1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

34 949 (R2105)

Protocol betreffende een wijziging van artikel
50(a) van het Verdrag inzake de internationale
burgerluchtvaart en Protocol betreffende een
wijziging van artikel 56 van het Verdrag inzake
de internationale burgerluchtvaart; Montreal,
6 oktober 2016

A/ nr. 1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Ter griffie van de Eerste en van de Tweede
Kamer der Staten-Generaal ontvangen op
18 mei 2018.
De wens dat het verdrag aan de uitdrukkelijke
goedkeuring van de Staten-Generaal wordt
onderworpen kan door of namens een van de
Kamers of door ten minste vijftien leden van
de Eerste Kamer dan wel dertig leden van de
Tweede Kamer of door de Gevolmachtigde
Ministers van Aruba, Curaçao of Sint Maarten
te kennen worden gegeven uiterlijk op 17 juni
2018.

Aan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal

Het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State wordt niet openbaar gemaakt,
omdat het zonder meer instemmend luidt
(artikel 26, zesde lid jo vijfde lid, van de Wet
op de Raad van State).

Den Haag, 4 mei 2018
Overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, eerste en derde lid, en artikel 5,
eerste en tweede lid, van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking
verdragen, de Raad van State van het Koninkrijk gehoord, heb ik de eer u
hierbij ter stilzwijgende goedkeuring over te leggen het op 6 oktober 2016
te Montreal tot stand gekomen Protocol betreffende een wijziging van
artikel 50(a) van het Verdrag inzake de internationale burgerluchtvaart en
Protocol betreffende een wijziging van artikel 56 van het Verdrag inzake de
internationale burgerluchtvaart (Trb. 2018, nr. 15).
Een toelichtende nota bij deze Protocollen treft u eveneens hierbij aan.
De goedkeuring wordt voor het gehele Koninkrijk gevraagd.
Aan de Gouverneurs van Aruba, Curaçao en Sint Maarten is verzocht
hogergenoemde stukken op 18 mei 2018 over te leggen aan de Staten
van Aruba, de Staten van Curaçao en de Staten van Sint Maarten.
De Gevolmachtigde Ministers van Aruba, Curaçao en Sint Maarten zijn
van deze overlegging in kennis gesteld.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

kst-34949-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 34 949 (R2105), nr. 1

1

Toelichtende nota
1. Inleiding
Tijdens de negenendertigste zitting van de Algemene Vergadering van de
Internationale Organisatie voor de Burgerluchtvaart (hierna: ICAO) die van
27 september tot en met 6 oktober 2016 te Montreal plaatsvond, heeft de
Algemene Vergadering twee Protocollen aangenomen tot wijziging van
respectievelijk de artikelen 50(a) en 56 van het op 7 december 1944 te
Chicago tot stand gekomen Verdrag inzake de internationale burgerluchtvaart (Stb. 1947, H 165) (hierna: Verdrag van Chicago).
Het op 6 oktober 2016 te Montreal tot stand gekomen Protocol betreffende
een wijziging van artikel 50(a) van het Verdrag van Chicago voorziet in de
uitbreiding van het aantal zetels in de Raad (hierna: Raad). De Raad is
daarbij uitgebreid van 36 naar 40 leden. De ICAO voorzag oorspronkelijk
in een Raad van 21 leden. Het is inmiddels de vierde keer dat het aantal
zetels wordt uitgebreid. Eerdere uitbreidingen vonden plaats in respectievelijk 1961 (27 leden), 1971 (30 leden), 1974 (33 leden) en 1989 (36 leden).
Ter rechtvaardiging werd hierbij gewezen op de stijging van het aantal
lidstaten van de ICAO, namelijk van 161 in 1989 tot 191 in 2017, alsmede
de stijging en het toegenomen belang van internationaal luchtvervoer
voor de nationale economieën van de lidstaten. Uitbreiding van het aantal
leden van de Raad zorgt er ook voor dat een beter evenwicht wordt
bewerkstelligd door middel van een ruimere vertegenwoordiging van de
verdragsluitende staten in de ICAO.
Het eveneens op 6 oktober 2016 te Montreal tot stand gekomen Protocol
betreffende een wijziging van artikel 56 van het Verdrag van Chicago
voorziet in de uitbreiding van het aantal zetels in de Commissie voor het
Luchtverkeer (hierna: Commissie). De Commissie is uitgebreid van 19
naar 21 leden. De ICAO voorzag oorspronkelijk in een Commissie van 12
leden. Het is inmiddels de derde keer dat de Commissie wordt uitgebreid.
Eerdere uitbreidingen vonden plaats in respectievelijk 1971 (15 leden) en
1989 (19 leden). Ook bij deze wijziging werd ter rechtvaardiging ervan
gewezen op het gestegen aantal lidstaten van de ICAO. Tevens zorgt de
uitbreiding van het aantal leden van de Commissie ervoor dat zij gebruik
kan maken van de deskundigheid, ervaring, vaardigheden en kennis
waarover de verdragsluitende staten beschikken.
De in deze Protocollen vervatte wijzigingen zullen in werking treden voor
de verdragsluitende staten die de Protocollen hebben bekrachtigd op de
datum waarop de honderd achtentwintigste lidstaat zijn akte van
bekrachtiging van de Protocollen bij de depositaris van het Verdrag van
Chicago zal hebben neergelegd. Deze bepaling is in overeenstemming
met artikel 94 van het Verdrag van Chicago dat bepaalt dat wanneer twee
derde van het totale aantal verdragsluitende staten wijzigingen hebben
bekrachtigd deze in werking treden. Dit leidt ertoe dat de uitbreiding van
de Raad en de Commissie binnen afzienbare tijd wordt verwezenlijkt.
Indien een verdragsluitende staat na de datum van inwerkingtreding de
Protocollen bekrachtigt, zullen deze Protocollen voor die verdragsluitende
partij in werking treden op het moment dat de akte van bekrachtiging bij
de depositaris wordt neergelegd. Desalniettemin betekent dit dat indien
de Protocollen eenmaal in werking zijn getreden de Raad en de
Commissie zijn uitgebreid en ook de partijen die de Protocollen niet
hebben bekrachtigd geconfronteerd worden met deze wijzigingen.
De achtergrond voor deze wijzigingen van het Verdrag van Chicago is dat
de verschillende ICAO-regio’s zichzelf onvoldoende vertegenwoordigd
weten in de bestuurlijke gremia van de ICAO. Gelet op de sterke groei van
de luchtvaartsector wereldwijd in de afgelopen decennia is bij meerdere
individuele verdragsluitende staten, maar ook in de verschillende regio’s
(Latijns-Amerika, Afrika, Europa, et cetera) de behoefte ontstaan om deel
te nemen aan het dagelijkse bestuur, aan de Raad en aan het belangrijkste

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 34 949 (R2105), nr. 1

2

gremium voor inhoudelijk overleg inzake luchtvaartveiligheid binnen de
ICAO, de Commissie.
Het Koninkrijk der Nederlanden is via de ABIS-rotatie groep (hierna: ABIS)
(indirect) vertegenwoordigd in de Raad. De ABIS heeft ten doel een
continue vertegenwoordiging in de organen van de ICAO te waarborgen.
De ABIS vertegenwoordigt de luchtvaartautoriteiten van 8 Europese
lidstaten (België, Nederland, Luxemburg, Ierland, Kroatië, Oostenrijk,
Portugal en Zwitserland) waarvan er 6 roteren voor de Raad. Op dit
moment is Ierland vertegenwoordiger van de ABIS in de Raad. Van 2019
tot en met 2022 is het Koninkrijk der Nederlanden aan de beurt om de
zetel bij de Raad te bezetten. Met ABIS zijn in totaal 4 Europese rotatiegroepen actief binnen de ICAO.
Het Koninkrijk der Nederlanden is met andere Europese landen aangesloten bij de European Civil Aviation Conference (44 lidstaten) die voor de
4 Europese rotatiegroepen en de 4 individuele Europese lidstaten in de
Raad steunruil afspraken maakt met andere regionale (ICAO) zusterorganisaties zoals de «Latin American Civil Aviation Conference» (LACAC), de
«African Civil Aviation Conference» (AFCAC) en de «Arab Civil Aviation
Conference» (ACAC).
Aruba, Curaçao, Sint Maarten en het Caribische deel van Nederland (de
eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba) zijn onderdeel van en aangesloten bij LACAC. Voor Aruba, Curaçao, Sint Maarten en het Caribische
deel van Nederland kunnen voordelen gemoeid zijn met een uitbreiding
van het aantal zetels in de Raad en de Commissie omdat de LatijnsAmerikaanse regio daarmee ook met grotere getalen vertegenwoordigd
kan zijn en daarmee specifieke regionale belangen beter onder de
aandacht kunnen worden gebracht.
Het Koninkrijk heeft ingestemd met de uitbreiding van de Raad ook met
het oog op een eventuele extra zetel op termijn voor de Europese regio.
Als «wisselgeld» is ingestemd met een uitbreiding van het aantal
Commissie zetels mits er aan hoge kwaliteitsstandaarden wordt vastgehouden voor het lidmaatschap van de Commissie.
De Protocollen tot wijziging van het Verdrag van Chicago bevatten naar
het oordeel van de regering geen een ieder verbindende bepalingen.
2. Artikelsgewijze toelichting
In de artikelsgewijze toelichting wordt, waar van toepassing, verwezen
naar de artikelen van het Verdrag van Chicago.
Protocol betreffende een wijziging van artikel 50(a)
In het Protocol tot wijziging van artikel 50(a) van het Verdrag van Chicago
wordt een verhoging van 36 naar 40 zetels in de Raad bewerkstelligd.
Overigens is het aantal leden in de Raad zoals in de inleiding aangegeven
reeds eerder uitgebreid.
Deelname aan de Raad is voor verdragsstaten van groot belang voor het
uitoefenen van bestuurlijke invloed op de ICAO. Uitbreiding van het aantal
leden is daarom essentieel niet in de laatste plaats voor verdragsluitende
staten die nog geen zitting hebben in de Raad. De Raad vertegenwoordigt
namelijk het dagelijks bestuur van de ICAO. Ook heeft de Raad belangrijke
bevoegdheden bij de aanpassing van de Bijlagen bij het Verdrag van
Chicago. In deze Bijlagen is een groot deel van het materiële recht met
betrekking tot vooral luchtvaartveiligheid maar ook beveiliging en milieu
opgenomen. De voorzitter van de Raad bekleedt tevens de hoogste
politieke rang binnen de ICAO.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 34 949 (R2105), nr. 1

3

Protocol betreffende een wijziging van artikel 56
In het Protocol tot wijziging van artikel 56 van het Verdrag van Chicago
wordt een verhoging van 19 naar 21 zetels in de Commissie bewerkstelligd. Zoals in de inleiding is aangegeven, is het aantal leden van de
Commissie al eerder uitgebreid.
De Commissie is een belangrijk permanent overlegorgaan binnen de ICAO
dat over alle aspecten van luchtvaartveiligheid gaat. De leden van de
Commissie bekleden een onafhankelijke positie als luchtvaartexpert. Zij
vertegenwoordigen formeel geen staat of lidstaat binnen de ICAO.
Potentiële leden van de Commissie moeten daarom aan hoge kwaliteitsen deskundigheidsvereisten voldoen. Toch wordt de verhoging van het
aantal zetels in de Commissie ook gezien als mogelijkheid om de
regionale vertegenwoordiging binnen de ICAO beter te spreiden.
3. Koninkrijkspositie
De Protocollen tot wijziging van het Verdrag van Chicago zullen, evenals
het Verdrag van Chicago, voor het gehele Koninkrijk gelden.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
C. van Nieuwenhuizen Wijbenga
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 34 949 (R2105), nr. 1

4