Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

476
Vragen van de leden Siderius en Karabulut (beiden SP) aan de
Staatssecretarissen van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid over knelpunten in de inkomensvoorziening voor
jongeren met opgeschorte Wajong-2015 (ingezonden 9 september 2015).
Antwoord van Staatssecretaris Dekker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
mede namens de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
(ontvangen 3 november 2015).
Vraag 1
Bent u van mening dat meervoudig gehandicapte jongeren die ook na hun
18e jaar nog door willen leren, de mogelijkheden zouden moeten hebben
voor maximale ontplooiingsmogelijkheden en een grotere zelfredzaamheid?
Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 1
Ja, en dat is nu ook al mogelijk. Jongeren, dus ook zeer moeilijk lerende
jongeren met een bijkomende fysieke beperking, kunnen tot hun twintigste
jaar in het voortgezet speciaal onderwijs (vso) blijven. In sommige gevallen
kan verblijf na het twintigste jaar aangewezen zijn, ter voltooiing van de
opleiding of vanwege verhoging van de arbeidsgeschiktheid. Dan kan aan de
Inspectie van het Onderwijs ontheffing gevraagd worden van de bepaling dat
de jongere het vso dient te verlaten aan het eind van het schooljaar waarin
hij 20 wordt. In sommige gevallen is het mogelijk voor jongeren van 18 jaar
en ouder om een gemeentelijke studietoeslag te ontvangen (zie het antwoord
op vraag1.
Vraag 2
Hoe beoordeelt u het feit dat meervoudig gehandicapte jongeren die ouder
zijn dan 18 jaar, niet meer verder kunnen leren en achter de geraniums
belanden omdat zij per 1 januari 2015 geen recht meer hebben op een
studie-Wajong, noch een Individuele Studietoeslag vanwege het ontbreken
van arbeidsmarktperspectief en omdat de Wtos ontoereikend is?2

1
2

ah-tk-20152016-476
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Wmo:Wet maatschappelijke ondersteuning
Wajong: Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten
Wtos: Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Met de inwerkingtreding van de Participatiewet is de Wajong alleen nog
toegankelijk voor mensen die duurzaam geen arbeidsvermogen hebben.
Jongeren met arbeidsvermogen of tijdelijk geen arbeidsvermogen kunnen
zich voor (financiële) ondersteuning wenden tot de gemeente. Gemeenten
hebben met de Participatiewet de mogelijkheid gekregen een individuele
studietoeslag toe te kennen voor jongeren van 18 jaar en ouder. Voorwaarde
voor de studietoeslag is dat de jongere recht heeft op studiefinanciering of
een tegemoetkoming op grond van hoofdstuk 4 WTOS. Daarnaast dient de
jongere niet in staat te zijn het wettelijk minimumloon te verdienen, maar wel
arbeidsvermogen te hebben. Jongeren die tijdelijk geen arbeidsvermogen
hebben zijn derhalve uitgesloten van de gemeentelijke studietoeslag.
Gemeenten hebben echter op basis van de Participatiewet wel de mogelijkheid om voor deze groep bijzondere bijstand in te zetten. Ten aanzien van het
recht op bijzondere bijstand bepaalt de Participatiewet dat een persoon van
18, 19 of 20 jaar recht heeft op individuele bijzondere bijstand voor zover zijn
noodzakelijke kosten van het bestaan uitgaan boven de van toepassing zijnde
bijstandsnorm en hij voor deze kosten geen beroep kan doen op zijn ouders,
omdat:
a. de middelen van de ouders daartoe niet toereikend zijn; of
b. hij redelijkerwijs zijn onderhoudsrecht jegens zijn ouders niet te gelde
kan maken.
Vraag 3
Deelt u de mening dat meervoudig gehandicapte jongeren die studeren,
onder de huidige regelgeving niet in hun eigen levensonderhoud kunnen
voorzien en dus maar een beroep doen op de Wmo?3
Antwoord 3
Nee, die mening deel ik niet. In die uitzonderlijke gevallen waarin een
meervoudig gehandicapte jongere (zeer moeilijk lerend in combinatie met
een fysieke beperking) studeert, heeft hij net als andere studenten recht op
studiefinanciering, waarmee hij in zijn levensonderhoud kan voorzien.
Vraag 4
Hoe bent u van plan invulling te geven aan de motie Ypma c.s. waarmee de
Kamer uitsprak dat meervoudig beperkte leerlingen tot hun 20e jaar
onderwijs zouden moeten kunnen blijven volgen?4
Antwoord 4
In de motie Ypma c.s. wordt de regering gevraagd te garanderen dat ernstig
meervoudig beperkte leerlingen tot 20 jaar naar het vso kunnen. De Wet op
de expertisecentra biedt die mogelijkheid nu al. De daadwerkelijke overstap
naar een vervolgbestemming is afhankelijk van de ontwikkeling van een
leerling en kan dus ook 18 jaar zijn.
Vraag 5
Is het waar dat samenwerkingsverbanden in het voortgezet onderwijs geen
middelen in kunnen zetten voor leerlingen met een meervoudige handicap en
ouder dan 18 jaar? Zo ja, bent u bereid om voor deze groep een uitzondering
te maken? Kunt u uw antwoord verder toelichten?
Antwoord 5
Nee, het is niet waar dat samenwerkingsverbanden in het voortgezet
onderwijs geen middelen in kunnen zetten voor leerlingen met een meervoudige handicap ouder dan 18 jaar. Deze leerlingen mogen immers tot hun
twintigste jaar in het onderwijs blijven. Daaraan is met de invoering van
passend onderwijs niets veranderd.

3
4

Wmo:Wet maatschappelijke ondersteuning
Kamerstuk, 31 497, nr.162

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Vraag 6
Bent u bekend met het feit dat sommige gemeenten een tijdelijke voorziening
vanuit de bijzondere bijstand voor deze groep jongeren treffen? Zo ja, welke
gemeenten hebben een dergelijke voorziening getroffen en in welke
gemeenten krijgen meervoudig gehandicapte jongeren ouder dan 18 jaar en
zonder arbeidsmarktperspectief, geen ondersteuning?
Antwoord 6
Ik heb geen inzicht in de mate waarin gemeenten individuele bijzondere
bijstand verstrekken aan meervoudig gehandicapte jongeren van 18 jaar en
ouder zonder arbeidsmarktperspectief.
Wtos: Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3