Input voor leden van de Tweede Kamer commissie OCW t.b.v. de uitgebreide
hoorzitting Leven Lang Leren op 23 januari 2017

Er is de laatste jaren veel beleid ontwikkeld in het kader van Leven Lang Leren (LLL), zoals de
vraagfinanciering in HBO, het onderzoek naar vraagfinanciering in MBO en de regeling certificaten
aantal keuzedelen beroepsonderwijs. Dit zijn allen goede initiatieven om interactie tussen onderwijs
en werkenden flexibeler te maken met daarbij voldoende oog voor maatwerk. Ook binnen de
aanvragen voor het regionaal investeringsfonds mbo en tevens binnen de sectorplannen vinden
activiteiten plaats in het kader van LLL.
Vanuit het Techniekpact - en ook het Zorgpact - zien we een aantal ontwikkelingen dat richting kan
geven aan het debat over LLL.
-

-

De ontwikkeling dat de regionale arbeidsmarkt en het daarbij behorende human capital steeds
prominenter op de (eigen) agenda komt te staan. Het urgentiebesef om continu met
ontwikkeling bezig te moeten zijn groeit, en de spelers binnen de regionale ecosystemen (o.a. via
de genoemde pacten) nemen meer en meer hun verantwoordelijkheid in het kader van LLL. Het
gaat hier om bijscholing, maar ook om omscholing. In het kader van omscholing staan op de lijst
van kansberoepen, zoals het UWV die heeft opgesteld, veel beroepen in de techniek en de zorg.
Het House of Skills van de Metropool Regio Amsterdam (MRA) en de scholingsvouchers voor
ZZP’ers van de provincie Overijssel zijn voorbeelden van het regionaal invulling geven aan LLL.
Deze ontwikkeling zal door de regio’s de komende jaren fors worden uitgebreid.
Het leren voor diploma’s en certificaten is belangrijk, maar is niet de enige invulling voor LLL.
Belangrijk voor de komende jaren is meer aandacht voor het informele leren. Ook in de
samenwerkingen tussen onderwijsinstellingen en bedrijven is sprake van informele vormen van
LLL. Het gaat hier om kennisuitwisseling, optimalisering van interne processen en nieuwe
innovatieve ideeën. Naast de interactie van docenten en studenten met bedrijven, is deze
interactie voor medewerkers van bedrijven ook van groot belang in het kader van hun eigen
ontwikkeling. De vele Centra, publiek-private samenwerkingen binnen het mbo en hbo, die we in
Nederland hebben zijn hier een mooi voorbeeld van (soms volgt uit deze samenwerking ook nog
een traject in het kader van formeel leren met een certificaat of diploma). Zoals
LerenEnWerkenMetenergie, een samenwerking van HAN/SEECE, provincie en bedrijven, dat zijen doorstromers een AD of HBO opleidingen elektro of werktuigbouwkunde biedt in combinatie
met traineeships bij de bedrijven. Of het Centrum voor Innovatief Vakmanschap Water (CIV
Water) dat werkt aan de match tussen leerbehoeften van werknemers in de watersector en
mbo-onderwijs.
Bij bedrijven begint de aandacht voor informeel leren toe te nemen, met en zonder
samenwerking met het onderwijs. Dit leren kent vele vormen maar heeft allemaal ten doel om
de medewerker en ook de organisatie verder te ontwikkelen. De cultuur binnen het bedrijf is hier
een sleutelwoord. Een mooi voorbeeld hiervan is het werkplekleren van de Sparkcentres, zie
http://www.sparkcentres.nl/ In de Sparkcentres wordt op een slimme manier onderwijs,
1

-

-

onderzoek, werkveld én de wijk geïntegreerd. Zo wordt één innovatief zorgwerk- en
leerlandschap gecreëerd dat het functioneren, participeren en de gezondheid van bewoners
verbetert.
De arbeidsmarkt verandert. Baanzekerheid wordt steeds minder vanzelfsprekend, terwijl
werkzekerheid in bijvoorbeeld regionale samenwerkingsverbanden wel geboden kan worden.
Een mooi voorbeeld van een uitwerking daarvan is De Werkgeverij, zie
https://www.youtube.com/watch?v=pGhFoScU-nc. Een mooie vorm van (informeel) LLL.
Ook binnen de Human Capital Roadmap (HC-Roadmap) van de topsectoren is de aandacht voor
LLL flink aanwezig. De topsectoren hebben 21 pilots geïdentificeerd die de circulatie van
(topsector)kennis versnellen middels scholing.

Concluderend zijn concrete aandacht voor informeel leren en een regionale aanpak belangrijke
elementen voor het LLL-beleid.

2