Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2228
Vragen van de leden Tellegen en Ten Broeke (beiden VVD) aan de Ministers
van Veiligheid en Justitie en van Buitenlandse Zaken over het bericht
«honderden zeeschepen van de radar» (ingezonden 11 mei 2017).
Antwoord van Minister Blok (Veiligheid en Justitie) mede namens de Minister
van Buitenlandse Zaken (ontvangen 29 juni 2017). Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2016–2017, nr. 2014.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «honderden zeeschepen van de radar»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt de berichtgeving dat per maand honderden verdachte zeeschepen de
Nederlandse wateren binnenvaren zonder dat duidelijk is waar zij daarvoor
exact geweest zijn omdat de schepen in de periode daarvoor hun gps-signaal
hebben uitgezet?
Antwoord 2
De Noordzee wordt 24/7 gemonitord door de Nederlandse Kustwacht. Bij het
Maritiem Informatie Knooppunt (MIK) van de Kustwacht werken informatieambtenaren van de Koninklijke Marechaussee, de Douane, de politie, de
Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit en de Koninklijke Marine samen. Op
basis van informatie van de diverse diensten wordt een zo compleet mogelijk
beeld opgebouwd van de Noordzee en vindt risicoprofilering plaats. Indien
nodig dan wordt op basis van de informatie opgetreden (Informatie Gestuurd
Optreden). Voor de beeldopbouw gebruikt de Kustwacht diverse sensoren
zoals: Automatic Identification System (AIS) en Radar.
De Kustwacht beschikt niet over de onderzoeksgegevens waarop Windward
haar conclusies heeft gebaseerd en kan derhalve een dergelijke uitspraak niet
bevestigen.

1

ah-tk-20162017-2228
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

http://www.ad.nl/binnenland/honderden-zeeschepen-enlsquo-van-de-radarenrsquo~aaa8e84c/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Vraag 3
Kunt u bevestigen dat van ieder schip dat Nederlandse havens of wateren
binnenvaart bij de autoriteiten bekend is welk schip er binnenkomt en waar
dat schip geweest is?
Antwoord 3
Voor de registratieplichtige schepen gelden internationale eisen waardoor
men verplicht is voor binnenkomst van een haven o.a. de plaats van
herkomst te rapporteren. Daarnaast zijn deze schepen verplicht om bepaalde
apparatuur te voeren zoals AIS. Tevens hebben de registratieplichtige
schepen een scheepsidentificatienummer (IMO-nummer). Dit unieke nummer
is scheepsgebonden en wordt bij de bouw van een zeeschip uitgegeven door
Lloyd’s Register. De maritieme communicatieapparatuur aan boord van een
schip wordt geprogrammeerd met een uniek Maritieme Mobile Service
Identiteit-nummer (MMSI) waardoor identificatie mogelijk is.
De scheepvaart kan globaal worden opgedeeld in vijf segmenten:
1- Vracht;
2- Ferry;
3- Cruise;
4- Visserij;
5- Pleziervaart.
De eerste 4 segmenten zijn verplicht (wettelijke uitzonderingen daar gelaten)
een AIS transponder te voeren. Deze transponder zendt een signaal uit
waarbij het schip naast locatiegegevens gelijk een aantal parameters
meestuurt waardoor het schip kan worden geïdentificeerd. Als een schip zijn
transponder uitzet kan de Kustwacht het schip, mits binnen bereik, alleen op
radar zien. Buiten radarbereik wordt het schip niet gezien. Het segment
pleziervaart is niet verplicht een transponder te voeren waardoor identificatie
niet altijd mogelijk is. Van geïdentificeerde schepen kan worden achterhaald
waar zij zijn geweest. De Kustwacht en haar partners kunnen hiervoor diverse
(inter)nationale systemen raadplegen.
Vraag 4 en 5
Kunnen handelingen als het wijzigen van het identificatienummer of het
tijdelijk uitzetten van het gps-signaal inderdaad een indicatie zijn voor illegale
activiteit? Zo ja, wat wordt hiermee gedaan? Hoe wordt nagegaan of er
wellicht sprake is geweest van betrokkenheid bij smokkel van drugs, wapens
of mensen?
Bent u bekend met het door het bedrijf in kwestie aangehaalde voorbeeld van
een schip dat in de buurt van Libanon de gps uit had staan en even later
werd gesignaleerd in de buurt van Groningen? Deelt u de bezorgdheid over
dergelijke verdachte bewegingen, temeer in het licht van de diverse
ontdekkingen van illegale wapens op schepen in de Middellandse Zee?
Antwoord 4 en 5
Het gedurende de reis aan of uit hebben gehad van het GPS/AIS kunnen
signaal zijn voor illegale activiteiten, echter de oorzaak kan ook gelegen zijn
in de technische sfeer zoals meteorologische omstandigheden of technische
oorzaken in de systemen.
Elk schip dat in Nederland aankomt, zeker als Nederland als Europese
buitengrens wordt aangedaan, biedt de Nederlandse autoriteiten de
mogelijkheid om passagiers/bemanning en goederen te controleren. Ook kan
aan boord een inspectie plaatsvinden. Schepen die van buiten het Schengengebied komen en een Nederlandse haven willen aandoen, moeten tevens
conform de Schengengrenscode vooraf de gegevens van hun bemanningsleden en eventuele passagiers aan de Nederlandse autoriteiten doorgeven.
Op basis hiervan vinden vervolgens controles plaats in datasystemen door de
Koninklijke Marechaussee, en waar nodig fysieke controles. Daarnaast voert
de Douane controles uit t.a.v. schepen waar het gaat om goederen. Voor
goederen die de Nederlandse havens binnenkomen moet door het bedrijfsleven vooraf een aangifte gedaan worden bij de Douane en moet de aankomst
van de goederen en het schip gemeld worden. De Douane werkt risicogericht
en analyseert de gegevens van deze aangiften en maakt daarbij gebruik van
informatie uit open en gesloten bronnen. De Douane selecteert te controleren
schepen en scheepsladingen op basis van een risicoanalyse. Een signaal van
een verandering van een koers of een onjuiste of onvolledige opgave van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

aangedane havens of een signaal van het uitzetten van de AIS-installatie
wordt door de Douane beschouwd als een risico-indicator.
De wettelijke mogelijkheden worden niet beperkt of vergroot al naar gelang
een schip wel of niet gedurende zijn reis het GPS/AIS-signaal aan heeft
gehad. Indien veiligheidsautoriteiten aanwijzingen hebben dat een schip
daadwerkelijk een veiligheidsrisico vormt, of bij verdenking van verdachte
activiteiten, dan vindt verder onderzoek plaats waarna wordt overgegaan op
informatie gestuurd optreden. Afhankelijk van de uitkomst van het onderzoek
wordt opgetreden door de Kustwacht waar het de Noordzee betreft of vanaf
de wal door de verschillende bevoegde instanties.
Vraag 6
Wat gebeurt er met schepen met een ondeugdelijke registratie? Worden
schepen die zonder reden hun gps-signaal uitgezet hebben, onderworpen aan
extra controles?
Antwoord 6
Een AIS transponder zendt automatisch zijn positie en geprogrammeerde
identiteitsgegevens uit, zoals het MMSI-nummer, het scheepsidentificatienummer, de scheepsnaam en radioroepnaam. Indien blijkt dat een schip zijn AIS
niet of verkeerd voert dan treedt de Kustwacht, in samenwerking met de
participerende diensten, op.
Vraag 7
Klopt het dat gps-gegevens niet gecontroleerd worden bij aankomst in
Nederlandse wateren? Zo ja, waarom niet?
Antwoord 7
De Kustwacht controleert aan de hand van risicoprofilering schepen o.a. op
een juist gebruik van AIS. De Kustwacht ziet toe of schepen binnen de
territoriale wateren hun AIS systeem aan hebben en treedt op als dat niet het
geval is. De Noordzee wordt permanent gemonitord door de Nederlandse
Kustwacht en maakt daarbij gebruik van het AIS alsmede van de radarinstallatie. Hierbij dient wel opgemerkt te worden dat de Noordzee één van de
drukst bevaren zeeën is ter wereld en dat niet elk schip kan worden gecontroleerd. Graag verwijs ik u hierbij tevens naar de beantwoording van de vragen
van de leden Jetten, Groothuizen en Bouali (allen D66) aan de ministers van
Infrastructuur en Milieu, van Veiligheid en Justitie en van Buitenlandse Zaken
over het bericht dat verdachte schepen niet worden gecontroleerd (ingezonden 11 mei met kenmerk 2017Z06153).
Vraag 8
Klopt het dat de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid
(NCTV) deze praktijken als een probleem ziet? Zo ja, welk risico ziet de NCTV
en waarom maakt dat risico geen onderdeel uit van haar driemaandelijkse
dreigingsbeeld?
Antwoord 8
Het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN) is een globale analyse
(trends en ontwikkelingen) van de aard en omvang van de terroristische
dreiging tegen Nederland en Nederlandse belangen. Het gaat daarbij dus niet
om risico’s. Het DTN is het algemene ankerpunt voor het Nederlandse
contraterrorisme beleid. Er zijn tal van risico’s die bestaan doch niet worden
opgenomen in een DTN, maar waar de overheid wel op acteert. Zie ook het
antwoord op vraag 5.
Vraag 9
Kunt u aangeven of u ondeugdelijke registratie van schepen als een probleem
ziet? Zo ja, hoe groot is dit probleem, is er wel of geen grip op en wat zijn de
risico’s?
Antwoord 9
De Kustwacht ervaart geen problemen ten aanzien van de registratie van de
registratie plichtige schepen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3