Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2019
Vragen van het lid Sjoerdsma (D66) aan de ministers van Buitenlandse Zaken
en voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking over het recht op
veilige abortus voor verkrachte vrouwen in oorlogsgebieden (ingezonden
5 maart 2013).
Antwoord van minister Timmermans (Buitenlandse Zaken) en de minister
voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (ontvangen 18 april
2013)
Vraag 1
Bent u van mening dat vrouwen en meisjes die verkracht zijn in oorlogsgebieden, recht hebben op medische bijstand zoals gesteld in de Geneefse
conventie en bijbehorende protocollen? Bent u van mening dat daaronder
ook het recht op veilige abortus valt?
Antwoord 1
Slachtoffers van oorlogsgeweld, waaronder verkrachting, dienen op basis van
het humanitair oorlogsrecht binnen de kortst mogelijke tijd en in de grootst
mogelijke omvang de medische zorg te ontvangen die hun toestand vereist.
Het humanitair oorlogsrecht voorziet niet specifiek in een recht op veilige
abortus, maar abortus kan onder omstandigheden als noodzakelijke medische
zorg worden beschouwd.
Vraag 2
Bent u met het Verenigd Koninkrijk van mening dat deze humanitair
rechtelijke principes voorrang genieten boven eventuele restrictieve nationale
abortuswetgeving in het betreffende oorlogsgebied?1
Antwoord 2
Met het VK zijn wij van mening dat bovengenoemde oorlogsrechtelijke plicht
tot noodzakelijke medische zorg ook het aanbieden van abortus aan
slachtoffers van verkrachting kan omvatten indien daartoe een medische
noodzaak bestaat, ongeacht nationale wetgeving ter zake.

1

ah-tk-20122013-2019
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

http://www.publications.parliament.uk/pa/ld201213/ldhansrd/text/1301090002.htm#13010975000273
http://globaljusticecenter.net/
index.php?option=com_mtree&task=att_download&link_id=2&cf_id=34

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

Vraag 3
Bent u bereid een publieke voortrekkersrol te spelen door te verklaren dat
verkrachte vrouwen en meisjes in oorlogsgebieden recht hebben op veilige
abortus en dit op te nemen in het Nationaal Actieplan 1325? Bent u daarnaast
bereid de EU te bewegen dit voorbeeld te volgen?
Antwoord 3
Wij zijn van mening dat verkrachte vrouwen en meisjes in oorlogsgebieden
recht hebben op noodzakelijke medische zorg van goede kwaliteit, inclusief
veilige afbreking van zwangerschappen. Dit standpunt zullen wij actief en
consequent blijven uitdragen, in EU- en VN-verband en andere relevante fora.
Het Nederlandse Nationaal Actieplan 1325 heeft politieke participatie en
leiderschap van vrouwen in conflictgebieden als strategische focus voor de
samenwerking tussen de (tot op heden) 44 ondertekenaars.
Vraag 4
Bent u ervan op de hoogte dat de Amerikaanse regering bij de inzet van zijn
hulpgelden een «no abortion» clausule hanteert die in de praktijk zo wordt
uitgelegd dat veilige abortus geheel wordt onthouden aan vrouwen en
meisjes die zijn verkracht in oorlogsgebieden? Indien ja, wat is hier uw
reactie op? 2)
Antwoord 4
Dit is inderdaad recent bekend geworden. De regering is van mening dat
vrouwen en meisjes die verkracht zijn in oorlogsgebieden toegang moeten
hebben tot een breed pakket van zorg inclusief veilige abortus.
Vraag 5
Bent u bereid om er bij de Amerikaanse regering op aan te dringen het
zogenaamde Helms amendement zo te interpreteren dat Amerikaanse
hulpgelden kunnen worden ingezet voor veilige abortus bij vrouwen en
meisjes die verkracht zijn in oorlogsgebieden?
Antwoord 5
Ja.
Vraag 6
Belast de Amerikaanse «no abortion» clausule direct of indirect Nederlands,
Europese of VN humanitaire inspanningen, aangezien deze clausule ook geldt
voor alle mede door de VS gefinancierde humanitaire activiteiten? Zo ja, bent
u bereid te garanderen dat geen door Nederland of de EU gefinancierde
hulporganisaties gehinderd wordt door deze clausule?
Antwoord 6
Er zijn de regering geen gevallen bekend waarin de «no abortion» clausule
van invloed is geweest op de besteding van Nederlandse financiering. Echter,
in gevallen waarbij Nederlandse ongeoormerkte financiering door de VN
wordt vermengd met Amerikaanse financiering waarop de «no abortion»
clausule van toepassing is, is niet uit te sluiten dat de clausule ook effect zou
kunnen hebben op de inzet van Nederlandse financiering. Nederland zal dit
punt in EU-verband en in de beheersraden van de relevante VN-organisaties
mede daarom aan de orde stellen.
Vraag 7
Bent u bereid bovenstaande onderwerpen te agenderen bij de aankomende
vergadering van de VN Commission on the Status of Women die op 4 maart
in New York van start is gegaan?
Antwoord 7
Het thema van de vergadering van de VN Commission on the Status of
Women, die van 4 t/m 15 maart in New York plaatsvond, was geweld tegen
vrouwen. In dit kader is gesproken over de noodzaak van beschikbaarheid
van en toegang tot goede kwaliteit medische zorg voor seksuele en reproductieve gezondheid voor alle vrouwen en meisjes na geweld en verkrachting; dit
is inclusief medische zorg voor het veilig afbreken van zwangerschappen.
Nederland heeft zich met succes ingezet voor erkenning van het belang van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

veilige abortus en «emergency contraception» tijdens de Commission on the
Status of Women.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3