Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

592
Vragen van het lid Dijk (SP) aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport over het bericht «Toename van kinderen met een longontsteking»
(ingezonden 28 november 2023).
Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 12 december 2023).
Vraag 1
Wordt op dit moment onderzoek gedaan naar de mogelijke oorzaken van de
toename van longontstekingen onder kinderen in Nederland? Kunt u uw
antwoord toelichten?1
Antwoord 1
Op basis van bestaande surveillance worden de trends van luchtweginfecties
goed bijgehouden. Uit diverse bronnen wordt wekelijks actuele informatie
verzameld en geduid. Daarbij gaat het om de Nivel huisartsenpeilstations
over acute luchtweginfecties bij huisartspatiënten, de virologische weekstaten
over voornamelijk ziekenhuislaboratoria diagnostiek en Infectieradar over
acute luchtweginfecties bij de algemene bevolking (RIVM). Daarnaast wordt in
de rioolwatersurveillance (RIVM) gekeken naar SARS-CoV-2. In overleg met
RIVM en Nivel wordt nu een intensivering van de surveillance bij de
huisartsenpeilstations uitgezet door extra bemonstering en uitgebreider
testen (op meer pathogenen) van longontstekingen onder kinderen in de
leeftijdsgroep onder 15 jaar, omdat daarin de grootste toename van
longontstekingen wordt gevonden.
Vraag 2
Welke mogelijke verklaringen zijn er voor het hogere aantal longontstekingen
onder kinderen in Nederland ten opzichte van voorgaande jaren?
Antwoord 2
Deze trend past binnen het seizoenspatroon, hoewel het vroeger in het
seizoen is dan gebruikelijk en bij kinderen 5–14 jaar hoger dan gebruikelijk.
De toename kan worden toegeschreven aan een gelijktijdige verheffing van

1

ah-tk-20232024-592
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Telegraaf, 24 november 2023, «Ook in Nederland stijging longontsteking bij kinderen: reden tot
paniek?» (www.telegraaf.nl/nieuws/469209849/ook-in-nederland-stijging-longontsteking-bijkinderen-reden-tot-paniek).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

verschillende luchtwegvirussen en -bacteriën, waaronder RSV, SARS-CoV-2,
rhinovirus en Mycoplasma pneumoniae. Dit blijkt uit de cijfers van de Nivel
huisartsenpeilstations, de virologische weekstaten over ziekenhuislaboratoria
en de Infectieradar. Deze trend wordt ook in andere Europese landen en
China waargenomen. Om oorzaken van longontstekingen bij kinderen in de
leeftijdsgroep 0–14 jaar beter in beeld te brengen gaan RIVM en Nivel daar
extra onderzoek naar doen.
Vraag 3
Zijn regionale verschillen zichtbaar als het gaat om de stijging van het aantal
longontstekingen onder kinderen in Nederland? Kunt u uw antwoord
toelichten?
Antwoord 3
In alle provincies is het aantal gevallen van longontsteking bij kinderen
relatief hoog voor de tijd van het jaar. Nivel ziet hierbij geen duidelijk verschil
tussen de provincies.
Vraag 4
In hoeverre wordt gekeken of de toename van longontstekingen verband
houdt met de luchtkwaliteit in Nederland?
Antwoord 4
De klimaatfactoren die invloed hebben op luchtweginfecties en ook longontstekingen zijn de combinatie van lage temperatuur en bepaalde luchtvochtigheid. Bovendien zitten mensen in de herfst en winterperiode ook meer binnen
en dichter op elkaar. Slechte luchtkwaliteit kan leiden tot gezondheidsproblemen, zoals ademhalingsproblemen. De huidige toename van luchtweginfecties past bij de tijd van het jaar waarin meerdere respiratoire pathogenen
circuleren. De rol van luchtkwaliteit hierbij is niet goed te kwantificeren. Meer
in zijn algemeenheid kan worden gesteld dat er verbanden zijn tussen
blootstelling aan luchtverontreinigende stoffen en effecten op hart- en
bloedvaten, luchtwegen en longen en op totale sterfte. Er is ook een
mogelijke relatie tussen langdurige, lokaal verminderde luchtkwaliteit en
luchtweginfecties.2 3
Vraag 5
Wat is de waarschijnlijkheid dat het hogere aantal longontstekingen onder
kinderen in Nederland ten opzichte van voorgaande jaren verband houdt met
de recente coronapandemie?
Antwoord 5
Daar is nu nog geen duidelijke conclusie over te trekken. De afname van
luchtweginfecties tijdens de inzet van maatregelen ter preventie van corona
en de daaropvolgende toename kunnen invloed hebben op de huidige trends.
De seizoenspatronen van infectieziekten hadden zich in de periode 2022/2023
grotendeels hersteld, maar het is nog onduidelijk hoe het patroon van het
huidige seizoen met deze toenames eruit gaat zien en of dit zal overeenkomen met pre-corona patronen. Naast het effect van de maatregelen zelf is het
aannemelijk dat mensen met klachten dit seizoen weer vaker naar de huisarts
gaan. Door de grote druk op de zorg en de beschikbaarheid van GGDteststraten in de coronatijd gingen mensen met klachten minder snel naar de
huisarts.

2

Fischer PH, Marra M, Ameling CB, Janssen N, Cassee FR (2011): Trends in relative risk
estimates for the association between air pollution and mortality in The Netherlands,
1992–2006. In: Environ Res. 2011 Jan; 111(1):94–100.
3
Veehouderij en gezondheid omwonenden (VGO) | RIVM

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2