2015D29590

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
De vaste commissie voor Financiën heeft op 10 augustus 2015 een aantal
vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Financiën inzake
de brief van 5 augustus 2015 over de schikking met de voormalige
president-directeur van NS, de heer Huges (Kamerstuk 28 165, nr. 220).
De voorzitter van de commissie,
Duisenberg
De adjunct-griffier van de commissie,
Van den Eeden

nds-tk-2015D29590

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben met teleurstelling kennisgenomen
van de brief. Volgens de VVD-fractie is deze ontslagvergoeding een slecht
signaal naar de samenleving en slecht uitlegbaar gelet op de gemaakte
fouten in de afgelopen periode door de NS topman. Het is bijzonder
spijtig dat door het amateuristisch handelen van de NS zelf, de kosten
omtrent het ontslag onnodig zijn opgelopen. De leden van de VVD-fractie
hebben de volgende vragen.
Welke acties worden ondernomen om te waarborgen dat dit soort
amateuristische toestanden rond personeel in de toekomst worden
voorkomen bij de NS én andere staatsdeelnemingen (het gaat dan om
zowel acties bij de NS en andere staatsdeelnemingen zelf, maar ook bij
het Ministerie van Financiën)?
De Minister kan de uitspraak in het Kamerdebat van 9 juni 2015, dat er
geen sprake zou zijn van een vertrekvergoeding en ook geen andere
vergoeding, niet gestand doen. De leden van de fractie van de VVD
betreuren dat zeer. Wat heeft de Minister zelf van deze ontslagsoap
geleerd en wat zou hij achteraf gezien anders hebben gedaan of moeten
doen? Hoe wordt er voor gezorgd dat de aandeelhouder in de toekomst
sneller, beter en vollediger wordt geïnformeerd over dit soort relevante en
politiek gevoelige zaken? Wat heeft de Raad van Commissarissen van de
NS geleerd van deze hele reeks gebeurtenissen, welke lering trekt zij
daaruit?
Hoe verhoudt deze ontslagvergoeding van 175.000 euro bruto (6 maanden) voor het ontslag op 10 juli 2015 zich tot de maximale ontslagvergoeding zoals die is vastgesteld in de Wet Werk en Zekerheid (WWZ), die
per 1 juli 2015 in werking is getreden? Wat zou gebruikelijk zijn geweest
onder de nieuwe WWZ? Wat is het netto-bedrag dat de heer Huges
ontvangt?
Waarom stelt de Landsadvocaat dat er geen dringende reden was voor
het ontslag in eerste instantie (naast de formele genoemde bezwaren),
terwijl er niet alleen sprake was van fraude en het overtreden van de wet
door het bedrijf dat de topman heeft geleid, maar ook meerdere keren niet
de waarheid is gesproken door de topman?
Op 19 juni 2015 is er een ontslagbesluit genomen. De Landsadvocaat stelt
dat vordering tot vernietiging zonder meer succesvol zal zijn. Waarom zijn
er ook hier, nadat er al zoveel mis was gegaan, weer verschillende
procedurele fouten gemaakt? Wie heeft in dit traject geadviseerd?
Waarom wordt het advies van de Landsadvocaat in dit geval wel
openbaar gemaakt, en wordt dat in de meeste andere gevallen juist niet
gedaan? Waarom is er pas op 10 juli 2015 advies gevraagd van de
Landsadvocaat en niet in een eerder stadium, want daarvoor is er heel
veel mis gegaan?
De Landsadvocaat stelde eerder dat het terugvorderen van de bonus over
2014 niet kansrijk is. Wanneer heeft de Landsadvocaat daarover advies
uitgebracht? Kan dit advies ook openbaar worden gemaakt? Op basis
waarvan is het terugvorderen van de bonus in deze situatie niet kansrijk?
Waarom werkt de bestaande clawbackregeling niet voldoende? In
hoeverre is er aanleiding of noodzaak om de wetgeving op dit punt aan te
passen?

2

De bonus over 2014 wordt terugbetaald. Om welk bedrag gaat het? En
had de bonus überhaupt uitgekeerd mogen worden (juridisch, procedureel)? Wie heeft destijds getekend voor het uitbetalen én het overmaken
van de bonus naar de heer Huges? Indien dit niet volgens de regels is
gebeurd, welke maatregelen worden daar dan intern tegen genomen (ook
richting het betrokken personen)? Welke acties worden er genomen om te
waarborgen dat dit in de toekomst niet meer kan voorkomen?
De voorzitter van de Raad van Commissarissen heeft het ontslag niet
goed afgehandeld en de Minister niet goed geïnformeerd. In hoeverre is
de voorzitter van de RvC aansprakelijk te stellen voor de kosten die
voortvloeien uit de foutieve afhandeling van het ontslag van de topman.
Heeft de voorzitter van de Raad van Commissarissen daarbij alleen
geopereerd? Zo ja, waarom is hier niemand anders van de Raad van
Commissarissen bij betrokken, zoals de commissaris verantwoordelijk
voor renumeratie?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PvdA
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Minister over de beëindiging van het arbeidscontract van de heer Huges
bij de Nederlandse Spoorwegen. De leden zijn teleurgesteld over het feit
dat nu alsnog een substantieel bedrag door NS moet worden uitgekeerd
aan de voormalige president-directeur. Het treffen van een schikking van
grote omvang met de voormalige president-directeur past naar het
oordeel van deze leden namelijk niet bij het handelen van de voormalige
president-directeur. Gegeven de situatie – en de verzwakte juridische
positie van NS in het conflict met Huges – kunnen de leden van de
PvdA-fractie het nu genomen besluit om een schikking te treffen echter
wel begrijpen. Om deze onwenselijke situatie in de toekomst te
voorkomen hebben de leden van de PvdA-fractie nog de volgende vragen
voor de Minister.
De leden van de PvdA-fractie constateren dat er verschillende fouten zijn
gemaakt rondom de beëindiging van het arbeidscontract met Huges. Zo is
op 5 juni 2015 ten onrechte gecommuniceerd dat de heer Huges zelf
ontslag had genomen, en bleek ook de brief van 19 juni 2015 aan de heer
Huges niet afdoende te zijn om het ontslag te effectueren. Pas op 10 juli
2015 is het ontslag van de heer Huges geëffectueerd, zo blijkt uit het
overzicht dat de Landsadvocaat geeft. Gezien de gemaakte fouten, kon er
echter niet meer worden voldaan aan de voorwaarden die bij opzegging
op basis van een dringende reden gelden. De leden van de PvdA-fractie
vragen de Minister om aan te geven op welke wijze dergelijke fouten, die
nadelig uitpakken voor de NS (en daarmee voor de reiziger), in de
toekomst voorkomen zullen worden. Welke (concrete) maatregelen
worden naar aanleiding van deze casus door NS en door het Ministerie
van Financiën genomen om te voorkomen dat in de toekomst slordigheden en fouten bij ontslagprocedures financieel nadelig uitpakken voor
de staat of voor staatsdeelnemingen.
De leden van de PvdA-fractie constateren bovendien dat de afgelopen
periode ook veel onduidelijkheid heeft bestaan over de bonus van de
president-directeur van NS over 2014. Het stemt de leden van de
PvdA-fractie tevreden dat de heer Huges er nu – als onderdeel van de
getroffen schikking – voor kiest om deze bonus vrijwillig terug te betalen.
De Landsadvocaat concludeert namelijk dat terugvordering van de bonus
niet kansrijk was. De procedure hierover kwam de aan het woord zijnde
leden op zijn minst rommelig over en lijkt niet optimaal ingericht. De
leden van de PvdA-fractie vragen of dit voor NS, het ministerie of voor
andere staatsdeelnemingen aanleiding is om deze procedures nader

3

tegen het licht te houden. Zo nee, waarom niet? Zo ja, bent u bereid de
Kamer hierover nader te informeren?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie zijn ontstemd over de hele gang van zaken
rondom het ontslag van de heer Huges en de uiteindelijk getroffen
schikking. Zij hebben hierover enkele vragen.
De leden van de SP-fractie vinden het ontslagbesluit van 19 juni 2015 door
de Minister een vreemde gang van zaken. Zij vragen zich af of hier wel
van te voren juridisch advies over is ingewonnen. Kan de Minister
aangeven op welke momenten er met wie is overlegd in de hele ontslagprocedure? De leden zouden hiervan graag een complete tijdlijn
ontvangen.
De leden van de SP-fractie zijn ook zeer verbaasd dat de opzegtermijn in
het arbeidscontract van de heer Huges drie maanden bedraagt terwijl dit
in strijd met de wet is. Zijn er meer arbeidscontracten bij de NS die op
bepaalde aspecten in strijd met de wet en daarmee nietig zijn, vragen de
leden zich af?
De leden van de SP-fractie willen graag weten of het klopt dat de Minister
de heer Huges het liefst op staande voet had willen ontslaan maar dat hier
geen uiteindelijk geen wettelijke grondslag voor bleek. Het is de leden
inmiddels niet meer geheel duidelijk met welke reden de heer Huges is
ontslagen. In hoeverre was de heer Huges als topman persoonlijk
betrokken bij fraude of andere grote misstanden? Ook op dit punt willen
de leden graag een nadere toelichting.
Ten slotte vragen de leden van de SP-fractie de Minister hoe hij zijn
optreden, zowel in het openbaar als in de pers, achteraf beoordeelt.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie hebben met verbazing lopen kijken naar de
soap rondom het ontslag van de president-directeur van de Nederlandse
Spoorwegen. Vooral het advies van de Landsadvocaat, dat aan de Tweede
Kamer gestuurd is, is vernietigend over het handelen van de enig
aandeelhouder, namelijk de Nederlandse staat. De brief en het advies
roepen nog behoorlijk veel vragen op, die deze leden hierna zullen stellen.
Zij hopen van harte dat de Minister de mogelijkheid vindt om deze op
korte termijn te beantwoorden.
De leden van de CDA-fractie benadrukken wellicht volledig ten overvloede
dat zij duidelijke, volledige en waarheidsgetrouwe antwoorden willen
krijgen. De zin in de brief dat de heer Huges een bedrag ontvangt dat
gelijk is aan zijn salaris over een opzegtermijn van zes maanden, is
juridisch gezien wellicht correct. Maar slechts na lezing van het advies van
de Landsadvocaat wordt duidelijk dat de opzegtermijn in het contract
slechts drie maanden betrof en geen 6 maanden. En inderdaad, 3 maanden + uitbetaling vakantiedagen + behoud bonus 2014 komt financieel
ongeveer overeen met 6 maanden + terugbetaling bonus. Het eerste is
gevorderd door de heer Huges, maar het laatste komt natuurlijk beter uit
voor de beeldvorming bij de Minister. En dus is daarvoor gekozen.
De leden van de CDA-fractie benadrukken dit punt omdat de NS/Huges
zaak niet de eerste keer is dat zij het gevoel hebben dat de Minister van
Financien een manier van communiceren kiest die grote zorgvuldigheid
vergt om tussen de regels door te lezen. Dit is eerder gebeurd bij de
uitgestelde loonsverhoging van de top van de ABN AMRO bank, waarvoor
hij wel degelijk instemming gegeven had. En het gebeurde bij de

4

naheffing waar hij publiekelijk toch zeer verontwaardigd en verbaasd over
was, maar waarvan hij al eerder op de hoogte gebracht was en waartegen
hij weinig bezwaar maakte achter de schermen.
De leden van de CDA-fractie danken de Minister dat hij het advies van de
Landsadvocaat in deze zaak ongecensureerd in zijn geheel openbaar
maakt. Nu de juridische procedures beëindigd zijn, schaadt dit natuurlijk
ook niet het belang van de staat. Maar het werpt wel de vraag op wanneer
de Minister bereid is het advies van de Landsadvocaat naar buiten te
brengen. Kan de Minister aangeven wanneer er dwingende redenen zijn
om dat niet te doen.
Deze leden vragen dit omdat op 19 december 2014 in het Kamerdebat
over de zorg-AMvB het kabinet pertinent weigerde een advies van de
Landsadvocaat openbaar te maken. Zijn er nog steeds dwingende
redenen om dat advies niet openbaar te maken, zo vragen deze leden. Zo
ja, welke en zo nee, kunt u dit advies dan alsnog aan de Kamer doen
toekomen?
Staatsdeelnemingen
De leden van de CDA-fractie merken op dat het beheer van staatsdeelnemingen een zeer zware en belangrijke taak is van de Minister van
Financien. Zij denken hierbij aan de beursgang van de ABN AMRO,
waaraan ook altijd zeer veel juridische risico’s kleven. Zij denken aan SNS,
aan de «verkoop» van Vivat aan Anbang. Verkoop staat hier tussen
aanhalingstekens omdat er geen opbrengst was. Zij denken aan Urenco
dat deze leden graag in overheidshanden willen houden. Dit zijn miljardenrisico’s voor de staat. Dan komt de gang van zaken rond het ontslag
van de heer Huges wel heel amateuristisch over. In andere omstandigheden, zoals bij een beursgang, kost dit soort juridische fouten de
overheid niet een paar ton, maar potentieel honderden miljoenen. Deze
leden vragen van het kabinet dan ook of zij van mening is dat er
voldoende juridische kennis in huis is bij het Ministerie van Financiën om
de staatsdeelnemingen professioneel aan te sturen, ook wanneer daar
onverwachte zaken gebeuren?
Wanneer heeft de staat voor het eerst een arbeidsjurist ingehuurd of laten
kijken naar het ontslag van de heer Huges en haar juridische implicaties?
Wat was toen het oordeel en het advies?
Verantwoordelijkheden en belangenverstrengeling
In het gehele dossier NS van het afgelopen jaar lijkt niemand enig besef te
hebben van verschillende verantwoordelijkheden en dubbele petten. Voor
de leden van de CDA-fractie betekent dit dat de vraag gerechtvaardigd is
waar dit eventueel vereenvoudigd kan worden. Op een punt hebben zij
nog een specifieke vraag: vanwege de dubbele petten van advocatenkantoor De Brauw wordt er nu een second opinion uitgevoerd op
onderzoek van dat kantoor. Heeft advocatenkantoor De Brauw ook enige
rol gespeeld in de ontslagzaak door een van de partijen (NS, de staat, de
heer Huges) bij te staan? Indien dat het geval was, wanneer gebeurde dat
en was dat wel verstandig?
En verder verzoeken deze leden aan te geven in welk stadium dat
onderzoek gevorderd is en of er redenen zijn om ook de inhoudelijke
vraag van het eerste onderzoek opnieuw te toetsen en het niet louter te
laten bij een proces onderzoek, zoals nu gebeurt.
Ontslag bij onregelmatigheden
De overheid benoemt en ontslaat regelmatig mensen. Indien er verschillenen van inzicht bestaan et cetera, dan ligt het in de reden dat er gewoon
sprake is van opzegtermijnen, transitievergoedingen et cetera. Anders ligt

5

het wanneer vertrek plaatsvindt vanwege de constatering dat er onregelmatigheden hebben plaatsgevonden waarvoor boetes uitgedeeld worden
of kunnen worden of waarvoor vervolging aan de orde kan zijn. Op
6 maart 2015 oordeelt de ACM dat de NS de Spoorwegwet, artikel 67 en
71 overtreden heeft. Pas op 3 juni 2015 wordt dat besluit openbaar. ACM
meldt expliciet op haar website: «Over het opleggen van een eventuele
boete heeft ACM nog geen beslissing genomen. ACM laat zich in dit
besluit niet uit over machtsmisbruik op basis van de Mededingingswet of
mogelijke andere overtredingen van NS. Het onderzoek daarnaar loopt
nog.» De leden van de CDA-fractie zouden graag vernemen wat de
voortgang van dit onderzoek is en wanneer er mogelijk een sanctie
opgelegd wordt.
Dit is in de ogen van de leden van de CDA-fractie van belang voor de
ontslagzaak tegen de heer Huges. Immers, als er hoge boetes opgelegd
worden of er strafrechtelijk stappen ondernomen worden, heeft de staat
een veel sterkere zaak. De leden van de CDA-fractie vernemen graag van
de Minister of hij in dat geval nog mogelijkheden heeft om maatregelen
tegen de heer Huges te nemen of dat hij in de vaststellingsovereenkomst
afspraken gemaakt heeft om dat onder geen enkele omstandigheid te
doen.
Het terugvorderen van de variabele beloning
In het advies van de Landsadvocaat staat: «5.3 Eerder adviseerden wij u
dat terugvordering van de bonus over 2014 niet kansrijk is». De leden van
de CDA-fractie vragen de Minister wanneer de Landsadvocaat dit advies
heeft uitgebracht en verzoeken de Minister dat advies met de Kamer in
openbaarheid te delen. Deze leden willen ook graag van de Minister
weten wanneer hij voor het eerst het advies kreeg dat deze variabele
beloning niet terug te vorderen zou zijn.
Het terugvorderen van de variabele beloning van de CFO, de heer Robben
De leden van de CDA-fractie verzoeken de Minister ook een toelichting te
geven op de wijze waarop is omgegaan met de variabele beloning van de
CFO (die nu tijdelijk waarneemt als CEO van de NS). Hij kreeg zijn
variabele beloning in maart 2015 uitgekeerd, omdat de heer Huges de
administratie van de NS verzocht had tot uitkering over te gaan. Dit was in
de lezing van de Minister van Financiën niet de bedoeling. Dat betrof ook
de bonus van de CEO, waarover nu juist verschil van inzicht ontstaan was
en volgens de Minister op dat moment ook geen overeenstemming over
bestond. Later is er overeenkomst bereikt met de CEO dat zijn variabele
beloning zou dalen van maximaal 40% naar maximaal 20% en dat zijn
vaste beloning als compensatie zou stijgen met 5%. Betreft dit akkoord
over deze conversiefactor ook de bonus over het jaar 2014 zoals gesuggereerd? Nu zullen er ongetwijfeld gesprekken plaatsgevonden hebben, ook
met de CFO hierover. Wanneer vonden deze gesprekken plaats en heeft hij
op enig moment meegedeeld dat hij die variabele beloning al ontvangen
had? Zo ja, aan wie heeft hij dat meegedeeld en wat is er toen met die
informatie gedaan? De overeengekomen variabele beloning plus vaste
beloning is lager dan de eerder uitgekeerde variabele beloning. Heeft hij
dus een deel van de beloning teruggestort? Zo ja, wanneer is dat
gebeurd?
Het ontslag van de heer. Hoogsteger
De CEO van Abellio is volgens het persbericht van de NS van 5 juni 2015
ook op non-actief gesteld en uit zijn functie ontheven zonder dat sprake is
van enige vergoeding. Klopt deze bewering?

6

Concept vaststellingsovereenkomst
Het advies van de Landsadvocaat bevat onder 4.2 een interessante
passage: «Wij beschikken inmiddels over een concept vaststellingsovereenkomst waarover in de maand juni tussen de toenmalige advocaten van
de NS en Huges verder is gesproken». Dit betekent dus dat op een eerder
moment over een vaststellingsovereenkomst gesproken is. De leden van
de CDA-fractie verzoeken de Minister aan te geven wanneer het eerste
gesprek over een concept-vaststellingsovereenkomst heeft plaatsgevonden en wanneer deze conceptovereenkomst opgesteld is. Wie waren
er toen op de hoogte van die onderhandelingen? Wanneer is de Minister
op de hoogte gebracht van deze onderhandelingen en wanneer wisten de
overige commissarissen van deze onderhandelingen?
Wat heeft er uiteindelijk toe geleid dat de concept vaststellingsovereenkomst uiteindelijk niet geleid heeft tot een vaststellingsovereenkomst op
dat moment?
De gang van zaken op 5 juni
Op 5 juni 2015 is er een gesprek geweest tussen de voorzitter van de Raad
van Commissarissen en de heer Huges, waarin het ontslag aangeboden
is. Wie waren er bij dat gesprek allemaal aanwezig? En heeft een van de
aanwezigen een gesprekverslag of gespreksnotitie gemaakt? Zo ja, wie
heeft hem gemaakt en wat stond daarin? Daarna heeft de Raad van
Commissarissen een gesprek gehad met de Minister. Wie waren er
allemaal bij dat gesprek aanwezig? Graag de namen van alle aanwezige
commissarissen. Is er een gespreksverslag gemaakt van dat gesprek en
kunt u dat verslag delen met de Kamer? Wat is het exacte verloop geweest
van de contacten op 5 juni 2015 tussen de commissarissen en de heer
Huges, tussen de commissarissen en het Ministerie van Financiën en het
Ministerie van Financiën en de heer Huges? Wie hebben op welk moment
met elkaar overlegd (namen en tijdstippen) en wat is er precies besloten?
Welke commissarissen van NS zijn die dag betrokken geweest bij het
opstellen van het persbericht dan wel andere activiteiten rondom het
(eventuele) vertrek van de heer Huges. Wat was hun rol? Wie van de
commissarissen heeft die dag ook op het Ministerie van Financiën
gesprekken bijgewoond?
De heer Huges betwistte zijn ontslag
De heer Huges blijkt op 5 juni 2015 om 15.09 en om 17.47 uur twee mails
gestuurd te hebben aan de heer. Van den Driest, op dat moment voorzitter
van de Raad van Commissarissen, waarin hij zijn ontslag betwist, zo staat
te lezen in de eerste voetnoot van advies van de Landsadvocaat. Het komt
op zijn zachtst gezegd nogal bijzonder over dat deze mails door niemand
gezien zijn voor 19 juni 2015 en dat de heer Huges (of zijn advocaat) aan
niemand anders verteld zou hebben dat hij niet afgezien heeft van zijn
rechten in het gesprek op 5 juni 2015. Zowel de Minister als de vennootschap (bijvoorbeeld via het persbericht «Huges per direct uit functie bij
NS») communiceerden actief dat de heer Huges zijn ontslag had aangeboden en dat aan hem geen ontslagvergoeding werd aangeboden». Over
de mailwisseling vragen de leden van de CDA-fractie of deze twee mails
enkel gericht waren aan de heer Van den Driest of dat ten minste een van
de mails ook een andere ontvanger had. Zo ja, wie? Kunt u deze mails
openbaar maken? Wanneer heeft de heer Van den Driest deze mails voor
het eerst gelezen en heeft hij ze aan iemand doorgestuurd? En wanneer
precies heeft hij de Minister (of het Ministerie van Financiën) op de hoogte
gesteld van deze mails?
Over mogelijk andere wijzen waarop de heer Huges kenbaar gemaakt
heeft dat hij niet onmiddellijk zou afzien van zijn rechten, hebben deze

7

leden de volgende vragen: Heeft de heer Huges contact opgenomen met
de NS (in de breedste zin, dus andere commissarissen, de Raad van
Bestuur of de afdeling communicatie die het persbericht uitbracht) en
heeft hij daar gezegd dat het communicatie niet klopte? Kun u precies
antwoord geven en aangeven wat er met eventuele signalen gebeurd is?
Heeft de heer Huges contact gehad met de Minister of met het Ministerie
en daar op enige wijze een signaal afgegeven dat de communicatie niet in
overeenstemming was met zijn lezing van de feiten. Heeft de heer Huges
tussen 5 juni en 19 juni 2015 contact gehad met commissarissen van de
NS? Per mail, telefoon of op andere wijze? Zo ja, met wie en is daarin ook
aan de orde gekomen dat hij niet afgezien had van zijn opzegtermijn en
andere rechten?
Verificatie van het ontslag
Heeft de Minister / het Ministerie van Financiën alvorens naar buiten te
treden, geverifieerd, hetzij bij de heer Huges zelf, hetzij een verklaring op
schrift verlangd dat de heer Huges ook echt was afgetreden. Als de
Minister is afgegaan op de commissarissen, op welke commissarissen:
was dat alleen de voorzitter of waren dat ook andere commissarissen? Als
dat alleen de heer Van der Driest geweest is, heeft hij dat dan ook
geverifieerd bij andere op het Ministerie aanwezige commissarissen? Zo
ja bij wie? En zo nee, waarom niet? Wanneer heeft het Ministerie van
Financiën vastgesteld dat er toch geen definitieve ontslagname was? Op
basis van welk signaal werd dat duidelijk?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PVV
De leden van de fractie van de Partij Voor de Vrijheid (PVV) hebben
kennisgenomen van de brief en de bijlage en de overige voorliggende en
voorgaande stukken.
De leden van de fractie van de PVV hebben de volgende vragen, aanen/of opmerkingen.
Het is triest om te moeten constateren dat het in de verhouding NS en
haar aandeelhouder constant misgaat. Het lijkt er alle schijn van te
hebben dat zowel de aandeelhouder als de opdrachtgever van, een 100%
staatsdeelneming, de NS, de control over deze deelneming al jaren kwijt
zijn.
Het is cassant dat zelfs een relatief eenvoudige ontslagzaak door, het kan
niet anders worden geduid, rommelige handelingen (woorden presidentcommissaris Van den Driest) van een tweetal vennootschapsorganen
verword tot een gecompliceerde juridische situatie.
Het ontslag van de heer Huges is hiermee voor hem verworden tot een
voor hem pijnlijke en uiterst beschamende charade onder de regie van
een tweetal vennootschapsorganen.
De casus Huges kan in het universitaire curriculum arbeidsrecht en
vennootschapsrecht worden opgenomen «ter leeringhe ende vermacke»
hoe het dus niet, absoluut niet moet. Mogelijk is dat de enige vrucht die
dit dossier draagt.
President-directeur Huges en president-commissaris Van den Driest
hebben het toneel reeds verlaten. Alle brieven die van deze Minister zijn
uitgegaan leggen de oorzaak van de problemen elders.
De Minister verwijt de toenmalige president-directeur Huges dat hij
onvoldoende alert heeft gereageerd toen hem ter ore kwam dat Qbuzz een
oud-medewerker van Veolia aan te nemen.
De Minister verwijt de toenmalige president-commissaris Van den Driest
dat zijn rommelige vormgeving van het beoogde ontslag van de heer
Huges uiteindelijk tot een gecompliceerde juridische situatie heeft geleid.

8

Echter de aandeelhouder speelt een niet te onderschatte rol binnen een
100% staatsdeelneming. Of kan op grond van het vigerende vennootschapsrecht een dergelijke rol spelen als de statuten goed vormgeven zijn.
En daar vinden de leden van de fractie van de PVV in de brieven niets van
terug.
De vraag aan de Minister is dan ook heeft hij als aandeelhouder
voldoende statutaire bevoegdheden om bij de NS in control te zijn? Zo ja,
waarom heeft hij deze bevoegdheden niet benut? Zo, nee waarom heeft
hij die statutaire bevoegdheden niet aangepast, immer de statuten
dateren van 12 maart 2008?
De aandeelhouder benoemt de Raad van Commissarissen. Een Raad van
Commissarissen dient naar behoren te zijn samengesteld. «Naar
behoren» betekent een dusdanige samenstelling van die raad dat zij haar
taak behoorlijk kan uitoefenen.
Is de Minister van mening dat de aandeelhouder in haar rol van vennootschapsorgaan zich in voldoende heeft gekweten van haar plicht om de
Raad van Commissarissen naar behoren samen te stellen? Zo, ja hoe
verklaart de Minister het gerommel omtrent het ontslag van de presidentdirecteur dan? Zo, nee, hoe vult de Minister het begrip «naar behoren
samengesteld» dan in?
Is de Minister van oordeel dat de aandeelhouder zijn inziens voldoende
alert heeft gereageerd toen hem ter ore kwam dat het ontslag van de,
door de aandeelhouder benoemde, president-directeur, speelde? Zo ja,
graag een motivering daarvan. Zo, nee, welke maatregelen zou de
aandeelhouder moeten nemen?
Is de Minister van mening dat de huidige structurering van de NS in de
NV vorm hem voldoende control verschaft. Zo ja hoe verklaart hij die
continue misslagen dan? Zo, nee volstaat een aanpassing van de statuten
of moet er van rechtsvorm verandert worden en moet de NS omgezet (of
ingebracht worden) worden in een publiekrechtelijke rechtspersoon, zodat
de politiek meer grip op de NS heeft?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
De leden van de D66-fractie zijn ontstemd over de schikking met de heer
Huges. Zij hebben het beeld dat er veel fouten zijn gemaakt in de procedure en vinden het moeilijk te verteren dat een president-directeur die
ontslagen is omdat hij eindverantwoordelijk was voor en op de hoogte
was van fraude bij de aanbesteding van de concessie in Limburg, nog zo’n
vijf modale jaarsalarissen meekrijgt.
De leden van de D66-fractie stellen het op prijs dat de Minister het advies
van de Landsadvocaat aan de Kamer heeft gestuurd. Zij begrijpen uit het
advies van de Landsadvocaat dat de slechte juridische positie vooral is
veroorzaakt, doordat de heer Huges reeds op 5 juni heeft betwist dat hij
zijn ontslag zou hebben aangeboden en vervolgens niet met inachtneming van de juiste procedures is ontslagen. Zien deze leden het goed,
dat een ontslag zonder vergoeding wel mogelijk zou zijn geweest indien
de aandeelhouder op 5 juni had besloten tot ontslag conform de juiste
procedure?
De leden van de D66-fractie lezen in het advies van de Landsadvocaat dat
de heer Huges zijn aangeboden ontslag reeds op 5 juni tweemaal heeft
betwist, per e-mail aan de toenmalig voorzitter van de Raad van Commissarissen om 15.09 uur en om 17.47 uur. Niettemin schreef de Minister in
een brief die de Tweede Kamer op 5 juni 2015 om 17.57 uur ontving, het
volgende: «Ook de raad van commissarissen heeft het vertrouwen in de
heer Huges opgezegd, waarmee ik als aandeelhouder heb ingestemd. De
heer Huges heeft hieruit zijn conclusies getrokken en heeft zijn ontslag
aangeboden.» De leden van de D66-fractie vragen of de tekst van deze

9

brief voor verzending aan de Tweede Kamer is voorgelegd aan de
toenmalig voorzitter van de Raad van Commissarissen en of deze hiermee
heeft ingestemd.
Niettegenstaande de ontstane juridische situatie wijzen de leden van de
D66-fractie ook op het morele aspect van de getroffen schikking. Zij
vinden het een verkeerd signaal richting het personeel van de NS en de
samenleving dat een directeur die de aandeelhouder op 19 juni op
staande voet had willen ontslaan, zo’n hoge vertrekvergoeding krijgt. Zij
vragen of de Minister een moreel appel op de heer Huges heeft gedaan
om af te zien van enige vergoeding.
De leden van de D66-fractie zien dat de heer Huges naast zijn functie van
president-directeur van de Nederlandse Spoorwegen, ook nog tot
29 februari 2016 lid is van de Raad van Commissarissen van het Havenbedrijf Rotterdam, waarvan de Minister ook aandeelhouder is. Deze leden
vragen de Minister wat het ontslag van de heer Huges bij de Nederlandse
Spoorwegen betekent voor zijn positie bij het Havenbedrijf Rotterdam.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de
ChristenUnie
De leden van de ChristenUnie-fractie betreuren de gang van zaken
rondom het ontslag van de voormalig president-directeur van de NS. Het
ontslag is een direct gevolg van onrechtmatigheden die hebben plaatsgevonden bij de aanbesteding van het spoor in Limburg en is in dat licht
onvermijdelijk. De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat er
sprake is geweest van een onzorgvuldige ontslagprocedure, hetgeen
uiteindelijk heeft geleid tot een schikking met de voormalig presidentdirecteur. Zij hebben daarover een aantal vragen. Ook willen de leden van
de ChristenUnie-fractie de aandacht vestigen op het herstel van
vertrouwen in de NS en op het belang van de reizigers.
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat op drie momenten in
het proces wordt gesproken over ontslag. Op 5 juni hebben de Raad van
Commissarissen van de NS en de Minister hun vertrouwen in de
(voormalig) president-directeur opgezegd. Op 19 juni heeft de Minister
een brief verzonden aan de (voormalig) topman, waarin hij schreef dat hij
met dringende reden is ontslagen. Het ontslag is vervolgens bekrachtigd
in twee aandeelhoudersvergaderingen op 9 en 10 juli. Uiteindelijk is
gebleken dat alleen het ontslag per 10 juli rechtsgeldig is. De leden van de
ChristenUnie-fractie willen graag weten waarom niet eerder is gekeken
naar relevante wetgeving, statuten en contracten. In ieder geval op het
moment dat bleek dat de (voormalig) president-directeur van de NS niet
zelf zijn ontslag had aangeboden bij de Raad van Commissarissen op
5 juni jongsleden en hij dit ontslag zelfs actief betwistte. Hoe kon het
gebeuren dat rechtsgeldig ontslag nog tot 10 juli op zich liet wachten?
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben vernomen dat de voormalig
president-directeur van de NS via de rechter een ontslagvergoeding eiste
die min of meer overeenkomt met het bedrag van 175.000 euro zoals nu in
de schikking is overeengekomen. Zij willen graag een toelichting hierop.
Hoe was de ontslagvergoeding die via de rechter was geëist opgebouwd?
Bij een schikking wordt door alle betrokken partijen iets «ingeleverd» en in
hoeverre kan daar sprake van zijn als het geëiste bedrag wordt toegekend? Klopt het dat de ontslagvergoeding ter hoogte van een jaarsalaris,
zoals in de arbeidsovereenkomst is vastgelegd, aanvankelijk geen
onderdeel is geweest van een juridisch proces? Klopt het dat de
voormalig president-directeur afziet van de variabele beloning van 75.250

10

euro over 2014, maar dat deze vergoeding hem formeel nooit is
toegekend door de Raad van Commissarissen?
De Landsadvocaat acht de kans groot dat de rechter zal vaststellen dat de
voormalig president-directeur pas op 10 juli 2015 is ontslagen en dat de
rechter hem in kort geding de geëiste drie maanden opzegtermijn zal
toekennen. De leden van de ChristenUnie-fractie lezen in het openbare
advies van de Landsadvocaat dat de verwachting is dat de voormalig
president-directeur in een verdere procedure succesvol aanspraak zal
maken op een resterende opzegtermijn van drie maanden en een
ontslagvergoeding van een jaarsalaris. De leden van de ChristenUniefractie willen graag weten hoe het kon gebeuren dat de opzegtermijn niet
juridisch correct in de arbeidsovereenkomst was opgenomen, waardoor
sprake is van een opzegtermijn van zes maanden.
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen in de brief van de Minister dat
hij het zeer twijfelachtig acht of op basis van bestaande wetgeving de NS
via de rechter de variabele beloning over 2014 succesvol zou kunnen
terugvorderen. Impliceert deze opmerking dat gedacht wordt aan
aanpassing van wetgeving met het oog op vergelijkbare zaken in de
toekomst?
De Minister schrijft dat hij «tot zijn spijt» moet concluderen dat het,
gegeven het verloop van de procedure, niet mogelijk is dat de voormalig
president-directeur geen enkele vergoeding ontvangt. In het Kamerdebat
van 9 juni 2015 gaf de Minister nog aan dat van geen enkele vergoeding
sprake kon zijn. De leden van de ChristenUnie-fractie willen graag weten
hoe de Minister de voorgestelde schikking beoordeelt in het licht van de
eerdere uitspraken. De Minister schrijft in zijn brief dat hij ervan overtuigd
is geraakt dat gegeven de omstandigheden de schikking voor de NS de
beste oplossing is, waarmee het bedrijf zich weer op de toekomst kan
richten. De leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoe de voorgestelde
schikking daarmee ook het maatschappelijk belang dient en of dit ook de
beste oplossing is voor de reizigers.
De Minister schrijft in antwoord op Kamervragen van de SP op 20 juli
2015 dat de hele gang van zaken illustreert dat de interne regels en
procedures bij NS niet goed functioneren. «Het is de intentie van het
bestuur en de RvC van NS en van de Minister zelf om hierin snel
verandering aan te brengen». De leden van de ChristenUnie-fractie willen
graag weten welke stappen intussen zijn gezet om de interne regels en
procedures te verbeteren. Welke stappen worden ondernomen om te
werken aan herstel van vertrouwen?
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat onder leiding van de
voormalig president-directeur maatschappelijk gewenste vernieuwingen
in het openbaar vervoer in gang zijn gezet, waaronder single check-in &
out, waardoor reizigers tijdens hun reis van A naar B niet meer hoeven inen uit te checken bij een overstap naar een andere vervoerder. De leden
van de ChristenUnie-fractie spreken de hoop uit dat deze vernieuwingen
in het openbaar vervoer met kracht worden voortgezet.
II Reactie van de Minister

11