Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

25 087

Internationaal fiscaal (verdrags)beleid

Nr. 111

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 4 september 2015
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Financiën over de brief van
12 juni 2015 over informatieverstrekking aan TAXE (Kamerstuk 25 087, nr.
103).
De vragen en opmerkingen zijn op 25 juni 2015 aan de Staatssecretaris
van Financiën voorgelegd. Bij brief van 3 september 2015 zijn de vragen
beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Duisenberg
De griffier van de commissie,
Berck

kst-25087-111
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 25 087, nr. 111

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de fractie van de VVD hebben kennisgenomen van de brief
Informatieverstrekking aan TAXE en hebben geen aanvullende vragen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PvdA
De leden van de PvdA-fractie kunnen instemmen met het verstrekken van
voorliggende informatie aan de TAXE commissie van het Europees
parlement. Zij danken de Staatssecretaris voor de heldere brief aan de
commissie, en waarderen de transparantie van de Staatssecretaris
richting de Tweede Kamer over dit proces.
De leden van de PvdA-fractie vinden dat belastingen eerlijk moeten
worden geheven en betaald. Dat geldt ook voor internationale bedrijven.
Als zij zich echt willen vestigen in Nederland zijn ze van harte welkom.
Nederland heeft deze bedrijven veel te bieden. Ons goede vestigingsklimaat is gebaseerd op zaken als een goede infrastructuur, goed
opgeleide bevolking, een betrouwbare overheid en dergelijke. Een reëel
fiscaal stelsel dat in dienst staat van werkgelegenheid, vergroening en
innovatie hoort daarbij. Een stelsel dat lege brievenbussen stimuleert
behoort daar niet bij. Het Nederlandse internationale fiscale beleid moet
dan ook in het teken staan van de bestrijding van belastingontwijking, en
Nederland moet daarin voorop lopen.
De leden van de fractie van de PvdA constateren met tevredenheid dat
Nederland ook daadwerkelijk actie onderneemt. De Kamer heeft de
Staatssecretaris gevraagd zijn volledige medewerking te bieden aan de
TAXE commissie van het Europees parlement. Het bezoek van de TAXE
commissie aan Nederland was voor beide partijen informatief en
vruchtbaar. De transparantie die wordt gegeven over de omvang en de
aard van de rulingpraktijk wordt door de leden van de PvdA-fractie op
prijs gesteld. Zij maken daarbij wel de opmerking dat verreweg het
grootste deel van de rulings valt onder de categorie «Combination of the
above mentioned Situations and others, c.g. tax treaty application». Dit is
natuurlijk niet echt verhelderend, en de leden van de PvdA-fractie vragen
de Staatssecretaris dan ook of het mogelijk is deze categorie verder uit te
splitsen. Voorts valt het hoge aantal spontane gegevensuitwisselingen
richting Duitsland in 2014 op, hoe is deze piek te verklaren? Daartegenover staat het lage aantal uitwisselingen met Luxemburg en het
Verenigd Koninkrijk, terwijl dit toch beruchte schakels zijn in ontwijkingsstructuren. Hoe zijn deze lage aantallen uitwisselingen te verklaren?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de informatie die
de Staatssecretaris aan TAXE heeft doen toekomen.
De leden van de SP-fractie vragen de Staatssecretaris of hij alle informatie
waar TAXE om heeft gevraagd heeft verstrekt, voor zover er geen juridisch
beletsel bestond voor het delen ervan. Heeft de Staatssecretaris ook
bepaalde informatie niet gedeeld op andere dan juridische gronden?
Kan de Staatssecretaris zo concreet mogelijk aangeven om welke
informatie TAXE heeft verzocht, welke informatie hij heeft verstrekt en
welke informatie hij niet heeft verstrekt, vragen de leden van de SP?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 25 087, nr. 111

2

De leden van de SP-fractie willen weten of het country by country rapport,
waarin internationale ondernemingen met een omzet van 750 miljoen
euro of meer de verdeling van hun wereldwijde winst en de betaalde
belasting moeten opnemen, publiek wordt. Kan de Staatssecretaris dat
aangeven? Kan tevens worden uitgelegd waarom een grens van 750
miljoen wordt gehanteerd?
In de brief aan de heer Lamassoure geeft de Staatssecretaris enkele
voorbeelden van Nederlandse juridische bepalingen die grondslaguitholling en winstverschuiving tegengaan. Kan de Staatssecretaris
aangeven in hoeverre de Belastingdienst in staat is toe te zien op naleving
van deze bepalingen? Is daarvoor voldoende capaciteit beschikbaar?
Hoeveel kans loopt een in Nederland gevestigd lichaam om te worden
onderzocht of de in de brief genoemde bepalingen worden nageleefd?
De leden van de SP-fractie hebben enkele vragen over de effectiviteit van
de antimisbruikbepalingen. Zo wordt door ActionAid melding gemaakt
van het feit dat Malawi belastinginkomsten misloopt doordat een
Australisch mijnbouwbedrijf via een Nederlandse belastingconstructie
belasting weet te ontwijken.1 Hoe reageert de Staatssecretaris daarop? In
hoeverre is het nieuwe verdrag een antwoord op deze manier van
belastingontwijking? Klopt het dat betalingen van managementkosten niet
onder de bepalingen in het nieuwe verdrag met Malawi vallen? Zo ja,
schept dat volgens de Staatssecretaris geen ontwijkingsmogelijkheden?
Welke mogelijkheden heeft Malawi volgens de Staatssecretaris om
hiertegen op te treden?
De leden van de SP-fractie hebben ten slotte vragen over het overzicht
van afgegeven rulings en het overzicht inzake informatie-uitwisseling.
Allereerst vragen zij of Nederland uitzonderlijk veel rulings heeft wanneer
dit wordt vergeleken met andere landen. Kan worden uitgelegd waarom
van 2002 tot en met 2005 fors minder rulings zijn afgegeven dan in de
periodes daarvoor en daarna? Welke verklaring geeft de Staatssecretaris
voor het feit dat sinds 2014 veel meer informatie-uitwisseling plaatsvindt?
En welke verklaring is er voor het feit dat Nederland relatief weinig
informatie uitwisselt met het Verenigd Koninkrijk?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA fractie verzoeken de Staatssecretaris om de
rapporten die de Europese Commissie in 1999 en 2009 over de administrative practices van de lidstaten heeft laten maken openbaar te laten
maken.
Immers als de commissie inzicht wil hebben in de stukken van de lidstaten
(terecht overigens), dan dienen de lidstaten ook inzicht te kunnen krijgen
in de stukken die daarover gaan. Is het kabinet bereid hiervoor zorg te
dragen?
De leden van de fractie van het CDA zijn zeer benieuwd wie er nu straks
de Nederlandse belastingrulings mag bestuderen. Welke afspraken over
vertrouwelijkheid zijn er gemaakt bij de uitwisseling van deze gegevens?
En is het mogelijk dat uitgewisselde rulings al dan niet vertrouwelijk
ingezien kunnen worden door het Europese parlement of door nationale
parlementen die daarom vragen. Dus als bijvoorbeeld het Luxemburgs
parlement onderzoek zou doen naar belastingsrulings over bedrijven die
zowel in Nederland als in Luxemburg werkzaam zijn, kan het parlement

1

http://www.actionaid.org/nl/nederland/2015/06/nederlandse-belastingroute-kost-malawitientallen-miljoenen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 25 087, nr. 111

3

van Luxemburg dan aan haar regering vragen om inzage te krijgen in de
rulings (of willekeurig welk ander land van de EU)?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van GroenLinks
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van de brief
van de Staatssecretaris over de informatieverstrekking aan TAXE. Zij
hebben hierover een aantal vragen.
Presentatie van de Belastingdienst aan de TAXE delegatie in Nederland
(29 mei 2015)
In de powerpointpresentatie doet de Belastingdienst «good practice
suggestions». Veel van deze aanbevelingen heeft het kabinet geïmplementeerd, maar de laatste aanbeveling om rulings op te nemen in een
openbaar register is nog lang geen realiteit. Is dit een kabinetsstandpunt?
Gaat het kabinet dit in Nederland implementeren? Gaat het kabinet zich er
in de Raad van Ministers voor inzetten dat dit element wordt toegevoegd
aan het voorstel van de Europese Commissie voor de automatische
uitwisseling van gegevens over tax rulings? Zo nee, waarom niet? De
leden van de GroenLinks-fractie vinden een openbaar register een uiterst
belangrijk middel om voor transparantie te zorgen. Uitwisseling van
gegevens tussen belastingdiensten alleen garandeert die transparantie
niet.
Brief aan de heer Lamassoure (8 juni 2015)
Substance-eisen
Klopt het dat een Nederlands dienstverleningslichaam aan de substanceeisen voldoet als de bankrekening zich bij een bank in het buitenland
bevindt, zolang de beslissingsbevoegdheid over die bankrekening in
Nederland plaatsvindt?
Een van de substance-eisen houdt in dat de helft van de beslissingsbevoegde bestuursleden van de belastingplichtige in Nederland woont of
feitelijk gevestigd is in Nederland. Klopt het dat aan deze eis voldaan is
wanneer de beslissingsbevoegdheid overgeheveld wordt naar een ander
juridisch lichaam in Nederland?
Hoe beoordeelt de Staatssecretaris deze substance-eisen? De leden van
de GroenLinks-fractie zijn van mening dat de Staatssecretaris in de brief
aan de heer Lamassoure onterecht de indruk wekt dat de substance-eisen
in Nederland een goede graadmeter zijn voor reële activiteiten in
Nederland. Hoe kijkt de Staatssecretaris hier tegenaan?
Voortrekkersrol
Als voorbeeld van de stelling dat Nederland een voortrekkersrol wil
vervullen bij het vergroten van de transparantie, geeft de Staatssecretaris
aan dat er een overeenkomst met Duitsland wordt gesloten op het gebied
van de uitwisseling van informatie over tax rulings. Echter is deze
informatie niet bruikbaar voor het publiek.
Deelt de Staatssecretaris de opvatting van de leden van de fractie van
GroenLinks dat een stevigere invulling van een voortrekkersrol bij
transparantie zou zijn om zich in te spannen voor een zo spoedig
mogelijke invoering van verplichte openbare country by country reporting
voor grote bedrijven? De brief van de Staatssecretaris aan Commissaris
Hill vraagt om een impact assessment, maar is de Staatssecretaris bereid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 25 087, nr. 111

4

om dit proces te versnellen door aan te dringen om een wetsvoorstel in
2015 of door dit per amendement te regelen in de Richtlijn 2007/36/EG wat
het bevorderen van de lange termijn betrokkenheid van aandeelhouders
betreft en van Richtlijn 2013/34/EU wat bepaalde onderdelen van de
verklaring inzake corporate governance betreft, zoals een aanzienlijk deel
van het Europees parlement ook lijkt te wensen? Zo nee, waarom niet?
Informatie-uitwisseling
In bijlage 2 is een overzicht gegeven van uitgewisselde informatie met
andere lidstaten van de Europese Unie. Dit is een algemeen overzicht en
maakt onvoldoende duidelijk hoeveel spontane uitwisseling over tax
rulings daadwerkelijk plaatsvindt. De leden van de GroenLinks-fractie
vragen de Staatssecretaris of hij dit overzicht verder wil uitsplitsen door:
A. Een overzicht te geven van de uitgewisselde informatie met andere
lidstaten van de Europese Unie, die enkel betrekking heeft op
bedrijven, exclusief individuen?
B. Een overzicht te geven van de uitgewisselde informatie met andere
lidstaten van de Europese Unie, die enkel betrekking heeft op tax
rulings?
Deze informatie is niet alleen van belang als het gaat om de uitwisseling
tussen EU-lidstaten, maar ook als het gaat om ontwikkelingslanden
waarmee Nederland de belastingverdragen herziet. Kan de Staatssecretaris ook voor deze landen een dergelijk uitgesplitst overzicht geven? Is de
Staatssecretaris bereid om deze informatie over de informatieuitwisseling met ontwikkelingslanden met de TAXE-commissie te delen?
Brief aan de Tweede Kamer (12 juni 2015)
Het valt de leden van fractie van GroenLinks allereerst op dat de Staatssecretaris aangeeft enkel de gevraagde informatie aan de TAXE-commissie
te hebben verstrekt die binnen de grenzen van nationale wet- en regelgeving vallen. Op welke grenzen doelt hij? Welke informatie (die wel is
verzocht) heeft hij om die reden niet verstrekt?
Ten tweede heeft de TAXE-commissie de Staatssecretaris gevraagd om
een overzicht te geven van alle tax rulings sinds 1991, inclusief de datum
en naam van het bedrijf. Waarom heeft hij dit niet gedaan? Kan hij deze
gegevens alsnog aan TAXE en aan de Tweede Kamer verstrekken?
Ten derde geeft de Staatssecretaris aan de TAXE-commissie niet de
beschikking te geven over documenten die hij niet naar de Tweede Kamer
stuurt. Om welke documenten gaat dit?
De leden van GroenLinks wijzen de Staatssecretaris erop dat de motieKlaver (Kamerstuk 25 087, nr. 89) de regering oproept om volledige
medewerking te verlenen aan het onderzoek van de TAXE-commissie. Dat
betekent dat de TAXE-commissie alle documenten in moet kunnen zien
waar zij om vraagt. De Staatssecretaris lijkt deze oproep niet serieus te
nemen. Is hij hier alsnog toe bereid?
Code of Conduct group
De leden van de GroenLinks fractie vragen de Staatssecretaris of het klopt
het dat de Duitse Bundestag de notulen van de «code of conduct group
(business taxation)» krijgt? Kan de Tweede Kamer deze voortaan ook
inzien? Zo nee, hoe rechtvaardigt de Staatssecretaris het dat het Nederlandse parlement op informatieachterstand wordt gezet? De leden van de
GroenLinks-fractie vinden het belangrijk dat cruciale overleggen over

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 25 087, nr. 111

5

belastingontwijking transparant zijn, zowel vanuit het oogpunt van
democratische controle als van het bestrijden van belastingontwijking.
II Reactie van de Staatssecretaris
Ik heb met belangstelling kennis genomen van de vragen en opmerkingen
van de fracties van de VVD, de PvdA, de SP, het CDA en GroenLinks. De
antwoorden op de vragen en opmerkingen vanuit de fracties heb ik
geclusterd op onderwerp.
Verstrekte informatie aan TAXE
De leden van de fracties van de SP en GroenLinks vragen naar de
verstrekte informatie naar aanleiding van het verzoek om informatie van
de TAXE-commissie. De voorzitter van de TAXE-commissie heeft in een
brief gevraagd om bepaalde informatie. Verzocht werd de volgende
informatie aan te leveren:
− Initiatieven op nationaal niveau om transparantie te vergroten
− Initiatieven op nationaal niveau om Base Erosion & Profit Shifting
(hierna: BEPS) te beperken
− Overzicht van afgegeven rulings
− Overzicht van uitgewisselde informatie met andere lidstaten
− Zwarte lijst
− Belastingverdragen
Ik heb op deze brief geantwoord met mijn brief van 8 juni 2015. Deze brief
heb ik ook gedeeld met uw Kamer op 12 juni 20152. In deze brief heb ik
alle gevraagde informatie verstrekt, met uitzondering van het verzoek om
naast de aantallen rulings ook de datum en de namen van de bedrijven
waarmee de rulings zijn afgesloten, te verstrekken. Op grond van artikel
67 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (hierna: AWR) is het niet
mogelijk deze informatie met de TAXE-commissie te delen. Bovendien
heb ik enkele aanvullende documenten bij de brief aan de
TAXE-commissie gevoegd. Het gaat hier om een rapport van de
Algemene Rekenkamer die onderzoek heeft gedaan naar belastingontwijking, een brief aan de Tweede Kamer over de verstrekking van
informatie over rulings, de kabinetsreactie op een rapport van het
onafhankelijk onderzoeksbureau SEO met betrekking tot bijzondere
financiële instellingen en het schaduwbankwezen, de brief aan Commissaris Hill over de Impact Assessment in het kader van Country by Country
Reporting, de PowerPoint-presentatie over de Nederlandse rulingpraktijk
en een overzicht van landen waarmee Nederland een volledig belastingverdrag heeft.
Rulings
De leden van de fractie van de PvdA vragen of het mogelijk is de categorie
«Combination of the above mentioned Situations and others, c.g. tax
treaty application» verder uit te splitsen. In het overzicht is een uitsplitsing
gemaakt naar soorten ATR’s zoals deze zijn opgenomen in het Besluit van
12 juni 2014, nr. IFZ2014/1399M (het ATR-besluit). Dit besluit is als bijlage
gevoegd bij mijn brief van 2 februari 2015 aan uw Kamer3. Zoals blijkt uit
het bij die brief gevoegde overzicht van aantallen rulings, dat ook is
verstrekt aan de TAXE-commissie, bevatten de meeste verzoeken
meerdere aspecten. Hierbij zijn de meest voorkomende combinaties
zekerheid vooraf over de vraag of er al dan niet sprake is van buitenlandse

2
3

Kamerstuk 25 087, nr. 103.
Kamerstuk 31 066, nr. 228.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 25 087, nr. 111

6

belastingplicht, of een lichaam inhoudingsplichtig is voor de dividendbelasting en het van toepassing zijn van de deelnemingsvrijstelling.
De leden van de fractie van de SP vragen of Nederland uitzonderlijk veel
rulings heeft wanneer dit wordt vergeleken met andere landen. Nederland
heeft een transparante, geformaliseerde en gecentraliseerde rulingpraktijk. De informatie over de aantallen APA’s en ATR’s wordt jaarlijks
gepubliceerd. Dit is niet in alle landen het geval. Een vergelijking met
andere landen is derhalve niet te maken. Binnen de EU en ook in
OESO-verband wordt op dit moment gewerkt aan het meer transparant
maken van de rulingpraktijken in de diverse landen. Er bestaan wel
overzichten van aantallen APA’s. Het EU Joint Transfer Pricing Forum
publiceert jaarlijks statistieken4. Hieruit blijkt dat in vergelijking met
andere EU-lidstaten Nederland in 2013 relatief veel APA’s sloot.
De leden van de fractie van de SP vragen voorts of kan worden uitgelegd
waarom van 2002 tot en met 2005 fors minder rulings zijn afgegeven dan
in de periodes daarvoor en daarna. Per 1 april 2001 is de toenmalige
ruling praktijk gemoderniseerd en omgevormd in een APA-/ATR-praktijk.5
Naar aanleiding van deze omvorming zijn in 2004 besluiten gepubliceerd
met betrekking tot de APA-/ATR-praktijk. In die periode en een korte
periode na het verschijnen van de besluiten zijn minder verzoeken
ingediend.
Uitwisseling van rulings
De leden van de fractie van het CDA vragen naar de vertrouwelijkheid bij
de uitwisseling van rulings en inzage door het Europese parlement of
door nationale parlementen. Alle lidstaten hebben zich te houden aan de
bepalingen over vertrouwelijke behandeling en begrenzingen aan het
gebruik van de gegevens zoals deze thans reeds zijn opgenomen in de
Richtlijn 2011/16/EU. Dat betekent dat de nationale waarborgen voor de
geheimhouding van gegevens van individuele belastingplichtigen van
overeenkomstige toepassing zijn op de onder de Richtlijn uitgewisselde
gegevens. Voor de Nederlandse belastingrulings betekent dit dat deze
alleen worden verstuurd naar belastingdiensten van andere EU-lidstaten
die deze informatie gebruiken om belastingheffing vast te stellen. Alleen
de lidstaten zijn partij bij de Richtlijn 2011/16/EU, die in het wijzigingsvoorstel van de Commissie zal worden uitgebreid met de automatische
uitwisseling van rulings. Het Europese parlement is geen partij bij de
Richtlijn. Of nationale parlementen inzage kunnen krijgen in rulinggegevens hangt af van het antwoord op de vraag of de nationale wetgeving
van die landen toestaat dat hun parlementen inzage krijgen in de fiscale
gegevens van individuele belastingplichtigen. Net als Nederland plegen
landen de toegang tot deze gegevens slechts te verlenen aan een beperkte
kring van personen en autoriteiten die belast zijn met de toepassing en
handhaving van de belastingwetgeving. Mocht het inderdaad zo zijn dat
het Luxemburgse parlement toegang zou hebben tot de Luxemburgse
belastingrulings dan moet Luxemburg eerst akkoord verkrijgen van de
Nederlandse overheid om de informatie over de Nederlandse rulings aan
het Luxemburgse parlement te kunnen verstrekken. Over de relatie tussen
het inlichtingenrecht van het Nederlandse parlement en de fiscale
geheimhoudingsplicht heb ik uw Kamer op 2 februari 2015 een brief
gestuurd6.

4

http://ec.europa.eu/taxation_customs/resources/documents/taxation/company_tax/
transfer_pricing/forum/final_apa_statistics_2013_en.pdf.
5
Kamerstuk 27 505, nr. 1.
6
Kamerstuk 31 066, nr. 228.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 25 087, nr. 111

7

De leden van de fractie van GroenLinks vragen naar het standpunt van het
kabinet om rulings op te nemen in een openbaar register. In de presentatie verwees de Belastingdienst naar «good practice suggestions» die zijn
opgesteld door de Europese Commissie. Deze aanbevelingen zijn dus niet
van de Belastingdienst zelf. De inhoud van rulings gesloten met belastingplichtigen is vertrouwelijk en valt onder de geheimhoudingsplicht van de
Belastingdienst. Om deze reden zal het kabinet de aanbeveling om rulings
openbaar te maken niet overnemen. Ook gedurende de besprekingen over
de implementatie van automatische uitwisseling van rulings in Brussel is
deze aanbeveling niet aan de orde. Het is de taak van de belastingdienst
om de juiste belasting vast te stellen. Het verkrijgen van de extra
informatie zal de belastingdienst beter in staat stellen om deze taak uit te
voeren. Het kabinet is niet overtuigd dat openbaarmaking van deze
informatie het vaststellen van de juiste belasting zal verbeteren.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen voorts naar een
uitsplitsing van het overzicht van uitgewisselde informatie met andere
lidstaten van de Europese Unie naar bedrijven en individuen, tax rulings
en niet-tax rulings en ontwikkelingslanden. Een uitsplitsing naar bedrijven
dan wel individuen is niet beschikbaar, omdat in de registratie van de
uitgewisselde gegevens geen onderscheid wordt gemaakt tussen
informatie die betrekking heeft op bedrijven dan wel individuen.
De automatische uitwisseling van rulinginformatie is op dit moment
onderwerp van gesprek bij de EU en de OESO. Het ziet ernaar uit dat
vanaf 2016 automatisch informatie over rulings aan het buitenland zal
worden verstrekt. Tot nu toe was de uitwisseling van rulings mogelijk op
verzoek en spontaan. Het is een enkele keer voorgekomen dat een
volledige APA aan het buitenland is verstuurd (in 2015 tot nu toe twee
keer). Ter vergelijking, het is mij niet bekend dat Nederland ooit spontaan
een volledige APA ontvangen heeft uit het buitenland. Verder is er door
Nederland diverse keren aan een ruling gerelateerde informatie verstuurd
aan het buitenland, zowel spontaan als op verzoek. Bijvoorbeeld over de
inhoud van door Nederland afgesloten rulings en over de mate van
substance in Nederland. Hierbij is er ook een aantal keer aan een
ontwikkelingsland informatie verstrekt over het niet voldoen aan de
substance-eisen voor dienstverleningslichamen. Het betrof met name Sri
Lanka, Indonesië en Oekraïne.
Gegevensuitwisseling
De leden van de fractie van de PvdA vragen naar het hoge aantal
spontane gegevensuitwisselingen met Duitsland. De leden van de fractie
van de SP vragen naar een verklaring voor het feit dat sinds 2014 veel
meer informatie-uitwisseling plaatsvindt. Tijdens bilateraal overleg met
Duitsland heeft Nederland aan Duitsland aangeboden om informatie over
vastgoedtransacties waar Duitse ondernemers of natuurlijke personen bij
betrokken waren spontaan te verstrekken aan Duitsland. Dit verklaart de
grote toename van de uitgewisselde informatie en meer specifiek het
aantal gevallen van spontaan verstrekte informatie aan Duitsland in 2014.
Voorts vragen de leden van de fractie van de PvdA naar het lage aantal
uitwisselingen met Luxemburg en het Verenigd Koninkrijk. De leden van
de fractie van de SP vragen naar een verklaring voor het feit dat
Nederland relatief weinig informatie uitwisselt met het Verenigd
Koninkrijk. Het toegezonden overzicht van uitgewisselde informatie met
andere lidstaten ziet op de verstrekking door Nederland van een grote
variatie aan (potentieel) fiscaal relevante gegevenssoorten voor de directe
belastingen. Hieronder vallen gegevens over bijvoorbeeld salarissen,
pensioenen, onroerende zaken, spaartegoeden en effectenbezit. Met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 25 087, nr. 111

8

grenslanden als Duitsland en België worden in het algemeen veel
gegevens uitgewisseld omdat de economische betrekkingen met deze
landen intensief zijn en er veel grensarbeid is. Met beide landen heeft
Nederland al een op het belastingverdrag gebaseerde administratieve
overeenkomst (MoU) over automatische en geïntensiveerde spontane
uitwisseling van bepaalde soorten (bulk)gegevens. Het is mijn streven om
met alle EU-lidstaten dergelijke MoU’s over automatische en/of geïntensiveerde spontane gegevensuitwisseling af te sluiten. Met dertien
EU-lidstaten is dit reeds gelukt. Luxemburg en het VK hebben zich echter
tot op heden niet geïnteresseerd getoond in het sluiten van een vergelijkbare overeenkomst over automatische dan wel geïntensiveerde
spontane uitwisseling met Nederland. Naast de in het overzicht aangegeven spontane en automatische gegevensuitwisseling vindt er met het
VK en andere EU-lidstaten ook gegevensuitwisseling op verzoek plaats.
Country-by-country reporting
De leden van de fractie van de SP vragen of het country-by-country
rapport, waarin internationale ondernemingen met een omzet van € 750
miljoen of meer de verdeling van hun wereldwijde winst en de betaalde
belasting moeten opnemen, publiek wordt. Voorts vragen de leden van de
fractie van de SP waarom een grens van € 750 miljoen wordt gehanteerd.
Het gaat bij de OESO/BEPS-discussie (Actiepunt 13) om country-bycountry reporting aan belastingdiensten ten behoeve van hun risicoselectie voor onder andere verrekenprijzen. Uitkomst van de OESO/BEPSdiscussie is een verplichting om een country-by-country report op te
stellen voor multinationale ondernemingen met een omzet vanaf € 750
miljoen. De OESO heeft berekend dat daarmee ongeveer 90% van de
wereldwijde omzet afgedekt zou zijn, terwijl ongeveer 10% van de
bedrijven zo’n rapport moet opstellen. Met de gekozen grens is geprobeerd een goede balans te vinden tussen administratieve lasten en nut
voor de belastingdiensten. In 2020 wordt deze grens geëvalueerd.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen of ik bereid ben het proces
te versnellen voor invoering van verplichte openbare country-by-country
reporting voor grote bedrijven. Het kabinet heeft aangegeven dat het de
uitkomsten van de impact assessment binnen de EU wil afwachten. Het
kabinet heeft per brief aangedrongen op prioriteitstelling van de impact
assessment. Daarnaast is ook mondeling bepleit om de impact
assessment te versnellen. De Europese Commissie heeft inmiddels
aangegeven de uitkomst van de impact assessment in het eerste kwartaal
van 2016 te verwachten. Dit is een behoorlijke versnelling (was uiterlijk
2018). De Commissie heeft de roep om versnelling opgepakt. Ik neem aan
dat de Commissie daarbij een goede inschatting heeft gemaakt van welke
termijn nog realistisch is. Vragen om nog verdere versnelling lijkt me dan
ook niet nodig. Na de beoordeling van de uitkomsten van de impact
assessment zou, bij een positieve appreciatie, de vraag aan de orde
komen in welke richtlijn publieke country-by-country reporting het beste
kan worden geregeld.
Handhaving door de Belastingdienst
De leden van de fractie van de SP vragen in hoeverre de Belastingdienst
in staat is toe te zien op naleving van de bepalingen die grondslaguitholling en winstverschuiving tegengaan. De bepalingen benoemd in de
brief worden door de heffingsmedewerkers en controlemedewerkers van
de Belastingdienst gezamenlijk gehandhaafd voor zover de problematiek
speelt in de dossiers waarop zij toezicht houden. Als bepaalde problematiek zich in dit kader voordoet, bijvoorbeeld renteaftrek, kan voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 25 087, nr. 111

9

vaktechnische ondersteuning mede een beroep worden gedaan op
specifieke kennisgroepen en coördinatiegroepen binnen de Belastingdienst.
Het toezicht op belastingplichtigen door de Belastingdienst vindt
risicogericht plaats. Aan de hand van specifieke risico-indicatoren wordt
beoordeeld welke aangiften bijvoorbeeld nader gecontroleerd dienen te
worden. Risicogericht toezicht is onderdeel van de handhavingsregie
waarin de Belastingdienst kiest welke instrumenten, in welke combinatie,
met welke diepgang en op welk moment worden ingezet. Dit geavanceerde risicogerichte detectiesysteem is effectief gebleken om adequaat
toezicht te kunnen uitoefenen. Hierbij wordt ook gekeken naar de meest
efficiënte inzet van de bestaande toezichtcapaciteit van de Belastingdienst.
De kans op een onderzoek door de Belastingdienst is daarom voor iedere
onderneming anders.
Belastingverdrag met Malawi
De leden van de fractie van de SP vragen naar een reactie naar aanleiding
van het bericht van ActionAid over een Australisch mijnbouwbedrijf dat
via een Nederlandse belastingconstructie belasting zou ontwijken. Zij
vragen voorts in hoeverre het nieuwe verdrag tussen Nederland en
Malawi belastingontwijking tegengaat en of het verdrag geen ontwijkingsmogelijkheden creëert. Tot slot vragen zij welke mogelijkheden Malawi
heeft hierop tegen op te treden.
Op 19 april 2015 is het nieuwe belastingverdrag met Malawi in
Washington ondertekend. Bij de voorbereiding en onderhandeling met
Malawi is uitdrukkelijk aandacht besteed aan eventuele risico’s op
verdragsmisbruik. Door in het verdrag ruimte te laten voor de heffing van
bronbelastingen op dividend, interest en royalty’s en de verlaging van de
nationale tarieven van de bronbelastingen te verbinden met antimisbruikbepalingen, is het risico op verdragsmisbruik ondervangen. Dit sluit aan
bij de reactie van het kabinet op het SEO-rapport «Uit de schaduw van het
bankwezen» en het onderzoek van het IBFD naar de Nederlandse
belastingverdragen met ontwikkelingslanden7 waarin is aangegeven dat
bij nieuwe belastingverdragen met ontwikkelingslanden zorgvuldig en in
nauw overleg met het desbetreffende land het opnemen van antimisbruikbepalingen zal worden overwogen.
In het hiervoor genoemde rapport wordt ingegaan op de situaties van een
individueel bedrijf. Op basis van de geheimhoudingsplicht in artikel 67
AWR kan niet nader worden ingegaan op de fiscale behandeling van
individuele belastingplichtigen. Wel kan worden gezegd dat de
beschreven situatie betrekking heeft op een algemeen internationaal
fiscaal leerstuk ten aanzien van de allocatie van kosten en op zich geen
typische ontwikkelingslandenproblematiek is.
Tijdens de verdragsonderhandelingen is de casuïstiek die in het rapport
wordt aangehaald ook met Malawi besproken. De conclusie was en is dat
irreële situaties kunnen worden tegengegaan met gebruikmaking van het
standaard instrumentarium (modelverdragsbepalingen en/of nationaalrechtelijke bepalingen). Aparte bepalingen in het verdrag zijn dan ook niet
nodig. Omdat dergelijke situaties voldoende met het bestaande instrumentarium kunnen worden bestreden, zijn bijvoorbeeld ook in het
BEPS-project geen aparte voorstellen opgenomen op dit terrein.

7

Kamerstuk 25 087, nr. 60.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 25 087, nr. 111

10

Belangrijk is dat ontwikkelingslanden de modelverdragsbepalingen en/of
nationaalrechtelijke bepalingen goed kunnen toepassen en daarom hecht
Nederland belang aan de technische samenwerking met ontwikkelingslanden ter versterking van de capaciteit van hun belastingdienst. Ook
draagt Nederland bij aan een technische assistentiefaciliteit van de OESO,
zodat ontwikkelingslanden kunnen deelnemen aan het BEPS-project en de
in dit kader overeengekomen maatregelen kunnen toepassen in de strijd
tegen belastingontwijking.
Substance-eisen
De leden van de fractie van GroenLinks vragen naar substance-eisen. Zo
vragen de leden of het klopt dat een Nederlands dienstverleningslichaam
aan de substance-eisen voldoet als de bankrekening zich bij een bank in
het buitenland bevindt, zolang de beslissingsbevoegdheid over die
bankrekening in Nederland plaatsvindt. De eis dat de belangrijkste
bankrekeningen van het dienstverleningslichaam in Nederland moeten
worden aangehouden, houdt in dat zowel de gerechtigdheid als de
beslissingsbevoegdheid ten aanzien de belangrijkste bankrekeningen aan
het Nederlandse lichaam dient toe te behoren. De bankrekening kan
worden aangehouden bij een in Nederland gevestigde bank of een in het
buitenland gevestigde bank. De belangrijkste criteria zijn derhalve de
gerechtigdheid en de beslissingsbevoegdheid.
Voorts vragen de leden van de fractie van GroenLinks of voldaan is aan de
substance-eis dat de helft van de beslissingsbevoegde bestuursleden van
de belastingplichtige in Nederland woont of feitelijk gevestigd is in
Nederland, wanneer de beslissingsbevoegdheid overgeheveld wordt naar
een ander juridisch lichaam in Nederland. Een van de substance-eisen
houdt in dat tenminste de helft van het totaal aantal statutaire en
beslissingsbevoegde bestuursleden in Nederland woont of feitelijk is
gevestigd. In de praktijk wordt toegestaan dat de beslissingsbevoegdheid
van een bestuurslid kan worden overgedragen naar een in Nederland
gevestigd lichaam. Hierbij wordt wel de eis gesteld dat van laatstgenoemd
lichaam alle statutaire en beslissingsbevoegde bestuursleden in
Nederland wonen.
Tot slot vragen de leden van de fractie van GroenLinks naar de beoordeling van deze substance-eisen. Zoals ik heb aangegeven in mijn brief
van 3 maart 2015 aan uw Kamer8, lopen de in Nederland gestelde
substance-eisen internationaal niet uit de pas. Dit blijkt ook uit de brief
van 25 juni 20129, waarin mijn ambtsvoorganger uitgebreid op Nederlandse substance-eisen en de relatie tot het buitenland, is ingegaan. In het
kader van desbetreffende brief is onderzoek gedaan door het IBFD naar de
regelgeving in Oostenrijk, België, Denemarken, Frankrijk, Duitsland,
Ierland, Luxemburg, Spanje, Zweden, Zwitserland en het Verenigd
Koninkrijk. In het bijzonder is daarbij gekeken of deze landen een bepaling
kennen die vergelijkbaar is met artikel 8c Wet op de vennootschapsbelasting 1969 (hierna: Wet Vpb 1969), of de vereisten die zijn opgenomen in
de APA-/ATR-besluiten en of er speciale voorwaarden zijn om een
woonplaatsverklaring te krijgen. Uit dit onderzoek bleek dat voor deze
landen het afgeven van een woonplaatsverklaring geen substance-eisen
stellen. Deze landen gaan er, net als Nederland, vanuit dat een naar
nationaal recht opgericht lichaam in hun land is gevestigd zolang dat niet
door het bronland ter discussie wordt gesteld, bijvoorbeeld met het
argument dat de plaats van feitelijke leiding elders ligt. Geen van de

8
9

Kamerstuk 25 087, nr. 84, pag. 19.
Kamerstuk 25 087, nr. 32.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 25 087, nr. 111

11

genoemde landen kent een regel die substance-eisen stelt zoals artikel 8c
Wet Vpb 1969.
EU-Gedragscodegroep
De leden van de fractie van GroenLinks vragen of de Tweede Kamer
inzage kan krijgen in de notulen van de EU-Gedragscodegroep (Code of
Conduct Group (business taxation)) en vragen of het klopt dat de Duitse
Bundestag de beschikking krijgt over deze notulen. De leden van de fractie
van het CDA verzoeken mij ervoor zorg te dragen dat de rapporten die de
Europese Commissie in 1999 en 2009 over de administrative practices van
de lidstaten heeft laten maken, openbaar worden gemaakt. De halfjaarlijkse verslagen van de Gedragscodegroep aan de Ecofinraad en de
agenda’s van de Gedragscodegroep zijn voor iedereen raadpleegbaar op
de website van de Raad10. Voordat de halfjaarlijkse verslagen via deze
website beschikbaar waren, zijn de rapportages vertrouwelijk naar de
Kamer gestuurd. Wanneer een halfjaarlijks verslag als bespreekpunt voor
de Ecofinraad wordt geagendeerd, dan ga ik in de geannoteerde agenda
voor het algemeen overleg voorafgaand aan deze Ecofinraad in op de
inhoud van het verslag. Tijdens het algemeen overleg kunnen de leden
van de vaste commissie voor Financiën hier dan vragen over stellen.
Democratische controle is aldus gegarandeerd. Formele notulen worden
van vergaderingen van de Gedragscodegroep niet opgemaakt. Naast de
halfjaarlijkse rapportages zijn er ook zogenoemde room documents. Deze
room documents worden door de Europese Commissie of door een
lidstaat opgesteld. Zij dienen als instrument om het werk in de Gedragscodegroep uit te voeren. De uiteindelijke resultaten en besluiten van dit werk
zijn terug te vinden in de halfjaarlijkse verslagen. Het is de bedoeling dat
de room documents die door de Commissie voor de Gedragscodegroep
worden opgesteld, binnenkort (waarschijnlijk vanaf begin 2016) door de
Kamer raadpleegbaar zijn via EU-extranet, de database waarop
zogenoemde «Limité»-stukken van de Raad van de Europese Unie en de
voorbereidende gremia te raadplegen zijn. De lidstaten hechten zeer aan
het vertrouwelijke karakter van de door hen opgestelde room documents.
Omdat deze eenzijdig worden vastgesteld en slechts werk in uitvoering
betreffen, is het niet gebruikelijk om deze room documents aan derden ter
beschikking te stellen. Bovendien zou ik hierdoor in strijd handelen met de
formele procedures van de Gedragscodegroep, waarbij is vastgesteld dat
het werk van de Groep vertrouwelijk is. Deze procedures zijn onder meer
vastgesteld in de Raadsconclusies die bij de instelling van de Gedragscodegroep unaniem door de Raad zijn aangenomen11. De rapporten over de
administrative practices zijn opgesteld in opdracht van de Europese
Commissie en de lidstaten en bevatten informatie die met input van de
lidstaten tot stand is gekomen. Deze rapporten vallen mijns inziens onder
de categorie room documents. Ik kan deze rapporten daarom niet
openbaar maken. De Duitse regering stelt de verslagen van de Gedragscodegroep vertrouwelijk ter beschikking aan de Bondsdag en de Bondsraad.
Deze stukken worden niet in de openbaarheid gebracht. Room documents
worden niet door de Duitse regering gedeeld met de Bondsdag en de
Bondsraad.

10
11

Te vinden via de zoekfunctie http://www.consilium.europa.eu/register/en/content/int/?typ=ADV.
Conclusies van de Raad van 9 maart 1998 betreffende de instelling van de groep Gedragscode
(belastingregeling voor ondernemingen) (PbEU 1998, C 99/01).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 25 087, nr. 111

12