Afvalstoffen bij covergisting

Datum
Status

23 februari 2011
Definitief

Definitief | Afvalstoffen bij covergisting | 23 februari 2011

Colofon

VROM-Inspectie
Directie Uitvoering
Programma Bodem en Afval nationaal
Rijnstraat 8
Postbus 16191
2500 BD Den Haag
Deze publicatie is te downloaden via
www.vrominspectie.nl
Publicatienummer: VI-2011-59

Pagina 2 van 22

Definitief | Afvalstoffen bij covergisting | 23 februari 2011

Inhoud

Inleiding........................................................................................................................ 6
Hoofdstuk 1 Vraagstelling en doel .................................................................................... 8
Hoofdstuk 2 Resultaten ................................................................................................... 9
Hoofdstuk 3 Conclusies en aanbevelingen........................................................................ 15
Conclusies ...................................................................................................................................... 15
Aanbevelingen ................................................................................................................................ 15

Hoofdstuk 4 Bijlagen..................................................................................................... 17
Bijlage 1 Betrokken handhavingdiensten ............................................................................................ 17
Bijlage 2 Sanctiestrategie ................................................................................................................. 17
Bijlage 3 Gezamenlijk actieprogramma ............................................................................................. 18

Pagina 3 van 22

Definitief | Afvalstoffen bij covergisting | 23 februari 2011

Managementsamenvatting
Covergisten is het vergisten van uitwerpselen van dieren (mest) samen met een
ander organisch product, vaak afkomstig uit de land- en tuinbouw of de
(vee)voedingsindustrie. Bij covergisting wordt biogas geproduceerd, dat in een
warmtekrachtinstallatie wordt omgezet in warmte en elektriciteit.
In 2010 hebben de VROM-Inspectie (VI) en de nieuwe Voedsel en Waren Autoriteit
(nVWA) in samenwerking met de bevoegde gezagen voor de inrichtingen en de
politie (zie bijlage 1) een handhavingproject met betrekking tot covergisting
uitgevoerd. Het project was gericht op naleving van de milieu- en de
meststoffenregelgeving door inzamelaars/leveranciers van afval- en restproducten
aan covergistingsinstallaties. De input van afval- en reststoffen in de
covergistingsinstallaties is sterk bepalend voor de kwaliteit van het digestaat dat
uiteindelijk wordt opgeleverd en deels als meststof op of in de bodem wordt
gebracht.
Voor dit project voerden de samenwerkende inspecties een steekproef uit bij 8
handelaren of leveranciers van coproducten. Slechts bij 2 van die bedrijven (25%
van de geïnspecteerde handelaren of leveranciers van coproducten) zijn, behoudens
enkele kleinere geconstateerde afwijkingen ten opzichte van de geldende regels,
geen overtredingen met vervolgstappen geconstateerd.
Dit betekent dat bij 75% van de 8 geïnspecteerde handelaren of leveranciers van
coproducten sprake was van kleinere tot grotere overtredingen. Bij veel stromen
kon niet met zekerheid worden vastgesteld dat deze niet op de bijlage Aa van de
Uitvoeringsregeling Meststoffenwet (URM) voorkomen, omdat verificatie-inspecties
bij de ontdoeners (met betrekking tot aard en samenstelling van de oorspronkelijke
afvalstof) buiten de reikwijdte van dit project vallen.
De ernst van de vastgestelde resultaten bestaat in het niet kunnen uitsluiten dat
afvalstoffen en gezondheidschadelijke stoffen in strijd met de geldende
Meststoffenwet en de Wet bodembescherming op of in de bodem worden gebracht
(met risico‟s op bodem- respectievelijk grondwaterverontreiniging).
Bovendien leidt de onduidelijkheid over de aard en samenstelling van de
binnenkomende (afval)stromen bij covergisters tot potentiële externe veiligheidsrisico‟s. Dit omdat er mogelijk stoffen worden geaccepteerd bij de covergister, die
leiden tot onvoorziene risico‟s (bijvoorbeeld de aanwezigheid respectievelijk vorming
van hoge concentraties aan zwavelwaterstof). Dit kan ook van invloed zijn op de
ruimtelijke inpassing van dergelijke ondernemingen.
De resultaten en conclusies leiden tot onder meer de volgende aanbevelingen:
1. Regel via de Wet milieubeheer en/of de milieuvergunningen dat inzamelaars,
handelaren, bewerkers en leveranciers van rest- en afvalstoffen de
verplichting krijgen tot het voeren van een administratie zodra er sprake is
van het mengen van enkelvoudige rest- en afvalstoffen. Koppel daaraan de
verplichting tot het bijhouden van een massabalans (aanbeveling voor de
directie Duurzaam Produceren van het ministerie van Infrastructuur en
Milieu en de provincies);
2. de meeste van de bezochte handelaren of leveranciers van coproducten
blijken goed op de hoogte te zijn van de geldende nationale en
internationale regels. Het blijft echter een complexe materie. Het verdient
daarom aanbeveling om voorlichting (eventueel met stappenplan)

Pagina 4 van 22

Definitief | Afvalstoffen bij covergisting | 23 februari 2011

beschikbaar te stellen aan de doelgroep (aanbeveling voor nVWA en VI en
hun gezamenlijke beleidsdirecties);
3. Voer na het tot stand komen van een nieuwe „positieve lijst‟ (bijlage Aa van
URM) of een daarvoor in de plaats komend ander systeem, medio 2011 een
vervolgproject uit. Richt je dan op het gedeelte van de keten van ontdoener,
handelaar/bewerker tot covergister. Dit ketenproject zou vanwege de aard
van de inspecties moeten worden getrokken door de nVWA, met
medewerking van de andere bij dit project betrokken diensten.

Pagina 5 van 22

Definitief | Afvalstoffen bij covergisting | 23 februari 2011

Inleiding

Algemeen
In januari 2010 heeft de VROM-Inspectie (VI) het rapport “Covergisting van mest in
Nederland, beperking van risico‟s voor de leefomgeving” gepubliceerd. Dit rapport
geeft een beeld van de in Nederland operationele covergisters en gaat in op een
aantal ongewenste situaties en calamiteiten.
Een van de aanbevelingen was:
„Laat periodieke controles door de AID, VWA en provinciaal en gemeentelijk bevoegd
gezag uitvoeren op het naleven van de milieu- en meststoffenregelgeving door
exploitanten van covergisters en de leveranciers van bijproducten. Geadviseerd
wordt om hiervoor een gezamenlijk actieprogramma op te stellen‟.
Deze rapportage geeft de resultaten weer van een gezamenlijk uitgevoerd
onderzoek dat onder meer tot doel had om tot een gezamenlijk uit te voeren
actieprogramma te komen (zie het concept actieprogramma in bijlage 3 bij dit
rapport).
De Meststoffenwet kent een limitatieve lijst van stoffen die als covergistingsmateriaal mogen worden ingezet in een vergister indien het digestaat als meststof
toegepast kan worden. Digestaat dat ontstaat na vergisting met stoffen die niet op
deze zogenoemde „positieve lijst‟ (bijlage Aa van URM) voorkomen, is een afvalstof
en kan niet als mest worden toegepast.
Omdat de bijlage Aa van URM medio 2011 wordt aangepast of vervangen door een
andere systematiek is besloten in 2010 een handhavingproject uit te voeren dat zich
alleen richt op inzamelaars /leveranciers die producten afleveren aan
vergistingsinstallaties en niet op de hele keten inclusief de vergisters.
Wat is covergisting?
Covergisten is het vergisten van uitwerpselen van dieren (mest) samen met een
ander organisch product, vaak afkomstig uit de land- en tuinbouw of de
(vee)voedingsindustrie. Bij covergisting wordt biogas geproduceerd, dat in een
warmtekrachtinstallatie wordt omgezet in warmte en elektriciteit of dat (mogelijk
over enige tijd) rechtstreeks wordt geleverd op het aardgasnet.
Voor vergistingsprocessen wordt in de meeste gevallen dunne mest (verpompbaar)
afkomstig van varkens en/of runderen gebruikt. In het geval van covergisting
worden daar organische reststromen aan toegevoegd die, afhankelijk van hun
eigenschappen, de productie van biogas (sterk) doen toenemen.
Het digestaat, dat overblijft na een covergistingsproces, kan op het land worden
uitgereden of verder worden bewerkt, gehygiëniseerd en dan als verwerkte mest
worden geëxporteerd of gescheiden en verwerkt tot specifieke meststoffen.
Voorwaarde is wel dat er coproducten zijn gebruikt die op de bijlage Aa van URM
staan.
Covergisting wordt op verschillende schaalgroottes toegepast. Het kan op
boerderijniveau plaatsvinden waarbij bijvoorbeeld mest en organisch materiaal uit
het eigen bedrijf wordt vergist. Het andere uiterste betreft grote centrale
covergistingsinstallaties met verwerkingscapaciteiten van meer dan 100.000
m³/jaar.
Een tussenvorm ontstaat, wanneer een aantal boeren die in elkaars nabijheid zijn
gevestigd, besluiten een gezamenlijke vergistinginstallatie op te richten. De

Pagina 6 van 22

Definitief | Afvalstoffen bij covergisting | 23 februari 2011

schaalgrootte waarop de mestverwerking plaatsvindt, is van invloed op de
regulering op het gebied van de ruimtelijke ordening en het milieu.

Achtergrond en doel van dit project
De achtergrond en noodzaak van een integraal landelijk toezichtplan gericht op
leveranciers van afvalstoffen gebruikt bij covergisting is aanbevolen in de
rapportage van de VROM-Inspectie “Covergisting van mest in Nederland, beperking
van risico‟s voor de leefomgeving” van januari 2010.
Vastgesteld is dat meerdere bevoegde gezagen en inspectiediensten een rol hebben
binnen de keten van covergisting (zie bijlage 1 bij dit rapport). Het lag daarom voor
de hand dat gezamenlijk werd opgetrokken, waarmee tevens werd geprobeerd een
impuls te geven aan de samenwerking en afstemming tussen de betrokken
handhavers.
Multidisciplinaire handhavingteams, bestaande uit medewerkers van verschillende
diensten, hebben de inspecties uitgevoerd.
Met deze integrale landelijke inspecties gericht op leveranciers van afvalstoffen
gebruikt bij covergisting wordt uitvoering gegeven aan een gezamenlijk uit te
voeren actieprogramma.
Dit actieprogramma richt zich op een deel van de keten rond covergisting. Dit deel
van de keten bestaande uit inzamelaars en handelaren is van groot belang. De input
van afval- en reststoffen in de covergistingsinstallaties is sterk bepalend voor de
kwaliteit van het digestaat dat uiteindelijk wordt opgeleverd en deels als meststof
op- of in de bodem wordt gebracht.
Vanwege de beschikbare capaciteit bij de betrokken handhavingsdiensten is er voor
gekozen om het aantal inspecties te beperken tot 8 handelaren of leveranciers van
coproducten.
In een later stadium zal, afhankelijk van de noodzaak en mogelijkheden, een ander
deel van de keten of de gehele keten worden betrokken bij een handhavingproject,
dat op basis van het actieprogramma (zie bijlage 3 bij dit rapport) zal worden
uitgevoerd.

Pagina 7 van 22

Definitief | Afvalstoffen bij covergisting | 23 februari 2011

Hoofdstuk 1 Vraagstelling en doel

Het doel van dit project is het verkrijgen van inzicht in het deel van de keten waarin
inzamelaars, handelaars en leveranciers van covergistingsmaterialen zich bewegen.
Daarnaast is het ook nadrukkelijk de bedoeling dat bij geconstateerde misstanden
en overtredingen handhavend tegen deze actoren wordt opgetreden.
Er is naar antwoord gezocht op de volgende vragen:
1 Welke (afval)stoffen worden er verhandeld en geleverd (daaronder
begrepen, ingezameld, verwerkt, vermengd) aan covergisters, hoeveel van
die (afval)stoffen staan in de bijlage Aa van de Uitvoeringsregeling
Meststoffenwet (URM) en wat is het risico van stoffen die worden/zijn
verhandeld en die niet in die bijlage staan;
2 (Hoe vaak) komt het voor dat stoffen worden omgekat (worden voorzien van
een andere identiteit)?
3 (Hoe vaak) komt het voor dat bepaalde stoffen die niet in de bijlage Aa van
URM staan in andere partijen (stoffen) worden weggemengd?
4 Is de administratie van afvalstoffen bij de betrokken bedrijven uit de keten
op orde?

Pagina 8 van 22

Definitief | Afvalstoffen bij covergisting | 23 februari 2011

Hoofdstuk 2 Resultaten

In dit hoofdstuk worden globaal de resultaten van de 8, binnen het kader van dit
project, uitgevoerde bedrijfsinspecties weergegeven. Met resultaten wordt hier
bedoeld, zaken die negatief opvielen en in de meeste gevallen aan te merken zijn
als een overtreding van de bepalingen van het bijbehorende voorschrift.
Er is daarbij een onderscheid gemaakt tussen de volgende onderwerpen:
a. Wetboek van strafrecht, titel XII, art. 225, valsheid in geschrift
b. Wet milieubeheer (Wm), hoofdstuk 10, afvalstoffen
c. Meststoffenwet
d. Regeling dierlijke bijproducten 2008
e. Inrichting gebonden zaken
f. Europese Verordening betreffende de overbrenging van afvalstoffen
(EVOA)
g. Overige zaken
Wetboek van strafrecht, titel XII, art. 225, valsheid in geschrift
Er is afhankelijk van nader onderzoek (naar de opzet) mogelijk sprake van
overtreding van artikel 225 Sr bij de volgende hierna opgesomde zaken:
a. Meststoffenwet, door 1 onderneming
b. Dierlijke bijproducten, door 2 ondernemingen
Wet milieubeheer, hoofdstuk 10, afvalstoffen
a. Geen gebruik van begeleidingsdocumenten bij transport van afvalstoffen,
door 1 onderneming;
Meststoffenwet
a. Binnen de inrichting wordt geen onderscheid gemaakt tussen stoffen die wel
en die niet in de bijlage Aa van URM staan vermeld, door 1 onderneming;
b. Leveren van productieresten en productieafval uit de
levensmiddelenindustrie aan covergisters (niet bezocht in het kader van dit
project), terwijl op het transportdocument wordt vermeld dat het om een
voedingsmix (uitgepakte levensmiddelen) zou gaan, door 1 onderneming;
c. Vaste stoffen die niet in bijlage Aa van URM staan worden onder een
benaming afgezet die doet vermoeden dat het toegestane coproducten zijn.
De leverancier van het coproduct levert zowel toegestane producten (bijlage
Aa van URM) als niet toegestane producten onder dezelfde productnaam
zoals bijvoorbeeld vloeibare „energiemix +‟, door 1 onderneming;
d. Afvoer van mengsels, waaronder zuiveringsslib, bleekaarde en etensresten,
onder de naam „supermarktmix‟ richting vergister. Euralcode 02.03.99,
wordt omgekat naar „plantaardige resten‟ en staat als zodanig op het afvalbegeleidingsdocument (er worden geen handelsdocumenten opgemaakt). Dit
mengsel komt niet voor in bijlage Aa van URM waardoor gebruik als
coproduct in een covergister niet is toegestaan. Toch vindt afvoer naar
covergisters plaats, door 1 onderneming;
e. Verhandelen van glycerine als zijnde een stof die voldoet aan bijlage Aa van
URM, terwijl deze zeer waarschijnlijk niet daaraan voldoet (nader onderzoek
in de keten volgt), door 1 onderneming;

Pagina 9 van 22

Definitief | Afvalstoffen bij covergisting | 23 februari 2011

Regeling dierlijke bijproducten 2008
a. Opslagsilo‟s of bakken niet gekenmerkt als opslag van categorie 3 materiaal
(Verordening EG 1774/2002, bijlage II, hoofdstuk I, lid 1a), door 3
ondernemingen;
b. Gebruik van meerdere silo‟s voor opslag van categorie 3 materiaal binnen de
inrichting, door 1 onderneming;
c. Bakken met categorie 3 materiaal staan onafgedekt in de buitenlucht, door 1
onderneming;
d. Opdracht tot „neutraal leveren‟ waarmee bedoeld wordt dat de ontdoener
niet weet wie de afnemer is en vice versa. Dit wordt gerealiseerd door te
werken met een fictieve tussenopslag, door 1 onderneming;
e. Aanzienlijke afwijkingen van vermelde gewichten op documenten (meest
extreem ca. 400%), bij meerdere geïnspecteerde ondernemingen;
f. Leveren direct aan de eindbestemming terwijl op documenten een tussenafleveradres wordt genoemd, door 2 ondernemingen;
g. Vergisters (niet bezocht in het kader van dit project) kunnen in de
problemen komen doordat zij bijvoorbeeld categorie 3 materiaal geleverd
krijgen terwijl zij geen pasteurisatiestap hebben, of doordat zij materiaal
ontvangen onder een verkeerde/valse/omgekatte naam, door 1
onderneming;
h. Handelsdocumenten die niet voldoen aan eisen van bijlage II Verordening EG
nr. 1774/2002, zoals:
- ontbreken aanduiding categorie 3 materiaal, door 3 bedrijven;
- ontbreken van erkenningsnummer van bedrijven van herkomst of
bestemming, door 4 ondernemingen;
- in aantal gevallen onmogelijk een koppeling te maken tussen nummers,
gewichten en documenten en tussen goederen en financiële administratie;
i. Handelsdocumenten betrekking hebbend op een bepaald transport terwijl
ook een afvalbegeleidingsdocument aanwezig is met een euralcode voor
plantaardig materiaal, bij 2 ondernemingen;
j. Niet bijhouden van een mengadministratie (alleen inkomende en uitgaande
stromen), bij 3 ondernemingen;
Bij 1 onderneming werd eveneens geen mengadministratie bijgehouden,
maar is wel bekend welke stoffen zich per tank in de tanks van het
tankenpark bevinden;
k. Bij grensoverschrijdend vervoer van dierlijke bijproducten werd niet het
voorgeschreven model voor het handelsdocument gebruikt, door 1
onderneming;
l. Gegevens op handelsdocumenten (waaronder benaming van stoffen) zijn
niet overeenkomstig de begeleidende CMR‟s (vrachtbrieven), bij 1
onderneming.
Inrichtinggebonden zaken
a. Vergunningsvoorschriften niet gecontroleerd, i.v.m. niet aanwezig zijn van
een provinciaal of gemeentelijk toezichthouder, bij 1 onderneming;
b. Uitvoeren van activiteiten binnen de inrichting die niet door de vergunning
worden gedekt:
- niet vergunde veranderingen, bij 2 ondernemingen;
- niet vergunde, illegale uitbreiding (zelfs t.o.v. de nog niet verleende,
reeds aangevraagde veranderingsvergunning) bij 1 onderneming ;
- meldingen 8.19 Wm ingediend om veranderingen alsnog te legaliseren,
door 1 bedrijf (er loopt ter zake een handhavingstraject door de provincie);
- ontvangen van swill, door 1 onderneming; een gedoogbeschikking ligt
momenteel ter inzage;
Pagina 10 van 22

Definitief | Afvalstoffen bij covergisting | 23 februari 2011

c. Ontbreken van vloeistofdichte vloeren, bij 1 onderneming;
d. Accepteren van afvalstoffen met gebruikmaking van onjuiste / niet vergunde
euralcodes, door 1 onderneming;
e. Niet correct melden en registreren van geaccepteerde afvalstoffen, door 2
ondernemingen;
f. Niet melden van de afgifte van afvalstoffen aan het LMA (Amice
registratiesysteem), door 1 onderneming;
g. Storten van steekvast zuiveringsslib in stortbunker en verder vermengen
daarvan met voedingsmiddelen, keukenafval en etensresten, door 1
onderneming;
h. Bij stortbunker gereed staan van aantal big bags met bleekaarde om bij
keukenmix te storten, bij 1 onderneming;
EVOA
a. Bijlage VII/art. 18 EVOA, meestal onvolledig of onjuist ingevuld of afwezig,
door 4 ondernemingen;
b. Vervoer vindt plaats op kennisgevingen die reeds verlopen zijn, door 1
onderneming;
c. Bijlage VII documenten van A naar B en van B naar C, terwijl rechtstreeks
van A naar C wordt geleverd, zodat op het eerste bijlage VII document de
eindbestemming ontbreekt, door 1 onderneming;
d. Grensoverschrijdende overbrenging van stoffen die vallen onder de
erkenningseisen van Verordening EG nr. 1774/2002, waarbij toch Bijlage VII
documenten aanwezig zijn, die zouden duiden op afvalstoffen (geen
overtreding, wel verwarrend);
Overige zaken
a. Gebruik van onjuiste euralcodes, door 2 ondernemingen;
b. Uit afgesloten contracten, transportdocumenten en facturen is niet altijd af
te lezen of het om dierlijke- of plantaardige vetten gaat, bij 3
ondernemingen;
c. Gums, soapstock, droezen, vet-/olieresten en bezinksels uit opslagtanks
worden aan covergisters afgezet als „waterig lecithine oliemengsel‟; de
feitelijke samenstelling van deze stoffen is moeilijk vast te stellen, bij 2
ondernemingen.
Antwoord op de bij de doelstelling gestelde vragen
De hierboven aangehaalde resultaten leveren de volgende antwoorden op bij de in
de doelstelling van dit project gestelde vragen:
1. Welke (afval)stoffen worden er verhandeld en geleverd aan covergisters,
hoeveel van die (afval)stoffen staan in de bijlage Aa van URM en wat is het
risico van stoffen die worden/zijn verhandeld en die niet in die bijlage staan;
Antwoord op vraag 1:
- 1 onderneming levert jaarlijks 17.500 ton nat vergistingsmateriaal (ca.
50% van hun productie), bestaande uit uitgepakte supermarktproducten,gftafval en swill aan covergisters in Duitsland. Gft-afval en swill (= keukenafval
en etensresten) staan niet in bijlage Aa van URM.
Het andere deel (gft-afval en swill) wordt droog vergist en vervolgens
gecomposteerd. Dit materiaal wordt voor 100% als compost afgezet naar de
landbouw in Nederland.
- 1 onderneming levert een mengsel van uitgepakte voedingsmiddelen,
keukenafval, etensresten en mogelijk andere afvalstoffen onder 2
Pagina 11 van 22

Definitief | Afvalstoffen bij covergisting | 23 februari 2011

verschillende namen/aanduidingen, namelijk „supermarktmix‟ en
„plantaardige resten, code II‟ aan 2 covergisters in Nederland. Keukenafval
en etensresten staan niet in bijlage Aa van URM;
- 1 onderneming levert een overblijfsel van droezen, bezinksels en
restvetten, als „emulsie van water en vetten‟ aan covergisters in Nederland.
Het is afhankelijk van de herkomst en het proces waaruit deze reststoffen
zijn vrijgekomen of deze in de bijlage Aa van URM staan.
- 1 onderneming levert plantaardig materiaal dat hij indeelt als C1 nr. 12
van de bijlage Aa van URM, aan Nederlandse covergisters;
- 1 onderneming levert „voedingsmixen‟ en mixen met andere benamingen
aan covergisters. Gebruikte benamingen zijn:voedingsmix 25/60/40
suikerwater, supermarktmix, verpakte snacks, cat. 3 klein verpakt, div.
levensmiddelen, glycerine, uitgepakte levensmiddelen, glycerine 2.
Hierbij is de vraag welke producten voldoen aan de bijlage Aa van URM niet
direct te beantwoorden omdat binnen het kader van dit project geen
onderzoek bij de ontdoeners is uitgevoerd;
- 2 ondernemingen leveren „voedingsmixen‟ en mixen met andere
benamingen aan covergisters. Benamingen die in de administratie zijn
aangetroffen zijn: vetslib, flotatieslib, ULL, plant. emulsie, vet en spijsolie
(vloeibaar en vast). Deze producten voldoen naar verwachting niet aan
bijlage Aa van URM. Hierbij is de vraag welke producten voldoen aan de
bijlage Aa niet direct te beantwoorden omdat binnen het kader van dit
project geen onderzoek bij de ontdoeners is uitgevoerd.
- 1 onderneming levert blijkens het onderzoek niet aan covergisters;
Het risico van stoffen die niet in bijlage Aa van URM staan en die worden
ingezet bij covergisters is, dat niet kan worden vastgesteld wat de impact
zal zijn van het digestaat dat als meststof zal worden ingezet. Pas na
toetsing van de betreffende afvalstoffen aan bijlage Aa kan daarover
zekerheid worden verkregen. Deze toetsing is binnen het kader van dit
project niet uitgevoerd.
2. (Hoe vaak) komt het voor dat stoffen worden omgekat (worden voorzien van
een andere identiteit)?
Antwoord op vraag 2:
Gebleken is dat dit vaak (vastgesteld bij 3 van de geïnspecteerde
ondernemingen) voorkomt, maar dat zelden is aan te geven dat dit
opzettelijk gebeurt (uitzondering daarop is 1 onderneming, waar is
vastgesteld dat dit wel opzettelijk gebeurt). Gegevens op CMR‟s
(vrachtbrieven) en handelsdocumenten behorende tot dezelfde vracht zijn
vaak niet eensluidend (verschillende omschrijvingen van de lading). Bij 1
van de geïnspecteerde ondernemingen is vastgesteld dat standaard op een
begeleidend schrijven staat vermeld: “1. Neutraal laden en lossen, tenzij
uitdrukkelijk anders schriftelijk is vermeld”, waarmee bedoeld wordt dat de
ontdoener niet weet wie de afnemer is en vice versa. Dit wordt gerealiseerd
door te werken met een fictieve tussenopslag.
Bij 1 onderneming werd vastgesteld dat ingenomen vaste stoffen (die niet
aan de bijlage Aa van URM kunnen voldoen) worden geleverd onder dezelfde
naam als de vloeibare “energiemix+”, waarmee wordt beoogd dat deze wel
Pagina 12 van 22

Definitief | Afvalstoffen bij covergisting | 23 februari 2011

aan de bijlage Aa van URM voldoet.
3. (Hoe vaak) komt het voor dat bepaalde stoffen die niet in de bijlage Aa van
URM staan in andere partijen (stoffen) worden weggemengd?
Antwoord op vraag 3:
Dit komt zeer frequent voor (bij 4 van de geïnspecteerde ondernemingen),
maar het bewijs daarvoor is zeer moeilijk te geven. Er is sprake van stoffen
waar de ontvanger geld op toe krijgt en die hij vervolgens wegmengt in comateriaal waar hij weer geld voor ontvangt. Het mes snijdt hier aan twee
kanten.
Indien ondernemingen niet worden verplicht om een mengadministratie en
een massabalans bij te houden is het vanwege de onmogelijkheid op
controle dweilen met de kraan open. Als voorbeeld dat is geconstateerd:
stedelijk afval komt binnen bij een inzamelaar en gaat er als categorie 3
materiaal (Verordening EG1774/2002 ) uit zonder enige bewerking. Ook is
het mengen van slibben met uitgepakte voedingsmiddelen vastgesteld die
vervolgens als categorie 3 materiaal (Verordening EG 1774/2002) worden
afgezet.
4. Is de administratie van afvalstoffen bij de betrokken ondernemingen uit de
keten op orde?
Antwoord op vraag 4:
Dit is overwegend niet het geval (vastgesteld bij 6 van de geïnspecteerde
ondernemingen). In de meeste gevallen ontbreekt de mengadministratie
(overigens niet verplicht), worden niet de juiste transportbegeleidingsformulieren gebruikt en worden deze formulieren niet naar waarheid
ingevuld. De administratie is bij de meeste bezochte ondernemingen niet
volledig en inzichtelijk.

Vervolgtraject, strafrechtelijk / bestuursrechtelijk of waarschuwend
optreden
a. Bij 2 ondernemingen zijn geen overtredingen geconstateerd
(behoudens enkele onvolkomenheden op handelsdocumenten;
afsluiten van containers; schoonhouden van terrein enz.);
b. Bij 4 ondernemingen volgt een hercontrole en vervolgonderzoek door
de nVWA. Er is nog geen beslissing genomen over te volgen
handhavingstraject/mogelijk schriftelijke waarschuwing;
c. Bij 1 onderneming is besloten tot stopzetten (opleggen van verbod)
van de afgifte van „supermarktmix‟ aan 2 covergisters; er volgt een
hercontrole door de nVWA;
d. Bij 1 onderneming is een schriftelijke waarschuwing gegeven m.b.t.
gebruikte handelsdocumenten door de nVWA;
e. Bij 1 onderneming wordt een proces-verbaal opgemaakt of een
schriftelijke waarschuwing gegeven voor de afzet van keukenafval
en etensresten aan een bedrijf waar dieren aanwezig zijn;
f. Bij 1 onderneming werd besloten tot stopzetten van de activiteiten
(door het opleggen van een voorlopige maatregel in het kader van
de Wet op de economische delicten (Wed)); een bestuursrechtelijk
handhavingstraject is ingezet; mogelijk volgt ook strafrechtelijke
aanpak door RMT van de politie;

Pagina 13 van 22

Definitief | Afvalstoffen bij covergisting | 23 februari 2011

g. Overtredingen inzake de EVOA werden bij de helft van de
geïnspecteerde ondernemingen vastgesteld. Deze worden ter
afhandeling overgedragen aan het programma EVOA van de VI.1

1

Bedrijven kunnen op meerdere onderwerpen scoren waardoor het totaal groter wordt dan 8
Pagina 14 van 22

Definitief | Afvalstoffen bij covergisting | 23 februari 2011

Hoofdstuk 3 Conclusies en aanbevelingen

Naar aanleiding van de binnen het kader van dit project uitgevoerde inspecties
worden de volgende conclusies getrokken en aanbevelingen gedaan:
Conclusies
1. Slechts bij 2 handelaren of leveranciers van coproducten (25% van de
geïnspecteerde ondernemingen) zijn, behoudens enkele kleinere
geconstateerde afwijkingen t.o.v. de geldende regels, geen overtredingen
met vervolgstappen geconstateerd. Dit betekent dat bij 75% van de 8
geïnspecteerde handelaren of leveranciers van coproducten sprake was van
kleinere tot grote overtredingen;
2. Bij veel stromen kon niet met zekerheid worden vastgesteld dat deze niet op
de bijlage Aa van URM voorkomen, omdat verificatie-inspecties bij de
ontdoeners niet binnen de reikwijdte van dit onderzoekvallen;
3. De ernst van de vastgestelde resultaten bestaat in het niet kunnen uitsluiten
dat afvalstoffen en gezondheidschadelijke stoffen in strijd met de geldende
Meststoffenwet en de Wet bodembescherming op of in de bodem worden
gebracht (met risico‟s op bodem- respectievelijk grondwaterverontreiniging).
Bovendien leidt de onduidelijkheid over de aard en samenstelling van de
binnenkomende (afval)stromen bij covergisters tot potentiële externe
veiligheids-risico‟s. Dit omdat er mogelijk stoffen worden geaccepteerd bij
de covergister, die leiden tot onvoorziene risico‟s (bijvoorbeeld de
aanwezigheid respectievelijk vorming van hoge concentraties aan
zwavelwaterstof). Dit kan ook van invloed zijn op de ruimtelijke inpassing
van dergelijke ondernemingen.
4. De Wet milieubeheer en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht geven
onvoldoende mogelijkheden om bij met name de mengbedrijven af te
kunnen dwingen dat een zodanige administratie gevoerd wordt dat hieruit
de aard, de omvang en de samenstelling van de stroom rest- en
afvalproducten die naar een covergister gaan, kan worden vastgesteld. Ook
de milieuvergunningen bieden, op de wijze waarop deze nu door gemeenten
en provincies worden opgesteld, geen aanknopingspunten om dergelijke
noodzakelijke verplichtingen af te dwingen. Daarmee wordt het probleem,
dat van veel stromen rest- en afvalproducten naar de covergisters niet met
zekerheid kan worden vastgesteld of deze voldoen aan de bijlage Aa van
URM, afgewenteld op de handhavers van de Meststoffenwet;
5. Er vinden niet of nauwelijks reguliere controles plaats op de gehele
afvalketen van covergisting. De verschillende handhavingsdiensten zijn erg
op hun eigen beleidsterrein gefocust en zoeken te weinig samenwerking.
Ook binnen dit project was er sprake van uiteenlopende interpretaties van
wet- en regelgeving en ontbrak het nogal eens aan daadkracht als er
daadwerkelijk gehandhaafd moest worden;
6. Bij leveranciers en vervoerders van comateriaal bestaat veel onduidelijkheid
over de voorschriften voor de afgifte en het vervoer van afvalstoffen als
coproduct, o.a. welke vervoersdocumenten en euralcodes gehanteerd
moeten worden. De handhaving wordt door de discussies hierover
bemoeilijkt.
Aanbevelingen
1. Gemeenten en provincies (ieder binnen het kader van de eigen
verantwoordelijkheid), intensiveer de handhaving bij de handelaren en

Pagina 15 van 22

Definitief | Afvalstoffen bij covergisting | 23 februari 2011

2.

3.

4.

5.

6.

leveranciers van coproducten gericht op de bepalingen van de Wet
milieubeheer (Wm) en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht
(Wabo). VROM-Inspectie intensiveer de handhaving in het kader van EVOA
en de VIHB-lijst, gericht op de overbrenging van afvalstoffen onder het mom
van dierlijke bijproducten. Werk daarbij zoveel mogelijk samen met de
nVWA, het Agentschap NL en het bevoegd gezag (gemeente of provincie);
Regel via de Wet milieubeheer, de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht
en/of de milieuvergunningen dat inzamelaars, handelaren, bewerkers en
leveranciers van rest- en afvalstoffen de verplichting krijgen tot het voeren
van een administratie zodra er sprake is van het mengen van enkelvoudige
rest- en afvalstoffen. Koppel daaraan de verplichting tot het bijhouden van
een massabalans (aanbeveling voor de directie Duurzaam Produceren van
het ministerie van Infrastructuur en Milieu en de provincies);
Hoewel er gezien de ervaringen tijdens de uitvoering van dit project van
wordt uitgegaan dat de meeste bezochte handelaren of leveranciers van
coproducten goed op de hoogte zijn van de geldende nationale en
internationale regels met betrekking tot covergisting en de transporten van
dierlijke bijproducten en afvalstoffen, blijft het een complexe materie.
Het verdient daarom aanbeveling om voorlichting (eventueel met
stappenplan) beschikbaar te stellen aan de doelgroep (aanbeveling voor
nVWA en VI met hun wederzijdse beleidsdirecties gezamenlijk);
Voer na het tot stand komen van een nieuwe/aangepaste bijlage Aa van URM
of een daarvoor in de plaats komend ander systeem, medio 2011 een
vervolgproject uit, waarbij het gedeelte van de keten van ontdoener,
inzamelaar/ handelaar/bewerker/transporteur tot covergister wordt
meegenomen. Dit ketenproject zou vanwege de aard van de inspecties
moeten worden getrokken door de nVWA, met medewerking van de andere
bij dit project betrokken diensten;
Neem initiatieven om de samenwerking tussen de bij de handhaving
betrokken diensten verder te verbeteren en op elkaar af te stemmen. Zorg
daarbij voor voorlichting en instructie naar de diverse handhavingsdiensten
die betrokken zijn bij de handhaving van deze regelgeving (aanbeveling voor
alle betrokken handhavingdiensten).
Zorg voor voorlichting en instructie over de Meststoffenwet en covergisting
aan de afdelingen vergunningverlening en handhaving van gemeenten en
provincies. Hierdoor kunnen signalen vanuit de VI en de nVWA op waarde
geschat worden, waardoor de vergunningverlening beter afgestemd kan
worden op de Meststoffenwet. Hiermee wordt bewerkstelligd dat er aan het
begin van de keten effectief gehandhaafd kan worden en
handhavingsproblemen aan het einde van de keten beter beheersbaar
blijven (voor nVWA en VI gezamenlijk).

Pagina 16 van 22

Definitief | Afvalstoffen bij covergisting | 23 februari 2011

Hoofdstuk 4 Bijlagen

Bijlage 1 Betrokken handhavingsdiensten
Bijlage 2 Sanctiestrategie
Bijlage 3 Gezamenlijk actieprogramma

Bijlage 1 Betrokken handhavingdiensten
De volgende toezichthouders/inspectiediensten zijn betrokken bij de handhaving van
wet- en regelgeving binnen de keten van covergisting:
Algemene Inspectie Dienst (AID), nu nieuwe Voedsel en Waren Autoriteit of
nVWA: expertise bijlage Aa van URM, toezichthouder Meststoffenwet en
Regeling dierlijke bijproducten 2008 (EG verordening 1774/2002).
VROM-Inspectie (VI): verantwoordelijk toezichthouder voor bepaalde nietinrichting gebonden afvalzaken; de Europese verordening met betrekking tot
de overbrenging van afvalstoffen (EVOA) en het verbod tot vervoeren,
optreden als handelaar of bemiddelaar van gevaarlijke- of
bedrijfsafvalstoffen zonder op de VIHB-lijst te staan vermeld (art. 10.55
Wm); expertise op het terrein van milieu en externe veiligheid; opsporing
van milieudelicten.
Provincies: bevoegd gezag voor de inrichtingen Wet milieubeheer;
bepalingen omtrent de begeleidingsbrief (art. 10.44 Wm); het storten van
afvalstoffen buiten inrichtingen (art. 10.2 Wm); nuttig toepassen of
verwijderen van gevaarlijke afvalstoffen buiten de inrichting (art. 10.54
Wm); expertise vergunningen.
De bij de onderhavige handhavingsactie betrokken provincies zijn:
Flevoland, Zuid-Holland, Limburg en Overijssel.
Gemeenten: bevoegd gezag voor de kleinere inrichtingen Wet milieubeheer;
het storten van afvalstoffen buiten de inrichting (art. 10.2 Wm); nuttig
toepassen of verwijderen van gevaarlijke afvalstoffen buiten de inrichting
(art. 10.54 Wm); expertise vergunningen.
De bij de onderhavige handhavingsactie betrokken gemeente is de
gemeente Venlo.
politie: opsporing van milieudelicten. De bij de onderhavige
handhavingsactie betrokken politiediensten zijn Interregionale Milieuteams
Agentschap NL: subsidievoorwaarden covergisting.
VWA, nu nieuwe VWA of nVWA: toezichthouder Regeling dierlijke
bijproducten 2008 (EG verordening 1774/2002).

Bijlage 2 Sanctiestrategie
Voor dit project is bij aantreffen van overtredingen de volgende aanpak vastgesteld:
Handhavers van het bevoegd gezag voor de inrichting (provincie of
gemeente)
Indien tijdens de inspecties in het kader van dit project overtredingen worden
geconstateerd die een relatie hebben met de inrichting (bijv. handelen in strijd met
de verleende vergunning), dan zal de handhaver van het betrokken bevoegde gezag

Pagina 17 van 22

Definitief | Afvalstoffen bij covergisting | 23 februari 2011

voor de inrichting handelen overeenkomstig het voor die provincie of die gemeente
vastgestelde Handhavings Uitvoerings Programma (HUP);
Handhavers van de VROM-Inspectie (VI)
De VI richt zich binnen het kader van dit project op afvalstoffen gerelateerde zaken.
Indien een overtreding wordt vastgesteld vallende onder de werkingssfeer van de
Wet milieubeheer, waarvoor de minister van Infrastructuur en Milieu het bevoegde
gezag is, wordt handhavend opgetreden. De handhaving kan bestaan uit
strafrechtelijk optreden (opmaken van een proces-verbaal); al dan niet in
combinatie met bestuursrechtelijk optreden (bestuursdwang of last onder
dwangsom).
Handhavers van de Algemene Inspectiedienst/VWA (nVWA)
Indien vastgesteld wordt dat de handelaar producten levert die niet aan de eisen
van de bijlage Aa van URM voldoen, zal gekeken worden of de producten op
afzienbare termijn wel een toelating zouden krijgen. Zo ja dan wordt enkel
vastgelegd welke vergisters het product ontvangen hebben. Zo niet dan zullen de
vergisters als spin-off van het onderzoek bezocht worden. De ondernemers zullen in
kennis gesteld worden van de overtreding en de gevolgen hiervan voor hun bedrijf.
Indien niet toegelaten producten vergist worden betekent dit dat het digestaat niet
meer als meststof aangemerkt kan worden, maar als afvalstof. De ondernemer zal
dan een andere oplossing moeten zoeken voor de afvoer van het digestaat. De
handhaving is strafrechtelijk in het kader van de Meststoffenwet. Daarnaast wordt
het bevoegd gezag, gemeente of provincie, in kennis gesteld en deze bepalen mede
hoe om te gaan met het digestaat, de inhoud van de vergister.

Bijlage 3 Gezamenlijk actieprogramma
Inleiding
In januari 2010 heeft de VROM-Inspectie (VI) het rapport “Co-vergisting van mest in
Nederland, beperking van risico‟s voor de leefomgeving” gepubliceerd. Dit rapport
bevat o.m. een rapportage van het in beeld brengen van de in Nederland
operationele covergisters en het onderzoek naar een aantal ongewenste
situaties/calamiteiten met betrekking tot het onderwerp. Een van de aanbevelingen
was:
„Laat periodieke controles door de AID, VWA en provinciaal en gemeentelijk bevoegd
gezag uitvoeren op het naleven van de milieu- en meststoffenregelgeving door
exploitanten van covergisters en de leveranciers van bijproducten. Geadviseerd
wordt om hiervoor een gezamenlijk actieprogramma op te stellen‟.
In november 2010 hebben de samenwerkende handhavingsdiensten, zoals deze in
de rapportage waarvan deze bijlage deel uitmaakt staan beschreven, een
gezamenlijk handhavingsproject uitgevoerd gericht op het begin van de keten. Dit
deel van de keten bestaat uit de inzamelaars, opbulkers, bewerkers en leveranciers
van coproducten.
Dit handhavingsproject voorzag, zoals in de rapportage is aangegeven, slechts deels
in deze aanbeveling.
Deels, omdat vanwege het gegeven dat de bijlage Aa van de Uitvoeringsregeling
Meststoffenwet (URM), de zogenoemde „positieve lijst‟ medio 2011 wordt aangepast
of vervangen door een andere systematiek, het handhaven bij de covergisters op
alle relevante onderwerpen (nog) niet goed mogelijk was.

Pagina 18 van 22

Definitief | Afvalstoffen bij covergisting | 23 februari 2011

Gelet op de aanbevelingen gedaan in het eerst genoemde rapport en de
aanbevelingen gedaan in de huidige rapportage zal medio 2011 door de betrokken
handhavingsdiensten een gezamenlijk actieprogramma worden opgesteld en
uitgevoerd.
In deze bijlage 3 wordt aangegeven hoe zo‟n actieprogramma er uit kan zien.
Betrokken bevoegde gezagen
Bij het proces van covergisting zijn meerdere bevoegde gezagen betrokken:
De gemeente is bevoegd gezag voor de milieuvergunning:
voor het bewerken, verwerken, opslaan of overslaan van
dierlijke of overige organische meststoffen (cat. 7.1 van bijlage
1 van het Besluit omgevingsrecht (Bor));
het storten van afvalstoffen buiten de inrichting (art. 10.2 Wet
milieubeheer (Wm)); nuttig toepassen of verwijderen van
gevaarlijke afvalstoffen buiten de inrichting (art. 10.54 Wm);
De provincie is bevoegd gezag:
1. indien er sprake is van het bewerken of verwerken van buiten de
inrichting afkomstige dierlijke meststoffen met een capaciteit van
meer dan 25.000 m³ per jaar (categorie 7.4 van bijlage 1 van
het Bor);
2. Indien cosubstraten te bestempelen zijn als afval, voor de opslag
en verwerking boven een bepaalde capaciteit (zie hierna)
3. indien de opslagcapaciteit voor afvalstoffen (bijvoorbeeld bepaalde
soorten cosubstraten) meer dan 1.000 m3 bedraagt en deze
afvalstoffen afkomstig zijn van buiten de inrichting (categorie
28.4,a, 6o van bijlage 1 van het Bor);
4. Indien jaarlijks meer dan 15.000 m3 afvalstoffen (bijvoorbeeld
bepaalde soorten cosubstraten) afkomstig van buiten de
inrichting wordt toegevoegd aan het vergistingsproces (categorie
28,4,c,1o van bijlage 1 van het Bor);
LET OP: Het vorenstaande is slechts van toepassing indien de
aangevraagde activiteit valt onder de bevoegdheid van de provincie
(zie bijlage I, onderdeel C). Dit is het geval indien de inrichting een
zogenoemde IPPC of een BRZO inrichting is. In de overige gevallen is
voor genoemde activiteiten de gemeente het bevoegde gezag.
5. Voor de bepalingen omtrent de begeleidingsbrief (art. 10.44 Wm);
het storten van afvalstoffen buiten inrichtingen (art. 10.2 Wm);
nuttig toepassen of verwijderen van gevaarlijke afvalstoffen
buiten de inrichting (art. 10.54 Wm).;
Het ministerie van Economische zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I). Bij het
toepassen als meststof vallend onder de Meststoffenwet valt het digestaat dat
ontstaat na vergisting met comaterialen die op de bijlage Aa van URM staan binnen
het domein van EL&I, met als toezichthouder de AID, nu nieuwe VWA (nVWA);
EL&I is samen met het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport
opdrachtgever van de Voedsel en Warenautoriteit (VWA, nu nieuwe VWA).
Bepaalde dierlijke bijproducten mogen behandeld worden in een erkende biogas –of
composteerinstallatie. De erkenningseisen die aan deze bedrijven gesteld worden
staan in artikel 15 en Bijlage VI, Hoofdstuk II van de Verordening (EG) Nr.
1774/2002. Ten aanzien van de verwerkingseisen is Bijlage VI van deze verordening
aangepast door Verordening (EG) Nr. 208/2006.
Pagina 19 van 22

Definitief | Afvalstoffen bij covergisting | 23 februari 2011

Alle overige overtredingen/tekortkomingen (in de keten tot en met covergister en
verwerken van digestaat als afvalstof) vallen onder de Wet milieubeheer c.q. de Wet
algemene bepalingen omgevingsrecht.
Betrokken toezichthouders/inspectiediensten

Zie bijlage 1 hiervoor.

Risicoanalyse
Programmatisch handhaven is informatiegestuurd handhaven. Een risicoanalyse is
een eerste stap om door middel van de gegenereerde informatie en de waardering
die daaraan wordt toegekend (prioritering) te komen tot handhaven met effect.
Een risicoanalyse in een integraal toezichtplan heeft tot doel vast te stellen waar de
risico‟s in de keten aanwezig zijn en vervolgens hoe daar het type en aard van
interventies door de betrokken bevoegde gezagen op kunnen worden afgestemd.
Bij risico‟s wordt hierbij gedacht aan:
milieuaspecten (afval, bodem, energie, (ext.-)veiligheid, geluid, lucht)
fysieke (gezondheids-)veiligheid voor mens en dier
kwaliteit (m.n. gevoel van veiligheid)
financieel- economische schade (fraudegevoeligheid)
bestuurlijk belang/imago
Dergelijke risicoaspecten kunnen worden gescoord op:
o brancheniveau (basis vergunning/expert judgement)
o inrichtingenniveau
o ketenniveau
In het actieprogramma wordt gekozen voor een aanpak op ketenniveau, waarbij de
doorwerking van risico‟s als gevolg van de activiteiten van alle actoren in de hele
keten nadrukkelijk de aandacht heeft.
Bij de geplande bedrijfsbezoeken (inrichtingenniveau) wordt getracht vast te stellen
of de vastgestelde risico‟s in de hele (of een substantieel deel van de) branche
voorkomen.
De volgende risico’s worden benoemd in relatie tot co-vergisting
1. Onvoldoende zicht op de gehele keten
2. Onvoldoende zicht op aantal en kwaliteit van biovergisters
3. Onvoldoende zicht op en inzicht in de soort en kwaliteit van covergisting
producten (dierlijke bijproducten).
De Vrom-Inspectie en de nieuwe VWA zullen zich samen met de andere genoemde
handhavingsdiensten, tijdens een voorgenomen inspectie binnen het kader van dit
actieprogramma, richten op de gehele keten.
Risico’s binnen de keten
Het is zoals gezegd van belang om zicht te hebben op alle activiteiten binnen de
keten. Wat leveren de ontdoeners en wat gebeurt er vervolgens mee.
De samenstellende componenten van het bio-vergistingsmateriaal moeten als
zodanig herkenbaar/traceerbaar zijn om een oordeel te kunnen geven over het al
dan niet genoemd zijn in de bijlage Aa van URM. Materiaal dat
onherkenbaar/ontraceerbaar is weggemengd vormt mogelijk een gezondheidsrisico.

Pagina 20 van 22

Definitief | Afvalstoffen bij covergisting | 23 februari 2011

Het is daarom van evident belang dat het vergistingsmateriaal van
ontdoener/producent tot inzet bij de covergister kan worden gevolgd.
Risico’s in relatie tot dierlijke bijproducten
Dierlijke bijproducten zijn verdeeld in drie categorieën. Deze indeling is gebaseerd
op het risico voor de volks- en diergezondheid. Per categorie is bepaald wat er met
het dierlijke bijproduct mag gebeuren en welke bestemming het mag hebben. Zo
kan een dierlijk bijproduct bijvoorbeeld worden vernietigd, omgezet tot brandstof of
verwerkt tot diervoeder.

Risico’s met betrekking tot het op- of in de bodem brengen van afvalstoffen
Het is mogelijk dat het covergistingsproces digestaat oplevert dat geen meststof is
in de zin van de Meststoffenwet (zie bijlage Aa van URM). In dat geval valt het
digestaat onder de afvalstoffenwetgeving en kan het niet op- of in de bodem
gebracht worden omdat dit storten van afvalstoffen buiten de inrichting niet is
toegestaan op grond van artikel 10.2 Wet milieubeheer.
Andere risico’s
Naast risico‟s die ontstaan voor de gezondheid van mens en dier en risico‟s voor het
milieu indien niet voldaan wordt aan de afvalstoffenwetgeving, kunnen de volgende
risico‟s worden genoemd:
risico‟s voor de luchtkwaliteit, door emissies van bio-vergisters naar de lucht
risico‟s binnen het kader van (externe) veiligheid, door drukopbouw binnen de
bio-vergistingsinstallaties
Kaders van de totale keten
De keten van covergisting bestaat globaal uit de (primaire) ontdoeners, de
inzamelaars, opbulkers, be- en verwerkers, de producenten van de co-producten, de
handelaren, de vergistingsbedrijven en de afnemers van de producten van de
vergisting. Daarbij komen de transporteurs en eventuele extra tussenhandelaren.
Het is vanzelfsprekend ook mogelijk dat meerdere rollen bij 1 bedrijf zijn
gepositioneerd.
Kaders van de deelnemende inspectiediensten
Gemeenten
De gemeentelijke inspecteurs zullen zich beperken tot het inrichting gebonden
toezicht van de kleinere vergisters, die zich veelal beperken tot het verwerken van
binnen de inrichting ontstane meststoffen met daarbij covergistingsproducten van
elders. Bij inrichting gebonden inspectiebezoeken door andere handhavingspartners
wordt vooraf afgestemd met de betreffende gemeentelijke handhavingsdienst.
Provincies
Zie gemeenten
De provinciale inspecteurs beperken zich tot toezicht en opsporing m.b.t. het
bewerken of verwerken van buiten de inrichting afkomstige dierlijke meststoffen
met een capaciteit van meer dan 25.000 m³ per jaar;
Indien cosubstraten te bestempelen zijn als afval, deze afkomstig zijn van buiten de
inrichting en indien de opslagcapaciteit voor afvalstoffen meer dan 1.000 m 3
bedraagt;
Indien jaarlijks meer dan 15.000 m3 afvalstoffen (bijvoorbeeld bepaalde soorten cosubstraten) afkomstig van buiten de inrichting wordt toegevoegd aan het
vergistingsproces. Bij inrichting gebonden inspectiebezoeken wordt vooraf
afgestemd met de betreffende provinciale handhavingsdienst.
Pagina 21 van 22

Definitief | Afvalstoffen bij covergisting | 23 februari 2011

De provincies zullen tevens handhaven op het aanwezig zijn van een correct
ingevulde begeleidingsbrief.
Algemene Inspectiedienst, nu nieuwe VWA (EL&I)
De controle is zowel gericht op de vergisters als op de ontdoeners en inzamelaars en
dan meer specifiek op de samenstelling van de producten die naar vergisters gaan.
Daarmee wordt vastgesteld welke vergisters een risico vormen voor de bepalingen
bij- of krachtens de Meststoffenwet.
De inspecteurs van de AID/nieuwe VWA inspecteren de correcte toepassing van de
Meststoffenwet, bij het toepassen van de producten van covergisting op- of in de
bodem. Zij werken daarbij zover als mogelijk is samen met de inspectiedienst van
het bevoegd gezag voor de betreffende inrichting(en). Tot aan het moment dat de
bijlage Aa van URM (positieve lijst) is vernieuwd/aangepast dan wel dat is
onderzocht of er een andere systematiek is om te handhaven, zal deze dienst niet
actief handhaven bij co-vergisters.
Vrom-Inspectie (VI)
De VI-inspecteurs richten zich op de bepalingen van de Wet milieubeheer die zich
voornamelijk toespitsen op de overbrenging van afvalstoffen en die betrekking
hebben op de EVOA en de VIHB-lijst.
Voedsel- en Warenautoriteit, nu nieuwe VWA
De inspecteurs van de VWA/nieuwe VWA controleren de erkenningsregeling
covergisters en de zogenoemde positieve lijst. Zij werken daarbij zoveel als mogelijk
is samen met de inspectiedienst van het bevoegd gezag voor de inrichting(en).
Reguliere politie
De reguliere politie heeft in het kader van de opsporing een zelfstandige taak. Ook
kan er voor gekozen worden om RMT‟s of IMT‟s van de politie vanaf het voortraject
van het actieprogramma te betrekken bij opzet en uitvoering.

Werkwijze
De trekker van het actieprogramma/het te plannen vervolgproject (nVWA) bewaakt
de voortgang van het hele project en de afspraken die al dan niet in gezamenlijkheid
zijn gemaakt door de betrokken handhavingspartners (de helicopterview).
De bij dit project betrokken medewerkers van handhavingsdiensten zullen
gezamenlijk in kleine teams optrekken en inspectiebezoeken afleggen bij vooraf te
selecteren actoren in de gehele keten van coproducten.
De nVWA en de overige handhavingsdiensten zullen in gezamenlijkheid een aantal
actoren in de keten (bedrijven) selecteren die zonder voorafgaande aankondiging
worden bezocht.
De keuze van de te inspecteren bedrijven zal nader worden bepaald aan de hand
van bij de inspectiediensten aanwezige kennis en een lijst van handelaren die naar
voren komen als resultaat van het onderhavige project en van bezoeken aan
covergisters.
De werkwijze zal nader worden vastgesteld.

Pagina 22 van 22