Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 807

Wijziging van de Wet publieke gezondheid in
verband met het stellen van tijdelijke regels
over de inzet van testbewijzen bij de bestrijding
van het virus SARS-CoV-2 (Tijdelijke wet
testbewijzen covid-19)

Nr. 10

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 28 april 2021
Met belangstelling heeft de regering kennis genomen van het verslag
inzake het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet publieke gezondheid in
verband met het stellen van tijdelijke regels over de inzet van testbewijzen
bij de bestrijding van het virus SARS-CoV-2 (Tijdelijke wet testbewijzen
covid-19). De regering spreekt haar waardering uit voor de snelheid
waarmee het verslag tot stand is gebracht. Een voortvarende behandeling
van het wetsvoorstel is immers wenselijk om spoedig testbewijzen te
kunnen inzetten voor het heropenen van de samenleving.
Leeswijzer
De leden van verschillende fracties hebben in het verslag een groot aantal
vragen gesteld over het wetsvoorstel. In deze nota naar aanleiding van het
verslag wordt de volgorde van het verslag aangehouden. Verschillende
fracties hebben over een aantal onderwerpen vergelijkbare vragen
gesteld. In verband met de leesbaarheid en de omvang van deze nota
naar aanleiding van het verslag is ervoor gekozen om bij gelijksoortige
vragen te verwijzen naar beantwoording elders in de nota. Hiertoe zijn de
vragen genummerd en in een cursief lettertype geplaatst. De beantwoording staat in gewone typografie. Verder heeft het lid Bikker (CU)
22 april jl. verzocht om voorafgaand aan het debat over het wetsvoorstel
Tijdelijke wet testbewijzen covid-19 te reageren op de motie Segers en
Paternotte (Kamerstuk 25 295, nr. 1120). Voor een reactie hierop verwijs
verwijst de regering naar het antwoord op vraag 104.
I. ALGEMEEN
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
Tijdelijke wet testbewijzen covid-19. Genoemde leden vinden het
belangrijk continu te blijven kijken hoe we in deze pandemie onderdelen
van de samenleving verantwoord kunnen heropenen of geopend houden.
Deze leden hebben nog een aantal vragen en opmerkingen bij het
voorstel.

kst-35807-10
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

1

1.
De leden van de VVD-fractie ontvangen graag een totaaloverzicht van alle
ministeriële regelingen, algemene maatregelen van bestuur (AMvB’s), en
andere gedelegeerde onderdelen in dit wetsvoorstel. Deze leden begrijpen
dat er snel moet kunnen worden gehandeld in deze crisis en dat
bovendien flexibel moet kunnen worden ingespeeld op de ontwikkelingen. Maar de betrokkenheid van het parlement blijft in het kader van de
democratische legitimatie van groot belang. Daarom willen deze leden
weten wat de betrokkenheid van het parlement bij de verschillende
regelingen is, en zij willen daarom in het overzicht opgenomen hebben of
er een voorhang- of nahangprocedure is en de termijn die daaraan
gekoppeld is voor de Staten-Generaal. Genoemde leden willen bovendien
weten waarom er eventueel niet voor een voorhang- of nahangprocedure
is gekozen. Tevens vragen deze leden waarom er in een aantal gevallen is
gekozen voor een ministeriële regeling en niet voor een AMvB. De leden
van de VVD-fractie vragen voorts waarom er in de meeste gevallen
gekozen wordt voor een ministeriële regeling dan wel AMvB met
voorhangprocedure. Waarom wordt het niet direct in deze wet geregeld
dan wel wordt het niet wettelijk geregeld? In hoeverre worden daar dan
ook richting de Kamer maatschappelijke actoren voor geconsulteerd c.q.
betrokken? Hoe is geborgd dat de Kamer haar taak goed kan vervullen?
Alleen bij het onderwijs is gekozen voor een voorhangprocedure inclusief
advisering door de Raad van State. Kan ook aangegeven worden wanneer
welke ministeriële regeling en/of AMvB gereed is en wanneer ze naar de
Staten-Generaal worden gestuurd?
Het wetsvoorstel bevat de grondslag voor het regelen bij of krachtens een
algemene maatregel van bestuur van:
– het aanwijzen van (delen van) mbo en/of ho als sectoren waar
testbewijzen kunnen worden ingezet;
– het stellen van eisen met betrekking tot de wijze waarop onderwijsinstellingen in aangewezen sectoren zorg dragen voor toegankelijke
testvoorzieningen voor studenten en de toegankelijkheid van het
onderwijs voor studenten die niet over een testuitslag beschikken;
– de eventuele gelijkstelling met testuitslagen van vaccinatiebewijzen,
immuniteitsverklaringen of soortgelijke documenten, onder daarbij te
stellen voorwaarden.
De voordracht van een algemene maatregel van bestuur wordt niet eerder
gedaan dan een week nadat het ontwerp aan beide Kamers is overgelegd
(voorhangprocedure). De formulering «bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur» betekent dat op grond van de algemene
maatregel van bestuur deze onderwerpen verder uitgewerkt kunnen
worden in een ministeriële regeling waarvoor dan op grond van bestaand
artikel 58c van hoofdstuk Va Wpg in parlementaire betrokkenheid is
voorzien.
Het wetsvoorstel biedt voorts de grondslag om direct bij ministeriële
regeling:
– regels te stellen met betrekking tot het beschikken over een testuitslag
voor deelname aan of toegang tot daarbij te bepalen activiteiten of
voorzieningen op in het wetsvoorstel genoemde terreinen, met
inbegrip van de aanwijzing van experimenten op deze terreinen;
– eisen te stellen aan de test, onder meer wat betreft het type test en de
geldigheidsduur;
– verplichtingen op te leggen om het testbewijs en een legitimatie te
vragen en te tonen;
– een drager aan te wijzen voor een elektronisch testbewijs, als
alternatief voor de applicatie CoronaCheck;
– eisen te stellen aan het testbewijs;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

2

–

de verwerking van persoonsgegevens te regelen die noodzakelijk zijn
voor de inzet van testbewijzen;
– de duur van de zichtbaarheid van het testbewijs in de applicatie
CoronaCheck Scanner;
– de voorwaarden voor de aansluiting van de uitvoerder van de test op
de applicatie CoronaCheck, voor het gebruik van de applicatie
CoronaCheck Scanner, en voor het gebruik van de applicatie voor het
tonen van het testbewijs of, indien aangewezen, de alternatieve
drager;
– de beveiliging van persoonsgegevens;
– het verlenen van vrijstelling van het gebruik van de applicatie
CoronaCheck indien ontheffing is gegeven voor het gebruik van de
applicatie CoronaCheck Scanner;
– de bewaartermijn van medische dossiers die uitsluitend testuitslagen
bevatten.
– Wanneer een ministeriële regeling is vastgesteld, wordt zij aan de
Kamers overgelegd (nahangprocedure). De regeling treedt niet eerder
in werking dan een week na deze overlegging. Indien binnen die
termijn de Tweede Kamer besluit niet in te stemmen met de regeling,
vervalt deze van rechtswege. Dit is geregeld in het bestaande artikel
58c in hoofdstuk Va Wpg.
– Die ministeriële regeling is overigens steeds een wijziging van de
Tijdelijke regeling maatregelen covid-19; het is dus niet zo dat er
meerdere ministeriële regelingen moeten worden geraadpleegd om te
weten welke maatregelen er gelden.
Zoals de leden van de fractie van de VVD terecht constateren, moet er snel
kunnen worden gehandeld in deze coronacrisis en ook moet flexibel
kunnen worden ingespeeld op de ontwikkelingen. Daarom is, overeenkomstig de gangbare constructie van hoofdstuk Va Wpg, meestal gekozen
voor het stellen van regels bij ministeriële regeling. De nahangprocedure
borgt de parlementaire betrokkenheid. Het is de bedoeling dat tegelijk met
het wetsvoorstel een ministeriële regeling in werking treedt met de
algemene regels voor de inzet van testbewijzen. Dit zal zo spoedig
mogelijk na instemming door beide Kamers zijn. De regels waarmee
testbewijzen daadwerkelijk zullen worden ingezet bij niet-essentiële
voorzieningen, zullen deel uitmaken van de periodieke wijziging van de
Trm waarmee de maatregelen ter bestrijding van de epidemie van
covid-19 voor zover van toepassing in wettelijke voorschriften worden
neergelegd. De Trm wijzigt regelmatig, doorgaans om de paar weken; een
en ander hangt af van de besluitvorming omtrent de in te zetten maatregelen. Voor enkele, bovenbeschreven onderwerpen is gekozen voor een
algemene maatregel van bestuur. Deze onderwerpen zijn dermate van
belang voor de strekking van het wetsvoorstel dat deze extra waarborg is
ingebouwd. Een algemene maatregel van bestuur moet worden voorgehangen bij het parlement en voor advies worden voorgelegd aan de Raad
van State. Er is nog niet besloten of een algemene maatregel van bestuur
tot stand zal worden gebracht. Daarom kan niet aangegeven worden
wanneer welke algemene maatregel van bestuur gereed zal zijn.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
Tijdelijke wet testbewijzen covid-19. Zij hebben in dit verband nog diverse
vragen, onder meer over de gelijkstelling van het vaccinatiebewijs en de
beoogde eigen bijdrage.
2.
De leden van de D66-fractie stellen allereerst vragen bij de vormgeving
van het voorliggende wetsvoorstel, dat primair betrekking heeft op
testbewijzen. Zij lezen dat bij indiening van het voorstel nog niet te
bepalen was op welk moment en voor welke van deze activiteiten en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

3

voorzieningen testbewijzen feitelijk zullen worden ingezet. Dit zal per
sector verschillen en hangt af van de actuele omstandigheden, de dan
geldende maatregelen, de effectiviteit, de praktische uitvoerbaarheid en
de testbereidheid, zo begrijpen deze leden. Op zich kunnen genoemde
leden zich vinden in het feit dat al deze onzekerheden een rol spelen bij de
vraag of, wanneer en hoe bewijzen worden ingezet. Het roept bij hen
tegelijkertijd echter ook de vraag op waarom er al wel voor wordt gekozen
dat in dit wetsvoorstel primair de voorwaarden voor toegang via
testbewijzen worden geregeld, maar dat het onderhavige voorstel slechts
één artikel bevat waarin mogelijke gelijkstelling wordt geregeld voor
andere documenten, zoals een vaccinatiebewijs en immuniteitsbewijs, in
een aparte AMvB. Daarbij komt dan ook nog de eis dat «met betrekking
tot het virus SARS-CoV-2 kan worden vastgesteld dat een vergelijkbare
kans op overdracht van het virus SARS-CoV-2 bestaat.» Is het gegeven
alle voorgaande onzekerheden volgens de regering logisch om het
wetsvoorstel zo vorm te geven? De leden van de D66-fractie vragen
tevens of het volgens de regering logisch is om het wetsvoorstel zo vorm
te geven, gegeven de verwachting dat in de komende maanden een
dalende besmettingsgraad en een stijgende vaccinatiegraad zal optreden?
Zou het niet veel logischer zijn het wetsvoorstel zo vorm te geven dat deze
de kaders voor de verschillende typen bewijzen regelt, waarna een
onderscheid daartussen – indien gewenst- in de lagere regelgeving kan
worden gemaakt? Of vindt de regering het prudent dat voor testbewijzen
nu vele wettelijke randvoorwaarden zijn opgenomen, en deze bij mogelijk
gebruik van een vaccinatiebewijs slechts in een AMvB worden verankerd?
Wat rechtvaardigt het om deze knip nu reeds te maken?
Ten tijde van het opstellen en indienen van het wetsvoorstel staat slechts
vast dat personen met een negatieve testuitslag op infectie met het
coronavirus gedurende een korte tijd na afname van de test niet besmettelijk zijn voor anderen. Het wetsvoorstel is daarop ingericht. Tegelijk
bevat het de mogelijkheid om ook positieve testuitslagen, vaccinatiebewijzen en immuniteitsverklaringen te kunnen gebruiken voor het
genereren van een bewijs waarmee men toegang kan krijgen tot
activiteiten of voorzieningen. De kaders voor het gebruik van negatieve
testbewijzen zijn zo opgesteld, dat deze ook zonder meer toepasbaar zijn
op positieve testbewijzen, vaccinatiebewijzen en immuniteitsverklaringen.
Aan de hand van deze bewijzen en verklaringen kan dan eenzelfde
toegangsbewijs worden vervaardigd. Daarbij heeft de regering mede gelet
op het voorstel voor een Europese verordening inzake de uitgifte,
verificatie en acceptatie van interoperabele vaccinatie-, test- en herstelcertificaten in verband met het vrij verkeer van personen gedurende de
pandemie van covid-19 (Digital Green Certificate). Ook dit certificaat kan,
als deze verordening in werking treedt, via CoronaCheck worden
gegenereerd en voldoen aan de eisen die de verordening hieraan stelt. De
vraag van deze leden heeft de regering tot het inzicht gebracht dat het
verstandig is in het wetsvoorstel een link te leggen met het voorstel van
de verordening. Daarom zal tegelijk met deze nota naar aanleiding van het
verslag een nota van wijziging aan uw Kamer worden aangeboden die
een wettelijke basis biedt voor de eventueel nog benodigde nationale
regelgeving om deze rechtstreeks werkende verordening te kunnen
uitvoeren.
3.
De leden van de D66-fractie plaatsten hier ook graag kanttekeningen bij
vanuit epidemiologisch opzicht. Van vaccinatie is inmiddels bekend dat
het voor een wezenlijk deel de transmissie van het virus vermindert,
volgens het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

4

tot wel 60%.1 Terwijl sneltesten slechts 58% van de positieve gevallen
detecteren als mensen zich zonder klachten laten testen.2 Deze leden
merken daarbij op dat het testen om toegang te krijgen bedoeld is voor
mensen zonder klachten. Waarop stoelt de regering derhalve haar
voorkeur voor testbewijzen? Kan zij daarbij ingaan op het feit dat andere
landen, zoals Denemarken, het vaccinatiebewijs reeds inzetten voor
toegang?
Het kabinet heeft gekozen om het technisch mogelijk te maken om op drie
manieren een testbewijs te verkrijgen, te weten een negatieve test, een
gedocumenteerde doorgemaakte infectie met een eerdere positieve test
en een vaccinatiebewijs. Hier is mede voor gekozen, omdat we zo goed
aan kunnen sluiten bij de plannen van de EU om deze zelfde drie bewijzen
in te zetten voor een reisbewijs in het Digitaal Groen Certificaat. Op dit
moment is besloten om voor toegangsbewijzen voor evenementen in
Nederland alleen gebruik te maken van negatieve testen. Het eventueel
toevoegen van de vaccinatiestatus als toegangsbewijs kan, indien
gewenst, toegevoegd worden.
4.
In artikel 58rf Wet publieke gezondheid is opgenomen dat «met een
testuitslag worden gelijkgesteld een daarbij aan te wijzen document,
waaronder een bewijs van vaccinatie tegen covid-19 of een medische
verklaring, indien op basis daarvan met betrekking tot het virus
SARS-CoV-2 kan worden vastgesteld dat een vergelijkbare kans op
overdracht van het virus SARS-CoV-2 bestaat.» Genoemde leden vragen
of de regering deze bewijzen werkelijk onderling vergelijkbaar acht. Bij
vaccinatie gaat het om de vraag in hoeverre het de transmissie
vermindert, bij testbewijzen om het aantal vals-negatieve testen en het
aantal mensen dat na de negatieve test alsnog besmettelijk wordt. Deelt
de regering met deze leden de opvatting dat het appels met peren
vergelijken is?
De leden van de D66-fractie roepen in dit kader graag in herinnering wat
de regering hier in een ander geval over schreef: bij het Europees
vaccinatiepaspoort, het Digitale groen certificaat. In het verslag van het
schriftelijk overleg over de kabinetsappreciatie Digitaal groen certificaat,
wordt door de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport het
volgende gesteld:
«Om (in)directe vaccinatieplicht te voorkomen, moet een recent negatief
testbewijs – of mogelijk een herstelbewijs na een doorgemaakte infectie –
als gelijkwaardig alternatief worden gesteld aan het vaccinatiebewijs. Het
is echter niet mogelijk om een kwantitatieve uitspraak te doen over de
mate van gelijkwaardigheid. Het gaat om het bewust aanvaarden van een
klein restrisico als een geaccepteerde marge, gelet op de grote belangen
die hier spelen voor de maatschappij.»3
Deze leden concluderen hieruit dat het ook volgens de Minister van VWS
zelf letterlijk niet mogelijk is een kwantitatieve uitspraak te doen over de
mate van gelijkwaardigheid. Is de regering in dit licht bereid de eis van
1

European Centre for Disease Prevention and Control, 29 maart 2021, «Risk of SARS-CoV-2
transmission from newly-infected individuals with documented previous infection or vaccination» https://www.ecdc.europa.eu/en/publications-data/sars-cov-2-transmission-newlyinfected-individuals-previous-infection
2
Cochrane, J. Dinnes c.s, 24 maart 2021, «How accurate are rapid tests for diagnosing
COVID-19?» https://www.cochrane.org/CD013705/INFECTN_how-accurate-are-rapid-testsdiagnosing-covid-19
3
TK 22 112, nr. 3082, Verslag van een schriftelijk overleg over de kabinetsappreciatie Digital
Green Pass, p. 53.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

5

een «vergelijkbare kans op overdracht» voor andersoortige bewijzen te
laten varen, en deze in een nota van wijziging te laten vervallen? Zo nee,
waarom niet? Wat voegt dit strikte criterium toe ten opzichte van adviezen
van onder meer het Outbreak Management Team (OMT)? Deze leden
stellen voorts vast dat volgens de regering het negatief testbewijs – en
mogelijk een herstelbewijs – ondanks de onmogelijkheid van een
kwantitatieve uitspraak als gelijkwaardig alternatief moet worden gesteld
ten opzichte van het vaccinatiebewijs. Geldt dat bij dit wetsvoorstel dan
ook? Zo nee, wat maakt de situatie bij het Europese vaccinatiepaspoort
anders dan bij het gebruiken van bewijzen voor toegang? Zo ja, waarom
trekt het voorliggend wetsvoorstel een vaccinatiebewijs en testbewijs niet
reeds gelijk in het hele voorstel? De leden van de D66-fractie ontvangen
tot slot op dit punt graag een reactie van de regering op de eigen
woorden van de Minister dat het «gaat om het bewust aanvaarden van
een klein restrisico als een geaccepteerde marge, gelet op de grote
belangen die hier spelen voor de maatschappij.» Als de regering deze
woorden – van 13 april jl. – nog onderschrijft, vanwaar het onderscheid in
het voorliggende wetsvoorstel? Kan inzage worden gegeven op welk
moment de keuze voor dit onderscheid is gemaakt en in welk gremium?
Kan daarbij tevens worden aangegeven of, en wanneer dit na verloop van
tijd nog is heroverwogen?
De leden van de D66-fractie gaan vervolgens op dit punt graag in op de
reactie van de regering op het advies van de Raad van State. Volgens de
Raad van State is de gelijkstellingsregeling in het wetsvoorstel prematuur,
omdat op Europees niveau een voorstel voor een verordening inzake een
vaccinatie-, test- of immuniteitsbewijs in het kader van het vrije verkeer
voorligt (het bovengenoemde Digitale groen certificaat). Deze leden lezen
dat de regering daarop stelt dat de verordening naar verwachting in juni
2021 in werking zal treden. «De grondslag in het wetsvoorstel om een
vaccinatiebewijs gelijk te stellen met een testbewijs is daarom zowel qua
inhoud, als planning niet voorbarig in het licht van de aanstaande
verordening», aldus de regering. Genoemde leden onderschrijven dit ten
volle. Als de regering echter de gelijkstelling geenszins prematuur acht,
waarom verankert zij het testbewijs en het vaccinatiebewijs dan niet
daadwerkelijk in gelijke mate in het voorliggende wetsvoorstel?
Uiteraard zijn vaccineren tegen covid-19 en testen op infectie met het
coronavirus twee volstrekt verschillende handelingen. Wat zij mogelijk
gemeenschappelijk hebben, is dat voor gevaccineerde personen en
negatief geteste personen van belang is of zij niet of nauwelijks een risico
vormen voor de transmissie van het coronavirus. Dat wordt op het
moment van het uitbrengen van deze nota naar aanleiding van het verslag
nog onderzocht. De grondslag voor de gelijkstelling is niet prematuur,
maar een gelijkstelling in het wetsvoorstel zou thans wel voorbarig zijn.
Pas wanneer is vastgesteld dat het risico vergelijkbaar is, zal worden
overgegaan tot het opstellen van een algemene maatregel van bestuur
om de mogelijkheid te bieden vaccinatiebewijzen te gebruiken voor de
toegang tot activiteiten en voorzieningen waarvoor een testbewijs is
voorgeschreven. Dit gebruik komt erop neer dat men zich dan niet hoeft te
laten testen om een bewijs voor toegang te genereren. Daarbij zal de
regering vanzelfsprekend rekening houden met het voorstel voor een
Europese verordening inzake de uitgifte, verificatie en acceptatie van
interoperabele vaccinatie-, test- en herstelcertificaten in verband met het
vrij verkeer van personen gedurende de pandemie van covid-19 (Digital
Green Certificate).
5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

6

De leden van de D66-fractie ontvangen tot slot op dit punt graag een
toelichting op de vraag waarom gekozen is voor de (verkorte) titel
«Tijdelijke wet testbewijzen covid-19». Ongeacht de mate waarin
verschillende typen bewijzen gelijk worden gesteld in het voorliggende
voorstel, biedt het expliciet grondslag voor andere bewijzen dan testbewijzen. Is het in dat licht volgens de regering niet zuiverder en duidelijker
om het wetsvoorstel een titel te geven die de volledige lading dekt? Zo
nee, waarom niet? Mocht hierop het antwoord luiden dat dit wetsvoorstel
primair de voorwaarden voor testbewijzen regelt, dan ontvangen deze
leden graag nogmaals een verduidelijking waarom dat op wetsniveau de
juiste keuze zou zijn.
Zoals in beide voorgaande antwoorden toegelicht, ziet het wetsvoorstel
primair op testbewijzen. De naam van de wet zal niet in de weg staan
andere bewijzen onder de werking van deze wet te brengen.
6.
De leden van de D66-fractie willen in de tweede plaats een beter beeld
krijgen waarom het wetsvoorstel (pas) op dit tijdstip naar de Kamer komt.
Zij wensen meer informatie te ontvangen over het verloop van het
wetstraject. Vanaf welke datum is men bij het Ministerie van VWS en/of
andere ministeries begonnen te werken aan dit wetsvoorstel? Op welke
datum begonnen de eerste besprekingen? Op welke datum is begonnen
met het daadwerkelijk opstellen van een eerste concept-tekst voor het
wetsvoorstel? Genoemde leden vragen voorts hoe zich dit verhoudt tot de
eerste data waarop zowel in de Kamer als door de regering – bijvoorbeeld
in debatten of brieven – werd gesproken over een «testsamenleving» of
over het opzetten van een grootschalige testinfrastructuur met als doel
om op een verantwoorde wijze eerder dan wel sneller te kunnen versoepelen? Deze leden ontvangen graag een precies overzicht van data waarin
zowel alle stappen van de voorbereidingsfase als het formele wetgevingstraject worden vermeld. Ook willen zij weten hoeveel fte hiervoor is
ingezet. Het voorliggende voorstel dient om voor sociale en economische
verlichting te zorgen, zonder de verspreiding van het virus (te veel) te
doen oplopen. Had dit volgens de regering ook enkele maanden eerder
gekund, gelet op de toenmalige en huidige epidemiologische situatie? Zo
ja, dan is het volgens de leden van de D66-fractie zonde dat het
wetsvoorstel pas voorligt op het moment dat we ons al vele maanden in
een ingrijpende lockdown bevinden, met dito sociale, economische en
psychische schade tot gevolg, en de weg naar veel meer vrijheid via
vaccins nu juist echt in zicht komt.
Op 1 december 2020 werd de Initiatiefnota van de leden van de
GroenLinks-fractie over de tijdelijke testsamenleving ingediend. Op
9 december werd een motie van de leden Jetten en Klaver om voor het
eind van januari sneltestlocaties op te zetten op mbo-, hbo-, en
wo-instellingen die dit willen (TK 25 295, nr. 781), aangenomen. Op
24 december heeft de regering een kabinetsreactie over de initiatiefnota
van de leden Klaver en Kröger aan uw Kamer verzonden. De regering
heeft de Gezondheidsraad in december gevraagd om een advies te geven
over de juridische en ethische kaders bij de inzet van een testbewijs. In de
stand van zakenbrief Covid-19 van 13 januari jl. aan uw Kamer, staat
aangegeven dat de regering voorbereidingen treft voor veilige toegang tot
het sociale leven, testen voor veilig werken en testen voor veilig studeren.
Het advies van de Commissie Ethiek en Recht van de Gezondheidsraad is
op 14 januari jl. gepubliceerd. In de stand van zaken brief Covid-19 van
23 februari jl. is een kabinetsreactie gegeven op dit advies. Eind januari
2021 is gestart met de voorbereiding van dit wetsvoorstel. Begin februari
is begonnen met de opbouw van de testcapaciteit (Kamerstuk brief

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

7

14 april). De regering heeft daarnaast gewerkt aan een digitale applicatie
voor het testbewijs (CoronaCheck) en heeft in nauw contact met alle
betrokken sectoren en op basis van adviezen van het OMT en de
Gezondheidsraad het wetsvoorstel verder uitgewerkt. Het wetsvoorstel is
8 maart ter consultatie voorgelegd aan de Autoriteit Persoonsgegevens,
het College van de Rechten van de Mens, het Adviescollege toetsing
regeldruk en aan verschillende instanties, waaronder de Inspectie
Gezondheid en Jeugd. Verder is toen een internetconsultatie gestart. Op
26 maart jl. is het wetsvoorstel door de regering voorgelegd voor advies
aan de Raad van State. Uw Kamer is in de verschillende stand van zaken
brieven Covid-19 geïnformeerd over de status van het wetsvoorstel. In lijn
met de motie van het lid Hermans (TK 25 295, nr. 1066), die verzoekt om
samen met genoemde partijen begin april een aantal pilots te starten,
zodat voor een goede invoering van deze vorm van testen breed inzicht
verzameld wordt, zijn in april verschillen pilots testevents gestart. In april
zijn voorbereidingen gestart voor de ministeriële regeling testbewijzen en
heeft de regering besloten het profijtbeginsel van 1 juli toe te passen.
De leden van de PVV-fractie zitten niet te wachten op het wetsvoorstel
Tijdelijke wet testbewijzen covid-19. De epidemiologische situatie met
betrekking tot covid-19 in ons land is niet uitzichtloos. De regering geeft
aan de vrijwillige vaccinatie van alle inwoners boven de 18 jaar die een
verhoogde kans hebben op een ernstig verloop van covid-19, afgerond te
hebben in de komende maand (mei 2021). Op dit moment is er geen
aanleiding te veronderstellen dat mutanten de vaccinaties teniet zullen
doen, of dat er een nieuwe pandemie met een ander nieuw virus met
dezelfde vergaande consequenties gaande is. Ook wijzen deze leden op de
veelbelovende ontwikkelingen op het gebied van geneesmiddelen die ook
steeds meer een ernstig verloop van covid-19 kunnen voorkomen dan wel
keren. Omdat er geen sprake is van een uitzichtloze situatie die vraagt om
alternatieven voor een lockdown, achten deze leden dit wetsvoorstel
ontijdig. Deze leden constateren verder dat er veel onduidelijkheden in het
wetsvoorstel zitten. Zij zijn ook geen voorstander van een eigen bijdrage
voor een toegangstest. Deze leden hebben een aantal kritische vragen en
opmerkingen.
7.
De leden van de PVV-fractie zijn verbaasd dat er geen einddatum is
vastgelegd in deze Tijdelijke wet testbewijzen covid-19. Genoemde leden
zijn van mening dat de testverplichting kan vervallen wanneer de
risicogroepen hun vrijwillige vaccinatie hebben gehad en het aantal
coronapatiënten in de ziekenhuizen fors is teruggelopen. Genoemde leden
vragen daarom een harde einddatum op te nemen in dit wetsvoorstel.
Het kabinet is voornemens om testbewijzen niet langer in te zetten dan
nodig. Toegangstesten zijn nadrukkelijk bedoeld om eerder en/of met
minder maatregelen bepaalde activiteiten weer mogelijk te maken. Hoe
lang toegangstesten van toegevoegde waarde blijven, is geheel afhankelijk van de epidemiologische ontwikkelingen. Het kabinet heeft tot en
met augustus middelen geraamd. De huidige verwachting is dat in juli en
augustus het voornaamste deel van de samenleving weer open kan
zonder de inzet van toegangstesten. Mogelijk kunnen testbewijzen dan
nog worden ingezet voor activiteiten met grote aantallen bezoekers of ter
vervanging van de 1,5 meter afstand maatregel. Op termijn zal moeten
blijken of toegangstesten langer of wederom nodig zijn, bijvoorbeeld in
geval nieuwe mutaties van het virus zich voor doen waartegen de huidige
vaccinaties niet werkzaam zijn. Toegangstesten zijn zeker beoogd als
tijdelijke maatregel maar vanwege het voorgaande is geen harde
einddatum mogelijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

8

8.
De leden van de PVV-fractie kunnen niet instemmen met het voorstel om
vanaf 1 juli 2021 een eigen bijdrage te vragen voor een testbewijs. Het
werpt een drempel op voor mensen met een laag inkomen en creëert een
tweedeling in de samenleving. Genoemde leden vragen de regering dan
ook om de eigen bijdrage te schrappen en de test gratis te houden.
De regering zal tot 1 juli de volledige kosten van testen voor toegang
dragen. Pas vanaf 1 juli zullen mensen om een bijdrage worden gevraagd
voor een toegangstest. Het kabinet vindt die verdeling goed passen. In de
maanden mei en juni zetten we toegangstesten niet alleen in om bepaalde
sectoren ruimer maar ook om ze eerder weer te openen. Op een veilige en
verantwoorde wijze de samenleving weer zo snel mogelijk heropenen
vindt dit kabinet horen bij de taak van de regering, die met maatregelen in
het belang van de maatschappij bepaalde delen hiervan had gesloten.
Daarom worden in de onderzoeks- en startfase alle kosten door het Rijk
gedragen. Het is de verwachting van dit kabinet dat in juli en augustus het
grootste deel van de samenleving weer open zal zijn. Toegangstesten
zullen dan mogelijk nog worden ingezet voor activiteiten met grote
aantallen bezoekers en veel risico op besmetting of ter vervanging van de
1,5 meter afstand maatregel. Vanaf het moment dat mensen moeten
betalen zijn er dus al veel alternatieven voor activiteiten voor handen.
Daarom is gekozen voor de datum van 1 juli a.s. Wat de hoogte van het
bedrag betreft is hiervoor gekozen omdat het de verwachting van dit
kabinet is dat een bijdrage van 7,50 euro geen financiële drempel zal
opwerpen die leidt tot maatschappelijk onaanvaardbare ongelijke toegang
tot activiteiten of voorzieningen. Temeer daar dit bedrag niet voor een
enkele activiteit maar voor de volledige duur van de geldigheid van een
testbewijs geldt. Daarmee kan voor dit bedrag dus aan meerdere
activiteiten waar een toegangstest voor nodig is worden deelgenomen.
9.
De leden van de PVV-fractie maken zich zorgen over het feit dat nog niet
definitief kan worden vastgelegd op welk moment en voor welke
activiteiten en voorzieningen een testbewijs gaat gelden. Veel hangt af
van de «epidemiologische situatie» zo begrijpen de leden, maar wat zijn
daarvoor de criteria? Te lezen valt dat de Routekaart als leidraad wordt
genomen, maar dat schept weinig vertrouwen bij genoemde leden. Er is
al zo vaak van routekaarten en dergelijke afgeweken dat deze amper meer
serieus te nemen zijn. Deze leden ontvangen graag meer invulling en
onderbouwing omtrent welke activiteiten wanneer en waarom onder de
testverplichting (zouden komen te) vallen.
Het testbewijs zal alleen worden ingezet om activiteiten en voorzieningen
eerder of met minder maatregelen te openen. Het is dus niet bedoeld als
verzwarende maatregel, maar om de samenleving weer meer of sneller te
heropenen. In het openingsplan is voor stap 2 en 3 aangegeven waar het
kabinet de inzet van het testbewijs verstandig vindt. Hierbij is onder
andere gekeken naar de aard van de activiteiten, de mogelijkheid tot
toegangscontrole en de maatschappelijke en economische impact. De
voorwaarden waaronder eerdere of ruimere opening plaats kan vinden
worden uitgewerkt, waarbij bijvoorbeeld wordt gedacht aan het toestaan
van meer bezoekers met inachtneming van de 1,5 meter maatregel dan
zonder testbewijs is toegestaan. Ook met een negatief testbewijs bestaat
een kleine kans dat een besmettelijk persoon toegang tot een activiteit
wordt verleend. Daarom wordt het testbewijs niet vanaf de eerst
mogelijke stap maximaal ingezet en ter vervanging van de 1,5 meter,
maar gebeurt dit stapsgewijs. In de laatste stap(pen) van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

9

openingsplan zal het testbewijs naar verwachting ook kunnen worden
ingezet ter vervanging van de 1,5 meter maatregel, voordat dit ook zonder
toegangstesten epidemiologisch verantwoord is. Testbewijzen kunnen
dan bijvoorbeeld worden ingezet om ongeplaceerde evenementen,
bijvoorbeeld bezoek aan een discotheek of festival, mogelijk te maken.
10.
De leden van de PVV-fractie vragen hoe effectief de maatregelen in dit
wetsvoorstel eigenlijk zijn en hoe de effectiviteit wordt gemeten.
Medewerkers en personeel van evenementen en instellingen hoeven niet
getest te zijn, zij kunnen het virus mogelijk dus toch verspreiden. Zo krijg
je binnen eenzelfde ruimte twee groepen, zij die getest zijn en zij die
niet-getest zijn. Wat is het effect daarvan? Kinderen onder de 12 jaar
hoeven niet te worden getest (gelukkig), maar ook zij kunnen bij activiteiten het virus mogelijk toch verspreiden. Hetzelfde geldt voor het
onderwijs. Studenten staan al niet te springen om zich te laten testen,
slechts 30% was daartoe bereid in de pilot. Het onderwijs moet echter ook
zonder testbewijs doorgang vinden. Dus ook hier krijg je twee groepen
binnen een onderwijsinstelling, zij die getest zijn en zij die niet-getest zijn.
Hoeveel besmettingen worden met de invoering van dit wetsvoorstel
precies voorkomen, naar de inschatting van de regering? Tevens vragen
deze leden of de regering het met genoemde leden eens is dat een
superspreading event ondanks de maatregelen in dit wetsvoorstel nog
steeds kan plaatsvinden.
De effectiviteit zal steeds gemeten worden aan de hand van de besmettingsgetallen en de epidemiologische situatie. Bij de Field Labs werd zoals
verwacht een klein aantal asymptomatische besmettingen door testen van
te voren gevonden. De verwachting is dat dit aantal in de zomer, als meer
mensen gevaccineerd zullen zijn en er al meer mogelijk is, nog lager zal
zijn. Een superspreading event is niet uit te sluiten, maar de kans erop is
wel aanzienlijk verkleind.
11.
De leden van de PVV-fractie vinden dat de regering zich te veel richt op
het optuigen van een «testsamenleving». Er zijn meer wegen om het
coronavirus aan te pakken, zoals betere eisen aan ventilatie in binnenruimten, inzet van luchtreinigers, meer ruimte voor veelbelovende
geneesmiddelen zoals neusspray’s die laagdrempelig zijn in te zetten. Nog
beter is het om te zorgen dat nu eindelijk alle risicogroepen vrijwillig zijn
gevaccineerd. Waarom wordt er niet op een breed front ingezet om het
coronavirus te bestrijden? Deze leden ontvangen hierover graag een
reactie.
De regering herkent zich niet in het beeld van een testsamenleving. Het
virus wordt op verschillende manieren bestreden. Om uit deze crisis te
komen, is vaccinatie onze belangrijkste troef. Tegelijkertijd kunnen we met
de inzet van testen samen voor zorgen dat we besmettingen snel
opsporen en zo de verspreiding beperken. Het kabinet werkt niet aan een
testsamenleving. Het kabinet streeft ernaar om de samenleving zo snel
mogelijk als verantwoord is weer te openen. Naast de oplopende
vaccinatiegraad kan de inzet van testbewijzen daar aan bijdragen. Met
toegangstesten kunnen activiteiten eerder en meer worden mogelijk
gemaakt. We doen dit niet langer dan het nodig is. Het is nog steeds
onduidelijk of aerogene verspreiding een relevante rol speelt bij de
verspreiding van het virus. In gebouwen is voldoende luchtverversing
(ventilatie) nodig. Dit verkleint verspreiding van ziekteverwekkers die
luchtweginfecties veroorzaken, zoals het coronavirus. Uit voorzorg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

10

benadrukt het RIVM daarnaast het belang van goede ventilatie voor een
gezond binnenklimaat. Hiervoor is een instructievideo gemaakt en het
RIVM houdt doorlopend nieuwe wetenschappelijke onderzoeken en
inzichten in de gaten. Richtlijnen worden regelmatig aangepast als daar
aanleiding toe is. Ook in het kader van de Fieldlabs Evenementen wordt
een aantal onderzoeken uitgevoerd naar druppelverspreiding, luchtkwaliteit en ventilatie.
12.
De leden van de PVV-fractie vragen tot slot waarom er voor een dergelijke
vreselijk ingewikkelde systematiek gekozen wordt. Waarom kan een
laagdrempelige blaastest niet volstaan?
De testuitslag van een blaastest is of negatief of mogelijk positief en zal
dus in geval van «mogelijk positief» aangevuld moeten worden met een
PCR-test. De blaastest is daarmee alleen een voortest, die op een goede
en snelle wijze een deel van de mensen alvast kan identificeren als
negatief, zodat zij niet een meer gevoelige test te hoeven ondergaan.
13.
Deze leden hebben zorgen over de dataveiligheid. Welke geleerde lessen
met betrekking tot het datalek bij de GGD in de test- en traceerketen
neemt de regering mee in dit wetsvoorstel? Hoeveel meldingen over
identiteitsfraude naar aanleiding van het datalek zijn inmiddels bekend bij
fraudehelpdesk.nl?
De regering neemt verschillende maatregen om de dataveiligheid te
borgen. Bij het ontwikkelen van CoronaCheck is daarbij vastgehouden aan
de beginselen van privacy en security by design en dataminimalisatie.
Verder zijn hoge eisen gesteld op het gebied van onder andere privacy en
informatieveiligheid waar de regering geen concessies op heb gedaan.
Hiertoe heeft de regering vele (technische) tests en checks uit laten voeren
en is op verschillende manieren aandacht geweest voor de veiligheid van
de applicaties. De Fraudehelpdesk geeft desgevraagd aan dat het vanaf
februari nog zo’n 65 meldingen heeft ontvangen die betrekking hadden op
de GGD. Het staat daarmee niet vast dat dit is terug te voeren op het
datalek.
14.
Is de regering voornemens het testbewijs te koppelen aan het
BSN-nummer? Zo ja, waarom is er niet voor gekozen om het testbewijs te
koppelen aan een tijdelijke code? Is de regering bereid dit wel vanaf de
start mogelijk te maken? Wordt er bij de testbewijzen welke worden
gebruikt als een bewijs van niet besmet zijn bij aanvang een behandelrelatie aangegaan waarbij erg veel persoonsgegevens dienen te worden
verzameld zoals BSN-nummer, adresgegevens, telefoonnummer, et
cetera? Zo ja, waarom? Zo ja, acht de regering dit proportioneel? Zo ja,
waarom? Zou het niet beter zijn pas een behandelrelatie aan te gaan als
iemand besmet blijkt te zijn naar analogie van de blaastest in het verkeer?
Van de verkeersdeelnemer die een blaastest doet en die niet teveel heeft
gedronken, wordt niets geregistreerd. Pas als iemand te veel heeft
gedronken worden er persoonsgegevens verzameld. Is de regering bereid
het systeem zo vorm te geven dat van de mensen die meewerken aan een
testbewijs voor toegang en die niet besmet blijken te zijn geen persoonsgegevens worden verzameld?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

11

Bij het maken van de afspraak voor een test komt automatisch een
geneeskundige behandelingsovereenkomst tot stand. Dit volgt uit de
definitie van de geneeskundige behandelingsovereenkomst die in het BW
is geregeld. De uitkomst van de test is daarvoor niet bepalend. Een
testaanbieder is verplicht de identiteit en het BSN van de cliënt vast te
leggen. Deze verplichting volgt uit een andere wet, namelijk de Wet
aanvullende bepalingen verwerking persoonsgegevens in de zorg (artikel
4 en 5). Een testaanbieder moet zich bij de verwerking van persoonsgegevens houden aan alle wet- en regelgeving, waaronder de Wgbo en de
AVG. Ten behoeve van het maken van een testbewijs worden door de
testaanbieder beperkt persoonsgegevens meegestuurd naar de
CoronaCheck-app namelijk de eerste letter van de voornaam, de eerste
letter van de achternaam, de geboortedag en de geboortemaand. Het
testbewijs is daarmee niet aan een BSN gekoppeld.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
Tijdelijke wet testbewijzen covid-19. Deze leden benadrukken dat
vaccineren de duurzame oplossing om van de beperkende maatregelen
tegen de verspreiding van het coronavirus af te komen is. Zolang nog niet
voldoende mensen die dat vrijwillig willen gevaccineerd zijn, kan de inzet
van testbewijzen bijdragen aan het openstellen van een groot deel van het
maatschappelijk en economisch verkeer, waaronder het hoger onderwijs,
het middelbaar beroepsonderwijs en de horeca. Genoemde leden zien ook
de meerwaarde van de inzet van testbewijzen met als doel om onderdelen
van de samenleving te heropenen of geopend te houden in tijden dat de
epidemiologische situatie nog zeer ernstig is en nog onvoldoende mensen
gevaccineerd zijn. Het van overheidswege verplichten van testbewijzen is
echter wel een beperking van de grondrechten, waardoor burgers die
geen negatief testbewijs kunnen of willen tonen, in de praktijk uitgesloten
worden van delen van de samenleving. Belangrijke randvoorwaarden
voor het van overheidswege verplichten van testbewijzen is dan ook dat
deze maatregel uiteraard voldoet aan de eisen van proportionaliteit en
subsidiariteit, maar dat deze maatregel ook zo tijdelijk als mogelijk is. De
leden van de CDA-fractie hebben daarom de onderstaande vragen bij dit
wetsvoorstel.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggend wetsvoorstel. Hoewel ook zij begrip hebben voor
maatregelen waarmee de samenleving daar waar dat verantwoord is,
weer geopend kan worden, zijn zij er nog niet van overtuigd of het
voorliggend wetsvoorstel ten aanzien van testbewijzen daar een goede
bijdrage aan kan gaan leveren. Deze leden hebben daarom een aantal
vragen en kanttekeningen.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel Tijdelijke wet testbewijzen covid-19. Deze
leden hebben een aantal vragen en opmerkingen bij het wetsvoorstel.
15.
Het lid van de 50PLUS-fractie vraagt wat het nut van de testbewijzen is in
relatie tot de timing van een en ander, zeker gezien het feit dat een groot
deel van de Nederlanders in de zomer gevaccineerd zal zijn. In dit verslag
zijn de andere vragen en kanttekeningen van het lid van de 50PLUS-fractie
opgenomen.
Het nut van toegangstesten is geheel afhankelijk van de epidemiologische
ontwikkelingen en de vaccinatiegraad. De huidige verwachting is dat in
juli en augustus een groot deel van de samenleving weer open is zonder
de inzet van toegangstesten. Alle volwassenen die dat willen, hebben dan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

12

namelijk hun eerste prik gehad. Mogelijk kunnen testbewijzen dan nog
worden ingezet voor activiteiten met grote aantallen bezoekers of ter
vervanging van de 1,5 meter afstand maatregel. Op termijn zal moeten
blijken of toegangstesten langer of wederom nodig zijn, bijvoorbeeld in
geval nieuwe mutaties van het virus zich voordoen waartegen de huidige
vaccinaties niet bestand zijn.
1. INLEIDING
16.
De leden van de VVD-fractie lezen dat ten tijde van de indiening van het
wetsvoorstel niet te bepalen is op welk moment en voor welke van deze
activiteiten en voorzieningen testbewijzen feitelijk zullen worden ingezet.
Genoemde leden lezen dat dit per sector zal verschillen en dat dit afhangt
van de actuele omstandigheden, waaronder de epidemiologische situatie,
de geldende maatregelen ter bestrijding van de epidemie van covid-19, de
effectiviteit van de inzet van testbewijzen en de praktische uitvoerbaarheid
ervan, onder meer voor wat betreft de beschikbaarheid van testen en
testlocaties alsmede de testbereidheid. Is de regering voornemens om op
basis van deze wet op korte termijn al sectoren aan te wijzen dan wel voor
welke sectoren overweegt zij dat? Zo ja, wanneer worden deze aangewezen en wat is daarvoor de onderbouwing? Hoe is en/of wordt geregeld
dat ondernemers en instellingen hiervoor voldoende tijd hebben om zich
daarop voor te bereiden?
Het kabinet is voornemens om vanaf stap 2 in het openingsplan toegangstesten in te zetten. Bij stap 2 kunnen doorstroomlocaties binnen, culturele
instellingen en publiek bij professionele sportwedstrijden binnen de
aangewezen sectoren onder voorwaarden eerder open met de inzet van
toegangstesten. Bij stap 3 kunnen testbewijzen worden ingezet om
geplaceerde evenementen onder voorwaarden eerder toe te staan. Voor
culturele instellingen, horeca voor uiteten en publiek bij professionele
sportwedstrijden geldt dat zij bij stap 3 open kunnen gaan en ervoor
kunnen kiezen aanvullend toegangstesten in te zetten, waarbij ze dan
onder ruimere voorwaarden open kunnen gaan dan zonder testbewijs.
Over de voorwaarden waaronder de genoemde voorzieningen bij stap 2
en stap 3 eerder of ruimer open kunnen wordt op 3 mei a.s. door het
kabinet besloten. Over de vervolgstappen 4 en 5 van het openingsplan
dient nadere besluitvorming plaats te vinden. Ondernemers en instellingen uit diverse in het wetsvoorstel genoemde sectoren doen mee aan
de pilotfase in april. Daarmee worden zij voorbereid op de grootschalige
inzet van toegangstesten – zodra het wetsvoorstel testbewijs in de loop
van mei van kracht is.
17.
De leden van de CDA-fractie lezen dat de inzet van testbewijzen als doel
heeft bij het tegengaan van de verspreiding van het virus SARS-CoV-2
onderdelen van de samenleving te heropenen of geopend te houden.
Genoemde leden vragen hoe de regering inschat dat de inzet van
testbewijzen en daarmee het deels heropenen van de samenleving ofwel
het risico heeft tot meer besmettingen, dan wel juist kan bijdragen aan het
zich de pandemie.
De inzet van toegangstesten leidt enerzijds tot meer activiteiten met meer
mensen en daarmee een verhoogd risico op besmetting. Anderzijds
worden een aantal mensen die geen klachten hebben juist wel
opgespoord die daarna in quarantaine kunnen gaan en waar bron- en
contactonderzoek wordt uitgevoerd. Alle bezoekers worden immers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

13

vooraf getest, maximaal 40 uur, meestal 24 uur voor aanvang met een
antigeentest via een professionele testafname. Het spoort dus mensen op
die anders mensen hadden kunnen besmetten. Een klein percentage van
de testuitslagen zal vals negatief zijn in verband met de sensitiviteit van
de antigeentest. Echter, ook zonder toegangstesten zullen deze mensen
zich in de samenleving begeven. Verder gelden bij activiteiten die
mogelijk zijn met toegangstesten- als risicobeheersing – in ieder geval in
eerste instantie alle basismaatregelen waaronder handhaven van de
anderhalve meter, mondkapjes en toepassen van looproutes en placering,
etc. Op een later moment kunnen, als de epidemiologische situatie dit
toelaat, ook de basismaatregelen worden losgelaten met het toegangstesten.
18.
De regering schrijft dat afhankelijk van het risiconiveau op verspreiding
van het coronavirus de «Routekaart coronamaatregelen» een overzicht
geeft van de maatregelen voor het verrichten van activiteiten of de
toegang tot voorzieningen. De leden van de CDA-fractie vragen of de
regering per stap uit het openingsplan kan aangeven in welke delen van
de samenleving testbewijzen ingezet zullen worden.
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 16.
19.
Welke delen van de samenleving heropend zullen worden op welk
moment, is mede afhankelijk van de hoeveelheid testen en testlocaties die
op dat moment beschikbaar zijn. De leden van de CDA-fractie vragen of de
regering voor de komende drie maanden een inschatting kan geven hoe
het aantal beschikbare testen zich per dag zal ontwikkelen. Kan daarbij
ook aangegeven worden welke delen van de samenleving bij hoeveel
testen zullen worden heropend?
Op dit moment (d.d. 21 april 2021) heeft Stichting Open Nederland een
testcapaciteit van gemiddeld 75.000 testen per dag beschikbaar op basis
van 10 uur open per dag. Uitbreiding naar 16 uur open per dag leidt tot
een beschikbaarheid van 120.000 testen per dag. Het kabinet heeft
inmiddels akkoord gegeven tot een zo spoedig mogelijke capaciteitsopbouw richting 295.000 testen per dag, waarvan de testpaviljoens voor
175.000 testen per dag gerealiseerd worden door Stichting Open
Nederland door middel van een open house-constructie waarbij de markt
gevraagd wordt om verdeeld over 7 regio’s deze testcapaciteit op te
bouwen of ter beschikking te stellen. De overige 120.000 testen zullen
worden gerealiseerd door de bouw van 8 XL testpaviljoens waarbij
gebruik gemaakt zal worden van innovatieve sneltestmethoden. De
uitkomst van de open house-constructie wordt binnenkort bekend en de
aanbesteding wordt eerdaags in de markt gezet. Hierbij gaat het om de
aanbesteding van de exploitatie van XL teststraten van innovatieve
teststraten, zoals de ADEM test en de LAMP test. Daarom valt op dit
moment nog niet exact te zeggen hoe de testcapaciteit zich ontwikkelt per
dag. Het doel van Stichting Open Nederland is om per eind mei 2021 een
testcapaciteit van circa 295.000 testen per dag ter beschikking te hebben
voor het openen van de samenleving. In mei wordt door het kabinet
opnieuw bekeken of het wenselijk is om de capaciteit op te bouwen naar
400.000 testen per dag per eind juni 2021.
Voor de vraag over welke delen van de samenleving worden geopend
verwijst de regering naar het antwoord op vraag 16.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

14

20.
De regering schrijft dat op welk moment en voor welke activiteiten en
voorzieningen testbewijzen feitelijk zullen worden ingezet onder andere
afhankelijk is van de testbereidheid. De leden van de CDA-fractie vragen
een toelichting waarom dit afhankelijk is van de mate van testbereidheid.
Als een bepaalde (niet-essentiële) sector heropend wordt met een
testverplichting, dan is het toch aan mensen zelf om te bepalen of zij
bereid zijn daarvoor wel of niet een test af te laten nemen? Of wordt
hierbij vooral de situatie bedoeld in het middelbaar beroepsonderwijs
(mbo) en het honger onderwijs (ho), waar bij hoge vrijwillige testbereidheid een verplicht testbewijs niet nodig hoeft te zijn?
Uit de pilots voor toegangstesten kan blijken dat er bepaalde
niet-essentiële voorzieningen zijn waar de deelname van bezoekers aan
betreffende activiteiten laag was als gevolg van een lage testbereidheid.
Reden hiervoor kan bijvoorbeeld zijn dat bezoekers het ondergaan van
een test niet in verhouding vinden staan tot de beperkte duur van een
activiteit. Bij de inzet van toegangstesten in de stappen van de routekaart
kan hier rekening mee worden gehouden, bijvoorbeeld met het oog op de
verdeling van schaarste in testcapaciteit. In de toelichting bij het
wetsvoorstel staat beschreven dat de testbereidheid onder studenten een
van de factoren is die meeweegt bij de afweging of de invoering van
verplichte testbewijzen in het mbo en ho opportuun is. Voor de uitvoerbaarheid en de effectiviteit van de inzet van testbewijzen is immers
relevant hoe groot de testbereidheid onder studenten is. De aanname is
echter niet dat bij een hoge vrijwillige testbereidheid een verplicht
testbewijs per definitie niet aan de orde hoeft te zijn; het kan juist een
indicatie zijn dat gelet op het belang van fysiek onderwijs dat studenten
zelf ervaren, een verplicht testbewijs een proportionele maatregel is. De
testbereidheid is op zichzelf uiteindelijk niet doorslaggevend. Bepalend is
of over het geheel genomen en met inachtneming van de epidemiologische situatie alleen een aanzienlijke opschaling van het fysiek onderwijs
kan worden gerealiseerd door de inzet van testbewijzen.
21.
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering scenario’s kan schetsen
over de vraag hoe lang er met testbewijzen gewerkt zal moeten worden. Is
de regering voornemens om de verplichting tot het gebruik van testbewijzen bijvoorbeeld af te schaffen, zodra een bepaald percentage van de
bevolking gevaccineerd is? Of zijn er scenario’s denkbaar dat ook daarna
het gebruik van testbewijzen nog verplicht zal moeten worden? Kan de
regering aangeven welke overwegingen hierbij zouden kunnen spelen?
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 7.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
Tijdelijke wet testbewijzen covid-19.
22.
De leden van de SP-fractie hebben veel begrip voor de brede wens vanuit
de samenleving voor meer vrijheid en minder beperkende maatregelen.
Tegelijk vragen deze leden de regering wat de meerwaarde en noodzaak
van een «testsamenleving» is, nu in deze fase van de epidemie de
vaccinatiegraad stijgt en de vooruitzichten voor een coronavrije zomer
gunstiger worden. Kan de regering dit uiteen zetten? In hoeverre worden
de voorgestelde wet en de experimenten die reeds plaatsvinden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

15

ingehaald door de realiteit waarin vaccinatie al meer vrijheid en minder
beperkingen mogelijk maakt?
Het kabinet streeft niet naar een testsamenleving. Het doel is om zo snel
mogelijk als verantwoord is de samenleving te openen. Toegangstesten
kan eerder en meer mogelijk maken. Hoe lang toegangstesten van
toegevoegde waarde blijven, is geheel afhankelijk van de epidemiologische ontwikkelingen en de vaccinatiegraad. De huidige verwachting is
dat in juli en augustus een groot deel van de samenleving weer open is
zonder de inzet van toegangstesten. Alle volwassenen die dat willen,
hebben dan namelijk hun eerste prik gehad. Mogelijk kunnen testbewijzen
dan nog worden ingezet voor activiteiten met grote aantallen bezoekers of
ter vervanging van de 1,5 meter afstand maatregel. Op termijn zal moeten
blijken of toegangstesten langer of wederom nodig zijn, bijvoorbeeld in
geval nieuwe mutaties van het virus zich voordoen waartegen de huidige
vaccinaties niet bestand zijn.
23.
De Gezondheidsraad stelt dat de noodzaak van testbewijzen vervalt in
«een setting waarin het risico op besmetting nagenoeg nihil is, bijvoorbeeld als iedereen gevaccineerd is of er geen viruscirculatie meer is», zo
lezen de leden van de SP-fractie. Wanneer wordt deze «setting» volgens
de regering bereikt? Is dat op het moment dat alle Nederlanders die dat
wensen – zo rond 1 juli 2021 als de Minister van VWS geloofd mag
worden – een eerste prik hebben gehad of al eerder als het merendeel van
de bevolking gevaccineerd is en als gevolg daarvan de viruscirculatie naar
verwachting drastisch zal afnemen?
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 7.
24.
De leden van de SP-fractie vragen in hoeverre commerciële belangen in
deze wet in botsing komen met maatschappelijke en persoonlijke
belangen van burgers. Hoe verhoudt zich, bijvoorbeeld, het gesubsidieerd
testen van individuen voor toegang tot een festival zich met het eventueel
handhaven van een avondklok die mensen juist ernstig in hun bewegingsvrijheid beperkt? Hoe verhoudt de bezoekbeperking van een of twee
personen per dag thuis zich tot het financieren van grootschalige
evenementen? Waarom mag, met andere woorden, een gezin wel met een
gesubsidieerde test naar een commercieel evenement maar niet op
bezoek bij opa en oma? Heeft de regering hierin de prioriteiten wel op
orde en gaat commercie niet boven sociaal contact op kleinere schaal?
Toegangstesten zullen worden ingezet om eerder en met minder
maatregelen de samenleving te heropenen. De inzet van testbewijzen
dient daarmee een nadrukkelijk maatschappelijk belang, namelijk zo snel
mogelijk weer een heropende samenleving. Weer eerder of met minder
maatregelen aan activiteiten deelnemen waar dat nu niet mogelijk is, is
daarnaast in het persoonlijke belang van burgers. De reden dat testbewijzen niet worden ingezet om sociaal contact in persoonlijke sfeer
mogelijk te maken, is dat de regering hier geen juridisch verplichting voor
wil instellen. Daarom is er voor gekozen om het testbewijs zo veel
mogelijk in te zetten bij niet-essentiële voorzieningen.
25.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

16

Met het toestaan van evenementen en activiteiten worden reisbewegingen verhoogd, aldus de leden van de SP-fractie. Heeft de regering
laten onderzoeken wat het effect hiervan is op het aantal besmettingen en
de druk op de zorg? Is het toestaan van onder andere vakanties en het
gokken in casino’s reëel op het moment waarom de druk op de zorg nog
altijd intens hoog is en reguliere zorg is afgeschaald?
Het wetsvoorstel expliciteert de grondslag om bij ministeriële regeling
testbewijzen te kunnen inzetten voor toegang tot sport- en jeugdactiviteiten, culturele instellingen, evenementen, restaurants en overige horeca,
een en ander met inbegrip van doorstroomlocaties. Daarnaast kan het
middelbaar beroepsonderwijs (mbo) en het hoger onderwijs (ho) bij
algemene maatregel van bestuur worden aangewezen om er met behulp
van testbewijzen voor te zorgen dat aan meer studenten meer fysiek
onderwijs gegeven kan worden. Met het wetsvoorstel zelf wordt het
toegangstesten als zodanig dus nog niet mogelijk gemaakt. De daadwerkelijke inzet van het testbewijs wordt geregeld via een aanpassing van de
Tijdelijke regeling maatregelen (Trm). In die regeling zal telkens worden
opgenomen voor welke activiteiten het testbewijs kan worden ingezet en
welke aanvullende maatregelen daarbij gelden. Zoals gebruikelijk bij de
aanpassingen van de Trm, zal het OMT om advies worden gevraagd over
de effecten op de reisbewegingen en op de zorg.
26.
De leden van de SP-fractie hebben veel kritiek op de wijze waarop de
regering toegangstesten wil realiseren door middel van het aantrekken
van commerciële aanbieders. Genoemde leden wachten nog steeds op
antwoorden van de regering op de reeds ingediende Kamervragen: De
pilots met testbewijzen4 en Het bericht dat het ministerie in strijd met de
wet, en zonder toezicht 925 miljoen euro stort voor entreetesten5. Deze
leden vragen de regering om deze schriftelijke vragen zo snel mogelijk te
beantwoorden en deze antwoorden ook te betrekken in deze schriftelijke
vragenronde. De leden van de SP-fractie vragen voorts waarom de
regering ervoor kiest om de inzet van testbewijzen commercieel te
organiseren, terwijl bij de publiek georganiseerde GGD’en nog volop
capaciteit is om op te schalen. Waarom heeft de GGD geen rol gekregen in
de heropening van de samenleving? Is de regering het met de leden van
de SP-fractie eens dat het zorgvuldig heropenen van de samenleving een
maatschappelijk belang is dat niet gedreven moet zijn door commerciële
belanghebbenden? Zou het met een strikte scheiding van de twee
testsporen binnen de infrastructuur van de GGD niet mogelijk zijn om
beide sporen publiek te regelen?
De GGD is bij de teststrategie in de eerste plaats verantwoordelijk voor de
bestrijding van het virus. Daarnaast is de GGD belast met een groot deel
van uitvoering van het vaccinatiebeleid. In onderling overleg hebben GGD
GHOR Nederland en de GGD’en aangegeven dat zij deze taken als hun
kerntaak beschouwen. Deze zeer belangrijke taken vergen de volledige
inzet van de GGD. De taak van de GGD’en is het bevorderen van de
publieke gezondheid. De regering heeft daarop besloten dat het niet in het
algemeen belang is om de GGD’en te belasten met een aanvullende taak
gericht op het heropenen van de samenleving. De eventuele beschikbare
capaciteit doet daar niet aan af.

4

https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/kamervragen/
detail?id=2021Z05622&did=2021D12505
5
https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/kamervragen/
detail?id=2021Z05945&did=2021D13172

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

17

27.
Deelt de regering de mening van de leden van de SP-fractie dat vaccinaties de echte weg uit de crisis zijn en daar volop de aandacht op gericht
moet zijn? Hoe wordt voorkomen dat de inzet van testbewijzen de echte
uitweg uit de crisis in de weg gaat staat?
De regering meent dat vaccinaties onze belangrijkste troef zijn om uit deze
crisis te komen. Tegelijkertijd kunnen we er met de inzet van testen samen
voor zorgen dat we besmettingen snel opsporen en zo de verspreiding
van het virus beperken. Met testbewijzen kunnen onderdelen van de
samenleving eerder en meer geopend worden. Testbewijzen staan de weg
uit de crisis niet in de weg, maar ondersteunen deze juist. Om veilig al
eerder en meer dan zonder toegangstesten mogelijk zou zijn activiteiten
mogelijk te maken.
28.
De leden van de SP-fractie vrezen voor een nieuwe tweedeling in de
samenleving tussen mensen die straks wel en die niet een toegangstest
kunnen betalen. Daarnaast vrezen zij dat mensen met een kwetsbare
gezondheid tegenover mensen met een goede gezondheid komen te
staan, omdat zij niet goed durven mee te doen aan een evenement of
activiteit. Hoe gaat de regering dit voorkomen?
Door bezoekers voorafgaand aan een evenement of activiteit te testen op
het Coronavirus, wordt het risico op besmetting juist verminderd. Zeker in
die gevallen waar het testbewijs wordt ingezet om sectoren eerder te
heropenen met in achtneming van de basismaatregelen. Daar zullen ook
mensen met een kwetsbare gezondheid van kunnen profiteren omdat zij
daardoor juist wel naar een activiteit zullen durven gaan, terwijl zij dat
zonder testen niet zouden durven. Toch kunnen er nog steeds mensen
zijn, die niet goed mee durven te doen aan een evenement of activiteit.
Voor mensen die zich niet willen laten testen of deelnemen aan de
activiteiten waar toegangstesten verplicht is, zijn alternatieven
beschikbaar. Deze alternatieven kunnen bestaan uit het online bijwonen
van deze activiteiten. Dat laatste is voor te stellen bij online registraties
van culturele voorstellingen en tentoonstellingen of evenementen. Voor
de horeca geldt bijvoorbeeld dat bezorg- en afhaalservices reële alternatieven kunnen zijn.
29.
De leden van de SP-fractie lezen in het voorliggende wetsvoorstel dat de
regering nog niet weet op welk moment en voor welke van de activiteiten
en voorzieningen testbewijzen feitelijk zullen worden ingezet. Kan de
regering dit nader toelichten? Zijn er bijvoorbeeld activiteiten en/of
voorzieningen waarbij het zeer aannemelijk is dat zij worden ingezet? Zo
ja, welke zijn dat?
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 16.
30.
De leden van de SP-fractie stellen vast dat de regering een wetsvoorstel
aan de Kamer voorlegt waarvan onduidelijk is hoe deze in de praktijk zal
uitwerken. De Raad van State merkt hierover op dat de regering ervoor
kiest om de nadere uitwerking van het wetsvoorstel grotendeels op een
later moment te regelen met AMvB’s en ministeriële regelingen. Daardoor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

18

is het niet goed mogelijk om te overzien hoe het wetsvoorstel uiteindelijk
concreet zal uitpakken. Kan de regering reageren op deze opmerkingen
van de Raad van State?
Het wetsvoorstel schept de kaders voor de inzet van testbewijzen. Zo
wordt benoemd in welke sectoren testbewijzen kunnen worden ingezet en
onder welke voorwaarden. Het is juist dat de nadere uitwerking bij lagere
regelgeving geschiedt. Daarin zal worden bepaald op welk moment en
voor welke activiteiten en voorzieningen testbewijzen feitelijk zullen
worden ingezet. Dat is ten tijde van de indiening van het wetsvoorstel nog
niet te bepalen. De routekaart en het openingsplan zijn hierbij leidend. Dit
betekent dat de inzet van testbewijzen per sector zal verschillen en
afhangt van de actuele omstandigheden, waaronder de epidemiologische
situatie, de geldende maatregelen ter bestrijding van de epidemie van
covid-19, de effectiviteit van de inzet van testbewijzen en de praktische
uitvoerbaarheid ervan. Bij het totstandbrengen van de lagere regelgeving
is het parlement betrokken via voorhangprocedures waarbij een ontwerp
van een algemene maatregel van bestuur wordt voorgelegd en via
nahangprocedures waarbij een vastgestelde ministeriële regeling wordt
aangeboden voordat deze in werking treedt. Door deze parlementaire
betrokkenheid bepaalt ook het parlement hoe het wetsvoorstel concreet
uitpakt en kunnen de leden de gewenste invloed uitoefenen.
31.
De leden van de SP-fractie vragen de regering of het klopt dat de Kamer
na het aannemen van dit wetsvoorstel feitelijk geen grip meer heeft op
alle regels die betrekking hebben op het beschikken over een testuitslag
voor deelname aan of toegang tot daarbij te bepalen activiteiten of
voorzieningen op de terreinen van cultuur, evenementen, georganiseerde
jeugdactiviteiten, horeca en sport? Klopt het dat ook de regels over
experimenten, de testuitslag, en (bescherming van) persoonsgegevens in
relatie tot het tonen van de testuitslag door middel van een schriftelijk of
elektronisch testbewijs nog door de Minister van VWS moeten worden
vastgesteld? Waarom heeft de regering er niet voor gekozen dergelijke
relevante zaken zorgvuldig in het wetsvoorstel vast te leggen?
Zoals in het antwoord op de vorige vraag vermeld, heeft de Kamer via
voor- en nahangprocedures grip op de regels met betrekking tot de inzet
van testbewijzen. De wijziging van de Trm met algemene regels voor de
inzet van testbewijzen, waaronder met betrekking tot de testuitslag, de
verwerking van persoonsgegevens en het (schriftelijk) testbewijs is
opgesteld en voor advies voorgelegd aan de AP, CBP-BES en het ATR. Na
ommekomst en verwerking van de adviezen en als het wetsvoorstel door
uw Kamer is aangenomen, zal de vastgestelde regeling aan de Kamers
worden aangeboden. Uiteraard is de inwerkingtreding ook afhankelijk van
de aanvaarding van het wetsvoorstel door de Eerste Kamer. De eventuele
inzet van testbewijzen bij experimenten en de keuze voor de sectoren en
activiteiten waarvoor het testbewijs verplicht zal worden ingezet, maakt
vanwege de samenhang met de routekaart en het openingsplan deel uit
van de periodieke wijzigingen van de Trm waarmee de maatregelen ter
bestrijding van het coronavirus waar nodig worden vastgelegd in
wettelijke voorschriften. Ook deze wijzigingen worden eerst aangeboden
aan de Kamer. Er is gekozen voor delegatie naar lagere regelgeving om in
de coronacrisis flexibel te kunnen inspelen op veranderende omstandigheden.
32.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

19

De Raad van State wijst erop dat dit wetsvoorstel een grondslag schept
voor het gelijkstellen van een vaccinatiebewijs aan een testbewijs. Met
andere woorden: waar straks een testbewijs geldt, zou dan ook kunnen
worden volstaan met het tonen van een bewijs van vaccinatie. Die
gelijkstelling (van vaccinatiebewijs en testbewijs) kan worden geregeld bij
AMvB, en voor die AMvB geldt enkel een voorhangprocedure. De leden
van de SP-fractie vragen of het niet verstandiger en zorgvuldiger zou zijn
om een apart wetgevingsproces te organiseren als er al behoefte zou zijn
aan wetgeving rondom vaccinatiebewijzen. Hoe oordeelt de regering over
de opmerking van de Raad van State dat de gelijkstelling van een
vaccinatiebewijs met een negatief testbewijs veel verder strekt dan het
voorliggende wetsvoorstel?
Naar aanleiding van het advies van de Raad van State is in het nader
rapport opgemerkt dat een vaccinatiebewijs alleen zal worden gelijkgesteld aan een testbewijs indien uit onderzoek blijkt dat gevaccineerde
personen niet of nauwelijks besmettelijk zijn. Daarbij is benadrukt dat een
vaccinatiebewijs ook dan niet verplicht zal zijn om toegang te verkrijgen
tot bepaalde activiteiten of voorzieningen. Men kan immers ook een test
laten uitvoeren om een testbewijs te genereren. Dat geldt ook voor
personen die (nog) niet gevaccineerd zijn of zich niet wensen te laten
vaccineren. Een vaccinatiebewijs maakt slechts het testen overbodig. De
gevolgen van een eventuele gelijkstelling zijn daarmee minder
verstrekkend dan de Raad veronderstelt. Daarmee is de regering dan ook
van mening dat het verantwoord is de grondslag voor de gelijkstelling
mee te nemen in voorliggend wetsvoorstel.
33.
Erkent de regering ook dat de gelijkstelling tussen vaccinatie- en testbewijzen op problemen stuit in de grondrechten nu voor het verkrijgen van
een testbewijs een financiële drempel wordt opgeworpen, zo vragen de
leden van de SP-fractie. Erkent de regering dat hiermee het risico op
tweedeling wordt versterkt? Niet iedereen heeft immers de mogelijkheid
dan wel de bereidheid zich (al) te laten vaccineren. Voor deze groep zal
daarom in het geval van gelijkstelling tussen vaccinatiebewijzen en
betaalde testbewijzen ongelijke behandeling en achterstelling kunnen
optreden. Hoe reageert de regering daarop?
Tot en met juni 2021 zullen de kosten van het testen volledig worden
gedragen door de rijksoverheid. Voor de periode daarna zal verdeling van
een deel van de kosten plaatsvinden op basis van het profijtbeginsel.
Circa driekwart van de kosten voor vanaf 1 juli afgenomen testen zal door
het Rijk gedragen blijven worden. De overige kosten kunnen uitvoerders
van testen in rekening brengen bij degenen die zich laten testen. Dat
betekent dat zij een beperkte bijdrage per test betalen in de orde van
grootte van € 7,50. De door het Rijk bekostigde uitvoerders van testen
zullen geen hoger bedrag in rekening brengen. De hoogte van de bijdrage
zal naar verwachting geen financiële drempel opwerpen die leidt tot
maatschappelijk onaanvaardbare ongelijke toegang tot activiteiten of
voorzieningen. Doordat een beperkte bijdrage voor een testbewijs wordt
gevraagd kan een zeer geringe prikkel ontstaan voor vaccinatie. Nu echter
zoals hiervoor uiteen is gezet de testmogelijkheden zodanig worden
vormgegeven dat deze voor iedereen toegankelijk moeten zijn, ook wat
kosten betreft, wordt dit effect minimaal geacht. Het kabinet gaat er ook
van uit dat het om een tijdelijke situatie gaat en dat de noodzaak tot testen
minder groot wordt als de samenleving sowieso verder geopend kan
worden. Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering tevens
naar het antwoord op vraag 8.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

20

34.
De leden van de PvdA-fractie vragen bij welk risiconiveau op verspreiding
van het coronavirus de verplichting tot het tonen van een testbewijs om
toegang tot een niet-essentiële sector of het onderwijs te krijgen wordt
ingevoerd en bij welk risiconiveau weer beëindigd. Welke concrete criteria
gelden er ten aanzien van de epidemiologische situatie? Hoe wordt de
effectiviteit van de inzet van testbewijzen gemeten? De leden van de
PvdA-fractie zouden meer duidelijkheid willen krijgen wanneer er concreet
sprake is van omstandigheden ten aanzien van de epidemie die de
invoering van testbewijzen nodig en niet meer nodig maken.
De vraag of wordt overgegaan tot invoering van verplichte testbewijzen
wordt, als het gaat om mbo en ho, niet alleen bepaald aan de hand van
een risiconiveau maar tevens aan de hand van de vraag of sprake is van
een onaanvaardbaar tekort aan fysiek onderwijs dat niet op een minder
ingrijpende wijze kan worden weggenomen. Uitgaande van de maatregelen die vanaf 26 april 2021 van kracht zijn, zou zeker nog sprake zijn van
een onaanvaardbaar tekort aan fysiek onderwijs. Meer fysiek onderwijs is
nodig. Hier valt thans geen kwantitatieve grens te bepalen. Eerst wordt
bezien wat onderwijsinstellingen nog kunnen doen naar de actueel
geldende maatregelen. In het mbo en ho wordt in acht regionale pilots
onderzocht op welke manier (snel)testen zouden kunnen bijdragen aan
het op termijn mogelijk maken van meer fysiek onderwijs. De pilots zijn
gefaseerd gestart, de eerste op 18 januari jl. In de pilots worden, zonder af
te wijken van de geldende veiligheidsmaatregelen, diverse testprocedures
en testtypen onderzocht, zodat kennis wordt opgedaan over de mogelijkheden en belemmeringen van testen in de aanloop naar het nieuwe
college- en studiejaar in september. De resultaten van de verschillende
pilots komen begin mei beschikbaar. Daarnaast stelt het kabinet vanaf
begin mei in het mbo en ho zelftesten beschikbaar voor studenten en
docenten. Daarmee kunnen zij zich twee keer per week preventief testen.
De regering verwijst voor het antwoord op deze vraag tevens naar het
antwoord op vraag 16.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met grote belangstelling het
wetsvoorstel Tijdelijke wet testbewijzen covid-19 bestudeerd. Genoemde
leden zijn van mening dat de inzet van testbewijzen een verantwoord
alternatief kan zijn voor vergaande vrijheidsbeperkende maatregelen of
kan voorkomen dat vergaande vrijheidsbeperkende maatregelen
noodzakelijk zijn om de coronapandemie te bestrijden. Deze leden hebben
zich in hun eigen opvattingen laten inspireren door verscheidene
wetenschappelijke publicaties die internationaal zijn verschenen rondom
dit onderwerp. Het uitblijven van Nederlands beleid spoorde deze leden
aan om zelf een initiatiefnota «Tijdelijke Testsamenleving»6 rondom dit
thema bij de Kamer in te dienen en aan de regering te overhandigen. De
leden van de GroenLinks-fractie zijn wat dat betreft blij dat de regering de
handschoen heeft opgepakt om van de juridische basis van testbewijzen
werk te maken. Juist vanwege de geschetste betrokkenheid van de leden
van de GroenLinks-fractie bij dit thema, baart het voorgestelde
wetsvoorstel deze leden ernstig zorgen. Hoewel genoemde leden nut en
noodzaak voor enerzijds meer zicht op de verspreiding van het virus en
anderzijds alternatieven voor vergaande lockdown-maatregelen ondubbelzinnig onderschrijven, kent het huidige wetsvoorstel verscheidene
problematische componenten. Deze leden vragen de regering dan ook
– ondanks het korte tijdsbestek – hier uitgebreid op te reflecteren.
35.
6

Kamerstuk 35 653, nr. 2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

21

De leden van de ChristenUnie-fractie lezen dat de routekaart van de
regering een belangrijk richtsnoer is voor de inzet van testbewijzen. Hoe
verhoudt dit zich tot de onvoorspelbaarheid van de routekaart. Zij vragen
de regering toe te lichten op welk moment in de routekaart de grondslag
voor dit wetsvoorstel vervalt.
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 16.
36.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering nader in te gaan
op de brede belangenafweging die ten grondslag ligt aan voorliggend
voorstel. Op welke manier zijn de belangen meegenomen van mensen
waarvoor een test als toegang tot belangrijke onderdelen van het
openbaar leven een grote drempel opwerpt. Zij denken hierbij in het
bijzonder aan mensen met een kleine portemonnee, en mensen die
vanwege lichamelijke en/of psychische redenen geen test kunnen (laten)
afnemen. Zij vragen welke groepen door de regering worden onderscheiden die door dit wetsvoorstel voor een extra drempel komen te staan
en hoe de belangen van deze verschillende groepen zijn betrokken in de
totstandkoming van dit wetsvoorstel.
Om een testbewijs te kunnen tonen bij de ingang van een voorziening of
een activiteit, dienen bezoekers een aantal handelingen te verrichten. In
ieder van die handelingen heeft de regering ervoor gezorgd dat geen
tweedeling kan ontstaan.
De regering onderscheidt hierbij de volgende groepen mensen: mensen
die minder te besteden hebben, mensen zonder smartphone, mensen die
zich niet willen of kunnen laten testen en mensen die geen testbewijs,
vaccinatiebewijs of het bewijs van een positief testresultaat willen tonen.
Voor bezoekers die graag met een testbewijs een voorziening of activiteit
willen bezoeken, is er in eerste instantie de mogelijkheid om via testenvoortoegang.nl een afspraak te maken voor een test. De kosten van deze
testen komen tot 1 juli voor rekening van de Rijkoverheid. Het is de
verwachting van de regering dat in juli en augustus een groot deel van de
samenleving weer open zal zijn. Toegangstesten zullen dan mogelijk nog
worden ingezet voor activiteiten met grote aantallen bezoekers of ter
vervanging van de 1,5 meter afstand maatregel. Vanaf het moment dat
mensen moeten betalen zijn er dus al veel alternatieven voor activiteiten
voor handen. Op het moment dat een bezoeker een negatief testresultaat
heeft, kan op twee manieren een testbewijs worden gegenereerd. Voor
bezoekers met een smartphone via de CoronaCheck app. Voor bezoekers
zonder een smartphone via een website, waarbij het testbewijs kan
worden uitgeprint. Ten slotte verkent de regering of het laten printen van
een testbewijs via servicepunten een mogelijke optie kan zijn, waarbij de
technische uitvoerbaarheid en kosten meegewogen worden. Op termijn is
er ook het alternatief beschikbaar van een vaccinatiebewijs of het bewijs
van een positief testresultaat. Mensen die kunnen aantonen gevaccineerd
te zijn of een infectie van het Covid-virus al hebben doorgemaakt, hoeven
zich dan niet meer te laten testen. Deze alternatieven worden pas mogelijk
als wetenschappelijk voldoende is vast komen te staan dat mensen die
zijn gevaccineerd of een infectie hebben doorgemaakt, anderen niet meer
besmetten. Er zullen ook mensen zijn, die geen testbewijs, vaccinatiebewijs of het bewijs van een positief testresultaat willen tonen. Voor deze
mensen zijn alternatieven beschikbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

22

De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van het voorstel van
de regering om een tijdelijk testbewijs in te voeren bij de bestrijding van
het coronavirus. De leden van de SGP-fractie hebben in het achterliggende jaar veelal begrip getoond voor de maatregelen die de regering
heeft genomen om de coronapandemie te bestrijden. Daarbij vroegen zij
steeds aandacht voor de bredere economische en maatschappelijke
gevolgen van de maatregelen, beklemtoonden zij het belang van
dringende adviezen en een beroep op ieders eigen verantwoordelijkheid
om maatregelen te nemen om verspreiding van het coronavirus tegen te
gaan en pleitten zij voor een stevige parlementaire betrokkenheid en
duidelijke regels als het gaat om inperking van grondrechten.
Het voorliggende voorstel komt erop neer dat het tonen van een
testbewijs tijdelijk als voorwaarde kan worden gesteld voor het
deelnemen aan diverse «niet-essentiële» activiteiten of de toegang tot
«niet-essentiële» voorzieningen. Het testbewijs dient – samen met een
identiteitsbewijs – te worden getoond aan de desbetreffende organisator
of ondernemer die verplicht is erom te vragen en het te controleren.
Personen die geen testbewijs kunnen of willen tonen, mogen niet
deelnemen aan die activiteiten of wordt de toegang tot de desbetreffende
voorzieningen ontzegd. Met het tijdelijk testbewijs kunnen volgens de
regering delen van de samenleving sneller worden heropend. De leden
van de SGP-fractie menen echter dat de regering met het voorstel voor
een tijdelijk testbewijs een glibberig pad opgaat. Zij hebben veel vragen
over het voorstel.
37.
Allereerst hebben de leden van de SGP-fractie vragen bij de vermeende
«tijdelijkheid» van het voorstel. Zij hebben op basis van de memorie van
toelichting of het wetsvoorstel zelf geen duidelijk beeld (tot) wanneer en
onder welke omstandigheden de regering voornemens is om testbewijzen
verplicht te stellen. Het ontbreekt aan een duidelijke horizonbepaling. De
regering spreekt over een «relatief korte periode waarin testbewijzen
voorschreven worden», maar wat is volgens de regering de definitie van
een «relatief korte periode»? De leden van de SGP-fractie lezen namelijk
óók dat de regering voornemens is om vanaf 1 juli 2021 een eigen
bijdrage te vragen voor deze tests. Dit suggereert een langere
werkingsduur van deze wetsbepalingen. Is het de bedoeling dat de
testbewijzen worden ingezet tot aan de zomer 2021, of ook daarna?
Wanneer is de «epidemiologische situatie» dusdanig dat testbewijzen (of
vaccinatiebewijzen) niet meer nodig worden geacht? De leden van de
SGP-fractie verlangen hierover volstrekte duidelijkheid van de regering.
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 7.
38.
Vervolgens hebben de leden van de SGP-fractie vragen bij de criteria
waarop de regering zich baseert om testbewijzen al dan niet verplicht te
stellen. In het wetsvoorstel zelf ontbreken objectieve criteria volledig. Wel
lezen de leden van de SGP-fractie dat de «routekaart coronamaatregelen»
een belangrijk richtsnoer vormt voor de eventuele inzet van testbewijzen.
Zij wijzen erop dat de regering in het afgelopen jaar verschillende
instrumenten heeft ontwikkeld om richting te geven aan het opschalen of
afschalen van maatregelen. Genoemde leden herinneren eraan dat de
regering diverse keren besluiten nam in afwijking van de eerder vastgestelde instrumenten. Zij vragen zich – met onder andere het College voor
de Rechten van de Mens – dan ook af hoe het instrument van de route-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

23

kaart als een betrouwbaar richtsnoer genomen kan worden voor het al
dan niet wettelijk verplichten van het testbewijs. De leden van de
SGP-fractie wijzen erop dat de routekaart een beleidsmaatregel is en niet
in wet- of regelgeving is vastgelegd. Biedt dit voldoende (juridische) basis
voor het al dan niet wettelijk verplichten van testbewijzen?
De voorwaarden voor het vaststellen van regels voor de inzet van
testbewijzen zijn geborgd in artikel 58b, tweede lid, Wpg. Zo’n maatregel
mag slechts getroffen worden indien dat gelet op de ernst van de
bedreiging van de volksgezondheid noodzakelijk is en de uitoefening van
grondrechten daarbij zo min mogelijk wordt beperkt. Bij de uitwerking in
lagere regelgeving moet ook worden voldaan aan de in het wetsvoorstel
opgenomen specifieke voorwaarden. Het voorgestelde artikel 58rb,
tweede lid, vereist onder meer dat de regels alleen kunnen worden
gesteld als deze in het maatschappelijk belang zijn aangewezen, ze
uitvoerbaar en doelmatig zijn, en gepaard gaan met voorzorgsmaatregelen om eventuele maatschappelijk ongewenste effecten ervan,
waaronder afbreuk aan andere maatregelen tegen verspreiding van het
virus SARS-CoV-2, vermijdbare achterstanden of ongelijke toegang tot
activiteiten, voorzieningen of onderwijs te voorkomen, weg te nemen of te
verminderen. In het voorgestelde artikel 58ra is specifiek ten aanzien van
onderwijs bepaald dat bij algemene maatregel van bestuur regels moeten
worden gesteld met betrekking tot de wijze waarop de onderwijsinstelling
zorg draagt voor een toegankelijke testvoorziening en de toegankelijkheid
van het onderwijs waarborgt voor de student die niet over een testuitslag
beschikt. Met het oog op de verspreiding van het coronavirus, de
beschikbare testcapaciteit en de uitvoerbaarheid zullen testbewijzen
gefaseerd in sectoren worden ingevoerd. Bij het bepalen van de volgorde
spelen een rol de aansluiting bij de stappen van het openingsplan in
samenhang met de routekaart, de epidemiologische gevolgen en het
maatschappelijk belang, waaronder begrepen de economische impact. Bij
het bepalen van de uiteindelijke inzet van testbewijzen in een bepaalde
(deel)sector zijn daarnaast relevant de praktische uitvoerbaarheid, met
name wat betreft de mogelijkheden voor een effectieve controle op
geldige testbewijzen, en in verband daarmee een analyse van de kosten
en baten voor de samenleving als geheel en de betrokken organisaties in
het bijzonder. Voor stap 2 en 3 van het openingsplan heeft het kabinet
reeds aangegeven welke sectoren in aanmerking komen om eerder of
ruimer met testbewijzen te heropenen. Over de precieze voorwaarden
waaronder dit kan wordt een ministeriele regeling vastgesteld. Over de
invulling van de latere stappen volgt nadere besluitvorming.
39.
De leden van de SGP-fractie menen dat het voorstel voor een testbewijs
principieel afwijkt van alle andere maatregelen die tot nu toe zijn
genomen om het coronavirus tegen te gaan. Tot dusver werden maatregelen genomen (adviezen en verplichten) om mensen mét klachten te
weren uit het openbare leven om zo verspreiding te voorkomen. Dit
wetsvoorstel schept de mogelijkheid om gezonde burgers zónder klachten
te verbieden deel te nemen aan bepaalde maatschappelijke activiteiten,
tenzij zij kunnen aantonen dat zij negatief getest zijn op aanwezigheid van
het coronavirus. In plaats van «gezond, tenzij» gaat het wetvoorstel dus
uit van «ziek, tenzij». Genoemde leden vragen in hoeverre dit een
precedent schept. Zij vragen de regering daarom om hierop grondig te
reflecteren.
Het wetsvoorstel schept geen precedent, omdat geen sprake is van een
principiële afwijking van andere maatregelen ter bestrijding van de
epidemie van covid-19. Tot dusver zijn er ook al maatregelen genomen ten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

24

aanzien mensen zonder klachten. Gezonde burgers moeten zich bijvoorbeeld houden aan basismaatregelen als het houden van afstand of het
dragen van een mondkapje. Ook mogen zij niet deelnemen aan activiteiten wanneer daardoor groepsvorming plaatsvindt in een omvang die
niet is toegestaan. Met toegangstesten worden juist activiteiten die nu niet
mogelijk zijn weer mogelijk gemaakt of voor meer mensen mogelijk
gemaakt.
40.
Tot slot vrezen de leden van de SGP-fractie dat door dit voorstel de
ongelijkheid in de samenleving zal toenemen. Het verplichtstellen van
testbewijzen in combinatie met een verplichte eigen bijdrage van 7,50
euro voor de toegangstest zal ertoe leiden dat bepaalde groepen in de
samenleving uitgesloten worden van voorzieningen waar anderen wel
gebruik van kunnen maken. Zij vragen de regering om deze eigen bijdrage
te heroverwegen.
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 8.
Het eventueel verplichtstellen van testbewijzen in het onderwijs zal zorgen
voor een tweedeling tussen jongeren, namelijk degenen die zich wel laten
testen en degenen die zich (om voor hen moverende redenen) daarvan
afzien. Dit kan ertoe leiden dat de geteste groep wel deelneemt aan het
fysieke onderwijs en de niet-geteste groep niet, dan wel beperkt,
afhankelijk van datgene wat per onderwijsinstelling mogelijk is. Dit kan,
als een dergelijke maatregel heel lang nodig blijft, leiden tot kansenongelijkheid. De SGP-fractie zou dit onaanvaardbaar vinden.
2. HOOFDLIJNEN VAN HET VOORSTEL
De leden van de VVD-fractie lezen dat het wetsvoorstel zich richt op sporten jeugdactiviteiten, culturele instellingen, evenementen, restaurant en
overige horeca (een en ander met inbegrip van doorstroomlocaties) als
niet-essentiële sectoren en activiteiten, en op het mbo en het ho als
essentiële sectoren.
41.
In hoeverre is het straks mogelijk om via ministeriële regeling of AMvB
daar nog sectoren of activiteiten aan toe te voegen, want er wordt
gesproken van een limitatieve opsomming? Waarom is hiervoor gekozen?
Waarom zijn bepaalde publieke voorzieningen, zoals openbaar vervoer of
stadhuis, niet expliciet uitgesloten in de wet?
De sectoren waar testbewijzen kunnen worden ingezet, zijn opgenomen in
het wetsvoorstel. Het is niet mogelijk daar bij lagere regelgeving sectoren
aan toe te voegen. Door het limitatieve karakter van de opsomming van
sectoren, is het niet nodig andere sectoren expliciet uit te sluiten.
42.
Wat wordt precies verstaan onder de in het wetsvoorstel genoemde
activiteiten en sectoren? Worden die in lagere regelgeving nog nader
gepreciseerd? Wat valt bijvoorbeeld allemaal onder evenementen? Gaat
het dan alleen om activiteiten met een evenementenvergunning? De leden
van de VVD-fractie kunnen zich voorstellen dat er grensgevallen ontstaan
door het benoemen van sectoren zoals de culturele instellingen en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

25

evenementen. Wat valt hier allemaal onder? In hoeverre vallen bioscopen
bijvoorbeeld ook onder de categorie «culturele instellingen»?
Door het hanteren van de terminologie zoals deze in de routekaart en de
Tijdelijke wet maatregelen COVID-19 (Twm) wordt gebruikt, wil het kabinet
verwarring over de afbakening van sectoren voorkomen. Uiteraard zullen
daarbij altijd grensgevallen bestaan. In de Tijdelijke regeling maatregelen
COVID-19 (Trm) waar de daadwerkelijke inzet van het testbewijs wordt
geregeld, zal eventuele specificering van sectoren plaatsvinden. Onder
culturele instellingen en evenementen worden volgens de routekaart
verstaan: (1) een- of meerdaagse evenementen en (2) de gebruikelijke
openstelling van instellingen zoals bioscopen, theaters, concertzalen,
podia, bowlinghallen, casino’s, arcadehallen en speelhallen.
43.
De Gezondheidsraad heeft een advies uitgebracht over de inzet van
testbewijzen in een specifieke voorziening. Eén van de voorwaarden is dat
testbewijzen de minst ingrijpende maatregelen moeten zijn om de
doelstelling te bereiken. Het advies is overgenomen, dus geldt dan dat
indien er minder ingrijpende maatregelen mogelijk zijn, dat testbewijzen
dan niet ingezet gaan worden? Waar kan in dat geval aan worden
gedacht? Hoe vindt die afweging plaats?
Testbewijzen zullen worden ingezet om eerder of met minder maatregelen
activiteiten mogelijk te maken. Het eerder openen van sectoren met inzet
van een testbewijs is duidelijk een minder ingrijpende maatregel dan een
sector gesloten houden. Het zal dus niet ingezet worden als minder
ingrijpende maatregelen mogelijk zijn. Testbewijzen zullen namelijk
worden ingezet om meer mensen toegang te geven tot activiteiten,
bijvoorbeeld door de maximale zaalcapaciteit te vergroten of, in een later
stadium,door het loslaten van de 1,5 meter afstand maatregel.
44.
Waarom is er niet voor gekozen om de reikwijdte van de wet te beperken
tot die situaties, waarbij het handhaven van de 1,5 meter niet goed
mogelijk is, en alleen in die gevallen te gaan werken met een testbewijs?
Waarom is er niet voor gekozen het wetsvoorstel betreffende de testbewijzen te beperken tot binnenactiviteiten, omdat buiten in een aantal
gevallen eenvoudiger de 1,5 meter afstand gehouden kan worden?
Waarom is er niet voor gekozen om de testbewijzen alleen te vragen bij
een maximaal aantal personen?
Testbewijzen zullen worden ingezet om eerder of met minder maatregelen
activiteiten mogelijk te maken. Bij de uiteindelijke inzet worden dergelijke
voorbeelden meegewogen. De regering heeft niet aan de voorkant willen
beperken in de reikwijdte zodat toegangstesten zo veel mogelijk toegevoegde waarde kunnen bieden. Bij stap 2 van het openingsplan kunnen
zonder toegangstesten doorstroomlocaties buiten, indien zij vallen onder
de wet, worden geopend. Met inzet van testbewijzen kunnen doorstroomlocaties in die stap ook al open, dus één stap eerder dan zonder testbewijzen mogelijk was geweest. In latere stappen wil de regering waar
verantwoord testbewijzen inzetten om de 1,5 meter afstand maatregel
eerder los te kunnen laten. Daarbij kan ervoor worden gekozen om hiertoe
testbewijzen eerst bij geplaceerde activiteiten in te zetten en later vooral
bij situaties waarbij het handhaven van de 1,5 meter niet goed mogelijk is.
Juist omdat het testbewijs ingezet gaat worden daar waar het, mits
epidemiologisch verantwoord, de grootste toegevoegde waarde heeft,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

26

heeft de regering niet op voorhand de reikwijdte van de wet willen
beperken.
45.
De leden van de VVD-fractie zien dat andere landen testbewijzen ook
gebruiken voor inreizen van personen, zie bijvoorbeeld Duitsland op dit
moment. In het wetsvoorstel dat de quarantaineplicht regelt is
opgenomen dat mensen die met eigen vervoer Nederland inreizen ook
verplicht kunnen worden bij het inreizen te beschikken over een negatieve
testuitslag.
Waarom is dat in dat wetsvoorstel opgenomen, en niet in het voorliggende wetsvoorstel?
Indien de beide Kamers der Staten-Generaal het door de leden van de
VVD-fractie genoemde voorstel van wet inzake (onder meer) de quarantaineplicht voor inreizigers (Kamerstukken 35 808) en het voorliggende
wetsvoorstel testbewijzen aannemen, zullen die beide wetten worden
opgenomen in het tijdelijke hoofdstuk Va van de Wet publieke
gezondheid. Op dat moment is er dus weer sprake van één wet. De reden
dat er twee afzonderlijke wetsvoorstellen zijn gemaakt, is gelegen in de
praktische voorbereiding.
46.
De leden van de VVD-fractie zien dat het wetsvoorstel zich primair richt op
testbewijzen. Er kan echter in de toekomst ook sprake zijn van een
vaccinatiebewijs en herstelbewijs. Dat is ook waar de Europese
Commissie met het Digitale groen certificaat aan werkt. Waarom zijn het
vaccinatiebewijs en herstelbewijs niet direct als optie meegenomen in het
wetsvoorstel? Waarom wordt er alleen maar met «gelijkstelling» gewerkt
via artikel 58rf Wet publieke gezondheid? In hoeverre valt een herstelbewijs ook onder artikel 58rf? In hoeverre is het toevoegen van een
vaccinatiebewijs en/of herstelbewijs mogelijk met de begripsomschrijvingen van testbewijs en testuitslag in artikel 58a?
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op de vragen 2 en 3.
47.
Een vaccinatiebewijs wordt afhankelijk gesteld van wetenschappelijk
onderzoek naar de besmettelijkheid van gevaccineerde personen.
Wanneer is dat gereed? Hoe en door wie wordt dat onderzoek op dit
moment gedaan? Welke onderzoeken zijn er op dit moment in het
buitenland al (gedaan) en wat zijn daarvan de uitkomsten? Waarom toont
het feit dat de besmettingen onder gevaccineerden sterk afnemen niet
voldoende bewijs? Ook bij testen is er nog het risico op een foutieve
uitslag, en dat wordt nu al wel toegestaan. Waarom wordt een vaccinatiebewijs dan nog niet toegestaan?
De resultaten van onderzoeken naar virustransmissie na vaccinatie zijn
voorlopig slechts gedeeltelijk beschikbaar en vaak nog niet collegiaal
getoetst door een onafhankelijke partij (peer-review). Gezien het feit dat
asymptomatische patiënten een mogelijke bron van overdracht van
SARS-CoV-2 zijn, is voorzichtigheid gewenst met betrekking tot de
aanname dat vaccinatie de overdracht van het virus tegengaat. De reeds
beschikbare studies laten wel zien dat vaccinatie transmissie zou kunnen
verminderen. Aanvullend onderzoek is echter gewenst. Gebaseerd op de
voorlopige resultaten is de verwachting dat vaccinatie het aantal dagen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

27

dat iemand besmettelijk is sterk inkort. Bovendien wordt verwacht dat
door de vermindering van klachten bij mensen, zoals hoesten en niezen,
de transmissie wordt beperkt. Aannemelijk is dat vaccinatie leidt tot een
reductie van transmissie, maar niet tot steriele immuniteit. Transmissie
hangt ook samen met het vaccin, leeftijd, virusvariant, lokale omstandigheden, vaccinatiegraad en bijvoorbeeld het seizoen. De onderzoeken zijn
ook nog onvoldoende vergelijkbaar met de Nederlandse situatie. Dit
onder meer omdat in ons land verschillende vaccins worden ingezet met
verschillende effectiviteit. De regering heeft het RIVM gevraagd de meest
recente (onderzoeks)ontwikkelingen te monitoren. Daarnaast heeft de
regering op 2 maart jl. de Gezondheidsraad gevraagd te adviseren over
het effect van vaccinatie op de transmissie van SARS-CoV-2 in Nederland
en ook hoe dit moet worden beoordeeld in de internationale context
waarin verspreiding kan blijven plaatsvinden. De regering vindt het
belangrijk om dit advies bij de uiteindelijke besluitvorming te betrekken.
Dit advies wordt medio mei verwacht. Zoals in de Kamerbrief van 8 maart
jl. is beschreven, is het effect op transmissie één van de voorwaarden
voor de inzet van een vaccinatiebewijs in Nederland, een tweede
voorwaarde is dat de omvang van de groep mensen die is gevaccineerd
aanzienlijk is. Aan beide voorwaarden dient te zijn voldaan voordat een
vaccinatiebewijs in Nederland wordt ingezet.
48.
Waarom is gekozen voor een ministeriële regeling met voorhangprocedure? Waarom is het niet direct in dit wetsvoorstel geregeld (eventueel
met latere inwerkingtreding) c.q wordt het niet wettelijk geregeld? In
hoeverre worden naast de Staten-Generaal daar dan ook maatschappelijke actoren bij betrokken?
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 1.
49.
De leden van de VVD-fractie vragen voorts in hoeverre alles waar
Nederland nu aan werkt, zoals het testbewijs, is afgestemd op de
activiteiten van de Europese Commissie met het Digitale groen certicifaat,
waarmee er gewerkt wordt aan harmonisatie in de EU en wederzijdse
erkenning? Of moet Nederland straks nog weer allerlei aanpassingen
gaan doen? Welke risico’s zijn er op afwijkingen?
De regering is via het eHealth Network van de Europese Commissie actief
betrokken bij het opstellen van de specificaties en het «voorstel voor een
verordening betreffende een kader voor de afgifte, verificatie en
aanvaarding van interoperabele vaccinatie-, test- en herstelcertificaten
teneinde het vrije verkeer tijdens de COVID-19-pandemie te vergemakkelijken (digitaal groen certificaat/DGC)». Daarbij is de Nederlandse inbreng
specifiek gericht op het beschermen van de privacy van Nederlandse
burgers, door het DGC zo min mogelijk persoonsgegevens te laten
bevatten die nodig zijn voor het doel. De specificaties zijn op dit moment
nog niet definitief gereed. Door de betrokkenheid van de regering bij de
totstandkoming kan in de ontwikkeling van CoronaCheck en CoronaCheck
Scanner rekening worden gehouden met de technische specificaties van
DGC, zodat een in Nederland verstrekt certificaat geaccepteerd wordt in
andere Europese landen en vice versa. Met de ingediende nota van
wijziging stelt de regering voor in voorliggend wetsvoorstel een
grondslag op te nemen voor het stellen van nationale regels om de
verordening in de Nederlandse rechtsorde toe te passen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

28

50.
De leden van de VVD-fractie lezen dat voor het onderwijs in de memorie
van toelichting expliciet is opgenomen dat er geen gebruik zal worden
gemaakt van de grondslag voor testbewijs, indien door omstandigheden,
zoals een verbeterde epidemiologische situatie en het afschalen van de
maatregelen, omvangrijke opschaling van het onderwijs ook mogelijk is
zonder testbewijs en ook niet wanneer er een minder ingrijpend alternatief voorhanden is. Waarom is dit voor de niet-essentiële sectoren niet
op dezelfde manier opgenomen? Kan er vanuit gegaan worden dat dit
daarvoor ook geldt?
De eis dat de inzet van testbewijzen noodzakelijk en evenredig moet zijn,
geldt vanzelfsprekend niet alleen voor onderwijs, maar ook voor de
niet-essentiële sectoren. Dit is vastgelegd in artikel 58b, tweede lid, Wgp.
Wel is het zo dat deze eisen voor onderwijs nog zwaarder wegen omdat
onderwijs een essentiële sector is.
De leden van de GroenLinks-fractie vinden het een wijs besluit dat de
Minister van VVW aan de Gezondheidsraad om advies heeft gevraagd
over de voorwaarden waaronder een testbewijs ethisch en juridisch
verantwoord kan worden ingezet. Genoemde leden delen de zienswijze
van de Gezondheidsraad in het desbetreffende advies. De leden van de
GroenLinks-fractie zijn het echter niet met de stelling van de regering eens
dat «het advies van de Gezondheidsraad is overgenomen» in het
onderhavige wetsvoorstel. De Gezondheidsraad stelt nadrukkelijk, net als
deze leden, 7dat «iedereen gelijke (financiële) toegang moet hebben tot
testmogelijkheden en testbewijzen». In de memorie van toelichting van
het onderhavige wetsvoorstel stelt de regering dat burgers een eigen
bijdrage van € 7,50 per testbewijs moeten betalen. Dit staat wat deze
leden betreft haaks op het uitgangspunt van de Gezondheidsraad en het
principe van gelijke toegang. De leden van de GroenLinks-fractie vrezen
dat met dit wetsvoorstel de ongelijkheid tussen burgers wordt vergroot.
Genoemde leden merken op dat de Raad van State ook inconsequenties
ziet in de redenering van de regering op dit punt. Tevens merken deze
leden op dat uit de internetconsultatie blijkt dat MKB Nederland,
NOC-NSF, VNO-NCW, KNVB, KHN, Keuken Kampioen Divisie en Eredivisie
CV, zich ook ernstig zorgen maken over de financiële consequenties voor
burgers als gevolg van dit wetsvoorstel.De leden van de GroenLinksfractie zien testen als een publieke dienst en een taak van de overheid. Het
verleggen van de collectieve rekening naar individuele burgers staat hier
haaks op. Miljoenen mensen moeten iedere maand de eindjes aan elkaar
vastknopen. Genoemde leden vrezen dat voor hen een eigen bijdrage van
€ 7,50 per persoon per testbewijs een enorme drempel opwerpt.
51.
Ziet de regering dat dit ook tot tweedeling in de samenleving leidt op
basis van het inkomen van mensen? Heeft de regering hier onderzoek
naar verricht? Wat is de onderbouwing om een eigen bijdrage te vragen
van specifiek € 7,50 per testbewijs per persoon? Hoe wordt de eigen
bijdrage in dit wetsvoorstel juridisch (technisch) vormgegeven? Wordt dit
per ministeriële regeling later nog toegevoegd? Hoe groot zijn de kosten
om de eigen bijdrage te doen laten vervallen en deze rekening te dekken
uit de algemene publieke middelen?

7

Kamerstuk 35 653, nr. 2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

29

De eigen bijdrage wordt door de testaanbieders onder Stichting Open
Nederland (SON) direct bij de burger in rekening gebracht vanaf 1 juli.
Hierover maakt het Ministerie van VWS afspraken met SON bij de
opdrachtverstrekking voor de fase vanaf 1 juli. Het kabinet bepaalt
daarmee de hoogte van het bedrag, testaanbieders mogen niet meer in
rekening brengen. Voor het antwoord op de overige vragen verwijst de
regering tevens naar het antwoord op vraag 8.
52.
Hoe kijkt de regering naar perverse prikkels die door deze eigen bijdrage
in de hand kan worden gewerkt doordat het bijvoorbeeld mensen
stimuleert om een kosteloos testbewijs te verkrijgen binnen «spoor 1» bij
de GGD’en?
Het kabinet vindt het van belang dat de bijdrage, ook al is deze
bescheiden van omvang, er niet toe leidt dat de testcapaciteit van de
GGD’en wordt belast met testen ten behoeve van testbewijzen. De
testcapaciteit van de GGD’en is immers bestemd voor mensen met
klachten en andere groepen met een hoog risico op infectie en dient om
de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Bij de voorbereidingen
van de invoering van het profijtbeginsel zal er besloten worden over het al
dan niet kunnen gebruiken van testuitslagen van GGD’en voor het
verkrijgen van testbewijzen.
53.
Kan de regering uitgebreid reflecteren op de stelling dat zij van mening is
dat dit wetsvoorstel «iedereen gelijke (financiële) toegang» biedt? Kan de
regering bovenstaande vragen per vraag beantwoorden in plaats van de
beantwoording te clusteren?
Voor het verkrijgen van toegang tot activiteiten of voorzieningen waarvoor
een testbewijs is voorgeschreven, moet men zich kunnen laten testen.
Daarom wordt een omvangrijke testcapaciteit gerealiseerd. De testfaciliteiten worden zodanig verspreid over het land dat ze goed bereikbaar zijn
en iedereen zich kan laten testen om een testbewijs te verkrijgen. Wat de
financiële toegang betreft, worden de kosten tot en met juni 2021 door het
Rijk gedragen. Daarna zal een beperkte bijdrage gevraagd worden van
€ 7,50 per test. Dit bedrag is relatief laag in vergelijking met de doorgaans
gebruikelijke toegangsprijzen voor de evenementen waar het testbewijs
naar verwachting met name een rol zal spelen. Studenten zullen geen
bijdrage hoeven te leveren voor een testbewijs, indien dit ingezet zal gaan
worden in het onderwijs.
54.
De leden van de GroenLinks-fractie achten een tweede component aan
onderhavig wetsvoorstel problematisch. Dit raakt eveneens het
mensbeeld van waaruit het wetsvoorstel is geschreven: het vooralsnog
uitzonderen van snelle zelftesten om een testbewijs te vergaren.
Genoemde leden hebben serieuze vraagtekens over de houdbaarheid van
dit regeringsstandpunt en vragen de regering of dit, gezien de meest
recente ontwikkelingen in binnen- en vooral ook buitenland, een in beton
gegoten zienswijze en toepassing betreft.
De regering vindt het op dit moment niet opportuun om een toegangsbewijs af te geven op basis van een zelftest. Bij een zelftest kan niet
gecontroleerd worden of iemand de test zelf heeft uitgevoerd en of dit op
een correcte wijze gebeurd is. Daarnaast is een zelftest minder gevoelig

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

30

dan een test die door een professional is afgenomen. Het gaat weliswaar
in beginsel om dezelfde test, maar een professional kan de handelingen
beter uitvoeren en maakt gebruik van een invasievere afnamemethode,
waarbij meer viraal materiaal geïsoleerd kan worden.
55.
Van wat voor mensbeeld gaat de regering uit dat zij zich genoodzaakt ziet
om een complex en kostbaar systeem met teststraten op te tuigen en
bijbehorende controlemechanismen, terwijl mensen zelf ook in staat zijn
om een corona sneltest bij zichzelf af te nemen? Zijn er ook pilots
uitgevoerd op basis van niet-begeleide zelftesten en wat zijn de conclusies
van de onderzoekers uit deze pilots? Zijn er in de voorbereiding van dit
wetsvoorstel deskundigen geweest die wél hebben bepleit om zelftesten
mogelijk te maken om een testbewijs af te geven? In het kader van de
transparantie zou het goed zijn om een overzicht te ontvangen van alle
deskundigen en lobbyclubs met wie het ministerie heeft gesproken over
het wetsvoorstel. Waarom vertrouwt de regering er niet op dat verreweg
de meeste burgers verstandig en verantwoord zullen omspringen met een
zelftest? Is de regering ervan op de hoogte dat landen als het Verenigd
Koninkrijk, Duitsland en Oostenrijk snelle zelftesten gratis beschikbaar
stellen voor burgers? Is de regering het met de leden van de GroenLinksfractie eens dat het afgeven van een testbewijs op basis van een zelftest
laagdrempeliger is? Wat zou dit doen met de geraamde participatiebereidheid? Hoeveel zelftesten hebben ontheffing gekregen om op de markt
te verschijnen? Is het kabinet bereid om een testbewijs op basis van een
zelftest toe te voegen in het onderhavige wetsvoorstel en daarmee de
wens van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en deze leden
tegemoet te komen? Wat was het afwegingskader om dit nu niet in het
voorstel op te nemen? Ook hier vragen deze leden van de regering een
uitgebreide reactie op de gestelde vragen.
Op dit moment hebben zes leveranciers van antigeentesten een
ontheffing verkregen waarmee ze als zelftest op de Nederlandse markt
gebracht kunnen worden en door burger gekocht worden. Daarnaast stelt
het kabinet ze beschikbaar in het onderwijs aan leraren, leerlingen en
studenten. De regering is niet voornemens om zelftesten voor een
toegangsbewijs te gebruiken. Voor het antwoord op deze vraag verwijst
de regering tevens naar het antwoord vraag 55.
56.
Vervolgens stellen de leden van de GroenLinks-fractie vraagtekens bij de
kosten van 1,1 miljard euro die zijn begroot tot en met eind augustus 2021
voor het toegangstesten. Waar bestaan deze kosten uit? Kan de regering
dit specificeren voor alle bedragen boven 1 miljoen euro? Wat is de
inkoopprijs van een antigeensneltest met testeigenschappen van
tenminste 80% sensitiviteit en tenminste 95% specificiteit? Wat is de
inkoopprijs van een antigeen zelftest met testeigenschappen van
tenminste 80% sensitiviteit en tenminste 95% specificiteit? Hoeveel testen
moeten worden afgenomen om een testbewijs te vergaren? Wat zouden
de geraamde kosten zijn als de regering niet koos voor het optuigen van
een complex controlesysteem met teststraten, maar een testbewijs kan
worden verkregen op basis van snelle zelftesten?
Het kabinet heeft in totaal 1,1 miljard euro geraamd voor het toegangstesten tot en met eind augustus 2021. Hiervan zal totaal ca. 900 miljoen
via de Stichting Open Nederland lopen voor realisatie en exploitatie van
toegangstesten. Het resterende bedrag is bestemd voor de kosten van
antigeentesten en de opbouw van XL-straten voor de ademtesten en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

31

LAMP. In deze kostenraming is meegenomen: exploitatie en bouwen
teststraten, personeelskosten, ICT-infrastructuur, opleidingen en
trainingen, een callcenter en geld voor onderzoek en begeleiding in de
test fase. De opdracht aan de Stichting is in fasen opgedeeld. Het kabinet
besluit per fase of gestart wordt met een volgende fase; inclusief de
financiering van een volgende fase. Deze besluitvorming en of de
geraamde bedragen nodig zullen zijn, hangt af van de periode waarin
toegangstesten nodig zullen blijken te zijn, in relatie tot het epidemiologisch beeld, de hoeveelheid benodigde testen en de prijsstelling. Door dit
totale bedrag te reserveren is het kabinet voorbereid op een ruime
hoeveelheid toegangstesten, waarbij het de inzet is om de kosten zo laag
mogelijk te houden, maar wel met een goede prijs/kwaliteitverhouding. In
onderstaande tabel staan de bedragen die per fase zijn begroot voor de
realisatie van de totale testcapaciteit voor toegangstesten totaal. Het
streefdoel is om van 25.000 testen per dag naar 400.000 testen per dag op
te bouwen. Fase 3 is in de tabel verreweg het grootste bedrag, maar
betreft feitelijk meerdere sub-fasen. Nogmaals, per (sub)fase wordt een
specifieke begroting opgesteld en vindt aparte besluitvorming plaats door
het kabinet.
Begroting (euro)
Fase 0 maart
Fase 1 april
Fase 2 mei
Fase 3 juni t/m eind augustus (fase 3 a, b, c, d)
Totaal

5,1 mln
83 mln
177 mln
865 mln
1,1 mld

De prijzen van de antigeentesten die Dienst Testen heeft ingekocht voor
professionele afname, met een sensitiviteit tussen 80% en 95% specificiteit verschillen per prijs. De gemiddelde prijs van een antigeentest is
circa € 5,– exclusief BTW. De betrouwbaarheid van sneltesten wordt in
belangrijke mate bepaald door de kwaliteit van de afname. Bij zelftesten is
het niet mogelijk om te controleren of de afname door de betreffende
persoon is uitgevoerd en of de afname correct is uitgevoerd. De sensitiviteit van een antigeentest met professionele afname is daarom hoger dan
de antigeentest met zelfafname. Daarom kunnen zelftesten, zonder de
inzet van een controlesysteem, niet worden ingezet voor toegangstesten.
57.
Hoeveel antigeensneltesten zijn reeds ontheven om als zelftest te kunnen
gebruiken?
Op dit moment hebben zes leveranciers een ontheffing gekregen om een
antigeen-sneltest als zelftest op de Nederlandse markt te mogen brengen.
58.
Zijn externe adviseurs betrokken geweest bij de inrichting van het
systeem van testbewijzen en de totstandkoming van dit wetsvoorstel? Zo
ja, welke organisaties en bedrijven hebben meegedacht aan het
wetsontwerp?
De regering wordt continu geadviseerd door het RIVM en het OMT over
de relevante wetenschappelijke ontwikkelingen. Dit testbewijs is niet
gebaseerd op een enkele publicatie, maar gebaseerd op het algehele
beeld van het virusverloop en de gevoeligheid van verschillende typen
testen in gedurende het virusverloop.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

32

59.
Heeft de regering consultatie en/of inspiratie opgedaan uit de (internationale) wetenschappelijke literatuur en zo ja, welke wetenschappelijke
publicaties waren leidend bij de voorbereiding van dit wetsvoorstel?
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar vraag 58.
60.
Kan de regering op hoofdlijnen een inschatting maken wat de kosten zijn
van onderhavig wetsvoorstel afgezet tegen de baten? Ook hier vragen
genoemde leden of de beantwoording per vraag kan plaatsvinden in
plaats van de beantwoording te clusteren.
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op de vragen 56 en 227.
61.
De leden van de GroenLinks-fractie merken vervolgens op dat het
coronavirus grillig van aard is. Continu muteert het virus tot nieuwe
varianten, hetgeen een potentieel risico kan vormen in de toekomstige
virusbestrijding. Hoe schat de regering momenteel het verloop van het
virus in de komende 12 maanden in? In het onlangs gepubliceerde
openingsplan bleef een aantal basismaatregelen ook in de laatste fase van
het openingsplan nog in stand. Verwacht de regering dat alle coronamaatregelen tegen het najaar van 2021 zijn afgeschaft? Waar wordt deze
verwachting precies op gebaseerd? Anticipeert de regering op mogelijke
ontwikkelingen rondom het coronavirus, waardoor de huidige vaccins
onvoldoende bescherming bieden tegen nieuwe varianten? In hoeverre
ziet de regering in dat hypothetische geval mogelijkheden om te werken
met testbewijzen afgezet tegen het invoeren van vergaande lockdownmaatregelen?
In het openingsplan schetst de regering een stapsgewijze verlichting van
de maatregelen. Op enig moment in de loop van de zomer zal besloten
worden over het moment waarop de basismaatregelen al dan niet
losgelaten kunnen worden. Toegangstesten zullen dan mogelijk nog
worden ingezet voor activiteiten met grote aantallen bezoekers en veel
risico op besmetting of ter vervanging van de 1,5 meter afstand
maatregel. Dat laatste geval is alleen van toepassing als de 1,5 meter
maatregel nog van kracht is. Het openingsplan is gebaseerd op de
voortgang van de vaccinaties, opgebouwde groepsimmuniteit, na het
doormaken van een besmetting en het seizoenseffect die zijn verwerkt in
de huidige prognoses van het RIVM. De RIVM-prognoses helpen om het
toekomstige verloop van de epidemie in te schatten, maar uiteindelijk
kunnen tal van factoren de realisatie beïnvloeden, zoals de snelheid van
het vaccinatieprogramma; de bescherming van het vaccin tegen eventuele
mutaties; de invloed van het vaccin op de transmissie van het virus en de
mate van herinfectie ondanks vaccinatie. Het toegangstesten kan dan
weer van waarde zijn om sectoren open te houden of minder beperkende
maatregelen op te leggen.
62.
De leden van de GroenLinks-fractie achten deze vragen van relevantie bij
de behandeling van onderhavig wetsvoorstel omdat het voorstel
onderdeel uitmaakt van de Wet tijdelijke maatregelen covid-19. Deze wet
loopt in principe af op 1 juni 2021. Mocht de regering, gelet op de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

33

epidemiologische situatie, ook na 1 juni nog noodmaatregelen nodig
achten, dan moet de wet verlengd worden, dient er een nieuw advies van
de Raad van State te worden gevraagd en moeten beide Kamers akkoord
gaan met verlenging. Bij het vervallen van Wet tijdelijke maatregelen
covid-19 lijkt ook de Wet tijdelijke maatregelen covid-19 te vervallen. Klopt
deze lezing? Zo nee, hoe zit het volgens de regering dan wel? Zo ja,
waarom is gekozen voor deze constructie? Zou het immers niet tot de
mogelijkheden kunnen behoren dat in een toekomstige situatie het
preventief kunnen gebruiken van deze wet wenselijk zou kunnen zijn,
zonder daarbij alle bevoegdheden en maatregelen van de Wet tijdelijke
maatregelen covid-19 in werking te laten treden. Deze leden ontvangen
daarom graag een uitgebreide reactie op de vraag waarom ervoor
gekozen is dit wetsvoorstel onder te brengen bij de Wet tijdelijke
maatregelen covid-19? Kan de regering tot slot op dit punt aangeven
wanneer zij de Kamer informeert over het al dan niet doen van een
voorstel tot verlenging van de Tijdelijke wet maatregelen covid-19 na
1 juni 2021? Klopt deze lezing? Zo nee, hoe zit het volgens de regering dan
wel? En zo ja, waarom is gekozen voor deze constructie? Zou het immers
niet tot de mogelijkheden kunnen behoren, zo vragen de leden van de
fractie van GroenLinks, dat terwijl het in een toekomstige situatie
wenselijk is om het preventief kunnen toepassen van onderhavig
wetsvoorstel zonder daarbij alle bevoegdheden en maatregelen van de
Wet tijdelijke maatregelen covid-19 in werking te doen laten treden. Graag
daarom een uitgebreide reactie op de vraag waarom ervoor gekozen is
deze wet onder te brengen bij de Wet tijdelijke maatregelen covid-19? Kan
de regering tot slot op dit punt aangeven wanneer zij de Kamer zal
informeren over het al dan niet doen van een voorstel tot verlenging van
de Tijdelijke wet maatregelen covid-19 na 1 juni 2021?
Ja, deze lezing is correct. De regels over de inzet van testbewijzen zijn
inderdaad ondergebracht in het tijdelijke hoofdstuk Va Wpg en lopen op
deze manier mee in de 3-maandelijkse verlengingscyclus van de Wet
tijdelijke maatregelen covid-19. Daarvoor is gekozen omdat de inzet van
testbewijzen deel uitmaakt van de maatregelen ter bestrijding van de
epidemie van covid-19. Testbewijzen worden immers ingezet om bij het
tegengaan van de verspreiding van het coronavirus onderdelen van de
samenleving te heropenen of geopend te houden. Daarmee is ook het
antwoord gegeven op de volgende vraag van de leden van de GL-fractie
of het niet wenselijk zou kunnen zijn dat testbewijzen ingezet kunnen
worden zonder dat er andere covidmaatregelen gelden (en daarmee
achterliggend de vraag of het wetsvoorstel testbewijzen wel gekoppeld
moet worden aan hoofdstuk Va Wpg). De regering acht dat niet goed
voorstelbaar. Als de epidemiologische situatie zodanig is dat de overige
maatregelen losgelaten kunnen worden, dan zal er vanuit juridisch
oogpunt, namelijk de rechtvaardiging van grondrechtenbeperking, geen
ruimte zijn om nog wel testbewijzen te verlangen. De regering verwijst
hierbij ook naar het beoordelingskader van de Gezondheidsraad. Dus dit
betekent dat de regering meent dat het onderdeel testbewijzen in
hoofdstuk Va Wpg moet worden ondergebracht. Voor het antwoord op
deze vraag verwijst de regering naar het antwoord op vraag 247. Met
toegangstesten wordt activiteiten eerder en met meer mensen mogelijk.
Toegangstesten worden niet langer dan nodig toegepast.
2.1 Afwegings- en toetsingskader
63.
De leden van de D66-fractie hebben enkele vragen over de inkleuring en
weging door de regering van het afwegings- en toetsingskader van de
Gezondheidsraad, getiteld «Testbewijzen voor SARS-CoV-2: ethische en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

34

juridische voorwaarden». Zo begrijpen de leden van de D66-fractie dat
een van de voorwaarden volgens de Gezondheidsraad is dat testbewijzen
noodzakelijk en effectief moeten zijn om de samenleving te heropenen en
tegelijkertijd virusverspreiding terug te dringen. Hoe weegt de regering dit
noodzakelijkheidscriterium?
De regering weegt dit criterium op dezelfde wijze als de Gezondheidsraad.
Testbewijzen moeten noodzakelijk zijn om het doel dat ermee beoogd
wordt te bereiken. Het doel van de inzet van testbewijzen is (eerder) de
toegang tot activiteiten en voorzieningen te bieden onder gelijktijdige
bestrijding van de verspreiding van het coronavirus. In een setting waarin
het risico op verspreiding nagenoeg nihil is, bijvoorbeeld als iedereen
gevaccineerd is of er geen viruscirculatie meer is, zal de noodzaak van een
testbewijs vervallen. Dit kan vanzelfsprekend anders zijn als er weer
nieuwe varianten van het virus opduiken waartegen de huidige vaccinatie
onvoldoende bescherming tegen virusoverdracht biedt.
64.
Kan de regering – mede op basis van ervaringen uit het buitenland – een
indicatie geven hoe lang testbewijzen noodzakelijk zijn als het thans
geldende vaccinatieschema verwezenlijkt wordt? Bij welke signaalwaarden geldt deze noodzakelijkheid niet langer, en wanneer worden deze
waarden in de prognoses van het RIVM bereikt?
Er zijn geen specifieke signaalwaarden, maar inzet zal niet meer noodzakelijk zijn als testbewijzen geen toegevoegde waarde meer hebben. Voor
het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord op
vraag 7.
65.
De leden van de D66-fractie lezen dat de regering het advies van de
Gezondheidsraad heeft overgenomen. Zij constateren echter ook dat twee
van de voorwaarden van de Gezondheidsraad voor de inzet van testbewijzen luiden: «iedereen moet gelijke (financiële) toegang hebben tot
testmogelijkheden en testbewijzen» en «het beleid mag niet tot discriminatie leiden». Hoe valt dit volgens de regering te rijmen met het
voornemen vanaf juli 2021 voor een testbewijs maximaal 7,50 euro per
keer aan mensen te vragen? Deelt de regering met deze leden de
opvatting dat daarmee toch juist een onderscheid wordt gecreëerd in
financiële toegang tussen mensen voor wie dat extra bedrag geen
probleem is en mensen voor wie dat bedrag wel een barrière vormt? Deze
leden vragen tevens wat de term «maximaal» inhoudt volgens deze
regering. Weegt het zogenaamde profijtbeginsel voor deze regering
zwaarder dan gelijke toegang, ongeacht de inhoud van je portemonnee?
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 8.
66.
De leden van de D66-fractie zien naast een ongewenste tweedeling tussen
mensen met meer en minder geld te besteden, ook problemen ontstaan
voor ondernemers en culturele instellingen in geval de eigen bijdrage
wordt ingevoerd. Velen staat het water tot aan de lippen. Van musea tot
bioscopen, cafés en restaurants. De culturele sector en evenementensector lijden zwaar onder de gevolgen van covid-19, en bevinden zich in
een financieel wankele positie. Deze leden vinden dat we ervoor al deze
ondernemers en instellingen moeten zijn, en ze zeker niet verder in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

35

knel moeten brengen door drempels op te werpen. Genoemde leden
vragen de regering in dit licht of zij kan onderbouwen dan wel schatten
wat de eigen bijdrage financieel zou moeten opleveren, ook gelet op de
looptijd? Daarbij zien de leden van de D66-fractie graag dat de vraag
wordt meegenomen in hoeverre deze drempel ten koste kan gaan van het
aantal bezoekers en daarmee de omzet van ondernemers en instellingen.
Mede gelet op de omzet die zij mogelijk mislopen, is al helemaal de vraag
wat de eigen bijdrage nou onderaan de streep zou opleveren, ook gelet op
de steunpakketten van de overheid aan diezelfde instellingen en ondernemers. Deze leden ontvangen graag een reflectie hierop.
Vanaf 1 juli zal naar verwachting een groot deel van de samenleving weer
zijn heropend. Het testbewijs zal dan vermoedelijk worden ingezet om
activiteiten waarbij de 1,5 meter maatregel geheel of gedeeltelijk
losgelaten kan worden mogelijk te maken. Denk daarbij bijvoorbeeld aan
een festival. De regering vindt in een dergelijk geval dat het profijt
weldegelijk voor een deel bij de burger ligt. Er zijn immers ook andere
activiteiten waar een burger aan kan deelnemen waar geen testbewijs
voor nodig is. Het vragen van een financiële bijdrage van burgers is geen
doel op zich. Een (beperkte) eigen bijdrage draagt ook bij aan doelmatige
inzet van testcapaciteit. De eigen bijdrage vormt een additionele prikkel
om de gegunde 40 uur goed te benutten. Dit verhoogt de maatschappelijke en economische waarde van de inzet van een testbewijs, doordat een
burger zal overwegen meerdere activiteiten te bezoeken. Daarmee is niet
alleen de burger gediend. De afname van sectoren zal door deze doelmatigere inzet van een testbewijs namelijk toenemen en daarmee ook
(indirect) de aanspraak op de bestaande steunpakketten. Het vragen van
een bijdrage van 7,50 euro voor 2 maanden uitgaande van 400.000 testen
per dag bespaart 180 miljoen euro aan directe kosten, maar zoals hiervoor
geschetst is dat niet het volledige beeld. Het kabinet gaat er dus niet
vanuit dat het vragen van een bijdrage omzet doet mislopen, omdat de
hoeveelheid bezoekers met toegangstesten ook een beperking kent door
beschikbare testcapaciteit van 400.000 testen per dag op de totale
bevolking.
67.
De leden van de CDA-fractie lezen dat in dit wetsvoorstel rekening is
gehouden met de voorwaarden die de Gezondheidsraad heeft gesteld aan
het gebruik van verplichte testbewijzen. Genoemde leden vragen of het
wetsvoorstel ook aan de leden van de Gezondheidsraad is voorgelegd
met de vraag of die ook van mening zijn dat met dit wetsvoorstel aan deze
voorwaarden is voldaan.
Het wetsvoorstel is niet aan de leden van de Gezondheidsraad
voorgelegd. Het advies van de Gezondheidsraad is immers overgenomen.
Het door de Gezondheidsraad voorgestelde afwegingskader is toegepast
bij de selectie van sectoren die in het wetsvoorstel zijn opgenomen als
sectoren waar testbewijzen kunnen worden ingezet. Dit zijn alleen
niet-essentiële sectoren, eventueel met uitzondering van (delen van) het
middelbaar beroepsonderwijs en het hoger onderwijs. Bovendien zijn de
voorwaarden die de Gezondheidsraad in het voorgestelde afwegingskader
noemt, waar nodig verankerd in het wetsvoorstel door middel van
geclausuleerde delegatiegrondslagen. Het zijn daarmee eisen waaraan
voldaan moet worden om binnen de aangewezen sectoren daadwerkelijk
testbewijzen voor te schrijven. Overigens is het ook staand gebruik om in
een memorie van toelichting op een wetsvoorstel verantwoording af te
leggen over wat er met een advies – in dit geval het advies van de
Gezondheidsraad – is gedaan, en niet ook nog het wetsvoorstel weer voor
te leggen aan het adviesorgaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

36

68.
De leden van de SP-fractie stellen vast dat het College voor de Rechten
van de Mens erop wijst dat wanneer een testbewijs door de overheid als
(absolute) voorwaarde wordt gesteld voor de toegang tot voorzieningen,
dit feitelijk leidt tot een (indirecte) plicht tot testen voor mensen die deze
sociale gelegenheden willen bezoeken. Is de regering het eens met deze
vaststelling? Welke alternatieven heeft de regering overwogen om een
plicht tot commercieel testen te kunnen voorkomen? Zijn er minder
verstrekkende alternatieven denkbaar?
De inzet van testbewijzen impliceert een indirecte testplicht voor diegenen
die wensen deel te nemen aan activiteiten of gebruik te maken van
voorzieningen waar een testbewijs is voorgeschreven. Het verplichten van
een testbewijs raakt daarmee aan grondrechten, waaronder het recht op
lichamelijke integriteit en het recht op privacy. Voor een beperking van
deze rechten is een wettelijke basis vereist, waar dit wetsvoorstel in
voorziet. Het alternatief is dat een onderneming of instelling geen gebruik
maakt van toegangstesten en de stappen voor heropening volgt zoals die
staan beschreven op de routekaart of openingsplan. De inzet van
toegangstesten is hierop een aanvulling, maar verplicht een onderneming
of instelling of bezoekers niet om deel te nemen. Op termijn is ook het
alternatief beschikbaar van een vaccinatiebewijs of het bewijs van een
doorgemaakte infectie. Mensen die kunnen aantonen gevaccineerd te zijn
of een infectie van het Covid-virus al hebben doorgemaakt, hoeven zich
dan niet meer te laten testen. Deze alternatieven worden pas mogelijk als
wetenschappelijk voldoende is vast komen te staan dat mensen die zijn
gevaccineerd of een infectie hebben doorgemaakt, anderen niet meer
besmetten.
69.
De Gezondheidsraad heeft in haar advies benadrukt dat de context
dynamisch is. Dat betekent dat testbewijzen op het ene moment wel en
later niet meer goed verdedigbaar kunnen zijn. De leden van de SP-fractie
vragen de regering om een reflectie hierop.
De regering wil het testbewijs alleen inzetten in die situaties, waar
sectoren kunnen worden heropend en maatregelen kunnen worden
versoepeld. Met het testbewijs kunnen sectoren, sneller dan voorzien in
de routekaart, hun deuren openen. Ook kunnen meer mensen activiteiten
bezoeken omdat de voorwaarden aan bijvoorbeeld het maximum aantal
bezoekers kan worden verruimd. De inzet van het testbewijs voor dit doel,
het sneller en meer openen van sectoren, is dan goed verdedigbaar. Als
een activiteit verantwoord open kan zonder toegangstesten zoals te zien is
in de stappen van het openingsplan, is in die sector toegangstesten om
die reden niet langer nodig. Mogelijk kan dan met toegangstesten
mogelijk worden gemaakt dat meer mensen de activiteit bezoeken. Vanaf
juli zullen door de hogere vaccinatiegraad en het beschermd hebben van
de meest kwetsbaren zeer waarschijnlijk al veel meer activiteiten mogelijk
zijn, ook zonder de inzet van het testbewijs. Het is de verwachting van dit
kabinet dat in juli en augustus een groot deel van de samenleving weer
open zal zijn. Testbewijzen zullen dan mogelijk alleen nog worden ingezet
voor activiteiten met grote aantallen bezoekers en veel risico op
besmetting of ter vervanging van de 1,5 meter afstand maatregel.
70.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

37

De Gezondheidsraad wees eerder ook al op gelijke toegang en
non-discriminatie, wat gerealiseerd kan worden door goede alternatieven
te bieden voor degenen die geen testbewijs kunnen of willen tonen. Deze
leden vragen hoe de regering omgaat met het verschil tussen mensen die
wel de mogelijkheid hebben om een toegangstest te betalen en degenen
die die mogelijkheid niet hebben.
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 8.
71.
De leden van de SP-fractie missen in het voorliggende wetsvoorstel een
duidelijke afbakening van situaties en momenten waarin testbewijzen
verplicht worden gesteld. Wanneer worden regelingen voor het gebruik
van testbewijzen ingevoerd en onder welke voorwaarden, op welk
moment en in welke situaties trekt de regering deze regelingen weer in?
Volgens de leden van de SP-fractie geeft de reeds velen malen aangepaste
en zelden concreet toegepaste routekaart hierin niet meer duidelijkheid.
Het is deze leden onduidelijk in welke (epidemiologische) situatie wel of
niet testbewijzen worden ingevoerd. De regering stelt ook voorwaarden
aan de testcapaciteit, aan de kosten, en aan de vraag of een sector het
praktisch geregeld krijgt. Kan de regering hier meer duidelijkheid in
scheppen?
De regering is voornemens om vanaf stap 2 in het openingsplan
toegangstesten in te zetten. Bij stap 2 kunnen doorstroomlocaties binnen, indien zij
vallen onder de wet, culturele instellingen en publiek bij professionele
sportwedstrijden onder voorwaarden open met de inzet van toegangstesten. Bij stap 3 kunnen testbewijzen worden ingezet om geplaceerde
evenementen onder voorwaarden eerder toe te staan. Voor culturele
instellingen, horeca voor uiteten en publiek bij professionele sportwedstrijden geldt dat zij bij stap 3 open kunnen gaan en ervoor kunnen kiezen
aanvullend toegangstesten in te zetten, waarbij ze dan onder ruimere
voorwaarden open kunnen gaan dan zonder testbewijs. Over de
voorwaarden waaronder de genoemde voorzieningen bij stap 2 en stap 3
eerder of ruimer open kunnen wordt op 3 mei a.s. door het kabinet
besloten. Dit zal vervolgens in een regeling worden opgenomen. Over de
vervolgstappen 4 en 5 van het openingsplan dient nadere besluitvorming
plaats te vinden. Bij het bepalen van de volgordelijkheid hierbij spelen een
rol de aansluiting bij de stappen van de routekaart, de epidemiologische
gevolgen en het maatschappelijk belang, waaronder begrepen de
economische impact. Bij het bepalen van de uiteindelijke inzet van
testbewijzen in een bepaalde (deel)sector zijn daarnaast relevant de
praktische uitvoerbaarheid, met name wat betreft de mogelijkheden voor
een effectieve controle op geldige testbewijzen, en in verband daarmee
een analyse van de kosten en baten voor de samenleving als geheel en de
betrokken organisaties in het bijzonder.
72.
De leden van de ChristenUnie-fractie zijn er verheugd over dat de regering
in het wetsvoorstel het afwegingskader van de Gezondheidsraad toepast.
Dit betekent dat het gebruik van testbewijzen alleen voor niet-essentiële
sectoren wettelijk wordt vastgelegd. Genoemde leden vragen hoe de
regering de mogelijke indirecte en onbedoelde gevolgen ervan beoordeelt, dus de mogelijkheid dat hierdoor meer mogelijk wordt in
niet-essentiële sectoren dan dat er mogelijk wordt in essentiële sectoren
en/of activiteiten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

38

Bij het treffen van maatregelen ter bestrijding van de epidemie van
covid-19 worden essentiële activiteiten en voorzieningen al zoveel
mogelijk toegankelijk gehouden. Hiervoor kunnen de basismaatregelen en
andere maatregelen ter bestrijding van de epidemie van covid-19 vaak al
effectief worden aangewend. Desalniettemin kan het effect optreden dat
in niet-essentiële voorzieningen door de inzet van testbewijzen meer
mogelijk is. Hier heeft de regering de afweging gemaakt dat de inbreuk op
de mensenrechten bij de inzet van testbewijzen in essentiële sectoren
zwaarder weegt en brede toegankelijkheid in deze sectoren voorop staat.
Slechts voor het onderwijs wordt een uitzondering gemaakt en daarbij
gelden extra waarborgen om de toegang tot het onderwijs te garanderen.
Onderwijsinstellingen zullen maatregelen moeten hebben getroffen
waarmee zij de toegankelijkheid van het onderwijs zoveel mogelijk
waarborgen voor studenten die geen testbewijs kunnen tonen. Daarnaast
dienen onderwijsinstellingen zorg te dragen voor een toegankelijke
testvoorziening waar studenten zich kunnen laten testen op infectie met
het coronavirus.
73.
Genoemde leden vragen de regering wat haar inschatting is van de
concrete uitwerking van het afwegingskader. Is de regering het met deze
leden eens dat er nog weinig situaties denkbaar zijn waarin testbewijzen
gerechtvaardigd zijn als een groot deel van de bevolking al is ingeënt en
de druk op de zorg is afgenomen?
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 7.
74.
De leden van de SGP-fractie constateren dat de overheid het afgelopen
jaar vergaand heeft ingegrepen in het maatschappelijke leven in het
belang van de volksgezondheid. Deelt de regering de mening dat het bij
de huidige fase van de crisis eerder gepast zou zijn dat de overheid zich
terugtrekt, méér gebruikt maakt van dringende adviezen en een beroep
doet op eenieders gezonde verstand aan maatschappelijke verantwoordelijkheid, in plaats van dat zij met dit voorstel opnieuw vergaand intervenieert in privaatrechtelijke verhoudingen?
De regering kiest bij de huidige fase van de crisis voor een combinatie van
de oplopende vaccinatiegraad, de inzet van testbewijzen en maatregelen,
waaronder de basismaatregelen. Deze instrumenten gezamenlijk zorgen
ervoor dat we de samenleving stap voor stap op verantwoorde wijze
kunnen heropenen.
75.
Het lid van de 50PLUS-fractie vraagt hoe de regering kan waarborgen dat
de punten e en f gegarandeerd zijn. Hoe verhouden deze voorwaarden
zich tot het feit dat iemand 7,50 euro moet betalen om aan een activiteit
deel te kunnen nemen?
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 8.
76.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

39

Hoe wordt aangetoond dat een testbewijs de minst ingrijpende maatregel
is? Hoe is dat vastgesteld? Dit lid vraagt tevens welke alternatieven
onderzocht zijn. Wat was de uitkomst daarvan?
Testbewijzen zullen worden ingezet om sectoren sneller te openen of
maatregelen te versoepelen. De mogelijkheid van de inzet van testbewijzen draagt op die manier bij aan de proportionaliteit van de maatregelen ter bestrijding van de epidemie van covid-19. Er wordt bij de
daadwerkelijke inzet van testbewijs via aanpassing van de Tijdelijke
regeling maatregelen telkens gezocht naar een optimale balans tussen de
bescherming van belangen zoals bescherming van de volksgezondheid en
persoonlijke belangen, en waar deze balans niet te bereiken is met andere
maatregelen. Het alternatief is dat een onderneming of instelling geen
gebruik maken van toegangstesten en de stappen voor heropening volgen
zoals die staan beschreven op de routekaart of openingsplan. De inzet van
toegangstesten is hier op een aanvulling, maar verplicht een onderneming of instelling niet om deel te nemen. Op termijn is ook naar
verwachting het alternatief beschikbaar van een vaccinatiebewijs of het
bewijs van een doorgemaakte infectie. Mensen die kunnen aantonen
gevaccineerd te zijn of een infectie van het Covid-virus al hebben
doorgemaakt, hoeven zich dan niet meer te laten testen. Deze alternatieven worden pas mogelijk als wetenschappelijk voldoende is vast komen
te staan dat mensen die zijn gevaccineerd of een infectie hebben
doorgemaakt, anderen niet meer besmetten. Voor het werken met
testbewijzen wordt alleen gekozen als er geen andere manier is om een
tekort aan fysiek onderwijs weg te nemen. De voornaamste belemmering
voor onderwijsinstellingen om fysiek onderwijs op grotere schaal te
organiseren is de anderhalvemetermaatregel. Op het moment dat die
maatregel in het onderwijs zou kunnen worden losgelaten, zou dit voor
aanzienlijk meer fysiek onderwijs kunnen zorgen. Dit moet echter op een
verantwoorde manier gebeuren. Een manier om de anderhalve meter te
kunnen loslaten is door het creëren van een veilige omgeving door
middels verplichte testbewijzen vast te stellen dat alle aanwezige
studenten niet besmet zijn met het coronavirus althans dat het risico
daarop zeer laag is. De inzet van verplichte testbewijzen is echter niet
nodig op het moment dat de epidemiologische situatie het zou toestaan
de anderhalve maatregel los te laten zonder met testbewijzen te werken.
Dit kan het geval zijn op het moment dat voldoende studenten in het mbo
en ho zijn gevaccineerd. Momenteel wordt ook door instellingen in mbo
en ho geëxperimenteerd, onder meer in pilots waarin sneltesten worden
aangeboden aan studenten, teneinde alternatieven te vinden voor meer
fysiek onderwijs zonder dat met testbewijzen wordt gewerkt. Gekeken
wordt of via technologie, de inzet van crowd control, en het creëren van
zogenaamde «bubbels», meer capaciteit kan worden gegenereerd. De
resultaten van de pilots zijn uiterlijk in mei 2021 beschikbaar.
77.
Wat de plannen zijn van de regering om het hele plan met betrekking tot
de testbewijzen helder en begrijpelijk uit te leggen aan burgers?
Zoals gebruikelijk bij alle maatregelen die de regering treft in het
bestrijden van het virus, is ook bij de inzet van het testbewijs de communicatie hierover van groot belang. Het publiek wordt daarbij uitgebreid en
volledig geïnformeerd. Zodat zij weten wat dit voor hen precies betekent.
Hiertoe wordt aparte informatie ontsloten via rijksoverheid.nl. Voorts
wordt in de communicatie met het publiek intensief samengewerkt met de
partners in de keten, waaronder de brancheorganisaties, de organisatoren
die een testbewijs controleren en de testlocaties zodat dit maximaal in lijn
is met de overheidscommunicatie. In alle communicatie wordt rekening

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

40

gehouden met het op een ieder toegankelijke wijze uitleggen van de
boodschap, zodat het voor iedereen goed te begrijpen is. Daarnaast houdt
rijksoverheid zich aan de webrichtlijnen zodat de informatie ook toegankelijk is voor mensen met een auditieve of visuele stoornis.
2.2 Niet-essentiële sectoren
78.
De leden van de VVD-fractie lezen dat de regering een opsomming geeft
van onderwerpen waar een testbewijs ingezet kan worden, zoals
bijvoorbeeld bij sport- en jeugdactiviteiten en evenementen. Klopt het dat
hier ook het bezoeken van voetbalstadions voor wedstrijden in de
eredivisies van zowel vrouwen als mannen als ook de eerste divisie en
wedstrijden van de vertegenwoordigde elftallen van de KNVB onder
vallen? Geldt dit voor elke sportactiviteit en voor elke sportwedstrijd?
Tevens zijn er nu reeds sport- en jeugdactiviteiten mogelijk waar geen
testbewijs voor nodig is. Kunnen de leden van de VVD-fractie ervan uit
gaan dat voor deze testloze activiteiten geen testbewijzen geïntroduceerd
worden?
Voor de definities van de sectoren is aangesloten bij de definities van de
routekaart. Met het begrip «evenementen» op de routekaart wordt ook
gedoeld op wedstrijden in de Eredivisie mannen, Eredivisie vrouwen,
Eerste Divisie en topsportcompetities. Het wetsvoorstel expliciteert de
grondslag om bij ministeriële regeling testbewijzen te kunnen inzetten
voor toegang tot sport- en jeugdactiviteiten. Met het wetsvoorstel zelf
wordt het toegangstesten als zodanig dus nog niet mogelijk maakt. De
daadwerkelijke inzet van het testbewijs wordt geregeld via een
aanpassing van de Tijdelijke regeling maatregelen (Trm). In die regeling
zal telkens worden opgenomen voor welke activiteiten het testbewijs kan
worden ingezet en welke aanvullende maatregelen daarbij gelden. Daarbij
wil de regering benadrukken dat het testbewijs alleen zal worden ingezet
als versoepelende maatregel om meer mogelijk te maken dan zonder de
inzet van het testbewijs het geval is.
79.
De leden van de VVD-fractie begrijpen dat werknemers in de betrokken
sectoren na een nadrukkelijke afweging niet een verplichting tot een
testbewijs krijgen. Het wordt wel dringend geadviseerd zich te laten
testen. Hoe kunnen ondernemers met minder ingrijpende maatregelen
toch zorgen dat er geen of weinig besmettingsgevaar is voor de bezoekers
door werknemers? Wat is er tot nu toe geleerd van de fieldlabs hierover
en over het besmettingsgevaar door werknemers? Hoe kan gesproken
worden van een zorgplicht van de werkgevers voor de veiligheid van de
medewerkers c.q. hoe kunnen zij daaraan invulling geven?
De regering ziet in de Fieldlab-experimenten een hoge testbereidheid
onder de werknemers, en gaat er dan ook van uit dat dit na de invoering
van het testbewijs niet anders zal zijn. Er is bij de 10 Fieldlab praktijktesten
die tot nog toe hebben plaatsgevonden één besmetting bij een
medewerker gevonden. Die besmetting had buiten het evenement
plaatsgevonden en heeft op het evenement zelf niet tot extra besmettingen geleid. Daarnaast blijft de werkgever ook met testbewijzen
verplicht om te zorgen voor een veilige werkomgeving voor iedere
individuele werknemer. Om veiligheid op de werkvloer in dit geval te
borgen kan gedacht worden aan maatregelen als handen wassen, geen
handen schudden, het in acht nemen van de veilige afstandsnorm, het
plaatsen van schermen, het aangeven van looproutes, het beperken van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

41

het aantal mensen op de arbeidsplaats, het ventileren van ruimten, het
ontsmetten van de arbeidsplaats, het ontsmetten van gereedschappen,
het dragen van gelaatsbescherming of het dragen van mondkapjes.
Werkgevers zullen in overleg met de werknemers moeten bepalen hoe
hun Risico Inventarisatie & Evaluatie (RI&E) op deze situatie moet worden
aangepast. Bovendien kan een werkgever stimuleren dat werknemers zich
laten testen, zolang het testen maar vrijwillig blijft. Daarbij valt te denken
aan het aanbieden van preventieve testen op de werkvloer, zodat de
werknemer geen extra reistijd heeft. Deze testen kunnen als een van de
maatregelen bijdragen aan de veiligheid op de werkvloer. In de publieksvoorlichting zal aandacht besteed worden aan het bestaan van de
verschillende regimes voor deelnemers aan activiteiten of bezoekers van
voorzieningen enerzijds en medewerkers anderzijds. Het moet ook voor
deelnemers en bezoekers niet alleen duidelijk zijn welke risico’s op
verspreiding van het coronavirus aan hun deelname of bezoek zijn
verbonden. Het is ook van belang dat zij geattendeerd worden op de
noodzaak om de maatregelen ter beheersing van die risico’s in acht te
nemen. Op die manier kan de kans dat medewerkers het virus verspreiden
onder deelnemers aan activiteiten of bezoekers van voorzieningen
waarvoor een testbewijs verplicht is, op een zo laag mogelijk niveau
gehouden worden.
80.
De leden van de VVD-fractie constateren dat er enerzijds een wettelijk
regime is voor sectoren die worden aangewezen door middel van dit
wetsvoorstel, maar dat er anderzijds niet-essentiële sectoren zijn die
erbuiten vallen. Sectoren die erbuiten vallen kunnen zelf ook met
testbewijzen gaan werken, omdat daar immers sprake is van een
privaatrechtelijke rechtsverhouding. Hoe verhoudt zich dat tot elkaar? Hoe
zit dat dan in relatie tot de al dan niet verplichte sluiting? Klopt het dat
indien voor die sectoren wordt besloten dat ze dicht zijn, geldt dat er niet
vrijwillig met testbewijzen gewerkt kan worden voor openstelling?
Daar waar testbewijzen vrijwillig worden ingezet geldt dat deze activiteiten of voorzieningen hierdoor niet eerder of met minder maatregelen
open kunnen. Een verplichte sluiting kan dus niet eerder worden
opgeheven door inzet van testbewijzen in niet-essentiële sectoren die niet
in dit wetsvoorstel zijn opgenomen. Privaatrechtelijk kan een ondernemer
een negatieve testuitslag als voorwaarde voor toegang stellen, maar
hiervoor gelden wel wettelijke kaders zoals het recht op gelijke behandeling en de privacywetgeving. Testbewijzen zullen daar waar dat niet
verplicht is alleen kunnen worden ingezet om veiligheid te vergroten.
81.
De leden van de VVD-fractie willen verder graag weten hoe de deelsectoren afgebakend gaan worden. Welke selectiecriteria hanteert de
regering daarbij?
Voor de afbakening van deelsectoren wordt aangesloten bij de reeds
gehanteerde deelsectoren onder de Twm en zoals gehanteerd in de
routekaart en het openingsplan.
82.
Ook binnen sectoren zal immers nog een afbakening kunnen plaatsvinden, bijvoorbeeld fastfood, nachtclubs, cafés, restaurants et cetera. De
selectiecriteria zijn niet duidelijk omschreven, zeker niet voor de
openstelling binnen de genoemde sectoren. Waarom is niet duidelijker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

42

omschreven op welke wijze geselecteerd wordt welke deelsectoren open
mogen?
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 16.
83.
De leden van de D66-fractie lezen dat waar de Gezondheidsraad wijst op
gelijke toegang en non-discriminatie, dat mede gerealiseerd kan worden
door goede alternatieven te bieden voor degenen die geen testbewijs
kunnen of willen tonen. Welke alternatieven heeft de regering voor ogen?
Deelt de regering de opvatting dat in dit spectrum vaccinatiebewijzen en
mogelijk ook immuniteitsbewijzen een alternatief kunnen bieden?
Deze alternatieven kunnen bestaan uit fysieke activiteiten of toegang tot
voorzieningen met inachtneming van de dan geldende maatregelen om
de verspreiding van het covid-virus te beperken of het online bijwonen
van deze activiteiten. Dat laatste is voor te stellen bij online registraties
van culturele voorstellingen en tentoonstellingen of evenementen. Voor
de horeca geldt bijvoorbeeld dat bezorg- en afhaalservices reële alternatieven kunnen zijn. In niet-essentiële sectoren is de beschikbaarheid van
deze alternatieven voor testbewijzen voor mensen, die zich niet willen of
kunnen laten testen, wenselijk, maar niet vereist. Op termijn is er ook het
alternatief beschikbaar van een vaccinatiebewijs of het bewijs van een
doorgemaakte infectie. Mensen die kunnen aantonen gevaccineerd te zijn
of een infectie van het Covid-virus al hebben doorgemaakt, hoeven zich
dan niet meer te laten testen. Deze alternatieven worden pas mogelijk als
wetenschappelijk voldoende is vast komen te staan dat mensen die zijn
gevaccineerd of een infectie hebben doorgemaakt, anderen niet meer
besmetten.
84.
De leden van de D66-fractie verkrijgen graag meer inzicht in de keuze voor
de afbakening van sectoren in het wetsvoorstel. Zij begrijpen dat de
afbakening van de sectoren waarop dit wetsvoorstel van toepassing is,
grotendeels volgt uit het onderscheid tussen sectoren die wel essentieel
zijn en sectoren die «naar maatschappelijke opvattingen» voor de
deelnemers of gebruikers niet van primair belang zijn en niet voor
eenieder toegankelijk behoren te zijn. Het gaat dan om de sectoren
cultuur, evenementen, georganiseerde jeugdactiviteiten, horeca en sport.
Deze leden ontvangen graag een nadere toelichting over de wijze waarop
is vastgesteld dat deze sectoren niet van primair belang zijn, en of met
deze harde afbakening ook bepaalde niet-essentiële sectoren ontbreken in
het voorstel.
Bij de afbakening van het wetsvoorstel is het advies van de Gezondheidsraad van 14 januari 2021 gevolgd waarin de Gezondheidsraad
adviseert een onderscheid te maken tussen essentiële en niet-essentiële
voorzieningen, waarbij het bij die laatste met name gaat om sociale
voorzieningen. Onder de reikwijdte van dit wetsvoorstel zijn daarom in de
eerste plaats activiteiten en voorzieningen gebracht die geacht worden
niet essentieel te zijn voor de deelnemers en bezoekers en die als gevolg
van de maatregelen ter bestrijding van de epidemie van covid-19 aan
strenge beperkingen onderhevig zijn of zelfs gesloten zijn. Het betreft
sectoren die van belang zijn vanuit economisch oogpunt en die, hoe
langer deze epidemie duurt, bijdragen aan het welzijn en daarmee aan de
volksgezondheid. De toegevoegde waarde van het testbewijs is daarmee
ook hoog. Daarnaast is ook gekeken naar zaken als laagfrequente passage

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

43

bij de ingang, reguliere kaartverkoop en afgesloten ruimtes. In het
wetsvoorstel is ervoor gekozen om bij de afbakening van sectoren aan te
sluiten bij de terminologie zoals deze in de door het kabinet gepubliceerde
routekaart, het openingsplan en de Tijdelijke wet maatregelen COVID-19
(Twm) zijn gedefinieerd. In de Tijdelijke regeling maatregelen COVID-19
(Trm), waarbij de daadwerkelijke inzet van het testbewijs zal worden
geregeld, kan nadere specificatie plaatsvinden welke specifieke sectoren
onder welke voorwaarden met een testbewijs eerder open kunnen of
voorwaarden van de openstelling kunnen verruimen. De regering
benadrukt dat sectoren die in het wetsvoorstel als «niet-essentieel» zijn
gedefinieerd, wel degelijk van groot maatschappelijk belang zijn. Dat is
ook waarom het kabinet deze sectoren door middel van de inzet van
testbewijzen extra ruimte wil geven. Met de afbakening zoals deze nu in
het wetsvoorstel is voorgesteld, zijn een aantal niet-essentiële voorzieningen uitgesloten van de juridische verplichting om een testbewijs in te
zetten voor eerdere openstelling of versoepeling van maatregelen. Het
gaat bijvoorbeeld om de niet-essentiële detailhandel, maar ook de saunaen wellnessbranche is uitgesloten. Voor ondernemers van sectoren waar
het testbewijs wel juridisch verplicht wordt gesteld, staat het hen altijd vrij
om al dan niet deel te nemen. Als zij besluiten dit niet te doen, blijven de
dan geldende maatregelen van kracht, kunnen de bestaande protocollen
die eerder zijn opgesteld opnieuw worden toegepast, en is geen eerdere
openstelling of verruiming van de voorwaarden bij openstelling mogelijk.
85.
De leden van de D66-fractie constateren dat de regering voor twee
regimes kiest: een regime voor deelnemers en bezoekers die wel verplicht
zijn om een testbewijs te tonen, en een regime voor medewerkers
waarvoor die verplichting niet geldt. Welke afspraken is de regering van
plan te maken met werkgevers teneinde de veiligheid van bezoekers,
deelnemers en medewerkers te waarborgen en de effectiviteit van
testbewijzen niet te veel te reduceren? Hoe wil de regering stimuleren dat
werknemers zich op (geheel) vrijwillige basis laten testen?
De regering is van mening dat de veiligheid van zowel bezoekers,
deelnemers en medewerkers goed gewaarborgd kan worden, ook met het
ontstaan van twee regimes. In de Fieldlab praktijktesten is overigens
gebleken dat er een hoge testbereidheid is onder werknemers. Daarnaast
worden er maatregelen ingezet door werkgevers om net als nu te zorgen
voor een veilige werkomgeving en wordt er via publieksvoorlichting
aandacht besteed aan het bestaan van de verschillende regimes voor
deelnemers en medewerkers en wat dit in de praktijk betekent. Voor het
antwoord op deze vraag verwijst de regering tevens naar het antwoord op
vraag 97.
86.
De leden van de CDA-fractie lezen dat testbewijzen alleen zullen worden
ingezet in sectoren waar participatie in hoge mate een vrije keuze is. De
regering kiest er daarom voor om voor het verplichten van testbewijzen
alleen sectoren aan te wijzen die naar maatschappelijke opvattingen voor
de deelnemers niet van primair belang zijn, om op die manier geen
indirecte testverplichting op te leggen. De leden van de CDA-fractie
begrijpen dit onderscheid, maar hebben net als de Raad van State vragen
bij de afbakening van sectoren in niet-essentieel en essentieel. Uit de
reactie van de regering op het advies van de Raad van State maken deze
leden bijvoorbeeld op dat als er twee of meerdere functies zijn waarvan
de één als essentieel en de andere als niet-essentieel aangewezen is, er
fysiek onderscheid gemaakt moet worden tussen deze twee functies en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

44

dat voor de functie waar het testbewijs is voorgeschreven een toegangscontrole moet worden gehanteerd. Genoemde leden vragen hoe dit
bijvoorbeeld zou moeten werken bij een lunchroom in een boekhandel.
Betekent dit dat (volgens de huidige maatregelen) een beperkt aantal
mensen op afspraak zonder testbewijs de boekhandel mag betreden,
maar dat de lunchroom vervolgens alleen met testbewijs mag worden
betreden? Gelden er dan vervolgens in de lunchroom andere regels dan in
de rest van de boekwinkel? De leden van de CDA-fractie vragen of er
binnen één locatie ook onderscheid gemaakt kan worden in ruimtes waar
een testbewijs wel of niet verplicht wordt, ondanks het feit dat de functie
van beide ruimtes hetzelfde is. Is het bijvoorbeeld mogelijk dat bij een
horecagelegenheid geen testbewijs nodig is voor het terras, maar wel
voor de binnenruimte?
Het kan voorkomen dat in bepaalde gevallen een overlap bestaat tussen
een voorziening waarvoor geen testbewijs verplicht is en een voorziening
waar dit wel voor kan gelden. Indien de ondernemer of organisator ervoor
kiest om toegangstesten toe te passen, dan gelden voor die voorziening
bepaalde voorwaarden. Zo is het noodzakelijk dat voor de voorziening
waarvoor het testbewijs geldt een duidelijk afgebakend en afgesloten
gebied is, waarbij de toegang kan worden gecontroleerd op een
testbewijs. In het genoemde voorbeeld betekent dit dat bij de lunchroom
een afgesloten ruimte dient te zijn, waarbij er bij de ingang van de
lunchroom wordt gecontroleerd op testbewijzen. De eventuele
voorwaarden die gelden voor de inzet van testbewijzen bij horeca voor
uiteten zijn dan van toepassing voor de lunchroom en niet voor de
boekhandel. Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat meer mensen in de
lunchroom mogen dan dat zonder testbewijs het geval zou zijn geweest.
Voor de boekhandel verandert in dat opzicht niets. In het voorbeeld dat bij
een horecagelegenheid geen testbewijs nodig is voor het terras, maar wel
voor de binnenruimte treedt in principe dezelfde situatie op als hierboven
geschetst. Ten tweede is van belang te vermelden dat een ondernemer of
organisator van een bepaalde voorziening zelf kan kiezen of hij/zij wel of
geen gebruik wil maken van toegangstesten. Toegangstesten maakt
mogelijk dat (delen van) sectoren eerder of met minder maatregelen open
kunnen gaan. Het is echter nooit verplicht om toegangstesten in te zetten.
Als gekozen wordt om geen gebruik te maken van toegangstesten, heeft
de ondernemer of organisator niet de voordelen die dit op dat moment
kan bieden.
87.
In het wetsvoorstel worden werknemers expliciet uitgezonderd van de
verplichting van overheidswege om een testbewijs te tonen. De leden van
de CDA-fractie vragen of hiermee alleen een verplichting van
overheidswege uitgezonderd is, of dat ook werkgevers onder geen enkele
omstandigheid hun personeel mogen verplichten om zich te laten testen.
De leden van de CDA-fractie vragen of het regime voor medewerkers die
niet verplicht zijn om een testbewijs te tonen, ook geldt voor vrijwilligers
die op een bepaalde locatie ingezet worden.
Het verplichten van een testbewijs bij werknemers is na overleg met de
sociale partners uitgezonderd. Gezien de aard van de rechtsverhouding en
de afhankelijkheidsrelatie tussen werkgever en werknemer, het structurele
testen en de mogelijkheid tot alternatieven is een testbewijs vereisen een
zeer ingrijpende maatregel. Wel heeft een werkgever binnen de huidige
wetgeving het instructierecht. In incidentele gevallen, waar bijvoorbeeld
gewerkt wordt met mensen die een hoog risico lopen bij besmetting en
waar geen alternatieven mogelijk zijn, zou het mogelijk wel gerechtvaardigd kunnen zijn om een werknemer te instrueren om zich te laten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

45

testen. Een rechter zal de belangen van de werkgever en die van de
werknemer hierbij moeten afwegen De regering is na overleg met sociale
partners van opvatting dat dit recht niet redelijk is bij activiteiten of
voorzieningen die vallen onder de reikwijdte van dit wetsvoorstel, omdat
het hierbij gaat om voorzieningen en locaties waar doorgaans weinig
mensen komen die een hoog risico lopen bij een besmetting. De
uitzondering geldt niet voor vrijwilligers die worden ingezet op de locaties
waar testbewijzen worden ingezet. Er is daar immers geen sprake van
dezelfde rechtsverhoudingen en afhankelijkheidsrelatie.
88.
De Gezondheidsraad wijst op gelijke toegang en non-discriminatie, wat
mede gerealiseerd kan worden door goede alternatieven aan te bieden
voor degenen die geen testbewijs willen of kunnen tonen. De leden van
de CDA-fractie vragen welke alternatieven dit zijn.
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 36.
89.
De regering geeft aan dat er ten behoeve van het zoveel mogelijk
waarborgen van de toegankelijkheid van testbewijzen rekening wordt
gehouden met de bereikbaarheid van teststraten. De leden van de
CDA-fractie vragen onder welke voorwaarden de regering de bereikbaarheid van teststraten als voldoende bestempeld. Hoe wordt gewaarborgd dat inwoners van alle regio’s in Nederland min of meer gelijke
toegankelijkheid hebben tot een teststraat? De regering geeft daarnaast
aan dat de toegankelijkheid gewaarborgd moet worden doordat de kosten
verbonden aan het testen en aan het verkrijgen van het testbewijs
grotendeels door het Rijk gedragen zullen worden. Vanaf 1 juli 2021 zal
echter een bijdrage in de kosten in de orde van grootte van 7,50 euro per
test gevraagd worden. De leden van de CDA-fractie vragen op basis
waarvan de regering oordeelt dat de hoogte van deze bijdrage niet leidt
tot maatschappelijk onaanvaardbare ongelijke toegang tot activiteiten of
voorzieningen. Niet iedereen is immers in staat om voor ieder bezoek aan
een bioscoop, café of sportactiviteit 7,50 euro extra te betalen. Als de
regering bovendien van oordeel is dat de hoogte van deze bijdrage niet
een te hoge financiële drempel is, waarom kiest de regering er dan niet
voor om die bijdrage meteen in te voeren?
Het kabinet werkt samen met Stichting Open Nederland aan een testinfrastructuur voor toegangstesten die voor alle inwoners van Nederland
nagenoeg evengoed bereikbaar is. Stichting Open Nederland meldt dat in
het kader van de toegankelijkheid en bereikbaarheid van de testlocaties in
de afspraken met de (te contracteren) testaanbieders staat dat de locaties
bereikbaar moeten zijn via openbaar vervoer, de testlocaties voor alle
inwoners van die regio bereikbaar moeten zijn per auto en/of openbaar
vervoer, de testlocaties voldoende parkeergelegenheid hebben en dat de
testlocaties toegankelijk zijn voor minder-valide personen. Deze en andere
kwaliteitseisen worden wekelijks besproken en gemonitord in overleggen
met het Ministerie van VWS. Wanneer uit de analyse op postcodeniveau
blijkt dat testlocaties voor bepaalde inwoners gelet op de gestelde
kwaliteitseisen onvoldoende bereikbaar zijn, dan zal het Ministerie van
VWS met Stichting Open Nederland bezien hoe de bereikbaarheid
verbeterd kan worden. Voor het antwoord op deze vraag verwijst de
regering tevens naar het antwoord op vraag 8.
90.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

46

Tegelijkertijd zien de leden van de CDA-fractie ook dat de situatie gaat
ontstaan dat de belastingbetaler voor een groot deel meebetaalt aan de
mogelijkheid voor een (beperkte) groep mensen die weer deel willen
nemen aan delen van de samenleving. Deze leden vragen hoeveel de
overheid per test blijft bijdragen en hoeveel dit in totaal per dag is
wanneer de testcapaciteit opgebouwd is tot meer dan 400.000 testen per
dag. Deze leden vragen de regering te reflecteren op de vraag of het reëel
is om van de belastingbetaler te vragen voor lange tijd hieraan bij te
dragen.
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 8.
91.
Aangezien vaccineren kosteloos is, vragen de leden van de CDA-fractie
tevens of de regering kan onderbouwen waarom het vragen van een
eigen bijdrage voor een test niet leidt tot een indirecte vaccinatieplicht,
indien in de (nabije) toekomst de gevaccineerde personen ook een
toegangsbewijs kunnen krijgen op basis van een gecombineerd test-/
vaccinatiebewijs. De leden van de CDA-fractie vragen of een testbewijs in
de (nabije) toekomst nog verplicht zal worden als mensen al gevaccineerd
zijn. Per wanneer kunnen gevaccineerde personen bewijs van hun
vaccinatie krijgen, en van wie krijgen zij dan dat bewijs? Kunnen gevaccineerde personen met dat bewijs ook deelnemen aan de in dit
wetsvoorstel genoemde sectoren, zonder dat zij zich hoeven te laten
testen? Welke overwegingen spelen hierin een rol? De leden van de
CDA-fractie vragen of het vragen van een eigen bijdrage voor een test niet
leidt tot een indirecte vaccinatieplicht. Vaccineren is altijd een vrijwillige
keuze, hierbij wil de regering iedere vorm van vaccinatiedrang of -dwang
voorkomen. Dit is ook in lijn met de motie van het lid Wilders8 die de
regering vraagt dat er slechts sprake kan zijn van vrijwillige vaccinatie,
dus dat een directe of indirecte vaccinatieplicht uitgesloten is, evenals
dwang- of drangmaatregelen. De eigen bijdrage voor een test vloeit voort
uit toepassing van het profijtbeginsel, welk beginsel passend is te achten
bij niet-essentiële activiteiten en voorzieningen.
De hoogte van de bijdrage zal naar verwachting geen financiële drempel
opwerpen die leidt tot maatschappelijk onaanvaardbare ongelijke toegang
tot activiteiten of voorzieningen. Omdat vaccinaties gratis zijn, zou
hiermee wel een (zij het geringe) financiële prikkel voor vaccinatie kunnen
ontstaan. Nu echter de testmogelijkheden zodanig worden vormgegeven
dat deze voor iedereen toegankelijk moeten zijn, ook wat kosten betreft,
wordt dit effect minimaal geacht. Ook vragen de leden van de CDA-fractie
of een testbewijs in de toekomst verplicht zal worden voor al gevaccineerde mensen. Momenteel is er onvoldoende wetenschappelijk bewijs
over het effect van vaccineren op de virustransmissie. Zo lang dit
onduidelijk is, zullen ook personen die gevaccineerd zijn zich moeten laten
testen om een testbewijs te kunnen genereren. Ook vragen de leden van
CDA-fractie wanneer gevaccineerde personen hun vaccinatiebewijs
kunnen ontvangen en van wie ze dat bewijs dan krijgen. Zoals (o.a.) in de
Kamerbrief9 van 8 maart jl. is gecommuniceerd, is de regering bezig met
de technische ontwikkeling van het vaccinatiebewijs. Het streven is om dit
bewijs uiterlijk deze zomer af te hebben. Het Ministerie van VWS zal deze
vaccinatiebewijzen uitgeven. Tenslotte vragen de leden van de CDA-fractie
of gevaccineerde personen met dat bewijs ook kunnen deelnemen aan de
in dit wetsvoorstel genoemde sectoren, zonder dat zij zich hoeven te laten
8
9

Tweede Kamer 2020–2021 25 295 nr. 720
Tweede Kamer 2020–2021 25 295 nr. 1032

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

47

testen en welke overwegingen daarbij een rol spelen. Het artikel 58rf,
eerste lid, bevat de grondslag om andere documenten bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur gelijk te stellen aan een testuitslag,
waaronder een bewijs van vaccinatie tegen covid-19. Het is echter nog
onduidelijk of een vaccinatie van invloed is op het risico om een ander te
besmetten. Zodra uit wetenschappelijk onderzoek duidelijk is in hoeverre
een gevaccineerde besmettelijk is, kan bezien worden of een vaccinatiebewijs in de plaats kan komen van een recente, negatieve testuitslag.
Echter, voordat vaccinatiebewijzen in Nederland ingezet worden, zullen
aan twee voorwaarden moeten worden voldaan, zoals toegelicht in de
Kamerbrief van 8 maart. De eerste voorwaarde is dat er meer bekend is
over het effect van vaccineren op transmissie van het virus en de tweede
voorwaarde is dat een aanzienlijk deel van de Nederlandse bevolking is
gevaccineerd.
92.
De leden van de SP-fractie vragen op welke wijze de selectie van
«Niet-essentiële sectoren» tot stand is gekomen. Vindt de regering
beweging en het uitoefenen van sport – die van groot belang zijn, ook in
het licht van preventie – vergelijkbaar met de toegang tot casino’s en
festivals?
Sport en beweging is in de ogen van het kabinet een belangrijke pijler in
de samenleving die bijdraagt aan de preventie van gezondheidsrisico’s.
Dat staat in dit wetsvoorstel ook niet ter discussie. Testbewijzen zijn
bedoeld voor het verantwoord kunnen versnellen van heropening en
daarnaast het versoepelen van maatregelen als heropening heeft
plaatsgevonden. Ook voor sport en bewegen kan dit relevant zijn. Het
verdient de voorkeur dat, indien mogelijk, deze activiteiten zonder
testbewijzen worden geopend. Zo is in stap 2 van het openingsplan een
flink aantal verruimingen voorzien om sporten ruimer dan nu mogelijk te
maken. Ook in volgende stappen worden meer sportactiviteiten mogelijk
gemaakt zonder toegangstesten. Het kabinet heeft dan ook geen concrete
plannen om toegangstesten in te zetten om sportactiviteiten te verruimen.
Echter, bij bepaalde sport- en jeugdactiviteiten kunnen de besmettingsrisico’s mogelijk dermate groot (vanwege de hoeveelheid contacten) zijn
dat ze pas in een later stadium veilig open zouden kunnen. Door
toegangstesten in die gevallen gericht in te zetten, zouden mensen mogelijk in een
eerder stadium van de waarde van deze activiteiten profiteren. Het is
daarom van belang dat de wet deze mogelijkheid biedt. Voor het
antwoord op deze vraag verwijst de regering tevens naar het antwoord op
vraag 84.
93.
De leden van de SP-fractie lezen dat medewerkers die in aangewezen
sectoren werken geen testbewijs voorgeschreven krijgen. Hoe werkt dit
precies? Betekent dat ook bijvoorbeeld vrijwilligers, schoonmakers,
ZZP’ers of stagiaires geen testbewijs nodig hebben? Hoe wordt de
veiligheid verzorgd voor het personeel van de aangewezen organisaties?
Daarnaast lezen zij dat medewerkers in deze sectoren wel dringend wordt
aangeraden om zich te laten testen. Wat houdt «dringend» in, in deze
context? Hoe wordt voorkomen dat dit leidt tot een indirecte testdwang
voor medewerkers? De leden van de SP-fractie hechten er veel waarde
aan de veiligheid van de werknemers bij de evenementen en gelegenheden die door de testbewijzen meer bezoekers kunnen ontvangen.
Daarom vragen zij of er niet teveel medewerkers tegelijkertijd op dezelfde
locatie zullen zijn, waardoor zij elkaar zouden kunnen besmetten. Hoeveel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

48

medewerkers verwacht de regering dat er door de testbewijzen in totaal
bij elkaar zullen zijn?
Testbewijzen kunnen niet worden verplicht voor werknemers, en alle
anderen die beroeps- of bedrijfsmatig werkzaamheden verrichten,
waaronder schoonmakers, ZZP’ers en stagiairs. Voor vrijwilligers die
aanwezig zijn op een locatie waar testbewijzen worden ingezet geldt, dat
zij wel verplicht mogen worden een testbewijs te laten zien. Bij vrijwilligers is immers geen sprake van dezelfde rechtsverhoudingen en
afhankelijkheidsrelatie als bij werknemers het geval is. Uiteraard zijn en
blijven werkgevers verplicht om de veiligheid en gezondheid van iedere
individuele medewerker te beschermen. Om de veiligheid op de werkvloer
in dit geval te borgen blijven de basismaatregelen als handen wassen,
geen handen schudden, het in acht nemen van de veilige afstandsnorm
gewoon van kracht en voorts kan – afhankelijk van de situatie – gewerkt
worden aan aanvullende beschermende maatregelen zoals het plaatsen
van schermen, het aangeven van looproutes, het beperken van het aantal
mensen op de arbeidsplaats, het ventileren van ruimten, het ontsmetten
van de arbeidsplaats, het ontsmetten van gereedschappen, het dragen
van gelaatsbescherming of het dragen van mondkapjes. Werkgevers
zullen in overleg met de werknemers moeten bepalen hoe hun Risico
Inventarisatie & Evaluatie (RI&E) op deze situatie moet worden aangepast.
De dringende advisering aan de werknemer om zich te laten testen betreft
slechts een advies van de werkgever aan de werknemer. Een werknemer
mag een test altijd weigeren. Onder andere via publieksvoorlichting zullen
werkgevers en werknemers goed geïnformeerd worden over wat wel en
niet mag om te voorkomen een dringend advies omslaat in drang en
dwang.
Als een werknemer denkt dat er toch sprake is van dwang of drang vanuit
zijn werkgever kan hij dit het beste eerst met de werkgever zelf bespreken.
Zo nodig kan de werknemer ook binnen zijn organisatie terecht bij de
ondernemingsraad of de vertrouwenspersoon voor advies. Ook de
Arbodienst of de bedrijfsarts kan worden geraadpleegd. Het is belangrijk
dat de werkgever zich goed op de hoogte stelt van de bezwaren die een
werknemer heeft. Op basis van het goed werkgeverschap en goed
werknemerschap, zoals neergelegd in artikel 7:611 van het Burgerlijk
Wetboek, mag van de werkgever en de werknemer worden verwacht dat
zij in onderling overleg streven naar een passende oplossing. In het
uiterste geval heeft de werkgever of de werknemer de mogelijkheid om
naar de rechter te stappen als binnen de arbeidsrelatie geen overeenstemming bereikt kan worden over de door de werknemer (ervaren)
dwang of -drang en de wens van de werkgever om besmettingsgevaar op
de werkvloer zoveel mogelijk tegen te gaan. Het kabinet kan geen
inschatting geven van het aantal medewerkers dat bij de activiteiten en
voorzieningen waarvoor testbewijzen moeten worden getoond samen
zullen zijn, waar dat anders niet het geval zou zijn geweest. Door
bovengenoemde maatregelen om de veiligheid op de werkplek te
waarborgen zal echter de veiligheid van de werknemers zo goed als
mogelijk gewaarborgd worden. Dat is de werkgever wettelijk verplicht,
ook nu al.
94.
De SP-fractie hoort graag van de regering hoe zij ongelijke behandeling
binnen en tussen sectoren gaat voorkomen wanneer bepaalde ondernemers of instellingen wél en anderen niet hun bedrijf kunnen openen of
activiteit kunnen uitvoeren. Hoe wordt dit geregeld en wie bepaalt op
welke gronden welk evenement, activiteit of bijeenkomst wel of niet kan
aansluiten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

49

Wat de verschillen tussen sectoren betreft zullen nu eenmaal met het oog
op de verspreiding van het coronavirus, de beschikbare testcapaciteit en
de uitvoerbaarheid testbewijzen gefaseerd in sectoren worden ingevoerd.
Bij het bepalen van de volgordelijkheid hierbij spelen een rol de
aansluiting bij de stappen van het openingsplan en de routekaart, de
epidemiologische gevolgen en het maatschappelijk belang, waaronder
begrepen de economische impact. Bij het bepalen van de uiteindelijke
inzet van testbewijzen in een bepaalde (deel)sector zijn daarnaast relevant
de praktische uitvoerbaarheid, met name wat betreft de mogelijkheden
voor een effectieve controle op geldige testbewijzen, en in verband
daarmee een analyse van de kosten en baten voor de samenleving als
geheel en de betrokken organisaties in het bijzonder. Binnen een bepaalde
deelsector zal in principe geen onderscheid worden gemaakt over wie kan
aansluiten. Als er meer vraag is dan beschikbaarheid van testcapaciteit zal
na overleg met de sectoren tot een verdeelmechanisme worden gekomen.
95.
Welke mogelijkheden hebben instellingen, bedrijven en individuen om
bezwaar te maken tegen deze selectie? Waar kunnen zij terecht als zij zich
ten onrechte benadeeld voelen?
In een ministeriële regeling wordt nader vastgelegd voor welke sectoren
het tonen van een testuitslag voor deelname of toegang verplicht wordt
gesteld. Tegen een besluit om al dan niet algemeen verbindende
voorschriften vast te stellen staat geen bezwaar of beroep open. Wel kan
als men van mening is dat men benadeeld is een vordering uit onrechtmatige daad instellen.
96.
Er vanuit gaande dat de opbouw van commerciële testcapaciteit tijd vergt
zullen niet alle ondernemers binnen een bepaalde sector gelijktijdig hun
zaak kunnen openen. Hoe wordt omgegaan met bedrijven, individuen en
instellingen die hun zaak openstellen conform de eisen van het toelatingsbeleid van Testen voor Toegang zonder dat zij hiervoor toestemming
hebben?
Bij de besluitvorming over de inzet van testbewijzen zal onder meer
rekening gehouden worden met de beschikbare testcapaciteit en de te
verwachten vraag naar testen. Wanneer deze vraag uit de pas dreigt te
lopen met het gerealiseerde aanbod, zal de wijze van allocatie van de
beschikbare testcapaciteit worden bezien. Dus de inspanningen zijn erop
gericht dat een situatie als door de SP-fractie bedoeld zoveel mogelijk zal
worden voorkomen. Via voorlichtingscampagnes zullen bedrijven en
anderen worden geïnformeerd over de regels rond toegangstesten zodat
duidelijk onder welke condities men (meer) open mag met toegangstesten
en in welke fasering, zodat iedereen goed geïnformeerd is. Daarnaast
geldt dat in het kader van toezicht en handhaving opgetreden kan worden
tegen diegenen die zich bij het openstellen van hun zaak niet houden aan
de wettelijke voorschriften ter bestrijding van de epidemie van covid-19.
97.
De leden van de PvdA-fractie lezen dat personeel in de aangewezen
sectoren waarvoor een testbewijs geldt uitgezonderd wordt van het
verplicht tonen van een testbewijs. Hoewel deze leden begrijpen dat een
dergelijke plicht voor medewerkers ingrijpender is dan voor hun
bezoekers of klanten, vragen deze leden toch hoe het hebben van twee
regimes in de praktijk moet gaan werken. Mag een werknemer wel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

50

stimuleren dat een werknemer zich vrijwillig laat testen? Wat gebeurt er
als een medewerker zich ondanks een verzoek van de werkgever niet laat
testen? Wordt er afgezien van het voorschrijven van een testbewijs voor
personeel mede omdat in bij een positieve uitslag dat betekent dat
iemand tijdelijk niet kan werken? Zo ja, hoe beziet de regering dit in relatie
tot het risico van verspreiding van het virus?
De regering ziet in de Fieldlab praktijktesten een hoge testbereidheid
onder de werknemers, en gaat er dan ook van uit dat dit na de invoering
van het testbewijs niet anders zal zijn. Daarnaast blijft de werkgever altijd
verplicht om te zorgen voor een veilige werkomgeving voor iedere
individuele werknemer, bijvoorbeeld door te zorgen voor het plaatsen van
schermen en het ventileren van ruimtes en het dragen van mondkapjes/
gelaatsbescherming. Op deze wijze wordt voorkomen dat er onnodig
contact is tussen de bezoekers en de werknemers, waardoor het risico op
verspreiding wordt geminimaliseerd. Daarnaast geldt vanzelfsprekend
nog steeds dat werknemers met klachten thuisblijven en zich laten testen.
Het feit dat iemand bij een positieve testuitslag tijdelijk niet kan werken, is
daarom ook geen reden om af te zien van de testverplichting voor
werknemers. De reden is volledig gelegen in de aard van de rechtsverhouding en de afhankelijkheidsrelatie tussen werkgever en werknemer en
de hogere belasting die structureel testen zou hebben voor werknemers.
Er zal ook met de inzet van testbewijzen voor bezoekers per situatie
moeten worden bepaald hoe een zo veilig mogelijke omgeving voor
deelnemers of bezoekers en medewerkers kan worden gerealiseerd. Een
werkgever mag uiteraard stimuleren dat werknemers zich laten testen,
zolang het testen maar vrijwillig blijft. Daarbij valt te denken aan het
aanbieden van preventieve testen op de werkvloer, zodat de werknemer
geen extra reistijd heeft. Deze testen kunnen als een van de maatregelen
bijdragen aan de veiligheid op de werkvloer. Een werknemer mag echter
te allen tijde de test weigeren. De werkgever kan in dat geval ook
alternatieve maatregelen nemen die een gelijk beschermingsniveau
bieden om besmetting te voorkomen. Als een werknemer denkt dat er
toch sprake is van dwang of drang vanuit zijn werkgever kan hij dit het
beste eerst met de werkgever zelf bespreken. Zo nodig kan de werknemer
ook binnen zijn organisatie terecht bij de ondernemingsraad of de
vertrouwenspersoon voor advies. Ook de Arbodienst of de bedrijfsarts
kan worden geraadpleegd. Het is belangrijk dat de werkgever zich goed
op de hoogte stelt van de bezwaren die een werknemer heeft. Op basis
van het goed werkgeverschap en goed werknemerschap, zoals
neergelegd in artikel 7:611 van het Burgerlijk Wetboek, mag van de
werkgever en de werknemer worden verwacht dat zij in onderling overleg
streven naar een passende oplossing. In het uiterste geval heeft de
werkgever of de werknemer de mogelijkheid om naar de rechter te
stappen als binnen de arbeidsrelatie geen overeenstemming bereikt kan
worden over de door de werknemer (ervaren) dwang of -drang en de
wens van de werkgever om besmettingsgevaar op de werkvloer zoveel
mogelijk tegen te gaan. In de publieksvoorlichting zal aandacht besteed
worden aan het bestaan van de verschillende regimes voor deelnemers
aan activiteiten of bezoekers van voorzieningen enerzijds en medewerkers
anderzijds. Het moet ook voor deelnemers en bezoekers niet alleen
duidelijk zijn welke risico’s op verspreiding van het coronavirus aan hun
deelname of bezoek zijn verbonden. Het is ook van belang dat zij
geattendeerd worden op de noodzaak om de maatregelen ter beheersing
van die risico’s in acht te nemen. Op die manier kan de kans dat
medewerkers het virus verspreiden onder deelnemers aan activiteiten of
bezoekers van voorzieningen waarvoor een testbewijs verplicht is, op een
zo laag mogelijk niveau gehouden worden.
98.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

51

De leden van de PvdA-fractie lezen dat om de toegankelijkheid van
testbewijzen zoveel mogelijk te waarborgen, er onder andere rekening
wordt gehouden met de kosten verbonden aan het testen. Weliswaar
worden die kosten tot 1 juli geheel door de overheid gedragen, maar
daarna zal een bijdrage in de kosten worden gevraagd. Genoemde leden
menen dat daarmee de toegankelijkheid niet voldoende gewaarborgd
wordt. Een bijdrage in de orde van grootte van 7,50 euro per test betekent
ook dat iemand die zich voor een terrasbezoek laat testen tot kosten wordt
gebracht die niet snel in verhouding zullen staan tot de uitgaven op dat
terras. Bovendien betekent het dat als iemand meerdere malen toegang
tot een niet-essentiële sector wil, dat kan betekenen dat deze persoon
meerdere malen per week getest moet worden. De leden van de
PvdA-fractie vrezen dat een bijdrage van 7,50 euro daarom niet altijd
proportioneel is en wellicht voor de lagere inkomens of jongeren boven
de 12 jaar toch een te hoge financiële drempel oplevert, die ten nadele
komt aan de toegankelijkheid tot niet-essentiële sectoren. Kan de regering
hier nader op ingaan?
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 8.
99.
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat de regering stelt dat
testbewijzen kunnen worden verplicht in sectoren waar participatie in
hoge mate een vrije keuze is. Is de regering van mening dat dit ook geldt
voor sport- en jeugdactiviteiten? Zijn deze sectoren niet ook cruciaal voor
ons aller lichamelijk en geestelijk welzijn?
De regering onderschrijft dat sport- en jeugdactiviteiten van groot belang
zijn voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid. Dat staat in dit
wetsvoorstel niet ter discussie. Testbewijzen zijn bedoeld om activiteiten
voorzichtig en verantwoord eerder te kunnen openstellen dan het
openingsplan toestaat. Ook voor sport en bewegen kan dit relevant zijn. In
het openingsplan worden reguliere sport- en jeugdactiviteiten binnen
zoals trainingen, opkomsten van scouting, kunst/cultuur lessen snel in
stap 2 toegestaan. Echter bij bepaalde sport- en jeugdactiviteiten zijn de
besmettingsrisico’s dermate groot (vanwege de hoeveelheid contacten)
dat ze pas in een laat stadium veilig open zouden kunnen. Denk hierbij
aan grootschalige sport- en jeugdactiviteiten. Door toegangstesten gericht
in te zetten, kunnen mensen mogelijk in een eerder stadium van de
waarde van deze activiteiten profiteren.
100.
In hoeverre wordt niet alleen de vrijheid maar ook gezondheid van
burgers geschaad als zij vanwege de kosten om een testbewijs te
vergaren voor zichzelf, en in het geval van minimagezinnen ook voor
anderen, afzien van deelname in sportactiviteiten?
De regering vindt het belangrijk dat mensen blijven sporten en bewegen
en wil dat zo min mogelijk belemmeren. Daarom worden in het
openingsplan per stap meer sportactiviteiten toegestaan, zonder dat
daarvoor een testbewijs verplicht is. Testbewijzen zullen vooral worden
ingezet voor sportactiviteiten die, vanwege grote besmettingsrisico’s, pas
in een laat stadium veilig open zouden kunnen. Denk hierbij aan grootschalige sportactiviteiten.
101.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

52

De leden van de ChristenUnie fractie vragen aan de regering om
specifieker te zijn over de vraag welke activiteiten vallen onder de
aangewezen sectoren. Welke activiteiten vallen er onder «evenementen»?
Zij zijn van mening dat kerkdiensten tot de essentiële activiteiten horen,
maar vragen in dit licht hoe de regering dat beoordeelt. Zij vragen ook om
specifiek in te gaan op bruiloften en begrafenissen.
De regering is van mening dat religieuze instellingen altijd vrij toegankelijk zouden moeten zijn, onder meer in het kader van de godsdienstvrijheid. De regering is daarom niet voornemens om de inzet van het
testbewijs te verplichten bij bijeenkomsten in religieuze instellingen. Voor
het antwoord op deze vraag verwijst de regering tevens naar het
antwoord op vraag 92.
102.
De duur van de inzet van testbewijzen laat de regering afhangen van de
epidemiologische omstandigheden. De leden van de ChristenUnie-fractie
vragen de regering om een toelichting en verduidelijking welke data en
uitgangspunten gelden om de epidemiologische omstandigheden te
beoordelen. De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen welke
uitgangspunten de regering heeft geformuleerd voor het overbodig
worden van dit wetsvoorstel. Zij vragen om bij het antwoord te reflecteren
op de overweging dat gedurende een pandemie het volstrekt in de rede
ligt om het vuur te blussen, maar dat voorkomen moet worden dat
mensen hun gezondheid hebben te bewijzen terwijl de risico’s op een
uitbraak van pandemische proporties weer aanvaardbaar zijn. De leden
van de fractie van de ChristenUnie vragen wanneer de regering deze
risico’s aanvaardbaar acht en op welke gronden dit wordt gebaseerd.
Wanneer op een verantwoorde en veilige wijze de 1,5 meter afstand
maatregel in de samenleving in alle omstandigheden kan worden
losgelaten zullen de testbewijzen geen toegevoegde waarde meer
hebben. De regering verwacht dat dit moment in de loop van de zomer
kan worden bereikt, maar dat is afhankelijk van het verloop van de
epidemie. Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering tevens
naar het antwoord op vraag 21.
103.
Voortvloeiend uit het profijtbeginsel wordt vanaf 1 juli 2021 per test 7,50
euro aan de gebruiker worden gevraagd. Hoe schat de regering het profijt
in voor de gebruiker, aangezien het vooral gaat om een wijziging van zeer
beperkende overheidsmaatregelen naar minder beperkende maatregelen,
zo vragen de leden van de ChristenUnie-fractie. Wat betekent een
maximumprijs, van € 7,50, verder voor het profijtbeginsel – wanneer dit
bedrag lager zou zijn dan de daadwerkelijke kosten?
Wanneer op een verantwoorde en veilige wijze de 1,5 meter afstand
maatregel in de samenleving kan worden losgelaten zullen testbewijzen
geen toegevoegde waarde meer hebben. De regering verwacht dat dit
moment in de loop van deze zomer kan worden bereikt, maar dat is
afhankelijk van het verloop van de epidemie. Voor het antwoord op deze
vraag verwijst de regering tevens naar het antwoord op vraag 7.
104.
De leden van de ChristenUnie-fractie zijn het niet eens met de regering dat
de hoogte van de bijdrage waarschijnlijk niet zal leiden tot een financiële
drempel. Zij weten zich hierin ook gesterkt door de Gezondheidsraad die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

53

spreekt van de noodzaak van het voorkomen van discriminatie en van
(financiële) drempels. Kan de regering toelichten waarom zij deze
inschatting maakt? Deze leden verwijzen naar de aangenomen motie van
de Kamerleden Segers en Paternotte waarin de regering wordt verzocht,
onderzoek te doen naar de mogelijkheden om zelftests gratis beschikbaar
te stellen voor sociale minima en waarin wordt gevraagd om een reactie
hoe de regering van plan is deze motie uit te voeren.
Specifiek voor zelftests geldt dat deze inmiddels breed beschikbaar zijn en
steeds goedkoper aangeboden worden. Goedgekeurde zelftesten zijn in
sommige gevallen al voor een bedrag van 3 euro per test te verkrijgen.
Daarmee worden ze voor een steeds grotere doelgroep betaalbaar. In lijn
met de motie Seegers en Paternotte wordt momenteel onderzocht welke
behoefte er is om zelftests beschikbaar te stellen aan sociale minima en
daarbij bestaande distributienetwerken benut kunnen worden (Kamerstuk
25 295, nr. 1120). De regering zal uw Kamer informeren over de uitkomst
hiervan. Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering tevens
naar het antwoord op vraag 8.
105.
De leden van de fractie van de ChristenUnie constateren dat andere
landen overgaan tot de verstrekking van zelftests. Zij vragen of de
regering de positieve effecten van zelftests in relatie tot de toegang tot de
maatschappij voor alle inwoners ziet. Zij vragen eveneens welke bezwaren
de regering hiertegen heeft en hoe deze bezwaren worden gewogen in
andere EU-landen waar men wel over is gegaan tot de verstrekking van
deze tests. Acht de regering het voorstelbaar dat zelftests op regelmatige
basis aan de bevolking worden aangeboden zodat iedereen zonder
hindernissen deel kan deelnemen aan het openbaar leven, zo vragen deze
leden.
De regering ziet in principe op dit moment geen reden om de hele
bevolking van zelftests te voorzien. Het tot beschikking hebben van
zelftests is geen voorwaarde om deel te nemen aan het openbaar leven.
De regering vindt zelftests niet geschikt om als toegangsbewijs te
gebruiken, nu de afname hiervan niet onder sterkt gecontroleerde
condities plaatsvindt, waardoor de betrouwbaarheid afneemt. Wel ziet de
regering een grote toegevoegde waarde van het gebruik van zelftesten in
het onderwijs en bij werknemers die niet thuis kunnen werken en in hun
werk moeilijk afstand kunnen houden. De regering stimuleert dit gericht
met een Open House regeling voor het testen van werknemers en door
gratis zelftests beschikbaar te stellen aan leerlingen, studenten en leraren.
Andere mensen die zichzelf willen testen kunnen zelf zelftests kopen. Deze
testen zijn inmiddels breed beschikbaar bij bijvoorbeeld apotheken en
supermarkten en worden steeds goedkoper aangeboden. Goedgekeurde
zelftesten zijn in sommige gevallen al voor een bedrag van 3 euro per test
te verkrijgen. Daarmee zijn ze voor een steeds grotere doelgroep
betaalbaar. In lijn met de motie Seegers en Paternotte wordt momenteel
onderzocht welke behoefte er is om zelftests beschikbaar te stellen aan
sociale minima en daarbij bestaande distributienetwerken benut kunnen
worden (Kamerstuk 25 295, nr. 1120).
106.
De leden van de SGP-fractie lezen dat het voorstel zélf niet de verplichting
bevat tot het gebruik en het tonen van een testbewijs, maar dat de
grondslag wordt gelegd voor een ministeriële regeling die daarin voorziet.
Die ministeriële regeling preciseert de daadwerkelijke inzet van een
testbewijs en de activiteiten en voorzieningen waarvoor dit gebeurt. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

54

leden van de SGP-fractie maken uit de consultatie op dat veel organisaties
zich zorgen maken over de onduidelijkheid wanneer en onder welke
voorwaarden een testbewijs gebruikt zal worden om de toegang tot
voorzieningen en activiteiten te reguleren, en op welk moment van de
inzet van testbewijzen kan worden afgestapt. Zij delen deze zorgen.
Waarom zijn in het wetsvoorstel zelf niet concretere criteria zijn
opgenomen?
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering tevens naar het
antwoord op de vraag 30.
107.
De regering maakt gebruik van het onderscheid tussen «essentiële» en
«niet-essentiële» activiteiten of voorzieningen. De leden van de
SGP-fractie lezen in de toelichting: «Bij wet zijn sectoren aangewezen die
naar maatschappelijke opvattingen voor de deelnemers onderscheidenlijk
gebruikers niet van primair belang zijn en niet voor eenieder toegankelijk
behoren te zijn.» Kan de regering aangeven op welke «maatschappelijke
opvattingen» zij zich hier baseert? Hoe is de keuze voor de «niet-essentiële
activiteiten of voorzieningen» in het wetsvoorstel tot stand gekomen? Kan
zij zich voorstellen dat cultuur, evenementen, sport door sommigen wel
degelijk als essentieel worden beschouwd en van belang voor ons aller
lichamelijk en geestelijk welzijn?
Met maatschappelijke opvattingen doelt de regering op opvattingen die
breed in de samenleving leven. In dit geval gaat om het sectoren die in
het wetsvoorstel als niet-essentieel zijn gedefinieerd. Deze zijn in de ogen
van de samenleving in het algemeen niet cruciaal voor het functioneren
van de maatschappij op dagelijkse basis, zoals dat bijvoorbeeld voor
publieke voorzieningen als het gemeentehuis en het openbaar vervoer
wel het geval is. Het kabinet vindt dat type, essentiële, voorzieningen van
dermate groot belang, dat er een zo laag mogelijke drempel moet zijn
voor de toegang tot deze voorzieningen. Daarom is gekozen voor deze
afbakening van essentiële en niet-essentiële voorzieningen. Voor het
antwoord op deze vraag verwijst de regering tevens naar het antwoord op
vraag 92.
108.
Kan de regering aangeven waarom sportactiviteiten «niet-essentieel»
zouden zijn? De leden van de SGP-fractie kunnen zich voorstellen dat dit
schuurt met het feit dat de regering sporten juist aanmoedigt vanwege de
preventieve werking (er is een verband tussen overgewicht en de impact
van corona).
Het belang van sport en bewegen voor gezondheid is evident. Sporten in
de buitenlucht met een beperkt aantal mensen, is daarom mogelijk. Maar
of en hoe mensen sporten en bewegen is een eigen afweging. Dat geldt
ook voor het bijwonen van sportwedstrijden. Bovendien zijn er los van de
toegang tot de georganiseerde sport, mogelijkheden voor mensen om zelf
te sporten en bewegen. Daarom zijn deze activiteiten in het licht van dit
wetsvoorstel als «niet-essentieel» benoemd. Voor het antwoord op deze
vraag verwijst de regering tevens naar het antwoord op vraag 99.
109.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

55

Waarom zouden bovendien activiteiten voor jongeren «niet-essentieel»
zijn? De regering heeft zelf immers diverse keren aangegeven dat de
impact van de maatregelen juist voor jongeren immens zijn, terwijl het
virus voor hen een stuk minder bedreigend is dan voor ouderen.
Het belang van jeugdactiviteiten voor het welbevinden van de jeugd is
evident. Daarom zijn jeugdactiviteiten in de buitenlucht al toegestaan en
wordt in het openingsplan jeugdactiviteiten binnen in stap 2 toegestaan.
Dit betreft reguliere activiteiten zoals opkomsten van scouting en
kunst/cultuur lessen voor jongeren. Grootschalige (jeugd)activiteiten zijn,
afhankelijk van de opzet, echter pas in een laat stadium toegestaan. Door
de inzet van testbewijzen kunnen deze al in een eerder stadium moment
verantwoord mogelijk gemaakt worden.
110.
Verder vragen de leden van de SGP-fractie hoe uitvoerbaar het is om van
kinderen en jongeren te verwachten dat zij iedere week zich laten testen
om aan (sport)activiteiten deel te kunnen nemen.
Het kabinet heeft geen concrete plannen om testbewijzen in te zetten bij
jeugd- en sportactiviteiten, juist ook vanwege de vraagtekens die de leden
van de fractie van de SGP hier bij plaatsen. Indien toch gekozen zou
worden voor inzet bij jeugdactiviteiten dan geldt daarbij dat de toepasselijkheid van maatregelen op jeugdigen bij andere maatregelen van de
Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 (Trm) vaak wordt begrensd op de
leeftijd vanaf dertien jaar. Dat zal bij de inzet van testbewijzen voor
jeugdactiviteiten niet anders zijn, zodat het daar met name zal gaan om
oudere jeugd en bij de activiteiten betrokken volwassenen.
111.
De leden van de SGP-fractie vragen voorts of het niet wenselijk is om een
expliciet verbod in de wet op te nemen om ervoor te zorgen dat voor
zogenaamde «essentiële voorzieningen» nóóit sprake kan zijn van een
toegangsbeleid met testbewijzen (of vaccinatiebewijzen). Zo adviseert ook
de Autoriteit Persoonsgegevens om zo duidelijk mogelijk aan te geven
welke sectoren essentieel zijn en welke niet en het voeren van toelatingsbeleid in essentiële sectoren te verbieden, tenzij dit wettelijk is verplicht.
Immers, als de leden van de SGP-fractie het goed begrijpen is het buiten
deze tijdelijk wet om nog steeds mogelijk voor essentiële voorzieningen
zoals gemeentehuizen, openbaar vervoer, buurthuizen, inloopcentra,
dagbesteding et cetera om een onverplicht toegangsbeleid te voeren met
testbewijzen. Klopt dit? De leden van de SGP-fractie zouden dit zeer
ongewenst vinden.
De sectoren waar testbewijzen wettelijk kunnen worden verplicht, zijn
opgenomen in artikel 58a van het wetsvoorstel. Door het limitatieve
karakter van de opsomming van sectoren, is wettelijk verplichte inzet in
andere sectoren uitgesloten. Onverplicht toegangsbeleid is verder slechts
mogelijk binnen de bestaande wettelijke kaders, in het bijzonder met
betrekking tot gelijke behandeling en bescherming van persoonsgegevens. De ruimte die de wettelijke kaders bieden is beperkt. Er dient
rekening gehouden te worden met de horizontale werking van grondrechten, zoals het recht op de lichamelijke integriteit en het recht op
privacy. Het vereisen van een testbewijs moet gestoeld zijn op een
belangenafweging waarbij sprake dient te zijn van een gerechtvaardigd
doel waarvoor de inzet van een testbewijs noodzakelijk en proportioneel
is. Indien ook persoonsgegevens worden verwerkt, is daarvoor een
grondslag vereist, terwijl bij essentiële voorzieningen nagenoeg geen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

56

ruimte is om te voldoen aan het vereiste van vrijelijk gegeven
toestemming. Daar komt bij dat essentiële voorzieningen ondanks het
treffen van maatregelen ter bestrijding van de epidemie van covid-19 al
zoveel mogelijk toegankelijk gemaakt worden. Het onverplicht inzetten
van testbewijzen zou slechts een extra vereiste zijn bovenop de geldende
maatregelen. Het is derhalve niet de verwachting van de regering dat
onverplicht toegangsbeleid een hoge vlucht zal nemen. In het
wetsvoorstel is reeds opgenomen dat voor essentiële voorzieningen in
zijn algemeenheid sprake kan zijn van een toegangsbeleid met verplichte
testbewijzen. Dat neemt niet weg dat ook in essentiële sectoren aan
deelnemers kan worden gevraagd om zich vrijwillig te laten testen voor
toegang. Voor het onderwijs is als essentiële sector een uitzondering
gemaakt op het uitzonderen van essentiële sectoren van dit wetsvoorstel.
Hoewel ook met online alternatieven het onderwijs op een goede manier
verzorgd kan worden, blijkt dat een langdurig gebrek aan fysiek onderwijs
negatieve gevolgen heeft. Fysiek onderwijs is van belang vanuit de notie
dat onderwijs meer is dan kennisoverdracht alleen; immers ook het
sociale contact tussen studenten onderling en tussen student en docent is
van wezenlijk belang voor studenten. Onderzoek laat zien dat een
langdurig gebrek aan fysiek onderwijs schadelijk is voor de geestelijke
gezondheid van studenten. Dit kan negatieve effecten op hun ontwikkeling
en studievoortgang hebben. Dit werkt op langere termijn door. Het
mogelijk maken van meer fysiek onderwijs voor meer studenten is van
belang en omdat het werken met verplichte testbewijzen hiertoe mogelijk
een goede manier is, wordt met dit wetsvoorstel de grondslag gecreëerd
om bij algemene maatregel van bestuur te bepalen dat ook in het mbo en
het ho met verplichte testbewijzen kan worden gewerkt. Er zal enkel
gebruik worden gemaakt van de grondslag indien geen minder ingrijpende maatregel mogelijk blijkt om het fysieke onderwijs aanzienlijk op te
schalen.
112.
De leden van de SGP-fractie herinneren eraan dat bij de notificatieapplicatie (CoronaMelder) bewust is gekozen om een antimisbruikbepaling in
de wet op te nemen. Kan de regering uitleggen waarom daarvoor bij deze
wet (CoronaCheck) daar juist niet voor is gekozen?
De antimisbruikbepaling voor de Coronamelder ziet op de situatie dat
iemand een ander wil verplichten om Coronamelder te gebruiken,
bijvoorbeeld om toegang te krijgen. Nu het gebruik van Coronamelder
geheel vrijwillig is, moet dat niet mogelijk zijn, en daarom is de antimisbruikbepaling opgenomen in de wet. Het testbewijs betreft een geheel
andere situatie: vooraf weten mensen dat zij naar een activiteit toe gaan
waarvoor een testbewijs van overheidswege verplicht gesteld is.
Betrokkene is dan verplicht zijn testbewijs te laten zien en er rust op
degene die de activiteit organiseert een verplichting om het testbewijs te
controleren. Dus het vragen naar een testbewijs is juist de bedoeling en
kan geen misbruik opleveren. Daarom is het niet nodig dat het
wetsvoorstel een antimisbruikbepaling bevat. Dit neemt vanzelfsprekend
niet weg dat als de gebruiker zelf misbruik maakt van CoronaCheck, door
bijvoorbeeld te proberen met de telefoon met daarop het testbewijs van
een ander binnen te komen bij een evenement, dit een overtreding
oplevert waarop een boete staat van 95 Euro.
113.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

57

In de Tijdelijke wet maatregelen covid-19 vallen uitvaarten en bruiloften
onder «evenementen». De leden van de SGP-fractie vragen of de regering
van plan is om uitvaarten en bruiloften uit te zonderen van verplichtingen
met testbewijzen, ook in de horeca.
In het wetsvoorstel is ervoor gekozen om bij de afbakening van sectoren
aan te sluiten bij de terminologie zoals deze in de door het kabinet
gepubliceerde routekaart, het openingsplan en de Tijdelijke wet maatregelen COVID-19 (Twm) zijn gedefinieerd. Huwelijksvoltrekkingen en
begrafenissen nemen in de routekaart en de Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 een uitzonderingspositie in. De regering is niet
voornemens toegangstesten voor huwelijksvoltrekkingen en begrafenissen te gaan toepassen.
114.
Het lid van de 50PLUS-fractie vraagt welke voorzorgsmaatregelen de
regering nodig acht om negatieve gevolgen te voorkomen.
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op de vragen 8 en 36.
115.
Zij vraagt tevens welke alternatieven de regering denkt te bieden voor
mensen die geen testbewijs kunnen of willen tonen.
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 83.
116.
Het lid vraagt of een samenleving met testbewijzen noodzakelijk is, terwijl
de basismaatregelen bij onder meer het openbaar vervoer volgens de
regering voldoende zijn. Terwijl juist in het openbaar vervoer, met name in
de spits, de basismaatregelen volgens het lid van de 50PLUS-fractie
onvoldoende zijn.
Het wetsvoorstel expliciteert de grondslag om bij ministeriële regeling
testbewijzen te kunnen inzetten voor toegang tot sport- en jeugdactiviteiten, culturele instellingen, evenementen, restaurants en overige horeca,
een en ander met inbegrip van doorstroomlocaties. De daadwerkelijke
inzet van het testbewijs wordt geregeld via een aanpassing van de
Tijdelijke regeling maatregelen (Trm). In die regeling zal telkens worden
opgenomen voor welke activiteiten het testbewijs kan worden ingezet en
welke aanvullende maatregelen daarbij gelden. Dan zal dus ook worden
besloten of de basismaatregelen moeten worden opgevolgd. Het
openbaar vervoer is niet opgenomen in het wetsvoorstel, omdat dit een
essentiële publieke voorziening is waarbij de regering van mening is dat
iedereen daar gebruik van moeten kunnen blijven maken.
117.
Hoe denkt de regering te voorkomen dat een medewerker die niet
verplicht wordt zich te laten testen, covid-19 over kan brengen op (wel
geteste) medewerkers en/of de deelnemers aan een activiteit? Denk aan
een serveerster in de horeca. De beschreven maatregelen zijn nu toch ook
al van kracht en de besmettingen lopen de afgelopen tijd alleen maar op.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

58

De regering denkt dat de kans op meerdere manieren verkleind kan
worden. Allereerst door de inzet van vrijwillig testen. De Fieldlab
praktijktesten hebben laten zien dat de testbereidheid onder werknemers
groot is. Bovendien kan de werkgever de werknemers ook stimuleren om
zich te laten testen, door bijvoorbeeld preventieve testen aan te bieden,
bijvoorbeeld op de werkvloer om extra reistijd voor de werknemer te
voorkomen. Daarnaast is de werkgever, ook met de inzet van testbewijzen
voor bezoekers, verplicht om te zorgen voor een veilige werkomgeving,
bijvoorbeeld door het plaatsen van schermen, het ventileren van ruimtes
en het beschikbaar stellen van mondkapjes/gelaatsbescherming. Op deze
wijze wordt ook voorkomen dat er onnodig contact is tussen de bezoekers
en de werknemers, waardoor het risico op verspreiding wordt geminimaliseerd. Er bestaat een beperkt risico dat bezoekers en deelnemers, ondanks
een negatieve testuitslag, besmettelijk zouden kunnen zijn. Deelnemers en
bezoekers worden daarom, onder andere door publieksvoorlichting,
geïnformeerd over de risico’s op verspreiding van het coronavirus tijdens
hun deelname of bezoek en op het belang de geldende basismaatregelen
strikt na te leven. Op die manier kan de kans dat medewerkers het virus
verspreiden onder deelnemers aan activiteiten of bezoekers van voorzieningen waarvoor een testbewijs wettelijk is voorgeschreven, zoveel
mogelijk worden beperkt. Overigens blijft gelden dat het hier gaat om
werknemers zonder klachten. Werknemers die wel klachten hebben,
moeten thuis blijven en zich laten testen bij de GGD.
Het lid van de 50PLUS-fractie vindt 7,50 euro per persoon voor een
testbewijs wél een financiële drempel om deel te nemen aan een activiteit.
Zeker voor mensen met een laag inkomen, waaronder ouderen met alleen
een AOW. Het lid van de 50PLUS-fractie is van mening dat met deze
maatregel de kloof tussen arm en rijk wordt vergroot. Minima en AOW-ers
wordt pijnlijk duidelijk gemaakt dat zij «er niet bij horen».
2.3 Onderwijs
118.
De leden van de VVD-fractie lezen dat het wetsvoorstel een grondslag
bevat om bij AMvB te bepalen hoe onderwijsinstellingen de toegankelijkheid van het onderwijs waarborgen. Hierbij is het belangrijk dat de
instelling binnen zijn capaciteiten en mogelijkheden inspanningen pleegt
en afwegingen maakt om tot een goede verdeling te komen van de
beschikbare capaciteit voor het geven van fysiek onderwijs aan studenten
met en zonder testbewijs. Daarom zal bij lagere regelgeving bepaald
worden op welke wijze de toegankelijkheid van het onderwijs in ieder
geval gewaarborgd dient te worden voor de student zonder testbewijs.
Deze leden onderschrijven het feit dat het belangrijk is dat een instelling
binnen zijn capaciteiten en mogelijkheden inspanningen pleegt en hierin
afwegingen maakt om tot een goede verdeling te komen van de
beschikbare capaciteit voor het geven van fysiek onderwijs aan studenten
met en zonder testbewijs. Kan de regering nader ingaan op de manier
waarop aan instellingen gevraagd wordt om mogelijkerwijs via drie
trajecten gelijktijdig les te moeten geven, namelijk fysiek onderwijs met
een negatieve test en zonder maatregelen, fysiek onderwijs zonder test en
met maatregelen en ook nog eens online onderwijs? Wordt van instellingen verwacht dat al deze trajecten van hetzelfde hoogwaardige niveau
zijn? Zo ja, hoe denkt de regering dit te waarborgen? Zo nee, welk
«onderwijstraject» zou dan prioritair hierin zijn?
Bij het maken van keuzes over het aanbieden van verschillende vormen
van onderwijs speelt mee in hoeverre een instelling beschikt over de
capaciteit en de mogelijkheden om fysiek onderwijs te organiseren. Een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

59

instelling die de beschikking heeft over relatief veel locaties en middelen
en daarmee ruimte om fysiek onderwijs in verscheidene varianten te
organiseren, zal mogelijk beter in staat zijn voor studenten zonder
testbewijs het fysiek onderwijs in hoge mate te realiseren dan een kleinere
instelling met minder capaciteit en middelen. Ook kunnen tussen
opleidingen binnen een instelling grote verschillen bestaan in de
capaciteit en middelen die men tot zijn beschikking heeft om het
onderwijs op verschillende manieren te organiseren. Tegelijkertijd kan ook
de mate waarin een fysieke component een rol speelt in het onderwijs,
tussen verschillende opleidingen zeer uiteenlopen. Uiteindelijk is van
belang dat elke instelling, ongeacht de omstandigheden, zich aantoonbaar
rekenschap geeft van de in de memorie van toelichting beschreven
aspecten die van belang zijn voor een zorgvuldige belangenafweging. De
uitkomst, als het gaat om het al dan niet aanbieden van drie verschillende
onderwijsroutes, kan daarbij per instelling of per opleiding verschillen. Er
is geen sprake van een «prioritair onderwijstraject»; de instelling is
verplicht om toegankelijk onderwijs te bieden dat kwalitatief aan de maat
is, en dat geldt voor elke vorm waarin het onderwijs wordt aangeboden.
Het is niet aan de regering maar aan de instelling om dit te waarborgen,
zowel in coronatijd als in reguliere tijden. De plicht tot het bieden van
toegankelijk onderwijs dat van kwaliteit is, vloeit voort uit de Wet educatie
en beroepsonderwijs (voor mbo-instellingen) en uit de Wet op het hoger
onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (voor hogeronderwijsinstellingen).
119.
De leden van de VVD-fractie lezen dat bij lagere regelgeving zal worden
bepaald op welke wijze de toegankelijkheid van het onderwijs in ieder
geval gewaarborgd dient te worden voor de student zonder testbewijs.
Kan de regering hier al enkele concrete voorbeelden van geven, aangezien
enkel op deze manier te controleren valt voor deze leden in hoeverre dit
voor instellingen ook daadwerkelijk haalbaar is.
Centraal staat dat de instelling die met verplichte testbewijzen werkt, bij
de organisatie van het fysieke en het online onderwijs, en de verhouding
tussen en combinatie van beide, rekening houdt met twee aspecten.
Allereerst is er de aard van de onderwijsactiviteiten. Voor een deel van de
onderwijsactiviteiten in het mbo en ho geldt dat de onderwijsactiviteit
online kan worden aangeboden op een manier die, even goed als
wanneer sprake zou zijn van fysiek onderwijs, de student in staat stelt het
onderwijs te volgen en tentamens af te ronden. Dit is bijvoorbeeld het
geval bij een grootschalig hoorcollege waarbij relatief weinig interactie
plaatsvindt tussen student en docent of tussen studenten onderling.
Tegelijkertijd kunnen er onderwijsactiviteiten zijn waarbij fysiek onderwijs
meer aangewezen is dan in andere gevallen, bijvoorbeeld bij bepaalde
vormen van praktijkgericht onderwijs. Instellingen kunnen zelf de
afweging maken of het fysiek aanbieden van een onderwijsactiviteit nodig
is om de activiteit op een passende manier te kunnen aanbieden. Het
tweede aspect waar de instelling rekening mee dient te houden is de
positie van de student met een extra ondersteuningsbehoefte, die in het
bijzonder gebaat is bij fysiek onderwijs gelet op bijzondere omstandigheden, zoals belemmeringen als gevolg van een functiebeperking,
psychische klachten of familieomstandigheden. Verplichte aandacht van
de instelling voor voornoemde twee aspecten zal bij lagere regelgeving
worden voorgeschreven, voor zover dit niet al uit algemene wetgeving
zoals de Algemene wet gelijke behandeling bij ziekte en handicap
voortvloeit. Een online alternatief kan het onderwijs toegankelijk houden
voor de student, temeer daar de instelling ervoor dient te zorgen dat dit
alternatief kwalitatief aan de maat is en dat studenten voldoende digitale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

60

ondersteuning krijgen. Daarom zal bij lagere regelgeving tevens worden
bepaald dat de instelling zorg draagt voor voldoende digitale ondersteuning bij afstandsonderwijs.
120.
Op basis van de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) en de Wet op
het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW) hebben
instellingen de plicht om toegankelijk onderwijs te bieden voor al hun
studenten. Een online alternatief kan het onderwijs toegankelijk maken
voor de student, temeer daar de instelling ervoor dient te zorgen dat dit
alternatief kwalitatief aan de maat is en dat studenten voldoende digitale
ondersteuning krijgen. Wanneer is sprake van «voldoende» digitale
ondersteuning? Wanneer is er sprake van dat het «alternatief» «kwalitatief
aan de maat» is?
Er is sprake van voldoende digitale ondersteuning wanneer de instelling
binnen het redelijke heeft gezorgd voor faciliteiten waardoor de student in
staat is het onderwijs op afstand goed te volgen en hier optimaal aan te
kunnen deelnemen. Hierbij valt de denken aan aansluiting op de
benodigde programma’s en software. Onderwijs is kwalitatief aan de maat
wanneer wordt voldaan aan de wettelijke eisen voor het verzorgen van
onderwijs. Fundamenteel hierin is dat het geboden onderwijs de student
in staat stelt om binnen de daartoe beschikbare tijd de kennis, vaardigheden en competenties op te doen die zijn vereist om de opleiding dan
wel het betreffende deel daarvan, succesvol te kunnen afronden.
121.
De leden van de VVD-fractie vragen tevens wie er toezicht houdt op het
juiste gebruik van testbewijzen bij instellingen, inclusief de toepassing van
de lagere regelgeving die binnen dit wetsvoorstel nog nader moet worden
vastgesteld?
Het toezicht van op het juiste gebruik van testbewijzen bij instellingen ligt
met name bij gemeenten en Politie. Het gaat hier met name op toezicht op
het uitvoeren van de controle aan de deur op een geldig testbewijs en het
weigeren van toegang aan personen die geen geldig testbewijs kunnen
tonen. Het toezicht op onderwijsinstellingen bij de inzet van testbewijzen
geschiedt door de Inspectie van het Onderwijs. Het gaat hier allereerst
specifiek om het toezicht op de naleving van de zorgplicht van de
onderwijsinstelling voor een toegankelijke voorziening waar studenten
zich kunnen laten testen, voor zover dat toezicht niet tot de taak van de
IGJ behoort.
122.
De leden van de VVD-fractie vinden het terecht dat er voor studenten
zonder testbewijs ook nog toegang moet zijn tot het onderwijs, hetzelfde
geldt voor studenten met een kwetsbare gezondheid. Onderwijsinstellingen hebben wel een wettelijke taak om voor onderwijs te zorgen
en een zorgplicht. Hoe kunnen zij aan al die zaken invulling geven? In
hoeverre is dat ook praktisch uitvoerbaar voor onderwijsinstellingen?
Bijvoorbeeld door een combinatie van fysiek onderwijs, een fysiek
alternatief en/of een online alternatief.
Bij het maken van keuzes over het aanbieden van verschillende vormen
van onderwijs speelt mee in hoeverre een instelling beschikt over de
capaciteit en de mogelijkheden om fysiek onderwijs te organiseren. Een
instelling die beschikking heeft over relatief veel locaties en middelen en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

61

daarmee ruimte om fysiek onderwijs in verscheidene varianten te
organiseren, zal mogelijk beter in staat zijn voor studenten zonder
testbewijs het fysiek onderwijs in hoge mate te realiseren dan een kleinere
instelling met minder capaciteit en middelen. Ook kunnen per opleiding
binnen een instelling grote verschillen bestaan in de capaciteit en
middelen die men tot zijn beschikking heeft om het onderwijs op
verschillende manieren te organiseren. Tegelijkertijd kan ook de mate
waarin een fysieke component een rol speelt in het onderwijs, tussen
verschillende opleidingen zeer uiteenlopen. Uiteindelijk is van belang dat
elke instelling, ongeacht de omstandigheden, zich aantoonbaar rekenschap geeft van de in de memorie van toelichting beschreven aspecten
die van belang zijn voor een zorgvuldige belangenafweging. De uitkomst,
als het gaat om het al dan niet aanbieden van verschillende onderwijsroutes, kan daarbij per instelling, per opleiding en per student verschillen.
123.
De leden van de D66-fractie constateren dat het voorliggende
wetsvoorstel de grondslag creëert om in de toekomst indien nodig
testwijzen voor studenten in mbo en het ho verplicht te stellen. Een van
de randvoorwaarden is dat onderwijsinstellingen ervoor zorg dienen te
dragen dat hun studenten zich kunnen laten testen. Deze leden merken op
dat onderwijsinstellingen geen deel uitmaken van het stelsel van publieke
gezondheidszorg. Derhalve vragen zij de regering nader te motiveren
waarom de verantwoordelijkheid voor de testinfrastructuur aan onderwijsinstellingen wordt toebedeeld.
Op het moment dat het bij algemene maatregel van bestuur mogelijk
wordt gemaakt voor instellingen om met verplichte testbewijzen te
werken, kunnen instellingen ervoor kiezen hiervan gebruik te maken
indien de toegankelijkheid van het onderwijs voor de studenten blijft
geborgd. Die toegankelijkheid komt voor een deel tot uitdrukking in de
voorwaarde dat studenten daadwerkelijk de mogelijkheid moeten hebben
om zich te kunnen laten testen. Omdat onderwijsinstellingen een
zorgplicht hebben naar hun studenten, volstaat het niet om studenten
simpelweg te verwijzen naar andere partijen of mogelijkheden tot testen,
zonder dat de instelling zich ervan heeft vergewist dat testen voor
studenten op een laagdrempelige manier en zonder kosten mogelijk is. De
instelling moet vaststellen dat dit het geval is en indien nodig ook zelf
inspanningen leveren om dit te realiseren. Het is overigens niet noodzakelijk dat de instelling een zelf opgezette testvoorziening biedt, ook het
aansluiten bij bestaande testfaciliteiten is een optie. Voor zover instellingen zelf betrokken zijn bij het inrichten van een testvoorziening, zullen
zij hierbij worden ondersteund door de overheid. Van hen wordt dan ook
niet verwacht zelfstandig een testinfrastructuur op te zetten. De kosten
voor de inzet van testen in het mbo en ho zullen worden gedragen door
het Rijk. Naarmate in het onderwijs meer ervaring met sneltesten en
zelftesten wordt opgedaan wordt ook meer duidelijk over de praktische
aspecten en de rolverdeling in deze processen tussen de instelling
enerzijds en andere partijen anderzijds. Daarom wordt in het wetsvoorstel
bepaald dat bij lagere regelgeving nadere regels kunnen worden gesteld
voor de instelling als het gaat om het zorgdragen voor een toegankelijke
testvoorziening. Hierbij worden de lessen van de pilots betrokken.
124.
De leden van de D66-fractie onderschrijven dat het van groot belang is dat
een onaanvaardbaar tekort aan fysiek onderwijs moet worden
voorkomen. Nu al leidt dit tekort tot hoogst onwenselijke gevolgen voor
de geestelijke gezondheid, studievoortgang en ontwikkeling van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

62

studenten. Sommige studenten zitten al letterlijk een jaar thuis, en dat
betekent voor hen vaak op een kleine studentenkamer waar het leven
bestaat uit: Eat, Sleep, Zoom, Repeat. Deze leden begrijpen dan ook dat de
regering in dit wetsvoorstel een uitzondering wil maken voor mbo en ho
op het uitgangspunt dat het testbewijs slechts kan worden ingezet voor
niet-essentiële sectoren. Wel missen zij in de toelichting bij het
wetsvoorstel een nadere concretisering van de voornemens om meer
fysiek onderwijs mogelijk te maken, en wanneer daarvoor testbewijzen
worden ingezet. Op welk punt is volgens de regering de bodem bereikt en
zullen testbewijzen en/of andere bewijzen worden ingezet om voor meer
fysiek onderwijs mogelijk te maken? Heeft de regering daarbij een
bepaalde datum voor ogen, een bepaald percentage fysiek onderwijs of
bijvoorbeeld een combinatie van beiden? Deze leden willen ervoor waken
dat de komende maanden geen aanvullende stappen worden genomen
als de hoeveelheid fysiek onderwijs mondjesmaat gaat toenemen.
Daarom ontvangen zij graag een scherpere stellingname van de regering.
De wettelijke grondslag moet niet verworden tot een loze belofte, terwijl
de student almaar thuis zit.
Het op een veilige manier verzorgen van zoveel mogelijk fysiek onderwijs
in alle sectoren is voor het kabinet een belangrijk uitgangspunt. Uitgaande
van de maatregelen die op dit moment van kracht zijn voor het mbo en ho
waarin fysiek onderwijs weer is toegestaan en dit in de praktijk neerkomt
op gemiddeld een dag fysiek onderwijs per student per week, zou zeker
nog sprake zijn van een onaanvaardbaar tekort aan fysiek onderwijs. Meer
fysiek onderwijs is dan ook nodig. Hier valt thans geen kwantitatieve
grens te bepalen. In de pilots worden, zonder af te wijken van de geldende
veiligheidsmaatregelen, diverse testprocedures en testtypen onderzocht,
zodat kennis wordt opgedaan over de mogelijkheden en belemmeringen
van testen in de aanloop naar het nieuwe college- en studiejaar in
september. Welke ruimte dit biedt voor het aanbieden van fysiek
onderwijs is op dit moment uiteraard nog niet te zeggen. Het OMT wordt
hierover om advies gevraagd.
125.
De leden van de D66-fractie constateren dat de huidige pilots in het mbo
en ho als doel hebben om alternatieven te vinden voor meer fysiek
onderwijs zonder dat de 1,5 meter wordt losgelaten en zonder dat met
testbewijzen wordt gewerkt. Zij vragen of de regering ook voornemens is
om onderzoek te doen naar meer mogelijkheden voor fysiek onderwijs
zonder afstandsmaatregel, zoals bij de fieldlabs bij festivals reeds het
geval is. Genoemde leden vragen of de testbewijzen ook ingezet kunnen
worden om meer fysiek onderwijs te verzorgen zonder de 1,5 meter te
hanteren.
Deze maand zijn er in de cultuur-, sport- en recreatiesector pilots gestart
met testbewijzen. In deze pilots geldt dat mensen op vertoon van een
negatief testresultaat toegang krijgen tot evenementen en activiteiten.
Bezoekers laten zich met een sneltest op corona testen en krijgen
vervolgens een testbewijs dat zij bij de ingang kunnen laten zien. Ook in
de zogenaamde Fieldlabs evenementen die dit voorjaar plaatsvinden,
wordt in sommige gevallen gewerkt met sneltesten en toegangstesten. Bij
deze praktijktesten bekijken onderzoekers hoe verschillende evenementen
op termijn veilig en verantwoord kunnen worden georganiseerd. Daarbij
wordt ook geëxperimenteerd met het loslaten van bijvoorbeeld de
afstandsmaatregel. Hoewel de regering momenteel niet voornemens is
om dergelijke experimenten te starten in het onderwijs, zullen waar
mogelijk wel de lessen hieruit worden betrokken die kunnen bijdragen aan
de mogelijkheden voor fysiek onderwijs in het mbo en ho. De grondslag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

63

om verplichte testbewijzen in het mbo en ho te kunnen introduceren is bij
uitstek bedoeld om, dankzij het gebruik van de testbewijzen, versoepelingen te kunnen realiseren in het onderwijs die zonder gebruik van
verplichte testbewijzen niet mogelijk zouden zijn. De 1,5 meter afstand is
de maatregel die – zonder af te willen doen aan de noodzaak van deze
maatregel voor de gezondheid van studenten en onderwijspersoneel –
voor de opschaling van fysiek onderwijs op het moment de voornaamste
belemmering vormt. Inderdaad zouden daarom verplichte testbewijzen
een manier kunnen zijn om de 1,5 meter afstand los te laten in die delen
van het onderwijs waar de studenten over dat testbewijs beschikken. Er
zal enkel gebruik worden gemaakt van de grondslag indien geen minder
ingrijpende maatregel mogelijk blijkt om het fysieke onderwijs aanzienlijk
op te schalen en de 1,5 meter afstand in het onderwijs los te laten.
126.
Tenslotte vragen de leden van de D66-fractie of onderwijsinstellingen zelf
mogen bepalen op welke schaal ze fysiek onderwijs mogen organiseren
indien het mbo en ho worden aangewezen om testbewijzen te hanteren.
Met oog op de belasting van de onderwijsinstellingen door het uitvoeren
van de controle en door het verzorgen van online en fysiek onderwijs, kan
de instelling dan bijvoorbeeld de afweging maken om grote colleges
alleen digitaal aan te bieden in plaats van digitaal en fysiek.
Momenteel hebben instellingen in het mbo en ho de mogelijkheid om
fysiek onderwijs aan te bieden voor zover dit haalbaar is met inachtneming van de 1,5 meter afstand. Met andere woorden, de schaal waarop
fysiek onderwijs kan worden georganiseerd wordt nu met name bepaald
door die maatregel in combinatie met de fysieke capaciteit die een
instelling heeft. In de praktijk komt dat neer op gemiddeld 1 dag fysiek
onderwijs per week, per student. Op het moment dat het voor delen van
het onderwijs mogelijk wordt de 1,5 meter afstand los te laten doordat
met verplichte testbewijzen wordt gewerkt, komt hierin meer ruimte. De
instelling maakt zelf afwegingen over de verdeling van de beschikbare
fysieke capaciteit voor het geven van fysiek onderwijs aan studenten met
en zonder testbewijs. Instellingen dienen hierbij een zorgvuldige
belangenafweging te maken. Verwacht wordt dat er daarbij aandacht is
voor een aantal aspecten, zoals een mogelijke extra ondersteuningsvraag
van studenten die in het bijzonder gebaat zijn bij fysiek onderwijs gelet op
bijzondere omstandigheden.
127.
De leden van de CDA-fractie constateren dat op het uitgangspunt dat het
testbewijs uitsluitend kan worden ingezet voor niet-essentiële sectoren
een uitzondering wordt gemaakt voor het middelbaar beroepsonderwijs
en hoger onderwijs. Het doel hiervan is om er met behulp van testbewijzen voor te zorgen dat aan meer studenten fysiek onderwijs kan
worden gegeven. Voor de leden van de CDA-fractie is hierbij wel van
belang dat te allen tijde onderwijs ook gegarandeerd is voor studenten die
geen testbewijs kunnen of willen laten zien. De regering geeft aan dat
testen vrijwillig zal blijven, maar de leden van de CDA-fractie vragen wel
hoe erop toe wordt gezien dat studenten niet op andere manieren
(indirect) gedwongen worden zich toch te laten testen. De regering geeft
aan dat testbewijzen niet zullen worden verplicht in het mbo en ho als
door verbeterde omstandigheden een significant deel van het onderwijs
ook fysiek mogelijk is zonder een verplicht testbewijs in te voeren.
Hieronder wordt verstaan een aanzienlijke toename ten opzichte van de
situatie waarin gemiddeld slechts een derde van het onderwijs fysiek kan
worden verzorgd (de situatie zoals die was in het najaar van 2020). De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

64

leden van de CDA-fractie vragen wat de regering hierbij verstaat onder
een significante toename ten opzichte van de situatie waarbij slechts een
derde van het onderwijs fysiek kan worden verzorgd. Wordt bijvoorbeeld
een testbewijs niet verplicht als minimaal de helft van het onderwijs fysiek
gegeven kan worden met behulp van andere maatregelen? De leden van
de CDA-fractie vragen of de huidige mogelijkheden van fysiek onderwijs
(praktijkonderwijs, examens, tentamens en toetsen en de begeleiding van
studenten in een kwetsbare positie) behouden blijven zonder testverplichting. Wat zijn de aan te bieden alternatieven voor het bieden van
fysiek onderwijs voor studenten die geen testbewijs willen of kunnen
tonen? Deze leden vragen tevens of indien voor deze delen van het fysieke
onderwijs geen testverplichting gaat gelden, deze deelnemers zich wel
vrijwillig (en kosteloos) bij de onderwijsinstelling zullen mogen laten
testen. De leden van de CDA-fractie vragen wanneer de Kamer geïnformeerd wordt over de resultaten van de pilots die momenteel in het mbo
en ho worden gehouden.
Testen moet voor studenten altijd een vrijwillige keuze blijven. Dit komt
tot uitdrukking in het feit dat het onderwijs altijd toegankelijk moet zijn
voor alle studenten, en dat voor studenten zonder testbewijs moet
worden voorzien in een alternatief, fysiek met inachtneming van de
1,5 meter afstand, of online. Studenten zouden hierdoor geen dwang of
druk moeten ervaren om zich te laten testen. De alternatieven dienen
kwalitatief aan de maat te zijn en de instelling borgt dit onder meer door
er bijvoorbeeld voor te zorgen dat studenten die online onderwijs volgen,
de nodige digitale ondersteuning krijgen. Ook dienen instellingen bij het
aanbieden van alternatieven een zorgvuldige belangenafweging te maken
over de vraag wanneer aan studenten zonder testbewijs een fysiek
alternatief met inachtneming van de 1,5 meter afstand, dan wel een online
alternatief wordt aangeboden. Verwacht wordt dat daarbij aandacht is
voor een aantal aspecten, zoals bijvoorbeeld een mogelijke extra
ondersteuningsvraag van studenten die in het bijzonder gebaat zijn bij
fysiek onderwijs gelet op bijzondere omstandigheden. Indien een student
van mening is dat hij of zij (indirect) gedwongen wordt door de instelling
om zich te laten testen, kan hij hierover een klacht indienen bij de
instelling of zijn of haar zorg kenbaar maken bij de studentenvertegenwoordiging op de opleiding of instelling. Ook houdt de Inspectie van het
Onderwijs, in het geval wordt besloten om bij algemene maatregel van
bestuur verplichte testbewijzen voor het mbo en ho mogelijk te maken,
signaal gestuurd toezicht op de naleving door instellingen van de plicht
om de toegankelijkheid van het onderwijs voor studenten zonder
testbewijs te waarborgen. Uitgaande van de maatregelen die vanaf
26 april 2021 van kracht zijn, zou zeker nog sprake zijn van een onaanvaardbaar tekort aan fysiek onderwijs. Studenten zullen immers
gemiddeld een dag per week fysiek onderwijs kunnen volgen, waarmee
nog steeds een grote druk zal liggen op het welzijn van studenten met in
het verlengde mogelijke gevolgen voor de studievoortgang. Meer fysiek
onderwijs is nodig. Hier valt thans geen kwantitatieve grens te bepalen.
Het zal overigens per instelling en per opleiding kunnen verschillen
hoeveel extra fysiek onderwijs het werken met verplichte testbewijzen kan
opleveren. Voor vormen van fysiek onderwijs waar reeds van de 1,5 meter
afstand kan worden afgeweken, zal een testbewijs niet worden voorgeschreven. Een belangrijk voorbeeld hiervan zijn bepaalde vormen van
praktijkonderwijs. Voor examens, tentamens en toetsen, en de
begeleiding van studenten in een kwetsbare positie, is de 1,5 meter
afstand van toepassing en zouden verplichte testbewijzen mogelijk een
uitkomst kunnen bieden om meer fysiek onderwijs mogelijk te maken
doordat dankzij het gebruik van het testbewijs de 1,5 meter afstand in die
situaties zou kunnen worden losgelaten. Wanneer testbewijzen worden
ingezet, worden onderwijsinstellingen geacht een zorgvuldige belangenaf-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

65

weging te maken in het kader van de vraag wanneer aan studenten
zonder testbewijs een fysiek alternatief met inachtneming van de
1,5 meter afstand, dan wel een online alternatief wordt aangeboden.
Verwacht wordt dat er daarbij aandacht is voor een aantal aspecten, zoals
een mogelijke extra ondersteuningsvraag van studenten die in het
bijzonder gebaat zijn bij fysiek onderwijs gelet op bijzondere omstandigheden. Vooralsnog wordt in het mbo en ho gewerkt met vrijwillige
zelftests, die kosteloos worden aangeboden aan alle studenten en
instellingen. De tussenresultaten van de verschillende pilots komen begin
mei beschikbaar. Uw Kamer zal daarna geïnformeerd worden over de
uitkomsten.
128.
De leden van de SP-fractie lezen dat de regering aangeeft dat de resultaten met pilots in het onderwijs met onder andere sneltesten uiterlijk in
mei 2021 beschikbaar zijn. Toch wordt het hoger onderwijs op 26 april al
deels heropend. De leden van de SP-fractie vragen de regering hoe deze
beslissing zich verhoudt tot pilots die nog niet zijn afgerond. Tevens
vragen genoemde leden of de regering nader kan ingaan op tussentijdse
resultaten van pilots in het onderwijs. Zo blijkt uit een pilot van Avans
Hogeschool dat studenten weinig zin hebben om zelftests te gebruiken
omdat dit niet verplicht is. Hiermee dreigt een half miljard verspild te
worden. Hoeveel testen verwacht de regering dat er per dag zullen
worden afgenomen in het onderwijs? Waar is deze schatting op
gebaseerd? Ook kunnen mbo en ho onderwijsinstellingen aangewezen
worden als sectoren waar testbewijzen wettelijk verplicht kunnen worden
gesteld onder twee voorwaarden. Is de regering voornemens om
testbewijzen te verplichten? Genoemde leden willen hier een uitgebreide
reactie op. Mochten testbewijzen worden ingezet als middel om het
fysieke onderwijs op te schalen, worden studenten die wel en niet getest
zijn dan van elkaar gescheiden bij het geven van fysiek onderwijs? De
leden van de SP-fractie vragen of een dergelijke tweedeling wel
aanvaardbaar en proportioneel is en hoe onderwijsinstellingen dit
mogelijk moeten gaan organiseren. Op welke wijze worden onderwijsinstellingen ondersteund in het aanbieden van laagdrempelige en voor de
student gratis testen? De regering stelt dat het wel of niet kunnen laten
zien van een testbewijs nooit de enige afwegingsgrond mag zijn op basis
waarvan toegang tot fysiek onderwijs wordt mogelijk gemaakt. Op welke
manier denkt de regering dan dat deze stap bijdraagt aan het veilig weer
mogelijk maken van meer fysiek onderwijs? Geven de uitkomsten van de
experimenten en pilots tot nu toe reden om aan te nemen dat dit een
betekenisvolle bijdrage gaat leveren aan meer fysiek onderwijs en het
psychisch welbevinden van studenten? Met welke mogelijke toename van
de verspreiding van het virus wordt rekening gehouden wanneer deze
sneltesten zullen worden ingezet om meer onderwijs te faciliteren?
De pilots met sneltesten staan niet in verband met de beslissing om in het
hoger onderwijs vanaf 26 april weer fysiek onderwijs te kunnen aanbieden
aan studenten. Hierbij blijven de geldende maatregelen, zoals de regel
van het houden van 1,5 meter afstand, namelijk van kracht, en dit kan dus
op een verantwoorde manier zonder de inzet van testen. In het mbo en ho
wordt in acht regionale pilots onderzocht op welke manier (snel)testen
zouden kunnen bijdragen aan het op termijn mogelijk maken van meer
fysiek onderwijs. Deze pilots zijn gefaseerd gestart, de eerste op 18 januari
jl. In de pilots worden, zonder af te wijken van de geldende veiligheidsmaatregelen, diverse testprocedures en testtypen onderzocht, zodat
kennis wordt opgedaan over de mogelijkheden en belemmeringen van
testen in de aanloop naar het nieuwe college- en studiejaar in september.
De resultaten van de verschillende pilots komen begin mei beschikbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

66

Deze doelstelling staat daarmee dus ook los van de doelstelling van de
introductie van zelftesten in het mbo en het ho. Daar is de doelstelling om
door regelmatig te testen een positieve bijdrage te leveren aan het
epidemiologische beeld in Nederland. De resultaten van de verschillende
pilots komen begin mei beschikbaar en de Kamer wordt hierover daarna
nader geïnformeerd. Dat neemt niet weg dat het kabinet kijkt in welke
mate bevindingen vanuit de pilots nu al benut kunnen worden om lering
te trekken voor de brede inzet van zelftesten in het onderwijs, bijvoorbeeld
over de testbereidheid. Het uitgangspunt is voor het kabinet dat zelftests
op een laagdrempelige manier bij de studenten en medewerkers terecht
komen. In de afgelopen periode is daarom hard gewerkt aan het opzetten
van een goed werkend distributiesysteem. In overleg met de onderwijskoepels (VH, VSNU, MBO Raad) is besloten om SURF te vragen een rol te
spelen in de distributie van zelftesten. SURF, de organisatie voor ICT in het
onderwijs, lanceert een digitaal portaal waar studenten en medewerkers
op een makkelijke manier gratis zelftesten kunnen bestellen. Verder heeft
de Minister van OCW met de hoger onderwijsinstellingen afgesproken dat
zij een algemene (en indien nodig herhaalde) oproep doen aan studenten
en medewerkers om zich thuis te testen. De rijksoverheid zal ondersteunen door duidelijke communicatie beschikbaar te stellen over de wijze
van gebruik van zelftesten en het belang van zelftesten. Instellingen
spelen een belangrijke rol in de verspreiding van deze communicatie. De
Minister van OCW werkt dit de komende weken uit, samen met de
koepels. Hiermee hoopt het kabinet bij te dragen aan een hoge aanvraagen testbereidheid. Het kabinet zal de bereidheid monitoren. Studenten in
het mbo en ho zijn vanwege de crisis lange tijd grotendeels verstoken
geweest van fysiek onderwijs. Hoewel ook met online alternatieven het
onderwijs op een goede manier verzorgd kan worden, blijkt dat een
langdurig gebrek aan fysiek onderwijs negatieve gevolgen heeft. Fysiek
onderwijs is van belang vanuit de notie dat onderwijs meer is dan
kennisoverdracht alleen; immers ook het sociale contact tussen studenten
onderling en tussen student en docent is van wezenlijk belang voor
studenten. Een aantal belangrijke stappen zijn al gezet om meer fysiek
onderwijs mogelijk te maken. Het kabinet heeft eerder besloten dat het
mbo vanaf 1 maart weer week fysiek onderwijs kan aanbieden, met
inachtneming van de basismaatregelen zoals de 1,5 meter afstand. Met
het kabinetsbesluit van 20 april jongstleden is besloten dat ook in het ho
per 26 april weer fysiek onderwijs kan worden aangeboden met inachtneming van de 1,5 meter afstand. Dat komt erop neer dat studenten in het
mbo en ho gemiddeld een dag per week naar de instelling kunnen komen
om onderwijs te volgen. Ook met deze versoepelingen blijft echter sprake
van een tekort aan fysiek onderwijs in het mbo en ho. In de situatie dat
ook komend studiejaar nog de 1,5 meter afstand een substantiële
hoeveelheid fysiek onderwijs in de weg staat, zal de regering de inzet van
een testbewijs overwegen. Alleen in die situatie biedt het onderhavige
wetsvoorstel een grondslag. Er zal enkel gebruik worden gemaakt van de
grondslag indien geen minder ingrijpende maatregel mogelijk blijkt om
het fysieke onderwijs aanzienlijk op te schalen. Om de gezondheidsrisico’s
zo beperkt mogelijk te houden is het inderdaad van belang dat wanneer
toegangstesten in het onderwijs wordt ingezet en de instelling ervoor
kiest hiermee te gaan werken, de instelling ervoor zorgt dat studenten die
wel en die niet getest zijn, op de instelling fysiek van elkaar worden
gescheiden. Van belang is dat het onderwijs in alle gevallen en voor alle
studenten toegankelijk blijft, ongeacht of een student over een testbewijs
beschikt of niet. Natuurlijk is het meest wenselijke dat alle studenten weer
fysiek naar de instelling kunnen komen op een vergelijkbare manier als
voor de crisis het geval was. Wat met dit wetsvoorstel gerealiseerd zou
kunnen worden is dat het fysieke onderwijs op de instelling op grotere
schaal plaatsvindt, omdat dit verantwoord kan op basis van een
testbewijs. Gezien het belang van studentenwelzijn en studievoortgang en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

67

met het oog op de gezondheid van studenten en onderwijspersoneel,
maakt dit het aanvaardbaar en ook proportioneel om geteste en niet
geteste studenten, fysiek te scheiden of een ander onderwijsaanbod aan
te bieden. Op welke wijze de instelling dit organiseert is aan de instelling.
Tussen instellingen kunnen verschillen zijn in de mate waarin zij hiertoe
de capaciteit en de middelen hebben.
Op het moment dat het kabinet besluit toegangstesten in te zetten in het
onderwijs, hebben instellingen de keuze om met testbewijzen te werken.
Instellingen die daarvoor kiezen, zullen worden ondersteund in het
kosteloos aanbieden van testen op een laagdrempelige wijze. In geval een
instelling werkt met verplichte testbewijzen, zal aan studenten die aan de
betreffende onderwijsactiviteiten willen deelnemen, een testbewijs
worden gevraagd voorafgaand aan deelname aan de fysiek onderwijsactiviteit. Doordat in de betreffende onderwijsactiviteiten aantoonbaar enkel
studenten aanwezig zijn die niet besmettelijk zijn, althans daartoe een zeer
lage kans hebben, is het verantwoord om voor die onderwijsactiviteiten
versoepelingen te hanteren, waarvan op termijn in het bijzonder het
loslaten van de 1,5 meter afstand. Daarmee kunnen meer studenten fysiek
aan een onderwijsactiviteit deelnemen dan wanneer geen sprake zou zijn
van de inzet van testbewijzen, hetgeen dus per definitie bijdraagt aan het
veilig mogelijk maken van meer fysiek onderwijs aan meer studenten. Dat
een instelling niet enkel het bezit van een testbewijs bepalend laat zijn
voor de vraag of een student fysiek onderwijs kan volgen, ziet op het
alternatief dat wordt geboden aan studenten zonder testbewijs, en de
vraag of de instelling ervoor kiest dit een fysiek alternatief mét inachtneming van de 1,5 meter afstand te laten zijn, of een online alternatief.
Instellingen zijn niet verplicht tot het bieden van zo’n fysiek alternatief
– online onderwijs stelt de student immers goed in staat om het onderwijs
te volgen en zich voor te bereiden op examens of tentamens – maar wel
wordt van een instelling een zorgvuldige belangenafweging verwacht
waarbij er aandacht is voor een aantal aspecten, zoals een mogelijke extra
ondersteuningsvraag van studenten die in het bijzonder gebaat zijn bij
fysiek onderwijs gelet op bijzondere omstandigheden. In het mbo en ho
wordt in acht regionale pilots onderzocht op welke manier (snel)testen
zouden kunnen bijdragen aan het op termijn mogelijk maken van meer
fysiek onderwijs. De pilots zijn gefaseerd gestart, de eerste op 18 januari
jl. In de pilots worden, zonder af te wijken van de geldende veiligheidsmaatregelen, diverse testprocedures en testtypen onderzocht, zodat
kennis wordt opgedaan over de mogelijkheden en belemmeringen van
testen in de aanloop naar het nieuwe college- en studiejaar in september.
De resultaten van de verschillende pilots komen begin mei beschikbaar.
Of over wordt gegaan tot invoering van de inzet van verplichte testbewijzen in het onderwijs wordt niet alleen besloten aan de hand van de
epidemiologische situatie maar ook aan de hand van de vraag of sprake is
van een onaanvaardbaar tekort aan fysiek onderwijs dat niet op een
minder ingrijpende wijze kan worden weggenomen. De verwachting is dat
werken met sneltesten bijdraagt aan het op een veilige manier verzorgen
van fysiek onderwijs. In de pilots met sneltesten worden de effecten van
sneltesten in het onderwijs onderzocht. De uitkomsten van de pilots
worden begin mei verwacht. Daarnaast stelt het kabinet vanaf begin mei
in het mbo en ho vrijwillige zelftesten beschikbaar voor studenten en
docenten. Daarmee kunnen zij zich twee keer per week preventief testen
129.
De leden van de PvdA-fractie lezen dat er voor delen van het onderwijs
ook testbewijzen gevraagd kunnen gaan worden. Het is deze leden niet
duidelijk of, als opschaling van het bestaande fysieke onderwijs zonder
testbewijzen niet meer mogelijk lijkt te zijn, voor het volgen van fysiek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

68

onderwijs dan per se een testbewijs nodig zal worden. Blijft er dan nog
ruimte voor het volgen van fysiek onderwijs zonder een testbewijs?
Evenmin is het deze leden helder wat de gevolgen zullen zijn voor de
mogelijkheid om fysiek onderwijs te volgen indien studenten weigeren
om zich een of twee keer per week te laten testen?
Sowieso vragen deze leden of het voor het geven tot toegang tot het
fysiek onderwijs wel gewenst is om een dergelijke barrière op te werpen
en of er geen andere mogelijkheden zijn om fysiek onderwijs verder
mogelijk te maken. Hoe verhoudt het feit dat de regering in het onderwijs
testbewijzen verplicht wil maken zich tot de eigen mening van de Minister
van VWS dat testbewijzen niet worden ingezet voor publieke voorzieningen die zoveel mogelijk opengesteld zijn, om eenieder gelijke toegang
te verschaffen en waar de basismaatregelen en andere maatregelen ter
bestrijding van de epidemie van covid-19 effectief worden aangewend?
Deelt de regering de mening van de leden van de PvdA-fractie dat het
onderwijs in zijn aard ook een publieke voorziening is?
Van belang is dat het onderwijs voor alle studenten toegankelijk blijft,
ongeacht of een student over een testbewijs beschikt of niet. Instellingen
die ervoor kiezen met verplichte testbewijzen te werken dienen voor
studenten zonder testbewijs een alternatief aan te bieden, hetzij een fysiek
alternatief op 1,5 meter afstand, hetzij een online alternatief. Instellingen
zijn niet verplicht tot het bieden van een fysiek alternatief – online
onderwijs stelt de student immers goed in staat om het onderwijs te
volgen en zich voor te bereiden op examens of tentamens – maar wel
wordt van een instelling een zorgvuldige belangenafweging verwacht
waarbij er aandacht is voor een aantal aspecten, zoals bijvoorbeeld een
mogelijke extra ondersteuningsvraag van studenten die in het bijzonder
gebaat zijn bij fysiek onderwijs gelet op bijzondere omstandigheden.
Verplichte testbewijzen kunnen in het mbo en ho worden ingezet om méér
fysiek onderwijs mogelijk te maken. Hiervoor wordt alléén gekozen als
blijkt dat er geen andere manier is om een tekort aan fysiek onderwijs weg
te nemen. Een testbewijs wordt dus alleen verplicht als dat de enige
manier is om de 1,5 meter afstand te kunnen loslaten in het onderwijs. In
het mbo en ho wordt in acht regionale pilots onderzocht op welke manier
(snel)testen zouden kunnen bijdragen aan het op termijn mogelijk maken
van meer fysiek onderwijs. De pilots zijn gefaseerd gestart, de eerste op
18 januari jl. In de pilots worden, zonder af te wijken van de geldende
veiligheidsmaatregelen, diverse testprocedures en testtypen onderzocht,
zodat kennis wordt opgedaan over de mogelijkheden en belemmeringen
van testen in de aanloop naar het nieuwe college- en studiejaar in
september. De resultaten van de verschillende pilots komen in begin mei
beschikbaar. Daarnaast stelt het kabinet vanaf begin mei in het mbo en ho
zelftesten beschikbaar voor studenten en docenten. Daarmee kunnen zij
zich twee keer per week preventief testen. Dit draagt bij aan veiliger
studeren. In het wetsvoorstel is reeds opgenomen dat voor essentiële
voorzieningen in algemene zin geen sprake kan zijn van een toegangsbeleid met verplichte testbewijzen. Dat neemt niet weg dat ook in
essentiële sectoren aan deelnemers kan worden gevraagd om zich
vrijwillig te laten testen voor toegang. Voor het onderwijs is een uitzondering gemaakt op het uitzonderen van essentiële sectoren van verplichte
testbewijzen. Hoewel ook met online alternatieven het onderwijs op een
goede manier verzorgd kan worden, blijkt dat een langdurig gebrek aan
fysiek onderwijs negatieve gevolgen heeft. Fysiek onderwijs is van belang
vanuit de notie dat onderwijs meer is dan kennisoverdracht alleen;
immers is ook het sociale contact tussen studenten onderling en tussen
student en docent van wezenlijk belang voor studenten. Onderzoek laat
zien dat een langdurig gebrek aan fysiek onderwijs schadelijk is voor de
geestelijke gezondheid van studenten. Dit kan negatieve effecten op hun

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

69

ontwikkeling en studievoortgang hebben. Dit werkt op langere termijn
door. Het mogelijk maken van meer fysiek onderwijs voor meer studenten
is van belang en omdat het werken met verplichte testbewijzen hiertoe
mogelijk een goede manier is, wordt met dit wetsvoorstel de grondslag
gecreëerd om bij algemene maatregel van bestuur te bepalen dat ook in
het mbo en het ho met verplichte testbewijzen kan worden gewerkt. Er zal
enkel gebruik worden gemaakt van de grondslag indien geen minder
ingrijpende maatregel mogelijk blijkt om het fysieke onderwijs aanzienlijk
op te schalen.
130.
De leden van de GroenLinks-fractie merken op dat voor het mbo en het
hoger onderwijs een uitzondering wordt gemaakt bij het uitgangspunt om
alleen in niet-essentiële sectoren om een testbewijs te vragen. Deze leden
hebben veel begrip voor de afweging om dit onder bepaalde omstandigheden mogelijk te maken in het onderwijs. Ook hier hebben deze leden
vragen over de toepassing. Deze leden vragen of onderwijsinstellingen
enerzijds dan wel anderzijds op enige wijze kosten hiervoor moeten
maken, en zo ja, hoe hoog vallen deze kosten per onderwijsinstelling uit?
Deze leden merken voorts op dat de memorie van toelichting hier niet
helder over is. De leden van de GroenLinks-fractie vragen of bij het
tenminste een á twee keer per week testen van studenten dit ook op korte
termijn mogelijkheden biedt om verantwoord de coronamaatregelen
binnen deze instellingen los te laten. Tevens is het afwegingskader voor
genoemde leden niet helemaal helder wanneer het mbo en hoger
onderwijs overgaat tot het verplichtstellen van een testbewijs. In welke
situatie zal dit wel en in welke situatie niet een verplichte vereiste zijn voor
het geven van fysiek onderwijs? Deze leden hebben bovendien zorgen
over de «alternatieve vormen van onderwijs» waaraan het middelbaar
beroepsonderwijs en het hoger onderwijs moet voldoen in een dergelijke
situatie. Is deze werkdruk verhogende plicht ook afgestemd met docenten
zelf?
De kosten voor de testbewijzen in het onderwijs komen voor rekening van
het Rijk. Bezien zal worden op welke manier het testen voor toegang tot
het onderwijs gratis gehouden kan worden. De kosten komen in ieder
geval niet voor rekening van de instellingen. Met het kabinetsbesluit van
20 april jongstleden is een eerste stap gezet om na studenten in het mbo
nu ook studenten in het ho gemiddeld een dag per week weer naar de
instellingen te laten komen om fysiek onderwijs te volgen. Het kabinet
stelt vanaf begin mei corona-zelftesten beschikbaar in het onderwijs. De
zelftesten zijn een aanvulling op de bestaande coronamaatregelen en zijn
vooralsnog dus geen vervangingen van deze maatregelen. De lessen uit
de nog lopende pilots sneltesten helpen bij het invullen van de
voorwaarden waaronder de 1,5 meter afstand op een verantwoorde wijze
kan worden losgelaten en leveren daarmee ook informatie over de extra
ruimte die dit oplevert voor fysiek onderwijs. Het antwoord op de vraag of
wordt overgegaan tot invoering van verplichte testbewijzen wordt, als het
gaat om mbo en ho, zal niet alleen bepaald worden aan de hand van de
epidemiologische situatie maar ook aan de hand van de vraag of sprake is
van een onaanvaardbaar tekort aan fysiek onderwijs dat niet op een
minder ingrijpende wijze kan worden weggenomen. Uitgaande van de
maatregelen die vanaf 26 april 2021 van kracht zijn, zou zeker nog sprake
zijn van een onaanvaardbaar tekort aan fysiek onderwijs. Meer fysiek
onderwijs is nodig. Hier valt thans geen kwantitatieve grens te bepalen. In
de pilots worden, zonder af te wijken van de geldende veiligheidsmaatregelen, diverse testprocedures en testtypen onderzocht, zodat kennis wordt
opgedaan over de mogelijkheden en belemmeringen van testen in de
aanloop naar het nieuwe college- en studiejaar in september. Welke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

70

ruimte dit biedt voor het aanbieden van fysiek onderwijs is op dit moment
nog niet te bepalen. Het OMT wordt hierover om advies gevraagd. In ieder
geval zal enkel worden overgegaan tot de inzet van verplichte testbewijzen in het onderwijs indien er geen minder ingrijpende manier is het
fysieke onderwijs op aanzienlijk grotere schaal mogelijk te maken.
Belangrijk om tenslotte te benadrukken is dat het wetsvoorstel ruimte laat
om enkel voor bepaalde delen, zoals bepaalde type onderwijsactiviteiten
het gebruik van verplichte testbewijzen mogelijk te maken, en dat het aan
de instelling is om te bepalen of men gebruik wenst te maken van de
mogelijkheid of dat men ervoor kiest het onderwijs te blijven verzorgen op
de 1,5 meter afstand. De alternatieven voor fysiek onderwijs met gebruik
van verplichte testbewijzen, zijn geen nieuwe vormen van onderwijs
waarop de docenten zich in het bijzonder zouden hoeven voorbereiden. In
de huidige situatie is immers al sprake van online onderwijs op grote
schaal, en ook fysieke onderwijsactiviteiten met inachtneming van de
1,5 meter afstand worden al verzorgd door de opleidingen waar sprake is
van onderwijsonderdelen met een fysieke component. Wel is het
voorstelbaar dat de organisatie van verschillende onderwijsvormen naast
elkaar, druk oplevert voor de onderwijsorganisatie als geheel. In dat
verband is het belangrijk om aan te geven dat al naar gelang de capaciteit
en de middelen waarover een instelling beschikt, er verschillen zullen zijn
in de mate waarin men er toe in staat zal zijn verschillende onderwijsvormen naast elkaar te organiseren. Bij het maken van keuzes over het
aanbieden van verschillende vormen van onderwijs speelt mee in
hoeverre een instelling beschikt over de capaciteit en de mogelijkheden
om fysiek onderwijs te organiseren. Uiteindelijk is van belang dat elke
instelling, ongeacht de omstandigheden, zich aantoonbaar rekenschap
geeft van de in de memorie van toelichting beschreven aspecten die van
belang zijn voor een zorgvuldige belangenafweging. De uitkomst, als het
gaat om het al dan niet aanbieden van drie verschillende onderwijsroutes,
kan daarbij per instelling en per opleiding verschillen.
131.
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen in de toelichting dat onderwijsinstellingen inspanningen plegen en afwegingen maken om tot een goede
verdeling te komen van de beschikbare capaciteit voor het geven van
fysiek onderwijs aan studenten met en zonder testbewijs. Het is echter
geen verplichting om te allen tijde studenten zonder testbewijs fysiek
onderwijs aan te bieden. Ook online onderwijs kan een alternatief zijn.
Welke waarborgen biedt de regering echter dat leerlingen zonder
testbewijs wel gedeeltelijk toegang behouden tot fysiek onderwijs? Is de
regering het met deze leden eens dat als een student zich niet kan of wil
laten testen, het alternatieve onderwijs net zo goed moet zijn als het
fysieke onderwijs? Hoe gaat de regering waarborgen dat een student die
zich niet kan of wil laten testen niet meer geestelijke gezondheidsschade,
ontwikkelingsachterstand en stagnatie in studievoortgang oploopt dan
een student die zich wel kan of wil laten testen? De leden van de
ChristenUnie-fractie vinden het onduidelijk wat de precieze andere
maatregelen zijn die een onaanvaardbaar tekort aan fysiek onderwijs
kunnen wegnemen. Welke maatregelen moeten eerst getroffen worden,
wat moeten de uitkomsten van deze maatregelen zijn en in wat voor
tijdsbestek moeten resultaten gezien worden voordat overgegaan wordt
op onderwijs met testbewijzen? De toelichting spreekt over een aanzienlijke toename ten opzichte van de situatie waarin gemiddeld slechts een
derde van het onderwijs fysiek kan worden verzorgd. Kan de regering
deze «aanzienlijke toename» nader specificeren? Als regionale verschillen
ontstaan tussen onderwijsinstellingen, vanwege bijvoorbeeld capaciteitsverschillen in onderwijs(ondersteunend)personeel of faciliteiten om fysiek
onderwijs te geven, in hoeverre laat dit wetsvoorstel dan ruimte om op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

71

bepaalde onderwijsinstellingen wel of niet gebruik te maken van
onderwijs met testbewijzen? Immers, in het onderwijs loop je niet het
risico dat studenten dan maar naar een andere onderwijsinstelling
toegaan. De toelichting schrijft dat voor de uitvoerbaarheid en effectiviteit
van de inzet van testbewijzen de testbereidheid onder studenten relevant
is, maar op zichzelf echter niet maatgevend. Bepalend is of over het
geheel genomen een aanzienlijke opschaling van het fysiek onderwijs kan
worden gerealiseerd door de inzet van testbewijzen. Welke andere zaken
dan de testbereidheid onder studenten zijn dan relevant voor een
aanzienlijke opschaling van het fysiek onderwijs door de inzet van
testbewijzen?
Van belang is dat het onderwijs voor alle studenten toegankelijk blijft,
ongeacht of een student over een testbewijs beschikt of niet. Instellingen
die ervoor kiezen met verplichte testbewijzen te werken dienen voor
studenten zonder testbewijs een alternatief aan te bieden, hetzij een fysiek
alternatief op 1,5 meter afstand, hetzij een online alternatief. Instellingen
zijn niet verplicht tot het bieden van een fysiek alternatief – online
onderwijs stelt de student immers goed in staat om het onderwijs te
volgen en zich voor te bereiden op examens of tentamens – maar wel
wordt van een instelling een zorgvuldige belangenafweging verwacht
waarbij er aandacht is voor een aantal aspecten, zoals een mogelijke extra
ondersteuningsvraag van studenten die in het bijzonder gebaat zijn bij
fysiek onderwijs gelet op bijzondere omstandigheden. De instelling is
verplicht om toegankelijk onderwijs te bieden dat kwalitatief aan de maat
is, en dat geldt voor elke vorm waarin het onderwijs wordt aangeboden.
Van belang is dat het onderwijs voor alle studenten toegankelijk blijft,
ongeacht of een student over een testbewijs beschikt of niet. Instellingen
die ervoor kiezen met verplichte testbewijzen te werken dienen voor
studenten zonder testbewijs een alternatief aan te bieden, hetzij een fysiek
alternatief op 1,5 meter afstand, hetzij een online alternatief. Instellingen
zijn niet verplicht tot het bieden van een fysiek alternatief – online
onderwijs stelt de student immers goed in staat om het onderwijs te
volgen en zich voor te bereiden op examens of tentamens – maar wel
wordt van een instelling een zorgvuldige belangenafweging verwacht
waarbij er aandacht is voor een aantal aspecten, zoals bijvoorbeeld een
mogelijke extra ondersteuningsvraag van studenten die in het bijzonder
gebaat zijn bij fysiek onderwijs gelet op bijzondere omstandigheden.
Indien ten aanzien van een student de inschatting wordt gemaakt dat een
gebrek aan fysiek onderwijs bijzonder schadelijk kan zijn gelet op de
individuele omstandigheden, dan ligt het voor de hand dat de instelling
kijkt welke specifieke oplossingen er zijn om de bedoelde schade te
voorkomen. Instellingen doen hieraan reeds het nodige sinds het begin
van de coronacrisis: in het Servicedocument MBO is opgenomen dat de
school bepaalt welke groepen studenten voorrang krijgen om op de
locatie van de school lessen te volgen door te kijken naar nieuwe
studenten (eerstejaars of nieuw in een opleiding), studenten in een
kwetsbare positie en studenten die praktijklessen volgen of examens
afleggen. In het Servicedocument HO is opgenomen dat instellingen
beoordelen welk type onderwijsactiviteiten zij op de locatie van de
onderwijsinstelling laten plaatsvinden en daarbij het belang van binding
en goede begeleiding van eerstejaars en kwetsbare studenten in acht
nemen. Onderwijsinstellingen spannen zich sinds het begin van de
coronacrisis in om zoveel mogelijk fysiek onderwijs te organiseren voor
zoveel mogelijk studenten. Bij de bestrijding van de epidemie van
covid-19 behoort het onderwijs tot nu toe tot de sectoren die als eerste in
aanmerking komen voor maatregelen die de toegankelijkheid zo min
mogelijk belemmeren. Belangenorganisaties voor het onderwijs
Vereniging van Universiteiten (VSNU), Vereniging Hogescholen, Nederlandse Raad voor Training en Opleiding (NRTO) en MBO Raad, hebben

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

72

voor hun achterban protocollen vastgesteld voor de organisatie van het
onderwijs tijdens de coronacrisis. In veiligheidsplannen van instellingen is
nauwkeurig uitgewerkt hoe een instelling op verantwoorde wijze fysiek
onderwijs kan verzorgen door middel van onder andere goede hygiënemaatregelen, loopstromen, alternatieve locaties, spreiding over de dag en
avond, afspraken over openbaar vervoer. Desondanks blijft een grote
groep studenten verstoken van fysiek onderwijs. Daarom wordt niet
gestopt met het verkennen van alternatieven. Momenteel wordt door
instellingen in mbo en ho geëxperimenteerd, onder meer in pilots waarin
sneltesten worden aangeboden aan studenten, teneinde alternatieven te
vinden voor meer fysiek onderwijs zonder dat met testbewijzen wordt
gewerkt. Gekeken wordt of via technologie, de inzet van crowd control, en
het creëren van zogenaamde «bubbels», meer capaciteit kan worden
gegenereerd. De resultaten van de pilots zijn uiterlijk in mei 2021
beschikbaar. Er zal enkel gebruik worden gemaakt van verplichte
testbewijzen in mbo en ho indien geen minder ingrijpende maatregel
mogelijk blijkt om het fysieke onderwijs aanzienlijk op te schalen. Op basis
van de uitkomsten van de pilots, de epidemiologische situatie, en welke
ruimte dit biedt voor het aanbieden van fysiek onderwijs, wordt uiterlijk in
juli advies gevraagd aan het OMT. Op basis van de uitkomsten van de
pilots, de epidemiologische situatie, en welke ruimte dit biedt voor het
aanbieden van fysiek onderwijs, wordt advies gevraagd aan het OMT.
Uitgaande van de maatregelen die vanaf 26 april 2021 van kracht zijn, zou
zeker nog sprake zijn van een onaanvaardbaar tekort aan fysiek onderwijs.
Meer fysiek onderwijs is nodig. Hier valt thans geen kwantitatieve grens te
bepalen. In de pilots worden, zonder af te wijken van de geldende
veiligheidsmaatregelen, diverse testprocedures en testtypen onderzocht,
zodat kennis wordt opgedaan over de mogelijkheden en belemmeringen
van testen in de aanloop naar het nieuwe college- en studiejaar in
september. Welke ruimte dit biedt voor het aanbieden van fysiek
onderwijs is op dit moment uiteraard nog niet te zeggen. Het OMT wordt
hierover advies gevraagd. De ruimte die een instelling in dit wetsvoorstel
krijgt om wel of geen gebruik te kunnen maken van verplichte testbewijzen, wordt bepaald door de vraag of de betreffende instelling kan
voldoen aan de twee voorwaarden die hiervoor bij wet worden gesteld en
bij lagere regelgeving nader kunnen worden ingevuld, namelijk de
zorgplicht tot het bieden van een toegankelijke testvoorziening en de
plicht tot het waarborgen van toegankelijk onderwijs voor studenten
zonder testbewijs. Dat een instelling ten opzichte van andere instellingen
beperkter is in de mogelijkheden tot het bieden van fysiek onderwijs doet
dus niet af aan de mogelijkheid om met verplichte testbewijzen te werken,
zolang aan de voornoemde voorwaarden wordt voldaan. Momenteel
hebben instellingen in het mbo en ho de mogelijkheid om fysiek
onderwijs aan te bieden voor zover dit haalbaar is met inachtneming van
de 1,5 meter afstand. Net zoals voor de lockdown die per 14 december
2020 inging, zal dit ertoe leiden dat maar ongeveer een derde van het
onderwijs fysiek kan worden verzorgd. De 1,5 meter afstand is daarom de
maatregel die – zonder af te willen doen aan de noodzaak van deze
maatregel voor de gezondheid van studenten en onderwijspersoneel –
voor de opschaling van fysiek onderwijs op het moment de voornaamste
belemmering. Op het moment dat die maatregel in het onderwijs zou
kunnen worden losgelaten, zou dit voor aanzienlijk meer fysiek onderwijs
kunnen zorgen. Een manier om de 1,5 meter afstand te kunnen loslaten is
door het creëren van een veilige omgeving door middels verplichte
testbewijzen vast te stellen dat alle aanwezige studenten niet besmet zijn
met het coronavirus althans daartoe een zeer laag risico lopen. De inzet
van verplichte testbewijzen is echter niet nodig op het moment dat de
epidemiologische situatie het zou toestaan de anderhalve maatregel los te
laten zonder met testbewijzen te werken. Dit kan het geval zijn op het
moment dat voldoende studenten in het mbo en ho zijn gevaccineerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

73

132.
De leden van de SGP-fractie lezen dat het wetsvoorstel de mogelijkheid
opent tot de inzet van testbewijzen voor het mbo en hoger onderwijs. In
de toelichting wordt niet duidelijk gemaakt waarom in het voorstel juist
voor deze «essentiële voorziening» is gekozen. De leden van de
SGP-fractie vragen om dit nader toe te lichten. Waarom is juist voor déze
essentiële voorziening gekozen om de mogelijkheid open te houden om
een testbewijs te eisen.
De leden van de SGP-fractie menen dat de regering beter zou moeten
onderbouwen waarom inzet van testen in deze essentiële sector gerechtvaardigd is, waarbij het recht op onderwijs wordt afgewogen tegen het
belang van de volksgezondheid.
Fysiek onderwijs is van belang vanuit de notie dat onderwijs meer is dan
kennisoverdracht alleen; immers is ook het sociale contact tussen
studenten onderling en tussen student en docent van wezenlijk belang
voor studenten. Onderzoek laat zien dat een langdurig gebrek aan fysiek
onderwijs schadelijk is voor de geestelijke gezondheid van studenten. Dit
kan negatieve effecten op hun ontwikkeling en studievoortgang hebben.
Dit werkt op langere termijn door. Het mogelijk maken van meer fysiek
onderwijs voor meer studenten is van belang en omdat het werken met
verplichte testbewijzen hiertoe mogelijk een goede manier is, wordt met
dit wetsvoorstel de grondslag gecreëerd om bij algemene maatregel van
bestuur te bepalen dat ook in het mbo en het ho met verplichte testbewijzen kan worden gewerkt. Er zal enkel gebruik worden gemaakt van de
grondslag indien geen minder ingrijpende maatregel mogelijk blijkt om
het fysieke onderwijs aanzienlijk op te schalen.De inzet van verplichte
testen in het onderwijs kan gerechtvaardigd zijn op het moment dat
studenten door de coronamaatregelen met een gebrek aan fysiek
onderwijs tot gevolg, niet in staat zijn op een goede en verantwoorde
manier het onderwijs te volgen en daarvan ook gevolgen voor hun
gezondheid ondervinden. Van belang is dan dat de inzet van de maatregel
noodzakelijk en proportioneel is om het gebrek aan fysiek onderwijs op te
lossen; met andere woorden dat er geen minder ingrijpende maatregelen
voorhanden zijn. Testen moet voor studenten altijd een vrijwillige keuze
blijven. Dit komt tot uitdrukking in het feit dat het onderwijs altijd
toegankelijk moet zijn voor alle studenten, en dat voor studenten zonder
testbewijs moet worden voorzien in een alternatief, fysiek op de 1,5 meter
afstand of online. Studenten zouden hierdoor geen dwang of druk moeten
ervaren om zich te laten testen. De alternatieven dienen kwalitatief aan de
maat te zijn en de instelling borgt dit onder meer door er bijvoorbeeld
voor te zorgen dat studenten die online onderwijs volgen, de nodige
digitale ondersteuning krijgen. Ook dienen instellingen bij het aanbieden
van alternatieven een zorgvuldige belangenafweging te maken in het
kader van de vraag wanneer aan studenten zonder testbewijs een fysiek
alternatief met inachtneming van de 1,5 meter afstand, dan wel een online
alternatief wordt aangeboden. Verwacht wordt dat er daarbij er aandacht
is voor een aantal aspecten, zoals bijvoorbeeld een mogelijke extra
ondersteuningsvraag van studenten die in het bijzonder gebaat zijn bij
fysiek onderwijs gelet op bijzondere omstandigheden.
133.
In hoeverre is sprake van vrijwilligheid wanneer het gaat om jongeren die
hun recht op (toegang tot het) onderwijs willen effectueren? Hoe vaak
zouden jongeren een testbewijs moeten kunnen tonen, nu dat afhankelijk
is van het type test en de geldigheidsduur van zo’n test?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

74

Bij de inzet van testbewijzen in mbo en ho zou volgens advies van het
OMT – net als bij andere doorgaande activiteiten – ten minste 1 à 2 keer
per week getest zouden moeten worden om door het versoepelen of
loslaten van beperkende maatregelen ter bestrijding van de epidemie van
covid-19 meer toegang te krijgen tot fysiek onderwijs. Hoe vaak een
student zich in de praktijk zal laten testen wordt bepaald door het aantal
keren per week dat hij fysiek onderwijs volgt, wat weer afhangt van het
type onderwijsactiviteit, en de geldigheidsduur van een testbewijs.
Onderwijsinstellingen kunnen er met roosters op sturen dat studenten
zich niet vaker hoeven laten testen dan nodig is. Het kabinet stelt vanaf
begin mei in het mbo en ho zelftesten beschikbaar voor studenten en
docenten. Daarmee kunnen zij zich twee keer per week preventief testen.
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering tevens naar het
antwoord op vraag 132.
134.
In het kader van de essentiële voorzieningen vermeldt de toelichting dat
de onderwijsinstellingen moeten zorgen voor laagdrempelige testvoorzieningen voor studenten. Dat betekent in ieder geval dat het testen voor
studenten kosteloos moet zijn. Dit lijkt te betekenen dat de kosten voor de
organisatie van het testen voor rekening van de onderwijsinstellingen
komen. De leden van de SGP-fractie vragen om dit te verduidelijken.
De kosten voor de testbewijzen in het onderwijs komen voor rekening van
het Rijk. Bezien zal worden op welke wijze testbewijzen voor toegang tot
het onderwijs gratis gehouden kunnen worden. De kosten komen niet
voor rekening van de instellingen.
135.
De leden van de SGP-fractie lezen dat onderwijsinstellingen de inspanningsverplichting krijgt om de toegankelijkheid van het onderwijs te
waarborgen voor de student die geen testuitslag kan tonen. De toelichting
bij het voorstel maakt niet duidelijk wat «voldoende inspanningen» zijn.
Zo is niet duidelijk of die inspanningen erop gericht moeten zijn om fysiek
toegang te bieden of dat online toegang volstaat. De leden van de
SGP-fractie vragen waarom er niet voor is gekozen om scholen te
verplichten altijd fysiek onderwijs te regelen, ongeacht of een student
getest is of niet. Indien dit te maken heeft met praktische of financiële
bezwaren, is overwogen dat de overheid hieraan een bijdrage levert?
Er is geen sprake van een inspanningsverplichting; instellingen hebben de
resultaatverplichting om toegankelijk onderwijs te bieden. Toegankelijk
onderwijs kan vorm krijgen op verschillende manieren, waarbij online
onderwijs een mogelijke variant is; online onderwijs stelt de student
immers goed in staat om het onderwijs te volgen en zich voor te bereiden
op examens of tentamens. Tijdens de coronacrisis noch in de reguliere
situatie, bestaat er voor onderwijsinstellingen een plicht tot het aanbieden
van fysiek onderwijs. Dit heeft niet te maken met praktische of financiële
bezwaren maar met het feit dat onderwijsinstellingen de vrijheid hebben
om binnen hun instellingsautonomie het onderwijs naar eigen keuze vorm
te geven zolang wordt voldaan aan de wettelijke eisen, zoals de studeerbaarheid van een opleiding.
136.
De toelichting bevat geen informatie of onderzoek is gedaan naar
alternatieve mogelijkheden voor het breed toegankelijk maken van fysiek
onderwijs, behalve met behulp van de inzet van testbewijzen. Dit heeft de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

75

leden van de SGP-fractie verbaasd. Zij kunnen zich namelijk voorstellen
dat scholen ook niet zitten te wachten op uitgebreide inspanningen ten
aanzien van toegangstesten en inmiddels zelf allerlei plannen hebben
uitgewerkt om fysiek onderwijs op te schalen. Kan de regering hierop
alsnog ingaan? Welke andere alternatieven zijn onderzocht om toegang
tot het mbo en hoger onderwijs te verzorgen?
Onderwijsinstellingen spannen zich sinds het begin van de coronacrisis in
om zoveel mogelijk fysiek onderwijs te organiseren voor zoveel mogelijk
studenten. Bij de bestrijding van de epidemie van covid-19 behoort het
onderwijs tot nu toe tot de sectoren die als eerste in aanmerking komen
voor maatregelen die de toegankelijkheid zo min mogelijk belemmeren.
Belangenorganisaties voor het ho en mbo Vereniging van Universiteiten
(VSNU), Vereniging Hogescholen, Nederlandse Raad voor Training en
Opleiding (NRTO) en MBO Raad, hebben voor hun achterban protocollen
vastgesteld voor de organisatie van het onderwijs tijdens de coronacrisis.
In veiligheidsplannen van instellingen is nauwkeurig uitgewerkt hoe een
instelling op verantwoorde wijze fysiek onderwijs kan verzorgen door
middel van onder andere goede hygiënemaatregelen, loopstromen,
alternatieve locaties, spreiding over de dag en avond, afspraken over
openbaar vervoer. Desondanks blijft een grote groep studenten verstoken
van fysiek onderwijs, met name vanwege de maatregel om onderling
1,5 meter afstand te moeten houden. Daarom wordt niet gestopt met het
verkennen van alternatieven. In de pilots worden, zonder af te wijken van
de geldende veiligheidsmaatregelen, diverse testprocedures en testtypen
onderzocht, zodat kennis wordt opgedaan over de mogelijkheden en
belemmeringen van testen in de aanloop naar het nieuwe college- en
studiejaar in september. Gekeken wordt of via technologie, de inzet van
crowdcontrol, en het creëren van zogenaamde «bubbels», meer capaciteit
kan worden gegenereerd. De resultaten van de pilots zijn uiterlijk in mei
2021 beschikbaar. Er zal enkel gebruik worden gemaakt van verplichte
testbewijzen in mbo en ho indien geen minder ingrijpende maatregel
mogelijk blijkt om het fysieke onderwijs aanzienlijk op te schalen. Op basis
van de uitkomsten van de pilots, de epidemiologische situatie, en welke
ruimte dit biedt voor het aanbieden van fysiek onderwijs, zal advies
gevraagd worden aan het OMT. Zolang er echter 1,5 meter afstand moet
worden gehouden zal er sprake blijven van grote beperkingen in het
aanbieden van fysiek onderwijs.
137.
Uit het wetsvoorstel volgt dat gebleken moet zijn dat ondanks maatwerk
bij de maatregelen ter bestrijding van de epidemie er toch sprake is van
een onaanvaardbaar tekort aan fysiek onderwijs. Kan de regering
aangeven wanneer hiervan sprake is? De leden van de SGP-fractie vragen
de regering om eerlijk aan te geven of zij gegeven de huidige epidemiologische ontwikkelingen van plan is om toegangstesten voor het mbo en
hoger onderwijs daadwerkelijk te verplichten.
Uitgaande van de maatregelen die vanaf 26 april 2021 van kracht zijn, zou
zeker nog sprake zijn van een onaanvaardbaar tekort aan fysiek onderwijs.
Hier valt thans geen kwantitatieve grens te bepalen. Eerst wordt bezien
wat onderwijsinstellingen nog kunnen doen naar de actueel geldende
maatregelen. In het mbo en ho wordt in acht regionale pilots onderzocht
op welke manier (snel)testen zouden kunnen bijdragen aan het op termijn
mogelijk maken van meer fysiek onderwijs. De pilots zijn gefaseerd
gestart, de eerste op 18 januari jl. In de pilots worden, zonder af te wijken
van de geldende veiligheidsmaatregelen, diverse testprocedures en
testtypen onderzocht, zodat kennis wordt opgedaan over de mogelijkheden en belemmeringen van testen in de aanloop naar het nieuwe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

76

college- en studiejaar in september. De resultaten van de verschillende
pilots komen in begin mei beschikbaar. Daarnaast stelt het kabinet vanaf
begin mei in het mbo en ho zelftesten beschikbaar voor studenten en
docenten. Daarmee kunnen zij zich twee keer per week preventief testen
wat bijdraagt aan veiliger studeren. In het wetsvoorstel is reeds
opgenomen dat voor essentiële voorzieningen in zijn algemeenheid geen
sprake kan zijn van een toegangsbeleid met verplichte testbewijzen. Dat
neemt niet weg dat ook in essentiële sectoren aan deelnemers kan
worden gevraagd om zich vrijwillig te laten testen voor toegang. Voor het
onderwijs is als essentiële sector een uitzondering gemaakt op het
uitzonderen van essentiële sectoren van dit wetsvoorstel. Hoewel ook met
online alternatieven het onderwijs op een goede manier verzorgd kan
worden, blijkt dat een langdurig gebrek aan fysiek onderwijs negatieve
gevolgen heeft. Fysiek onderwijs is van belang vanuit de notie dat
onderwijs meer is dan kennisoverdracht alleen; immers is ook het sociale
contact tussen studenten onderling en tussen student en docent van
wezenlijk belang voor studenten. Onderzoek laat zien dat een langdurig
gebrek aan fysiek onderwijs schadelijk is voor de geestelijke gezondheid
van studenten. Dit kan negatieve effecten op hun ontwikkeling en
studievoortgang hebben. Dit werkt op langere termijn door. Het mogelijk
maken van meer fysiek onderwijs voor meer studenten is van belang en
omdat het werken met verplichte testbewijzen hiertoe mogelijk een goede
manier is, wordt met dit wetsvoorstel de grondslag gecreëerd om bij
algemene maatregel van bestuur te bepalen dat ook in het mbo en het ho
met verplichte testbewijzen kan worden gewerkt. Het kabinet zal daarin
zeer terughoudend zijn, er zal enkel gebruik worden gemaakt van de
grondslag indien geen minder ingrijpende maatregel mogelijk blijkt om
het fysieke onderwijs aanzienlijk op te schalen. Slechts in de situatie dat
ook komend studiejaar nog de 1,5 meter afstand een substantiële
hoeveelheid fysiek onderwijs in de weg staat, vindt de regering de
invoering van het testbewijs te overwegen. Voor die situatie biedt het
onderhavige wetsvoorstel een grondslag.
138.
Het lid van de 50PLUS-fractie vraagt hoe de regering denkt dat onderwijsinstellingen het logistieke proces moeten organiseren. Zij moeten zelf een
testvoorziening inrichten. Wie financiert dat? Wat wordt gedaan met
studenten die geen test willen laten doen?
Instellingen die met testbewijzen willen werken worden ondersteund in
het aanbieden van laagdrempelige en voor de student gratis testen. De
kosten voor de testbewijzen in het onderwijs komen voor rekening van het
Rijk. Ook voor studenten die om welke reden dan ook geen testbewijs
kunnen tonen, zal het onderwijs altijd toegankelijk moeten zijn. Dit
betekent dat instellingen die ervoor kiezen met verplichte testbewijzen te
werken, voor studenten zonder testbewijs een alternatief moeten
aanbieden; hetzij een fysiek alternatief op 1,5 meter afstand, hetzij een
online alternatief.
2.4 Geclausuleerde delegatiegrondslag
139.
De leden van de ChristenUniefractie bevragen de tijdelijkheid van het
wetsvoorstel. De regering beschrijft dat de wijzigingen onder hoofdstuk
Va Wpg vallen en daarmee telkens na ten hoogste drie maanden besloten
wordt tot gehele of gedeeltelijke verlenging met ten hoogste drie
maanden. Welke beredeneerde inschatting maakt de regering nu over de
duur van dit wetsvoorstel? Waarop is deze inschatting gebaseerd? Kan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

77

regering voorts aangeven waarom de wet pas een jaar na het vervallen
van hoofdstuk Va van de Wet publieke gezondheid vervalt?
Wanneer op een verantwoorde en veilige wijze de 1,5 meter afstand
maatregel in de samenleving geheel kan worden losgelaten zullen
testbewijzen geen toegevoegde waarde meer hebben. De regering
verwacht dat dit moment in loop van de zomer kan worden bereikt, maar
dat is afhankelijk van het verloop van de epidemie. Voor het antwoord op
deze vraag verwijst de regering tevens naar het antwoord op de vragen 7
en 246.
140.
De leden van de SGP-fractie merken met de Raad van State op dat het
wetsvoorstel de nadere uitwerking van een groot aantal onderwerpen
overlaat aan de Minister. Deze worden blijkens het wetsvoorstel geregeld
bij ministeriële regeling. Is deze regeling al in conceptversie beschikbaar?
Wanneer wil de regering deze regeling in laten gaan?
De regeling is in voorbereiding en zal na behandeling in beide Kamers in
procedure worden gebracht. Voor het antwoord op deze vraag verwijst de
regering tevens naar het antwoord op vraag 31.
141.
De leden van de SGP-fractie vragen zich af waarom er niet voor gekozen
wordt om gebruik te maken van een algemene maatregel van bestuur in
plaats van een ministeriële regeling. Zeker omdat de nadere regels
getoetst zullen moeten worden aan de eisen zoals vastgelegd artikel 58b,
tweede lid, zouden de leden van de SGP-fractie hieromtrent grotere
betrokkenheid van het parlement en de Raad van State wensen.
Zoals vrijwel alle maatregelen ter bestrijding van de epidemie van
covid-19 worden conform de gangbare procedure bij hoofdstuk Va Wpg
de wettelijke voorschriften voor de inzet van testbewijzen voornamelijk bij
ministeriële regeling gesteld, bij de totstandkoming waarvan het
parlement via een nahangprocedure is betrokken. Op enkele punten is
gekozen voor regeling bij of krachtens algemene maatregel van bestuur.
Het betreft het mogelijke aanwijzen van (delen van) het onderwijs als
sector waar testbewijzen kunnen worden ingezet en de eventuele
gelijkstelling van het vaccinatiebewijs met een testbewijs. Op die manier
is advisering door de Raad van State geborgd. Verder is het parlement via
een voorhangprocedure betrokken bij het tot stand brengen van een
algemene maatregel van bestuur.
2.5 Caribisch Nederland
142.
De leden van de CDA-fractie vragen of op ieder eiland in Caribisch
Nederland teststraten zijn ingericht waar testbewijzen voor toegangsbewijzen verkregen kunnen worden.
Op dit moment werken de eilanden in Caribisch Nederland niet met
toegangsbewijzen op basis van testbewijzen. Aangezien de mogelijkheid
om testbewijzen pas wordt «aangezet» bij ministeriele regeling, kan per
eiland bepaald worden of testbewijzen worden ingezet als toegangsbewijs. Alle drie de eilanden hebben immers een eigen ministeriele
regeling. Er zijn op dit moment daarom geen teststraten ingericht waar
testbewijzen voor toegangsbewijzen verkregen kunnen worden. Op het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

78

moment dat een van de eilanden in Caribisch Nederland besluit om met
toegangsbewijzen op basis van testbewijzen te gaan werken, is dit op
korte termijn te realiseren.
2.6 Inzet testbewijs
143.
De regering schrijft, zo lezen de leden van de CDA-fractie, dat vooralsnog
testbewijzen voornamelijk gebaseerd zullen worden op negatieve
testuitslagen. Het is volgens de regering echter ook mogelijk dat op basis
van een positieve testuitslag vastgesteld zal kunnen worden dat iemand
niet besmettelijk is. Genoemde leden vragen of de regering dit laatste
nader kan toelichten. Bedoelt de regering hiermee dat zij ervan uitgaat dat
vanaf een bepaalde CT-waarde iemand niet (meer) besmettelijk is?
Het kabinet doelt hier op mensen die een infectie hebben doorgemaakt.
Uit wetenschappelijke data blijkt dat het grootste deel van de mensen die
een infectie hebben doorgemaakt, gedurende een periode van 6 maanden
na hun positieve test, voldoende bescherming hebben door hun eigen
immuniteit. Dit geldt vanaf twee weken nadat de infectie werd vastgesteld
met een PCR- of antigeentest. Daarom wordt overwogen om toegangsbewijzen te verlenen niet alleen op basis van een negatieve testuitslag, maar
ook op basis van een doorgemaakte infectie. Hierbij is van belang dat is
vastgesteld dat de transmissie na een doorgemaakte infectie voldoende is
gereduceerd.
144.
Het lid van de 50PLUS-fractie wil graag van de regering weten of het
schriftelijke testbewijs (net als het digitale) 48 uur geldig is. Zeker gezien
het feit dat mensen die niet digitaal vaardig zijn, hun testbewijs schriftelijk
moeten ontvangen. Hoe gaat dat in z’n werk? Krijgen mensen het
testbewijs toegestuurd? Zijn daar (extra) kosten aan verbonden?
Het kabinet acht het van belang om de doelgroep zonder smartphone
goed te bedienen. Daarom wordt vanaf vrijdag 23 april 2021 in de pilots
testen voor toegang de mogelijkheid geboden om een schriftelijk
testbewijs te gebruiken. Deze mogelijkheid wordt ook geboden als de wet
in werking treedt. Een toegangsbewijs kan zowel verkregen worden via de
CoronaCheck-app als via de website www.coronacheck.nl. Via de website
kan het testbewijs worden geprint. Burgers zonder printer kunnen een
beroep doen op de sociale kring, bibliotheken en kopieerwinkels. De
regering heeft de optie om de testbewijzen per post te versturen ook
verkend, maar acht dit vanwege de geldigheidsduur (40 uur) niet haalbaar.
De geldigheidsduur van de papieren testbewijzen wordt gelijk getrokken
met het digitale testbewijs en bedraagt 40 uur. Het kabinet acht het van
belang om de doelgroep, die digitaal minder vaardig is, een gelijke
toegang te verschaffen. Daarvoor wordt verkend of het laten printen van
een testbewijs via servicepunten een mogelijke optie kan zijn, waarbij de
technische uitvoerbaarheid en kosten meegewogen worden.
145.
Is rekening gehouden met agressie van het publiek bij het weigeren van
toegang bij evenementen? Bijvoorbeeld als iemand geen testbewijs kan
tonen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

79

De regering is zich ervan bewust dat het verplicht tonen van een
testbewijs kan leiden tot agressie. In algemene zin hebben organisatoren
van evenementen ervaring met omgang van agressie bij de bezoekers. Bij
excessen kan altijd een beroep worden gedaan op de inzet van politie.
2.7 Testen en teststrategieën
146.
De regering geeft aan dat de besluitvorming over testmethode en
-strategie continu zal plaatsvinden op basis van advisering door het OMT.
De leden van de CDA-fractie vragen of dit betekent dat iedere (wijziging
in) Ministeriële Regeling waarin wordt bepaald welke test in welke situatie
ingezet zal worden, ter advisering aan het OMT zal worden voorgelegd. Zo
nee, wie zal dan telkens de actuele beoordeling moeten uitvoeren van de
geschikte testmethode en teststrategie, gegeven de epidemiologische
situatie en de geldende maatregelen op dat moment? Op welke wijze
wordt het parlement bij deze keuzes betrokken?
De epidemiologische situatie zal bepalend zijn voor de inzet van testbewijzen en het openingsplan in samenhang met de routekaart zal hierin
leidend zijn. Aan het OMT zal advies worden gevraagd over de afzonderlijke stappen van het openingsplan. De testmethode en -strategie zijn
daarbij aandachtspunten. Na ontvangst van het advies, besluit het kabinet
over de inzet van testbewijzen als onderdeel van de maatregelen ter
bestrijding van de epidemie van covid-19. Deze wijzigingsregeling zelf
wordt niet meer voorgelegd aan het OMT. Wel wordt de wijzigingsregeling na vaststelling aan het parlement gezonden in het kader van de
nahangprocedure (artikel 58c Wpg). De wijzigingsregeling treedt niet
eerder in werking dan een week na deze overlegging.
147.
De leden van de SP-fractie constateren dat de regering nog niet kan
bepalen welke testen nodig zijn om in te zetten. Wanneer is de regering
hier wel op de hoogte van en op basis van welke informatie gaat dit
besloten worden? De regering wijst op uitspraken van het OMT dat
testbewijzen niet kunnen uitsluiten dat onder deelnemers alsnog
transmissie van het virus kan plaatsvinden. De regering haalt de stelling
van het OMT aan dat ook «duidelijk wordt gemaakt dat het belangrijk is
dat men zich houdt aan de dan algemeen geldende maatregelen om
transmissie van het coronavirus te voorkomen». De leden van de
SP-fractie horen graag van de regering of hiermee wordt gesteld dat
activiteiten die plaatshebben met gebruikmaking van toegangstesten zich
alsnog hebben te houden aan de op dat moment geldende coronavoorschriften zoals bijvoorbeeld de afstandsnorm. Kan de regering dit
toelichten? In hoeverre geven testbewijzen een vrijbrief voor het tijdelijk
kunnen onttrekken aan de coronaregels?
De regering zal de komende weken besluiten welke testen en in welke
combinatie deze ingezet zullen worden. Het zal daarbij gaan om een mix
van verschillende testen, waarbij gedacht kan worden aan antigeentesten,
NAAT-testen als de PCR en LAMP en ademtesten. De komende weken
wordt tevens de afweging gemaakt of het nodig is om op basis van de
minimale verschillen in gevoeligheid de testen op te delen in de categorieën laag- en hoogsensitieve testen. Als alternatief wordt voor alle testen
eenzelfde geldigheidsduur gekozen van 40 uur. Tevens zal de routekaart
leidend zijn wanneer en welke overige maatregelen er in de verschillende
situaties geldend zullen zijn. Het testbewijs kan daarom niet gezien
worden als vrijbrief.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

80

148.
De routekaart wordt gebruikt bij de besluitvorming van de testmethode en
teststrategie. De leden van de SP-fractie wijzen op het feit dat de
routekaart inmiddels al meerdere keren is aangepast. Ook stellen deze
leden vast dat uit opmerkingen van de Minister-President blijkt dat
genoemde data in deze routekaart niet van bijzonder veel waarde zijn,
aangezien ze ieder moment veranderd kunnen worden. In hoeverre kan
hier nog op de strategie vertrouwd worden als routekaarten elke keer
veranderd en aangepast worden? Hoe verhoudt dat zich met het voorliggende wetsvoorstel?
De routekaart en het openingsplan laten zien hoe het kabinet voornemens
is maatregelen af te schalen om de samenleving te heropenen. Vanaf stap
2 zal het kabinet toegangstesten in zetten om eerder en meer mogelijk te
maken. Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering tevens naar
het antwoord op vraag 16.
149.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben nog enkele vragen over de
inzet van de type testen. Zo stelt de regering dat er situaties zijn waarin
een hoog sensitieve test aangewezen is, wat bedoelt de regering daar
precies mee? Is de regering ervan op de hoogte dat een PCR-test
gevoeliger is dan een antigeensneltest, maar dat een PCR-test ook een
positieve testuitslag detecteert bij mensen die zeer lage hoeveelheden
(rest)virusdeeltjes met zich meedragen en het virus zodoende nauwelijks
tot niet meer kunnen overdragen aan anderen? In andere woorden, een
PCR-testuitslag detecteert niet per se besmettelijkheid, maar detecteert
ook lage hoeveelheden (rest)virusdeeltjes? Deelt de regering de terughoudendheid van de voornoemde leden om te stellen dat een gevalideerde
antigeensneltest veel minder (hoog) besmettelijke mensen detecteert ten
opzichte van een PCR-testuitslag?
De regering acht zowel antigeentesten als sensitievere testen als de
PCR-test geschikt om als toegangstest te gebruiken. Het is inderdaad juist
dat een PCR-test gevoeliger is en daardoor lagere hoeveelheden virus kan
detecteren. Dit maakt dat de PCR-test eerder dan een antigeentest kan
aantonen dat iemand besmet is, maar ook dat een PCR-test langer na de
besmettelijke periode positief blijft. Bij het testen voor toegang is het doel
om die mensen te vinden die op het moment van de activiteit besmettelijk
kunnen zijn voor anderen. Zowel de PCR-test als minder gevoelige
testmethoden als de antigeentest zijn hier goed toe in staat.
150.
Wederom vragen de voornoemde leden ook hier of snelle zelftesten
(zonder begeleiding) op korte dan wel binnen aanzienbare termijn wordt
toegevoegd aan testarsenaal? Ziet de regering ook de evidente voordelen
hiervan in met betrekking tot laagdrempeligheid en toegankelijkheid?
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 54 en 55.
151.
Tevens merken de leden van de GroenLinks-fractie op dat deskundigen
erop aandringen, en ook de voornoemde leden zelf in de eerdergenoemde
initiatiefnota, dat eenduidige communicatie van cruciaal belang is
wanneer er wordt gewerkt met testbewijzen. De voornoemde leden wijzen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

81

erop dat een negatieve testuitslag slechts een momentopname is en dat
burgers helder ervan op de hoogte moeten zijn dat een negatieve
testuitslag geen garanties geeft op individuele basis, maar een epidemisch instrument is om de overdracht van het virus collectief in kaart te
brengen en te reduceren mits mensen zich blijven houden bij een
positieve testuitslag aan thuisisolatie en bron- en contactonderzoek. Op
welke wijze gaat de regering deze boodschap communiceren? Wie voert
deze campagne uit en welke gedragslessen heeft de regering opgedaan
uit de fieldlabs met betrekking tot publiekscommunicatie?
Zoals gebruikelijk bij alle maatregelen die de regering treft in het
bestrijden van het virus, is ook bij de inzet van het testbewijs de communicatie hierover van groot belang. Het publiek wordt daarbij uitgebreid en
volledig geïnformeerd. Zodat zij weten wat dit voor hen precies betekent.
De campagne wordt ontwikkeld in nauwe samenwerking met een van de
reclamebureaus die een raamovereenkomst hebben met het NKC. De
ervaringen van de pilots toegangstesten zullen daarbij worden benut. De
resultaten vanuit de Fieldlabs worden nog verwerkt, maar een cruciale les
is in ieder geval dat actieve communicatie met de bezoekers, het delen
van relevante informatie en het wijzen op het blijven naleven van de
maatregelen van groot belang is voor een veilig evenement. De
ervaringen laten zien dat actieve communicatie via de gebruikte app
(Close-app) de bezoekers goed heeft voorbereid op de geldende maatregelen. Communicatie vindt plaats door vooraf, tijdens en na het
evenement relevante informatie met de bezoekers te delen, en vragen aan
de bezoekers te stellen.
152.
Tot slot merken genoemde leden op dat er binnen het OMT zéér uiteenlopend wordt gedacht over de effectiviteit, nut en noodzaak van frequent
en preventief testen. Worden de laatste wetenschappelijke internationale
inzichten rondom dit beleidsthema betrokken bij deze discussies? Is bij de
totstandkoming van dit wetsvoorstel en de onderliggende logistiek
contact geweest met deskundigen en organisaties uit het buitenland die
hier reeds meer ervaring mee hebben opgedaan? Zo ja, wat zijn de
lessons learned die zij willen meegeven? Zo nee, is de regering alsnog
bereid dit te doen?
De regering volgt buitenlandse ontwikkelingen op de voet en zal dat
blijven doen. Een belangrijke les is, dat resultaten uit andere landen
steeds in de context van de Nederlandse wetgeving en cultuur geplaatst
moeten worden. Dit betekent dat wij niet zondermeer het beleid van
andere landen kunnen overnemen. Zo is bijvoorbeeld in Denemarken het
toegangsbewijs sinds 21 april 2021 reeds ingevoerd.
2.8 Testcapaciteit
153.
De leden van de VVD-fractie vragen in hoeverre er straks voldoende
testcapaciteit beschikbaar is. En in hoeverre is dit ook voldoende gespreid
beschikbaar, bijvoorbeeld in dunbevolkte regio’s? Zeker voor de horeca zal
dit nodig zijn, want in elke stad of dorp, maar ook daarbuiten zitten
horeca-gelegenheden?
De regering heeft Stichting Open Nederland opdracht gegeven tot het
(gefaseerd) realiseren van een testcapaciteit van 400.000 testen per dag.
De verwachting van de regering is dat de testvraag mogelijk de testcapaciteit overstijgt. Om er zeker van te zijn dat testcapaciteit beschikbaar is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

82

voor een evenement waarbij een testbewijs verplicht is, zal een ondernemer of instelling testcapaciteit moeten reserveren op basis van het
aantal verwachte bezoekers. Overigens onderzoekt de regering of er
andere middelen zijn waarmee toegang tot deze niet-essentiële sectoren
kan worden verkregen, zoals een vaccinatiebewijs of een bewijs van
herstel van de ziekte veroorzaakt door het coronavirus. Het kabinet werkt
samen met Stichting Open Nederland aan een testinfrastructuur voor
toegangstesten die voor alle inwoners van Nederland nagenoeg
evengoed bereikbaar is. Stichting Open Nederland meldt dat in het kader
van de toegankelijkheid en bereikbaarheid van de testlocaties in de
afspraken met de (te contracteren) testaanbieders staat dat de locaties
bereikbaar moeten zijn via openbaar vervoer, de testlocaties voor alle
inwoners van die regio bereikbaar moeten zijn per auto en/of openbaar
vervoer, de testlocaties voldoende parkeergelegenheid hebben en dat de
testlocaties toegankelijk zijn voor minder-valide personen. Deze en andere
kwaliteitseisen worden regelmatig besproken en gemonitord in
overleggen met het Ministerie van VWS. Wanneer uit de analyse op
postcodeniveau blijkt dat testlocaties voor bepaalde inwoners gelet op de
gestelde kwaliteitseisen onvoldoende bereikbaar zijn, dan zal het
Ministerie van VWS met Stichting Open Nederland bezien hoe de
bereikbaarheid verbeterd kan worden.
154.
De leden van de D66-fractie lezen dat ondanks dat er aanvullende
testcapaciteit wordt gerealiseerd voor spoor 2 – het testen voor openen
van de samenleving – het aantal testen dat kan worden afgenomen altijd
begrensd is. Het is daarom volgens de regering noodzakelijk om in de
ministeriële regeling meer precies af te bakenen voor welke sport- en
jeugdactiviteiten, culturele instellingen, evenementen, restaurants en
overige horeca een testbewijs ingezet zal kunnen worden. Daarbij zal een
prioritering aangebracht worden, alleen al omdat de testcapaciteit voor
deze sectoren nog in opbouw is, zo lezen de leden. Volgens de regering
dient voorkomen te worden dat de vraag het aanbod overstijgt. Bij het
lezen van dergelijke kanttekeningen over noodzakelijke afbakening en
prioritering rees bij de leden van de D66-fractie de vraag: pleit dat niet
eens te meer voor het (spoedig) inzetten van vaccinatiebewijzen? Zeker
gelet op de doelen van het wetsvoorstel en het feit dat het maar de vraag
is voor hoe lang zulke bewijzen nog nodig en nuttig zijn. Deelt de regering
dat het een gemiste kans zou zijn als niet zo snel mogelijk verantwoord
kan worden versoepeld, omdat de testcapaciteit te beperkt is terwijl
andere bewijzen niet worden toegelaten?
De regering wordt continu geadviseerd door het RIVM en het OMT over
de relevante wetenschappelijke ontwikkelingen. Het testbewijs is
gebaseerd op het algehele beeld van het virusverloop en de gevoeligheid
van verschillende typen testen in gedurende het virusverloop. Op termijn
is ook het alternatief beschikbaar van een vaccinatiebewijs of het bewijs
van een doorgemaakte infectie. Mensen die kunnen aantonen gevaccineerd te zijn of een infectie van het Covid-virus al hebben doorgemaakt,
hoeven zich dan niet meer te laten testen. Deze alternatieven worden pas
mogelijk als wetenschappelijk voldoende is vast komen te staan dat
mensen die zijn gevaccineerd of een infectie hebben doorgemaakt,
anderen niet meer besmetten.
155.
De leden van de D66-fractie vernemen voorts graag of de testvoorzieningen zo geregeld zijn of worden dat de maximale reisafstand van de
plek waar men toegang wenst tot de testlocatie een bepaald aantal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

83

kilometer is. Nu krijgen zij signalen dat dit in enkele gevallen dusdanig is,
dat mensen om die reden geen test afnemen.
Het kabinet werkt samen met Stichting Open Nederland aan een testinfrastructuur voor toegangstesten die voor alle inwoners van Nederland
nagenoeg evengoed bereikbaar is, net als in spoor 1 waar mensen met
klachten en een verhoogd risico op besmetting door de GGD worden
getest. Stichting Open Nederland meldt dat in het kader van de toegankelijkheid en bereikbaarheid van de testlocaties in de afspraken met de (te
contracteren) testaanbieders staat dat de locaties bereikbaar moeten zijn
via openbaar vervoer, de testlocaties voor alle inwoners van die regio
nagenoeg even bereikbaar zijn per auto en/of openbaar vervoer, de
testlocaties voldoende parkeergelegenheid hebben en dat de testlocaties
toegankelijk zijn voor minder-valide personen. Deze en andere kwaliteitseisen worden regelmatig besproken en gemonitord in overleggen met het
Ministerie van VWS. Wanneer uit de analyse op postcodeniveau blijkt dat
testlocaties voor bepaalde inwoners onvoldoende bereikbaar zijn, dan zal
het Ministerie van VWS als opdrachtgever het gesprek met Stichting Open
Nederland aangaan om de bereikbaarheid te verbeteren.
156.
Een testuitslag van de GGD kan ook gebruikt worden als een testbewijs.
De leden van de CDA-fractie vragen hoe de regering van plan is te
voorkomen dat de testcapaciteit van de GGD onder druk komt te staan
door mensen die daar een (kosteloze) test afnemen ten behoeve van een
testbewijs.
Het kabinet heeft besloten de kosten voor het verkrijgen van een
testbewijs voor toegang tot 1 juli te vergoeden. Voor burgers is het
verkrijgen van een testbewijs tot die tijd kosteloos en zal naar verwachting
geen oneigenlijk gebruik van de testcapaciteit van de GGD gemaakt
worden. Vanaf 1 juli 2021 zal een beperkte bijdrage aan burgers in de
kosten worden gevraagd van circa € 7,50 per test. De teststraten van de
GGD zijn uitsluitend bedoeld voor mensen met klachten. De GGD voert
hierop een strikte triage. Alle mensen die zich via de kanalen van de GGD
melden, moeten onder andere aangeven welke klachten zij hebben.
Helemaal uitsluiten dat mensen zich voor een testbewijs melden bij de
GGD kan het kabinet niet. Het kabinet zal monitoren of en in welke mate
het voorkomt.
157.
De leden van de SP-fractie lezen dat de regering het testen wil scheiden
door mensen met klachten naar de GGD te sturen en mensen die naar een
activiteit willen te testen door commerciële aanbieders. Genoemde leden
willen weten waarom testvoorzieningen worden gescheiden zeker nu de
GGD voldoende capaciteit heeft.
Op dit moment wordt er langs twee sporen getest. Spoor 1 bestaat uit
testen om het virus op te sporen en te bestrijden. Deze testen worden
uitgevoerd door de GGD’en en zijn bestemd voor mensen met klachten en
andere groepen met een hoog risico op besmetting. Binnen spoor 1 moet
ook ruimte zijn voor (grootschalig) risicogericht testen in gebieden én
scholen bij hoge infectiedruk. Spoor 2 bestaat uit testen voor het openen
van de samenleving, waaronder testen voor het onderwijs. Hiermee kan
stapsgewijs toegang tot het sociale en economische leven eerder veilig
mogelijk worden gemaakt. Er zal nog worden besloten over het al dan niet
kunnen gebruiken van testuitslagen van GGD’en voor het verkrijgen van
testbewijzen. Belangrijk is in ieder geval dat door testen ten behoeve van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

84

testbewijzen, mensen met klachten en andere groepen met een hoog
risico op infectie niet mogen worden belemmerd om zich bij de GGD te
laten testen.
158.
Hoe werkt het testen dan in het onderwijs? Wordt hierbij uitgegaan van
aparte teststraten en zelftests of dienen studenten naar de GGD of naar
commerciële aanbieders te gaan voor een test? Kan de regering garanderen dat studenten nooit hoeven te betalen voor een toegangstest om
onderwijs te kunnen volgen?
Als het gaat om de testvoorzieningen voor studenten, heeft de onderwijsinstelling de zorgplicht voor de studenten een toegankelijke testvoorziening te bieden. De testvoorziening hoeft niet noodzakelijkerwijs een
voorziening in eigen beheer te zijn. Instellingen zullen ondersteund
worden bij de inrichting van een testfaciliteit. Zolang de test voor een
student primair wordt uitgevoerd om met de uitslag een testbewijs te
genereren om toegang te krijgen tot het onderwijs, zal de student nooit
hoeven te betalen voor een test.
159.
De leden van de PvdA-fractie lezen dat het de bedoeling is dat er voor de
inzet van testbewijzen speciaal testcapaciteit moet worden opgebouwd,
het genoemde spoor 2 naast dat van de GGD. Al kunnen de testuitslagen
van de GGD wel als testbewijs gelden is het niet de bedoeling dat die
testcapaciteit met name ingezet gaat worden ten behoeve van het
verstrekken van testbewijzen. Tevens lezen deze leden dat de testcapaciteit ten behoeve van het verstrekken van testbewijzen in spoor 2 altijd
begrensd zal blijven. Hoe kan worden voorkomen dat toch de
GGD-testcapaciteit daar voor aangesproken gaat worden? Betekent een
beperking van de testcapaciteit voor testbewijzen dat dat tot gevolg kan
hebben dat die bewijzen niet afgegeven kunnen gaan worden en dat
daarmee de toegang tot de niet-essentiële sectoren beperkt wordt?
De teststraten van de GGD zijn uitsluitend bedoeld zijn voor mensen met
klachten passend bij Covid-19 of met een verhoogd risico door contact
met iemand die positief getest is op het coronavirus of door verblijf in een
hoogrisicogebied. De GGD voert hierop een strikte triage. Alle mensen die
zich via de kanalen van de GGD melden, moeten onder andere aangeven
welke klachten zij hebben. Helemaal uitsluiten dat mensen zich melden bij
de GGD voor het verkrijgen van een testbewijs, kan het kabinet niet. Het
gelimiteerd zijn van de omvang van de testcapaciteit voor testbewijzen
betekent dat de toegang tot niet-essentiële voorzieningen door middel van
testen voor toegang beperkt zal zijn. Dit geldt voor zo lang toegangstesten
voor die sector eerder of meer mogelijk maakt. Op dit moment onderzoekt
het kabinet of ook op andere wijze toegang tot deze niet-essentiële
sectoren kan worden verkregen, zoals een bewijs van herstel bij een
doorgemaakte infectie van het coronavirus of een bewijs van vaccinatie.
160.
Wat wordt er precies bedoeld met de zinssnede dat «het noodzakelijk [is]
om in de ministeriële regeling meer precies af te bakenen voor welke
sport- en jeugdactiviteiten, culturele instellingen, evenementen, restaurants en overige horeca een testbewijs ingezet zal kunnen worden». Kan
dat betekenen dat sommige terrassen wel open mogen en andere niet? Of
dat bepaalde sportactiviteiten wel open mogen en andere niet? Op grond
van welke criteria wordt de genoemde afbakening gemaakt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

85

Hiermee wordt bedoeld dat het testbewijs voor bepaalde deelsectoren kan
worden ingezet. Een voorbeeld is dat het kabinet in stap 3 inzet van het
testbewijs mogelijk wil maken voor horeca voor uiteten (restaurants) en
niet bij de overige horeca. Er wordt dus geen onderscheid gemaakt
binnen een deelsector. Bij het bepalen van de afbakening voor de
uiteindelijke inzet van testbewijzen wordt daarbij onder andere gekeken
naar de praktische uitvoerbaarheid, met name wat betreft de mogelijkheden voor een effectieve controle op geldige testbewijzen, en in verband
daarmee een analyse van de kosten en baten voor de samenleving als
geheel en de betrokken organisaties in het bijzonder.
161.
De regering stelt dat een testuitslag van de GGD kan worden gebruikt als
een testbewijs. Blijft het vergaren van een dergelijk testbewijs bij de GGD
kosteloos voor burgers vragen de leden van de GroenLinks-fractie. Zo ja,
zal de voorgestelde logistiek van het vergaren van een testbewijs via
aparte teststraten en de bijbehorende kosten geen perverse prikkels in de
hand werken waardoor burgers zich kosteloos bij de GGD’en laten testen?
Wat is dan de doelmatigheid van de gekozen opzet om via aparte
teststraten te werken?
Het kabinet heeft besloten de kosten voor het verkrijgen van een
testbewijs voor toegang tot 1 juli te vergoeden. Voor burgers is het
verkrijgen van een testbewijs tot die tijd kosteloos en zal naar verwachting
geen oneigenlijk gebruik van de testcapaciteit van de GGD gemaakt
worden. Vanaf 1 juli 2021 zal een beperkte bijdrage aan burgers in de
kosten worden gevraagd van circa € 7,50 per test. De teststraten van de
GGD zijn uitsluitend bedoeld voor mensen met klachten en een aantal
asymptomatische groepen. De GGD voert hierop een strikte triage. Alle
mensen die zich via de kanalen van de GGD melden, moeten onder
andere aangeven welke klachten zij hebben. Helemaal uitsluiten dat
mensen zich voor een testbewijs melden bij de GGD kan de regering niet.
Het kabinet acht het van belang dat mensen met klachten altijd terecht
kunnen bij de GGD en heeft daarom een scheiding in testsporen aangebracht: 1) testen voor bestrijding en opsporing, 2) testen voor openen van
de samenleving. De GGD is in de eerste plaats verantwoordelijk voor de
bestrijding van het virus. Mensen met klachten passend bij covid-19
hebben immers de meeste kans om besmettelijk te zijn en daarmee het
coronavirus te verspreiden. Daarnaast is de GGD belast met een groot
deel van uitvoering van het vaccinatiebeleid. Deze taken vergen de
volledige inzet van de GGD. Het kabinet heeft daarop besloten de GGD
niet te belasten met een aanvullende taak gericht op het heropenen van
de samenleving. Wanneer de GGD ook belast zou worden met het
heropenen van de samenleving, dan worden mensen met klachten
mogelijk verdrongen uit de teststraten. Bovendien heeft de GGD onvoldoende testcapaciteit om beide doelen van het kabinet uit te voeren. Door
het scheiden van deze voorzieningen tracht het kabinet te bewerkstelligen
dat beide doelen behaald worden.
162.
De regering stelt te willen voorkomen dat de vraag naar testbewijzen het
aanbod van testen overstijgt. Deelt de regering juist niet de vrees van de
voornoemde leden dat vanwege de niet-laagdrempelige voorgestelde
testinfrastructuur er juist te weinig vraag is naar testbewijzen? Wat gaat
de regering in dat geval doen met de resterende testcapaciteit?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

86

De regering streeft ernaar de opbouw van de testcapaciteit in de pas te
laten lopen met de vraag naar testbewijzen. Indien de vraag naar
testbewijzen lager zal zijn dan de opgebouwde testcapaciteit, is de
regering in staat om de testcapaciteit aan te passen aan de behoefte van
de Nederlandse samenleving door de gefaseerde aanpak. Op het moment
dat er geen vraag is naar testcapaciteit voor testbewijzen, omdat
bijvoorbeeld de noodzaak tot testen als gevolg van de epidemiologische
situatie of de toenemende vaccinatiegraad afneemt, dan zal deze
testcapaciteit direct worden afgebouwd.
163.
Het lid van de 50PLUS-fractie vraagt wanneer er duidelijkheid komt van de
regering bij welke activiteiten er wel en bij welke er geen testbewijs nodig
is om deel te nemen.
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 16.
164.
En welke testcapaciteit er is of wordt verwacht. Dit mede gezien het feit
dat de vraag naar testbewijzen waarschijnlijk groter is dan het aanbod.
Betekent dit dat mensen niet aan activiteiten deel kunnen nemen?
De regering heeft Stichting Open Nederland de opdracht gegeven een
testcapaciteit van 400.000 testen per dag op te bouwen. Deze opdracht
wordt in fases uitgevoerd, waarbij de regering tijdig kan anticiperen op
een hogere of lagere testvraag mede met het oog op de epidemiologische
situatie. De testvraag overstijgt mogelijk de testcapaciteit die logischerwijs
gelimiteerd is. Om er zeker van te zijn dat de benodigde testcapaciteit
beschikbaar is voor een evenement of activiteit waarbij een testbewijs
verplicht is, zal het aantal verwachte mensen dat naar het betreffende
evenement of de betreffende activiteit wil komen moeten reserveren. Zo
kan voorkomen worden dat mensen met een kaartje tot een evenement
niet aan een testbewijs kan komen.
165.
Welke organisatie gaat de testen uitvoeren?
De selectie van testaanbieders zal door Stichting Open Nederland
plaatsvinden. Naar verwachting zal in de loop van mei bekend worden
welke testaanbieders geselecteerd zijn om de testen voor toegang uit te
voeren.
2.9 Testbewijzen
166.
De leden van de VVD-fractie vragen waarom het testbewijs maar geldig is
voor maximaal 24 uur gerekend van testafname tot aan het einde van de
activiteit. En dus niet bijvoorbeeld 48 uur? Waarop is dit gebaseerd?
Bij het vaststellen van de geldigheidsduur van het toegangsbewijs is een
afweging gemaakt tussen de logistiek van het afnemen van een test
enerzijds en het besmettingsrisico anderzijds. De aanbeveling van het
OMT was een geldigheidsduur van 24 uur. Vanwege de logistieke
uitdagingen die deze korte geldingsduur met zich meebrengt is gekozen
voor 40 uur. Als uitgangspunt hebben wij ingeschat dat een activiteit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

87

maximaal 8 uur duurt. Testen worden daarom tussen 24 en 40 uur, voor
aanvang afgenomen. Zo wordt het risico verkleind dat iemand besmettelijk wordt gedurende die 40 uur.
167.
In hoeverre is een GGD-test, als men die heeft gedaan, omdat men
klachten heeft (gehad) of als men in contact is geweest met iemand met
Corona, en die negatief was, geldig als testbewijs? Waarbij voor de leden
van de VVD-fractie ook voorop staat dat de GGD-testlocaties primair
bedoeld zijn voor het testen met klachten en voor personen voortkomend
uit bron- en contactonderzoek. Wanneer kan de GGD klaar zijn om bij een
test ook een testbewijs af te geven?
Voor het antwoord op deze vraag verwijst het kabinet u naar het antwoord
op vraag 157.
168.
In de toelichting wordt gesproken over antigeentesten en PCR-testen.
In hoeverre is er voldoende ruimte voor innovatieve andere testen, zoals
een ademtest? Hoe is dit geregeld? En begrijpen de leden van de
VVD-fractie het goed dat zelftesten zijn uitgesloten als testbewijs?
Naast de PCR-test en de antigeentest kijkt de regering ook naar de inzet
van innovatieve testen als de LAMP-test en de ademtest. Daarbij kan de
ademtest als voortest gebruikt worden en op een goede en snelle wijze
een deel van de mensen identificeren als negatief, zodat zij niet een meer
gevoelige en vaak ook invasievere test hoeven te ondergaan. De regering
vindt het niet opportuun om zelftests te gebruiken voor toegangstesten.
Bij een zelftest kan niet gecontroleerd worden of iemand de test zelf heeft
uitgevoerd en of dit op een correcte wijze gebeurt is. Daarnaast is een
zelftest minder gevoelig dan een test die door een professional is
afgenomen. Het gaat weliswaar in beginsel om dezelfde test, maar een
professional kan de handelingen beter uitvoeren en maakt gebruik van
een invasievere afnamemethode, waarbij meer viraal materiaal geïsoleerd
kan worden.
169.
Hoe zijn de applicaties van de overheid (CoronaCheck en CoronaCheck
Scanner) gecheckt op veiligheid? Wanneer zouden ook ander applicaties
beschikbaar kunnen komen, zoals in paragraaf 2.9 wordt aangegeven?
Tijdens de ontwikkeling van CoronaCheck en CoronaCheck Scanner is op
verschillende manieren aandacht geweest voor veiligheid van de
applicaties. Zo zijn er dreigings- en risicoanalyses uitgevoerd om inzicht te
krijgen in mogelijke dreigingen en kwetsbaarheden en zijn maatregelen
genomen om deze te mitigeren. Bij de ontwikkeling van de applicaties
wordt door een externe partij continu meegekeken naar de kwaliteit van
de broncode. Alle applicaties en systemen zijn onderworpen aan
meerdere penetratietesten. Dergelijke controleslagen worden blijvend
uitgevoerd. De correcte werking van de systemen wordt continu
gemonitord. Ook de testaanbieders moeten voldoen aan een uitgebreide
set van eisen op het gebied van informatiebeveiliging. Hierop wordt
gecontroleerd voordat een testaanbieder wordt aangesloten op CoronaCheck. De regering ziet een aanleiding om een stelsel voor applicaties in
te richten mochten testbewijzen niet tijdelijk maar langdurig worden
ingezet of als in de toekomst integratie met andere infrastructuren en/of
systemen noodzakelijk blijkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

88

170.
Er kunnen grote regionale verschillen zijn als het gaat om besmettingen
en verspreidingsrisico’s. In hoeverre is het mogelijk dat testbewijzen voor
bepaalde activiteiten en sectoren alleen regionaal worden ingezet?
Waarom is daar geen rekening mee gehouden in de voorliggende wet?
Er is niet voor gekozen om regionale verschillen in besmettingen en risico
op verspreiding mee te wegen bij de inzet van testbewijzen. Ten eerste zal
inzet van testbewijzen zeer waarschijnlijk voor een relatief korte periode
nodig zijn. Het toevoegen van regionale verschillen in besmettingen en
risico op verspreiding zou, ook met het oog op het tempo van de
versoepelingen door de oplopende vaccinatiegraad, weinig toevoegde
waarde hebben en de uitvoering onnodig complex maken.
171.
Iedereen heeft in de afgelopen tijd kunnen zien dat testbewijzen van
invloed kunnen zijn in de grensstreek, door het vragen van een testbewijs
door Duitsland voor mensen die naar Duitsland reizen vanaf Nederland,
bijvoorbeeld voor hun baan, hun onderneming of voor school. In hoeverre
is er sprake van grenseffecten door deze wet? Welke gevolgen kan deze
wet hebben voor het grensverkeer? En hoe is daarmee rekening
gehouden in deze wet, dan wel wordt er in de ministeriële regelingen
en/of AMvB’s rekening mee gehouden?
Het wetsvoorstel introduceert de verplichting tot het tonen van een
testbewijs voor de toegang tot de daartoe bij ministeriële regeling
aangewezen activiteiten en voorzieningen die plaatsvinden in Nederland.
Op de door de leden geschetste situaties ziet het voorliggende
wetsvoorstel dus niet.
Wel wordt deze situatie geregeld in het voorstel voor de Europese
verordening inzake de uitgifte, verificatie en acceptatie van interoperabele
vaccinatie-, test- en herstelcertificaten in verband met het vrij verkeer van
personen gedurende de pandemie van covid-19 (Digital Green Certificate),
waarover de Tweede Kamer bij brief van 26 maart jl. (Kamerstukken II
2020/21, 22 112, nr. 3068) is geïnformeerd. Doel van deze verordening is
nu juist om het vrij verkeer van personen te faciliteren. De voorgestelde
verordening geeft een (technisch) kader voor de uitgifte, verificatie en
acceptatie van vaccinatie-, test- en herstelcertificaten inzake covid-19 dat
in alle lidstaten worden erkend. De wederzijdse erkenning van certificaten
maakt het voor de houders gemakkelijker hun recht van vrij verkeer
tijdens de epidemie van covid-19 uit te oefenen. Als informatie over of
bewijs van vaccinatie, testen of herstel inzake covid-19 nodig is of zelfs
wordt vereist, kan daarvoor het interoperabele certificaat worden gebruikt.
De Europese Commissie streeft naar publicatie van de verordening in juni
2021. Het is de bedoeling dat de verordening enkele dagen na publicatie
in werking treedt en dan meteen van toepassing is, zodat van de in de
verordening geregelde certificaten al in de komende zomervakantieperiode gebruik kan worden gemaakt. Bij de ontwikkeling van CoronaCheck
wordt al rekening gehouden met de invoering van het Digital Green
Certificate. Ook dit Digital Green Certificate zal straks gegenereerd kunnen
worden met CoronaCheck. Dan kunnen reizigers ook gebruik maken van
CoronaCheck om een testbewijs te tonen om mee te reizen in de EU. Op
dit punt komen de genoemde verordening en het wetsvoorstel dus
samen. Tegelijk met de Nota naar aanleiding van het verslag wordt een
nota van wijziging ingediend, die het mogelijk maakt om bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur regels te stellen die nodig zijn om de
verordening uit te kunnen voeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

89

172.
De leden van de CDA-fractie lezen dat op het testbewijs enkele summiere
persoonsgegevens komen te staan waarmee in combinatie met een
identiteitsbewijs kan worden nagegaan of de testuitslag betrekking heeft
op de persoon die het testbewijs toont. Deze leden vragen om welke
persoonsgegevens dit gaat. De Raad van State wijst erop dat in de
Tijdelijke wet notificatieapplicatie covid-19 met het oog op de mogelijke
grondrechtelijke implicaties onder meer gedetailleerd geregeld is welke
gegevens verwerkt mogen worden en dat die wet een antimisbruikbepaling heeft. De regering geeft hierop wel als antwoord dat deels ook in
onderhavig wetsvoorstel is vastgelegd welke gegevens verwerkt mogen
worden, maar de regering gaat niet in op het ontbreken van een antimisbruikbepaling. De leden van de CDA-fractie vragen of de regering alsnog
kan toelichten waarom dit wetsvoorstel geen antimisbruikbepaling heeft.
Vooralsnog zullen alleen de van overheidswege beschikbaar gestelde
applicaties worden gebruikt. De regering schrijft echter dat in een
volgende fase mogelijk wordt bezien hoe een stelsel kan worden ingericht
waarbij een breder scala aan (ook private) applicaties toegelaten kan
worden. De leden van de CDA-fractie vragen of de regering kan aangeven
welke redenen daar mogelijk aanleiding toe zouden kunnen geven. De
leden van de CDA-fractie vragen op welke wijze interoperabiliteit met
applicaties uit andere EU-lidstaten wordt gewaarborgd, aangezien de apps
reeds ontwikkeld zijn en de eisen van het Europese Groene Certificaat
naar verwachting pas half juni vastgelegd zullen worden.
de Raad tegen de achtergrond van hoe in het voorliggende wetsvoorstel
en de Tijdelijke wet notificatieapplicatie covid-19 delegatie naar lagere
regelgeving is geregeld. Vanzelfsprekend reageert de regering graag
inhoudelijk op de door het CDA gestelde vraag. De antimisbruikbepaling
voor de CoronaMelder ziet op de situatie dat iemand een ander wil
verplichten om CoronaMelder te gebruiken, bijvoorbeeld om toegang te
krijgen. Nu het gebruik van CoronaMelder geheel vrijwillig is, moet dat
niet mogelijk zijn, en daarom is de antimisbruikbepaling opgenomen in de
wet.
Het testbewijs betreft een geheel andere situatie: vooraf weten mensen
dat zij naar een activiteit toe gaan waarvoor een testbewijs van
overheidswege verplicht gesteld is. Betrokkene is dan verplicht zijn
testbewijs te laten zien en er rust op degene die de activiteit organiseert
een verplichting om het testbewijs te controleren. Dus het vragen naar
een testbewijs is juist de bedoeling en kan geen misbruik opleveren.
Daarom is het niet nodig dat het wetsvoorstel een antimisbruikbepaling
bevat. Dit neemt vanzelfsprekend niet weg dat als de gebruiker zelf
misbruik maakt van CoronaCheck, door bijvoorbeeld te proberen met de
telefoon met daarop het testbewijs van een ander binnen te komen bij een
evenement, dit een overtreding oplevert waarop een boete staat van 95
Euro.
De regering ziet een aanleiding om een stelsel voor applicaties in te
richten wanneer testbewijzen niet tijdelijk maar langdurig worden ingezet
of als er in de toekomst integratie met andere infrastructuren en/of
systemen noodzakelijk blijkt. De regering is via het eHealth Network van
de Europese Commissie actief betrokken bij het opstellen van de
specificaties en het «voorstel voor een verordening betreffende een kader
voor de afgifte, verificatie en aanvaarding van interoperabele vaccinatie-,
test- en herstelcertificaten teneinde het vrije verkeer tijdens de COVID-19pandemie te vergemakkelijken (digitaal groen certificaat/DGC)». Daarbij is
de Nederlandse inbreng specifiek gericht op het beschermen van de
privacy van Nederlandse burgers, door het DGC zo min mogelijk
persoonsgegevens te laten bevatten die nodig zijn voor het doel. De
specificaties zijn op dit moment nog niet definitief gereed. Door de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

90

betrokkenheid van de regering bij de totstandkoming kan in de ontwikkeling van CoronaCheck en CoronaCheck Scanner rekening worden
gehouden met de technische specificaties van het DGC, zodat een in
Nederland verstrekt certificaat geaccepteerd wordt in andere Europese
landen en vice versa.
173.
De leden van de SP-fractie vragen de regering in hoeverre de in de
commerciële teststraten te gebruiken testbewijzen ook daadwerkelijk een
garantie bieden om het coronavirus bij evenementen buiten te deur te
houden. Kan de regering dat nader toelichten? Wat zijn de risico’s van vals
negatieve testuitslagen en welke risico’s gaan gepaard met het feit dat een
sneltest een momentopname is en daarmee geen bewijs dat iemand bij
aanvang van een evenement niet besmettelijk is?
Bezoekers worden maximaal 40 uur, meestal 24 uur voor aanvang met
een antigeentest via een professionele testafname getest. Deze worden
volgens de LCI-richtlijnen afgenomen. Geen enkele test biedt volledige
zekerheid. Door het testbewijs echter een geldigheidsduur van 40 uur te
verlenen, wordt het risico verkleind dat iemand besmettelijk wordt
gedurende die 40 uur. Bovendien wordt met het testen een aantal mensen
die geen klachten hebben juist wel opgespoord die daarna in quarantaine
kunnen gaan en waar bron- en contactonderzoek wordt uitgevoerd. Het
spoort dus mensen op die anders mensen in hun omgeving hadden
kunnen besmetten. Een klein percentage is vals negatief in verband met
de sensitiviteit van de antigeentest. Echter: ook zonder de pilots toegangstesten zullen deze mensen zich in de samenleving begeven. In de
pilotactiviteiten gelden – als risicobeheersing – in ieder geval alle
basismaatregelen en wordt toegezien op de naleving. De regering verwijst
voor het antwoord op deze vraag tevens naar het antwoord op vraag 171.
174.
De leden van de Volt-fractie verzoeken de regering om reactie te geven op
de vraag omtrent het voorstel van artikel 58rd.1. Heeft de regering
rekening gehouden met Europese afstemming om deze administratieve
mogelijkheid te verwerken in het systeem van het toekomstige Europese
coronacertificaat?
De regering is via het eHealth Network van de Europese Commissie actief
betrokken bij het opstellen van de specificaties en het «voorstel voor een
verordening betreffende een kader voor de afgifte, verificatie en
aanvaarding van interoperabele vaccinatie-, test- en herstelcertificaten
teneinde het vrije verkeer tijdens de COVID-19-pandemie te vergemakkelijken (digitaal groen certificaat/DGC)». Daarbij is de Nederlandse inbreng
specifiek gericht op het beschermen van de privacy van Nederlandse
burgers, door het DGC zo min mogelijk persoonsgegevens te laten
bevatten die nodig zijn voor het doel. De specificaties zijn op dit moment
nog niet definitief gereed. Door de betrokkenheid van de regering bij de
totstandkoming kan in de ontwikkeling van CoronaCheck en CoronaCheck
Scanner rekening worden gehouden met de technische specificaties van
het DGC, zodat een in Nederland verstrekt certificaat geaccepteerd wordt
in andere Europese landen en vice versa.
175.
Het lid van de 50PLUS-fractie vraagt hoe iemand die niet digitaal vaardig
is, het testbewijs krijgt toegestuurd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

91

Voor het antwoord op deze vraag verwijst het kabinet u naar het antwoord
op vraag 36.
176.
Welke persoonsgegevens staan op het papieren testbewijs?
Op het papieren testbewijs staan dezelfde persoonsgegevens als op het
digitale testbewijs. De regering heeft bij het ontwikkelen van CoronaCheck
vastgehouden aan de beginselen van privacy en security by design en
dataminimalisatie. Er wordt daarom maar een minimale hoeveelheid
persoonsgegevens gebruikt. Het gaat hierbij om: de negatieve testuitslag
van de COVID-19 test, de initialen (eerste letter van de voornaam en eerste
letter van de achternaam), geboortedag en geboortemaand.
177.
Wanneer zijn de CoronaCheck en de CoronaCheck Scanneer beschikbaar?
Start dan het gebruik van de testbewijzen?
CoronaCheck en CoronaCheck Scanner zijn al beschikbaar in de
app-stores van Google en Apple. Op dit moment worden de apps getest
tijdens pilots en Fieldlabs. Het gebruik van testbewijzen is mogelijk nadat
het wetsvoorstel is goedgekeurd.
3. GEVOLGEN
178.
De leden van de CDA-fractie vragen waarom niet is overwogen om
bepaalde winkels ook als niet-essentieel te bestempelen, waardoor
betreffende winkels wellicht weer helemaal open zouden kunnen gaan
onder voorwaarde dat bezoekers verplicht om een negatief testbewijs
gevraagd worden? Deze leden vragen daarnaast waarom de regering het
ondernemers niet mogelijk wil maken corona-gerelateerde maatregelen af
te zwakken door middel van het voeren van onverplicht toelatingsbeleid
met testbewijzen.
De inzet van het testbewijs gaat gepaard met een aantal voorwaarden,
waaronder controle aan de ingang. Door de hoogfrequente in- en
uitstroom die de detailhandel kenmerkt en het feit dat deze sector gebaat
is bij laagdrempelige toegankelijkheid, is deze extra inspanning van
toegangstesten niet proportioneel. Dit maakt het invoeren van een
verplicht testbewijs in de detailhandel niet wenselijk. De sector zelf ziet
ook geen meerwaarde in het toepassen van toegangstesten. Daarbij heeft
het kabinet op 20 april jl. aangekondigd dat winkelen in de niet-essentiële
detailhandel weer mogelijk wordt zonder een afspraak vooraf met ingang
van 28 april aanstaande. Bovendien is bij het afbakenen van het
wetsvoorstel gekeken naar de toegevoegde waarde van het testbewijs.
Daarbij heeft de regering geconcludeerd dat bij versoepelingen de
detailhandel ook in de risiconiveaus zeer ernstig en ernstig, relatief ruime
openstelling in het vooruitzicht heeft. Andere sectoren, zoals restaurants,
culturele instellingen en evenementen hebben nog langere tijd met
beperkingen te maken zoals sluiting en een maximum aantal bezoekers.
Het heeft daarom de voorkeur van de regering de testbewijzen in te
zetten, daar waar deze een grote toegevoegde waarde hebben.
179.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

92

De regering geeft aan dat negatieve neveneffecten van de inzet van
testbewijzen naar verwachting beperkt zullen zijn. De leden van de
SP-fractie vragen waar dit op is gebaseerd. Is er bijvoorbeeld gekeken
naar de tweedeling in de samenleving die mogelijk wordt gecreëerd door
de financiële drempel die wordt opgeworpen door de 7,50 euro eigen
bijdrage per test? Is er rekening gehouden met het effect op de naleving
van de coronamaatregelen in de samenleving als geheel, indien de
verruimde mogelijkheden door de testbewijzen mensen het idee geven
dat er ook zonder testbewijzen meer mogelijk is?
Zoals gebruikelijk bij de aanpassingen van de Trm, zal het OMT om advies
worden gevraagd over de effecten op de naleving van de coronamaatregelen in de samenleving als geheel. Daarnaast zal uiteraard ook de
communicatie over de inzet van het testbewijs van groot belang zijn. Het
publiek wordt daarbij uitgebreid en volledig geïnformeerd over de
voorwaarden van het testbewijs maar ook over het belang van de
naleving van bijvoorbeeld de basismaatregelen. Verder verwijst de
regering tevens naar het antwoord op vraag 8.
180.
De leden van de GroenLinks-fractie merken op dat de negatieve neveneffecten van de inzet van testbewijzen «naar verwachting beperkt zijn». Is bij
deze stellingname ook in overweging genomen dat miljoenen Nederlanders € 7,50 per testbewijs een grote kostenpost is, met name voor
minima en lage- en lagere middeninkomensgezinnen?
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 8.
4. VERHOUDING TOT ANDERE REGELGEVING
4.1 Grond- en mensenrechten
181.
De leden van de VVD-fractie constateren dat testbewijzen vrijheden
kunnen teruggeven, maar dat degene die geen testbewijs kan of wil
tonen, juist in zijn vrijheid wordt beperkt. In het wetsvoorstel is rekening
gehouden met het feit dat het verplichten van een testbewijs raakt aan
grondrechten. Hoe wordt ook voldoende goed gewaarborgd dat de
grondrechten in de ministeriële regelingen of AMvB’s straks uiteindelijk
niet alsnog in het geding komen, zo vragen deze leden.
De wettelijke grondslag geeft aan in hoeverre grondrechten mogen
worden beperkt. Bij het vaststellen van een ministeriële regeling op de
reeds bestaande grondslagen voor het treffen van maatregelen ter
bestrijding van de epidemie van covid-19 zal vervolgens steeds beoordeeld worden of de inzet van testbewijzen ook in concreto voldoet aan de
eisen ter rechtvaardiging van de beperking van grondrechten. Dit is
geborgd door de voorwaarden in artikel 58b, tweede lid, Wpg dat een
maatregel slechts getroffen mag worden indien dat gelet op de ernst van
de bedreiging van de volksgezondheid noodzakelijk is en de uitoefening
van grondrechten daarbij zo min mogelijk wordt beperkt. Bij de uitwerking
in lagere regelgeving moet ook worden voldaan aan de in het
wetsvoorstel opgenomen specifieke voorwaarden. Het voorgestelde
artikel 58b, tweede lid, vereist onder meer dat de regels alleen kunnen
worden gesteld als deze in het maatschappelijk belang zijn aangewezen,
ze uitvoerbaar en doelmatig zijn, en gepaard gaan met voorzorgsmaatregelen om eventuele maatschappelijk ongewenste effecten ervan,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

93

waaronder afbreuk aan andere maatregelen tegen verspreiding van het
virus SARS-CoV-2, vermijdbare achterstanden of ongelijke toegang tot
activiteiten, voorzieningen of onderwijs te voorkomen, weg te nemen of te
verminderen. In het voorgestelde artikel 58ra is specifiek ten aanzien van
onderwijs bepaald dat bij algemene maatregel van bestuur regels moeten
worden gesteld met betrekking tot de wijze waarop de onderwijsinstelling
zorg draagt voor een toegankelijke testvoorziening en de toegankelijkheid
van het onderwijs waarborgt voor de student die niet over een testuitslag
beschikt.
182.
De leden van de VVD-fractie lezen dat de afweging over het wel of niet
inzetten van de testbewijzen wordt gebaseerd op adviezen van het OMT.
Deze leden vinden het echter belangrijk dat bij de afweging niet alleen
medische adviezen worden betrokken. Hoe is dit vorm gegeven? Wie zijn
of worden daarbij allemaal betrokken? Hoe worden ook economische
sectoren betrokken bij de afweging?
Toegangstesten zijn juist bedoeld om de economie en maatschappij weer
sneller te heropenen. Het kabinet wil dat de toegevoegde waarde van een
testbewijs, mits epidemiologisch verantwoord, zo groot mogelijk is. Bij de
inzet van testbewijzen is dan ook gekeken naar de maatschappelijke en
economische impact. Bovendien heeft er vanuit de Ministeries van
Economische Zaken en Klimaat en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
meermaals overleg plaatsgevonden met de verschillende brancheorganisaties over de inzet van testbewijzen, de wijze van uitvoering en de rol die
brancheorganisaties, ondernemers en instellingen hierin hebben. Verder
worden voorstellen voor versoepelen aan de hand van het openingsplan
in samenhang met de routekaart aan planbureaus voorgelegd voor een
sociaaleconomisch en maatschappelijke toets.
183.
De beperking van grondrechten als gevolg van de inzet van testbewijzen
is volgens de regering relatief gering, mede omdat afhankelijk van het
type test het afnemen ervan niet of nauwelijks invasief is, zo lezen de
leden van de CDA-fractie. Een ademtest bijvoorbeeld is niet invasief en
een PCR-test is over het algemeen nauwelijks invasief, aldus de regering.
Genoemde leden vragen of dit betekent dat bij de beoordeling of het
verplichten van testbewijzen in een bepaalde sector proportioneel is ook
het type test en de mate van hoe invasief die is, expliciet zal worden
meegenomen.
Bij de besluitvorming door het kabinet over de inzet van testbewijzen zijn
teststrategieën en -methoden een belangrijk aandachtspunt. De proportionaliteit van het type test en de mate van hoe invasief deze is, is daarmee
dus aan de voorkant gewaarborgd. Voor alle testen op basis waarvan een
testbewijs kan worden gegenereerd, geldt dat zij niet of nauwelijks
invasief zijn. In dat opzicht is de feitelijke inbreuk op de lichamelijke
integriteit voor alle testen beperkt, zodat het niet nodig is om deze
afweging per sector te maken.
184.
De leden van de SP-fractie hebben veel zorgen hoe de inzet van toegangstesten raakt aan grondrechten. De regering stelt dat de beperkingen die
het voorliggende wetsvoorstel kunnen opleveren, gerechtvaardigd
worden vanuit de bescherming van de gezondheid. Echter vragen de
leden hoe de bescherming van de gezondheid wordt geborgd als mensen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

94

met een toegangstest mogen gokken in een casino of alsnog hun
gezondheid riskeren in een massa-evenement. Kan de regering nader
toelichten in hoeverre de voorgestelde evenementen en activiteiten recht
doen aan de gezondheid van mensen? Kan de regering tevens aangeven
waarom gekozen wordt om mensen met een negatieve test wel toegang
te geven tot activiteiten zoals gokken, maar hen te beperken in de
mogelijkheid om te kunnen sporten en bewegen (in de buitenlucht). In
hoeverre heeft de regering het belang van de gezondheid van mensen wel
in het oog?
Bij alle stappen in de routekaart weegt het kabinet nadrukkelijk af op
welke wijze recht wordt gedaan aan de lichamelijk en geestelijke
gezondheid van zoveel mogelijk mensen. Het kabinet is voornemens om
vanaf stap 2 in het openingsplan toegangstesten in te zetten. Vanaf dat
moment zal stapsgewijs meer mogelijk zijn, waarbij toegangstesten op
geen enkel moment een beperkende maatregel zal zijn, maar juist meer of
sneller activiteiten mogelijk kunnen maken. Bij stap 2 kunnen doorstroomlocaties binnen, voor zover deze onder dit wetsvoorstel vallen, culturele
instellingen en publiek bij professionele sportwedstrijden onder
voorwaarden eerder open met de inzet van toegangstesten. Bij stap 3
kunnen testbewijzen worden ingezet om geplaceerde evenementen onder
voorwaarden eerder toe te staan. Voor culturele instellingen, horeca voor
uiteten en publiek bij professionele sportwedstrijden geldt dat zij bij stap 3
open kunnen gaan en ervoor kunnen kiezen aanvullend toegangstesten in
te zetten, waarbij ze dan onder ruimere voorwaarden open kunnen gaan
dan zonder testbewijs. Over de voorwaarden waaronder de genoemde
voorzieningen bij stap 2 en stap 3 eerder of ruimer open kunnen wordt op
3 mei a.s. door het kabinet besloten. Dit zal vervolgens in een regeling
worden opgenomen. Over de vervolgstappen 4 en 5 van het openingsplan
dient nadere besluitvorming plaats te vinden.
185.
De leden van de GroenLinks-fractie zijn van mening dat de regering
terecht opmerkt dat de inzet van testbewijzen raakt aan verschillende
grondrechten. Het College voor de Rechten van de Mens stelt eveneens
terecht dat bij een dergelijke inbreuk op de grondrechten een concrete
afbakening van de periode noodzakelijk is. Graag zouden genoemde leden
daarom een nadere toelichting ontvangen op dit punt.
Deze afbakening is in de memorie van toelichting vooral in procedurele
zin gegeven, omdat testbewijzen worden ingezet als één van de maatregelen ter bestrijding van de epidemie van covid-19. Wanneer welke
maatregelen worden getroffen en in hoeverre daarbij testbewijzen kunnen
worden ingezet, zal continu worden beoordeeld aan de hand van de
actuele omstandigheden, in het bijzonder de epidemiologische situatie
van dat moment. De routekaart en het openingsplan zijn daarbij de
leidraad. Omdat de bepalingen over testbewijzen onderdeel uitmaken van
hoofdstuk Va Wpg is de maatregel daarmee tevens in tijd beperkt. Dit
hoofdstuk komt immers automatisch te vervallen op 1 juni 2021, danwel
kan daarna telkens met 3 maanden verlengd worden na raadpleging van
de Raad van State en met instemming van de Eerste en Tweede Kamer.
186.
De voornoemde leden willen ervoor waken dat onderhavig wetsvoorstel
een precedent schept voor andere virusuitbraken die minder belastend
zijn voor de volksgezondheid dan het coronavirus. Is de regering het
daarmee eens en hoe denkt de regering te waarborgen dat dit voor de
lange termijn inderdaad geen precedent schept?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

95

De regering is het hiermee eens. Hoofstuk Va Wpg is speciaal voor de
bestrijding van de epidemie van covid-19, veroorzaakt door het virus
SARS-CoV-2. In het onderhavige wetsvoorstel voor de inzet van testbewijzen is een testuitslag gedefinieerd als een uitslag waaruit blijkt of de
geteste persoon op het moment van afname van de test was geïnfecteerd
met het virus SARS-CoV-2. Testbewijzen kunnen derhalve niet worden
ingezet voor andere virusuitbraken.
4.2 Verhouding tot het EU-recht
187.
Een testbewijs kan vooralsnog alleen verkregen worden van een
uitvoerder van testen die is aangesloten op de applicatie CoronaCheck of
die voldoet aan de voorwaarden voor het uitgeven van een schriftelijk
testbewijs. De leden van de CDA-fractie vragen of dit betekent dat testen
uitgevoerd in het buitenland niet in deze applicatie opgenomen kunnen
worden. Of kunnen bijvoorbeeld teststraten vlak over de grens in
Duitsland of België ook aangesloten worden op de Nederlandse applicatie
CoronaCheck? De Europese Commissie heeft op 17 maart 2021 een
voorstel gepresenteerd van een verordening voor een Europees bewijs
waarmee de drager niet alleen kan aantonen dat hij is ingeënt tegen
covid-19 of in het bezit is van een negatief testresultaat, maar ook of
diegene beschikt over immuniteit door een doorgemaakte besmetting. De
leden van de CDA-fractie vragen of de Nederlandse applicatie CoronaCheck deze optie van immuniteit ook accepteert als toegangsbewijs. Zo
niet, waarom wordt dit wat de EU betreft wel mogelijk gemaakt en door
Nederland niet?
Buitenlandse testaanbieders kunnen aansluiting krijgen op CoronaCheck,
wanneer zij voldoen aan de voor CoronaCheck geldende aansluitvoorwaarden, net als in Nederland gevestigde partijen. Op dit moment is een
bewijs van een doorgemaakte besmetting (op basis van een positief
testresultaat) of een bewijs van vaccinatie nog niet gelijkgesteld aan een
negatief testresultaat. CoronaCheck accepteert deze optie van immuniteit
nu dus niet als toegangsbewijs. In het verlengde hiervan zal de regering
de komende weken besluiten, mede op basis van wetenschappelijk
onderzoek, of een herstelbewijs ook als toegangsbewijs in de CoronaCheck kan dienen.
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering verder naar het
antwoord op vraag 171.
188.
De betrouwbaarheid van testbewijzen dient te zijn geborgd en de kans op
systematische fraude te worden verkleind: De leden van de CDA-fractie
vragen hoe dit laatste is geborgd?
De regering neemt verschillende maatregelen om de betrouwbaarheid
van het negatieve testbewijs te borgen. Er wordt allereerst tweestapsverificatie toegepast bij het ophalen van het testbewijs. Daarnaast wordt er bij
het tonen van het testbewijs ter verificatie gevraagd om een identiteitsbewijs, heeft het testbewijs een tijdelijke bruikbaarheid (40 uur) en is het
niet mogelijk om met een screenshot van de QR-code toegang te krijgen.
Systematische fraude aan de zijde van de testaanbieder wordt voorkomen
door aansluitvoorwaarden te stellen en de mogelijkheid om testaanbieders af te sluiten in geval van misbruik of fraude.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

96

4.3 Gegevensbescherming
189.
De leden van de VVD-fractie lezen dat bij het tonen van het testbewijs
gebruik gemaakt wordt van enkele identificerende persoonsgegevens,
namelijk de initialen van de geteste persoon en de maand en dag van zijn
geboortedatum. In hoeverre is dit gebruikelijk? Is dit wat minimaal nodig
is? Hoe wordt voorkomen dat deze gegevens niet worden verwerkt?
De identificerende persoonsgegevens zijn door de regering gekozen op
basis van het principe van dataminimalisatie en weerspiegelen een balans
tussen privacy en bescherming tegen misbruik. In combinatie met de
controle van het legitimatiebewijs kan zo grote mate van zekerheid
worden verkregen dat het testbewijs hoort bij de persoon die getest is.
Tegelijkertijd geven de summiere persoonsgegevens op zichzelf weinig
informatie prijs over de identiteit van de persoon. In situaties waar
bijvoorbeeld sprake is van unieke combinaties van initialen, worden de
summiere persoonsgegevens nog verder teruggebracht. De manier
waarop deze persoonsgegevens worden verwerkt staat beschreven in de
Data Protection Impact Assessment, die binnenkort met Uw Kamer wordt
gedeeld.
190.
Bij het tonen van het testbewijs worden enkele identificerende persoonsgegevens zichtbaar gemaakt, namelijk de initialen van de geteste persoon
en de maand en dag van zijn geboortedatum. De leden van de CDA-fractie
vragen waarom het dan nodig is dat als de applicatie CoronaCheck het
testresultaat ophaalt bij de uitvoerder van de test de gehele naam en
geboortedatum van de geteste persoon wordt doorgegeven.
De regering kan de fractie van het CDA melden dat de CoronaCheck-app
niet de gehele naam en geboortedatum ophaalt, maar alleen de initialen
(eerste letter van de voornaam en eerste letter van de achternaam), de
geboortedag en de geboortemaand.
191.
De leden van de CDA-fractie vinden het belangrijk dat aan personen die
niet een geschikte mobiele telefoon hebben of wensen in te zetten voor
het gebruik van de applicatie CoronaCheck, een schriftelijk testbewijs
beschikbaar kan worden gesteld. Nederland telt immers ongeveer
2,5 miljoen mensen die minder digitaal vaardig zijn en/of een geschikte
mobiele telefoon niet hebben. De regering geeft aan dat voorbereidingen
worden getroffen om desgewenst een testbewijs te kunnen laten printen
bij een servicepunt in de buurt dat daarvoor speciale software gebruikt.
De leden van de CDA-fractie vragen wat hiervan de stand van zaken is en
of deze servicepunten vanaf het begin van het gebruik van toegangsbewijzen in heel Nederland beschikbaar zullen zijn. Deze leden vragen
tevens of het gebruik van deze servicepunten kosteloos zal zijn.
Het kabinet acht het van belang om de doelgroep, die digitaal minder
vaardig is, een gelijke toegang te verschaffen. Vaak kan deze doelgroep
een testbewijs laten printen bij familie of vrienden die beschikken over
een printer. Daarnaast wordt verkend of het laten printen van een
testbewijs via servicepunten een mogelijke optie kan zijn, waarbij de
technische uitvoerbaarheid en kosten meegewogen worden.
192.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

97

Bij het ontwikkelen van de applicaties wordt een Privacy Impact
Assessment (PIA) opgesteld. De leden van de CDA-fractie vragen of deze
PIA te zijner tijd ook met de Kamer gedeeld zal worden.
De regering kan de fractie van de CDA melden dat er op dit moment wordt
gewerkt aan de PIA die ziet op de inzet van de applicaties vanaf het
moment dat de wet in werking is getreden. Zodra deze PIA gereed is, zal
deze worden gedeeld met de Kamer.
193.
De leden van de SP-fractie hebben zorgen over de bescherming van
gegevens van mensen die een toegangstest willen laten afnemen. Hoe
worden fraude en datalekken voorkomen? Welke extra ingebouwde
veiligheidseisen heeft de regering ingesteld om te voorkomen dat het
misgaat, zoals we ook bij de GGD hebben gezien?
Tijdens de ontwikkeling van CoronaCheck en CoronaCheck Scanner is op
verschillende manieren aandacht geweest voor veiligheid van de
applicaties. Zo zijn er dreigings- en risicoanalyses uitgevoerd om inzicht te
krijgen in mogelijke dreigingen en kwetsbaarheden en zijn maatregelen
genomen om deze te mitigeren. Bij de ontwikkeling van de applicaties
wordt door een externe partij continue meegekeken naar de kwaliteit van
de broncode. Alle applicaties en systemen zijn onderworpen aan
meerdere penetratietesten. Dergelijke controleslagen worden blijvend
uitgevoerd. De correcte werking van de systemen wordt continue
gemonitord. Ook de testaanbieders moeten voldoen aan een uitgebreide
set van eisen op het gebied van informatiebeveiliging. Hierop wordt
gecontroleerd voordat een testaanbieder wordt aangesloten op CoronaCheck. Om te voorkomen dat een ander dan de geteste persoon een
testbewijs kan gebruiken als middel om toegang te krijgen zijn verschillende maatregelen genomen. Er wordt allereerst tweestapsverificatie
vereist voor het ophalen van het testresultaat bij een testaanbieder zodat
alleen de geteste persoon kan beschikken over zijn testresultaat. Ten
tweede worden testbewijzen dubbel digitaal ondertekend door zowel de
testaanbieder als met een door de overheid beschikbaar gestelde digitale
handtekening. Dit voorkomt dat anderen dan erkende testaanbieders
testbewijzen kunnen genereren. Ten tweede is het testbewijs voorzien van
(summiere) persoonsgegevens welke in combinatie met de verplichte
legitimatie voorkomen dat iemand anders dan de geteste persoon met het
testbewijs toegang kan krijgen. Dit helpt ook om te voorkomen dat
testbewijzen worden gekopieerd en verhandeld. Verder zijn meerdere
technische maatregelen genomen, zoals dat de QR-code van het
testbewijs in de app elke drie minuten wordt aangepast. Kopiëren en op
een later moment gebruiken door iemand met exact dezelfde initialen en
geboorte dag / maand wordt daarmee in de praktijk bemoeilijkt. Er vindt
geen centrale opslag plaats van testbewijzen en de gegevens van het
testbewijs worden door de app verwijderd nadat het niet meer geldig is.
194.
De leden van de SP-fractie lezen dat er bij het toezicht en de handhaving
op het tegengaan van fraude bijvoorbeeld mystery guests of steekproeven
gebruikt kunnen worden. Het is echter niet duidelijk hoe dit in de praktijk
precies vorm gaat krijgen. Hoe vaak zal dit bijvoorbeeld plaatsvinden en
welke instantie wordt hiervoor verantwoordelijk? Wat gebeurt er als een
organisatie niet door deze test komt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

98

Wie bevoegd is voor het houden van toezicht is afhankelijk van de locatie
waar het testbewijs als verplichting geldt. Dat betekent dat de burgermeester het bevoegde bestuursorgaan is voor toezicht en handhaving op
publieke plaatsen. Voor de onderwijsinstellingen is de Inspectie van het
Onderwijs (IvhO) belast met het toezicht. De IvhO sluit aan bij de huidige
werkwijze en werkt op basis van signaal gestuurd toezicht. De burgemeester en de Inspectie van het Onderwijs kunnen gebruik maken van de
bestaande handhavingsmogelijkheden bij niet-naleving van de maatregelen. De uitvoering is aan de toezichthouders en de voorbeelden
genoemd in de memorie van toelichting zijn mogelijke opties die
toezichthouders kunnen inzetten. Zij kunnen hierbij dus ook gebruik
maken van methoden zoals mystery guests of steekproeven. Of de in de
toelichting genoemde handhavers hier gebruik van willen maken is aan
hen.
195.
Hoe zit het daarnaast precies met de het bewaren van gegevens bij de
CoronaCheck applicatie? Wanneer zijn deze applicaties precies gereed?
Zijn de resultaten al beschikbaar van de eerste tests met de gebruikersversies, die bij de fieldlabs en pilots hebben plaatsgevonden? In de
toelichting staat vermeld dat er bij de ontwikkeling van CoronaCheck en
CoronaCheck Scanner gebruik wordt gemaakt van open source «waar
technisch mogelijk». De leden van de SP-fractie vragen zich af wat hier
precies mee bedoeld wordt. Zij vinden het goed dat er bij de ontwikkeling
van deze applicaties een privacy impact assessment wordt opgesteld,
maar willen graag weten wanneer deze beschikbaar komt?
De gegevens in het testbewijs worden versleuteld bewaard op de
telefoon. Deze gegevens worden automatisch verwijderd als het
testbewijs niet meer geldig is. De ingelezen gegevens op de CoronaCheck
Scanner worden uiterlijk na 240 seconden gewist. De precieze gegevensverwerking staat beschreven in de privacy impact asessment, die
binnenkort met Uw Kamer wordt gedeeld. Op dit moment zijn CoronaCheck en CoronaCheck Scanner gereed. De applicaties worden sinds
enige weken getest tijdens Fieldlabs en de pilots toegangstesten. De
resultaten laten zien dat de app naar behoren functioneren. De apps zullen
doorlopend worden geëvalueerd en de resultaten worden gepubliceerd
op de website CoronaCheck.nl. De app is gereed voor regulier gebruik op
het moment dat het wetsvoorstel is goedgekeurd. Alle in opdracht van het
Ministerie van VWS ontwikkelde software is open source. Dit kan echter
niet altijd gelden voor eventueel noodzakelijke software van derden,
bijvoorbeeld de besturingssystemen van Apple en Google waar CoronaCheck op draait. De regering kan de fractie van de SP melden dat er op dit
moment wordt gewerkt aan de PIA die ziet op de inzet van de applicaties
vanaf het moment dat de wet in werking is getreden. Zodra deze PIA
gereed is, zal deze worden gedeeld met de Kamer.
196.
De leden van de GroenLinks-fractie zijn blij dat de bijbehorende applicaties CoronaCheck en CoronaCheck Scanner open source wordt
ontwikkeld volgens het principe «privacy & security by design». Tegelijkertijd hebben afgelopen jaar meerdere incidenten plaatsgevonden
waarbij de privacy van burgers ernstig zijn geschaad, met als meest
prominente voorbeeld de data-lek bij het bron- en contactonderzoek.
Hebben deskundige externe organisaties eveneens de desbetreffende
applicaties onder de loep genomen en een risicoanalyse gemaakt op de
privacy en veiligheid van de desbetreffende applicaties? Welke data
worden wél opgeslagen wanneer burgers zich laten testen en vervolgens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

99

een testbewijs ontvangen? Hoe lang worden deze data opgeslagen en op
welk grondgebied? En zijn de voornoemde applicaties ook in een
webbrowser te gebruiken of zijn burgers verplicht een mobile device te
gebruiken met de besturingssystemen van Apple of Google om de
applicaties te kunnen gebruiken?
Tijdens de ontwikkeling van CoronaCheck en CoronaCheck Scanner is op
verschillende manieren aandacht geweest voor veiligheid van de
applicaties. Zo zijn er dreigings- en risicoanalyses uitgevoerd om inzicht te
krijgen in mogelijke dreigingen en kwetsbaarheden en zijn maatregelen
genomen om deze te mitigeren. Bij de ontwikkeling van de applicaties
wordt door een externe partij continu meegekeken naar de kwaliteit van
de broncode. Alle applicaties en systemen zijn onderworpen aan
meerdere penetratietesten. Dergelijke controleslagen worden blijvend
uitgevoerd. De correcte werking van de systemen wordt continu
gemonitord. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft als reactie op het
concept wetsvoorstel een advies gegeven over onder meer de gegevensverwerking in de app en de gehanteerde bewaartermijnen. Ten behoeve
van het maken van een testbewijs worden door de testaanbieder beperkt
persoonsgegevens meegestuurd naar de CoronaCheck-app namelijk de
eerste letter van de voornaam, de eerste letter van de achternaam, de
geboortedag en de geboortemaand. De gegevens in het testbewijs
worden versleuteld bewaard op de telefoon. Deze gegevens worden
automatisch verwijderd als het testbewijs niet meer geldig is. De
ingelezen gegevens op de CoronaCheck Scanner worden uiterlijk na
240 seconden gewist. De precieze gegevensverwerking staat beschreven
in de privacy impact assessment, die binnenkort met Uw Kamer wordt
gedeeld. De mobiele apps zijn alleen bruikbaar op telefoons met de
besturingssystemen van Apple of Google. Via de website coronacheck.nl
wordt ook de mogelijkheid geboden om een papieren testbewijs uit te
printen. Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering tevens naar
het antwoord op vraag 14.
197.
Ook laat onderhavig wetsvoorstel nog in het midden onder welke
voorwaarden «organisatoren» de apps mogen inzetten. Wanneer komt
dit? Tevens vragen de leden van de GroenLinks-fractie of andere vormen
van reeds aangekondigde «bewijzen» zoals een vaccinatiebewijs in
dezelfde applicaties worden opgenomen, of dat hiervoor aparte applicaties verschijnen? Daarnaast zijn voornoemde leden enigszins verbaasd
dat de desbetreffende applicaties al op grote schaal in pilotfase worden
gebruikt, zonder dat hiervoor een juridische grondslag is geregeld.
De epidemiologische situatie zal bepalend zijn voor de inzet van testbewijzen en de routekaart zal hierin leidend zijn. Na ontvangst van dit advies
besluit het kabinet over de inzet van testbewijzen als onderdeel van de
maatregelen ter bestrijding van de covid-19 epidemie. In dit besluit zal
beschreven worden welke type instanties verplicht zullen zijn een
toegangsbewijs te vragen. Het is de intentie om een herstelbewijs en een
vaccinatiebewijs in CoronaCheck op te nemen. Bij de technische voorbereidingen wordt rekening gehouden met de technische specificaties van
het Europese Digitale Groen Certificaat. In de pilotfase is aan de bezoekers
van de pilots expliciete toestemming gevraagd voor de verwerking hun
persoonsgegevens. In de informatie die gebruikers van CoronaCheck bij
het installeren van de app krijgen staat de werking van de app en de wijze
waarop gegevens worden verwerkt helder beschreven. In diezelfde
informatie staat dat dat de inzet van deze applicaties en de toestemming
die wordt gegeven voor de verwerking van persoonsgegevens enkel ziet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

100

op de pilot fase. In deze pilot fase wordt bovendien enkel gebruik gemaakt
van testbewijzen die zijn gebaseerd op een negatieve Covid-19 test.
198.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen welke lessen zijn getrokken
uit de totstandkoming van de Corona-app, voor de applicatie waar mee nu
zal gaan worden gewerkt. Kan de regering aangeven welke van deze (ook
wettelijke) borgen gelden voor CoronaCheck en welke niet? Kan voorts
worden gegarandeerd dat, indien bijvoorbeeld ook een medische
verklaring onder de werking van de regeling zou vallen, niet inzichtelijk zal
zijn voor de controlerende partij of iemand op basis van een testbewijs of
medische verklaring aan de check voldoet.
De ontwikkeling van CoronaMelder heeft in alle openheid plaatsgevonden
en de broncode is open. CoronaMelder is daarnaast ontwikkeld volgens
de principes van privacy en security by design en er zijn hoge eisen
gesteld op het gebied van privacy, informatieveiligheid, nationale
veiligheid, bruikbaarheid en toegankelijkheid waar de regering geen
concessies op heeft gedaan. Hiertoe heeft de regering vele (technische)
tests en checks uit laten voeren. Bij de ontwikkeling van de CoronaCheck
en CoronaCheck Scanner apps is van dezelfde hoge eisen uitgegaan. Er is
sprake van «privacy & security by design», een open ontwikkelproces,
«open source» broncode, geen centraal register van persoonsgegevens of
testbewijzen, maar decentrale verwerking in de applicaties zelf en een
passende set van beveiligingsmaatregelen. Bij het ontwikkelen van de
applicaties wordt een Privacy Impact Assessment (PIA) opgesteld. De
eerste gebruikersversies van deze applicaties zijn beschikbaar en worden
getest bij de Fieldlabs en pilots. Mocht een medische verklaring in de
toekomst ook worden geaccepteerd als bewijs, dan zal CoronaCheck niet
de oorsprong laten zien bij nationale toepassingsdoeleinden. Voor
internationale toepassingsdoeleinden is dit afhankelijk van de Europese
besluitvorming.
199.
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen over de papieren versie van
het testbewijs: de regering beschrijft dat burgers een testbewijs desgewenst kunnen laten printen bij een servicepunt in de buurt dat daarvoor
speciale software gebruikt. Welke garanties biedt de regering dat mensen
zonder geschikte mobiele telefoon niet meer drempels ervaren om zich te
laten testen? Deze leden vragen wat de maximale afstand en reisduur is
die er mag liggen tussen de testafname en het genoemde servicepunt met
het oog op het voorkomen van extra drempels.
Het kabinet acht het van belang om de doelgroep, die digitaal minder
vaardig is, een gelijke toegang te verschaffen. Daarom wordt verkend of
het laten printen van een testbewijs via servicepunten een mogelijke optie
kan zijn, waarbij de technische uitvoerbaarheid en kosten meegewogen
worden. Voor een testbewijs kunnen burgers zonder smartphone
daarnaast een beroep doen op een printer in de sociale kring, bibliotheken
en kopieerwinkels. Aangezien er meerdere opties zijn om een testbewijs te
verkrijgen, is de verwachte maximale afstand en reisduur significant
kleiner dan de afstand en reisduur naar de testlocatie en naar het
evenement. Er is niet gerekend aan een maximale afstand en reisduur.
200.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

101

Het lid van de 50PLUS-fractie wil graag nadere informatie over het laten
printen van een schriftelijk testbewijs (onder meer voor mensen die niet
digitaal vaardig zijn). Hoeveel servicepunten komen er? Wat is «in de
buurt»? Zijn die ook ’s avonds en in het weekend geopend? Is er rekening
gehouden met mensen die niet of minder mobiel zijn?
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 36.
201.
Zijn er voorwaarden verbonden aan het krijgen van een schriftelijk bewijs?
Er zijn geen voorwaarden verbonden aan het verkrijgen van een schriftelijk bewijs.
202.
Een positieve uitslag moet worden doorgegeven aan de GGD. De leden
van de SP-fractie vragen hoe commerciële aanbieders hiermee om gaan.
Worden ook gegevens bestudeerd van het aantal negatieve en positieve
coronatests?
Covid-19 is een A-ziekte en daarvoor geldt een meldplicht. Commerciële
testaanbieders zijn daarom verplicht een positieve uitslag door te geven
aan de GGD. Negatieve uitslagen zullen echter niet aan de GGD doorgegeven worden.
203.
De leden van de PvdA-fractie lezen dat de bewaartermijn van testuitslagen
ten opzichte van bewaartermijnen van overige medische dossiers worden
verkort. Genoemd wordt een bewaartermijn van een half jaar voor
negatieve testen en een jaar voor positieve testen. De aan het woord
zijnde leden begrijpen niet waarom de testuitslagen langer dan hooguit
enkele weken hoeven te worden bewaard. Dan is toch niet meer te
verwachten dat die uitslagen noodzakelijk zijn voor een goed hulpverlening aan een patiënt? Kan de regering hier nader op in gaan?
Medisch gezien is een lange bewaartermijn voor een negatieve testuitslag
niet noodzakelijk. Een bewaartermijn is echter nodig om toezicht te
kunnen houden op de testaanbieders en voor een effectief gebruik van het
klachtrecht; thans wordt gedacht aan een termijn van vier weken. In geval
van een positieve test is een langere bewaartermijn nodig. Het verschil
met negatieve testuitslagen is niet alleen dat de geldigheidsduur voor de
eventuele toepassing als testbewijs aanzienlijk langer is, namelijk
ongeveer zes maanden. Een positieve testuitslag kan ook anderszins
relevant zijn. Naar de huidige inzichten zou voor een adequate
bescherming tegen het coronavirus slechts eenmalige toediening van een
vaccin nodig zijn wanneer iemand minder dan een half jaar geleden
geïnfecteerd was, waar anders het desbetreffende vaccin tweemaal
toegediend zou moeten worden. Er wordt onderzocht of eenmalige
toediening van een vaccin ook volstaat wanneer de infectie een jaar
geleden heeft plaatsgevonden. Dat infectie heeft plaatsgevonden kan met
een positieve testuitslag worden aangetoond. Daarom wordt overwogen
een positieve testuitslag een jaar te laten bewaren.
5. INVOERING EN REGELDRUK
204.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

102

Het lid van de 50PLUS-fractie wil graag duidelijkheid van de regering over
het feit dat deze wet één jaar geldt. Betekent dit dat de huidige noodwet
daarmee ook wordt verlengd? Zie hiervoor het opinieartikel van professor
Voermans («Tweede Kamer pas op: de coronawet is niet zo tijdelijk als
afgesproken», NRC 19 april 2021).
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op de vraag 247.
5.1 Fieldlabs en pilots
205.
In april 2021 is gestart met het onderzoeksprogramma Pilots testbewijzen,
om via praktijktesten kennis te vergaren over de uitvoerbaarheid en
effecten van het tonen van een testuitslag voor deelname aan of toegang
tot activiteiten of voorzieningen. De leden van de CDA-fractie vragen op
welke wijze hier daadwerkelijk onderzoek naar gedaan wordt, gezien de
grote hoeveelheid aangekondigde pilots. Welke gegevens moeten deze
pilots precies gaan opleveren?
De pilots toegangstesten in april zijn praktijkgericht, bedoeld als voorbereiding op toegangstesten in de loop van mei. De pilots hebben tot doel
om de inzet van de infrastructuur, ICT, de applicaties CoronaCheck en
-scanner te onderzoeken evenals het gedrag bij het gebruik van het
testbewijs. Uit de pilots moet onder meer blijken voor welke sectoren
testen voor toegang goed werkt, hoe goed de applicaties in de praktijk
werken en of het voor de burger wenselijk is om te testen voor toegang.
Het onderzoek naar de pilots testen voor toegang wordt uitgevoerd door
KPMG.
206.
De leden van de CDA-fractie vragen voorts of de regering concrete
voorbeelden kan geven van wat er bij diverse fieldlabs daadwerkelijk
onderzocht wordt. Wie voert deze onderzoeken uit? Kan de regering
tevens aangeven wie bepaalt welke sector op welk moment aan de beurt
is voor een fieldlab?
Het Fieldlab Evenementen is een onderzoeksprogramma dat met behulp
van het kabinet, de Topsector Creatieve Industrie en de Evenementsector
in de zomer van 2020 tot stand is gekomen. Het is een Publiek-Private
Samenwerking tussen het bedrijfsleven, de overheid en de wetenschap.
Het doel is om te onderzoeken op welke manier culturele, zakelijke en
sportevenementen weer veilig en verantwoord georganiseerd kunnen
worden, zodat er een maatschappelijk perspectief en economisch
perspectief geboden wordt voor 2021. De belangrijkste onderzoeksvraag
is om data te verzamelen aan de hand van gedragsstudies om het risico
op COVID-19 besmettingen te kunnen benoemen en daarvoor preventieve
maatregelen te testen die dit risico zoveel mogelijk kunnen minimaliseren.
Onderzoeksvragen gaan onder andere over het gebruik van mondneusmaskers, het volgen van aanwijzingen, verblijf in bubbels en aantal/duur
van contactmomenten tijdens evenementen. Het onderzoeksprogramma
is opgezet in samenwerking met RadboudUniversiteit, TNO, TU Delft,
Breda University of Applied Sciences en TU Twente; Het Kabinet heeft in
2020 sectoren opgeroepen om te komen tot praktijktesten. De evenementensector en de horeca zijn daadwerkelijk met onderzoeksvoorstellen
gekomen die ook tot praktijktesten hebben geleid. Met CIO lopen nog
gesprekken om te kijken of ook een praktijktest in kerken mogelijk is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

103

5.2 Invoering
207.
De leden van de SGP-fractie vragen of al meer bekend is over het moment
van invoering van het wetsvoorstel. Kan de regering aangeven hoe het
staat met de opbouw van de testcapaciteit voor zowel de sport- en
jeugdactiviteiten, culturele instellingen, evenementen en horeca (400.000
per dag) als het onderwijs (250.000 per dag)?
Op dit moment (d.d. 21 april 2021) heeft Stichting Open Nederland een
testcapaciteit van gemiddeld 75.000 testen per dag beschikbaar op basis
van 10 uur open per dag. Uitbreiding naar 16 uur open per dag leidt tot
een beschikbaarheid van 120.000 testen per dag. Het kabinet heeft
inmiddels akkoord gegeven tot een zo spoedig mogelijke capaciteitsopbouw richting 295.000 testen per dag, waarvan de testpaviljoens voor
175.000 testen per dag gerealiseerd worden door Stichting Open
Nederland door middel van een open house-constructie waarbij de markt
gevraagd wordt om verdeeld over 7 regio’s deze testcapaciteit op te
bouwen of ter beschikking te stellen. De overige 120.000 testen zullen
worden gerealiseerd door de bouw van 8 XL testpaviljoens waarbij
gebruik gemaakt zal worden van innovatieve sneltestmethoden. De
uitkomst van de open house-constructie wordt vrijdag 23 april bekend en
de aanbesteding wordt eerdaags in de markt gezet. Daarom valt op dit
moment nog niet exact te zeggen hoe de testcapaciteit zich ontwikkelt per
dag. Het doel van Stichting Open Nederland is om per eind mei 2021 een
testcapaciteit van circa 295.000 testen per dag ter beschikking te hebben
voor het openen van de samenleving. In mei wordt door het kabinet
opnieuw bekeken of het wenselijk is om de capaciteit op te bouwen naar
400.000 testen per dag per eind juni 2021. Daarnaast stelt het kabinet
vanaf begin mei in het mbo en ho zelftesten beschikbaar voor studenten
en docenten. Daarmee kunnen zij zich twee keer per week preventief
testen voor veiliger studeren.
208.
Is de regering bekend met de vele praktische bezwaren van horecaondernemers en culturele instellingen tegen invoering van een testbewijs?
Waarom wordt er voor culturele instellingen niet simpelweg vastgehouden aan reeds vastgestelde protocollen, die ook vorig jaar prima
werkten, met weinig tot geen besmettingen tot gevolg?
De regering is in nauw overleg met de betrokken sectoren en is bekend
met de reacties van de verschillende sectoren op dit wetsvoorstel. Het
testbewijs moet ondernemingen en culturele instellingen mogelijkheden
bieden om eerder open te kunnen of maatregelen te versoepelen in
verhouding tot de op dat moment geldende maatregelen. Daarmee gaan
de aangewezen voorzieningen dus eerder of ruimer open dan op basis
van de routekaart mogelijk is. Het is aan de ondernemingen en culturele
instellingen zelf of zij dit testbewijs ook daadwerkelijk inzetten. Als zij
besluiten dit niet te doen, blijven de dan geldende maatregelen van
kracht, kunnen de bestaande protocollen die eerder zijn opgesteld
opnieuw worden toegepast, en is geen eerdere openstelling of verruiming
van de voorwaarden bij openstelling mogelijk.
209.
Kan de regering bevestigen dat doorstroomlocaties in de buitenlucht
(dierentuinen, parken) niet onder dit wetsvoorstel vallen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

104

In het wetsvoorstel is ervoor gekozen om bij de afbakening van sectoren
aan te sluiten bij de terminologie zoals deze in de door het kabinet
gepubliceerde routekaart, het openingsplan en de Tijdelijke wet maatregelen COVID-19 (Twm) zijn gedefinieerd. Dierentuinen vallen onder
doorstroomlocaties, waarbij in de routekaart geen onderscheid wordt
gemaakt tussen binnen en buiten. In dierentuinen en andere doorstroomlocaties met een toegangscontrole die zich buiten bevinden, kunnen dus
ook testbewijzen worden ingezet. Met de inzet van het testbewijs kan
eerdere openstelling of versoepelen van de maatregelen worden
gerealiseerd. Het is aan de locatie zelf om te bepalen of zij dit ook
daadwerkelijk willen inzetten. Daarbij moet worden opgemerkt dat in het
openingsplan wel een onderscheid wordt gemaakt tussen doorstroomlocaties buiten en binnen, en dat doorstroomlocaties buiten reeds in stap 2
en doorstroomlocaties binnen in stap 3 geopend worden. Daarmee is de
inzet van toegangstesten voor doorstroomlocaties niet aan de orde omdat
deze al open gaan zonder toegangstesten. Toegangstesten is wel een
mogelijkheid voor stroomlocaties binnen om in stap 2 van het
openingsplan al open te gaan., zodat zij eerder open kunnen door de inzet
van toegangstesten dan op basis van het openingsplan nu mogelijk is.
Nadat stap 3 van het openingsplan is gezet, kunnen ook doorstroomlocaties binnen zonder inzet van toegangstesten open, en vervalt de inzet
van toegangstesten om dit mogelijk te maken.
6. TOEZICHT EN HANDHAVING
210.
De leden van de VVD-fractie lezen dat de handhaving geheel bestuursrechtelijk geregeld is. Klopt het dat pas na signalen dat niet om testbewijzen gevraagd wordt, een burgemeester zal optreden? Klopt het dat
organisatoren/ondernemers niet hoeven aan te tonen dat ze om testbewijzen hebben gevraagd? Het bewaren van die testbewijzen is namelijk
onwenselijk in het kader van bescherming van persoonsgegevens.
Handhaving is dus alleen mogelijk door het ter plekke constateren dat niet
om een testbewijs gevraagd wordt. Het wetsvoorstel gaat hier maar
summier op in. In hoeverre is de handhaving op deze wijze voldoende en
ordentelijk geregeld?
Het klopt dat de ondernemers in verband met de bescherming van
persoonsgegevens de testbewijzen niet bewaren. Voor de toezicht en
handhaving is aangesloten bij de bestaande systematiek van de Tijdelijke
wet maatregelen COVID-19. Hierbij hebben de ondernemers een
zorgplicht waar ze aan moeten voldoen. Met sectoren zijn afspraken
gemaakt over protocollen die zij hanteren en dat ze verantwoordelijk zijn
voor de naleving door bezoekers. Desalniettemin is het mogelijk dat er
ondernemers zijn die zich niet aan de regels houden. Het toezicht zal ter
plekke moeten plaatsvinden, bijvoorbeeld naar aanleiding van signalen.
De regering vertrouwt erop dat, net als bij andere maatregelen, de
ondernemers hun verantwoordelijk nemen.
211.
In hoeverre gaat het om al bestaande bevoegdheden en waar gaat het om
nieuwe bevoegdheden? In hoeverre heeft de burgemeester straks de
bevoegdheid om een activiteit met testbewijs te staken of een locatie met
testbewijs te sluiten, wanneer de regels met voeten worden getreden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

105

Met dit wetsvoorstel wordt aangesloten bij de bestaande bevoegdheden
van de burgermeester op grond van de Tijdelijke wet maatregelen
covid-19. In geval van een spoedeisende situatie kan de burgemeester een
bevel geven.
212.
Wie houdt toezicht of organisaties en bedrijven alle verplichtingen
nakomen waar het gaat om testbewijzen?
Wie bevoegd is voor het houden van toezicht is afhankelijk van de locatie
waar het testbewijs als verplichting geldt. Dat betekent dat de burgemeester het bevoegde bestuursorgaan is voor toezicht en handhaving op
publieke plaatsen. Bij escalatie kan de politie worden gevraagd op
passende wijze op te treden. Voor de onderwijsinstellingen is de Inspectie
van het Onderwijs de toezichthouder. Tot slot houdt de IGJ toezicht op de
testaanbieders op grond van de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg.
213.
Waarvoor (en aan wie) kan de strafrechtelijke sanctionering van ten
hoogste zeven dagen hechtenis of een boete van de eerste categorie
worden ingezet?
Met dit wetsvoorstel wordt mogelijk gemaakt om als voorwaarde voor
toegang een testbewijs te overleggen. De strafrechtelijke sanctionering
heeft betrekking op de ondernemer die zich niet aan zijn zorgplicht houdt,
bijvoorbeeld door niet aan zijn verplichtingen rondom het testbewijs te
voldoen. Op de burger die zich niet houdt aan de regels is ook strafrecht
van toepassing. Alleen kan zij slechts een boete van € 95,– krijgen. De
regering verwijst voor het antwoord op deze vraag tevens naar vraag 112
en 192.
214.
De leden van de VVD-fractie lezen dat er een boete is van maximaal € 95,–
voor personen die zich niet aan de regels houden over een veilige afstand
tot een ander. Dat was natuurlijk al bekend, maar wat heeft dat met het
voorliggende voorstel voor de testbewijzen te maken?
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar de
antwoorden op de vragen 112 en 192.
215.
De leden van de SP-fractie vragen de regering hoe toezicht en handhaving
is geregeld op de commerciële aanbieders die de toegangstesten
verzorgen. Kan de regering nader ingaan op wie toezicht houdt, wie kan
ingrijpen als er hierbij dingen fout gaan en of het mogelijk is om budget
terug te halen bij wanbeleid van een commerciële testaanbieder?
De commerciële testaanbieders vallen onder het toezicht van de IGJ dat
zich in dit verband uitstrekt tot de kwaliteit en veiligheid van de zorgverlening op grond van Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz).
Daarnaast zal Stichting Open Nederland door middel van een open
house-constructie en aanbesteding deze commerciële testaanbieders
contracteren. Met de Stichting Open Nederland is er afgesproken dat er
wordt gefactureerd op basis van werkelijk gemaakte kosten. Voorts heeft
het kabinet contractuele waarborgen ingebouwd in de overeenkomst met
Stichting Open Nederland. Als er niet aan de gestelde contractvoor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

106

waarden is voldaan, kan via deze constructie de commerciële testaanbieder worden aangesproken.
7. FINANCIELE GEVOLGEN
216.
De leden van de VVD-fractie lezen dat de kosten van de testen tot en met
juni 2021 volledig gedragen zullen worden door de rijksoverheid. Voor de
periode daarna zal verdeling van de kosten plaatsvinden op basis van het
profijtbeginsel. Aangezien de samenleving gebaat is bij zoveel mogelijk
mensen die fit, gezond en weerbaar zijn vinden de leden van de
VVD-fractie dat de kosten voor een testbewijs geen belemmerende factor
mag zijn voor het beoefenen van sport en voor de noodzakelijkheid voor
mensen om fit, gezond en weerbaar te worden. Is de regering dit met de
leden van de VVD-fractie eens? Hoe gaat de regering ervoor zorgen dat de
kosten van een testbewijs geen beperking op eventuele sportdeelname
aan sportactiviteiten zal zijn?
Het kabinet heeft geen concrete plannen om testbewijzen in te zetten voor
deelname aan sportactiviteiten. Gezien de genoemde belangen door de
leden van de VVD-fractie is in het openingsplan reeds aangegeven dat het
beoefenen van sport in de eerste stappen staat opgenomen zonder inzet
van toegangstesten. Voor het antwoord op deze vraag verwijst de
regering tevens naar het antwoord op vraag 78.
217.
De leden van de VVD-fractie lezen dat vanaf 1 juli 2021 een beperkte
bijdrage in de kosten wordt gevraagd in de orde van grootte van 7,50 euro
per test. In hoeverre is hierbij meegewogen dat deze kosten wellicht nog
wel in verhouding staan voor een eenmalige activiteit, waar men niet
wekelijks naar toe gaat, maar dat voor activiteiten zoals in de horeca
wellicht wel een drempel kunnen opwerpen? Want je gaat niet even een
kop koffiedrinken als je daarvoor eerst voor een test 7,50 euro moet
bijbetalen. Wat zijn de kosten van het innen van deze eigen bijdrage? Is
overwogen om de bijdrage te differentiëren en zo nee, waarom niet?
Testbewijzen zullen alleen worden ingezet om voorzieningen eerder of
met minder maatregelen te heropenen. Daarbij kunnen ondernemers en
instellingen indien zij ook zonder testbewijs reeds open kunnen er altijd
voor kiezen om het testbewijs niet in te zetten en onder de voorwaarden
die gelden zonder inzet van een testbewijs open te gaan. Aangezien
testbewijzen nooit als een verzwarende maatregel zullen gelden en
ondernemers en instellingen er zolang zij ook zonder testbewijs open
mogen er voor kunnen kiezen om het testbewijs niet in te zetten, bestaat
er volgens de regering geen risico dat sectoren en activiteiten die niet
onder het wetsvoorstel vallen aantrekkelijker zullen worden. De kosten
voor het Rijk om de eigen bijdrage te kunnen innen worden op 200.000
euro geschat. Differentiëren van de bijdrage is praktisch en technisch niet
uitvoerbaar gebleken. Vast staat dat studenten nooit voor de toegang tot
het onderwijs zullen moeten betalen. Voor het antwoord op deze vraag
verwijst de regering tevens naar het antwoord op vraag 226.
218.
In hoeverre blijft ook in meer algemene zin de toegankelijkheid van
activiteiten gewaarborgd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

107

Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 217.
219.
Is de regering het met de leden van de VVD-fractie eens dat op den duur
het risico kan ontstaan dat sectoren en activiteiten die niet onder het
wetsvoorstel vallen aantrekkelijker worden dan sectoren waar voor
activiteiten 7,50 euro extra moet worden betaald? Zoals het drinken van
een afgehaald (to-go) drankje op het strand versus het drinken van een
drankje op een terras van een strandtent. Hoe is de regering van plan om
met deze ongelijkheid om te gaan indien beperkende maatregelen van
kracht blijven?
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 217.
220.
Hoe groot worden de kosten voor het Rijk geschat na 1 juli 2021 (op
jaarbasis)? Wat is de schatting van de «inkomsten» uit de eigen bijdrage
van 7,50 euro? Ofwel wat zouden de kosten zijn indien er geen eigen
bijdrage zou zijn?
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 217.
221.
Hoe is geregeld dat het testen voor het onderwijs gratis is en blijft?
Vast staat dat studenten nooit voor de toegang tot het onderwijs zullen
moeten betalen. Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering
tevens naar het antwoord op vraag 36 van de SP.
222.
De leden van de D66-fractie zien, zoals al onder 2.1 is toegelicht, meerdere
bezwaren bij het voorstel van de regering om een eigen bijdrage van
maximaal 7,50 euro te vragen voor het afnemen van een test voor
toegang. Ter aanvulling, vernemen zij graag hoe het in paragraaf 7
uitgewerkte profijtbeginsel zich volgens de regering verhoudt tot mensen
die een voucher bezitten en reeds op een eerder tijdstip naar een
evenement wilden gaan, maar dit niet konden door de onverwachtse
opkomst van het virus.
Indien organisatoren van evenementen ervoor kiezen om eerder of ruimer
open te gaan met de inzet van testbewijzen, zullen de bezoekers een
negatieve testuitslag moeten kunnen tonen. Als deze evenementen met
testbewijs na 1 juli worden georganiseerd betekent dit dat bezoekers om
een eigen bijdrage van 7,50 euro voor een testafname worden gevraagd.
Het wel of niet in bezit hebben van een voucher heeft daar geen invloed
op.
223.
De leden van de CDA-fractie lezen dat de kosten die samenhangen met
het toezicht op en de handhaving van deze wet meerkosten voor de
gemeente tot gevolg kunnen hebben. Deze kosten kunnen sterk
verschillen per gemeente en zijn op voorhand niet te voorspellen. Het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

108

kabinet zal over deze financiële gevolgen voor de gemeenten en over de
wijze waarop die gevolgen kunnen worden opgevangen nader overleg
voeren met de VNG. De leden van de CDA-fractie vragen op welke termijn
dit overleg zal plaatsvinden en wanneer de Kamer over de uitkomsten
hiervan geïnformeerd zal worden.
Tussen de VNG en BZK vindt regelmatig overleg plaats over de financiële
gevolgen voor de gemeenten naar aanleiding van coronamaatregelen.
BZK heeft de VNG geconsulteerd en samen met de VNG en VWS over dit
wetsvoorstel en de impact voor gemeenten gesproken. Tijdens deze
bespreking is gezamenlijk geconstateerd dat het wetsvoorstel aansluit bij
bestaande bevoegdheden van gemeenten met betrekking tot handhaving
en toezicht. De gezamenlijke conclusie van dit overleg was dat er naar
verwachting geen extra kosten uit deze wet voortkomen.
224.
De afdeling advisering van de Raad van State geeft aan dat doorberekening van de kosten van de testcapaciteit ertoe kan leiden dat delen van
de sector waar op grond van de ministeriële regeling testbewijzen
verplicht worden ingezet, daarvoor moeten betalen, terwijl delen die op
eigen initiatief een testbewijs verlangen op grond van het wetsvoorstel
niet met de doorberekening van kosten lijken te worden geconfronteerd.
De regering geeft op dit punt echter geen reactie. De leden van de
CDA-fractie vragen of de regering alsnog een reactie kan geven op de
vraag of, daar waar het gaat om overheidsmaatregelen die grondrechtelijke vrijheden sterk hebben ingeperkt, het proportioneel is om de kosten
van versoepeling daarvan aan burgers en bedrijven door te berekenen.
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 8.
225.
De leden van de SP-fractie vinden het bedrag van 1,1 miljard euro hoog
om een beperkte groep mensen toegang te laten geven tot evenementen
en activiteiten. In hoeverre had dit geld doelmatiger ingezet kunnen
worden bijvoorbeeld door te investeren in de productie van vaccins of de
aanschaf hiervan?
Toegangstesten zullen worden ingezet om activiteiten eerder en meer
(met meer bezoekers mogelijk te maken. Daarmee zorgen we dat de
samenleving op een verantwoorde en veilige manier sneller wordt
heropend en dat weer meer sociale en economische activiteiten mogelijk
zijn. Het kabinet vindt dit een waardevol doel om middelen aan te
besteden. In het licht van de situatie waar we nu in zitten, waar de roep in
de samenleving om meer ruimte en sociale activiteiten groot is, denkt het
kabinet dat investeren in toegangstesten verstandig is. Investeren in een
snellere en ruimere heropening heeft behalve een maatschappelijk ook
een economisch belang. Het kan immers voor minder gebruik van de
coronasteunpakketten op korte termijn zorgen. Uiteraard zijn vaccinaties
uiteindelijk ons belangrijkste instrument om uit de coronacrisis te komen.
Het bedrag van 1,1 miljard euro is een raming. De daadwerkelijke
beschikbaarstelling gebeurt in fases van vier weken. Er kan per fase
worden besloten of opschaling, continuering of vermindering van de
testcapaciteit gewenst is. Hierdoor kan het uiteindelijke bedrag anders
uitvallen.
226.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

109

Voorts zijn de leden van de SP-fractie ontsteld dat commerciële
aanbieders van toegangstesten straks 7,50 euro mogen vragen van
mensen die een activiteit of evenement wil bezoeken. Kan de regering
ingaan hoe bijvoorbeeld individuen of gezinnen met een lager inkomen
toegang krijgen tot een evenement of activiteit? Waarom is hiervoor
gekozen en waarom creëert de regering hiermee ongelijke toegang en
nieuwe tweedeling in de samenleving? Er zijn dan immers nog steeds
beperkingen op activiteiten zonder kosten, zoals contact in de openbare
ruimte en bezoek, terwijl ervoor degenen die dit kunnen betalen via testen
wel meer mogelijk wordt. Wat is de reden dat er is gekozen om een
bijdrage in te voeren voor de tests vanaf 1 juli? Kan daarnaast worden
toegelicht waarom er is gekozen voor het bedrag van 7,50 euro per test?
Hoe verhoudt dit zich tot het advies van de Gezondheidsraad die pleit
voor gelijke toegang en non-discriminatie? Kan de regering uitleggen hoe
de prijs van de commerciële test zich verhoudt tot voorwaarde e. van de
Gezondheidsraad die luidt: «iedereen moet gelijke (financiële) toegang
hebben tot testmogelijkheden en testbewijzen»? Kan de regering ook
ingaan op de opmerking van de Gezondheidsraad dat «goede alternatieven [moeten] worden geboden om onrechtvaardige behandeling,
discriminatie en stigmatisering te voorkomen. Dit geldt ook voor mensen
die om psychische of lichamelijke redenen geen test kunnen ondergaan.»
Op welke wijze wordt hier in dit wetsvoorstel in voorzien? Kan ook
aangegeven worden waarom dit bedrag van 7,50 euro in het plenaire
debat over de maatregelen rondom het coronavirus in de Kamer op
15 april 2021 niet door de Minister van VWS benoemd is, ook niet toen
expliciet over de kosten van deze testen gesproken is? Kan de regering
inzicht geven in de prijsopbouw van een commerciële test nu er blijkbaar
vanuit wordt gegaan dat burgers 25% van de prijs zelf gaan betalen en de
overheid de overige 75% vergoedt? Hoe verhoudt de prijs van een test bij
een commerciële aanbieder zich tot de kosten van een test bij de GGD?
Heeft het de regering onderzocht welke schaalvoordelen behaald zouden
kunnen worden als gekozen zou zijn voor het opschalen van de capaciteit
bij de GGD in het belang van het verstandig heropenen van de samenleving?
De regering zal tot 1 juli de volledige kosten van testen voor toegang
dragen. Pas vanaf 1 juli zal mensen om een bijdrage worden gevraagd
voor een toegangstest. Het kabinet vindt die verdeling goed passen. In de
maanden mei en juni zetten we toegangstesten niet alleen in om bepaalde
sectoren ruimer maar ook om ze eerder weer te openen. Op een veilige en
verantwoorde wijze de samenleving weer zo snel mogelijk heropenen
vindt dit kabinet horen bij de taak van de regering, die met maatregelen in
het belang van de maatschappij als geheel bepaalde delen hiervan had
gesloten. Daarom worden in de onderzoeks- en startfase alle kosten door
het Rijk gedragen. Het is de verwachting van dit kabinet dat in juli en
augustus het voornaamste deel van de samenleving weer open zal zijn.
Toegangstesten zullen dan mogelijk nog worden ingezet voor activiteiten
met grote aantallen bezoekers en veel risico op besmetting of ter
vervanging van de 1,5 meter afstand maatregel. Vanaf het moment dat
mensen moeten betalen zijn er dus al veel alternatieven voor activiteiten
voor handen. Daarom is gekozen voor de datum van 1 juli. Wat de hoogte
van het bedrag betreft is hiervoor gekozen omdat het de verwachting van
dit kabinet is dat een bijdrage van 7,50 euro geen financiële drempel zal
opwerpen die leidt tot maatschappelijk onaanvaardbare ongelijke toegang
tot activiteiten of voorzieningen. Daarmee wordt wat het kabinet betreft
voldaan aan de voorwaarde van de Gezondheidsraad inzake het
voorkomen van ongelijke toegang. Temeer gezien dit bedrag niet voor een
enkele activiteit maar voor de volledige duur van de geldigheid van een
testbewijs geldt. Daarmee kan voor dit bedrag dus aan meerdere
activiteiten worden deelgenomen. De precieze prijs van een test hangt af

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

110

van de totale testcapaciteit (efficiencywinst). Het percentage dat de eigen
bijdrage van het totaalbedrag van een toegangstest is hangt daar dus ook
van af, maar de verwachting is dat 7,50 ongeveer een kwart van het
totaalbedrag dat nu is begroot zal zijn. De kostenopbouw voor een
testafname bij een GGD teststraat met een antigeentest zijn vergelijkbaar
met die van testaanbieders voor toegangstesten, echter bij de laatste is de
totale testcapaciteit groter, waardoor kosten over meer testen verspreid
kunnen worden. Tot slot heeft het kabinet ook verkend of toegangsteststraten onder de vlag van de GGD konden worden ingericht. De
verwachting was dat dit gezien de hoge volumes die nodig zijn voor
toegangstesten geen of heel beperkt schaalvoordeel zou opleveren.
Bovendien had de GGD aangegeven toegangstesten niet als haar primaire
taakopvatting te zien, omdat de GGD zich vooral wil kunnen richten op
mensen met klachten en uit bepaalde risicogroepen. De regering vindt dit
ook noodzakelijk.
227.
De leden van de SP-fractie zijn benieuwd naar de financiële gevolgen als
het gaat om de steunpakketten die aan verschillende sectoren worden
verleend. Worden de opbrengsten van bedrijven en instellingen uit het
project Testen voor Toegang in mindering gebracht op de steunpakketten?
Hoe verhouden de uitgaven aan steunmaatregelen zich tot de kosten van
Testen voor Toegang? Wegen de kosten van het testen op tegen de
uitgaven die (mogelijk) bespaard worden wanneer instellingen en
bedrijven weer omzet maken? Wordt hier op deze manier naar gekeken, zo
vragen de leden van de SP-fractie.
Met testbewijzen wordt snellere of ruimere openstelling van (delen van)
sectoren mogelijk gemaakt. Daarmee kunnen ondernemingen en
instellingen weer omzet genereren en hun omzetverlies beperken. Dit
heeft gevolgen voor de hoeveelheid steun die deze ondernemingen en
instellingen zullen ontvangen. De grote steunmaatregelen, NOW en TVL,
zijn immers gebaseerd op het omzetverlies van de onderneming of
instelling. Het kabinet kan op dit moment nog niet met zekerheid zeggen
in welke mate de inzet van testbewijzen zal bijdragen aan besparingen in
de steunmaatregelen. Dit is van veel verschillende factoren afhankelijk,
zoals hoeveel ondernemingen uiteindelijk gebruik zullen maken van de
testbewijzen en hoeveel omzet dat zal genereren. Daarnaast hangen deze
bedragen ook af van de voorwaarden waaronder steun zal worden
geboden in de komende kwartalen. Voor het kabinet is een eventuele
besparing op de steunpakketten een bijkomend argument om de
investering in testcapaciteit voor toegangstesten als een goede investering te zien. Echter is dit niet de belangrijkste reden waarom het kabinet
deze investeringen doet. De belangrijkste reden voor het kabinet is
namelijk het verantwoord kunnen heropenen van economie en samenleving. Zo kunnen ondernemers weer ondernemen en krijgen Nederlanders weer ruimte om activiteiten te ondernemen.
228.
De regering beschrijft de inzet dat de bijdrage van 7,50 euro voor een test
er niet toe mag leiden dat de testcapaciteit van de GGD’s wordt belast ten
behoeve van testbewijzen. Aan welke maatregelen denkt de regering om
dit te voorkomen, zo vragen de leden van de ChristenUnie-fractie.
De regering hecht eraan dat de capaciteit van GGD-teststraten te allen
tijde beschikbaar blijft voor het testen van mensen met klachten en uit
bepaalde risicogroepen. In de communicatie zal hier de nodige aandacht
aan worden besteed. Als blijkt dat door shop-gedrag de teststraten van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

111

GGD vol dreigen te raken, kan uiteindelijk besloten worden om negatieve
testuitslagen van de GGD niet om te zetten in testbewijzen.
229.
De leden van de SGP-fractie gaven in de inleiding al aan dat ze zich zorgen
maken over de gevolgen van het feit dat vanaf 1 juli een bijdrage van 7,50
euro zal worden gevraagd per test. Hoe wil de regering voorkomen dat dit
een tweedeling in de samenleving veroorzaakt en/of vergroot?
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 8.
230.
Het lid van de 50PLUS-fractie wil graag weten wie de testbewijzen voor
het onderwijs gaat betalen. In het wetsvoorstel staat dat studenten niet
hoeven te betalen. Wie neemt de kosten dan voor z’n rekening? De
onderwijsinstelling?
De kosten voor de testbewijzen in het onderwijs komen voor rekening van
het Rijk. Bezien zal worden op welke manier het testen voor toegang tot
het onderwijs gratis gehouden kan worden.
8. RECHTSBESCHERMING
231.
De leden van de VVD-fractie vragen tegen welke besluiten straks wel of
niet bezwaar of beroep openstaat. En als er geen bezwaar of beroep
mogelijk is, waarom is dit dan het geval?
Tegen welke (bestuursrechtelijke) besluiten bezwaar en beroep openstaat,
wordt door de Algemene wet bestuursrecht bepaald (artikel 8:1 e.v.). In dit
wetsvoorstel gaat het daarbij om het besluit tot het verlenen van
ontheffing van de verplichting om gebruik te maken van de applicatie
voor het lezen van het testbewijs (CoronaCheck Scanner). Dit is geregeld
in het voorgestelde artikel 58re. Ook staat er bezwaar en beroep open
tegen handhavingsbesluiten die de burgemeester en de Minister van VWS
kunnen nemen op grond van het bepaalde in de artikelen 58k tot en met
58n (zorgplichten en maatregelen publieke plaatsen, besloten plaatsen en
openbare plaatsen).
232.
Klopt het dat een rechter nog wel kan toetsen of de inzet van testbewijzen
rechtmatig en proportioneel is (geweest)? Zo ja, hoe is dat geregeld? Zo
nee, waarom niet?
Indien iemand meent door hij door de inzet van testbewijzen in een
bepaalde sector op onrechtmatige wijze in zijn rechten dreigt te worden
geschaad of reeds is geschaad, kan hij een vordering uit onrechtmatige
daad instellen tegen degene die hem de toegang heeft geweigerd of
eventueel tegen de Staat. Bij de beoordeling van de vermeende onrechtmatigheid kan de proportionaliteit van de inzet van een testbewijs
beoordeeld worden. Daarnaast kan in een bestuursrechtelijke procedure
tegen een opgelegde last onder dwangsom aan de orde worden gesteld
of de betreffende ministeriële regeling een voldoende grondslag vormt
voor het bestreden besluit. De rechter toetst in dat geval of de regeling
niet in strijd is met hoger recht of met algemene rechtsbeginselen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

112

9. ADVISERING, TOETSING en CONSULTATIE
9.1 Internetconsultatie
233.
De leden van de VVD-fractie lezen dat het op dit moment onmogelijk is
om zonder smartphone de «CoronaCheck» app te installeren om tot de
benodigde QR-code te komen. Er wordt gekeken naar schriftelijke
oplossingen. In hoeverre is de regering het met de leden van de
VVD-fractie eens dat een tijdelijke tussenoplossing zou kunnen zijn dat de
QR-code ook via een website/webbrowser gegenereerd kan worden, ook
al is dit alsnog niet ideaal? In hoeverre vindt de regering dit in ieder geval
een handreiking in het kader van de toegankelijkheid in relatie tot de
opmerking over buitensluiting in de internetconsultatie (pagina 28) en
advies van ATR (pagina 33).
De regering acht een papieren testbewijs in het kader van de toegankelijkheid wenselijk. Daarom wordt deze mogelijkheid vanaf vrijdag 23 april
2021 in de pilots testen voor toegang onderzocht en wordt deze
mogelijkheid ook geboden als de wet in werking treedt. Een toegangsbewijs kan zowel verkregen worden via de CoronaCheck-app als via de
website www.coronacheck.nl. Via de website kan het testbewijs worden
geprint. Verder wordt door de regering verkend of het laten printen van
een testbewijs via servicepunten een mogelijke optie kan zijn, waarbij de
technische uitvoerbaarheid en kosten meegewogen worden.
234.
De leden van de SP-fractie delen de waarschuwingen die de regering in de
consultatieperiode heeft ontvangen. De opmaat naar discriminatie en een
tweedeling in de samenleving vinden de leden zeer, zeer ongewenst. Zij
vinden de reactie van de regering in het voorliggende wetsvoorstel op de
consultatie-inbrengen veel te mager. De leden willen een uitgebreide
reactie van de regering ontvangen hoe zij discriminatie en tweedeling in
de maatschappij gaan voorkomen.
Om een testbewijs te kunnen tonen bij de ingang van een voorziening of
een activiteit, dienen bezoekers een aantal handelingen te verrichten. In
ieder van die handelingen heeft de regering ervoor gezorgd dat geen
tweedeling kan ontstaan.
Voor bezoekers die graag met een testbewijs een voorziening of activiteit
willen bezoeken, is er de mogelijkheid om via testenvoortoegang.nl een
afspraak te maken voor een test. De kosten van deze testen komen tot
1 juli voor rekening van de Rijkoverheid. Het is de verwachting van de
regering dat in juli en augustus een groot deel van de samenleving weer
open zal zijn. Toegangstesten zullen dan mogelijk nog worden ingezet
voor activiteiten met grote aantallen bezoekers en veel risico op
besmetting of ter vervanging van de 1,5 meter afstand maatregel. Vanaf
het moment dat mensen moeten betalen zijn er dus al veel alternatieven
voor activiteiten voor handen. Wat betreft de toegankelijkheid van de
teststraten vindt nauw overleg met de Stichting Open Nederland plaats
over de inrichting van de teststraten, zodat deze voor iedereen toegankelijk en goed bereikbaar zijn. Ook in de communicatie zal de Stichting
ervoor zorgen dat deze voor iedereen goed te begrijpen is. Op het
moment dat een bezoeker een negatief testresultaat heeft, kan op twee
manieren een testbewijs worden gegenereerd. Voor bezoekers met een
smartphone via de CoronaCheck app. Voor bezoekers zonder een
smartphone via een website, waarbij het testbewijs kan worden uitgeprint. Ten slotte verkent de regering of het laten printen van een testbewijs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

113

via servicepunten een mogelijke optie kan zijn, waarbij de technische
uitvoerbaarheid en kosten meegewogen worden. Op termijn is er ook het
alternatief beschikbaar van een vaccinatiebewijs of het bewijs van een
positief testresultaat. Mensen die kunnen aantonen gevaccineerd te zijn of
een infectie van het Covid-virus al hebben doorgemaakt, hoeven zich dan
niet meer te laten testen. Deze alternatieven worden pas mogelijk als
wetenschappelijk voldoende is vast komen te staan dat mensen die zijn
gevaccineerd of een infectie hebben doorgemaakt, anderen niet meer
besmetten.
Er zullen ook mensen zijn, die geen testbewijs, vaccinatiebewijs of het
bewijs van een positief testresultaat willen tonen. Voor deze mensen zijn
alternatieven beschikbaar. De regering meent op deze manier ervoor
gezorgd te hebben dat discriminatie en tweedeling in de maatschappij
voorkomen zal worden.
235.
De leden van de SGP-fractie constateren dat zeer veel burgers hebben
gereageerd op op de internetconsultatie. Zij lezen dat ««nagenoeg alle
respondenten kanttekeningen plaatsen bij het wetsvoorstel»» De leden
kunnen zich voorstellen dat de regering zich zorgen maakt over het
draagvlak voor dit wetsvoorstel in de samenleving. Wat denkt de regering
hieraan te kunnen doen?
Zoals gebruikelijk bij alle maatregelen die de regering treft in het
bestrijden van het virus, zal ook bij de inzet van het testbewijs de
communicatie hierover van groot belang zijn. Het publiek wordt daarover
uitgebreid en volledig geïnformeerd, zodat zij weten wat dit voor hen
precies betekent. Ook zullen ondernemingen, instellingen en brancheorganisaties in de desbetreffende sectoren apart worden geïnformeerd over de
voorwaarden van het toegangstesten en de werkwijze indien zij ervoor
kiezen toegangstesten toe te passen.
236.
Het lid van de 50PLUS-fractie is het eens met de constatering die is
gemaakt in de internetconsultatie over een tweedeling in de samenleving
(ivm het testen zelf en het digitale testbewijs, maar ook gezien de kosten).
Hoe kijkt de regering hier tegenaan?
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 234.
9.2 Autoriteit Persoonsgegevens (AP) en Commissie toezicht bescherming
persoonsgegevens BES (CPB BES)
237.
De Autoriteit Persoonsgegevens geeft net als de Raad van State aan dat
een eventuele gelijkstelling van een vaccinatiebewijs met een testbewijs
in een apart wetsvoorstel te brengen of door een AMvB voor te schrijven.
De regering heeft gekozen voor een AMvB, omdat een afzonderlijk
wetstraject onnodig vertragend werkt. Welke tijdswinst denkt de regering
daar mee te boeken vragen de leden van de ChristenUnie-fractie. Kan de
regering voorts aangeven waarom er geen meerwaarde wordt gezien in
een traject waarin consultatie plaatsvindt en ook beide Kamers zich tot het
voorstel kunnen verhouden? Genoemde leden vragen of het, gezien de
maatschappelijke discussie, wenselijk zou zijn een dergelijke maatregel bij
AMvB te regelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

114

De praktijk wijst uit dat een wetgevingstraject meer tijd in beslag neemt
dan het tot stand brengen van een algemene maatregel van bestuur.
Bovendien zijn beide Kamers via de voorgeschreven voorhangprocedure
betrokken bij het ontwerp van de algemene maatregel van bestuur en
kunnen op die manier invloed uitoefenen. Voor het antwoord op deze
vraag verwijst de regering tevens naar het antwoord op de vragen 32 en
256.
9.3 College voor de Rechten van de Mens (CRM)
238.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen aan de regering hoe zij het
risico inschat en beoordeelt dat andere dan de aangewezen sectoren ook
toegangsbewijzen gaan invoeren om bijvoorbeeld de eigen medewerkers
te beschermen, zoals het College voor de Rechten van de Mens (CRM)
schetst. Hoe beoordeelt de regering de ongelijkheid tussen burgers met
en zonder testbewijs die daarmee kan ontstaan?
Ook met een testbewijs en zonder andere maatregelen zouden
medewerkers, bezoekers en klanten elkaar kunnen besmetten. In ieder
geval dienen daarom werkgevers met andere, minder ingrijpende
middelen het risico op besmetting met het coronavirus voor medewerkers
te beperken. Daar waar een testbewijs niet wettelijk verplicht is, zal het
vragen hiervan nooit ter vervanging van andere corona gerelateerde
maatregelen kunnen gelden of ter versnelling van het openstellen van de
activiteiten of voorziening mogen leiden. Deze maatregelen blijven
onverkort gelden. De kans dat andere dan de aangewezen sectoren ook
toegangsbewijzen gaan invoeren, met een ander oogmerk dan
bescherming van de eigen medewerkers, wordt daarom gering geacht.
Onverplichte inzet van testbewijzen vergt immers investeringen in tijd en
geld, maar daar staat dan geen versoepeling van maatregelen tegenover.
Hierdoor is de verwachting dat dit slechts in beperkte gevallen zal
gebeuren. De mogelijkheid tot het vragen van een testbewijs buiten dit
wetsvoorstel om wordt juist ook begrensd door het recht op gelijke
behandeling, de bescherming van de privacy en de lichamelijke integriteit.
Wat betreft privacy mag een werkgever zonder wettelijke basis geen
medische gegevens van het personeel verwerken en werknemers dus niet
vragen naar hun gezondheid of een test afnemen ter controle.10
9.6 Toezichts- en handhavingstoetsen
239.
De IGJ doet de suggestie voor de inzet van (begeleide) zelftesten, zo lezen
de leden van de ChristenUnie-fractie. De regering geeft aan dat deze
zelftesten niet kunnen worden aangewend als bron voor een wettelijk
verplicht testbewijs omdat de afname van de test en de controle van de
uitslag daarvoor met onvoldoende waarborgen omkleed is. Ziet de
regering scenario’s voor zich dat zelftests wel worden ingezet voor een
testbewijs, bijvoorbeeld als de tests van hogere kwaliteit zijn, de instructie
voor de tests beter bekend is of de epidemiologische situatie is verbeterd?
De regering vindt het niet opportuun om zelftests te gebruiken voor
toegangstesten. Bij een zelftest kan niet gecontroleerd worden of iemand
de test zelf heeft uitgevoerd en of dit op een correcte wijze gebeurd is.
Daarnaast is een zelftest minder gevoelig dan een test die door een
professional is afgenomen. Het gaat weliswaar in beginsel om dezelfde
10

Corona op de werkvloer | Autoriteit Persoonsgegevens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

115

test, maar een professional kan de handelingen beter uitvoeren en maakt
gebruik van een invasievere afnamemethode, waarbij meer viraal
materiaal geïsoleerd kan worden. De toepassing van zelftesten voor
toegangstesten zal op dit moment alleen plaats kunnen vinden onder een
bepaalde mate van supervisie, zodat daadwerkelijk controle plaats kan
vinden op de kwaliteit van afname en dat dit door de juiste persoon
gedaan wordt. Alleen dan kunnen de risico’s van de activiteiten waar
toegangstesten worden ingezet, worden vermeden. Er is dan in feite geen
sprake meer van zelftesten.
240.
Het lid van de 50PLUS-fractie deelt de mening van VNG met betrekking tot
de uitvoerbaarheid van het voorstel en de zorgen over de handhaafbaarheid van de inzet van testbewijzen. Zij vragen de regering hier
rekening mee te houden.
Naar aanleiding van de geuite zorgen door de VNG heeft overleg
plaatsgevonden tussen de regering en de VNG. Hierbij is verduidelijkt wat
de rol is van de gemeentelijke toezichthouders met betrekking tot de inzet
van testbewijzen. Het toezicht ziet met name op de toegang tot de
activiteiten en voorzieningen. De controle heeft betrekking op een geldig
testbewijs en of personen die geen testbewijs kunnen tonen de toegang
wordt ontzegd. Dit sluit aan bij de bestaande bevoegdheden van de
burgemeester op grond van de Tijdelijke wet maatregelen covid-19.
9.7 Belangenorganisaties
241.
Ieder(in) vraagt om randvoorwaarden om de inzet van testbewijzen ook te
doen slagen voor mensen met een beperking. De leden van de
ChristenUnie-fractie lezen dat de regering door kosten grotendeels te
vergoeden, toegankelijke testfaciliteiten, een schriftelijk bewijs en goede
communicatie aan deze randvoorwaarden meent te voldoen. Welke
mogelijkheden zijn er voor mensen die om medische of psychische reden
zich niet kunnen laten testen en daarmee geen testbewijs kunnen tonen?
Hoe kijkt de regering aan tegen uitzonderingen voor deze mensen als zij
via een verklaring kunnen aantonen dat zij zich niet kunnen laten testen?
Om het risico op besmettingen te verkleinen zal iedereen bij toegang een
testbewijs moeten kunnen tonen. Op dit moment kan dat uitsluitend met
een negatief testresultaat. De komende weken zal het kabinet overwegen
of ook documentatie van immuniteit als toegangsbewijs in aanmerking
kan komen. Het kabinet denkt hier in eerste instantie aan het tonen van
een eerder doorgemaakte infectie door middel van een eerdere positieve
testuitslag. Maar ook een volledige vaccinatie zou hier een mogelijkheid
zijn. In dat geval is het op drie manieren mogelijk om toegang te
verkrijgen, met een negatieve test, met een eerdere positieve testuitslag
of na vaccinatie. Als geen van deze wegen voor de betreffende burger een
mogelijkheid zijn, zou door middel van maatregelen als beschermingsmiddelen en afstand het in principe mogelijk moeten zijn om een
uitzondering te maken.
10. OVERGANGSRECHT EN INWERKINGTREDING
242.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

116

De leden van de VVD-fractie lezen dat voor de verschillende artikelen of
onderdelen vervallen een jaar na het tijdstip waarop hoofdstuk van de Wet
publieke gezondheid vervalt. Waarop is dit jaar gebaseerd?
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op de vraag 246.
243.
De leden beseffen dat een pandemie slecht voorspelbaar is, en dus met
grote onzekerheid omgeven is. Dat kan dus ook vragen om het snel
kunnen instellen of inroepen van de mogelijkheden. Hoe is dit dan
geborgd c.q. mogelijk in relatie tot artikel III?
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op de vraag 246.
244.
De leden van de D66-fractie hebben nog vragen over de inwerkingtreding
en het vervallen van het voorliggende wetsvoorstel. Deze leden begrijpen
dat artikel I van dit wetsvoorstel bepalingen bevat die het hoofdstuk Va
Wet publieke gezondheid wijzigen. Voorts lezen genoemde leden dat de
wijzigingen die daarmee zijn aangebracht in hoofdstuk Va Wet publieke
gezondheid, vervallen op het moment dat dit hoofdstuk vervalt. Mogen zij
daaruit afleiden dat de wettelijke grondslag voor de verplichting van
testbewijzen en gelijkgestelde bewijzen vervalt zodra de Wet tijdelijke
maatregelen covid-19 (coronaspoedwet) afloopt? Kortom, heeft de
regering ervoor gekozen het voorliggende voorstel onlosmakelijk te
verbinden met de coronaspoedwet? Zo ja, mogen de leden van de
D66-fractie daaruit afleiden dat de regering alvast voorsorteert op het
(meermaals) verlengen van de coronaspoedwet? Deze leden merken
daarbij met de heer Prof. Voermans op dat de looptijd van de coronaspoedwet, volgens de toelichting, slechts mag worden verlengd als er nog
een directe dreiging bestaat van een epidemie. En dus niet omdat men
omwille van een gevoel van zekerheid en veiligheid wil verlengen.
Genoemde leden ontvangen derhalve graag een nadere onderbouwing
van de keuze van de regering. Voorts verlangen zij een gedegen reflectie
op de werkelijke tijdelijkheid van de tijdelijke coronawetgeving, met alle
ingrijpende Grondwettelijke en democratische beperkingen van dien.
Voor het antwoord op deze vragen verwijst de regering naar het antwoord
op de vraag 246.
245.
De leden van de SP-fractie maken zich zorgen over de vele losse eindjes in
het voorliggende wetsvoorstel. Hoe reageert de regering op de uitspraken
van de Raad van State dat nog onduidelijk is hoe het wetsvoorstel
concreet zal uitpakken aangezien «nadere uitwerking van het wetsvoorstel
nog grotendeels op een later moment zal moeten plaatsvinden»?
Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar het antwoord
op vraag 30.
246.
Kan de regering duidelijk maken hoe de voorliggende wet samenhangt
met de Wet tijdelijke maatregelen covid-19? Waarom is ervoor gekozen
om de wet te laten vervallen «een jaar na het tijdstip waarop hoofdstuk Va

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

117

van de Wet publieke gezondheid vervalt»? De leden van de SP-fractie
vragen waarom onderhavige wet gehandhaafd zou moeten blijven op het
moment dat alle beperkende maatregelen hoofdstuk Va van de Wet
publieke gezondheid reeds zijn vervallen? Is hier sprake van een misverstand? Hoe kan het in te voegen artikel 58ra in werking zijn als Hoofdstuk
Va – de Tijdelijke bepalingen bestrijding epidemie covid-19 – vervallen is?
Het wetsvoorstel bestaat uit twee delen. Het eerste deel is een wijziging
van de Wpg (artikel I). Hiermee wordt aan hoofdstuk Va Wpg de grondslag
toegevoegd om bij lagere regelgeving testbewijzen in te kunnen zetten
voor bepaalde activiteiten en voorzieningen. De voorgestelde bepalingen
worden zodra het voorliggende wetsvoorstel wet is geworden
opgenomen in hoofdstuk Va Wpg en maken daar dan dus integraal
onderdeel van uit. Deze bepalingen vervallen als hoofdstuk Va Wpg
vervalt. Hoofdstuk Va Wpg geldt drie maanden, tenzij besloten is tot
verlenging. De inzet van testbewijzen valt daarmee onder het normale
regime van de maatregelen ter bestrijding van de epidemie covid-19. Het
tweede deel van het wetsvoorstel is geen wijziging van hoofdstuk Va
Wpg, maar een zelfstandige bepaling (artikel II). Het regelt de maximale
bewaartermijn van medische dossiers waarin uitsluitend testbewijzen zijn
opgenomen. Nu is die bewaartermijn 20 jaar. Dat wordt maximaal één
jaar. Deze bepaling is expres buiten hoofdstuk Va Wpg gehouden. Anders
zou bij het vervallen van hoofdstuk Va Wpg direct de bewaartermijn van
20 jaar herleven voor dossiers met uitsluitend testbewijzen. Dat is
onwenselijk. De dossiers hoeven immers niet meer dan één jaar bewaard
te worden. Dat jaar strekt zich uit voorbij de periode waarin testbewijzen
worden ingezet omdat een testuitslag ook om andere redenen van belang
kan zijn. Zo wordt onderzocht of eenmalige toediening van een vaccin
volstaat wanneer de infectie met het coronavirus een jaar geleden heeft
plaatsgevonden. Onverminderd het bovenstaande heeft de regering om
elk misverstand hierover weg te nemen in de bijgaande nota van wijziging
artikel III aangepast, zodat volstrekt helder is dat uitsluitend artikel II van
het wetsvoorstel – de bepaling over de bewaartermijn van het medisch
dossier – blijft gelden tot één jaar na het vervallen van de paragraaf «3a
Testbewijzen» (dat met dit wetsvoorstel wordt toegevoegd aan hoofdstuk
Va Wpg). Deze regels zijn een onderdeel van hoofdstuk Va Wpg. De regels
over testbewijzen vervallen daarom in ieder geval als hoofdstuk Va Wpg
vervalt. De medische dossiers met uitsluitend testbewijzen blijven daarna
nog een jaar bewaard.
247.
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van het opinieartikel van professor Voermans («Tweede Kamer pas op: de coronawet is
niet zo tijdelijk als afgesproken», NRC 19 april 2021). In dat artikel wordt
betoogd dat verlenging van de Tijdelijke Coronawet alleen kan als er
sprake is van een nog directe dreiging van een epidemie en niet omwille
van een mogelijk uitbraak van een epidemie. Deelt de regering die mening
en zo ja, wat betekent dat voor een eventuele toekomstige verlenging van
de wet? Zo nee, waarom niet?
In artikel 58b, eerste lid, van de Wet publieke gezondheid, is opgenomen
dat het bij de Tijdelijke wet maatregelen covid-19 (Twm) ingevoegde
tijdelijke hoofdstuk Va van toepassing is «op de bestrijding van de
epidemie, of een directe dreiging daarvan.» De definitie van «epidemie» in
artikel 58a luidt: «de epidemie van covid-19, veroorzaakt door het virus
SARS-CoV-2». De WHO heeft de uitbraak van dit virus op 11 maart 2020
verklaard tot pandemie, en de huidige omstandigheden geven helaas aan
dat daarvan momenteel nog steeds sprake is. In de memorie van
toelichting bij de Twm (Kamerstukken II 2019/20, 35 526, nr. 3, p. 12/13) is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

118

uiteengezet dat onder directe dreiging van een epidemie ook de reële kans
valt van nieuwe uitbraken. Het einde van een epidemie, zo is daar
toegelicht, is moeilijk precies vast te stellen, omdat het virus aanwezig
blijft en hernieuwde uitbraken niet kunnen worden uitgesloten. De directe
dreiging kan echter ook verminderd worden door de beschikbaarheid van
een goede behandeling of geneesmiddel en door verhoging van de
weerstand in de samenleving, bijvoorbeeld met een vaccin. Zodra geen
sprake meer is van een directe dreiging kan hoofdstuk Va vervallen.
Ondergetekende deelt derhalve de mening van prof. Voermans dat de
enkele mogelijkheid van een uitbraak van een epidemie geen reden vormt
voor de handhaving van hoofdstuk Va.
248.
Is het uw intentie om, zoals de genoemde auteur stelt, om via de nu
voorliggende wet ten aanzien van testbewijzen te bewerkstelligen dat er
geen automatisch afloop van de coronabeperkingen per 1 juni 2021
ontstaat? Zo ja, waarom is dat? Is er verband met de verkorte bewaartermijn van 1 jaar voor testbewijzen? Zo nee, waaruit blijkt dat het uw
intentie niet is?
Nee. Voor de verdere beantwoording van deze vraag verwijst de regering
naar de antwoorden op vraag 246.
249.
Deelt de regering de mening dat nog steeds iedere drie maanden getoetst
dient te worden of een coronamaatregel verlengd dient te worden en dat
de Kamer bij een besluit tot verlenging betrokken dient te blijven? Zo ja,
kan de regering dan bevestigen dat het voorliggend wetsvoorstel daar
niets aan af doet? Zo nee, waarom niet?
Ja, voorliggend wetsvoorstel doet niets af aan de driemaandelijkse
toetsing van de verlenging van hoofdstuk Va Wpg en de betrokkenheid
van de Kamer daarbij. De regering verwijst voor het antwoord op deze
vraag verder naar het antwoord op vraag 246.
250.
De leden van de GroenLinks-fractie merken op dat de uitwerking van het
wetsvoorstel voor een groot deel op een later moment zal plaatsvinden in
de vorm van ministeriële regelingen en algemene maatregelen van
bestuur. Dit vinden de voornoemde leden problematisch omdat zij de nut
en noodzaak van onderhavig wetsvoorstel onderschrijft, maar fundamentele kanttekeningen plaatst bij de voorgestelde uitwerking. De Raad
van State merkt eveneens op dat «het wetsvoorstel de nadere uitwerking
van een groot aantal onderwerpen overlaat aan de Minister». Waarom
heeft de Minister hiervoor gekozen? Graag een toelichting per onderdeel
waarop later per ministeriele regeling en AMvB nadere regels kunnen
worden gesteld. Ook roept onderhavig wetsvoorstel vragen op over de
juridische inbedding van een vaccinatiebewijs. Hoe is de Minister van plan
dit proces komende tijd in te richten en hoe denkt de Minister hier de
Kamer bij te betrekken?
Voor het antwoord op deze vragen verwijst de regering naar de
antwoorden op de vragen 1 en 256.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

119

II. ARTIKELSGEWIJS
Artikel I (wijziging Wet publieke gezondheid)
251.
Artikel 58ra. Reikwijdte
De leden van de D66-fractie ontvangen graag een nadere toelichting
waarom de regering er in het voorliggende voorstel voor kiest dat in een
krachtens paragraaf 2 van dit hoofdstuk vast te stellen ministeriële
regeling wordt bepaald bij welke activiteiten en voorzieningen testbewijzen worden ingezet. Waarom kiest de regering er niet voor dit per
AMvB te regelen, zoals ook in artikel 58re voor de gelijkstelling van andere
bewijzen wordt voorgesteld? Voornoemde leden vragen de regering in
haar antwoord de betrokkenheid van de Kamer en de adviesrol van de
Raad van State te betrekken. Daarbij merken zij op dat veel van de
bepalende en ingrijpende keuzes conform het voorstel in lagere regelgeving zal moeten plaatsvinden, en een zorgvuldige route derhalve van
groot belang is.
Voor het antwoord op deze vragen verwijst de regering naar de
antwoorden op de vragen 1 en 256.
252.
Artikel 58ra, eerste lid, onderdeel a
De leden van de SGP-fractie vragen of onder «cultuur» ook wordt verstaan
bibliotheken en buurthuizen? Artikel 58ra, derde lid, onderdeel a
De leden van de SGP-fractie vragen waarom er niet voor gekozen is om de
onderwijsinstelling te verplichten om zorg te dragen voor een toegankelijke voorziening waar niet alleen studenten, maar ook personeelsleden
zich kunnen laten testen op infectie met het coronavirus.
Het wetsvoorstel biedt een grondslag om het mogelijk te maken dat
testbewijzen worden verplicht voor studenten die deelnemen aan
onderwijsactiviteiten waar de 1,5 meter afstand wordt losgelaten. Omdat
toegankelijkheid van het onderwijs voorop staat is in het wetsvoorstel
opgenomen dat instellingen aan studenten een toegankelijke testvoorziening moeten bieden. Het wetsvoorstel gaat enkel over verplichte
testbewijzen, niet over vrijwillig testen. Omdat personeel op basis van dit
wetsvoorstel niet kan worden verplicht tot het tonen van een testbewijs,
ziet ook de zorgplicht tot het bieden van de testvoorziening niet op het
personeel. Overigens worden in verband met de huidige opschaling van
zelftesten in het mbo en ho, wel gratis zelftesten beschikbaar gesteld voor
het onderwijspersoneel.
253.
Artikel 58rf. Gelijkstelling
De leden van de PvdA-fractie lezen dat het voorliggend wetsvoorstel
voorziet in de mogelijkheid om naast een testbewijs ook een vaccinatiebewijs mogelijk te maken als middel om toegang tot sectoren te krijgen.
Daarvan wordt op dit moment echter nog van afgezien omdat thans nog
onduidelijk zou zijn of een vaccinatie van invloed is op het risico om een
ander te besmetten. Kan de regering hier nader op ingaan? Welke
aanwijzingen dat het risico om een ander te besmetten lager is na

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

120

vaccinatie bestaan er al wel? En deelt de regering de mening van de aan
het woord zijnde leden dat een testbewijs ook geen zekerheid biedt dat er
geen sprake is van een besmettelijk persoon? Om dat risico in te dammen
meent de regering dat daarover helder gecommuniceerd te worden aan
de deelnemers van de activiteit, waarbij ook duidelijk wordt gemaakt dat
het belangrijk is dat men zich houdt aan de dan algemeen geldende
maatregelen om transmissie van het coronavirus te voorkomen. Waarom
kan dat niet ook bij vaccinatiebewijzen? Waarom dan toch het onderscheid
tussen het bieden van toegang tot sectoren aan personen met een
testbewijs en gevaccineerde personen? Kan de regering hier nader op
ingaan?
Zoals in de Kamerbrief van 8 maart jl. is beschreven, is één van de
voorwaarden voor de inzet van een vaccinatiebewijs in Nederland, dat er
meer bekend is over het effect van vaccineren op virustransmissie. De
eerste resultaten van enkele internationale onderzoeken zijn weliswaar
hoopgevend en duiden op afname van de transmissie, maar deze
onderzoeken zijn op dit moment nog onvoldoende vergelijkbaar met de
Nederlandse situatie. Dit onder meer omdat in ons land verschillende
vaccins worden ingezet met verschillende effectiviteit. De regering heeft
het RIVM gevraagd de meest recente (onderzoeks)ontwikkelingen te
monitoren. Daarnaast heeft de regering op 2 maart jl. de Gezondheidsraad
advies gevraagd wat de verwachting is over het effect van vaccinatie op
de transmissie van SARS-CoV-2 in Nederland en ook hoe dit moet worden
beoordeeld in de internationale context waarin verspreiding kan blijven
plaatsvinden. Dit advies wordt medio mei verwacht, dat zal de regering
afwachten. Zoals in de Kamerbrief van 8 maart jl. is beschreven, is het
effect op transmissie één van de voorwaarden voor de inzet van een
vaccinatiebewijs in Nederland, een tweede voorwaarde is dat de omvang
van de groep mensen die is gevaccineerd aanzienlijk is. Aan beide
voorwaarden dient te zijn voldaan voordat een vaccinatiebewijs in
Nederland wordt ingezet.
254.
Welke instantie zou de medische verklaring over de besmettelijkheid die in
plaats zou kunnen komen van een negatieve of positieve testuitslag
moeten afgeven als dit artikel verder wordt ingevuld, zo vragen de leden
van de ChristenUnie-fractie.
Indien een medische verklaring afgegeven zou moeten worden, zou dit
door de behandelend huisarts of specialist zijn.
255.
De regering beschrijft nadrukkelijk dat een vaccinatiebewijs dat gelijk staat
aan een testbewijs niet betekent dat er een indirecte vaccinatieplicht
wordt gecreëerd. De leden van de ChristenUniefractie zijn het daarmee
eens, maar vragen de regering wel hoe zij de wisselwerking inschat
tussen de inzet van testbewijzen en vaccinatiebewijzen naast elkaar. Als
een vaccinatiebewijs ook toegang verleent tot een activiteit, en er voor
een testbewijs een test moet worden afgenomen en daarvoor moet
worden betaald, bestaat er een ongelijke situatie tussen degene die zich
niet heeft laten vaccineren en die dat wel heeft laten doen. Een burger kan
hierdoor de drang voelen om voor een vaccinatie te kiezen. Hoe legt de
regering dit langs het juridische kader van de Gezondheidsraad over de
inzet van vaccinatiebewijzen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

121

Artikel 58rf lid één bevat de grondslag om andere documenten bij of
krachtens algemene maatregel van bestuur gelijk te stellen aan een
testuitslag, waaronder een bewijs van vaccinatie tegen covid-19. Echter,
voordat vaccinatiebewijzen in Nederland ingezet kunnen worden, zal aan
twee voorwaarden moeten worden voldaan, zoals toegelicht in de
Kamerbrief van 8 maart. De eerste voorwaarde is dat er meer bekend is
over het effect van vaccineren op transmissie van het virus en de tweede
voorwaarde is dat een aanzienlijk deel van de Nederlandse bevolking is
gevaccineerd. Daarnaast vraagt de CU-fractie om het juridisch kader van
de Gezondheidsraad over de inzet van vaccinatiebewijzen naast de
situatie te zetten dat een burger drang voelt om zich te vaccineren
vanwege de eigen bijdrage die de burger moet betalen bij een testbewijs.
In het advies over het juridisch en ethisch afwegingskader van de
Gezondheidsraad wordt een aantal voorwaarden genoemd waaraan
voldaan moeten worden om de inzet van een vaccinatiebewijs te kunnen
rechtvaardigen. Een van deze voorwaarden is dat vaccinatiebewijzen niet
mogen leiden tot ongerechtvaardigde uitsluiting en discriminatie. De
hoogte van de bijdrage voor een testbewijs zal naar verwachting geen
financiële drempel opwerpen die leidt tot maatschappelijk onaanvaardbare ongelijke toegang tot activiteiten of voorzieningen. Omdat
vaccinaties gratis zijn, zou hiermee wel een (zij het geringe) financiële
prikkel voor vaccinatie kunnen ontstaan. Nu echter de testmogelijkheden
zodanig worden vormgegeven dat deze voor iedereen toegankelijk
moeten zijn, ook wat kosten betreft, wordt dit effect minimaal geacht.
256.
De leden van de SGP-fractie constateren dat de Raad van State adviseert
de voorgestelde gelijkstelling van een vaccinatiebewijs of een medische
(immuniteits)verklaring met een testbewijs te schrappen en dit zo nodig in
een separaat wetsvoorstel te regelen. Ook de Autoriteit Persoonsgegevens adviseert om er een apart wetsvoorstel van te maken, omdat het
gaat om een ««ingrijpende en potentieel omstreden uitbreiding van de
systematiek»». Genoemde leden constateren dat de regering dit tot nu toe
weigert en van mening blijft dat een AMvB voldoende is. Zij zouden dit
hoogst onverstandig vinden en vragen de regering dit te heroverwegen
en dit artikel te schrappen.
De regering heeft naar een balans gezocht tussen de snelheid en
flexibiliteit die in het kader van de bestrijding van de coronacrisis geboden
is aan de ene kant en het primaat van de wetgever aan de andere kant.
Naar aanleiding van het advies van de Raad van State wordt een
eventuele gelijkstelling bij of krachtens algemene maatregel van bestuur
geregeld in plaats van uitsluitend bij ministeriële regeling zoals gangbaar
is op grond van hoofdstuk Va Wpg. Daarbij is bepaald dat een voorhangprocedure gevolgd dient te worden. Dit levert een zorgvuldige, democratisch gelegitimeerde besluitvorming die een wetgevingsprocedure
benadert. Met een algemene maatregel van bestuur zijn advisering door
de Raad van State en betrokkenheid van het parlement geborgd.
257.
Het lid van de 50PLUS-fractie ziet dat in het wetsvoorstel staat dat naast
een testbewijs ook een vaccinatiebewijs kan worden gebruikt om te
nemen aan activiteiten. Is duidelijk of iemand die gevaccineerd is een
ander niet kan besmetten met covid-19? Kan de regering hier duidelijkheid
over geven?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

122

Het lid van de 50PLUS-fractie vraagt of duidelijk is of iemand die
gevaccineerd is een ander niet kan besmetten met covid-19 en of de
regering hier duidelijkheid over kan geven. Op dit moment bestaat er nog
geen duidelijkheid over de vraag of iemand die gevaccineerd is het
COVID19-virus nog kan aan anderen overdragen. Hier wordt in internationaal verband nog nader onderzoek naar gedaan. De regering heeft de
Gezondheidsraad gevraagd hierover, mede in internationale context, te
adviseren. Dit advies wordt medio mei verwacht. In afwachting van deze
duidelijkheid zal, zoals in de Kamerbrief van 8 maart jl. over de Coronamaatregelen is aangegeven, mede daarom nog geen vaccinatiebewijs
ingezet worden. In het wetsvoorstel is slechts de mogelijkheid
opgenomen om een bewijs van vaccinatie bij algemene maatregel van
bestuur gelijk te stellen aan een testbewijs.
258.
Deelt de regering de mening dat een testbewijs ook geen zekerheid biedt
dat er geen sprake is van een besmettelijk persoon?
In deze pandemie is gebleken dat een aantal testen met name goed zijn in
het opsporen van personen die besmettelijk zijn. Dit betreft de antigeentesten, de ademtest en de NAAT-testen, zoals de PCR en de LAMP. Deze
testen worden ingezet voor toegangstesten. Tegelijk is het van belang om
te blijven realiseren dat geen enkele test volledige zekerheid biedt. Om het
risico op besmettelijkheid zoveel mogelijk te beperken, zal een testuitslag
van deze toegangstesten maximaal 40 uur na afname geldig zijn. Bij de
Fieldlab Experimenten is gebleken dat een klein aantal besmettelijke
mensen inderdaad door toegangstesten opgepikt werd en op basis
daarvan de toegang is ontzegd.
Mede namens de Minister van Justitie en Veiligheid en de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
H.M. de Jonge

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 807, nr. 10

123