Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1705
Vragen van de leden Idsinga en Rahimi (beiden VVD) aan de Staatssecretaris
van Financiën over het bericht «Oude ict kost fiscus miljoenen» (ingezonden
2 februari 2023).
Antwoord van Staatssecretaris Van Rij (Financiën – Fiscaliteit en
Belastingdienst) (ontvangen 24 februari 2023).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Oude ict kost fiscus miljoenen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u per jaar vanaf 2010 tot heden een overzicht geven van de kosten die
de belastingdienst aan ICT heeft uitgegeven? Kunt u deze uitgesplitst in
interne en externe inhuur met daarbij de overschrijdingen aangegeven?
Antwoord 2
In het overzicht hieronder ziet u de jaarlijkse budgetten van de ICT-organisatie
van de Belastingdienst in de periode 2010–2022. De middelen voor de
ICT-organisatie zijn bestemd voor zowel personele als materiële uitgaven. De
personele uitgaven zijn als onderdeel van de totale ICT-uitgaven (kolom 1)
apart inzichtelijk gemaakt, met daarbij ook een nadere splitsing naar eigen
personeel en externe inhuur.
In de reguliere begrotingscyclus wordt gedurende het jaar inzicht gegeven in
tussentijdse bijstellingen van beschikbare middelen op basis van de
verwachte kasuitgaven. Ten opzichte van de tweede suppletoire begroting bij
Najaarsnota hebben er in de periode 2010 t/m 2022 over het algemeen geen
overschrijdingen van personeelsbudgetten plaatsgevonden. De gemiddelde
onderschrijding lag rond de 3%. Uitzondering hierop zijn de jaren 2015 en
2016 waarin sprake was van een overschrijding van de personele budgetten
van respectievelijk 5% en 8%. De overschrijding zat in deze jaren met name
op externe inhuur en werd veroorzaakt door een grote opdrachtenstroom die
1

ah-tk-20222023-1705
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Derk Stokmand & Stefan Vermeulen. 13 januari 2023. NRC. https://www.nrc.nl/nieuws/2023/01/
12/verouderde-ict-kost-belastingdienst-honderden-miljoenen-per-jaar-a4154058#:~:text=Ruim%20200%20miljoen%20euro%20ging,van%20de%20vaak%20verouderde%20computersystemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

niet volledig gerealiseerd kon worden met de bezetting eigen personeel. Op
het niveau van de totale ICT-uitgaven waren de overschrijdingen in deze jaren
overigens kleiner (4% in 2015 en <1% in 2016).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Vraag 3
Kunt u een overzicht geven van de verhouding tussen uitgaven aan onderhoud van bestaande systemen en de modernisering daarvan?
Antwoord 3
Afgelopen jaren zijn vanuit de voorjaarsbesluitvorming en Werk aan
Uitvoering middelen beschikbaar gekomen voor de ICT-organisatie van de
Belastingdienst. Inmiddels bedraagt het budget van de ICT-organisatie van de
Belastingdienst in 2023 circa € 860 mln. Een groot gedeelte hiervan, circa
60%, is bestemd voor personele uitgaven. Met het personeel dat van deze
budgetten wordt betaald, zowel eigen personeel als inhuur van externen,
worden IV-dagen gerealiseerd. Voor 2023 wordt gewerkt met 626.000
IV-dagen.
Jaarlijks is circa 60% van de beschikbare IV-dagen nodig voor beheer en
onderhoud. Onderdeel van beheer en onderhoud zijn de activiteiten voor het
Datacenter van de Belastingdienst, de printstraat, regulier lifecyclemanagement en het bewaken van de digitale veiligheid in het Security
Operations Center (SOC). Aan modernisering wordt circa 10% van de totaal
beschikbare capaciteit besteed. Aan vernieuwing wordt circa 14% besteed.
Onder vernieuwing vallen dienstverlening, integrale beveiliging, initiatieven
met betrekking tot gegevens, toezicht en bedrijfsvoering. Onderstaande tabel
geeft dit weer.
Portfolio categorieën in IV-dagen

2019

2020

2021

2022

Data Center
Services

163.400

152.400

155.700

152.700

Regulier Beheer en
Onderhoud

162.200

185.200

186.200

206.200

Subtotaal

325.600

337.600

341.900

358.900

Wetgeving

33.900

31.600

47.000

45.500

Modernisering

61.800

64.600

80.400

74.800

Vernieuwing

57.300

72.100

93.300

81.500

Subtotaal

153.000

168.300

220.700

201.800

Jaaraanpassingen

55.500

41.400

32.600

29.700

Totaal

534.100

547.300

595.200

590.400

Beheer en
onderhoud

Projecten

Vraag 4
Per wanneer kunnen de ICT-systemen uit bijvoorbeeld de jaren 70, of
waarvoor geen expertise meer in huis is, worden omgezet in moderne
ICT-systemen met moderne programmeerta(a)l(en)?
Antwoord 4
Het hebben van ICT-systemen uit de jaren «70 uit zich in technische schuld.
De Belastingdienst is bezig met het reduceren van die technische schuld.
Sinds 2018 is deze gehalveerd van 52% naar 26%. Deze modernisering is
desondanks complex en wordt daarom in kleinere stappen uitgevoerd, zodat
er grip is op deze projecten.
Voor alle ketens wordt aan de modernisering gewerkt. Het is de planning om
het overgrote deel van het achterstallig onderhoud, dat wijzigingen belemmert, in 2026 opgelost te hebben. Of dat tijdpad gehaald wordt is afhankelijk
van veel factoren, zoals de beschikbaarheid van ICT-personeel, tussentijdse
onvoorziene ontwikkelingen (zoals box 3, energiemaatregelen, etc.) en het
verloop van aanbestedingen.
Voor de volgende ketens geldt dat er na 2026 nog gemoderniseerd moet
worden: inning en betalingsverkeer, omzetbelasting en gegevens. Bij inning
en betalingsverkeer komt dit onder andere door werkzaamheden rondom het
herstel toeslagen, FSV en corona uitstelbeleid die voorrang kregen boven
modernisering. De binnenlandse omzetbelasting wordt gemoderniseerd met
als planning dat in 2026 een nieuw systeem operationeel is. In deze keten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

dienen na 2026 ook andere regelingen nog gemoderniseerd te worden. Voor
de keten gegevens is na 2026 nog een forse inspanning nodig, omdat er veel
applicaties van lokale applicaties omgezet moeten worden naar centrale
applicaties en de gegevenshuishouding verbeterd moet worden.
Vraag 5
Waarom is de aanbesteding voor het moderniseren van het nieuwe systeem
voor de omzetbelasting nog niet uitgeschreven? Kunt u aangeven welke
stappen u zet om deze en andere aanbestedingen te versnellen?
Antwoord 5
In 2021 heeft een marktconsultatie plaatsgevonden waaruit bleek dat er
oplossingen in de markt beschikbaar zijn voor een nieuw systeem voor de
omzetbelasting. Een extern advies in 2022 heeft dit bevestigd. De aanbesteding bevindt zich nu in de voorbereidende fase. Er zijn nog verschillende go
en no-go momenten. Ik ben terughoudend om u in deze fase uitgebreid over
de planning te informeren, zie ook antwoord 6.
Een versnelling in deze of andere aanbestedingen leidt tot risico’s en kan
afbreuk doen aan de kwaliteit van het proces van aanbesteden of aan de
aanbestede dienst of product. Ondanks dat ik de wens begrijp om een
aanbesteding te versnellen om zo bijvoorbeeld sneller te beschikken over een
modern systeem, wil ik zorgvuldigheid boven snelheid stellen.
Vraag 6
Welke andere aanbestedingen moeten nog worden uitgeschreven?
Antwoord 6
De Belastingdienst voert jaarlijks een groot aantal ICT-aanbestedingen uit met
wisselende inhoud en omvang. In aanbestedingen die in voorbereiding zijn of
in de nabije toekomst op de markt zullen worden gebracht, wordt door de
Belastingdienst geen inzage vooraf gegeven. Dit kan marktverstorend werken
of de juridische positie van de Belastingdienst schaden.
Vraag 7
Hoe duidt u de uitspraak in het artikel, gebasseerd op interne documenten,
dat door personeelstekorten en achterstanden in de ICT het belastingmoraal
van burgers en ondernemers kan worden aangetast?
Antwoord 7
De Belastingdienst heeft als taak om belastingen eerlijk en zorgvuldig te
heffen en innen. Iedere burger, elk bedrijf en elke andere belastingplichtige
organisatie moet erop kunnen vertrouwen dat hij of zij het juiste deel
aangeeft en betaalt en dat hij of zij ook (terug)krijgt waar hij of zij recht op
heeft. Daarnaast moeten burgers en bedrijven er ook op kunnen vertrouwen
dat de Belastingdienst ervoor zorgt dat andere burgers en bedrijven hun
bijdrage leveren. Als dat vertrouwen afneemt kan dat effect hebben op de
belastingmoraal.
De Belastingdienst voert deze taak nog steeds naar behoren uit, in die zin is
er geen sprake van een aantasting van de belastingmoraal. Dit komt ook naar
voren in de fiscale monitor die jaarlijks wordt uitgevoerd en uw Kamer bij het
jaarplan Belastingdienst 2023 heeft ontvangen. De situatie is nu ook anders
dan in 2018. Er was toen sprake van een groot personeelsverloop en
achterstand in de ICT. Inmiddels is meer personeel aangetrokken en worden
ICT-systemen vernieuwd. Daardoor kan personeel efficiënter en mogelijk
anders worden ingezet.
Dat laat onverlet dat de Belastingdienst nog stappen moet zetten. Zo is er
nog sprake van een tekort aan (ICT-)personeel en wordt er in sommige ketens
nog gewerkt met verouderde systemen.
Vraag 8
Kunt u aangeven bij welke ICT-systemen continuiteitsrisico’s spelen en welke
delen van de bedrijfsvoering van de Belastingdienst hiervan afhankelijk zijn?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

Antwoord 8
De urgentie voor modernisering wordt bepaald door risico’s. Systemen met
de grootste risico’s op het gebied van continuïteit door verouderde technologie, zijn als eerste gemoderniseerd, zoals het systeem voor autobelastingen.
De systemen voor omzetbelasting, loonheffing en inkomensheffing worden
de komende tijd vervangen. Tot die systemen volledig zijn vervangen, ziet de
Belastingdienst voor deze ketens risico’s. Om deze risico’s te beheersen, zijn
aanvullende maatregelen genomen. In figuur 5 en 6 van de begeleidende
brief ziet u hoe de technische schuld per keten nu is en wat de ambitie is qua
ontwikkeling tot en met 2026.
Vraag 9
Kunt u de vragen één voor één beantwoorden?
Antwoord 9
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5