Notitie

Aan

Ministerie van VWS

Van

Mevrouw J.G.W. L.

Auteur
Ons kenmerk
Datum
Onderwerp

N-16-14016jrij2
22 december 2016
Goede voorbeelden ambulante GGZ
Naar aanleiding van het informeel bestuurlijk overleg met de Minister op
14 december 2016 is bij zorgverzekeraars een inventarisatie uitgevoerd op
goede voorbeelden ten aanzien van ambulante GGZ. Bijgaand treft u het
resultaat van deze inventarisatie aan:

Coöperatie VGZ
1.
2.
3.
4.
5.

Leertuin Vincent van Gogh in Noord Limburg
Specialisten in de wijk in Noord Holland Noord
Wijkgericht werken in Utrecht
Active Recovery Triad in Breda
Leertuin Drechtsteden in Zuid Holland Zuid

Menzis
6. Een sterk integraal steunsysteem in Den Haag
7. Herstel-ondersteunend GGZ-netwerk in de wijk in Groningen
8. Verblijf in de eigen omgeving in Arnhem

CZ Zorgverzekeringen
9. Versterken keten psychiatrie in Tilburg
10. Intensivering samenwerking EPA-doelgroep in Breda

De Friesland Zorgverzekeringen
11. Opbouw van ambulante zorg in Friesland

ENO zorgverzekeraar
12. Project Street triage in Deventer
13. Verkenning samenwerking zorginkoop in Deventer

Zorg en Zekerheid
14. Regionale opvang verwarde personen in Leiden

Zilveren Kruis
15. EPA-taskforce in Utrecht
16. EPA-taskforce in Amsterdam
17. EPA-taskforce in Drenthe
18. EPA-taskforce in Zaanstreek Waterland

19. EPA-taskforce in Rotterdam
20. EPA-taskforce in Flevoland
21. EPA-taskforce in Apeldoorn
22. EPA-taskforce in Arnhem / Nijmegen
23. EPA-taskforce in Zwolle
24. EPA-taskforce in Eemland
25. EPA-taskforce in Haarlem
26. Optimale inrichting van de ambulante keten in Deventer, Almelo, Zwolle

Onderwerp/project: Leertuin Vincent van Gogh
Regio/plaats: Noord-Limburg
Betrokken stakeholders: Vincent van Gogh, Cohesie (huisartsen), Provico
(POH-GGZ), Gemeente Horst a/d Maas en Gemeente Venlo
Korte beschrijving (doelstelling, verwacht resultaat, tijdlijn):
In de leertuin wordt gewerkt aan nieuwe vormen van geestelijke
gezondheidszorg (GGZ) die bijdragen aan de transformatie van de GGZ en de
kosten per cliënt reduceren. Meer mensgerichte zorg, die tot stand komt in
samenspel met de omgeving van de cliënt, is daarbij het uitgangspunt. De
initiatieven zijn vormgegeven aan de hand van zes ambities:
1. Cliënten steunen in het voeren van regie over benodigde formele en
informele hulp;
2. Intensieve zorg op maat voor ‘veel-gebruikers’;
3. Flexibel werken in een netwerk rondom de cliënt;
4. Vaker inzetten op niet-medische interventies;
5. Opsporen en voorkomen van vermijdbare verwijzingen naar basis- en
specialistische GGZ.
6. Van nazorg naar voorzorg voor allerhoogste risicogroepen
Eind 2016 zijn er zeven initiatieven gestart die een concrete invulling vormen
van deze ambities. De initiatieven worden ieder kwartaal zowel kwantitatief als
kwalitatief gemonitord. Binnen de initiatieven is veel aandacht voor netwerkbrede oplossingen, eigen regie en vroeg-signalering. De verwachte impact is
een stijging van de kwaliteit van leven van cliënten en een reductie van
onnodige/dubbele zorg, spoedzorg en escalaties.

Onderwerp/project: Specialisten in de wijk
Regio/plaats: regio: Noord Holland Noord
Betrokken stakeholders: GGZ Noord Holland Noord, Vicino

2

Korte beschrijving (doelstelling, verwacht resultaat, tijdlijn):
Als organisatie heeft GGZ NHN de visie: “Beter worden doe je thuis”. GGZ
NHN biedt ambulante topzorg, vanuit de overtuiging dat een cliënt beter thuis
aan zijn herstel kan werken dan in een psychiatrisch ziekenhuis. Men
beschouwt een opname in een kliniek dan ook als een intermezzo tijdens een
ambulante behandeling. Dit betekent dat de ambulante behandeling altijd
voorliggend is en een klinische opname faciliterend is om succes in de
ambulante setting te bereiken. We omarmen als VGZ deze visie en werkwijze.
Na de introductie van 12 FACT teams in de regio Noord Holland en de
Intensive home treatment (IHT) benadering, om mensen met een dreigende
crisis ook ambulant te bedienen, is de volgende stap om richting 2019 de
overige specialistische kennis in de wijk te borgen. Hierbij valt onder andere te
denken aan specialistische kennis rondom autisme,
persoonlijkheidsstoornissen, ouderen et cetera.
Dit betekent dat er in de verschillende regio’s en wijken in NHN een integrale
wijkgerichte ambulante aanpak wordt gerealiseerd. De verschillende
specialisten werken hier in een herstelgerichte en positieve psychiatrie aanpak
samen voor de gehele GGZ. Daarnaast wordt er binnen Vicino gewerkt aan het
vergroten van de kennis rondom psychiatrie bij huisartsen. In de komende
periode (2017) wordt aandacht besteedt aan de groep stabiele EPA cliënten en
cliënten met somatische onbegrepen klachten. Doelstelling hierbij is om
behandeling in de huisartsenpraktijk mogelijk te maken waardoor verdere
behandeling in de specialistische GGZ wordt voorkomen.
We stimuleren en faciliteren deze ontwikkelingen. Dit doen we op 2 manieren.
Allereerst door productiemiddelen aan deze specifieke ontwikkelingen te
koppelen en ten tweede door de realisatie van dit soort initiatieven in de
opbouw van de betaalde prijs voor een behandeling extra te compenseren.

Onderwerp/project: Wijkgericht werken
Regio/plaats: Utrecht
Betrokken stakeholders: Altrecht
Korte beschrijving (doelstelling, verwacht resultaat, tijdlijn):
In samenspraak met netwerkpartners in de wijk zoals huisartsen, GB-GGZ
aanbieders, RIBW’s, verslavingszorgaanbieders en partners in het sociale
domein is Altrecht de transitie ingegaan om wijkgericht te gaan werken. Deze
transitie wordt gemaakt omdat binnen Altrecht de overtuiging bestaat dat het
huidige Nederlandse GGZ stelsel op termijn - zowel conceptueel als
economisch - niet duurzaam is. Altrecht maakt hierbij de overgang van een
'crisis -GGZ' (met een accent op bedden) naar een 'herstel-GGZ' (met een
accent op ambulante zorg en inclusie). Dit sluit aan op de visie die in de
maatschappij ontstaat op zorg: uitgaande van positieve gezondheid, beroep

3

doen op eigen kracht en eigen omgeving. Mede door middel van deze transitie
is Altrecht meer de samenwerking met huisartsen en anderen aangegaan,
waardoor de toegankelijkheid en bereikbaarheid wordt verbeterd.
Zo wil Altrecht als gespecialiseerde aanbieder meer nabij en bereikbaar zijn
voor (zorg)medewerkers in de wijk, zowel fysiek nabij als ter consultatie.
Daarnaast neemt Altrecht actief deel aan de EPA Taskforce die in 2016 is
gestart met meerdere EPA proeftuinen in de regio. De eerste geïntegreerde
teams zijn vanuit de participerende organisaties in de EPA Taskforce
daadwerkelijk aan de slag gegaan. Op die manier wil Altrecht bij de transitie
wijkgericht werken de zorg alle doelgroepen gaan betrekken, waardoor ook
voor deze groep behandeling in de wijk mogelijk wordt en een (klinische)
behandeling in de SGGZ wordt voorkomen.
De hierboven beschreven ontwikkeling is in lijn met ons inkoopbeleid. We
stimuleren deze ontwikkeling door hier in de opbouw van ons tarief een deel
voor te reserveren. De zorgaanbieder is hiermee de uitvoerder, wij stimuleren
en faciliteren mee. Bovendien bekijken we hoe we dergelijke initiatieven in de
regio kunnen opschalen en stimuleren in andere regio’s van het land.

Onderwerp / project: ART (Active Recovery Triad)
Regio/plaats: Regio Midden Brabant (Breda)
Betrokken stakeholders: Initiators zijn GGz Breburg (Tilburg en Breda) en
GGz Altrecht (Utrecht). Twintig organisaties zijn betrokken bij
vernieuwend kader voor de langdurige klinische GGZ-zorg.
In dit voorbeeld wordt ingezoomd op de regio Tilburg en Breda. Verdere
stakeholders: cliënt-, familie- en ervaringsdeskundigen, FACT-, HIC- en
andere zorgpartners.
Korte beschrijving (doelstelling, verwacht resultaat, tijdlijn):
Dit initiatief sluit aan bij het inkoopbeleid van VGZ, waarin ambulante zorg,
herstel en eigen regie van de cliënt centraal staan.
Samen met ongeveer 20 organisaties hebben GGz Breburg en Altrecht het
initiatief genomen om een nieuwe aanpak voor de langdurige klinische ggz te
ontwikkelen: Assertive Recovery Triad of Actieve Herstel Triade (ART). Dat
staat voor assertieve zorg die gericht is op herstel, waarbij nauw
samengewerkt wordt tussen familie, hulpverlener en cliënt; ‘werken in de
triade’. Belangrijke doelstellingen zijn het vermijden en terugdringen van
langdurige opname in de kliniek, het mogelijk maken van de eigen ontwikkeling
van cliënten en zingeving. Als eindresultaat dat de best passende zorg voor
onze cliënten wordt geleverd, zodat ze weer verder kunnen in het dagelijks
leven. Het betreft een streven naar het besef dat opnames eindig zijn. Het gaat
daarbij om gewone dagelijkse levensbehoeften zoals het hebben van een
eigen woonomgeving, werk, financiële zekerheid, vrienden, een relatie, et
cetera. Het gewone weer mogelijk maken is dan ook de belangrijkste missie

4

waar ART zich door gesteld ziet staan. Daar waar de langdurige zorg vaak een
wereld op zich is, naar binnen gericht en gesloten, richt ART zich naar buiten.
Door aansluiting te zoeken bij mogelijkheden in de maatschappij, mensen van
buiten binnen te halen, samen te werken met FACT, HIC en ketenpartners.
De doelgroep:
Volwassenen met ernstige psychiatrische problematiek waarbij het herstelproces
gestagneerd is en er ruimte is voor het verbeteren van de kwaliteit van leven.
Deze omstandigheden maken dat er 24 uur zorg nodig is en alle andere zorg al
is geprobeerd. De verblijfsplaats is niet bepalend, maar de kwaliteit van de
verschillende levensgebieden wel.
Resultaat tot nu toe:
Klinische locatie in Etten-Leur is per 1 maart 2016 een open afdeling geworden
en de eerste ervaringen zijn erg positief. Gezien GGz Breburg van mening is dat
separeren niet binnen de ART visie past, is een belangrijke stap gezet en zijn per
1 april 2016 alle separeerruimtes op de Begijnstraat 19&21 in Etten-Leur
gesloten. Duurzaam Wonen & Behandeling sluit hiermee aan bij de ontwikkeling
die binnen GGz Breburg al eerder in gang is gezet in het kader van terugdringen
van dwang en drang. Op zoek naar een werkwijze waar we vooral samen met
cliënten en naasten willen zoeken naar mogelijkheden om van elkaar te leren en
te herstellen. Ieder op zijn eigen manier.
Bronnen:
https://www.ggzbreburg.nl/nl-NL/Nieuws/2016/ART.aspx
http://art-psy.nl/
http://jaarbeeld2014.ggzbreburg.nl/pdfs/ART%20Deze%20vergeten%20groep%2
0verdient%20beter.pdf

Onderwerp/project: Leertuin Drechtsteden
Regio/plaats: regio: Zuid-Holland-Zuid
Betrokken stakeholders: Drechtszorg, Drechtsteden (gemeenten),
Zorggroep
Korte beschrijving (doelstelling, verwacht resultaat, tijdlijn):
Betrokken partijen zijn met elkaar een alliantie aangegaan om verbetering te
ontwikkelen van zorg en welzijn in de regio Drechtsteden. In de aard zijn de
initiatieven domein overstijgend.
Uitgangpunten Leertuinalliantie Drechtsteden:
• “Zorg zo zwaar als het moet, maar zo licht als het kan”
• Van “ziekte en zorg” naar “gezondheid en gedrag”
• Samen ruimte creëren voor kansrijke verbeterinitiatieven die leiden tot
kwalitatief betere én goedkopere zorg

5

•

Focus op GGZ & ouderenzorg vanwege relatief hoge kosten.

#

Initiatief

Beschrijving


1

GGZ
in
wijkteam



2

Waakvlam
in de wijk



Inzetten GGZ professional die het wijkteam ondersteunt
bij consultatie van mogelijke GGZ casuïstiek (diagnose,
vraagverheldering, in kaart brengen steunnetwerk,
toeleiding naar juiste zorg en/of ondersteuning en waar
mogelijk kortdurende en lichte
begeleiding/ondersteuning).
Ondersteuning wijkteam van GGZ cliënten die vanuit
intramurale setting weer thuis gaan wonen
Wijkteam is verantwoordelijk voor het organiseren van
een waakvlamfunctie waarbij professionals en de sociale
omgeving samenwerken om problematiek te signaleren
In deze organisatie werken professionele hulpverleners
en de sociale omgeving samen om terugval tijdig te
signaleren. De focus is voorkomen van toeleiden naar
zorg/ opname

Deze initiatieven zijn in de 2e helft van 2016 gestart. De eerste resultaten zijn
positief. Nieuwe initiatieven zijn in ontwikkeling en zullen naar verwachting in
de 1e helft van 2017 kunnen worden gestart. Alle initiatieven zijn gericht op het
normaliseren van de inzet van zorg- en welzijnsinitiatieven. De inzet richt zich
op het inzetten van informele zorgnetwerken, een wijkgerichte benadering en
een integraal herstelarrangement waarbij de cliënt zelf zoveel als mogelijk aan
het roer staat. Daarmee wordt, naast symptomatisch herstel, ingezet op
persoonlijk en maatschappelijk herstel. Deze inzet is in lijn met het rapport
‘over de brug’, waarin patiënten, behandelaren en verzekeraars met elkaar een
andere focus en aanpak voorstellen.
Onderwerp/project:

Een sterk integraal steunsysteem
Regio/plaats: Gemeente Den Haag
Betrokken stakeholders: Gemeente Den Haag, afdeling zorg en
volksgezondheid, Parnassia, Maatschappelijk Steunsysteem Den Haag,
Opvang Verwarde Personen, Sociale wijkzorgteams,
Huisartsenorganisaties
Korte beschrijving (doelstelling, verwacht resultaat, tijdlijn):
Het doel van het project is het vergroten van de deelname in de wijk en aan de
maatschappij van burgers met een psychische aandoening en het versterken
van hun zelfredzaamheid. Hiervoor is nodig dat zij op momenten dat het
minder goed gaat, voor steun terecht kunnen.
Daarvoor is een sterk ‘steunsysteem’ nodig. Bij dat steunsysteem -dat kan
variëren van directe naasten tot informele voorzieningen in de wijk- kunnen
6

inwoners terecht voor bijvoorbeeld een luisterend oor, advies of hulp bij het
vinden van de juiste voorzieningen in de wijk. Om dat te laten werken, moeten
het informele netwerk rondom de inwoner, de (informele) sociale voorzieningen
in de wijk en de (formele) hulpverleners in het sociaal en medisch domein op
elkaar gaan aansluiten en elkaar gaan versterken. In Den Haag worden de
belemmeringen en benodigdheden voor zo’n steunsysteem in kaart gebracht,
net als de voorzieningen die nu in de wijk zijn. Ook wordt met inwoners met
een psychische kwetsbaarheid gesproken om hun behoeften in beeld te
brengen. Op basis daarvan wordt een project opgezet in een -nog nader te
bepalen- wijk. Het beoogde resultaat daarvan is een gecoördineerd (informeel
en formeel) netwerk dat beter in staat is om inwoners 24/7 steun zo licht als
mogelijk en zo zwaar als nodig te bieden.
Tijdlijn
 2016 Q3, Q4: oriënteren, behoeftes, ambities van betrokkenen
(professionals, cliënten) en de belemmeringen voor een goedwerkend
steunsysteem vergaren, uitwerken van doel en doelgroep
 2017, Q1, Q2: uitwerken van nieuwe werkwijze project
 2017, Q3: start proef nieuwe werkwijze
 De effectiviteit van deze aanpak zal worden gemonitord door de (financiële)
effecten ervan te meten.
Onderwerp/project:

Herstel-ondersteunend GGZ-netwerk in de wijk
Regio/plaats: De wijk De Wijert in Groningen
Betrokken stakeholders: Gemeente Groningen, VNN (FACT-team), Lentis
(FACT-team, onderzoeksafdeling), Huisartsen, POH en
wijkverpleegkundigen, Wijkteam (in Groningen: WIJ-team),
Ervaringsdeskundigen, Hersteldeskundige, Psychiaters (UMCG),
Maatschappelijke organisaties, Onafhankelijk projectleider
Korte beschrijving (doelstelling, verwacht resultaat, tijdlijn):
In de Groningse wijk De Wijert wordt gewerkt aan het bevorderen en versnellen
van (maatschappelijk) herstel van mensen met een ernstige psychiatrische
aandoening (EPA). Dit gebeurt door de persoon zelf regie te geven over het
eigen herstelproces, waarbij diens informele netwerk en het formele netwerk (in
de wijk) een ondersteunende rol spelen. De inwoner bepaalt de eigen
hersteldoelen en vormt een zogenoemde resource group om zich heen om
hem/haar te ondersteunen bij het bereiken daarvan. De inwoner stelt deze
groep zelf samen, uit naasten, maar mogelijk ook professionals in de wijk,
zoals leden van het FACT-team, wijkteam (in Groningen WIJ-teams genaamd),
wijkverpleegkundige, psycholoog, enzovoorts.
Doel van de pilot is een grotere autonomie en herstel van de cliënt, door het
informele en formele netwerk zo dichtbij mogelijk te brengen. De middelen
daarvoor zijn de bovengenoemde werkwijze, een herschikking van de

7

samenwerking en taakverdeling tussen het medisch en sociaal domein en
ontwikkelen van passende financieringsvormen.
Dit levert tot slot een effectievere behandeling (en daarmee kostenreductie) op.
De resultaten van de pilot worden gemonitord op het gebied van de
herstelresultaten van de cliënt en de maatschappelijke kosten en baten. Ook
wordt het nieuwe samenwerkingsproces in de wijk geëvalueerd. De pilot is
gestart in september en duurt minimaal anderhalf jaar. Er is een onafhankelijk
projectleider aangesteld die de pilot coördineert.
Onderwerp/project:

Verblijf in de eigen omgeving
Regio/plaats: Centrumgemeente Arnhem en regiogemeenten
Betrokken stakeholders: Gemeente Arnhem, aanbieders van beschermd
wonen (RIBW AVV) en intramurale behandeling (Pro Persona)
Korte beschrijving (doelstelling, verwacht resultaat, tijdlijn):
Doel van dit project is om het herstel van inwoners met een psychische
problematiek te bevorderen en ze hun weg terug te laten vinden naar een
volwaardige deelname aan de maatschappij. Door hulp en ondersteuning
zoveel als mogelijk in de eigen vertrouwde (woon)omgeving te bieden. Dat
betekent een verschuiving van beschermd wonen naar zelfstandig wonen in
combinatie met (intensieve) begeleiding.
Voor dit doel moeten de (woon)voorzieningen beter aansluiten bij de behoeften
die inwoners hebben voor hun herstelproces. Voorwaarde hiervoor is dat er
voldoende capaciteit beschikbaar is van elk van de benodigde typen
voorzieningen. Hiervoor wordt de capaciteit van de relevante voorzieningen
(beschermd wonen, zelfstandig wonen met begeleiding en intramurale
woonvormen met behandeling) in kaart gebracht. Dit wordt vergeleken met de
behoeften en wensen van inwoners op dit vlak. Vervolgens worden die
voorzieningen beter afgestemd op deze behoeften en wensen. Dit vraagt
mogelijk om innovatieve concepten buiten de gebaande paden en een betere
samenwerking tussen WMO (begeleiding) en Zvw (behandeling).
Tijdlijn
 2016, Q3 en Q4: huidige en toekomstige benodigde capaciteit Beschermd
Wonen in kaart brengen
 2017, Q1: behoeften van, voorwaarden voor knelpunten bij extramuralisering
in kaart brengen door gesprekken met cliënten en hun
begeleiders/behandelaren
 2017, Q2: de uitkomsten van stap 2 in meenemen in vormgeven
voorzieningen en beleid.

8

Onderwerp/project: Versterken keten psychiatrie
Regio/plaats: Tilburg, midden Brabant
Betrokken stakeholders: gemeente Tilburg en diverse GGZ aanbieders
Korte beschrijving (doelstelling, verwacht resultaat, tijdlijn):
Looptijd project: 4 jaar
Aanleiding voor project
Door de transitie van de langdurige zorg is, naast de zorgverzekeraar en het
zorgkantoor, ook de gemeente nadrukkelijker in beeld gekomen om de zorg en
ondersteuning voor psychiatrische patiënten en hun naasten te (helpen)
organiseren. Patiënten vragen om een integrale benadering en vanuit die optie
hebben de gemeente en CZ de opdracht om samen op te trekken om
geestelijke basiszorg beschikbaar te krijgen en te houden. In het bijzonder
vraagt de doelgroep "verwarde personen" onze aandacht. Een groep
kwetsbare inwoners die frequent op politiebureaus, bij crisisdiensten of bij
wijkgerichte veiligheidsvragen de aandacht trekken. De ‘verwarde personen’
hebben niet altijd een vaste verblijfplaats, een dagbesteding ontbreekt en er is
vaak sprake van psychische en verstandelijke beperking, al dan niet in
combinatie met elkaar of in combinatie met verslavingsproblematiek.
Eigenschappen die reeds langer bekend zijn en nu uitdrukkelijker in beeld zijn
door een toename aan incidenten met verwarde personen die worden gemeld
bij de politie. In de gemeente Tilburg werken we geruime tijd samen met politie,
geestelijke gezondheidszorg, maatschappelijke opvang, huisartsen,
woningcorporaties, toegangsteams en het sociale netwerk van de cliënt waar
kan. De samenwerking is gericht op het inzicht krijgen in de doelgroep en het
oplossen van de hiaten en knelpunten vanuit een sluitende ketenaanpak in de
preventie, zorg en nazorg van ‘verwarde personen.’ Ervaringsgegevens tonen
aan dat deze inwoners veelal een psychische beperking hebben, waardoor de
rol van zowel de huisarts als de psychiatrie en verstandelijk gehandicapten
sector cruciaal is. Deze cliënten werden voor de bezuinigingen in de zorg en de
decentralisaties vaak langdurig behandeld in een instelling of hadden een veilig
onderkomen in een beschermde woon- en werkomgeving. Diverse
beleidswijzigingen en bezuinigingen in zowel de zorg, bij de politie, als bij
gemeenten en de sociale woningbouw, resulteren in zeer ongewenste
neveneffecten en een toenemende onrust op straat.
Doelgroep en doelen
Het is ons doel om de kwaliteit van leven voor de psychiatrisch patiënt en met
name verwarde personen te verhogen. Dat betekent in elk geval dat zorg en
ondersteuning in de eigen leefomgeving van de patiënt beschikbaar komt en
blijft. Dat vraagt van ons dat we het palet van intensieve thuiszorg, FACT,
behandeling, de begeleiding van de sociale wijkteams, beschermd wonen en
opname-klinieken, ingericht voor zowel kort als langdurend verblijf met elkaar
verbinden tot een effectief en efficiënt geheel, ten dienste van de patiënt.

9

Specifiek voor de doelgroep "verwarde personen" geldt als doel betere en
snellere zorg en minder overlast voor hun omgeving, door te zorgen voor:







24 uurs bereikbaarheidsdienst met meervoudige deskundigheid
Vervoer van verwarde personen
Gegevensuitwisseling in crisissituaties en situaties van dreigende onrust of
gevaar
Tegengaan onverzekerbaarheid en risico op schulden door eigen risico en
eigen bijdrage
Specifiek aanbod
De aansluiting tussen Forensische zorg en GGZ

Werkwijze
Om tot meer ketensamenwerking te komen worden allereerst de knelpunten
geïnventariseerd en wordt bekeken op welke wijze deze weggenomen kunnen
worden. Op basis van deze inventarisatie worden relevante partijen benaderd,
zoals huisartsen, ervaringsdeskundigen en zorg- en hulporganisaties, om
gezamenlijk tot een plan van aanpak te komen. In het plan van aanpak zal ook
aandacht zijn voor de betrokkenheid van ervaringsdeskundigheid en de wijze
waarop zij zullen worden geconsulteerd. We realiseren ons dat deze ambitie
het nodige vraagt van de patiënten zelf, de naasten en de bereidheid van de
samenleving om deze kwetsbare mensen op te nemen in de wijken. We zullen
daarom nadrukkelijk oog hebben voor een goede communicatie.
Onderwerp/project:
Intensivering samenwerking EPA-doelgroep
Regio/plaats: Breda, West-Brabant
Betrokken stakeholders: gemeente Breda, GGZ-aanbieders in de regio
Korte beschrijving (doelstelling, verwacht resultaat, tijdlijn):
De gemeente Breda, zorgverzekeraar CZ en CZ zorgkantoor, en enkele
zorgaanbieders, zijn in gesprek om te komen tot een innovatie van zorg en een
betere samenwerking, uitgaand van de behoefte en het welbevinden van
mensen met een ernstig psychiatrische aandoening (later EPA). De doelgroep
EPA is een doelgroep die op meerdere gebieden ernstige beperkingen
ondervinden. Deze doelgroep maakt gebruik van curatieve GGZ (Zvw), Wlz
(zorgkantoor) en van de Wmo (gemeente). Daarnaast ondervindt deze
doelgroep vaak beperkingen op het gebied van schulden, beperkingen of het
ontbreken van een sociaal netwerk, verslavingsproblematiek, werkloosheid of
maakt aanspraak op dagbesteding (gemeente).
Doelstelling
Het verbeteren van het welbevinden van mensen met EPA in de regio Breda.
In dit kader omvat welbevinden meerdere domeinen. Zie hiervoor ook
onderstaand.

10

De aanpak en beoogd resultaat 2016
Zoals bovenstaand geschetst bedienen genoemde partijen dezelfde doelgroep.
De ervaring leert dat dezelfde partijen worden gecontracteerd om de zorg aan
deze doelgroep te voorzien. Voor cliënten geldt dan ook dat ze vaak te maken
hebben met meerdere financiers. Cliënten kunnen hiervan nadelige gevolgen
of administratieve barrières ondervinden. Door middel van de samenwerking
tussen gemeente en CZ (verzekeraar en zorgkantoor) willen partijen deze
grenzen doorbreken en hiermee het belang van de doelgroep voorop zetten.
Hiervoor zullen de gemeente Breda en CZ een pilot starten.
Iemand behoort tot de EPA doelgroep (op basis van het rapport: “over de
brug”, 2015) op grond van de volgende criteria1:


een psychiatrische stoornis, die zorg/behandeling noodzakelijk maakt (niet
zijnde in symptomatische remissie);



die met ernstige beperkingen in het sociaal en / of maatschappelijk
functioneren gepaard gaat (niet zijnde in functionele remissie);



waarbij de beperking oorzaak en gevolg is van een psychiatrische stoornis;



die niet van voorbijgaande aard is (structureel c.q. langdurig, ten minste
enkele jaren);



Waarbij gecoördineerde zorg van professionele hulpverleners in
zorgnetwerken geïndiceerd is om het behandelplan te realiseren

In gesprek met cliënten zal worden bepaald op welke onderdelen verbetering
moet optreden (uitkomstmaten).2 Op dit moment wordt gedacht aan de
volgende uitkomstmaten die het welbevinden van cliënten met EPA zouden
kunnen verhogen:


Verhogen kwaliteit van leven: meetinstrument nader te bepalen (mogelijk
inzet van eHealth)



Verhogen eigen regie: meetinstrument nader te bepalen (mogelijk inzet van
eHealth)



Verminderen suïcide(pogingen) onder de doelgroep: nulmeting?



Verhogen participatie: meetinstrument nader te bepalen



Verminderen schuldenproblematiek



Verhogen uitstroom vanuit intramurale voorzieningen door inzet van
laagdrempelige voorliggende voorzieningen

1 Om te komen tot een definitie omtrent de EPA doelgroep zijn de kenmerken van het
consensusartikel van Delespaul et al., 2013 met betrekking tot de doelgroep overgenomen.
De consensusgroep is een groep experts en behandelaren uit de GGZ.
2

Uit het rapport over de brug blijkt de doelgroep de volgende behoeften te hebben:

Bestaanszekerheid in termen van veiligheid, voedsel, onderdak en inkomen

Basale behoeften op het gebied van wonen, huishouden en zelfzorg

Participatie in werk, opleiding en andere dagbesteding

Sociale contacten en intieme relaties

Behoeften aan persoonlijk herstel, zingeving en leren omgaan met de aandoening.

11

Regioselectie
Partners kiezen ervoor de pilot te doen op het niveau van een wijk in de stad,
waar relatief een hoog percentage kwetsbare burger woont, plus een
regiogemeente in de regio beschermd wonen.
Randvoorwaarden
Onderstaand worden een aantal randvoorwaarden benoemd die van
noodzakelijk belang worden geacht om te starten met de pilot.


aanstellen projectleider voor de opstartfase, voor 2 dagen per week
gedurende 3 maanden. De projectleider zorgt dat er een uitgewerkt
projectplan komt waar allen deelnemende partijen zich aan committeren, met
een doel en resultaat waar overeenstemming over is en met processtappen
die verder zo veel mogelijk regulier kunnen worden uitgewerkt. Projectleider
werkt in opdracht van de stuurgroep samenwerking CZ en gemeente Breda,
is in staat de diverse belangen aan elkaar te verbinden rond het doel van de
pilot, is resultaatgericht.



een groot deel van de inzet komt uit reguliere uren. Elke partner moet de
deelnemer aan het project in staat stellen zijn bijdrage te leveren.



onderzoekbudget (bepalen omvang doelgroep; meetinstrument
welbevinden/uitkomstmaten).3



Regelruimte

Looptijd
Partijen willen gedurende een periode van één jaar (nader te bepalen) een pilot
draaien binnen bepaalde wijken en/of gemeenten in de regio Breda. Voor de
wijk in Breda denken we aan Belcrum, Doornbos/Linie, Hoge Vught. We
houden rekening met een voorbereidingstijd van (minimaal) 6 maanden.

Onderwerp: Opbouw van ambulante zorg
Regio: Friesland
Betrokken stakeholders: Stichting GGZ Friesland, Verslavingszorg NoordNederland (VNN), Jeugdzorgaanbieders, gemeenten
Korte beschrijving (doelstelling, verwacht resultaat, tijdlijn):
In Friesland is sinds 2011 meer dan 30% van de klinische capaciteit binnen de
kortdurende curatieve GGZ afgebouwd. In het verlengde hiervan zien we ook
een teruggang in het aantal bedden die binnen de LGGZ worden gebruikt. Het
effect hiervan is dat de doorstroom naar de WLZ ook sterk terugloopt. Al met al
wordt tot 2020 in totaal zo’n 40% van het totaal aantal bedden in de ZVW en
WLZ afgebouwd. Voorgaande heeft tevens invloed op de doorstroming richting
wonen, gefinancierd vanuit de gemeente (WMO)
Om de afbouw van klinische capaciteit in Friesland op te vangen is inmiddels
een sluitend netwerk van FACT teams opgezet. Het merendeel hiervan is
gecertificeerd. In de opbouw van FACT zorg is op fronten geïnvesteerd.

12

1. Momenteel zijn er 13 FACT-teams werkzaam in de provincie Friesland die
zich richten op het ondersteunen van volwassen
2. Er zijn 2 zogenaamde FACT+ teams. Deze teams die samengesteld zijn uit
behandelaren vanuit zowel GGZ Friesland als VNN bieden hulp aan cliënten
met zowel psychiatrische als verslavingsproblematiek hebben
3. In samenwerking tussen een 5 tal instelling voor jeugdzorg wordt FACTjeugd uitgevoerd. Deze FACT-zorg biedt een goede oplossing voor jonge
cliënten, maar vooral ook voor een goede overgang van de 18-/18+
overgang.
Naast bovengenoemde FACT-zorg is er op het gebied van gecombineerde
GGZ en VG problematiek intensieve samenwerking tussen GGZ Friesland en
VG aanbieders. GGZ Friesland levert intensieve ambulante begeleiding en
behandeling aan deze cliënten in samenwerking met enkele VG instellingen uit
Friesland.
Op het scheidingsvlak tussen de verschillende zorg en financieringsvormen
wordt structureel contact gezocht gemeenten. Er zijn zogenaamde
“casuïstiektafels” opgezet, waarbij vertegenwoordigers vanuit de verschillende
financieringsdomeinen met elkaar casuïstiek bespreken die oplossingen
moeten bieden voor knelpunten die ontstaan door financieringsschotten..
Onderwerp/project:
Aanpak verwarde personen, project Street-triage
Regio/plaats: Deventer e.o.
Betrokken stakeholders: Gemeente Deventer, GGZ aanbieder Dimence,
Politie IJsselland, RAV IJsselland
Korte beschrijving (doelstelling, verwacht resultaat, tijdlijn):
Eno is aangesloten bij een samenwerking tussen bovengenoemde partijen
rondom de aanpak van verwarde personen in de regio Deventer. Doel is een
sluitende aanpak voor mensen die verward gedrag vertonen, kwetsbaar zijn en
te kampen hebben met verschillende aandoeningen en beperkingen. Op dit
moment ligt er een subsidieaanvraag bij ZonMW voor een pilot project Street
Triage. Het project is gericht op passend vervoer voor mensen met verward
gedrag die geen strafbare feiten hebben gepleegd, waarbij de juiste expertise
ter plaatse ingezet kan worden.

Onderwerp/project: Verkenning samenwerking Zorginkoop
Regio/plaats: Deventer e.o.
Betrokken stakeholders: Gemeente Deventer (vanuit de gemeente worden
ook omliggende gemeenten Olst-Wijhe, Voorst en Raalte aangehaakt)
Korte beschrijving (doelstelling, verwacht resultaat, tijdlijn):
Eno is vanuit het inkoopbeleid GGZ een project opgestart om de
samenwerking met de gemeente Deventer op het gebied van Zorginkoop te
verkennen. De verschillende financieringsstelsels maakt dat wij los van elkaar
zorg inkopen. Door niet goed op de hoogte te zijn van elkaars inkoopbeleid
ontstaan er knelpunten maar liggen er ook kansen. Mede gelegen in het feit dat
Eno de zorginkoop in de eigen regio verzorgt en daardoor goede relaties heeft
met de zorgaanbieders en de gemeente.

13

Doelstelling van het project is het inventariseren van kansen en knelpunten in
de verschillende financieringsstelsels om de zorg voor de inwoners in onze
kernregio beter op elkaar af te stemmen. Verwacht resultaat van de verkenning
is commitment, prioritering en bepalen van het vervolg. Het vervolg kan zijn het
opstarten van subprojecten om de kansen te benutten en geconstateerde
knelpunten op te lossen.

Onderwerp/project: Regionale opvang verwarde personen
Regio/plaats: regio: Leiden
Betrokken stakeholders: gemeente Leiden, Rivierduinen GGZ
Korte beschrijving (doelstelling, verwacht resultaat, tijdlijn):
In de Leidse regio zijn verzekeraar en gemeentes constructief met elkaar in
gesprek. Concreet zijn we bezig met het opzetten van een regionale opvang
verwarde personen bij Rivierduinen waar de politie verwarde personen met een
vermoeden op psychiatrische problematiek naar toe kan brengen. Bij gebleken
succes kan deze formule uitgerold worden naar aanpalende regio's.

EPA-taskforces van Zilveren Kruis: achtergrondinformatie
Zilveren Kruis heeft met 11 grote GGZ-aanbieders meerjarenafspraken (20152018) over vermaatschappelijking gemaakt. Onnodig verblijf in een kliniek gaat
ten koste van de kwaliteit van leven en de maatschappelijke participatie van
patiënten. Wij zetten daarbij in op optimale spreiding en concentratie van de
beddencapaciteit om de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van de
ggz te borgen voor onze verzekerden. De meerjarenafspraken richten zich op
het afbouwen van bedden én het opbouwen van ambulante zorg.
Zilveren Kruis zet in op herstel-ondersteunende zorg om patiënten te
stimuleren waar mogelijk de eigen regie te voeren over behandeling en zorg,
wonen, sociaal leven en werk. De doelgroep waarop het
vermaatschappelijkingsbeleid van Zilveren Kruis zich richt, heeft een hoge
kans om uit het arbeidsproces te raken en heeft vaak moeite hier weer in terug
te komen. Voor deze doelgroep zet Zilveren Kruis daarom in op het integreren
van arbeidstoeleiding binnen de ambulante zorg. Zilveren Kruis maakt daarbij
de keuze voor Individuele Plaatsing & Steun (IPS) als bewezen effectief model.
Samen met het UWV investeren we in arbeidsintegratietrajecten voor ernstige
psychiatrische patiënten (EPA).
Zilveren Kruis wil aan de hand van vignetten en zorgarrangementen
instellingen ondersteunen bij de doorontwikkeling van zorg voor de EPApopulatie. Vignetten geven een gedeeld beeld van de EPA-populatie in de
regio en de daarbij betrokken stakeholders en financiers. Zorgarrangementen
omvatten een gedeelde visie en afspraken in de keten (ZVW en WMO) over
optimale zorg en ondersteuning voor de EPA-populatie.

14

In de meerjarenafspraken zijn afspraken gemaakt over financiële
tegemoetkomingen voor o.a. opbouw ambulante zorg, toeleiding naar
werk/IPS, maar ook frictiekosten t.a.v. personeel en investeringsgoederen (zie
bijlage 1). De meerjarenafspraken bevatten zorginhoudelijke afspraken over de
wijze waarop aanbieder en Zilveren Kruis invulling geven aan de ambulante
zorg, zoals opbouwafspraken:







FACT (Flexible Assertive Community Treatment), een ambulante,
herstelgerichte, multidisciplinaire behandeling waarbij psychiatrische cliënten
eigenaar van hun probleem zijn zodat ze zelf, op hun eigen tempo, aan
herstel kunnen werken.
IHT (Intensive home treatment)een ambulante zeer intensieve behandeling,
waarbij de cliënt tot wel 5 keer per dag wordt bezocht. Deze behandeling
wordt ingezet om crisisopname te voorkomen, maar kan ook ingezet worden
om cliënten eerder uit de klinieken uit te laten stromen.
VIP (Vroege Interventie Psychose) ambulante behandeling van jongeren
(18+) met een eerste psychose.
HIC (High Intensive Care; een acute opname kliniek, waarbij separatie wordt
voorkomen en de cliënt sneller uit de terug kan naar de thuissituatie.

Jaarlijks wordt middels een uitvraag en tijdens het zorginkoop gesprek
besproken wat de aanbieder nodig heeft aan ambulante opbouw. Voor de
opbouw van de verschillende vormen van ambulante zorg worden de landelijk
bekende normen gebruikt, zoals 1 FACT team per 50.000 inwoners. Onderdeel
van de meerjarenafspraken zijn ook de EPA-taskforces. Het traject dat de
taskforces doorlopen bestaat uit 3 fasen. Er wordt gestart met een
vignettenstudie (‘ foto’ waarbij het zorggebruik van EPA cliënten in de regio
over de verschillende verstrekkingen heen in kaart wordt gebracht en waarbij
het zorggebruik wordt onderverdeeld in 9 Vignetten). Vervolgens wordt op
basis van deze inzichten en onder begeleiding van een onafhankelijk voorzitten
gezamenlijk (cliënten, aanbieders en financiers) een ontwerp gemaakt van
toekomst bestendige zorg, waarbij op en afschalen van zorg en de koppeling
tussen ZVW en WMO centraal staat. De laatste fase bestaat uit het borgen van
deze zorg in bestaande structuren.
Fase 1:
Fase 2:
Fase 3:

Vignettenstudie
Ontwerp
Uitvoering

In de EPA taskforce werken cliënten, professionals van gemeenten en Zilveren
Kruis samen. Aan deze tafel stemmen wij samen met de gemeente,
ervaringsdeskundigen, RIBW-en en GGZ instellingen af over integrale
zorgarrangementen tussen sociaal en medisch domein. Meer en meer
proeftuinen rond afstemming medisch en sociaal domein krijgen vorm. In alle
taskforces wordt breed ingezet om regionaal in de praktijk de relatie en
samenhang tussen de WMO en ZVW concreet vorm te geven. Dit is een
essentieel onderdeel van het welslagen van het inrichten van de ambulante
keten. Immers zoals ook in het rapport van het Trimbos wordt gesteld leidt het

15

ontbreken van regie en afstemming op regionaal niveau, ertoe dat de kwaliteit
onder druk staat4.
In de zorginkoop hebben aanbieders het aantal FACT teams aanwezig in een
gemeente aan kunnen geven. Op dit moment zijn er 270 FACT teams. Voor
regionale verdeling zie onderstaand kaartje.
FACT teams bij 33
aanbieders:
202 gecertificeerd
68 niet
gecertificeerd
Ca. 30 in
ontwikkeling
IHT teams bij 33
aanbieders:
40

Hieronder wordt per taskforce inzichtelijk gemaakt wat de doelstellingen zijn,
wat de stand van zaken is en welke partijen betrokken zijn.

EPA taskforces van Zilveren Kruis: doel en stand van zaken
Onderwerp/project: Taskforce EPA – Utrecht
Meerjarenafspraak Altrecht
Regio/plaats: Regio Utrecht
Betrokken stakeholders: (centrum)gemeente Utrecht, Indigo, Kwintes, Leger
des Heils, Lister, UMCU, HUS, Enik, Altrecht, Lister, Platform volwaardig
burgerschap, Tussenvoorziening, Wij 3.0, Victas, BTO Sociaal (op thema’s
en in werkgroepen worden andere stakeholders betrokken)
Korte beschrijving:
Op de plek waar de vignettenstudie EPA ontwikkeld is op initiatief van een
viertal GGZ aanbieders, is de vertaling gemaakt van over de Brug naar
‘Volwaardig burgerschap en Psychiatrie’. In twee proeftuinen functioneert op dit
moment een samengesteld ggz team dat een integraal aanbod heeft van
behandeling en begeleiding. Doelstelling is experimenteren met enerzijds
inhoudelijke vernieuwing in de zorg aan cliënten en hun naasten om zo bij te
dragen aan meer herstel en anderzijds het laagdrempelig in de wijk
beschikbaar maken van (gespecialiseerde) ggz-zorg in aansluiting op de
stevige basiszorg.

4

Landelijke Monitor Ambulantisering en Hervorming Langdurige GGZ 2016, Trimbos

16

Onderwerp/project: EPA Taskforce Amsterdam
Meerjarenafspraak Arkin
Regio/plaats: Amsterdam
Betrokken stakeholders: HVO Querido, Cordaan, Leger des Heils,
Regenbooggroep, GGD Amsterdam. Huisartsenkring Amsterdam,
Cliëntbelang Amsterdam , Ypsilon, gemeente Amsterdam, Stichting
Arkin, GGZinGeest, MoleMann Thielens
Korte beschrijving:
Vanuit de EPA taskforce wordt in samenwerking met de relevante partijen in de
regio in gezamenlijkheid gewerkt om vanuit cliënt perspectief de juiste zorg op
de juiste plek op het juiste moment voor patiënten die behoren tot de EPA
doelgroep vorm te geven. Goede samenwerking (op en afschalen ) tussen
ZVW en WMO(lees FACT, IHT en wijkteams).Dit gebeurd onder begeleiding
van een onafhankelijk voorzitter en projectleider. De drie pijlers van herstel in
Amsterdam zijn:
• Het individuele herstelproces van de cliënt
• Persoonlijke en levensloopbestendige ondersteuning op alle levensgebieden
• Samenhangend organisatie van deze ondersteuning op wijk-‐en stedelijk
niveau
In 2015 is de Vignettenstudie afgerond. In 2016 is een start gemaakt met de
Taskforce. Mei 2017 wordt gestart met het uitvoeren van pilots in een aantal
geselecteerde wijken.
Onderwerp/project: EPA Taskforce Drenthe
Meerjarenafspraak GGZ Drenthe
Regio/plaats: Provincie Drenthe
Betrokken stakeholders: GGZ Drenthe, Gemeente Assen, Gemeente Emmen,
VNN, Promens care, LHV, cliëntenvertegenwoordiging
Korte beschrijving:
Vanuit de EPA taskforce wordt in samenwerking met de relevante grote
partijen in de regio in gezamenlijkheid gewerkt aan het handen en voeten
geven van de juiste zorg op de juiste plek op het juiste moment voor patiënten
die behoren tot de EPA doelgroep. Dit gebeurt onder begeleiding van een
onafhankelijk voorzitter en projectleider. Vanuit alle partijen is een
bevlogenheid en commitment om de zorgvraag en de inrichting van de
infrastructuur voor deze doelgroep boven de eigen organisatiebelangen te
plaatsen en vanuit inhoud te kijken naar toekomstbestendige zorg/welzijns- en
woonvormen. In 2015 is de “foto” van de EPA populatie (fase 1) in de regio
vastgelegd en in 2016 is er gestart met het ontwerpen van toekomstbestendige
zorgvormen. Deze programmalijnen werken toe naar een concretisering (fase
2) die zal resulteren in de eerste pilots in 2017 (fase 3).
17

Onderwerp/project: EPA Taskforce Zaanstreek/Waterland
Meerjarenafspraak GGZ Dijk en Duin (Parnassia)
Regio/plaats: Zaanstreek/ Waterland
Betrokken stakeholders: RIBW ZWWF, Gemeente Zaanstad ,Velsen, voor de
Zee- en Duinwijk/IJmuiden West, Purmerend,
cliëntenvertegenwoordiging, GGZ Dijk en Duin, RIBW KAM
Korte beschrijving:
Vanuit de EPA taskforce wordt in samenwerking met de relevante partijen in de
regio in gezamenlijkheid gewerkt om vanuit cliënt perspectief de juiste zorg op
de juiste plek op het juiste moment voor patiënten die behoren tot de EPA
doelgroep vorm te geven. Goede samenwerking (op en afschalen ) tussen
ZVW en WMO (lees FACT, IHT en wijkteams).Dit gebeurd onder begeleiding
van een onafhankelijk voorzitter en projectleider.
In 2015 is de Vignettenstudie afgerond. In 2016 is een start gemaakt met de
Taskforce. November 2016 is gestart met een aantal pilots verspreidt over
verschillende gemeente.
Doelstelling van de Pilots is proefondervindelijk de samenwerking tussen
wijkteam en FACT zorg goed op elkaar aan laten sluiten.

Onderwerp/project: EPA Vignettenstudie Rotterdam
Meerjaren overeenkomst Antes
Regio/plaats: Rotterdam
Betrokken stakeholders: Antes, Parnassia BAVO, Pameyer, CMD,
gemeente Rotterdam, cliëntenvertegenwoordiging
Korte beschrijving:
December 2016 is de Vignettenstudie Rotterdam opgeleverd. In 2017 zal in
deze regio een taskforce worden gestart met als doel vanuit cliënt perspectief
de keten ZVW/WMO goed op te zetten. Voldoende GGZ kennis in wijkteam en
goed op en afschalen van zorg zullen daarbij thema’s zijn.
Onderwerp/project: EPA Taskforce Flevoland
Meerjaren contract GGZ Centraal
Regio/plaats: Flevoland
Betrokken stakeholders: RIBW Kwintes, GGZ Centraal, gemeente Almere,
cliëntenvertegenwoordiging
Korte beschrijving:
Vanuit de EPA taskforce wordt in samenwerking met de relevante partijen in de
regio in gezamenlijkheid gewerkt om vanuit cliënt perspectief gewerkt aan 30%
18

meer herstel voor de EPA populatie. In 2015 is de Vignettenstudie afgerond. In
2016 is een start gemaakt met de Taskforce. Zomer 2017 wordt gestart met het
uitvoeren van pilots.
Onderwerp/project: EPA Taskforce Apeldoorn
Meerjarenafspraak GGNet
Regio/plaats: Regio Apeldoorn
Betrokken stakeholders: GGNet, Gemeente Apeldoorn, Iriszorg, Tactus,
RIWIS, Leger des Heils, Zorgbelang Gelderland, Cliëntenraden betrokken
aanbieders
Korte beschrijving
Vanuit de EPA taskforce wordt in samenwerking met de relevante grote
partijen in de regio in gezamenlijkheid gewerkt aan het handen en voeten
geven van de juiste zorg op de juiste plek op het juiste moment voor patiënten
die behoren tot de EPA doelgroep. Dit gebeurt onder begeleiding van een
onafhankelijk voorzitter en projectleider.
De deelnemers aan de EPA tafel hebben commitment uitgesproken om de
zorgvraag en de inrichting van de infrastructuur voor deze doelgroep boven de
eigen organisatiebelangen te plaatsen en vanuit inhoud te kijken naar
toekomstbestendige zorg/welzijns- en woonvormen. De gemeente Apeldoorn
pakt haar rol op dit dossier als (mede) verantwoordelijk voor de doelgroep
voortvarend op. In 2016 is de “foto” van de EPA populatie (fase 1) in de regio
vastgelegd en is eens start gemaakt met de EPA taskforce. In 2017 zal verdere
invulling worden gegeven aan het ontwerpen van toekomstbestendige
zorgvormen en de concretisering hiervan naar programmalijnen (fase 2). Na de
afronding van Fase 2 volgt de praktijkfase, naar verwachting in 2018.
Onderwerp/project: EPA Taskforce Arnhem/Nijmegen
Meerjarenafspraak Pro Persona
Regio/plaats: Arnhem/Nijmegen
Betrokken stakeholders: Pro Persona, Gemeente Arnhem, Gemeente
Nijmegen, Iriszorg
Korte beschrijving:
Vanuit de EPA taskforce wordt in samenwerking met de relevante grote
partijen in de regio in gezamenlijkheid gewerkt aan het handen en voeten
geven van de juiste zorg op de juiste plek op het juiste moment voor patiënten
die behoren tot de EPA doelgroep. Dit gebeurt onder begeleiding van een
onafhankelijk voorzitter en projectleider.
In 2016 is de “foto” van de EPA populatie (fase 1). De EPA taskforce staat op
het punt om van start te gaan. Er is inmiddels een onafhankelijk voorzitten
aangewezen. Vanuit de EPA Taskforce zal een verdere invulling worden
gegeven aan het ontwerpen van toekomstbestendige zorgvormen en de
19

concretisering hiervan naar programmalijnen (fase 2).

Onderwerp/project: EPA Taskforce Zwolle
Meerjarenafspraak Dimence
Regio/plaats: Regio Zwolle
Betrokken stakeholders: Dimence, Gemeente Zwolle, RIBW,
cliëntenvertegenwoordiging
Korte beschrijving:
Vanuit de EPA taskforce wordt in samenwerking met de relevante grote
partijen in de regio in gezamenlijkheid gewerkt aan het handen en voeten
geven van de juiste zorg op de juiste plek op het juiste moment voor patiënten
die behoren tot de EPA doelgroep. Dit gebeurt onder begeleiding van een
onafhankelijk voorzitter en projectleider.
In 2016 is de “foto” van de EPA populatie (fase 1). In 2017 zal een start worden
gemaakt met de EPA taskforce, waar een verdere invulling zal gaan worden
gegeven aan het ontwerpen van toekomstbestendige zorgvormen en de
concretisering hiervan naar programmalijnen (fase 2).
Onderwerp/project: Taskforce EPA – Eemland
Meerjarenafspraak GGZ Centraal
Regio/plaats: Eemland
Betrokken stakeholders: Vertegenwoordiging cliënt- en familie perspectief
(Ypsilon, (centrum)Gemeente Amersfoort, Jellinek, GGZ Centraal,
Kwintes, Zilveren Kruis vormen de Taskforce. Op thema’s en in
werkgroepen worden andere stakeholders betrokken.
Korte beschrijving:
Analyse in najaar 2015: Uitvoeren van de EPA Vignettenstudie waarbij het
zorggebruik van EPA cliënten in de regio in kaart is gebracht en waarbij de
populatie ingedeeld is in vignetten naar zorgbehoefte van EPA cliënten.
Verbinden en vormgeven in 2016: Start bredere Taskforce waarbij
stakeholders onderzocht hebben hoe de functionele voorzieningen voor EPA
cliënten (conform Over de Brug) vorm kunnen krijgen. Werkgroepen hebben
zich gericht op concrete thema’s: Participatie, Huisvesting, FACT en Veiligheid.
Veel concrete kansen en acties zijn benoemd die in januari 2017 worden
verwerkt in een actie-agenda voor 2017. Op basis van het proces van het
afgelopen jaar (bekend maakt bemind) zetten partijen zich in de benoemde
resultaten verder te realiseren.

20

Onderwerp/project: EPA Taskforce Haarlem
Meerjaren contract GGZinGeest
Regio/plaats: Haarlem/ Kennemerland
Betrokken stakeholders: RIBW KAM, GGZinGeest, gemeente Haarlem,
cliëntenvertegenwoordiging
Korte beschrijving:
Vanuit de EPA taskforce wordt in samenwerking met de relevante partijen in de
regio in gezamenlijkheid gewerkt om vanuit cliënt perspectief gewerkt aan 30%
meer herstel voor de EPA populatie. In 2015 is de Vignettenstudie afgerond. In
2016 is een start gemaakt met de Taskforce. Zomer 2017 wordt gestart met het
uitvoeren van pilots in een aantal gemeente.

Onderwerp/project:
Optimale inrichting van de ambulante keten
Regio/plaats: Regio’s Deventer, Almelo, Zwolle
Betrokken stakeholders: Dimence Groep
Korte beschrijving:
De Dimence groep heeft de afgelopen jaren zeer actief vormgegeven aan de
inrichting van de ambulante keten binnen de eigen organisatie, als gevolg
daarvan kunnen er verantwoord ligdagen worden gereduceerd en bedden
worden gesloten. Uitgangspunt van de instelling is dat: “een klinische opname
slechts een onderbreking van de ambulante behandeling is”.
Om dit te bereiken is ingezet op het modelgetrouw vormgeven van FACT, IHT
en de HIC. Het IHT heeft een toegekende beddencapaciteit en is
verantwoordelijk voor de instroom en uitstroom op deze klinische bedden. Ook
is er al een begin gemaakt met de uitstroom vanuit de specialistische GGZ
naar het product chronisch van de bGGZ. De meerjarenafspraak in het kader
van vermaatschappelijking zoals wij deze met Dimence hebben gemaakt loopt
op schema. Er wordt geen grote stijging in het aantal crisissen waargenomen,
evenals op het gebied van suïcides.

21

Bijlage 1
Bestek Vignetten en Arrangementen
Hieronder geven wij in bestek weer wat de minimale eisen zijn aan het
Vignetten en Arrangementen traject.
Aanleiding
Doorontwikkeling van zorg voor EPA Populatie:
–
–
–

Ambulantisering, decentralisatie, bestuurlijk akkoord
Financiële kaders
Ketenvorming en inhoudelijke ambities

Zilveren Kruis wil instellingen steunen, als onderdeel van meerjarig
partnerschap:
Inhoudelijk en logistiek verantwoorde beddenreductie
Benutten potentieel van samenwerking tussen instellingen
Professionaliseren van de bedrijfsvoering
–
Inzet van vignetten en arrangementen staat daarbij (mede) centraal:

–
–
–

–
–

Vignetten: gedeeld beeld van de EPA-populatie in de regio en wie
daarbij betrokken is
Arrangementen: gedeelde visie en afspraken in de keten over
optimale EPA-zorg

Voorbereiding
Opdrachtgever (instelling die opslag krijgt op tarief)










Maakt meerjarenafspraken met Zilveren Kruis
Deze zijn leidend, de vignetten en arrangementen zijn bedoeld als
ondersteuning
Is voorzitter van de regionale stuurgroep (van deelnemende
instellingen in de regio)
Benadert beoogd externe ondersteuner
Spant zich in om alle partijen aan tafel te krijgen, die relevant zijn
voor een afdoende dekking van het aanbod voor de EPA-doelgroep
in de regio
In samenwerking met de beoogd externe ondersteuner
Zilveren Kruis organiseert een regio-bijeenkomst om brede
deelname te stimuleren
Komt tot finaal akkoord met Zilveren Kruis over de aanpak en de
deelnemers
de resultaten (vignetten, visie, arrangementen) worden uiteindelijk
door de stuurgroep op gepaste wijze beschikbaar gesteld aan en
besproken met Zilveren Kruisen de andere relevante inkopers in de
regio
22

Schets van traject gedurende periode van de meerjarenafspraak
 fase 1: Foto met behulp van Vignetten
 Fase 2: Visie en Arrangementen
 Fase 3: Invoering
Fase 1: “foto” op basis van vignetten


Uitgaan van definities regio Utrecht, ten bate van vergelijkbaarheid
en uniforme analyse
 Analyse op data van deelnemers, validatie met Vektis-overzicht
 Regio-overleg: start (kick off), eind (resultaten), tussendoor eenmaal
vooruitkijken naar fase 2
 Sessie(s) waarin regio’s elkaars foto vergelijken en bespreken
 Doorlooptijd 2-3 maanden
Fase 2: opstellen visie en arrangementen







Regionale stuurgroep bepaalt kaders uitwerking (inhoudelijk en
organisatorisch)
Uitwerken visie op EPA-zorg in de regio, vaststellen in de stuurgroep
Opstellen opdracht aan werkgroepen, met uitgangspunten en doelen
voor de arrangementen
Uitwerken arrangementen (waar nodig sub-vignetten), toetsing en
acceptatie door stuurgroep
Opstellen globaal plan van aanpak invoering arrangementen,
vaststellen in de stuurgroep
Doorlooptijd 3-5 maanden

NB: tijdens invoering vindt onder meer het volgende plaats door de
deelnemers:
 Detail uitwerking werkprocessen en instrumenten
 Aanpassingen in ICT en informatievoorziening
 Afsluiten formele onderlinge afspraken en contracten
 Organisatorische aanpassingen
Arrangementen en mate van hun detail
Uitwerking minimaal tot een niveau dat samenwerking in de keten
faciliteert:







Doel van zorg en ondersteuning, concrete invulling te gebruiken
meetinstrumenten
Verwachte doorlooptijd en inzet van middelen (mensuren, faciliteiten
Evaluatiecyclus (meetmomenten, overleg, besluitvorming,
rapportage)
Ketenlogistiek (o.a. afstemming, proces en beslisregels rondom
overdracht)
Verdeling verantwoordelijkheden tussen instellingen en tussen
medewerkers
Uitwerking maakt het mogelijk om schadelast per bekostigingsvorm
te bepalen

23



Primair ten bate van inzicht voor deelnemers, verzekeraar ziet
slechts de (relatieve) verhouding tussen bekostigingsvormen, per
vignet (dus geen absolute bedragen). Risico’s van mededinging
dienen hierbij in acht worden genomen.
Inventariseren ten bate van verdere uitwerking in fase 3
 Verantwoordingsbehoefte tussen instellingen en richting inkopers,
inspectie, stakeholders
 Informatie- en andere ondersteuningsbehoefte bij medewerkers en
leidinggevenden
Bestek IPS
Zilveren Kruis wil in haar beleid extra aandacht vragen voor
arbeidsparticipatie van cliënten met ernstige psychische
aandoeningen. Zo geeft Zilveren Kruis vorm aan haar
verantwoordelijkheid voor een goede aansluiting in de keten van
arbeidsparticipatie. Verschillende FACT en VIP teams in Nederland
werken al met de interventie IPS ( Individuele Plaatsing en Steun).
Dit is een succesvol gebleken interventie voor arbeidsparticipatie voor
mensen met ernstige, vaak langdurende, psychische beperkingen.
Recent heeft het UWV een landelijke regeling voor IPS aanbieders en
bijbehorende financiering opgezet. Zilveren Kruis wil het toeleidend
traject naar het feitelijke re-integratie traject binnen UWV of
gemeentelijke kaders samen met aanbieders vorm geven. Aanbieders
dienen daarbij aan de volgende voorwaarden te voldoen:







IPS wordt uitsluitend gegeven aan mensen met een ernstig
psychiatrische aandoening en/of een eerste psychose. Feitelijk
alleen aan patiënten uit een FACT of VIP team.
U voert de toeleiding naar het feitelijke re-integratie traject
modelgetrouw uit.
Training en modelgetrouwheidsmeting laat u uitvoeren door het
kenniscentrum van Phrenos.
Zilveren Kruis financiert de eerste acht gesprekken die eventueel
toeleiden naar feitelijk IPS traject.
De IPS werker die geen CONO beroep (is?) heeft schrijft niet op de
DBC.

24