omvang van
onrechtmatigheden in de zorg is echter hoger dan deze cijfers van
zorgverzekeraars aangeven. Vooral fraude blijft deels onder de radar.
Vraag 184
Hoeveel zorg-bv’s zijn er actief, uitgesplitst naar de verschillende
zorgwetten (Wmo, Jeugdwet, Wlz en Zorgverzekeringswet)?
Antwoord 184:
Hoeveel zorg-bv’s actief zijn, uitgesplitst naar de verschillende zorgwetten
(Wmo, Jeugdwet, Wlz en Zorgverzekeringswet) wordt niet apart geregistreerd. In het handelsregister staat onder de noemer Gezondheid- en
welzijnszorg het onderstaande aantal bv’s per SBI-code (activiteitentypering). Daarbij dient te worden opgemerkt dat eenzelfde bv onder
verschillende SBI-codes geregistreerd kan zijn. Ook dient te worden
opgemerkt dat een bedrijf in het handelsregister uitsluitend geregistreerd
kan zijn als agrarisch bedrijf of vervoersbedrijf, maar toch activiteiten
onderneemt op het terrein van de verschillende zorgwetten.
SBI-code (activiteitentypering) in het handelsregister

Aantal bv’s

Universitair medische centra
Algemene ziekenhuizen
Categorale ziekenhuizen

5
26
80

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

67

SBI-code (activiteitentypering) in het handelsregister
Geestelijke gezondheids- en verslavingszorg met overnachting
Apotheken
Praktijken van huisartsen
Praktijken van medisch specialisten en medische dagbehandelcentra (geen
tandheelkunde of psychiatrie)
Praktijken van psychiaters en dagbehandelcentra voor geestelijke
gezondheids- en verslavingszorg
Praktijken van tandartsen
Praktijken van tandheelkundig specialisten
Praktijken van verloskundigen
Praktijken van fysiotherapeuten
Praktijken van psychotherapeuten en psychologen
Overige paramedische praktijken (geen fysiotherapie en psychologie) en
alternatieve genezers
Gezondheidscentra
Arbobegeleiding en reïntegratie
Preventieve gezondheidszorg (geen arbobegeleiding)
Medische laboratoria, trombosediensten en overig behandelingsondersteunend onderzoek
Ambulancediensten en centrale posten
Samenwerkingsorganen op het gebied van gezondheidszorg en overige
gezondheidszorgondersteunende diensten
Verpleeghuizen
Huizen en dagverblijven voor verstandelijk gehandicapten en psychiatrische
cliënten
Huizen en dagverblijven voor niet-verstandelijk gehandicapten
Verzorgingshuizen
Jeugdzorg met overnachting en dagverblijven voor jeugdzorg
Maatschappelijk opvang met overnachting
Thuiszorg
Welzijnswerk voor ouderen
Ondersteuning en begeleiding van gehandicapten
Kinderopvang en peuterspeelzaalwerk
Ambulante jeugdzorg
Maatschappelijk werk
Lokaal welzijnswerk
Overig maatschappelijk advies, gemeenschapshuizen en samenwerkingsorganen op het gebied van welzijn

Aantal bv’s
92
1.543
684
7.363
342
2.834
623
58
1.125
881
1.457
305
1.388
655
268
50
1.108
90
373
93
204
127
71
1.434
123
220
1.733
151
374
208
872

Bron: Handelsregister (d.d. 28 mei 2018).

Vraag 185
Wat is het gemiddelde winstpercentage van de zorg-bv’s uitgesplitst naar
de verschillende zorgwetten (Wmo, Jeugdwet, Wlz en Zorgverzekeringswet)?
Antwoord 185:
Ik heb geen overzicht van het gemiddelde winstpercentage van zorg-bv’s
uitgesplitst naar de verschillende zorgwetten.
Vraag 186
Wat heeft het programmaplan Rechtmatige Zorg: aanpak fouten en fraude
2015–2018 opgeleverd in financiële zin en hoe wordt het voortgezet?
Antwoord 186:
Zie voor de financiële opbrengsten van het programma Rechtmatige Zorg
2015–2018 het antwoord op vraag 116. In april 2018 hebben wij uw Kamer
geïnformeerd over het programmaplan «Rechtmatige Zorg 2018–2021 –
aanpak van fouten en fraude in de zorg» (Kamerstuk 28 828, nr. 108). In dit
programma zetten wij uiteen hoe wij deze kabinetsperiode onrechtmatigheden in de zorg – fouten en fraude – fors willen verminderen. We kiezen
daarbij voor een aanpak met drie sporen:
1. Meer inzetten op het voorkomen van fouten en fraude.
2. Een (meer) risicogerichte maatwerkaanpak op vijf specifieke
zorgsectoren: medisch-specialistische zorg, geestelijke gezondheids-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

68

3.

zorg, mondzorg, wijkverpleging en persoonsgebonden budget. Per
sector zetten we in op preventie, controle, handhaving en ketenbrede
samenwerking.
Wetgevingstrajecten die bijdragen aan het voorkomen en bestrijden
van fouten en fraude. Het gaat hier onder meer om het mogelijk
maken van een betere gegevensuitwisseling tussen handhavingorganisaties en het invoeren van een Waarschuwingsregister Zorg.

Vraag 187
Hoe ziet het Misbruik en Oneigenlijk gebruik (M&O)-beleid van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport eruit?
Antwoord 187:
Het M&O-beleid is een geheel van instrumenten om misbruik en
oneigenlijk gebruik te voorkomen. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om de
risicoanalyses, het delen van controlebevindingen, het reviewbeleid, en
het vastleggen van gevallen waarbij misbruik en oneigenlijk gebruik zijn
geconstateerd.
Vraag 188
Waarom worden hier alleen de agentschappen uitgebreid verantwoord,
en niet ook de Zelfstandige bestuursorganen (ZBO’s) en Rechtspersonen
met een wettelijke taak (RTW’s) van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport?
Antwoord 188:
In het departementale jaarverslag wordt door de Minister verantwoording
afgelegd over het gevoerde beleid en de bedrijfsvoering. Waarom een
Zelfstandig bestuursorgaan (ZBO) en een Rechtspersoon met een
wettelijke taak (RWT) niet en een agentschap wel uitgebreid in het
departementale jaarverslag toegelicht wordt, wordt duidelijk door de
verschillen tussen een ZBO, een RWT en een agentschap.
– Een ZBO is een bestuursorgaan van de rijksoverheid dat onder de
ministeriele verantwoordelijkheid valt. ZBO’s zijn «bekleed met
openbaar gezag»; dat wil zeggen dat ze bevoegd zijn bepaalde taken
uit te voeren en daar ook instrumenten tot hun beschikking voor
hebben. ZBO’s leggen verantwoording aan hun desbetreffende
Minister af door middel van een eigen jaarverslag en jaarrekening.
Deze instanties publiceren dit ook op hun website. Dit is conform de
kaderwet ZBO’s.
– Een RWT is een zelfstandige organisatie op afstand van de rijksoverheid. RWT’s voeren een taak uit die in de wet is geregeld en worden
gefinancierd met publiek geld.
– Een agentschap daarentegen is een intern verzelfstandigd organisatieonderdeel binnen een ministerie. De ministeriële verantwoordelijkheid
en het budgetrecht van de Tweede Kamer zijn volledig van toepassing
op agentschappen. Hun verantwoording loopt mee via de departementale jaarverantwoording.
Vraag 189
Waarom is het vorderingssaldo tot en met 2014 nog zo hoog? Kan een
overzicht per jaar van de nog uitstaande vorderingen tot en met 2014
worden gegeven? Hoe realistisch is het dat deze andere vorderingen
alsnog geïnd kunnen worden?
Antwoord 189:
De reden dat deze vorderingen openstaan hebben voornamelijk te maken
met het faillissement van de debiteuren en een fraudezaak. In onderstaand overzicht staan de openstaande vordering met daarbij stand van
zaken op de verhaalbaarheid van de debiteur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

69

Jaar:

Openstaande
vorderingen

2005

€ 21.620.742,58

2009

€ 691.500,00

2009

€ 860.549,00

2009

€ 17.550,00

2009

€ 83.286,00

2011

€ 10.980,00

2012

€ 100.025,22

2013

€ 137.621,40

2013

€ 220.414,63

2014

€ 310.373,59

2014

€ 2.971,00

2014

€ 794,75

2014

€ 420,75

2014

€ 1.221,00

2014

€ 1.287,01

2014

€ 1.063,49

2014

€ 5.000.000,00

2014

€ 2.280,82

2014

€ 80.662,00

2014

€ 19.952,00

Verhaalbaarheid:

Dit betreft een fraudezaak. De zaak is in behandeling bij de
Landsadvocaat.
De debiteur is in 2015 door de rechtbank in staat van
faillissement gesteld. Het faillissement is nog niet
afgewikkeld. Er wordt nog gewacht nog op een eventuele
slotuitdeling.
De debiteur is in 2015 door de rechtbank in staat van
faillissement gesteld. Het faillissement is nog niet
afgewikkeld. Er wordt nog gewacht nog op een eventuele
slotuitdeling.
De debiteur is in 2015 door de rechtbank in staat van
faillissement gesteld. Het faillissement is nog niet
afgewikkeld. Er wordt nog gewacht nog op een eventuele
slotuitdeling.
De debiteur is in 2011 door de rechtbank in staat van
faillissement gesteld. Het faillissement is nog niet
afgewikkeld. Er wordt nog gewacht nog op een eventuele
slotuitdeling.
De debiteur is in 2011 door de rechtbank in staat van
faillissement gesteld. Het faillissement is nog niet
afgewikkeld. Er wordt nog gewacht nog op een eventuele
slotuitdeling.
De debiteur is in 2012 door de rechtbank in staat van
faillissement gesteld. Het faillissement is nog niet
afgewikkeld. Er wordt nog gewacht nog op een eventuele
slotuitdeling.
De debiteur is in 2013 door de rechtbank in staat van
faillissement gesteld. Het faillissement is nog niet
afgewikkeld. Er wordt nog gewacht nog op een eventuele
slotuitdeling.
De debiteur is in 2015 door de rechtbank in staat van
faillissement gesteld. Het faillissement is nog niet
afgewikkeld. Er wordt nog gewacht nog op een eventuele
slotuitdeling.
Dit betreft een vordering met betrekking tot de Voormalige
Algemene Kas. De verwachting is dat dit bedrag in de
komende jaren zal worden ontvangen.
Vordering op een buitenlandse inspectie. De IGJ zal dit via
een incasso proberen te innen.
Vordering op een buitenlandse inspectie. De IGJ zal dit via
een incasso proberen te innen.
Vordering op een buitenlandse inspectie. De IGJ zal dit via
een incasso proberen te innen.
Vordering op een buitenlandse inspectie. De IGJ zal dit via
een incasso proberen te innen.
Vordering in 2015 overgedragen aan een incassobureau.
De vordering is nog altijd in behandeling het incassobureau, dus worden er nog verhaalsmogelijkheden gezien.
Vordering in 2015 overgedragen aan een incassobureau.
De vordering is nog altijd in behandeling het incassobureau, dus worden er nog verhaalsmogelijkheden gezien.
Dit betreft een vordering op Pd Alt. De ontvangst zal bij
het vertrek van het RIVM terrein worden verrekend.
Vordering in 2015 overgedragen aan een incassobureau.
De vordering is nog altijd in behandeling het incassobureau, dus worden er nog verhaalsmogelijkheden gezien.
Er is met de debiteur een afspraak gemaakt met betrekking
tot terugbetaling.
Er is met de debiteur een afspraak gemaakt met betrekking
tot terugbetaling.

Vraag 190
Uitvoeringsorgaan bevolkingsonderzoeken; wie houdt toezicht op de
screeningsorganisaties?
Antwoord 190:
De screeningsorganisaties zijn stichtingen met een Raad van Toezicht.
Voor de uitvoering van de bevolkingsonderzoeken naar kanker hebben de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

70

screeningsorganisatie een vergunning op grond van de Wet op het
bevolkingsonderzoek. De vergunningen worden verleend onder specifiek
voor de verschillende bevolkingsonderzoeken geldende voorwaarden. Het
toezicht op de naleving van deze voorwaarden berust op grond van artikel
10 van de Wet op het bevolkingsonderzoek bij de IGJ i.o. De IGJ i.o. is
daarmee ook betrokken als het gaat om incidenten. Verder heeft de IGJ
i.o. een toezichthoudende taak op grond van de Wkkgz (wet kwaliteit,
klachten en geschillen zorg). Het Centrum voor Bevolkingsonderzoek van
het RIVM stelt voor de uitvoering van de bevolkingsonderzoek uitvoeringskaders op en houdt conform de subsidievoorwaarden toezicht op de
uitvoering daarvan.
Vraag 191
Gaat de inspectie langs bij de screeningsorganisaties?
Antwoord 191:
Ja, de inspectie bezoekt de screeningsorganisaties als er incidenten zijn
die hiertoe aanleiding geven.
Vraag 192
Vallen screeningsorganisaties onder de Wet normering topinkomens
(WNT)?
Antwoord 192:
In de subsidievoorwaarden die van toepassing zijn op de screeningsorganisaties is opgenomen dat ze zich aan de bestaande wet- en regelgeving
moeten houden, inclusief de WNT. Hierover verantwoorden ze zich in o.a.
de jaarrekeningen.
Vraag 193
Hoe kan het dat één iemand een dienstverband heeft van 1,06 fte (en dus
meer dan 1,00 fte)?
Antwoord 193:
In de Evaluatiewet WNT (2017) (Kamerstuk 34 654) is een bepaling
opgenomen over anticumulatie. Strekking is dat personen bij meerdere
instellingen als bestuurder actief mogen zijn en dat de totale deeltijdfactor
de 1,00 fte mag blijven overstijgen. Wel is de totale bezoldiging in de
hoedanigheid als topfunctionaris gemaximeerd op het WNT-maximum,
behorend bij een dienstverband van 1,00 fte. Het WNT-maximum bedroeg
in 2017 € 181.000.
Vraag 194
De afgelopen jaren is de zorg ingrijpend hervormd om mensen meer
maatwerk en betere zorg te bieden. Op welke manier is er «meer»
maatwerk en «betere» zorg geboden? Hoe heeft u dit gemeten?
Antwoord 194:
De Nederlandse gezondheidszorg scoort op veel punten sterk: onze zorg is
in vergelijking met andere landen erg toegankelijk en de kwaliteit is hoog.
Het OESO-rapport 2017 laat een positieve trend zien ten aanzien van de
kwaliteit van zorg. Nederland heeft een van de laagste sterftecijfers van de
OESO-landen en relatief korte wachttijden in de zorg. Daarnaast komen er
voortdurend nieuwe behandelingen en geneesmiddelen in het pakket. Zo
zijn er in 2017 bijvoorbeeld vergoedingsmogelijkheden in het basispakket
gekomen voor mensen die pijn hebben door vernauwde bloedvaten in de
benen (de zogenaamde etalagebenen), zijn de kosten voor kortdurend
verblijf in een zorgstelling na ontslag uit het ziekenhuis opgenomen en
worden kunsttanden vergoed tot 23 jaar in plaats van 18 jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

71

Door de nieuwe kwaliteitsstandaarden in de langdurige zorg is het
mogelijk om meer maatwerk aan cliënten te leveren. Het kabinet heeft in
2017 € 100 miljoen ingezet voor extra zorgmedewerkers (het budget is
toegevoegd aan de tarieven voor cliënten die in een verpleeghuis
verblijven op basis van een zzp of vpt). Daarnaast is de onder het Kabinet
Rutte II voorgestelde bezuiniging op de verpleeghuizen geschrapt.
Hiermee kan extra geld voor kwaliteit worden uitgetrokken en wordt een
groot verbeterprogramma opgezet. De nadruk ligt hierbij niet op
vinklijstjes, maar op met elkaar de zorg beter maken. Het kwaliteitskader
stelt een aantal minimale normen voor de periode tot eind 2018. Zo is er
tijdens de dag en avond permanent iemand in de gemeenschappelijke
ruimte om de aanwezige bewoners de benodigde aandacht en nabijheid
te bieden en toezicht te houden en zijn er minimaal twee zorgverleners
beschikbaar bij intensieve zorgmomenten (zoals opstaan, naar bed gaan
en rond het sterven). Vanaf 2019 zal door de verpleeghuizen ook daadwerkelijk worden gerapporteerd over de extra personele inzet. Hierover zijn
met verpleeghuizen in 2017 geen specifieke afspraken gemaakt (zoals
eerder gemeld in de brief van 8 februari jl.; Kamerstuk 31 765, nr. 296).
Vraag 195
Kunt u uitsplitsen waaruit de 2,6 miljard aan onderschrijding van het
Budgettair Kader Zorg is opgebouwd?
Antwoord 195:
Het BKZ kende in de begroting 2017 een verwachte onderschrijding van
€ 1,4 miljard voor het jaar 2017. Zoals is aangegeven in tabel 3 op pagina
160 van het jaarverslag 2017, is het kader met € 0,6 miljard opwaarts
bijgesteld, voornamelijk als gevolg van een opwaartse bijstelling van de
prijs Nationale Bestedingen. De netto-uitgaven zijn, zoals is aangegeven in
tabel 5 op pagina 162 van het jaarverslag 2017, met – € 0,6 miljard
verlaagd, als gevolg van lagere uitgaven bij de Zvw (o.a. genees- en
hulpmiddelen en geneeskundige ggz). Daarmee is de onderschrijding in
2017 toegenomen met € 1,2 miljard tot
€ 2,6 miljard.
Vraag 196
Hoeveel is de nominale premie en inkomensafhankelijke bijdrage omlaag
gegaan, toen bij de begroting 2017 reeds bleek dat er een forse onderschrijding zou plaatsvinden?
Antwoord 196:
In de begroting 2017 werd een onderschrijding van het BKZ van € 1,4
miljard geraamd. Deze resulteerde uit een € 2,1 miljard lager BKZ (vooral
vanwege een lagere prijs nationale bestedingen) en € 3,5 miljard lagere
uitgaven. Van die € 3,5 miljard betrof € 2,3 miljard lagere Zvw uitgaven.
Die lagere Zvw-uitgaven zijn vrijwel volledig neergeslagen in lagere
premies (voor € 1,1 miljard bij de inkomensafhankelijke bijdrage en voor
€ 0,9 miljard bij de door VWS geraamde nominale premie). Daarnaast zijn
ook het eigen risico en de rijksbijdrage kinderen lager uitgekomen.
Vraag 197
Hoeveel lager hebben de zorgverzekeraars de premies in 2017 en 2018
vastgesteld dan geraamd door het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport aan de hand van de onderschrijding die na de begroting
2017 is opgetreden?
Antwoord 197:
De verzekeraars hebben bij de premiestelling 2017 volgens de transparantieoverzichten van de premieopbouw zoals door individuele verzekeraars
gepresenteerd op hun website rekening gehouden met circa € 0,3 miljard

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

72

lagere uitgaven dan door VWS geraamd. Bij de premiestelling 2018 zijn
verzekeraars er volgens deze overzichten van uitgegaan ruim € 0,6 miljard
aan reserves in te zetten. Dat was ruim € 0,1 miljard meer dan door VWS
geraamd. Wanneer we een compleet beeld hebben van de jaarcijfers van
verzekeraars over 2017, is bekend wat verzekeraars daadwerkelijk aan
reserves hebben ingezet in de premie 2018. In welke mate deze reserveafbouw te koppelen is aan de uitgavenonderschrijding 2017 valt niet te
zeggen.
Vraag 198
Welke overschrijding op het kader rijksbegroting is gecompenseerd door
de onderschrijding in het uitgavenkader zorg?
Antwoord 198:
Compensaties tussen de uitgavenkaders vindt plaatst op totaal niveau en
niet op specifieke posten. De onderschrijding van het uitgavenkader zorg
maakte het mogelijk om een overschrijding op het kader rijksbegroting
binnen de totale uitgavennorm te compenseren. Compensatie wil in dit
verband zeggen dat het kabinet niet hoefde in te grijpen met maatregelen
in het kader rijksbegroting, omdat onder het totale uitgavenkader nog
ruimte beschikbaar was door onderschrijding in de zorg.
Vraag 199
Wat dragen bedrijven in totaal bij aan het betalen van de zorgkosten?
Antwoord 199:
In 2017 is er € 22,3 miljard aan inkomensafhankelijke bijdrage betaald. Dit
wordt deels afgedragen door zelfstandigen en gepensioneerden (samen
circa € 6,5 miljard). Werkgevers (inclusief de overheid en sociale
zekerheid) dragen circa € 16 miljard af. Daarvan wordt € 12,5 miljard
betaald door bedrijven.
Vraag 200
Wat is de verdeling van de zorgkosten naar inkomensgroep en
vermogensgroep?
Antwoord 200:
Het CBS geeft data over gemiddelde kosten onder de Zorgverzekeringswet (Zvw) per persoon, uitgesplitst naar tien inkomensdecielen over
2015. De data lopen van het eerste deciel (10% laagste inkomens) tot het
tiende deciel (10% hoogste inkomens).
Inkomensgroep

Zvw-kosten per persoon

1e deciel
2e deciel
3e deciel
4e deciel
5e deciel
6e deciel
7e deciel
8e deciel
9e deciel
10e deciel

€ 2.474
€ 2.978
€ 2.726
€ 2.469
€ 2.285
€ 2.193
€ 2.116
€ 2.054
€ 1.969
€ 1.859

Over een verdeling van zorgkosten naar vermogensgroep zijn geen
gegevens beschikbaar.
In deze vraag is de verdeling van zorgkosten geïnterpreteerd als de
verdeling van gemaakte zorgkosten en niet de verdeling van de betaalde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

73

zorgkosten. Voor inzicht in de betaalde zorgkosten per inkomensgroep
verwijs ik u naar het antwoord op vraag 256.
Vraag 201
Wat is de invloed van de loonontwikkeling in de zorg geweest op de forse
daling van de nominale uitgavengroei na 2012?
Antwoord 201:
De ontwikkeling van de lonen (en prijzen) heeft een beperkte rol gespeeld
in de daling van de nominale uitgavengroei na 2012 ten opzichte van de
groei tot 2012.
De gemiddelde (voor overhevelingen gecorrigeerde) nominale uitgavengroei in de periode 2006–2012 bedroeg 6,3%. Hiervan werd 1,2%
veroorzaakt door de ontwikkeling van de lonen en prijzen.
De gemiddelde (voor overhevelingen gecorrigeerde) nominale uitgavengroei in de vorige kabinetsperiode (2012–2017) bedroeg 1,2%, waarvan
0,7% werd veroorzaakt door de ontwikkeling van de lonen en prijzen.
De daling van de nominale uitgavengroei na 2012 van ruim 5%-punt
wordt dus voor 0,5%-punt verklaard door de lagere loon- en prijsontwikkeling in die periode.
Vraag 202
Is er een verschil waar te nemen in de wijze waarop het Budgettair Kader
Zorg vast wordt gesteld voor en na 2012?
Antwoord 202:
Nee, het Budgettair Kader Zorg werd voor en na 2012 op dezelfde manier
vastgesteld. Overigens is met de start van het nieuwe kabinet wel een
wijziging doorgevoerd. Het kader wordt vanaf 2018 geïndexeerd met de
loon-en prijsontwikkeling van het CPB, waarmee ook de uitgaven worden
geïndexeerd. Hierdoor speelt de ruilvoetproblematiek geen rol meer in de
begrotingsbesluitvorming. Bovendien is de naam van het Budgettair
Kader Zorg vervangen door het Uitgavenplafond Zorg.
Vraag 203
Is onderzocht hoe investeringen in preventie de kosten van de zorg op
lange termijn kunnen beïnvloeden?
Antwoord 203:
Ja, dit is onderzocht. Maatschappelijke kosten-batenanalyses (MKBA’s)
becijferen alle kosten en baten van interventies op een bepaald vlak, en
zijn recent uitgevoerd ten aanzien van roken en alcohol (zie ook mijn
antwoord op vraag 70).
Vraag 204
Wat zijn de kosten van het gemiddelde van 40% aan administratie-tijd in
de zorg?
Antwoord 204:
Onderzoek heeft uitgewezen dat zorgverleners soms tot wel 40% van hun
tijd aan administratieve handelingen besteden. Dat betekent niet dat dit
een gemiddelde voor de gehele zorg is. Het is ook niet allemaal verspilde
tijd: registreren en verantwoorden zijn onderdeel van het werk van
zorgverleners en dragen bij aan betere kwaliteit van zorg. Maar wij vinden
40% een te hoog percentage. Hoe wij voornemens zijn de regeldruk terug
te dringen staat in het programma (Ont)Regel de Zorg, dat wij uw Kamer
kort geleden hebben doen toekomen (Kamerstuk 29 515, nr. 424). De
kosten van de aan administratie bestede tijd hebben we niet precies
becijferd. Onze motivatie om deze terug te dringen is ook breder dan
financieel: te hoge regeldruk betekent minder tijd voor de patiënt of cliënt,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

74

en minder werkplezier voor de zorgverlener. Zeker tegen de achtergrond
van de toenemende vraag op de arbeidsmarkt naar zorgprofessionals is
het dus van groot belang dat de regeldruk merkbaar minder wordt, en dat
is ook het doel van het programma (Ont)Regel de Zorg.
Vraag 205
Hoe hebben de zorguitgaven zich de afgelopen tien jaar ontwikkeld? Kan
dit gespecificeerd worden voor de ontwikkeling van de Zvw, de
AWBZ/Wlz, Jeugdzorg, Wmo 2015 en de totale uitgaven?
Antwoord 205:
In tabel 17 (pagina 189) van het jaarverslag 2017 zijn de zorguitgaven over
de jaren 2007 tot en met 2017 opgenomen, in totalen en uitgesplitst in
Zvw, AWBZ/Wlz, Wmo 2015, Jeugdwet en overig begrotingsgefinancierd.
Vraag 206
Hoe verhoudt de ontwikkeling in zorguitgaven in Nederland zich tot
andere landen in Europa in de periode 2006–2018?
Antwoord 206:
In onderstaande tabel vindt u de zorguitgaven in percentage van het bruto
binnenlands product (bbp) voor Nederland en enkele Europese landen. De
cijfers voor 2016 betreffen voorlopige schattingen. Voor 2017 en 2018 zijn
nog geen cijfers beschikbaar.

Nederland
Oostenrijk
België
Denemarken
Finland
Frankrijk
Duitsland
Italië
Noorwegen
Spanje
Zweden
Zwitserland
Ver. Koninkrijk

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

9,2
9,5
8,9
9,2
8,0
10,0
10,1
8,5
7,9
7,8
8,2
9,8
7,4

9,2
9,5
9,0
9,3
7,8
10,0
10,0
8,2
8,1
7,8
8,1
9,6
7,5

9,5
9,6
9,3
9,5
8,1
10,1
10,2
8,6
8,0
8,3
8,3
9,8
7,7

10,2
10,1
10,1
10,7
8,9
10,8
11,2
9,0
9,1
9,0
8,9
10,4
8,6

10,4
10,1
9,9
10,4
8,9
10,7
11,0
9,0
8,9
9,0
8,5
10,7
8,5

10,5
9,9
10,1
10,2
8,9
10,7
10,7
8,8
8,8
9,1
10,7
10,8
8,5

10,9
10,1
10,2
10,3
9,3
10,8
10,8
9,0
8,8
9,1
10,9
11,1
8,5

10,9
10,2
10,4
10,2
9,5
10,9
11,0
9,0
8,9
9,0
11,1
11,4
9,9

10,9
10,3
10,4
10,3
9,5
11,1
11,1
9,0
9,3
9,1
11,1
11,6
9,8

10,7
10,3
10,5
10,3
9,4
11,1
11,2
9,0
10,0
9,2
11,0
12,1
9,9

10,5
10,4
10,4
10,4
9,3
11,0
11,3
8,9
10,5
9,0
11,0
12,4
9,7

Bron: OESO Health Database (2018)

Vraag 207
Hoe verhoudt de kwaliteit van de Nederlandse gezondheidszorg – totaal,
de curatieve zorg en de langdurige zorg – zich tot andere landen in
Europa?
Antwoord 207:
Ik vind het belangrijk de kwaliteit van de Nederlandse zorg ook internationaal te spiegelen. Daarvoor gebruik ik verschillende bronnen. De
Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO)
beschikt over het meest uitgebreide overzicht van indicatoren over
kwaliteit van zorg, en rapporteert deze jaarlijks in het rapport Health at a
Glance. Ook de Commonwealth Fund verzamelt met onderzoek op basis
van vragenlijsten bij burgers, huisartsen en ouderen gegevens over
kwaliteit van zorg. Op 26 januari jongstleden heb ik uw Kamer het meest
recente onderzoek van de Commonwealth Fund toegestuurd (Kamerstuk
31 765, nr. 294), wat in 2017 gehouden is onder 65-plussers.
Verder bevatten de databases van Eurostat en de statistieken van de
Wereldgezondheidsorganisatie die met kwaliteit van zorg van doen
hebben, gebruikt de European Health Consumer Index kwaliteitsindicatoren, en worden in de academische literatuur met enige regelmaat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

75

internationaal vergelijkende studies gepubliceerd met empirisch verzamelde data over kwaliteit van zorg.
Uit al deze vergelijkingen komt het beeld naar voren dat het Nederlandse
zorgsysteem van een kwaliteit is die de vergelijking met andere ontwikkelde landen goed kan doorstaan. Met name op de toegankelijkheid van
de zorg en efficiëntie presteert de Nederlandse zorg goed.
Vraag 208
Waarom wordt de trendlijn niet naar beneden bijgesteld nu de uitgavengroei sinds 2012 fors is omgebogen?
Antwoord 208:
De trendlijn zoals weergegeven op pagina 157 van het jaarverslag is
gebaseerd op de uitgavenontwikkeling in de jaren 2006 en 2012 en laat
zien hoe hoog de zorguitgaven zouden zijn uitgekomen als de nominale
uitgavengroei in die jaren zich ook tussen 2012 en 2017 zou hebben
voorgedaan. Om die reden heeft de feitelijk gerealiseerde groei van de
zorguitgaven sinds 2012 geen effect op de genoemde trendlijn.
Vraag 209
Wat waren de onderschrijdingen op het Budgettair Kader Zorg sinds 2012,
zowel totaal als per jaar en uitgesplitst naar Zvw, Wlz en begrotingsgefinancierde zorguitgaven?
Antwoord 209:
In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de overschrijding
dan wel onderschrijding van het Budgettair Kader Zorg in de periode
2012–2017.
De overschrijding/onderschrijding van het BKZ wordt enerzijds veroorzaakt door de bijstelling van het kader en anderzijds door de bijstelling
van de netto-zorguitgaven. Er kan niet exact worden aangegeven welk
deel van de overschrijding/onderschrijding betrekking heeft op Zvw,
AWBZ/Wlz en begrotingsgefinancierde zorguitgaven. Dit omdat het deel
van de over- dan wel onderschrijding dat betrekking heeft op de bijstelling
van het uitgavenkader niet uitgesplitst wordt. De bijstellingen van de
netto-zorguitgaven zijn wel uitgesplitst opgenomen in de VWS-jaarverslagen 2012 tot en met 2017. Hieruit valt op te maken dat de hogere
netto-zorguitgaven in 2012 voornamelijk hun oorsprong vinden in de
AWBZ en de lagere zorguitgaven vanaf 2013 tot en met 2017 in de Zvw.
Over- en onderschrijdingen BKZ 2012–2017 (bedragen x 1 miljard)

(+)overschrijding en
(-)onderschrijding

2012

2013

2014

2015

2016

2017

0,9

– 1,1

– 2,0

– 0,6

– 1,8

– 2,6

Bron: VWS-jaarverslagen, Financieel Beeld Zorg 2012 t/m 2017

Vraag 210
Waarop is de stijging van de netto-zorguitgaven met circa 4% per jaar
gebaseerd?
Antwoord 210:
Zoals uit onderstaande tabel blijkt is de gemiddelde jaarlijkse stijging
(reële groei) van de netto- zorguitgaven met 4% gebaseerd op een
gemiddelde stijging (nominale groei) van de netto-zorguitgaven met circa
6%, gecorrigeerd voor overhevelingen van de Wmo en Jeugdwet naar het
gemeentefonds zoals opgenomen in de Startnota (zie nota van wijziging
begroting 2018) en vervolgens vermindert met de gemiddelde groei van
de Prijs BBP met circa 2%.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

76

Netto-zorguitgaven
gecorrigeerd voor
overhevelingen
Totale groei (nominale
groei)
Prijs bbp (op basis van
CEP 2018)
Reële groei

2017

2018

2019

2020

2021

2022

Gemiddelde
2018–2021

63.675

67.315

72.482

77.167

81.668

87.068

5,7%

7,7%

6,5%

5,8%

6,6%

6,4%

1,8%
3,8%

2,4%
5,2%

2,0%
4,4%

1,8%
3,9%

1,9%
4,6%

2,0%
4,3%

Vraag 211
Waarom wordt er van uitgegaan dat de zorguitgaven 2x zo hard zullen
groeien (circa 4%) als de economische groei (2%)?
Antwoord 211:
Dat de reële zorguitgaven in deze kabinetsperiode naar verwachting met
4% groeien is het resultaat van verwerking van de middellangetermijnraming (mlt) van het CPB en de keuzes die gemaakt zijn in het Regeerakkoord van het kabinet-Rutte III. De daaruit resulterende geraamde
zorguitgaven voor de jaren 2018–2021 zijn weergegeven in het antwoord
op vraag 210.
Omdat het CPB daarnaast raamt dat de economische groei in de periode
2017–2021 gemiddeld 2% bedraagt, kan worden geconcludeerd dat de
zorguitgaven naar verwachting tweemaal zo veel stijgen als de economische groei.
Vraag 212
Waarom worden de zorguitgaven voor asielzoekers en statushouders niet
apart geregistreerd? Is het niet belangrijk om te achterhalen wat de
migratieproblematiek de Nederlandse burger kost?
Antwoord 212:
De zorgkosten voor asielzoekers vallen onder de verantwoordelijkheid van
het Ministerie van Justitie en Veiligheid, en zijn daarmee ook op die
begroting terug te vinden.
Statushouders zijn ingezetenen van Nederland, en zij verblijven hier onder
dezelfde voorwaarden als andere ingezetenen. Dit betekent onder andere
dat zij zich moeten verzekeren ingevolge de Zorgverzekeringswet.
Etniciteit, geloof, taal etc. worden niet geregistreerd (dat mag ook niet in
verband met het gelijkheidsbeginsel) bij het gebruik van zorg.
Vraag 213
Hoeveel hoger zou de premie geweest zijn wanneer er geen sprake zou
zijn van een onderschrijding van € 2,6 miljard op het Budgettair Kader
Zorg, maar het volledige bedrag zou zijn uitgegeven?
Antwoord 213:
Het effect op de premie is afhankelijk van de plaats waar de extra uitgaven
plaatsvinden.
Als de Wlz-uitgaven € 2,6 miljard hoger zouden zijn uitgekomen dan had
dat geen effect gehad op de premie, omdat de Wlz-premie niet jaarlijks
muteert.
Als bij de begroting 2017 zou zijn besloten dat de Zvw-uitgaven € 2,6
miljard hoger mogen uitkomen dan zou dat hebben geleid tot € 2,4
miljard hogere premies. De inkomensafhankelijke bijdrage zou dan € 1,3
miljard hoger zijn vastgesteld en de nominale premie € 1,1 miljard. Het
eigen risico zou dan € 0,1 miljard meer hebben opgeleverd (vanwege

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

77

indexering) en de rijksbijdrage zou eveneens € 0,1 miljard hoger zijn
uitgevallen.
Vraag 214
Hoeveel mensen moeten op dit moment een bestuursrechtelijke premie
betalen omdat zij een betalingsachterstand van meer dan zes maanden
hebben op hun zorgverzekeringspremie?
Antwoord 214:
Per 1 mei 2018 bedroeg het aantal wanbetalers dat bij het CAK geregistreerd is: 235.988.
Vraag 215
Hoeveel wanbetalers waren er op 1 mei jl. en kunt u inzichtelijk maken
hoe het aantal wanbetalers de afgelopen jaren afneemt?
Antwoord 215:
Per ultimo
Aantal wanbetalers

2014

2015

2016

2017

1 mei 2018

325.810

312.037

277.023

249.044

235.988

Uit bovenstaande tabel is af te leiden dat sinds ultimo 2014 het aantal
wanbetalers met circa 90.000 is afgenomen.
Vraag 216
Een deel van de gereserveerde middelen voor voorwaardelijke toelating is
niet benut; kan dit worden toegelicht?
Antwoord 216:
In de Kamerbrief Herinrichting van de regeling voor voorwaardelijke
pakkettoelating (Kamerstuk 29 689, nr. 806) heeft mijn ambtsvoorganger
uitgebreid onderbouwd op basis van meerdere knelpunten waarom de
huidige regeling voorwaardelijke toelating onvoldoende tot zijn recht
komt. Ook is daarbij aangegeven dat zich de afgelopen jaren steeds
minder kandidaten aan hebben gemeld voor deze regeling, waardoor ook
de beschikbare middelen slechts beperkt worden benut.
In voornoemde Kamerbrief is voorts het voornemen aangekondigd dat de
regeling van voorwaardelijke pakkettoelating wordt vervangen door een
beter werkende subsidieregeling. De uitgewerkte subsidieregeling is in de
Kamerbrief Subsidieregeling Veelbelovende Zorg Sneller bij de Patiënt
(Kamerstuk 29 689, nr. 905) aangekondigd.
Het streven is dat door de aangekondigde vereenvoudiging, betere
toegang, aanvullende ondersteuning en snellere doorlooptijd er op
grotere schaal gebruik wordt gemaakt van deze subsidieregeling. De
verwachting is dat de gereserveerde middelen daarom in de toekomst wel
volledig worden benut.
Vraag 217
Wat is de oorzaak van de onderschrijding bij de wijkverpleging?
Antwoord 217:
Zie het antwoord op vraag 18.
Vraag 218
Hoeveel mensen konden in 2017 niet kiezen waar ze wilden sterven; thuis,
in het verpleeghuis of in het ziekenhuis?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

78

Antwoord 218:
Ik kan deze vraag niet beantwoorden. Er worden namelijk geen gegevens
bijgehouden over de plaats waar mensen bij voorkeur willen overlijden en
in welke gevallen dat niet mogelijk is geweest. Bekend is dat de aanvankelijke voorkeur in de laatste fase nogal eens verandert door wijzigende
omstandigheden. Registratie is mede daarom ook lastig. Ik streef er wel
naar dat mensen zoveel mogelijk op de plek van hun voorkeur kunnen
overlijden.
Vraag 219
Wat is de reden dat er voor de medisch-specialistische zorg (MSZ) na
onderschrijdingen in 2014 en 2015 er weer een relatief beperkte
overschrijding in 2016 is en een (voorlopig) hogere overschrijding in
2017?
Antwoord 219:
VWS heeft geen totaalbeeld van de achterliggende oorzaken van de
overschrijdingen in 2016 en 2017. Op specifieke onderdelen van de
medisch-specialistische zorg kunnen wel algemene ontwikkelingen
worden waargenomen die een mogelijke verklaring geven voor de stijging
van de uitgaven. Een voorbeeld hiervan is de stijging van de uitgaven aan
dure geneesmiddelen. Daarnaast is Een mogelijke verklaring dat de
effectieve groei van het beschikbare kader in de jaren 2016 en 2017 relatief
laag was.
Vraag 220
Hoe verhoudt de passage op blz. 166 van het jaarverslag, waarin de
onderschrijdingen in de wijkverpleging lijken te worden toegeschreven
aan de zorgakkoorden, zich tot de passage op blz. 210 waarin de onderschrijding bij de wijkverpleging wordt verklaard uit een tekort aan
wijkverpleegkundigen en een scherpe contractering door zorgverzekeraars?
Antwoord 220:
Zie het antwoord op vraag 18.
Vraag 221
Waarom wordt de werking van de zorgakkoorden uitsluitend getoetst aan
de financiële resultaten en niet aan de kwaliteit of de toegankelijkheid van
de zorg?
Antwoord 221:
In het Financieel Beeld Zorg in het jaarverslag 2017 wordt in hoofdstuk 3
(Uitgaven Budgettair Kader Zorg) ingegaan op de relatie van de uitgavenontwikkeling in de zorg met de gemaakte financiële afspraken in de
zorgakkoorden. De zorgakkoorden bevatten daarnaast ook afspraken over
de kwaliteit, toegankelijkheid en doelmatigheid van zorg. De voortgang
van de uitwerking van deze afspraken wordt regelmatig besproken met de
bij de akkoorden betrokken partijen in de verschillende bestuurlijke
overleggen. De Tweede Kamer is op andere momenten ook over deze
voortgang geïnformeerd. Zie bijvoorbeeld de brief over de voortgang van
de Kwaliteits- en doelmatigheidsagenda in de medisch-specialistische
zorg (Kamerstukken 29 248 en 32 620, nr. 294), de brief over de voortgang
van verschillende dossiers in de medisch-specialistische zorg (Kamerstuk
29 248, nr. 308) of de verschillende marktscans die de Nederlandse
Zorgautoriteit heeft uitgevoerd en gepubliceerd.
Vraag 222
Hoeveel geld is er nodig om alle wachtlijsten in de ggz op te lossen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

79

Antwoord 222:
Dat antwoord is niet te geven. De wachttijden worden veroorzaakt door
een combinatie van factoren, waarbij (extra) geld niet de simpele
oplossing vormt. Zie hiervoor ook de brief van 10 april jl. die ik aan uw
Kamer heb gezonden
(Kamerstuk 25 424, nr. 396).
Vraag 223
In hoeverre heeft de afbouw van bedden in de ggz bijgedragen aan de
onderschrijding op het ggz budget in de jaren 2015, 2016 en 2017?
Antwoord 223:
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar mijn brieven van
22 december 2017 (Kamerstuk 25 424, nr. 385) en 4 mei jl. (Kamerstuk
25 424, nr. 407) waarin ik respectievelijk inga op de afbouw van de
klinische ggz en de systematiek van het macrokader in relatie tot de
aanspraken van de Zorgverzekeringswet.
Vraag 224
Welk effect heeft het niet besteden van middelen, bedoeld voor de ggz,
gehad op de wachtlijsten? Als het geld wel was uitgegeven aan ggz,
zouden dan de wachtlijsten niet veel korter zijn? Zo ja in welke mate? Zo
neen, waarom niet?
Antwoord 224:
Uit de contracteringscijfers voor 2018 blijkt dat door zorgverzekeraars in
2018, ten opzichte van 2017, voor € 109 miljoen extra gecontracteerd is in
de ggz. Uit de cijfers blijkt niet waar deze extra middelen aan worden
besteed. Niet duidelijk is om welke doelgroepen het gaat, of er echt meer
zorg is ingekocht of dat de extra middelen zijn ingezet als inflatiecorrectie
en of het om ambulante of juist intramurale zorg gaat. Zorgverzekeraars
geven aan dat het grotendeels volumeverruiming betreft, beschikbaar om
wachttijden te kunnen wegwerken. Daarnaast kunnen zorgverzekeraars
ook gedurende het jaar nog bijcontracteren. ZN bevestigt dat dit in 2017 in
meerdere gevallen is gebeurd. Het exacte effect van de extra contractering
in 2018 is lastig te bepalen. Feit is wel dat ondanks deze extra contractering, de wachttijden niet zijn teruggebracht tot onder de Treeknorm. Zie
ook de brief die ik op 10 april jl. aan uw Kamer heb gezonden
(Kamerstuk 25 424, nr. 396).
Vraag 225
Hoeveel geld is er in 2017 besteed aan de preventie van psychische
klachten?
Antwoord 225:
Voor de preventie van psychische klachten lopen een aantal trajecten.
Jaarlijks stel ik via het Zorginstituut € 2 miljoen ter beschikking voor
zelfhulp en vroegtijdige herkenning van psychische klachten voor mensen
die uit schaamte of angst voor hun omgeving geen professionele hulp
zoeken (anonieme e mental health).
De preventie van depressie is een prioriteit in mijn beleid. Het Meerjarenprogramma depressie (MJP) is gericht op het ontwikkelen van een
ketenaanpak voor de preventie van depressie bij verschillende hoogrisicogroepen. Ik heb voor de uitvoer van het MJP jaarlijks € 0,75 miljoen
beschikbaar gesteld. In 2017 is begonnen met een ketenaanpak voor de
doelgroep jongeren. Tegelijkertijd en ondersteunend aan het MJP is in
2016 de publiekscampagne depressie gestart. Jaarlijks is daarvoor € 1
miljoen beschikbaar. Met deze campagne beoog ik de kennis over
signalen van een depressie te verbeteren en het taboe om te spreken over
depressie te doorbreken. Op lokaal niveau worden – vanuit gemeentelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

80

financiering – eveneens programma’s uitgevoerd om depressie tegen te
gaan. In het kader van het MJP is dit jaar het initiatief genomen om daar
landelijk zicht op te krijgen.
Vraag 226
Wat is het effect geweest van de onderschrijding in de ggz op de
ontwikkeling van de hoogte van de zorgpremie? Klopt het dat de kans
bestaat dat de zorgpremie gaat stijgen als het begrote budget voor de ggz,
dat niet is aangewend voor zorg, alsnog gebruikt zou worden voor het
wegwerken van de wachtlijsten?
Antwoord 226:
De nominale premie wordt vastgesteld door verzekeraars zelf. In de VWS
uitgavenraming 2018 en 2019 is er rekening mee gehouden dat de
onderschrijding in de ggz afneemt vanwege het wegwerken van wachtlijsten. In welke mate verzekeraars dit gevolgd hebben in de uitgavenraming die zij gebruikt hebben bij de premievaststelling is onbekend.
Omdat verzekeraars zorgplicht hebben gaan we ervan uit dat verzekeraars
voldoende zorg inkopen wat ook terugkomt in de premie ontwikkeling. Bij
de zorginkoop sturen verzekeraars – gegeven de zorgplicht en de
aanspraken van verzekerden – ook op doelmatigheid om de uitgaven in de
zorg beperkt te houden. Dit werkt uiteraard ook door in de premie. In de
brief van 4 mei 2018 (Kamerstuk 25 424, nr. 407) is uitgebreid ingegaan op
de relatie tussen de onderschrijding in de ggz en de zorgpremie.
Vraag 227
Hoe is de tolkenvoorziening geregeld voor asielzoekers en statushouders
die te maken hebben met psychische problemen, nu de tolkenvoorziening
niet meer gemeentelijk is geregeld?
Antwoord 227:
Voor asielzoekers met psychische problemen is een tolkenvoorziening
geregeld via het COA in het AZC waar de asielzoeker zich op dat moment
bevindt. Wanneer een vreemdeling statushouder is kan deze bij de
huisarts en de daarbij aangesloten praktijkondersteuner gedurende een
half jaar een beroep doen op een tolkenondersteuning. Wanneer de
statushouder wordt doorverwezen naar de specialistische ggz is deze
aangewezen op een ggz-instelling die zich heeft gespecialiseerd op
behandeling van vreemdelingen. Wanneer gebruik wordt gemaakt van
een reguliere ggz-instelling is de statushouder zelf verantwoordelijk voor
het inhuren van een professionele tolk wanneer de statushouder de
Nederlandse taal nog onvoldoende beheerst en de ggz-instelling geen
tolkenvoorziening treft.
Vraag 228
Hoe vaak worden statushouders geweigerd door ggz-instellingen, omdat
zij de taal niet voldoende spreken, maar ook geen tolkenvoorziening
aanwezig is?
Antwoord 228:
Een instelling die verwacht vanwege een taalbarrière geen goede zorg te
kunnen leveren, kan overwegen geen zorg te leveren. Er zijn geen
gegevens bekend inzake het aantal keren dat statushouders worden
geweigerd vanwege een taalbarrière. Daarnaast zijn er gespecialiseerde
ggz-instellingen voor vreemdelingen die zijn toegerust om mensen met
andere culturen en taal te behandelen. Hier kan een vreemdeling in zulke
gevallen wel terecht.
Vraag 229

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

81

Hoeveel geld hebben huisartsen in de kabinetsperiode Rutte II ontvangen
voor substitutie?
Antwoord 229:
Voor substitutie is in 2016 in totaal € 24,9 miljoen structureel overgeheveld van het budgettair kader medisch specialistische zorg naar het
budgettair kader huisartsenzorg (€ 10,9 miljoen) en multidisciplinaire zorg
(€ 14,0 miljoen). Daarnaast is het kader huisartsenzorg en multidisciplinaire zorg jaarlijks met 1,5% verhoogd met het oog op substitutie vanuit
de medisch specialistische zorg en zorgvernieuwing.
Vraag 230
Wat betekenen de forse onderschrijdingen bij de huisartsenzorg voor het
toekomstige beleid?
Antwoord 230:
De onderschrijdingen bij de huisartsenzorg en de gevolgen daarvan voor
het toekomstige beleid, en met name het budgettaire kader, zijn onderdeel
van de gesprekken over hoofdlijnakkoorden voor de jaren 2019 tot en met
2022.
Vraag 231
Wat betekenen de forse onderschrijdingen van ruim 100 miljoen bij de
wijkverpleging voor het toekomstige beleid?
Antwoord 231:
Zie het antwoord op vraag 18.
Vraag 232
Waar is de structurele extra € 100 miljoen voor het Kwaliteitskader
Verpleeghuiszorg nu in concreto voor gebruikt, waaraan is het precies
uitgegeven?
Antwoord 232:
Het structurele bedrag van € 100 miljoen voor het kwaliteitskader
verpleeghuiszorg is toegevoegd aan de tarieven voor cliënten die in een
verpleeghuis verblijven op basis van een zzp of vpt met indicatie V&V4 tot
en met V&V10. De extra middelen van € 100 miljoen zijn berekend op de
inzet van zo’n 1.500 fte extra zorgmedewerkers. Het is niet bekend hoeveel
extra medewerkers er tot op heden precies zijn ingezet. In het landelijk
inkoopkader voor 2017 en 2018, dat door de zorgkantoren wordt gevolgd,
zijn hierover, zoals ik u eerder heb gemeld in mijn brief van 8 februari jl.
(Kamerstuk 31 765, nr. 296), geen specifieke afspraken opgenomen. Een
algemeen beeld over de inzet van de extra middelen van € 435 miljoen in
2018 is geschetst in een recente publicatie van ActiZ «Resultaten uit het
verpleeghuis» van april 2018. Hierin staat dat vrijwel alle organisaties de
extra middelen inzetten voor extra medewerkers en voor (bij)scholing of
opleidingen. Daarnaast zien veel organisaties dat ook inzet van technologie hen kan helpen bij de invoering van het kwaliteitskader. Bijvoorbeeld
arbeidsbesparende technologie die helpt om de werkdruk van zorgmedewerkers te verminderen.
Vraag 233
Zijn er experimenten gaande met regionale verzekeraars die binnen een
bepaalde regio een leidende rol hebben? Zo ja, waar vinden deze
experimenten plaats?
Antwoord 233:
De vraag verwijst naar de pagina’s 182–184 van het Jaarverslag. Hier
wordt ingegaan op de «financiering van de zorguitgaven in 2017» en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

82

«Ontvangsten, uitgaven en vermogens van de zorgfondsen». Op dat
terrein zijn geen experimenten.
Indien de vraag betrekking heeft op experimenten in de regio waarbij
afspraken gemaakt worden tussen verzekeraars en aanbieders (bijvoorbeeld met betrekking tot de bekostiging), dan kan ik melden dat de NZa
een overzicht bijhoudt van lopende innovaties onder de beleidsregel
«innovatie voor kleinschalige experimenten», dit is terug te vinden op
https://puc.overheid.nl/nza/doc/PUC_12936_22/1/.
Verder lopen er op vele plekken pilots en innovaties tussen
zorgverzekeraars/zorgkantoren en zorgaanbieders, hiervan is geen
compleet overzicht.
Vraag 234
Is het zorgverzekeraars toegestaan om geld uit te lenen aan zorginstellingen?
Antwoord 234:
Nee, zorgverzekeraars mogen geen geld lenen aan zorginstellingen, ze zijn
immers geen banken/kredietverstrekkers en beschikken niet over de
vergunning om geld uit te lenen.
Vraag 235
Er wordt € 90 per verzekerde uitgegeven aan bedrijfskosten van zorgverzekeraars. Hoeveel is dit in totaal?
Antwoord 235:
Conform de publieksvriendelijke overzichten van de jaarcijfers basisverzekering 2016, zoals gepubliceerd door individuele zorgverzekeraars,
bedroegen de bedrijfskosten van zorgverzekeraars in 2016 totaal circa
€ 1,2 miljard, oftewel 3,2% van de zorgkosten.
Bedrijfskosten omvat de schadebehandelingskosten (kosten die verband
houden met de afwikkeling of uitkering van zorgkosten), reclamekosten
(zoals televisiespotjes, drukwerk, en sponsoring), overige acquisitiekosten
(bijvoorbeeld klantenservice, drukwerk aan bestaande verzekerden,
provisies voor intermediair en polisadministratie) en overige bedrijfskosten (kosten als beheers- en personeelskosten en afschrijvingen
bedrijfsmiddelen).
Vraag 236
Hoe kan het dat de zorguitgaven van individuele zorgverzekeraars € 1,0
miljard lager uitvallen dan in de begroting 2017, terwijl verzekeraars de
nominale premie € 0,7 miljard hoger hebben vastgesteld dan geraamd in
de begroting?
Antwoord 236:
Bij het bepalen van hun premie voor 2017 hebben de verzekeraars
volgens hun eigen opgave al rekening gehouden met € 0,3 miljard lagere
uitgaven dan in de VWS begroting. Dat de premie toch hoger is vastgesteld dan door VWS geraamd hangt onder andere samen met een lagere
inzet van reserves bij de premiestelling dan door VWS geraamd en met
lagere beleggingsopbrengsten.
Uit de meest recente uitgavencijfers blijken de uitgaven van verzekeraars
nog lager te zijn dan door verzekeraars en VWS ingeschat bij de premiestelling. Overigens is het hierbij van belang op te merken dat indien
verzekeraars meevallers hebben zij dit of toevoegen aan hun reserves of
teruggeven in de premie aan hun verzekerden. De solvabiliteitspositie is
van 2015 op 2016 afgenomen van circa 160% naar circa 155%. Voor 2017
hebben we nog geen volledig beeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

83

Vraag 237
Hoe hebben de beheerskosten van zorgverzekeraars zich ontwikkeld in de
periode 2012–2017?
Antwoord 237:
Onderstaande tabel geeft de totale bedrijfskosten van zorgverzekeraars
weer over de afgelopen vijf jaar, absoluut en als percentage van de
zorgkosten. De cijfers over 2017 zijn nog niet beschikbaar.
jaar

bedrijfskosten in mln €

bedrijfskosten als % van de zorgkosten

2012
2013
2014
2015
2016

1.226
1.221
1.281
1.275
1.248

3,90%
3,70%
3,70%
3,40%
3,20%

Bron: NZa, Marktscan Zorgverzekeringsmarkt 2014. Vanaf 2014 transparantieoverzichten van de
jaarcijfers basisverzekering. Verzekerdenaantallen 2012 en 2013 Vektis, 2014 en verder obv
transparantieoverzichten van de jaarcijfers basisverzekering.

Vraag 238
Wat zijn de overheadkosten van zorgverzekeraars geweest over de
afgelopen vijf jaar procentueel en absoluut gezien? Graag uitsplitsen per
jaar en indien mogelijk per verzekeraar.
Antwoord 238:
Zie de beantwoording van vraag 237 voor de totale bedrijfskosten over de
afgelopen vijf jaar, procentueel en absoluut.
Met de transparantieoverzichten van de jaarcijfers basisverzekering die
zorgverzekeraars met ingang van de jaarcijfers over 2014 presenteren op
hun website, zijn de bedrijfskosten per zorgverzekeraar op een eenduidige
wijze beschikbaar gekomen.
Onderstaande tabel geeft de bedrijfskosten per zorgverzekeraar weer,
absoluut en als percentage van de zorgkosten, voor de jaren 2014 tot en
met 2016. De cijfers over 2017 zijn nog niet beschikbaar.
Bedrijfskosten 2014–2016 op concernniveau (x € 1.000), basisverzekering
2016
%
ASR
CZ
De Friesland
DSW
Eno
Menzis
ONVZ
Stad Holland
VGZ
Zilveren Kruis
Z&Z
Totaal

33.179
213.393
49.301
32.123
18.459
140.350
40.724
7.289
298.391
371.563
37.483
1.242.255

6,30%
2,60%
3,70%
3,10%
7,40%
2,60%
4,70%
4,30%
3,20%
3,50%
3,70%
3,20%

28.765
178.033
48.258
33.256
23.719
143.481
41.702
7.929
326.923
418.294
30.974
1.281.334

2015

2014

%

%

5,70%
2,30%
3,90%
3,70%
7,70%
2,90%
5,00%
5,40%
3,60%
4,00%
3,20%
3,40%

28.847
174.339
42.708
25.981
15.633
133.459
33.999
7.187
326.833
463.565
29.323
1.281.874

5,90%
2,50%
4,20%
3,50%
6,10%
3,00%
4,50%
5,00%
3,80%
4,70%
3,40%
3,70%

Vraag 239
Hoeveel budget hebben zorgverzekeraars per jaar uitgegeven aan
reclamekosten over de afgelopen vijf jaar? Graag uitsplitsen per jaar en
indien mogelijk per verzekeraar. Hoe verhouden deze kosten zich tot de
marketing- en acquisitiekosten van verzekeraars?
Antwoord 239:
Met de transparantieoverzichten van de jaarcijfers basisverzekering die
zorgverzekeraars met ingang van de jaarcijfers over 2014 presenteren op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

84

hun website, zijn de reclamekosten per zorgverzekeraar op een
eenduidige wijze beschikbaar gekomen. Dit komt neer op ongeveer € 2
per verzekerde.
In onderstaande tabel zijn de reclamekosten per zorgverzekeraar
opgenomen, absoluut en als percentage van de totale bedrijfskosten. De
cijfers over 2017 zijn nog niet beschikbaar.
Reclamekosten op concernniveau (x € 1.000, als percentage totale bedrijfskosten basisverzekering
2016
Concern
ASR
CZ
De Friesland
DSW
Eno
Menzis
ONVZ
Stad Holland
VGZ
Zilveren Kruis
Z&Z
Totaal

2015

2014

Abs

%

Abs

%

Abs

%

150
4.449
2.555
671
767
3.900
1.404
121
5.962
13.598
1.288
33.992

0,50%
2,10%
5,20%
2,10%
4,20%
2,50%
3,40%
1,70%
2,20%
3,70%
3,40%
2,70%

878
6.589
2.649
465
686
4.408
977
19
4.581
10.808
1.277
35.469

3,10%
3,70%
5,50%
1,40%
2,90%
3,10%
2,30%
0,20%
1,50%
2,60%
4,10%
2,80%

90
5.751
2.517
559
1.031
4.835
886
110
6.286
10.808
1.269
39.736

0,30%
3,30%
5,90%
2,20%
6,60%
3,40%
2,60%
1,50%
1,90%
2,60%
4,30%
3,10%

Bron: transparantieoverzichten van de jaarcijfers basisverzekering 2014–2016, zoals door individuele zorgverzekeraars gepresenteerd op de website

Vraag 240
Hoe groot zijn de reserves van zorgverzekeraars over de afgelopen vijf
jaar en hoe verhoudt zich dit tot de vereiste solvabiliteit geldend onder
Solvency II? Graag uitsplitsen per jaar en indien mogelijk per verzekeraar.
Antwoord 240:
Voor 2016 vindt u hieronder de cijfers over de aanwezige reserves/
solvabiliteit van de zorgverzekeraars, op basis van de transparantie
overzichten van de zorgverzekeraars. Voor 2014 en 2015 worden alleen de
ratio’s weergegeven. Cijfers op basis van Solvency II zijn voor oudere
jaren niet beschikbaar gezien Solvency II pas per 1 januari 2016 van kracht
is. Met ingang van de jaarcijfers over 2014 presenteren zorgverzekeraars
zelf wel al cijfers op basis van Solvency II basisverzekering op hun
website. De cijfers over 2017 zijn nog niet beschikbaar.
Solvabiliteit basisverzekering ultimo 2016 (bedragen x € 1 miljoen) en ratio over 2015 en 2014, Solvency II
Concern

ASR
CZ
De Friesland
DSW
Eno
Menzis
ONVZ2
Stad Holland
VGZ2
Zilveren Kruis3
Z&Z

2016
aanwezig

2016
vereist

Verschil1

2016 ratio

2015
ratio

2014
ratio

131
2.182
328
244
70
1.100
209
44

91
1.258
212
175
44
898
148
28

40
924
116
69
27
203
61
15

2.852
320

1.697
204

1.155
117

144%
173%
155%
139%
160%
123%
142%
154%
149%
168%
157%

146%
169%
156%
152%
108%
124%
166%
188%
155%
176%
188%

151%
163%
156%
155%
114%
129%
157%
150%
137%
162%
172%

1

Afwijkingen in de verschillen zit in de afronding.
Conform het transparantieoverzicht jaarcijfers 2014 en 2015 van VGZ en ONVZ betreffen de solvabiliteitsratio’s van VGZ en ONVZ de basis- en
aanvullende verzekering, en zijn de onderliggende cijfers niet beschikbaar. Voor 2016 geldt dit alleen voor VGZ.
3
Betreft een optelling door VWS van de solvabiliteitcijfers van de risicodragers van Zilveren Kruis. Zo ook van de gemengde entiteit OZF (basis- en
aanvullende verzekering). Hierdoor, en gegeven de juridische structuur van Zilveren Kruis, liggen werkelijke solvabiliteitcijfers op concern-niveau
lager dan hier gepresenteerd.
2

Bron:transparantieoverzichten van de jaarcijfers basisverzekering 2014–2016, zoals door individuele zorgverzekeraars gepresenteerd op de website.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

85

Vraag 241
Hoeveel van hun reserves hebben zorgverzekeraars over de afgelopen vijf
jaar aangewend ten behoeve van een premieverlaging, zowel absoluut als
percentage van het niet-vereiste deel van de reserves ten behoeve van de
solvabiliteit? Graag uitsplitsen per jaar en indien mogelijk per verzekeraar.
Antwoord 241:
Gezien het feit dat zorgverzekeraars voldoen aan de minimaal vereiste
solvabiliteit was het de afgelopen jaren niet langer nodig de positieve
resultaten geheel aan de reserves toe te voegen. Zorgverzekeraars hebben
bijvoorbeeld het positieve resultaat over 2015 daarom voor een groot deel
(84%) teruggegeven aan de premiebetaler via een lagere vaststelling van
de premie, in plaats van deze geheel toe te voegen aan de reserves. Over
2016 hebben verzekeraars meer middelen ingezet om de premie voor
2017 te drukken dan als resultaat was behaald.
Bij het vaststellen van de premie zijn zorgverzekeraars de afgelopen jaren
uitgegaan van een premie onder kostendekkend niveau. Op deze wijze
hebben zorgverzekeraars de afgelopen vijf jaar circa € 6 miljard teruggegeven via de premie. De inzet van de reserves voor de premie 2018 is op
basis van de transparantieoverzichten van de premieopbouw gepresenteerd door individuele zorgverzekeraars. Pas wanneer we een compleet
beeld hebben van de jaarcijfers van zorgverzekeraars over 2017, is bekend
wat zorgverzekeraars daadwerkelijk aan reserves hebben ingezet in de
premie 2018.
De gevraagde uitsplitsing naar zorgverzekeraars is pas sinds de jaarcijfers
2014 met de transparantieoverzichten van de jaarcijfers basisverzekering
beschikbaar gekomen. Onderstaande tabel geeft de inzet van reserves per
zorgverzekeraar weer, absoluut en als percentage van het niet wettelijk
vereiste deel van de reserves ultimo jaar, voor de jaren 2014 tot en met
2016. Over 2017 bestaat nog geen compleet beeld. Wellicht ten
overvloede: bij een gegeven uitgavenniveau leidt de inzet van het
resultaat slechts eenmalig tot een lagere premie, dus niet structureel.
Inzet van reserves 2014–2016 concernniveau (x € 1.000), basisverzekering
2016
Concern
ASR
CZ
De Friesland
DSW
Eno
Menzis
ONVZ
Stad Holland
VGZ
Zilveren Kruis
Z&Z
Totaal

2015

2014

Abs

%

Abs

%

Abs

%

27.077
254.574
67.733
47.250
0
166.925
44.283
11.270
321.496
326.119
40.600
1.467.726

40%
28%
37%
41%
0%
45%
42%
42%
28%
22%
26%
30%

34.642
414.973
82.700
54.750
0
295.719
53.800
10.840
420.984
391.201
48.923
1.955.411

48%
31%
42%
38%
0%
59%
29%
28%
32%
23%
25%
35%

24.833
561.852
44.900
47.250
4.922
207.696
44.000
10.430
288.043
289.800
39.900
1.414.274

37%
40%
28%
36%
43%
45%
34%
41%
31%
22%
24%
31%

In de tabel is uitgegaan van de reserves boven de 100%-vereiste. Om
continu te kunnen voldoen aan de solvabiliteitseis houden zorgverzekeraars zelf een door hen veilig geachte marge aan boven de 100%. Dat is
verstandig. Zo kunnen zorgverzekeraars namelijk tegenvallers in
(geraamde) premieopbrengsten, zorgkosten of veranderingen in verzekerdenportefeuilles opvangen zonder dat zij premies direct moeten verhogen
om weer aan de solvabiliteitseis te voldoen. Deze fluctuaties kunnen
aanzienlijk zijn. DNB stuurt op het wettelijk kader, 100%, en stelt geen
algemene voorschriften rondom de veiligheidsmarge.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

86

Vraag 242
Vanwege de € 0,3 miljard hogere uitgaven en de € 0,4 miljard hogere
inkomsten is het saldo van het Fonds langdurige zorg (Flz) even hoog
uitgekomen als de raming (-0,3 miljard), dit saldo telt mee in het
EMU-saldo? Wat betekent dit?
Antwoord 242:
Het EMU-saldo is het saldo tussen inkomsten en uitgaven van de totale
overheid. Hierin telt het saldo van het Fonds langdurige zorg mee. Hogere
Wlz-uitgaven leiden daardoor tot een slechter EMU-saldo. Vanwege de
hogere inkomsten blijft de bijdrage aan het EMU-saldo gelijk aan het in de
begroting geraamde niveau.
Vraag 243
Hoeveel geld komt er extra binnen wanneer de inkomensafhankelijke Wlz
premie niet langer afgetopt wordt bij € 33.994 (schijf 2), maar ook
doorloopt in de schijven 3 en 4?
Antwoord 243:
De grondslag voor de Wlz bedroeg in 2017 € 294 miljard. Zonder
premiegrens zou dat € 386 miljard zijn. Indien het Wlz-percentage gelijk
zou worden gehouden (op 9,65%) en de premiegrens zou zijn geschrapt,
dan was er € 8,9 miljard meer premie geïnd.
Vraag 244
Hoeveel geld komt er extra binnen wanneer de inkomensafhankelijke
bijdrage van de premie voor de zorgverzekeringswet niet langer afgetopt
wordt bij € 54.614, maar ook volledig doorloopt in de schijven 3 en 4?
Antwoord 244:
In de Zorgverzekeringswet is geregeld dat de helft van de inkomsten via
de inkomensafhankelijke bijdrage moet worden opgebracht. Louter het
afschaffen van de premiegrens leidt dus niet tot hogere opbrengsten,
maar tot een lager IAB-percentage (zie ook het antwoord op vraag 246).
De inkomensafhankelijke bijdrage levert in 2018 naar huidige verwachting
circa € 24 miljard op. Indien er geen premiegrens bij de IAB zou gelden,
dan zou bij gelijkblijvende IAB-percentages de opbrengst circa € 26,5
miljard bedragen. Er zou dan dus circa
€ 2,5 miljard extra binnenkomen. Overigens geldt dat door het schrappen
van de premiegrens afstand wordt genomen van de voordelen (voor
werkgevers en de belastingdienst) van het gelijkstellen van de premiegrens IAB aan de premiegrens werknemersverzekeringen, waartoe is
besloten in de Wet uniformering loonbegrip.
Vraag 245
Wat is het effect op de koopkracht van het invoeren van een inkomensafhankelijke bijdrage van de premie voor de zorgverzekeringswet die niet
langer afgetopt wordt bij € 54.614, maar ook volledig doorloopt in de
schijven 3 en 4?
Antwoord 245:
In het kader van de Zorgverzekeringswet wordt de helft van de inkomsten
opgebracht via de inkomensafhankelijke bijdrage en de andere helft via de
nominale premie, het eigen risico en de rijksbijdrage kinderen. De
inkomensafhankelijke bijdrage wordt voor verzekerden met een
werkgever opgebracht door die werkgever. Zelfstandigen en gepensioneerden dienen zelf hun inkomensafhankelijke bijdrage te voldoen.
Het louter schrappen van de premiegrens uit de inkomensafhankelijke
bijdrage heeft daarom slechts zeer beperkte koopkrachteffecten. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

87

nominale premie en het eigen risico blijven onveranderd. Werkgevers met
voornamelijk laagbetaald personeel hoeven minder inkomensafhankelijke
bijdrage te voldoen en werkgevers met voornamelijk hoogbetaald
personeel dienen meer te betalen. Voor bejaarden en zelfstandigen met
een laag inkomen resulteert een koopkrachtvoordeel, voor gepensioneerden en zelfstandigen met een hoog inkomen een koopkrachtnadeel.
Gepensioneerden met alleen AOW ondervinden geen effect (de AOW is
netto-netto gekoppeld aan het nettominimumloon en dat verandert niet).
Vraag 246
Met welk percentage kan de inkomensafhankelijke bijdrage voor de
zorgverzekeringswet omlaag, wanneer de bijdrage niet langer afgetopt
wordt bij € 54.614, maar ook volledig doorloopt in de schijven 3 en 4
hierbij er vanuit gaande dat de totale opbrengst van de inkomensafhankelijke bijdrage gelijk blijft?
Antwoord 246:
De inkomensafhankelijke bijdrage levert in 2018 naar huidige verwachting
circa € 24 miljard op bij een normaal IAB-percentage van 6,9% en een
verlaagd IAB-percentage van 5,65%. Indien er geen premiegrens bij de
IAB zou gelden, dan zouden bij gelijkblijvende IAB-inkomsten de
percentages kunnen dalen naar 6,25% en 5%.
Vraag 247
Hoe hebben de door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
verwachte nominale premie en de door zorgverzekeraars gerealiseerde
nominale premie zich sinds 2012 ontwikkeld?
Antwoord 247:
Op basis van meest recente gegevens toont onderstaande tabel de door
VWS geraamde en de gemiddelde door verzekeraars vastgestelde premie.

Geraamd door
VWS
Vastgesteld door
verzekeraars

2012

2013

2014

2015

2016

2017

€ 1.222

€ 1.273

€ 1.226

€ 1.211

€ 1.243

€ 1.241

€ 1.226

€ 1.213

€ 1.098

€ 1.158

€ 1.201

€ 1.286

Vraag 248
Waarom was de raming van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport voor de zorgpremie 2017 45 euro te laag?
Antwoord 248:
In de begroting van VWS was er van uitgegaan dat verzekeraars bij de
premiestelling 2017 € 2 miljard aan reserves zouden afbouwen. De
verzekeraars zagen bij de premiestelling ruimte om € 1,5 miljard in te
zetten. Met name deze lagere reserveafbouw en lagere beleggingsopbrengsten leidden tot de hogere dan in de begroting geraamde premie.
Vraag 249
Welk percentage verzekerden heeft de afgelopen vijf jaar gebruik gemaakt
van een hoger vrijwillig eigen risico?
Antwoord 249:
Uit cijfers van Vektis blijkt dat het percentage verzekerden met een
vrijwillig eigen risico zich de afgelopen vijf jaar als volgt heeft ontwikkeld:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

88

Jaar

2014

2015

2016

2017

2018

Percentage

10,7

11,7

12,0

12,2

12,6

Vraag 250
Welk percentage premiebetalers maakt het eigen risico volledig vol, welk
percentage doet dat tot het gemiddeld eigen risico en welk percentage
gebruikt het eigen risico niet?
Antwoord 250:
De hoogte van het eigen risico kan in 6 klassen worden onderscheiden:
• 45% van de volwassenen maakt het verplicht eigen risico vol;
• 3% van de volwassenen heeft € 300 tot € 375 aan kosten;
• 5% van de volwassenen heeft € 200 tot € 300 aan kosten;
• 8% van de volwassenen heeft € 100 tot € 200 aan kosten;
• 20% van de volwassenen heeft maximaal € 100 aan kosten;
• 19% van de volwassenen heeft geen kosten binnen het verplicht eigen
risico.
Deze cijfers betreffen het jaar 2015 en komen van verzekeraars. Het
gemiddeld eigen risico in dat jaar bedroeg € 236.
Vraag 251
Hoe ontwikkelt het gemiddeld eigen risico zich in de periode 2006–2018?
Antwoord 251:
Hier volgt de meest actuele raming van het Ministerie van VWS van de
ontwikkeling van het gemiddeld eigen risico in euro’s:
2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

1511

1541

108

112

120

126

148

215

231

236

236

234

234

1

In 2006 en 2007 was er sprake van een no-claimkorting

Vraag 252
Hoeveel mensen hebben zorgtoeslag ontvangen in de periode 2010–2017?
Kan dit overzicht worden uitgesplitst naar eenpersoonshuishoudens en
meerpersoonshuishoudens?
Antwoord 252:
In onderstaande tabel staan de aantallen huishoudens en volwassenen
met zorgtoeslag. De cijfers zijn afkomstig van de belastingdienst. Het
betreft het aantal toegekende zorgtoeslagen. Voor de jaren tot en met
2012 zijn deze cijfers definitief, voor nieuwere jaren kan het aantal
toekenningen nog wijzigen door definitieve vaststellingen en/of herzieningen. De aantallen betreffen de stand per 5 januari 2018.
(Aantallen x 1 miljoen)
Eenpersoonshuishoudens
Meerpersoonshuishoudens
Volwassenen

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

3,4
1,8
6,9

3,7
1,8
7,3

3,6
1,8
7,2

3,7
1,4
6,5

3,6
1,1
5,8

3,5
0,8
5,1

3,5
0,8
5,2

3,6
0,8
5,2

Vraag 253
Wat is het aandeel huishoudens, zowel eenpersoons- als meerpersoonshuishoudens, dat zorgtoeslag ontvangt?
Antwoord 253:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

89

Circa 70% van de eenpersoonshuishoudens en circa 20% van de
meerpersoonshuishoudens ontvangt zorgtoeslag. Het gaat hierbij om
huishoudens in de definitie van de zorgtoeslag. Een huishouden van twee
volwassenen en een thuiswonende student geldt daarbij als één meerpersoonshuishouden en één eenpersoonshuishouden, waarbij de thuiswonende student veelal recht heeft op zorgtoeslag.
Vraag 254
Hoeveel procent van de mensen die hun eigen risico volmaken hebben
recht op een volledig, of gedeeltelijke, zorgtoeslag?
Antwoord 254:
Het percentage van de mensen die hun eigen risico volmaken en recht
hebben op een volledige of gedeeltelijke zorgtoeslag is niet bekend.
Vraag 255
Wat betaalt de gemiddelde Nederlander zelf aan zorg in de vorm van het
eigen risico en eigen bijdragen en hoe verhoudt zich dit tot de eigen
bijdragen die mensen betalen in andere Europese landen? Kunt u een
inzicht geven in de ontwikkeling van eigen betalingen in de afgelopen vijf
jaar?
Antwoord 255:
In onderstaande tabel staan voor de jaren 2011 tot en met 2015 de
«out-of-pocket payments» voor een aantal Europese landen uitgedrukt als
percentage van de zorguitgaven. Bron van deze data is de Health
Database van de Organisatie voor Economische Samenwerking en
Ontwikkeling (OESO).
De definitie van «out-of-pocket payments» bij de OESO omvat het eigen
risico (verplicht en vrijwillig), niet vergoede zorg (zoals paracetamol of
fysiotherapie buiten het pakket) en de eigen bijdragen in de langdurige
zorg. De aanvullende verzekering valt hier niet onder.

Nederland
Duitsland
Denemarken
Zweden
Ver. Koninkrijk
Frankrijk
België
Oostenrijk
Italië
Spanje

2011

2012

2013

2014

2015

9,9%
13,9%
14,5%
15,0%
9,9%
7,5%
18,3%
17,8%
22,0%
21,1%

10,4%
13,9%
14,1%
15,4%
10,6%
7,3%
18,0%
17,8%
21,7%
22,8%

11,7%
13,2%
13,8%
15,5%
14,8%
7,1%
18,1%
18,2%
21,8%
23,9%

12,2%
12,7%
14,0%
15,5%
14,7%
6,9%
18,2%
18,1%
22,1%
24,6%

12,3%
12,5%
13,7%
15,2%
14,8%
6,8%
17,6%
17,9%
22,8%
24,2%

Vraag 256
Kan inzichtelijk worden gemaakt wat iemand in de volgende situaties in
de periode 2012–2018 betaalt aan zorg: alleenstaande met een
minimumloon, alleenstaande met 1 keer modaal, alleenstaande met 2
keer modaal, meerpersoonshuishouden met minimumloon, meerpersoonshuishouden met 1 keer modaal en meerpersoonshuishouden met 2 keer
modaal?
Antwoord 256:
Onderstaande tabel laat voor de jaren 2012 tot en met 2018 zien wat een
alleenstaande en meerpersoonshuishoudens (gekozen is voor paar met
kinderen (een alleenverdiener)) aan zorg betaalt als percentage van het
bruto inkomen. De cijfers zijn gegeven voor het minimumloon, het
modale inkomen en een 2 x modaal inkomen. Aangesloten is bij de cijfers
gemeld in het antwoord op vraag 851 bij de Kamervragen over de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

90

begroting 2018 (Kamerstuk 34 775 XVI, nr. 14), waarbij een vrijwel
vergelijkbare vraag is gesteld.
De zorgkosten zijn het totaal van:
– De inkomensafhankelijke bijdrage.
– De nominale premie Zvw en het gemiddeld eigen risico minus de
zorgtoeslag.
– De AWBZ/Wlz premie onder aftrek van het aandeel heffingskortingen
dat betrekking heeft op de AWBZ/Wlz.
– Een deel van de zorguitgaven wordt uit belastingen betaald (de
rijksbijdragen Zvw en AWBZ, de BIKK, de zorgtoeslag, de WMO, de
jeugdzorg en het begrotingsgefinancierde deel van het BKZ). Verondersteld is dat deze kosten worden gefinancierd uit directe (circa 60%) en
indirecte belastingen (circa 40%).
Totale zorgkosten in euro’s per jaar en als percentage van het bruto inkomen
Alleenstaand

Minimumloon

2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
Modaal
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2 x modaal
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018

Paar met
kinderen

zorgkosten

kosten als %
inkomen

zorgkosten

kosten als %
inkomen

€ 4.047
€ 4.330
€ 3.940
€ 3.556
€ 3.325
€ 3.373
€ 3.454

22%
23%
20%
18%
17%
17%
17%

€ 4.164
€ 4.500
€ 4.216
€ 4.024
€ 3.757
€ 3.869
€ 4.015

22%
24%
22%
21%
19%
19%
20%

€ 8.092
€ 8.458
€ 8.492
€ 7.605
€ 7.496
€ 7.659
€ 7.893

25%
26%
24%
21%
21%
21%
21%

€ 8.188
€ 8.915
€ 9.286
€ 8.846
€ 8.755
€ 9.048
€ 9.301

25%
27%
27%
25%
24%
24%
25%

€ 10.711
€ 11.582
€ 11.675
€ 10.528
€ 10.842
€ 10.989
€ 11.325

16%
18%
17%
15%
15%
15%
15%

€ 11.632
€ 12.647
€ 12.643
€ 11.733
€ 12.065
€ 12.335
€ 12.778

18%
19%
18%
17%
17%
17%
17%

Vraag 257
Kan er ook aangegeven worden wat er aan zorg wordt betaald, door de
minst betalende en de meest betalende volwassene, want hier wordt
alleen het gemiddelde weergegeven (5.450 euro)?
Antwoord 257:
De minst betalende volwassene is een alleenstaande zonder inkomen die
geen zorg gebruikt en een hoog vrijwillig eigen risico heeft. Deze persoon
(bijvoorbeeld een student) betaalt de nominale premie (gemiddeld
€ 1.286), krijgt een premiekorting vanwege het vrijwillig eigen risico (in
veel gevallen meer dan € 250) en ontvangt de maximale zorgtoeslag
(€ 1.066). Dat betekent dat deze persoon per saldo € 30 verdient op zijn
zorgverzekering. Deze persoon betaalt geen eigen betalingen, geen
inkomstenbelasting, geen Wlz-premie en ook geen inkomensafhankelijke
bijdrage Zvw via zijn werkgever. Deze persoon betaalt natuurlijk wel
indirecte belastingen (BTW en accijns) als hij goederen koopt. De
aanname onder de gemiddelde betaling per volwassene is dat ieder
huishouden circa 4% van zijn besteedbaar inkomen via indirecte belastingen bijdraagt aan de zorg. Hoeveel een persoon via indirecte belas-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

91

tingen bijdraagt hangt af van zijn bestedingen (die hij moet dekken uit
leningen of intering op zijn vermogen).
De hoogst betalende is een persoon met intramurale Wlz-zorg en een
hoog inkomen. Een gepensioneerde in een verpleeghuis met een inkomen
van € 100.000 die het eigen risico volmaakt betaalt bijna € 40.000 voor
zorg. Voor bijna € 28.000 betreft dit de inkomensafhankelijke eigen
bijdrage Wlz. Aan Wlz-premie betaalt hij circa € 3.000, aan nominale
premie, eigen risico, en inkomensafhankelijke bijdrage betaalt hij samen
circa € 4.500 en aan (directe en indirecte) belasting nog eens circa
€ 4.000.
Vraag 258
Wat zijn de redenen voor de onderschrijding van de uitgaven aan
ziekenvervoer en ambulancevervoer in het bijzonder? Is gebrek aan
personeel, waardoor uitgaven lager uitvallen, een van de redenen?
Antwoord 258:
De gerapporteerde onderschrijding bij het ambulancevervoer lijkt vooral
een technische verklaring te hebben. VWS stelt jaarlijks financiële
middelen beschikbaar om het kader ambulancezorg te laten groeien. Bij
de onderschrijdingen in de afgelopen jaren is het kader ambulancezorg in
de VWS begroting echter niet structureel neerwaarts bijgesteld, een en
ander met het oog op eventueel benodigde uitbreidingen van de
capaciteit naar aanleiding van aankomende actualisaties van het
referentiekader spreiding en beschikbaarheid. Dit heeft ertoe geleid dat in
het kader ambulancezorg 2017 in de VWS begroting relatief veel groei
beschikbaar was. Hierbij kan opgemerkt worden dat hoewel er een
onderschrijding is ten opzichte van het beschikbare kader 2017, de
uitgaven aan ambulance zorg in 2017 zijn gestegen ten opzichte van 2016,
van € 536,2 miljoen naar € 559,8 miljoen.
Vraag 259
Welk deel van de totale onderschrijding van het macrokader Geneeskundige ggz (€ 307.3 miljoen) wordt veroorzaakt door substitutie naar de
praktijkondersteuner (POH)-ggz? Welk deel wordt veroorzaakt door een
verschuiving naar de basis ggz? Welk deel wordt veroorzaakt door de
achterblijvende intensivering van de ambulantisering? Welk deel wordt
veroorzaakt door de scherpe inkoop van zorgverzekeraars?
Antwoord 259:
Deze gegevens zijn er niet.
Het Ministerie van VWS raamt elk jaar de kosten van de curatieve ggz,
jaarlijks zo’n € 4 miljard. Dit is het zogeheten macrokader dat door
zorgverzekeraars gebruikt wordt om zorg in te kopen en staat op de
begroting van VWS. Zorgverzekeraars mogen maximaal dit bedrag
uitgeven aan curatieve ggz. Zorgverzekeraars bepalen vervolgens zelf
hoeveel geld zij uitgeven aan de ggz. Zij moeten vanuit hun zorgplicht
voldoende zorg inkopen voor hun verzekerden, zodat patiënten tijdig en in
hun eigen regio terecht kunnen. Tevens is de rol van de zorgverzekeraar
om te bevorderen dat er doelmatige zorg wordt geleverd. De uitgaven van
zorgverzekeraars aan de ggz kunnen dus afwijken van het macrokader.
Deze afwijking, en in dit geval onderuitputting, is niet één op één uit te
splitsen naar verschillende oorzaken.
Vraag 260
Kunt u nader onderbouwen en specificeren waarom in 2017 een «onderschrijding» op de geneeskundige ggz wordt verwacht van 307 miljoen? En
wat gaat dit betekenen voor de begroting van het lopende jaar en de
komende jaren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

92

Antwoord 260:
Op basis van (voorlopige) gegevens van het Zorginstituut is in 2017 een
onderschrijding te zien op het macrokader geneeskundige ggz van € 307
miljoen. Daar waar realisaties afwijken van de raming, wordt bezien of de
raming en het toekomstige budgettaire kader (structureel) moet worden
aangepast. Voor 2018 zijn met de sector afspraken gemaakt om de
wachttijden in de ggz aan te pakken waarbij is afgesproken om de
onderuitputting (€ 288 miljoen) te behouden om de gemaakte afspraken
te realiseren. Dit budget blijft beschikbaar voor de sector en wordt niet
bijgesteld naar aanleiding van de onderschrijding in 2017. Voor de jaren
2019 tot en met 2022 is VWS met partijen in gesprek over een eventueel
hoofdlijnakkoord. Het toekomstige budgettaire kader is onderdeel van
deze gesprekken.
Vraag 261
Op welke wijze heeft deze «onderschrijding» op de geneeskundige ggz
bijgedragen aan wachttijden die blijven oplopen?
Antwoord 261:
Er is geen aantoonbare relatie tussen onderschrijding en de wachttijden.
De wachttijdproblematiek is zeer complex, wordt veroorzaakt door een
combinatie aan factoren en is niet simpel op te lossen met (extra) geld.
Zie ook de brief van 10 april jl. die ik aan uw kamer heb gezonden
(Kamerstuk 25 424, nr. 396).
Vraag 262
Welk effect hebben de forse kostenbesparingen door scherpere inkoop
van hoortoestellen en verzorgingsmiddelen op de toegankelijkheid van
deze hulpmiddelen voor ouderen?
Antwoord 262:
De aanspraak op adequate hulpmiddelen blijft onveranderd en de
toegankelijkheid voor deze hulpmiddelen wordt niet aangetast. Naast
enige prijsdruk betekent scherpere inkoop dat het gepast gebruik van
hulpmiddelen wordt geïntensiveerd door een eenvoudig hulpmiddel in te
zetten waar het kan en een ingewikkeld hulpmiddel waar dat nodig is.
Vraag 263
Wat betekenen de forse onderschrijdingen van € 263 miljoen op de
geneesmiddelen voor het toekomstige beleid?
Antwoord 263:
Deze onderschrijding laat zien dat het beleid omtrent extramurale
geneesmiddelen de afgelopen periode financieel succesvol is gebleken, al
komt een fors deel (de Stichting Farmaceutische Kengetallen schat het op
€ 100 miljoen in 2017) van de onderschrijding door koersontwikkeling van
de Britse pond (via de Wet geneesmiddelenprijzen, o.a. Verenigd
Koninkrijk als referentieland, heeft die koers namelijk invloed op de
geneesmiddelenprijzen in Nederland). Veel van dit beleid van de
afgelopen jaren zet ik de komende periode dan ook voort en intensiveer ik
waar nodig. Ik zal hier nader op ingaan in mijn brief over de maatregelen
uit het Regeerakkoord die ik u binnenkort toestuur.
Vraag 264
Waarom wordt de onderschrijding op de geneesmiddelen niet ingezet
voor een fonds voor weesgeneesmiddelen? Zijn de mogelijkheden
hiervoor onderzocht?
Antwoord 264:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

93

Voor weesgeneesmiddelen gelden de reguliere pakketprocedures en
uitgangspunten. Dit betekent dat weesgeneesmiddelen onderdeel zijn van
het basispakket van de Zorgverzekeringswet (Zvw) als zij voldoen aan het
criterium stand van de wetenschap en praktijk en de andere pakketcriteria.
Ik zie daarom geen noodzaak voor een fondconstructie voor vergoeding
van deze middelen.
Daarnaast werk ik op dit moment een regeling uit voor (onder meer)
potentieel veelbelovende weesgeneesmiddelen die door onvoldoende
bewijs (nog) niet voldoen aan de pakketcriteria, maar al wel door het
Europees Medicijn Agentschap (voorlopig) tot de markt zijn toegelaten.
Met als doel dat deze middelen sneller beschikbaar komen voor de
patiënt, en verder bewijs over de effectiviteit wordt verzameld. Ik heb u
hier recent per brief over geïnformeerd (Kamerstuk 29 689, nr. 905).
Ten slotte zijn er de nodige onderzoeksfondsen beschikbaar voor
onderzoek aan weesgeneesmiddelen. Zo zijn er binnen de Nationale
Wetenschapsagenda (NWa) gelden voor de ontwikkeling van personalised
medicine, waarbinnen onderzoek aan zeldzame ziekten plaats kan vinden.
Ook in Europa zijn er fondsen voor onderzoek aan zeldzame ziekten, onder
meer via het E-rare programma (ERA-Net for Research Programmes on
Rare Diseases).
Vraag 265
Kan een overzicht gegeven worden van de uitgaven aan geneesmiddelen
sinds 2012 en het aandeel van weesgeneesmiddelen daarin?
Antwoord 265:
Op basis van de Monitor weesgeneesmiddelen 2017 (d.d. december 2017,
waarin inzicht is gegeven in de uitgaven in de periode 2012–2015) komt
het op:
Bedragen x € 1 miljoen
Uitgaven wees
Uitgaven totaal
Gedeelte wees

2012

2013

2014

2015

2016

€ 173
€ 4.440
4%

€ 190
€ 4.500
4%

€ 204
€ 4.620
4%

€ 226
€ 4.870
5%

nnb
€ 5.070
nnb

Vraag 266
Welke gevolgen heeft de onderbesteding in de wijkverpleging voor de
kwalilteit van de wijkverpleging?
Antwoord 266:
Zie het antwoord op vraag 18.
Vraag 267
Kan per begrotingsjaar (2015, 2016 en 2017) en per bijstellingsmoment
worden aangegeven wat de oorzaak is van de neerwaartse bijstelling in
het budget voor de wijkverpleging?
Antwoord 267:
Zie het antwoord op vraag 18.
Vraag 268
Hoe verhouden de onderschrijdingen in de wijkverpleging zich tot de
wachtlijsten voor casemanagement dementie en de afname in gebruik
van casemanagement dementie, en worden de wachtlijsten en de afname
van het gebruik veroorzaakt door de scherpere inkoop door zorgverzekeraars of door het gebrek aan focus op dementie?
Antwoord 268:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

94

Zie het antwoord op vraag 18.
Vraag 269
Heeft de nieuwe onderschrijding van € 101,9 miljoen op de wijkverpleging
in 2017 bij jaarverslag 2017 dezelfde oorzaak als de eerdere onderschrijding van € 87,8 miljoen bij eerste suppletoire begroting 2017, en als
de eerdere onderschrijdingen op diverse momenten in de uitvoering van
de begrotingen over 2015 en 2016?
Antwoord 269:
Zie het antwoord op vraag 18.
Vraag 270
Welke gevolgen heeft de onderbesteding in de wijkverpleging voor de
kwaliteit van de wijkverpleging?
Antwoord 270:
Zie het antwoord op vraag 18.
Vraag 271
Voor welke bedragen werken de onderschrijdingen in de wijkverpleging
naar verwachting incidenteel respectievelijk structureel door naar 2018 en
latere jaren, en hoe verhouden deze eventuele onderschrijdingen zich tot
de thans geldende meerjarenramingen vanaf 2018 zoals gebaseerd op de
Startnota en de VWS-begroting 2018?
Antwoord 271:
Zie het antwoord op vraag 18.
Vraag 272
Heeft de nieuwe onderschrijding van € 101,9 miljoen op de wijkverpleging
in 2017 bij jaarverslag 2017 dezelfde oorzaak als de eerdere onderschrijding van € 87,8 miljoen bij eerste suppletoire begroting 2017, en als
de eerdere onderschrijdingen op diverse momenten in de uitvoering van
de begrotingen over 2015 en 2016?
Antwoord 272:
Zie het antwoord op vraag 18.
Vraag 273
Welke gevolgen heeft de onderbesteding in de wijkverpleging voor de
kwaliteit van de wijkverpleging?
Antwoord 273:
Zie het antwoord op vraag 18.
Vraag 274
Voor welke bedragen werken de onderschrijdingen in de wijkverpleging
naar verwachting incidenteel respectievelijk structureel door naar 2018 en
latere jaren, en hoe verhouden deze eventuele onderschrijdingen zich tot
de thans geldende meerjarenramingen vanaf 2018 zoals gebaseerd op de
Startnota en de VWS-begroting 2018?
Antwoord 274:
Zie het antwoord op vraag 18.
Vraag 275
Wat is de verklaring voor het naar boven bijstellen van de uitgaven aan
ouderen- en gehandicaptenzorg binnen het WLZ kader?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

95

Antwoord 275:
Er zijn in hoofdzaak twee verklaringen voor het naar boven bijstellen van
de uitgaven aan ouderen- en gehandicaptenzorg binnen het Wlz-kader ten
opzichte van de begroting.
• Ten eerste zijn de ramingen bij de 1e suppletoire verhoogd in verband
met de uitdeling van de loonprijsbijstelling 2017. Deze middelen waren
bij de begroting nog gereserveerd op het subartikel nominaal en
onvoorzien.
• Ten tweede blijkt uit de realisaties dat door ouderen en gehandicapten
meer gebruik is gemaakt van gecontracteerde zorg in natura en minder
van persoonsgebonden budgetten.
•– Dit leidt in het jaarverslag tot verschuivingen die per saldo nagenoeg
budgettair neutraal zijn (€ 80,6 miljoen hogere ouderenzorg, € 144,9
miljoen hogere gehandicaptenzorg versus € 238,6 miljoen lagere
pgb-uitgaven).
• Ten opzichte van de totale Wlz-uitgaven in 2017 aan intramurale
ouderenzorg, gehandicaptenzorg en persoonsgebonden budgetten
(samen circa € 17,5 miljard) zijn dit beperkte verschuivingen (ruim 1
procent) die de voorkeuren van cliënten weerspiegelen voor de vorm
waarin zij hun zorg in de Wlz willen ontvangen.
Vraag 276
Indien er inderdaad «sprake van een verschuiving tussen de leveringsvormen zorg in natura en persoonsgebonden budget», waarom is er dan
een groot verschil tussen de onderschrijding bij het pgb en de onderschrijding bij zorg in natura?
Antwoord 276:
Bij het jaarverslag is sprake van een verschuiving tussen zorg in natura en
het persoonsgebonden budget. Per saldo zijn de uitgaven bij het
jaarverslag € 9 miljoen hoger dan verwacht bij de 2e suppletoire wet 2017.
Ten opzichte van de totale netto Wlz-uitgaven van ruim € 18 miljard in
2017 is dit een beperkt verschil (kleiner dan 0,05%). Bijgaande tabel geeft
hiervan het overzicht.
Tabel: Bijstellingen jaarverslag 2017 Wlz zorg in natura en pgb
1

2
3

zorg in natura:
wv ouderenzorg
wv gehandicaptenzorg
wv langdurige ggz
wv volledig pakket thuis
wv extramurale zorg
wv overig binnen CR
pgb:
totaal zorg in natura en pgb

247,9
80,6
144,9
– 37,3
51,2
– 24,8
33,3
– 238,6
9,3

Vraag 277
Hoeveel mensen gebruiken het Volledig pakket thuis (VPT) in 2017 en hoe
is dit gegroeid t.o.v. de jaren 2016 en 2015?
Antwoord 277:
In 2017 maakten gemiddeld genomen 9.600 personen gebruik van een
VPT. Dit aantal is afgeleid van de omvang van de productieafspraken die
zorgkantoren voor deze zorg hebben gemaakt. In 2017 betroffen deze
afspraken 3,5 miljoen dagen. In 2016 maakten gemiddeld genomen 8.600
personen gebruik van een VPT (3,1 miljoen dagen) en in 2015 7.500
personen (2,7 miljoen dagen). Dit betekent dat de toename in 2017 circa
12% bedroeg ten opzichte van het voorgaande jaar; in 2016 was de
toename circa 15%. (bron: CBS Monitor Langdurige Zorg; NZa)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

96

Vraag 278
Op hoeveel toekenningen van de leveringsvorm pgb in de Wlz was
gerekend in de raming voor 2017? Op basis waarvan werd een groei
verwacht t.o.v. van 2016?
Antwoord 278:
Op basis van de sterke groei van het pgb van € 1.236 miljoen in 2015 naar
€ 1.568 miljoen in 2016 werd in de begroting voor 2017 rekening
gehouden met een verdere groei tot € 1.745 miljoen. Ten opzichte van
2016 was dat een stijging van de toekenningen pgb in de Wlz met € 177
miljoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XVI, nr. 7

97