Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

33 612

Structuurvisie Windenergie op land

Nr. 66

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 juni 2017
Hierbij informeer ik uw Kamer, mede namens de Minister van Infrastructuur en Milieu, over de voortgang van de realisatie van de
doelstelling uit het Energieakkoord om 6.000 MW aan opgesteld
vermogen windenergie op land te realiseren in 2020. Hiertoe bied ik uw
Kamer de Monitor Wind op Land 2016 aan (zie bijlage1). De monitor is
opgesteld door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en
geeft inzicht in de stand van zaken nationaal, provinciaal en per project en
schetst de verwachtingen voor realisatie van windenergie op land in 2020
op peildatum 31 december 2016. In deze brief geef ik kort de belangrijkste
conclusies uit de monitor weer. Daarnaast ga ik in op de voortgang en de
mogelijkheden om de realisatie van windvermogen op land te versnellen.
Beeld uit de monitor wind op land 2016
Naarmate de tijd vordert richting 2020, wordt steeds duidelijker of
windparken op land tijdig gerealiseerd kunnen worden. Eind 2016 stond in
Nederland 3.297 MW aan productief vermogen windenergie op land
opgesteld. Dit betekent een toename van 347 MW (+11,8%) ten opzichte
van 2015. Het geïnstalleerde vermogen en alle geplande windparken
tellen op tot 6.639 MW. Daarmee is de extra geplande projectcapaciteit ten
opzichte van de vorige monitor met 351 MW toegenomen tot 639 MW. Dit
is bijna 11% meer dan de doelstelling van 6.000 MW. Ruim de helft van
deze geplande MW’s komt voor rekening van de grote geplande projecten
in Flevoland.
Ten opzichte van de situatie in 2015 is in 2016 een deel van het geplande
vermogen in procesfase verder vooruit richting realisatie geschoven. De
categorie projecten waarvan het (vrijwel) zeker is dat deze in 2020 zullen
zijn gerealiseerd, bedraagt in totaal 4.576 MW. Dit is 76% van de
doelstelling. Van nog eens 331 MW (bijna 6% van de doelstelling) is het
aannemelijk dat dit productief kan zijn in 2020, maar dit deel van de
1

kst-33612-66
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 33 612, nr. 66

1

projecten blijft kwetsbaar voor vertraging door knelpunten en/of de
benodigde doorlooptijd van alle procedures. Samen maakt dit 4.907 MW,
oftewel 82% van de doelstelling.
Voor de resterende 1.093 MW (18% van de doelstelling) geldt dat tijdige
realisatie van alle betrokken partijen nog veel inspanning vergt om
knelpunten op te lossen en procedures voorspoedig te laten verlopen. Van
deze projecten is het volgens RVO (zeer) onzeker of onduidelijk of ze tijdig
operationeel kunnen zijn. Of de resterende opgave tijdig gehaald wordt,
hangt in grote mate af van de fase waarin de resterende projectopgave
zich bevindt. Hierbij zijn er grote verschillen tussen de provincies. In een
aantal provincies bevindt een groot deel van de opgave zich nog in het
voortraject, waarmee de kans op tijdige realisatie de nodige versnelling
vergt. Dit geldt bijvoorbeeld voor de provincies Zuid-Holland, NoordBrabant, Utrecht en Limburg.
In 2016 is de realisatie van windvermogen toegenomen en ook de totale
projectcapaciteit is toegenomen. Het windvermogen dat waarschijnlijk in
2020 is gerealiseerd, is gedaald van 5.242 MW in 2015 naar 4.907 MW in
2016. Dit is het totaal van (vrijwel) zeker vermogen en vermogen waarvan
het aannemelijk is dat het productief kan zijn in 2020.
Versnelling
Om tot versnelling over te gaan wordt in veel provincies de provinciale of
gemeentelijke coördinatieregeling toegepast, waardoor de mogelijkheid
bestaat om de procedures voor het bestemmingsplan en de Omgevingsvergunning gelijk op te laten lopen en daarmee de nodige tijdwinst te
boeken. Provincies hanteren op basis van ervaring in een aantal gevallen
dan ook kortere proceduretijden dan in de monitor is aangehouden. Ook
zien de provincies positieve ontwikkelingen na de peildatum 31 december
2016, zoals weergegeven in de Monitor Wind op Land 2016. Zo wijzen zij
erop dat er belangrijke stappen gezet zijn in de provincie Groningen bij de
projecten Geefsweer (60 MW) en Oosterhorn (54 MW), waardoor realisatie
van deze projecten in 2020 mogelijk lijkt. Ook bij het windpark A16
(Noord-Brabant), van minimaal 100 MW, zijn belangrijke stappen gezet
waardoor realisatie in 2020 mogelijk is. Betrokken partijen menen dat het
doel van 6.000 MW gerealiseerd windvermogen op land in 2020 binnen
bereik is.
Het realiseren van wind-op-landprojecten blijkt een complexe opgave die
vraagt om gezamenlijke inzet. Het gaat dan bijvoorbeeld om de aanpak
van beperkingen door radar, luchthavens en militaire laagvliegzones,
risicozonering bij bedrijventerreinen en het verkrijgen van draagvlak c.q.
acceptatie in de omgeving. Dit vergt grote zorgvuldigheid en de nodige
investering in gebiedsprocessen. Rijk, provincies en gemeenten hebben
afspraken gemaakt hoe hier invulling aan te geven.
Afspraken
De Monitor Wind op Land 2016 is op 16 mei 2017 besproken in een
bestuurlijk overleg tussen het Rijk (ministeries van Economische Zaken
(EZ) en van Infrastructuur en Milieu (IenM)), het Interprovinciaal Overleg
(IPO), de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Unie van
Waterschappen. Ik constateer dat er commitment bij alle partijen
aanwezig is om de doelstelling te halen. De partijen hebben mij aangegeven dat zij de doelstelling voor wind op land in 2020 moeten en kunnen
realiseren. Ik constateer ook dat de totale projectencapaciteit inmiddels
aanzienlijk hoger is dan 6.000 MW, maar dat het geen eenvoudige opgave
is om de doelstelling in 2020 te halen. Ik heb afgesproken dat ik met een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 33 612, nr. 66

2

aantal provincies nader in gesprek ga om te kijken hoe we realisatie
kunnen versnellen en waar ik kan helpen specifieke knelpunten op te
lossen.
Zo heb ik recentelijk met de gedeputeerde van Limburg afspraken
gemaakt om het knelpunt radar, in relatie tot de realisatie van concrete
projecten, samen aan te pakken.
De inspanningen vanuit het kernteam wind op land (dat bestaat uit de
ministeries van EZ en van IenM, IPO, VNG, Netbeheer Nederland, NWEA
en Stichting Natuur en Milieu namens de bij het Energieakkoord aangesloten natuur- en milieuorganisaties) zijn gericht op de hierboven
aangegeven knelpunten. Het kernteam zal haar gezamenlijke inzet nog
meer richten op specifieke projecten en zo bijdragen aan een daadwerkelijke versnelling in de realisatie. Zo zal op 21 juni a.s. door RVO een
masterclass wind op bedrijventerreinen worden georganiseerd. Het
bevoegd gezag wordt hiermee ondersteund in de beoordeling van het
veilig plaatsen van een windturbine op een bedrijventerrein.
Eerder heb ik aangekondigd (Monitor 2015, Kamerstuk 33 612, nr. 62) dat
ik, waar nodig en gewenst, gemeenten extra zal ondersteunen. Dat doe ik
in eerste instantie in een vijf- tot tiental pilots, waarvoor inmiddels
projecten zijn aangedragen. Deze projecten zullen voor het einde van dit
jaar van start gaan.
Windprojecten zijn bedoeld om invulling te geven aan het afgesproken
doel uit het Energieakkoord van 6.000 MW wind op land en nodig voor het
behalen van het doel van 14% hernieuwbare energie in 2020. Gezien de
doorlooptijd van windprojecten zullen nieuw te starten windinitiatieven
niet voor 2020 tot realisatie leiden. Zowel de provincies als de Unie van
Waterschappen gaan in overleg over welke andere hernieuwbare
energieprojecten zij nog kunnen realiseren, welke bijdragen aan de
doelstelling van 14% hernieuwbare energie in 2020. Randvoorwaarde is
dat deze projecten nog niet zijn opgenomen in de huidige ramingen van
de Nationale Energieverkenning.
Ik vertrouw erop dat de 6.000 MW opgesteld vermogen wind op land in
2020 gerealiseerd kan worden. Hiermee zal het opgestelde windvermogen
ook een belangrijke bijdrage leveren aan de hernieuwbare energie
doelstelling van 14% in 2020.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 33 612, nr. 66

3