Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1175
Vragen van het lid Gesthuizen (SP) aan de Staatssecretaris van Veiligheid en
Justitie over het terugsturen van kinderen naar Afghanistan (ingezonden
20 januari 2017).
Antwoord van Staatssecretaris Dijkhoff (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
10 februari 2017).
Vraag 1 t/m 6
Hoeveel mensen worden jaarlijks teruggestuurd in het kader van de Joint
Way Forward overeenkomst? Hoeveel hiervan zijn kinderen? Hoeveel hiervan
zijn alleenstaande kinderen?
Welk belang heeft de staat erbij dat Afghaanse kinderen terug naar Afghanistan worden gestuurd waar zij het risico lopen slachtoffer te worden van
kinderrechtschendingen? Wanneer is het belang van het kind wel groter dan
het belang van de staat?
Op welke manier doet het opvangen van Afghaanse kinderen afbreuk aan het
maatschappelijk draagvlak voor het vreemdelingenbeleid? Waarom kiest u er
niet voor dit maatschappelijk draagvlak op andere manieren te vergroten dan
de kinderen terug te sturen?
Waarom is het delen van de ernstige zorg over de schendingen van kinderrechten in Afghanistan niet voldoende om kinderen niet terug naar Afghanistan te sturen? Welke omstandigheden zouden u er wel toe bewegen niet
langer kinderen terug naar Afghanistan te sturen?
Hoe zijn het Internationaal Verdrag Inzake de Rechten van het Kind, de zorgen
over kinderrechtenschendingen en het terugsturen van kinderen naar
Afghanistan volgens u met elkaar verenigbaar?
Welke belangen van Afghaanse kinderen worden gediend door ze terug te
sturen naar Afghanistan? Kunt u hierbij ook specifiek ingaan op het belang
van alleenreizende minderjarigen?
Antwoord 1 t/m 6
In de beantwoording van de feitelijke vragen gesteld door de leden van de
vaste commissie voor Buitenlandse Zaken, over de verlenging van de
Nederlandse bijdrage aan Resolute Support d.d. 5 december 2016, is uw
Kamer geïnformeerd over de zogenoemde «Joint Way Forward»overeenkomst tussen de EU en Afghanistan. In deze overeenkomst zijn afspraken
gemaakt over de bestrijding van illegale migratie en in het bijzonder de
samenwerking als het gaat om terugkeer. De Joint Way Forward bevat

ah-tk-20162017-1175
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

operationele afspraken over het verloop van het terugkeerproces. Het
document bevat geen afspraken over aantallen terugkeerders.
Uw kamer is daarnaast geïnformeerd over de zorgen die het kabinet deelt die
in het rapport van Save the Children, Afghan children cannot wait beschreven
worden. Schendingen van kinderrechten, waaronder kindhuwelijken en
kinderarbeid, blijven een punt van ernstige zorg in Afghanistan. Het rapport
adviseert onder andere om steun aan Afghanistan te richten op gezondheidssector, onderwijs en kinderbescherming. Nederland draagt onder andere via
het ARTF1 bij aan sociale en basisvoorzieningen, zoals onderwijs en de
gezondheidszorg.
Nederland kent een zorgvuldige asielprocedure waarin op basis van de
individuele situatie wordt beoordeeld of een vreemdeling vluchtelingrechtelijke bescherming nodig heeft of bij terugkeer het risico loopt op mensenrechtenschendingen. Ook wordt de informatie die bekend is over de situatie in het
land van herkomst betrokken in de asielprocedure, in het bijzonder het
algemene ambtsbericht van de Minister van Buitenlandse Zaken. Het is
bekend dat de veiligheidssituatie in delen van Afghanistan zorgen baart. Dit
rechtvaardigt echter niet de conclusie dat geen enkele vreemdeling afkomstig
uit Afghanistan zou kunnen terugkeren. Bij afwijzing van de asielaanvraag –
en bekrachtiging daarvan door de rechter – wordt ingezet op terugkeer. Bij
terugkeer van alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv’s) staat in het
belang van het kind hereniging met de ouders of andere familieleden voorop.
Slechts wanneer opvang door ouders of familie niet mogelijk blijkt, wordt
naar andere mogelijkheden van adequate opvang gezocht. Deze voorwaarden
aan de terugkeer van alleenstaande minderjarigen vormen ook expliciet
onderdeel van de Joint Way Forward.
Vraag 7 en 8
Wat verstaat u onder adequate opvang in Afghanistan?
Welke andere mogelijkheden van adequate opvang worden in Afghanistan
gezocht indien hereniging met ouders of andere familieleden niet lukt?
Antwoord 7 en 8
Onder adequate opvang in het land van herkomst wordt iedere opvang
(ongeacht de vorm) verstaan waarvan de omstandigheden vergelijkbaar zijn
met de omstandigheden waaronder opvang wordt geboden aan leeftijdsgenoten die zich in een gelijkwaardige positie als de terugkerende amv
bevinden.
Een opvangvoorziening wordt aangemerkt als adequaat als de opvangvoorziening de minderjarige in ieder geval naar lokale maatstaven biedt:
– onderdak tot de minderjarige de leeftijd van 18 jaar zal bereiken, tenzij de
opvang dient tot het overbruggen van een beperkte periode, waarna de
minderjarige door zijn eigen familie, of door anderen bij wie er sprake is
van adequate opvang, kan worden opgevangen;
– beschikbaarheid van voedsel, kleding en hygiëne;
– toegang tot onderwijsvoorzieningen; en
– aanwezigheid van medische verzorging.
Bij het zoeken naar adequate opvang zal er primair naar worden gestreefd
om de minderjarige met de ouder(s) of andere familieleden te herenigen.
Opvang bij ouders is in beginsel aan te merken als adequaat. Ook kan het zijn
dat uit feiten en omstandigheden naar voren komt dat een ander familielid (of
een meerderjarige, niet zijnde een familielid) adequate opvang kan bieden.
Dit is maatwerk en wordt per casus onderzocht.
Mocht het niet lukken om de minderjarige met de ouder(s) of andere
familieleden te herenigen, wordt onderzocht of adequate opvang in een
(particuliere of van overheidswege) opvanginstelling voorhanden is.
Voor Afghanistan geldt op dit moment dat algemene opvangvoorzieningen
niet beschikbaar en/of toereikend zijn en de autoriteiten geen zorg dragen
voor de opvang.

1

The Afghanistan Reconstruction Trust Fund

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Vraag 9
Zijn er speciale regievoerders en tolken die getraind zijn in het voeren van
terugkeergesprekken met Afghaanse kinderen? Zo ja, hoeveel en is dit
toereikend? Zo nee, bent u bereid ervoor te zorgen dat zij er wel komen?
Antwoord 9
De Dienst, Terugkeer en Vertrek (DT&V) heeft speciale regievoerders die de
vertrekgesprekken voeren met amv’s in het algemeen. Het aantal regievoerders is afgestemd op het aantal amv zaken dat bij de DT&V in behandeling is.
De DT&V zet voor de gesprekken met amv’s tolken in die ook ingezet worden
voor gesprekken met volwassen vreemdelingen. De tolk is onafhankelijk en
zijn rol beperkt zich tot het vertalen van het gesprek. De insteek van het
gesprek wordt bepaald door de regievoerder en de vertrekstrategie wordt
vooraf besproken met de voogd. De Nidos voogd wordt voor een vertrekgesprek met een amv altijd uitgenodigd om aanwezig te zijn. Ik zie daarom geen
noodzaak voor speciale tolken voor gesprekken met (Afghaanse) amv’s.
Vraag 10
Worden er maatregelen genomen om te voorkomen dat alleenreizende
Afghaanse minderjarigen slachtoffer worden van uitbuiting en misbruik in
Europa? Zo ja, welke zijn dit specifiek? Zo nee, bent u bereid hiertoe initiatief
te nemen binnen Europa?
Antwoord 10
Zoals ook aangegeven in het antwoord op de schriftelijke vragen van de
leden Gesthuizen en Kooiman (SP) over alleenstaande minderjarige vreemdelingen die slachtoffer worden van mensenhandel en uitbuiting d.d. 23 januari
2017 werken EU-lidstaten met elkaar samen om mensenhandel te voorkomen
en bestrijden. Om signalen van mensenhandel bij de Europese buitengrenzen
te herkennen, heeft Frontex bijvoorbeeld een handleiding ontwikkeld om
grensbewakers daarin te trainen2. Deze handleiding bevat ook advies over
hoe grensbewakers met minderjarige slachtoffers moeten omgaan. De
lidstaten werken ook operationeel samen om mensenhandel van minderjarigen op te sporen en te vervolgen. Zo is mensenhandel van minderjarigen één
van de sub-projecten van EMPACT THB3, waar Nederland ook aan deelneemt.
Binnen EMPACT wordt ook aandacht besteed aan mogelijke slachtoffers van
mensenhandel binnen migratiestromen en de kwetsbare positie van
migrantenkinderen voor uitbuiting. Er wordt ingezet op het uitwisselen van
informatie en kennis en het initiëren van operationele acties en opsporingsonderzoeken. Daarnaast wordt in 2017 binnen EMPACT ook aandacht besteed
aan opleidingen voor de opsporing om de uitbuiting van kinderen beter te
kunnen onderkennen en multidisciplinair aan te kunnen pakken. Het Europees
opleidingsagentschap voor opsporing (CEPOL) draagt daaraan bij.
Verder hebben hulporganisaties bij de opvang van vluchtelingen altijd
speciale aandacht voor de noden van alleenstaande minderjaren, vooral voor
hun veiligheid.
Naast deze maatregelen, kan het realiseren van een zichtbaar effectief
terugkeerbeleid voor alleenstaande minderjarigen die niet in Europa mogen
blijven ook bijdragen aan het tegengaan van illegale migratie en smokkel van
deze groep omdat het laat zien dat dit niet loont. Omgekeerd werkt het
ontbreken van een effectief terugkeerbeleid illegale inreis in de hand.

2

Zie http://frontex.europa.eu/feature-stories/combating-human-trafficking-at-the-border-trainingfor-eu-border-guards-rRzpfI. De handleiding is ontwikkeld in samenwerking met lidstaten,
CEPOL, Eurojust, UNHCR, Unicef, IOM en de OVSE.
3
EMPACT THB staat voor European Multidisciplinary Platform against Criminal Threats –
Trafficking in Human Beings (mensenhandel).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3