Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

32 824

Integratiebeleid

25 295

Infectieziektenbestrijding

Nr. 296

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 8 mei 2020
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid over de brief van 10 april 2020 inzake
versoepeling voorwaarden afstandsonderwijs inburgering (Kamerstukken
32 842 en 25 295, nr. 295).
De vragen en opmerkingen zijn op 17 april 2020 aan de Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid voorgelegd. Bij brief van 24 april 2020,
voorzien van een inleiding, zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Rog
De adjunct-griffier van de commissie,
Witzke

kst-32824-296
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 824, nr. 296

1

Inleiding
Gezien de maatregelen van het kabinet tot sociale terughoudendheid tot
in ieder geval 20 mei hebben de maatregelen ook tot gevolg dat inburgeraars geen DUO examens kunnen afleggen. Sinds 13 maart zijn alle
toetslocaties van DUO gesloten, in ieder geval tot 20 mei. De reeds
ingeplande examens (1000 examens per dag) zullen op een later tijdstip
opnieuw moeten worden ingepland en afgenomen. De wachttijden zullen
hierdoor oplopen.
Door de te verwachten vertraging bij het afleggen van examens heb ik
eerder besloten met ingang van 13 maart de inburgeringstermijn voor alle
inburgeringsplichtigen met twee maanden te verlengen, zodat inburgeringsplichtigen niet in de knel komen met hun inburgeringstermijn. Nu de
maatregelen vanuit het kabinet gecontinueerd worden, vind ik het
belangrijk om onzekerheid hiervan bij inburgeraars weg te nemen. Ik
verleng de inburgeringstermijn van alle inburgeraars daarom opnieuw
met nog een keer twee maanden. Afhankelijk van verdere coronamaatregelen kan deze periode verder worden verlengd. De verlenging van de
inburgeringstermijn zal worden vastgelegd in de Beleidsregel verlenging
inburgeringstermijnen bij geen verwijt. DUO zal alle inburgeraars over
deze verlenging van de inburgeringstermijn informeren via een brief.
Met belangstelling heb ik kennisgenomen van de vragen van de leden van
de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Ik wil de
leden van de fracties danken voor hun inbreng.
Verschillende fracties vragen om extra budget beschikbaar te stellen. Op
deze vraag ga ik hieronder in. Daarna ga ik per fractie in op de overige
gestelde vragen en opmerkingen. Hiervoor is de volgorde van het verslag
zo veel als mogelijk aangehouden.
Vragen over het beschikbaar stellen van extra budget
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering mogelijkheden ziet om
voor bijvoorbeeld drie maanden een apart budget beschikbaar te stellen
voor inburgering. De leden van de D66 uiten zorgen dat cursisten
besluiten om geen afstandsonderwijs te volgen omdat dit ook betaald
moeten worden uit de DUO-lening. Zij vragen of de regering bereid is om
cursisten tegemoet te komen en of de regering mogelijkheden ziet om de
kosten die cursisten gedurende de huidige crisis maken aan taallessen en
de bijbehorende voorzieningen kwijt te schelden, of te financieren vanuit
een apart budget. De leden van de GroenLinks-fractie vragen hoe de
Minister aankijkt tegen het pleidooi van onder andere Vluchtelingenwerk
en het UAF om de inburgeringslessen uit een corona-noodfonds te
betalen. En of ik bereid ben om de extra middelen die tijdens de crisis
vanuit de DUO-lening ingezet worden voor afstandsonderwijs, bij het
tijdig behalen van het inburgeringsexamen weer kwijt te schelden. Ook de
leden van de PvdA-fractie verwijzen naar voorstellen van Vluchtelingenwerk Nederland, MBO Raad, NRTO, OVAL en UAF en vragen of de
Minister bereid is een overbruggingsbudget voor inburgeraars
beschikbaar te stellen. De leden van deze fractie vragen of de Minister met
hen van mening is dat van inburgeraars niet gevraagd kan worden dat de
kosten van afstandsonderwijs uit de DUO-lening wordt betaald.
De coronacrisis raakt alle geledingen van de samenleving en heeft
ingrijpende consequenties voor het leven van alle burgers, ook voor
inburgeraars. Dit vraagt om passende maatregelen om deze consequenties zo goed als mogelijk op te vangen. Deze aanvullende maatregelen zijn daar een voorbeeld van. Zo zijn de voorwaarden voor het
aanbieden van afstandsonderwijs versoepeld en is de inburgeringstermijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 824, nr. 296

2

voor alle inburgeraars verlengd. Taalscholen worden hierdoor in staat
gesteld om het aanbod van inburgeringsonderwijs te continueren.
Inburgeraars kunnen doorgaan met het volgen van lessen waardoor
opgebouwde kennis niet verloren gaat.
Vanaf 16 maart tellen de gevolgde uren afstandsonderwijs mee voor de
urenverklaring die benodigd is voor het verkrijgen van een verlenging of
een ontheffing of voor de 64 uursroute voor ONA. Dit verlaagt de drempel
voor deelname aan afstandsonderwijs voor inburgeraars die onzeker zijn
of ze door de minder optimale lesomstandigheden in staat zijn om op tijd
aan de inburgeringsvereisten te voldoen. Voor asielmigranten die binnen
de termijn inburgeren wordt de DUO-lening kwijtgescholden. Voor
gezinsmigranten is dat weliswaar niet het geval, maar zij hebben meer
mogelijkheden dan asielmigranten om in de huidige situatie zelf hun
kennis op peil te houden. Zij beschikken immers over een partner die de
Nederlandse taal beheerst. Daarnaast zou er bij (gedeeltelijke) kwijtschelding binnen de groep gezinsmigranten ongelijkheid ontstaan tussen
degenen die een beroep doen op de DUO-lening om hun inburgering te
bekostigen, en degenen die het traject zelf betalen.
Op dit moment hebben de meeste inburgeraars die hun examen halen,
nog ruimte over in de lening. In de meeste gevallen zal betalen uit de
DUO-lening voor een beperkte periode waarin het onderwijs noodgedwongen op afstand moet plaatsvinden, daarom geen ingrijpende
gevolgen hebben voor de financiële situatie van de inburgeraar.
Desalniettemin is het mogelijk dat een deel van de inburgeraars, doordat
nu onder minder goede omstandigheden les gevolgd wordt, tegen het
einde van hun lening aan loopt. Voor inburgeraars die hun lening bijna
hebben opgebruikt, de zogenaamde ELIPs (Einde Lening Inburgeringsplichtigen), heb ik eerder dit jaar aan gemeenten gevraagd ondersteuning
aan te bieden binnen de € 20 miljoen die ik voor 2020 beschikbaar heb
gesteld in het kader van «en ondertussen». Hiervoor heb ik samen met
Divosa, DUO en enkele gemeenten een traject opgezet dat snel kan
worden opgestart zodra er weer fysieke klantcontacten kunnen
plaatsvinden.
Ik vind het beschikbaar stellen van een extra budget om alle inburgeraars
gratis afstandsonderwijs te laten volgen voor nu een te zware maatregel.
Ik blijf de situatie en de uitwerking van de genomen maatregelen
nauwgezet monitoren. Als de periode waarin het volgen van klassikaal
onderwijs niet mogelijk is veel langer gaat duren of als ik de markt snel zie
verslechteren, zal ik bezien of de nu getroffen maatregelen nog adequaat
zijn.
Beantwoording vragen per fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met begrip kennisgenomen van de
brief over de versoepeling van de voorwaarden voor het afstandsonderwijs in de inburgering. Net als de Minister hechten deze leden eraan
dat inburgeringsplichtigen ook in deze tijd van coronacrisis door kunnen
gaan met het leren van de Nederlandse taal en het opdoen van kennis
over de Nederlandse samenleving. Wel maken deze leden zich zorgen
over mogelijke gevolgen voor fraudegevoeligheid in de versoepeling van
de voorwaarden voor het afstandsonderwijs. Juist vanwege de fraude die
op grote schaal plaatsvond zijn de voorwaarden aangescherpt. De
Minister schrijft dat het niet waterdicht te regelen is om in deze uitzonderlijke tijden met de versoepeling fraude helemaal te voorkomen. Kan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 824, nr. 296

3

Minister wel aangeven wat hij eraan gaat doen om dit zoveel mogelijk te
voorkomen?
De leden van de VVD-fractie lezen in het servicedocument dat een
inburgeringsplichtige moet aantonen dat hij daadwerkelijk afstandsonderwijs heeft gevolgd door middel van een screenshot. Is het daarnaast
ook mogelijk voor Blik op Werk om steekproefsgewijs te controleren of
lessen daadwerkelijk volledig plaatsvinden? Is het zo dat nieuwe
aanbieders van afstandsonderwijs nu de markt kunnen betreden en is dat
niet een risico voor fraude en kwaliteit? Of is het afstandsonderwijs alleen
toegestaan door aanbieders die momenteel al bekend zijn bij Blik op
Werk? Dat laatste lijkt deze leden verstandiger. Daarnaast geeft de
Minister aan met de vertegenwoordigers van taalscholen te overleggen
hoe de controle op de gegeven lessen kan plaatsvinden. Heeft dat overleg
inmiddels plaatsgevonden en kan de Minister de Kamer op de hoogte
stellen van de uitkomsten?
Antwoord op de vragen van de leden van de VVD-fractie
Leden van de VVD-fractie vragen terecht aandacht voor eventuele
fraudegevoeligheid nu de voorwaarden voor het afstandsonderwijs zijn
versoepeld. De aanpak van fraude bij inburgering heeft voor mij hoge
prioriteit. Om te voorkomen dat er fraude wordt gepleegd, zal het
reguliere proces van toezichthouden zo veel als mogelijk doorgang
vinden. Binnen de verruiming voor het afstandsonderwijs is er specifiek
gekozen dit alleen toe te staan voor cursisten met een bestaand contract
(op 1 maart 2020) bij de taalaanbieder waar ze al lessen volgen. Ook
urenverhogingen binnen bestaande contracten zijn niet toegestaan.
Hiermee wordt voorkomen dat malafide taalscholen toetreden om
misbruik te maken van de verruimde voorwaarden. Daarnaast is de
versoepeling beperkt tot de maatregelen rondom corona en zal, wanneer
het mogelijk is om klassikaal onderwijs te hervatten, de versoepeling weer
worden ingetrokken. Wat mij betreft allemaal maatregelen die helpen om
eventuele fraude tegen te gaan.
Het is voor Blik op Werk mogelijk om ook bij afstandsonderwijs steekproefsgewijs te controleren. Deze controles worden ook daadwerkelijk
uitgevoerd. Het overleg met de sector over hoe de controle op de gegeven
lessen kan plaatsvinden, is nog gaande. In de controle zullen de volgende
elementen in ieder geval worden opgenomen:
*) aanwezigheidsregistratie;
*) steekproefsgewijs controle op vorm en inhoud van lessen;
*) kwaliteitscontrole.
Hoe deze elementen precies vorm krijgen, is nog onderwerp van nader
overleg. Daarbij is het zoeken naar een goed evenwicht vinden tussen
adequaat toezicht en beperking van administratieve belasting van de
taalscholen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie zijn het oneens met de versoepeling van de
voorwaarden afstandsonderwijs inburgering. Deze leden zijn van mening
dat de Minister erg lichtvaardig mogelijke fraude op de koop toe neemt en
hebben op dit punt een aantal vragen. Deze leden vragen hoe identiteitsfraude wordt voorkomen wanneer er geen mogelijkheid is voor visueel
contact tijdens de onderwijsactiviteiten en verzoeken de Minister de
Kamer (maandelijks/tweewekelijks/wekelijks?) te informeren over
eventuele gevallen van fraude.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 824, nr. 296

4

Antwoord op de vragen van de leden van de PVV-fractie
Het toezicht op de onderwijsactiviteiten in het kader van de inburgering is
belegd bij Blik op Werk. Er wordt momenteel gewerkt aan een kader
waarbinnen deze toezichtactiviteiten in aangepaste vorm zo goed als
mogelijk uitgevoerd kunnen worden gedurende de huidige situatie. Voor
wat betreft de verruiming voor analfabete cursisten geldt dat zij tijdens de
lessen onder directe begeleiding van een docent moeten staan. Door dit
contact kan de docent de identiteit van een cursist verifiëren. Ook nu zijn
de specifieke registratie eisen ten aanzien van de aanwezigheid van Blik
op Werk van toepassing. De voorwaarde dat er niet met nieuwe cursisten
gestart mag worden, zal de identiteitsfraude eveneens beperken.
Naar aanleiding van de vraag over of de Kamer geïnformeerd kan worden
over eventuele fraude kan ik het volgende melden: de Kamer wordt in
bestaande voortgangsrapportages geïnformeerd over de stand van zaken
rondom inburgering. Hierin worden ook eventuele gevallen van fraude
meegenomen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het voorstel van
de Minister om het afstandsonderwijs tijdens de coronacrisis ook mogelijk
te maken voor inburgering. Deze leden vinden het van groot belang dat
dit onderwijs voor inburgeraars door kan gaan, zodat zij hun vaardigheden kunnen onderhouden en betrokken blijven bij maatschappelijke
ontwikkelingen. Dit komt hun integratie in de Nederlandse samenleving
ten goede.
De leden van de CDA-fractie realiseren zich dat afstandsonderwijs, juist
voor inburgeraars die de taal nog niet machtig zijn, beperkingen met zich
meebrengt en niet gelijkwaardig kan zijn aan het normale inburgeringsonderwijs. Voorkomen moet worden dat inburgeraars hierdoor besluiten om
voorlopig geen taallessen en inburgeringsonderwijs te volgen en te
betalen, omdat dit ten koste gaat van hun leenbudget bij de Dienst
Uitvoering Onderwijs (DUO). Om te voorkomen dat inburgeraars hun
leningen moeten verhogen en een achterstand oplopen in hun inburgering en inzetbaarheid in de samenleving, vragen deze leden de Minister
of het mogelijk is om tijdens deze coronacrisis voor bijvoorbeeld een
periode van drie maanden een apart budget beschikbaar te stellen waarin
de inburgeraars tegemoet gekomen kunnen worden in de kosten voor
inburgering. Ziet de Minister mogelijkheden om bijvoorbeeld drie
maanden een apart budget beschikbaar te stellen voor inburgering?
Antwoord op de vragen van de leden van de CDA-fractie
Voor het antwoord op de vraag of ik mogelijkheden zie om bijvoorbeeld
drie maanden een apart budget beschikbaar te stellen voor inburgering
verwijs ik naar mijn antwoord onder de inleiding naar aanleiding van
vergelijkbare vragen van de leden van de fracties D66, GroenLinks en
PvdA.
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief over de gevolgen van de coronacrisis voor inburgeringsplichtigen. Deze leden stellen het op prijs dat de Minister snel de noodzakelijke
maatregelen heeft genomen om de continuïteit van het integratietraject te
waarborgen en hebben een aantal vragen.
De leden van de D66-fractie delen de analyse dat inburgeringsplichtigen
op dit moment beperkingen ondervinden in het volgen van inburgerings-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 824, nr. 296

5

lessen op afstand. Volgens deze leden is juist het leren van een nieuwe
taal een proces waar nabijheid en samenwerking met anderen een
belangrijke rol speelt, en afstandsonderwijs hierbij veel beperkingen kent.
Daarom waarderen deze leden de maatregelen om deze beperkingen weg
te nemen. Niet alleen om het proces te continueren, tevens delen zij de
mening van onder andere Vluchtelingenwerk en de Stichting voor
VluchtelingStudenten (UAF) dat inburgeringsonderwijs een manier is een
kwetsbare groep burgers in beeld te houden en waar nodig hulp te
kunnen bieden en dus niet op «pauze» gezet zou moeten worden. Deze
leden vragen in welke mate blijkt dat de getroffen maatregelen ook
hieraan tegemoetkomen. Kan de Minister dit toelichten? Is bekend wat de
omvang van de groep is die problemen ervaart met het huidige inburgeringsonderwijs op afstand? Zijn er al inburgeringsplichtigen afgehaakt en
zo ja, op welke wijze en door wie wordt ingezet op het weer activeren van
deze mensen?
De leden van de D66-fractie zijn van mening dat de continuïteit van het
inburgeringstraject gewaarborgd dient te worden. De wijze waarop en
tevens hoe de taalscholen de lessen controleren is echter nog niet helder
en concreet. Zijn er specifieke voorwaarden waaraan het afstandsonderwijs door taalscholen moet voldoen? Welke mogelijkheden ziet de
Minister tot controle? Worden bijvoorbeeld consequenties verbonden aan
het verbreken van het inburgeringstraject of wordt hier coulance betracht?
Welk onderscheid wordt hierin gemaakt tussen vrijwillige en verplichte
inburgering? Deze leden ondersteunen daarentegen de inzet dat de
continuïteit van het leerproces in dezen het zwaarst weegt. Deze leden
realiseren zich dat onderwijs op afstand anders is dan regulier onderwijs
en dat verwachtingen daarom wellicht bijgesteld dienen te worden. Welke
mogelijkheden tot coulance richting de inburgeringsplichtigen ziet de
Minister, wanneer later blijkt dat zij gezien de omstandigheden niet aan
reguliere verwachtingen hebben kunnen voldoen?
De leden van de D66-fractie hebben ten slotte nog een aantal vragen over
de bekostiging van het inburgeringstraject door de cursisten. Op dit
moment betalen cursisten deze kosten via een DUO-lening. Dit kan ertoe
leiden dat cursisten, mede vanwege de onduidelijkheid over de duur van
de huidige crisis, besluiten het afstandsonderwijs niet te volgen. Deze
leden vinden dat een negatieve ontwikkeling en verwachten dat dit een
belemmering kan vormen voor het leerproces van de cursist en dus voor
de continuïteit van het integratietraject. Deelt de Minister die zorg? Zo ja,
is de Minister bereid deze cursisten – net zoals «reguliere» studenten in
deze coronacrisis coulance wordt betracht betreffende hun studielening
bij DUO – tegemoet te komen op dit punt? Ziet de Minister mogelijkheden
de kosten die cursisten gedurende de huidige crisis maken aan taallessen
en de bijbehorende voorzieningen kwijt te schelden, of te financieren
vanuit een apart budget? Deze leden stellen het op prijs indien de Minister
zijn antwoord van een toelichting voorziet.
Antwoorden op de vragen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie informeren naar de mate waarin de getroffen
maatregelen tegemoetkomen aan het in beeld houden van een potentieel
kwetsbare groep burgers. Binnen het huidige stelsel zijn er geen mogelijkheden voor de overheid om inburgeringplichtigen structureel in beeld te
houden. Dit is een van de redenen waarom ik werk aan de invoering van
een nieuw stelsel met een regierol voor gemeenten. Wel zijn er diverse
trajecten waarbij inburgeraars al in beeld kunnen zijn bij bijvoorbeeld
gemeenten of Vluchtelingenwerk via bijvoorbeeld maatschappelijke
begeleiding of ondersteuning vanuit de bijstand. Ik vertrouw hierbij ook
op een ieders professionele rol en dat alle betrokken organisaties bij
inburgering hun best doen om ook de meer kwetsbare inburgeringsplichtigen in beeld te houden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 824, nr. 296

6

Een manier om een beeld te krijgen in hoeverre inburgeringsplichtigen
gebruik maken van de mogelijkheden voor afstandsonderwijs is door te
kijken hoeveel taalscholen afstandsonderwijs aan gaan bieden. Op dit
moment kunnen taalscholen nog aangeven bij Blik op Werk dat ze
contracten omzetten van klassikaal onderwijs naar afstandsonderwijs. Het
is nu nog te vroeg om een compleet beeld te kunnen geven. Dat geldt
daarmee ook voor het aantal inburgeringsplichtigen dat heeft besloten om
een pauze te nemen en geen afstandsonderwijs wenst te volgen in de
periode dat vanwege coronamaatregelen klassikaal onderwijs niet
mogelijk is.
Ik deel de wens met de D66-fractieleden om zoveel als mogelijk te zorgen
dat inburgeringsplichtigen het reeds geleerde binnen het taalonderwijs
niet verliezen en hun leertraject niet langdurig wordt verstoord. De reeds
genomen maatregelen zijn op basis van deze gedeelde zorg genomen. Ik
houd een vinger aan de pols om te bezien of de genomen maatregelen
nog adequaat zijn.
Afstandsonderwijs is onder specifieke voorwaarden toegestaan. In het
servicedocument staat omschreven op welke wijze analfabeten afstandsonderwijs kunnen volgen en wanneer de uren mogen meetellen voor de
urenverklaring. Dat kan onder de volgende voorwaarden:
• de inburgeraar heeft schriftelijk ingestemd met omzetting van regulier
klassikaal onderwijs naar afstandsonderwijs;
• de taalaanbieder communiceert helder naar de inburgeraar welke
diensten worden aangeboden;
• de cursist heeft recht om per direct met zijn of haar contract te
pauzeren;
• het oorspronkelijke contract van de inburgeraar met de betreffende
taalschool moet dateren van op of voor 1 maart 2020;
• de oorspronkelijke uren in het contract gelden als maximum;
• het oorspronkelijke contract moet vóór 1 april 2020 bij DUO te zijn
aangemeld.
Ten aanzien van de vraag of het mogelijk is om het het inburgeringstraject
te onderbreken, is in het servicedocument opgenomen dat de inburgeraar
er voor kan kiezen om een pauze in het contract op te nemen indien voor
hem of haar afstandsonderwijs geen goede manier van leren is. Er wordt
hierbij geen onderscheid gemaakt tussen vrijwillige inburgering en
verplichte inburgering.
Ik begrijp de vragen van de leden van de D66-fractie over de manier
waarop de controles vorm worden gegeven, goed. Voor een antwoord op
deze vraag verwijs ik naar mijn beantwoording op een vergelijkbare vraag
van de leden van de VVD-fractie.
De leden van de D66-fractie vragen welke mogelijkheden tot coulance
richting de inburgeringsplichtigen de regering ziet, wanneer later blijkt dat
zij gezien de omstandigheden niet aan reguliere verwachtingen hebben
kunnen voldoen. Nadat op 13 maart de afname van inburgeringsexamens
is opgeschort en klassikaal inburgeringsonderwijs feitelijk niet meer
mogelijk was, heb ik besloten de inburgeringstermijn voor alle inburgeraars met twee maanden te verlengen. Met deze brief informeer ik u dat
deze periode opnieuw met twee maanden wordt verlengd. Het is goed om
hierbij te realiseren dat de verlenging van de inburgeringstermijn aan alle
inburgeringsplichtigen wordt verleend en niet afhankelijk is van of hij of
zij wel of geen afstandsonderwijs volgt. Dit was een eerste stap om voor
inburgeraars de onzekerheid over de nog resterende inburgeringstermijn
weg te nemen. Als de coronamaatregelen langer van kracht zijn, zal deze
periode verder worden verlengd. Pas als de huidige beperkingen zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 824, nr. 296

7

opgeheven, zal ik de periode waarmee de inburgeringstermijn van alle
inburgeraars wordt verlengd, definitief vaststellen. Daarbij zal ik de door
de leden van de D66-fractie gevraagde coulance betrachten. Mijn
uitgangspunt is dat inburgeraars bij de vaststelling van hun termijn geen
nadeel mogen ondervinden van het feit dat ze door de coronamaatregelen
vertraging hebben opgelopen in hun leerproces of geen examen hebben
kunnen doen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie waarderen de inzet van de Minister
om inburgeraars zo goed mogelijk in staat te stellen hun traject te
vervolgen. Ook willen deze leden hun waardering uitspreken voor de vele
docenten en vrijwilligers die grote creativiteit en betrokkenheid aan de
dag leggen om de inburgeraars ook in deze onwerkelijke tijd zo goed
mogelijk te blijven ondersteunen. De dank van deze leden gaat ook uit
naar de ambtenaren op het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid die veel en belangrijk werk verzetten. Binnen de huidige
omstandigheden was het met name cruciaal dat taalonderwijs op afstand
mogelijk werd en deze leden zijn dan ook verheugd dat dit nu breed kan
worden ingezet. Toch hebben deze leden nog enkele dringende vragen,
die zij hieronder graag uiteenzetten.
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat onderwijs op afstand
een middel is dat niet licht ingezet wordt. De nadelen wegen over het
algemeen nog altijd zwaarder dan de voordelen van directe kennisoverdracht. Dit geldt voor iedereen die onderwijs volgt. Maar met name
mensen die onder «normale» omstandigheden al kwetsbaar waren, lopen
in deze crisissituatie extra risico. Veel inburgeraars hebben niet de
linguïstische of digitale vaardigheden die vereist zijn voor onderwijs op
afstand. Een deel van de vluchtelingen die Nederlands leert is analfabeet
en/of digibeet. Bovendien dragen de vaak nog instabiele omstandigheden
(zoals woon- en financiële situatie en/of mentale problemen) niet bij aan
een optimale leeromgeving. Als daar nog eens bovenop komt dat hun
DUO-lening gebruikt moet worden om deze ontoereikende vorm van
onderwijs te kunnen volgen, schrikt dit vele inburgeraars af. Deze leden
vernemen van bijvoorbeeld Vluchtelingenwerk en UAF dat inburgeraars
hierom daadwerkelijk afhaken. Het gevolg? Een generatie inburgeraars die
veelal moeilijk, of zelfs niet, aan de Nederlandse samenleving zal kunnen
deelnemen. Dit scenario is zeer ongewenst volgens deze leden. Degenen
die op dit moment wél in staat zijn hun DUO-lening in te zetten voor het
langeafstandsonderwijs en onder deze sterk verminderde omstandigheden onderwijs moeten volgen, lopen het risico dat zij hierna geen
DUO-budget meer hebben om de zeer waarschijnlijk benodigde extra
lessen te volgen waarmee zij het inburgeringsexamen alsnog kunnen
halen. Om deze redenen verzoeken deze leden de Minister dringend om
op zoek te gaan naar mogelijkheden om te voorkomen dat inburgeraars
op achterstand raken of zelfs helemaal afhaken. Is de Minister bijvoorbeeld bereid om de extra middelen die tijdens de crisis vanuit de
DUO-lening ingezet worden voor langeafstandsonderwijs, bij het tijdig
behalen van het inburgeringsexamen weer kwijt te schelden? Zo nee,
waarom niet? Hoe kijkt de Minister aan tegen het pleidooi van onder
andere Vluchtelingenwerk en het UAF om de inburgeringslessen uit een
coronanoodfonds te betalen? Is de Minister daartoe bereid? Indien het
antwoord op voorgaande vragen «nee» luidt, deelt de Minister wel de
analyse dat een significant deel van de inburgeraars als gevolg van
afstandsonderwijs extra lessen nodig zal hebben? Hoe kunnen zij dit
betalen als het niet met hulp van de overheid is? Deelt de Minister de
zorgen dat er weleens veel inburgeraars af zouden kunnen haken uit vrees
voor onnodige kosten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 824, nr. 296

8

De leden van de GroenLinks-fractie vernemen tevens zorgen vanuit het
veld over de informatievoorziening richting inburgeraars. Het risico
bestaat dat sommige inburgeraars de gevolgen van het aangaan van een
extra lening (nog) niet kunnen overzien. Op welke manier, en door wie,
worden inburgeraars proactief over rechten, plichten en mogelijke
gevolgen van afstandsonderwijs geïnformeerd, zo vragen deze leden. Ook
de informatievoorziening over examinering is onduidelijk volgens deze
leden. Het komt voor dat inburgeraars eerst een brief krijgen met het
bericht dat hun geplande examen vanwege de coronacrisis niet doorgaat,
en dat zij daarna een geautomatiseerde brief ontvangen waarin de datum
en tijdstip van het reeds gecancelde examen staat vermeld. Is de Minister
bereid in gesprek te gaan met DUO om deze informatievoorziening te
verbeteren? Hoe voorkomt de Minister verder dat kwetsbare inburgeraars
uit het oog verloren worden? Zijn er al concrete handvatten en middelen
geboden aan derden (bijvoorbeeld docenten of vrijwilligers) om bij
analfabeten, digitaal niet vaardige inburgeraars of andersoortige
inburgeraars die extra hulp nodig hebben, een vinger aan de pols te
houden? Zo ja, op welke manier? Zo nee, kan de Minister dit zo spoedig
mogelijk organiseren door bijvoorbeeld met de bewindspersonen van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap te inventariseren hoe leerlingen die
van de radar (dreigen te) verdwijnen, kunnen worden gemonitord en
ondersteuning kan worden geboden?
De leden van de GroenLinks-fractie vernemen vanuit het veld dat veel
taalaanbieders vrezen voor gedwongen ontslag van docenten. Bonafide
taalscholen met een jarenlange opgebouwde expertise, dreigen om te
vallen. Deels omdat inburgeraars afhaken en wegvallen, deels omdat veel
taalaanbieders niet kunnen voldoen aan de voorwaarden van de Tijdelijke
Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW). Herkent de
Minister deze signalen en zo ja, wat doet hij om gedwongen ontslagen en
het omvallen van bonafide taalscholen te voorkomen? Zo nee, is de
Minister bereid om op korte termijn in gesprek te gaan met betrokken
vertegenwoordigers van docenten Nederlands als tweede taal (Nt2), Blik
Op Werk en gecertificeerde taalscholen over de vraag hoe het omvallen
van bonafide taalscholen voorkomen kan worden?
De leden van de GroenLinks-fractie maken zich ook zorgen over
maatschappelijke begeleiding en ondersteuning aan inburgeraars. Het
risico op huiselijk geweld in de (gehele) samenleving neemt toe, nu
mensen meer thuis zitten. Bovendien is bekend dat geïsoleerd leven
onder normale omstandigheden leidt tot een groeiende afstand tot
samenleving en arbeidsmarkt. Hoe worden onder deze extreme omstandigheden de maatschappelijke begeleiding en participatiekansen van
nieuwkomers geborgd? Vindt er afstandsbegeleiding plaats en ondersteunt de Minister gemeenten en maatschappelijke organisaties daarin?
Ook horen deze leden dat de omstandigheden in asielzoekerscentra (azc’s)
afstandsonderwijs vaak bemoeilijken. Beperkte toegang tot digitale
leermiddelen en te langzaam internet werpen barrières op voor effectief
afstandsonderwijs. Spreekt de Minister hierover met de Staatssecretaris
van Justitie en Veiligheid? Op welke termijn denkt de Minister dat deze
knelpunten weggegenomen kunnen worden?
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat veel docenten en
taalscholen zich zorgen maken over de mogelijke openstelling van het
reguliere inburgeringsonderwijs na de coronacrisis. Veel van de inburgeraars hebben een kwetsbare fysieke of mentale gezondheid. Hoe wordt
geborgd dat zij enerzijds weer zo snel mogelijk het benodigde onderwijs
kunnen oppakken en anderzijds geen mogelijk gevaar vormen voor
zichzelf of hun omgeving? De Minister heeft eerder al aangekondigd
inburgeringstermijnen te verlengen. Dat steunen deze leden van harte.
Kan de Minister toezeggen dat ook in de toekomst coulant omgegaan zal
worden met inburgeringstermijnen voor nieuwkomers die vertraging
oplopen als gevolg van de coronacrisis? Zelfs als het fysieke onderwijs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 824, nr. 296

9

straks weer op gang komt, zal het tijd kosten om achterstanden opgelopen
tijdens de periode van afstandsonderwijs in te lopen. Een verlenging van
de inburgeringstermijn voor de periode dat het fysieke onderwijs stillag,
zal niet voor alle inburgeraars voldoende zijn. Het kost tijd om weggezakte
kennis weer naar boven te halen. Kan de Minister toezeggen dat hij en zijn
collega, de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, coulance aan de
dag zullen leggen ten aanzien van inburgeringstermijnen en eventuele
(financiële) sancties? Kan de Minister toezeggen dat inburgeraars op geen
enkele manier gesanctioneerd zullen worden voor vertraging die zij
hebben opgelopen door de coronacrisis?
De leden van de GroenLinks-fractie hechten er afsluitend aan op te
merken dat er niet voor niets hard gewerkt wordt aan een nieuwe Wet
Inburgering. Inburgeraars die nu noodgedwongen nog onder het oude, te
licht bevonden stelsel vallen, worden door de coronacrisis dus dubbel op
achterstand gezet. Deze leden hopen dat de Minister dit meeweegt in een
verdere coulante uitwerking van de crisismaatregelen voor inburgeraars.
Antwoord op de vragen van de leden van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of we verwachten dat veel
inburgeringsplichtigen zullen afhaken uit vrees voor onnodige kosten
en/of extra lessen nodig hebben als gevolg van afstandsonderwijs. Ik zou
graag willen verwijzen naar het antwoord op de vergelijkbare vraag van
de leden van de D66-fractie. Daaraan zou ik verder willen toevoegen dat
het op dit moment nog niet te onderbouwen is of als gevolg van
afstandsonderwijs inburgeringsplichtigen extra lessen nodig hebben om
hun inburgeringsexamens te halen. Daarvoor duurt deze situatie nog te
kort, zeker voor de inburgeringsplichtigen die alfabetiseringsonderwijs
volgen. Zoals ik al eerder aangaf bij de beantwoording van de vragen van
de leden van de D66-fractie houd ik de vinger aan de pols.
Een aantal vragen van de leden van de GroenLinks-fractie gaan over de
informatievoorziening richting inburgeringsplichtigen. DUO heeft alle
inburgeringsplichtigen een brief gestuurd met het bericht dat hun
inburgeringstermijn met in ieder geval twee maanden wordt verlengd. Zij
zullen wederom een brief sturen aan inburgeraars over de nieuwe
verlenging van de termijn met twee maanden. Om de coronamaatregelen
met effect op inburgering helder te delen met anderstaligen, is daarnaast
een infographic ontworpen. De infographic is binnenkort beschikbaar in
zes andere talen op Rijksoverheid.nl. En op de website van DUO zijn
Q&A’s opgenomen voor inburgeringsplichtigen over wat er mag en niet
mag binnen het afstandsonderwijs. Daar is tevens informatie te vinden
dat de DUO inburgeringsexamens tot nader order zijn opgeschort. Het
klopt inderdaad dat er inburgeraars zijn die abusievelijk eerst een brief
hebben gekregen met het bericht dat hun geplande examen vanwege de
coronacrisis niet doorgaat, en dat zij daarna een geautomatiseerde brief
hebben ontvangen waarin de datum en tijdstip van het reeds gecancelde
examen staat vermeld. DUO heeft de verzending van deze brieven
inmiddels aangepast. Naar aanleiding van de genomen maatregelen is er
door DUO hard gewerkt om de vele benodigde aanpassingen in allerlei
processen tijdig te laten plaatsvinden. Dit is in de meeste gevallen goed
uitgevoerd. Onder deze buitengewone omstandigheden is het echter
onvermijdelijk dat een enkel proces niet meteen goed is ingeregeld.
De leden van de GroenLinks-fractie informeren verder naar concrete
handvatten of middelen die geboden worden aan derden om bij inburgeringsplichtigen die extra hulp nodig hebben een vinger aan de pols te
houden met het doel om ze niet uit het oog te verliezen. Zie voor het
antwoord op deze vraag het antwoord op een vergelijkbare vraag van de
leden van de D66-fractie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 824, nr. 296

10

De leden van de GroenLinks-fractie vragen of ik de signalen herken dat er
zorgen zijn over het omvallen van taalscholen en/of gedwongen ontslagen
vanwege het niet kunnen continueren van de bedrijfsvoering. Ik heb
dergelijke signalen ontvangen van onder andere vertegenwoordigers van
de taalscholen en NT2-docenten. Nu duidelijk is dat de kabinetsmaatregelen langer gaan duren dan zes weken, vind ik het belangrijk dat alle
inburgeringsplichtigen gebruik kunnen maken van afstandsonderwijs en
dat ook blijven doen. Dat was één van de redenen voor het nemen van de
maatregelen zoals aangekondigd op 10 april jl. De versoepeling van de
voorwaarden maakt ook dat taalscholen hun bedrijfsvoering kunnen
continueren. In de voorbereiding voor het uitwerken van deze versoepeling van de maatregelen is er veelvuldig overleg gevoerd met de
betrokken vertegenwoordigers van de taalscholen, Blik op Werk en de
beroepsvereniging voor NT2 docenten (BvNT2). Ik zal ook de komende
periode via mijn ambtenaren met genoemde partijen in gesprek blijven.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben een aantal vragen gesteld
over maatschappelijke begeleiding. Uit een uitvraag in het veld onder een
beperkt aantal gemeenten en uitvoerders van maatschappelijke
begeleiding komt naar voren dat de maatschappelijke begeleiding zoveel
als mogelijk wordt voortgezet. De dienstverlening zoals voorlichting,
uitleg en coaching vindt daarbij op afstand plaats via telefoon, whatsapp,
beeldgesprekken etc. Ook de zogenaamde drie-gesprekken met inburgeraar, begeleider en een tolk kunnen en worden op afstand georganiseerd. Er vinden geen inloopuren plaats. Fysieke contacten worden tot
een minimum beperkt en vinden alleen plaats wanneer deze noodzakelijk
zijn (denk bijvoorbeeld aan begeleiding ten aanzien van het verkrijgen van
inkomen). De begeleiding wordt georganiseerd met inachtneming van de
richtlijnen van het RIVM. Er vindt op dit moment geen ondersteuning
plaats vanuit het Rijk voor de uitvoering van de maatschappelijke
begeleiding.
Ik herken de signalen over het coronavirus en hoe het virus ook de
vreemdelingenketen raakt. De maatregelen die door mij zijn getroffen,
hebben betrekking op de inburgeraars die al bezig zijn met hun inburgering in de gemeente. Voor asielstatushouders op het AZC geldt dat de
trainingen en lessen in het kader van Voorinburgering tijdelijk zijn
opgeschort. Zoals de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid u heeft
laten weten, was de netwerkcapaciteit op een aantal COA-locaties niet
ingericht op het intensieve gebruik waar sinds enkele weken behoefte aan
is. Daarop heeft het COA geïnventariseerd of en op welke termijn deze
capaciteit uitgebreid kon worden zowel ten behoeve van het gebruik door
medewerkers, als door bewoners. Op basis van deze inventarisatie wordt
door het COA, in samenwerking met de provider, waar mogelijk zowel de
bandbreedte als de WIFI-capaciteit uitgebreid. Inzet is om dit in april te
hebben gerealiseerd.
Vanwege inachtneming van de RIVM-richtlijnen zijn de mogelijkheden
voor afstandsonderwijs in de opvanglocaties op dit moment beperkt. Dit
heeft onder andere te maken met de beperkte toegankelijkheid van
digitale ondersteuningsmiddelen voor bewoners. Ik heb echter begrepen
dat het afstandsonderwijs door kennisdeling en creatieve oplossingen
steeds beter kan worden ondersteund. Ik zal het punt van de beperkte
toegankelijkheid meenemen in mijn gesprekken die ik heb met de
Staatssecretaris van J&V.
De leden van de GroenLinks-fractie informeren verder naar hoe er
rekening gehouden wordt met de veiligheid en gezondheid van inburgeringsplichtigen en de betrokken professionals in de situatie dat klassikaal
onderwijs weer mogelijk is. En hoe taalscholen en andere betrokkenen
denken over het inrichten van klassikaal onderwijs waarbij zowel de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 824, nr. 296

11

cursisten als docenten en ander aanwezig personeel anderhalve meter
afstand in acht kunnen nemen. Op dit moment wordt de landelijke oproep
gedaan door het Rijk aan alle sectoren om een plan te maken voor de
anderhalve meter-samenleving. De professionals binnen deze branche
kennen de uitvoeringspraktijk het beste en kunnen hun vertegenwoordigers van goede adviezen voorzien.
Naar aanleiding van de vragen of ik kan toezeggen dat ik in de toekomst
coulant om zal gaan met inburgeringstermijnen voor nieuwkomers die
vertraging oplopen als gevolg van de coronacrisis, verwijs ik naar het
antwoord op dezelfde vraag van leden van de D66-fractie. Voorop staat
dat de inburgeringsplichtige niet de dupe mag worden van de coronacrisis. Er worden daarom op dit moment ook geen boetes opgelegd. De
laatste brieven waarin boetes worden aangezegd door DUO, zijn op
17 maart jl. verstuurd. Dit betroffen echter allemaal gevallen waarbij de
inburgeringstermijn al verstreken was vóór 13 maart (DUO heeft de
toetslocaties sinds 13 maart gesloten in verband met de coronamaatregelen van het kabinet).
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de brief en
waarderen de inzet om de inburgering zo goed mogelijk voort te zetten.
De leden van de SP-fractie zijn van mening dat het essentieel is dat
inburgeraars ook in deze tijd het beste onderwijs kunnen volgen. In zijn
brief schrijft de Minister dat de uren afstandsonderwijs nu onder bepaalde
voorwaarden kunnen meetellen voor de verplichte uren dat lessen
bezocht moeten worden. Zo wordt ervoor gezorgd dat cursisten niet al te
veel achter gaan lopen met hun cursus en hopelijk op het geplande
moment examen kunnen doen. Examens gaan vooralsnog niet door.
Cursisten die in de afrondende fase van hun cursus zitten komen hierdoor
in de knel. Zij moeten langer onderwijs blijven volgen waardoor de lening
bij DUO oploopt. Net als Vluchtelingenwerk vragen deze leden zich af of
de kosten voor onderwijs nu bij de cursist weggenomen kunnen worden.
Kan de Minister daarnaast aangeven of hij onderzoekt of examens digitaal
dan wel fysiek zo snel mogelijk door kunnen gaan? Inburgeraars hebben
door de coronacrisis nogal wat stress over hun inburgeringstermijn. Ook
als het examen in november gepland staat, kan deze crisis ervoor zorgen
dat er minder kans op slagen is, omdat men minder intensief onderwijs
heeft kunnen volgen. Kan deze termijn verlengd worden, zo vragen deze
leden.
De leden van de SP-fractie constateren dat ondertussen het onderwijs
digitaal doorgaat. Taalscholen moeten met een screenshot aantonen dat
een cursist daadwerkelijk aanwezig is. Hoe zorgt de Minister ervoor dat dit
digitale onderwijs op orde is? Wordt dit door de Inspectie Sociale Zaken
en Werkgelegenheid gecontroleerd? Daarnaast viel het de leden op dat
het maximum aantal cursisten twintig blijft. In een klaslokaal is dit wellicht
een goed aantal, maar voor online cursussen lijkt het deze leden veel.
Deelt de Minister de mening dat kwaliteit van individuele begeleiding en
aandacht hierdoor kan afnemen?
De leden van de SP-fractie hebben verder vernomen dat de aanpak van
taalscholen erg verschilt. Sommige taalscholen kiezen ervoor om bijna
geen cursussen meer te geven, anderen proberen online zo goed als dat
kan inburgeraars te helpen. Hoe gaat de Minister met deze verschillen
om? Deze leden zijn van mening dat de lessen gewoon door moeten gaan.
Is de Minister bereid taalscholen die geen les meer geven te sanctioneren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 824, nr. 296

12

Antwoord op de vragen van de leden van de SP-fractie
Leden van de SP-fractie vragen of het mogelijk is dat examens digitaal
dan wel fysiek zo snel als mogelijk door kunnen gaan. De examens
worden voor het grootste deel al digitaal afgenomen. Dit vindt plaats op
speciaal daarvoor ingerichte computers op de toets- en examenlocaties
van DUO. Dit is niet op eenvoudige wijze over te zetten op privé
computers. Daarnaast is dit vanuit het oogpunt van beveiliging en het
voorkomen van examenfraude ook niet wenselijk. In overleg met DUO
wordt nu gekeken wat de mogelijkheden zijn om op korte termijn weer
(fysieke) examens te kunnen afnemen, met inachtneming van coronamaatregelen zoals anderhalve meter afstand bewaren. Er wordt daarom
niet verwacht dat de examens meteen weer op volle kracht kunnen
worden afgenomen.
Voor het antwoord op de vraag over het verlengen van de inburgeringstermijn verwijs ik naar het antwoord op dezelfde vraag van de leden van
de GroenLinks- fractie.
Voor het antwoord op de vraag hoe er voor gezorgd wordt dat het digitale
onderwijs op orde is, verwijs ik naar het antwoord op een vergelijkbare
vraag van de leden van de VVD-fractie.
De leden van de SP-fractie willen vervolgens weten of ik met hen van
mening ben dat de kwaliteit van individuele begeleiding en aandacht voor
leerlingen kan afnemen bij een groepsgrootte van maximaal 20 leerlingen
bij afstandsleren.
Ik begrijp de zorgen van de SP-fractie. In de huidige bijzondere omstandigheden moet er naar een evenwicht worden gezocht tussen wat
onderwijskundig wenselijk is en wat voor de cursusinstellingen mogelijk
is. Daarom is in het servicedocument zowel de maximaal toegestane
groepsgrootte als de wenselijke groepsgrootte opgenomen vanuit meer
onderwijsinhoudelijke argumenten.
Als laatste vragen leden van de SP-fractie hoe ik om ga met de verschillen
tussen taalscholen en of ik bereid ben taalscholen te sanctioneren indien
zij geen les wensen te geven. Het is aan de taalschool zelf om af te wegen
of er wordt overgestapt op het aanbieden van afstandsonderwijs. Dit
wordt door mij gefaciliteerd doordat de voorwaarden voor afstandsonderwijs tijdelijk zijn verruimd. Voor de taalschool kunnen er onderwijsinhoudelijke en bedrijfseconomische aspecten meespelen om al dan niet
over te stappen op het aanbieden van afstandsonderwijs. Ik kan in een
private markt geen taalscholen sanctioneren voor het niet aanbieden van
afstandsonderwijs. Om ervoor te zorgen dat de inburgeraar in ieder geval
niet de dupe wordt, ook niet door taalscholen die geen afstandsonderwijs
wensen aan te bieden, wordt de inburgeringstermijn verlengd waarbij er
bij de bepaling van de termijn rekening wordt gehouden met de periode
waarin geen inburgeringsonderwijs in fysieke lokalen kon plaatsvinden en
waarbij rekening wordt gehouden met de periode waarin er geen
examens konden plaatsvinden.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de brief
versoepeling voorwaarden afstandsonderwijs inburgering en hebben nog
enkele vragen.
De leden van de PvdA-fractie delen de opvatting van de Minister, dat het
van groot belang is dat nieuwkomers goede begeleiding krijgen bij het
leren van de taal en bij de inburgering. Het regulier onderwijs is daarbij
erg belangrijk. Deelt de Minister de zorg dat vanwege het afstandson-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 824, nr. 296

13

derwijs er leerachterstanden ontstaan en inburgeraars hun leerproces stil
leggen? Deelt de Minister de mening dat het voor inburgeraars van
belang is dat het leerproces zo min mogelijk onderbroken wordt? Welke
maatregelen neemt de Minister om te voorkomen dat inburgeraars uit
beeld verdwijnen? Ook vragen deze leden hoe de kwaliteit van dit
afstandsonderwijs wordt geborgd.
De leden van de PvdA-fractie constateren dat het afstandsonderwijs
praktische én financiële complicaties voor inburgeraars alsook voor de
taalscholen met zich meebrengen. Deze leden vragen de Minister of alle
inburgeraars toegang hebben tot digitale middelen, zoals een laptop of
een internetverbinding. Is de Minister bereid om hier, als dit niet het geval
is, in samenwerking met taalscholen of gemeenten een oplossing voor te
vinden?
Deze leden vrezen voor het risico dat inburgeraars hun inburgering
onderbreken vanwege financiële overwegingen. Deze leden delen de
opvatting van de Minister dat het onderwijs in de huidige situatie niet kan
worden vergeleken met de omstandigheden waaronder inburgeraars
normaliter hun lessen volgen. Deze leden constateren dat het afstandsonderwijs niet dezelfde kwaliteit kan bieden als het reguliere onderwijs.
Deelt de Minister de mening dat inburgeraars niet gevraagd kan worden
het afstandsonderwijs te bekostigen uit hun reguliere DUO-lening? Deze
leden vragen of de Minister bereid is om hiervoor, net zoals Vluchtelingenwerk Nederland, MBO Raad, Nederlandse Raad voor Training en
Opleiding (NRTO), OVAL – Organisatie Vitaliteit, Activering en Loopbaan
(OVAL) en UAF bepleiten, een overbruggingsbudget voor inburgeraars
beschikbaar te stellen. Deelt de Minister de mening dat voorkomen
moeten worden dat inburgeraars extra schulden of boetes krijgen als
gevolg van de corona-maatregelen?
De leden van de PvdA-fractie vragen of de Minister het risico ziet dat
inburgeraars een grotere leerachterstand oplopen als de coronamaatregelen worden verlengd en afstandsonderwijs komende maanden
noodzakelijk blijft. Welke maatregelen gaat de Minister nemen om te
voorkomen dat inburgeraars een leerachterstand oplopen? De Minister
heeft eerder bericht de inburgeringstermijn met twee maanden te
verlengen en dit vast te leggen in de Beleidsregel verlenging inburgeringstermijnen bij geen verwijt. Is het mogelijk om inburgeraars in 2020
en 2021 ook extra mogelijkheden te bieden voor herexamens en
begeleiding ter compensatie van de huidige omstandigheden?
De leden van de PvdA-fractie vragen of de Minister de mening deelt dat
het problematisch voor de continuïteit van inburgering zal zijn indien ook
na 28 april 2020 het niet mogelijk zal zijn om een inburgeringsexamen,
alsook het basisexamen inburgering en de naturalisatietoets buitenland,
af te leggen. Is de Minister bereid om te zoeken naar alternatieve
mogelijkheden om deze examens af te leggen? Deelt de Minister de
mening dat er alternatieve scenario’s in kaart gebracht dienen te worden
voor het afronden van de inburgering? Welke mogelijkheden ziet de
Minister om te voorkomen dat examens mogelijk nog langer uitgesteld
worden?
Antwoord op de vragen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie vragen of ik de zorg deel dat er leerachterstanden mogelijkerwijs gaan ontstaan en/of inburgeringsplichtigen hun
leerproces stilleggen daarbij uit beeld dreigen te raken. Voor de beantwoording zou ik willen verwijzen naar het antwoord op een vergelijkbare
vraag van de leden van de D66-fractie. Voor de vraag over hoe voorkomen
wordt dat inburgeringsplichtigen een leerachterstand oplopen zou ik
tevens willen verwijzen naar een vergelijkbare vraag van de D66-fractie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 824, nr. 296

14

Ook de leden van de PvdA-fractie vragen -net als de leden van de
VVD-fractie- hoe de kwaliteit van het afstandsonderwijs wordt geborgd.
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik naar antwoord dat ik
hierboven heb gegeven onder antwoord op de vragen van de leden van
de VVD-fractie.
Naar aanleiding van de vraag of alle inburgeraars toegang hebben tot
digitale hulpmiddelen beschik ik op dit moment niet over informatie in
hoeverre alle inburgeraars toegang zullen hebben tot digitale hulpmiddelen als een laptop of een goede internetverbinding. Voor de taalscholen
bestaat de mogelijkheid om een laptop aan de inburgeraar in bruikleen te
geven. Ook zijn er in gemeenten, afhankelijk van de lokale bepalingen,
mogelijkheden om een beroep te doen op individuele voorzieningen.
Daarnaast zijn er in deze tijd diverse particuliere initiatieven om digitale
hulpmiddelen te verstrekken aan mensen die deze nu nodig hebben.
Ik ben van mening -in antwoord op een vraag van de leden van
PvdA-fractie- dat zoveel mogelijk moet worden voorkomen dat inburgeraars extra schulden of boetes krijgen als gevolg van de coronamaatregelen. Daarom heb ik in eerste instantie de inburgeringstermijn voor alle
inburgeraars met twee maanden verlengd en nu nog eens opnieuw met
wederom twee maanden. Deze kan verder worden verlengd en zal pas
definitief worden vastgesteld als de gevolgen van de coronacrisis op het
inburgeringsproces voldoende helder zijn. Ik zal bij het definitief
vaststellen van verlenging rekening houden met de vertraging die
inburgeraars hebben opgelopen in hun leerproces en de periode waarin
ze geen examen hebben kunnen doen. Hiermee wil ik voorkomen dat
inburgeraars als gevolg van de coronamaatregelen tegen boetes
aanlopen. Voor asielmigranten geldt dat ze bij tijdig inburgeren hun lening
niet hoeven terug te betalen, waarmee schulden worden voorkomen.
Naar aanleiding van de vraag of er in 2020 en 2021 extra mogelijkheden
geboden worden voor herexamens, kan ik melden dat inburgeraars in tijd
worden gecompenseerd (verlenging van de inburgeringstermijn) voor de
tijd dat zij geen examens kunnen afleggen en voor de tijd die het kost om
zich weer opnieuw aan te kunnen melden. Zie ook het antwoord op een
vergelijkbare vraag van de leden van de D66-fractie en GroenLinks-fractie.
De leden van de PvdA-fractie vragen of er alternatieve mogelijkheden zijn
om examens, waaronder basisexamen inburgering en de naturalisatietoets buitenland, af te leggen en verzoekt om alternatieve scenario’s in
kaart te brengen. Voor inburgering binnenland wordt er samen met DUO
gekeken hoe we op korte termijn weer examens kunnen afnemen. In deze
scenario’s kijken we ook nadrukkelijk naar de mogelijkheden om extra
afnamecapaciteit te creëren door ‘s avonds en in het weekend examens af
te gaan nemen en naar de mogelijkheid om extra toetslocaties in te
richten. Vooralsnog houd ik daarom vast aan het afnemen van examens
om te voldoen aan de inburgeringsplicht en is het mijns inziens niet nodig
te zoeken naar alternatieven voor het afronden van inburgering. Met
betrekking tot het basisexamen inburgering buitenland en de naturalisatietoets wordt samen met het Ministerie van Buitenlandse Zaken bezien
hoe er na eventuele versoepeling van de coronamaatregelen en afhankelijk van de lokale situaties, weer opgestart kan worden.
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Minister over de versoepeling van voorwaarden voor afstandsonderwijs
inburgering. Deze leden zouden graag meer duiding krijgen van de
overwegingen die geleid hebben tot het genomen besluit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 824, nr. 296

15

De leden van de SGP-fractie vragen waarom de Minister ervoor kiest om
door versoepeling van de voorwaarden in te boeten op de kwaliteit,
althans, ten minste substantiële extra’s te laten ontstaan, in plaats van een
beleid dat primair gericht is op continuering van de bedrijfsvoering en
toereikende vergoeding voor cursisten, waarbij het onderwijs in vergelijkbare mate als in het genomen besluit, voortgang heeft. Deze leden
vragen of het gelet op de gebruikelijke en wenselijke omvang van de
groepen niet meer in de rede gelegen had de inhoudelijke eisen te
handhaven, aangezien deze groepen bij mogelijke versoepeling van de
coronamaatregelen waarschijnlijk relatief snel weer voortgang kunnen
hebben en de vertraging dan beperkt is.
De leden van de SGP-fractie vragen in hoeverre een inhoudelijke toets kan
plaatsvinden of de gevolgde uren daadwerkelijk het beoogde rendement
hebben opgeleverd. Deze leden vragen of onder meer besproken is, en
verwacht wordt, dat instellingen ten behoeve van het toezicht gesprekken
opnemen, zodat steekproefsgewijs zicht verkregen kan worden op de
kwaliteit.
Antwoord op de vragen van de leden van de SGP-fractie
De leden van de SGP-fractie informeren naar de overwegingen bij het
versoepelen van de voorwaarden en of het niet beter was geweest de
inhoudelijke eisen te handhaven. De kwaliteit van het onderwijs is een
zwaarwegend onderdeel geweest van de besluitvorming. Daarom is
afstandsonderwijs onder voorwaarden toegestaan. Met de opgenomen
voorwaarden hebben wij op dit moment voldoende borging van de
kwaliteit voor zover dat mogelijk is en gevraagd kan worden in deze
uitzonderlijke situatie. In deze periode niet handelen en vast houden aan
de inhoudelijke eisen was voor mij en de betrokken professionals geen
optie. Juist gelet op het belang van inburgeraars om door kunnen gaan
met het leren van de Nederlandse taal en het opdoen van kennis over de
Nederlandse samenleving en zodoende hun leerproces zo min mogelijk
wordt onderbroken.
In antwoord op de vraag van de leden van de SGP-fractie in hoeverre er
een inhoudelijke toets kan plaatsvinden op de lessen, kan ik aangeven dat
het toezicht van Blik op Werk ook voor het afstandsonderwijs van
toepassing blijft. Voorzien is als onderdeel van dit toezicht, dat er ook
steekproefsgewijs lessen gevolgd zullen worden. Dit kan bij voorbeeld
doordat de auditor van Blik op Werk inbelt bij een les afstandsonderwijs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 824, nr. 296

16