Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

27 529

Informatie- en Communicatietechnologie (ICT) in
de Zorg

Nr. 189

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 juli 2019
«Goede en tijdige informatie-uitwisseling met de patiënt en tussen
zorgaanbieders onderling is nodig voor goede kwaliteit van zorg». Met
deze zin ben ik mijn eerdere twee brieven aan uw Kamer over gegevensuitwisseling in de zorg (van 20 december 2018 en 9 april 2019)1 begonnen
en ook deze derde brief begin ik weer op deze manier. Veel informatie
wordt zorgbreed gebruikt en steeds meer gegevensuitwisseling gaat over
zorgsectoren heen. Dit is belangrijk, omdat het zorgpad van een patiënt
zich vaak niet beperkt tot één zorgsector en goede zorg daarom geleverd
wordt over zorgsectoren heen. Zo stopt zorg na een ziekenhuisopname
vaak niet bij het ontslag, maar nemen thuiszorg, huisartsen of langdurige
zorg het stokje over. Mijn voornemen om digitaal het nieuwe normaal te
maken voor gegevensuitwisseling in de zorg, is daarom nadrukkelijk
zorgbreed.
Na mijn eerdere brieven over dit onderwerp en de gedachtewisseling die
ik hierover met uw Kamer had in het Algemeen Overleg op 30 januari
2019 (Kamerstuk 27 529, nr. 183), ben ik aan de slag gegaan met bovenstaande opgave. Dat heb ik afgelopen maanden gedaan met betrokken
partijen in het zorgveld. In de gesprekken en bijeenkomsten die ik hiervoor
heb georganiseerd, heb ik steun ervaren om gegevensuitwisseling in de
zorg elektronisch te maken. Zorgbreed is er een gedeelde wil én een
gevoel van urgentie om hierin te slagen. Ook heb ik mooie voorbeelden
gezien van reeds ingezette regionale ontwikkelingen en van ontwikkelingen binnen specifieke beroepsgroepen.
Deze brief gaat over gegevensuitwisseling tussen zorgaanbieders
onderling en is onder meer gericht op het realiseren van eenheid van taal
en techniek. Mijn inzet blijft niet beperkt tot gegevensuitwisseling tussen
zorgaanbieders onderling. Dezelfde gegevens, in dezelfde taal, kunnen als
1

kst-27529-189
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Kamerstuk 27 529, nrs. 166 en 183.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 27 529, nr. 189

1

de patiënt dit wil doorstromen naar de Persoonlijke Gezondheidsomgevingen (PGO). Het afsprakenstelsel MedMij, een initiatief van Patiëntenfederatie Nederland met VWS en partners in de zorg, maakt het mogelijk dat
mensen die dat willen met strenge waarborgen voor veiligheid en privacy
over al hun eigen gegevens kunnen beschikken in een eigen PGO. Vanaf
oktober 2019 kunnen burgers op grond van een financieringsregeling
(open house regeling) kosteloos een PGO kiezen dat voldoet aan de
MedMij-eisen.2 Om te zorgen dat de juiste informatie op het juiste
moment beschikbaar kan zijn heb ik acties gestart om data te laten werken
voor gezondheid, waarover ik uw Kamer vorig jaar informeerde.3 Ook
voor het automatisch afleiden van uitkomstinformatie uit in het
zorgproces vastgelegde informatie vormen de gegevens uit het digitale
dossier de basis. In het programma Uitkomstgerichte Zorg gaat veel
aandacht uit naar het beschikbaar krijgen van de juiste informatie voor
professionals om van te leren, maar ook voor in de spreekkamer ten
behoeve van samen beslissen.
In deze brief ga ik in op mijn aanpak om te komen tot elektronische
gegevensuitwisseling. Ik streef in mijn aanpak naar een goede balans
tussen snelheid en zorgvuldigheid. Het is mijn ambitie om u in deze brief
te informeren over de Roadmap ten aanzien van zowel de voorgenomen
wetgeving als de eerste verplicht te digitaliseren gegevensuitwisselingen.
Ten aanzien van de gegevensuitwisselingen die als eerste verplicht
elektronisch moeten gaan verlopen, wil ik vanuit het oogpunt van
zorgvuldigheid samen met het veld komen tot volledige helderheid over
de inhoud van elke gegevensuitwisseling.
Ondertussen ga ik door met de voorbereiding van de benodigde
wetgeving en zet ik de komende periode in op het voorbereiden van de
aanwijzing van de verplichte standaarden die vallen onder het in mijn
vorige brief beschreven tweede spoor van de wetgeving. Dit kan
onafhankelijk van de voortgang van de aanwijzing van verplicht elektronische gegevensuitwisselingen ingevuld worden. Door standaarden vast
te stellen op het gebied van eenheid van taal en techniek, zorg ik dat
systemen gereed gemaakt worden om gegevens uit te wisselen. Zodra er
binnen het veld overeenstemming is en er gegevensuitwisselingen zijn
die digitaal verlopen, zal ik deze als verplicht elektronisch aanwijzen.
Ik beschrijf u in deze brief de aankomende wetgeving, de aansluiting bij
bestaande wetgeving en de wijze van binding van leveranciers. Ten slotte
kom ik terug op de eerste uitkomsten van mijn onderzoek naar de
noodzaak tot het aanpassen van de Wet aanvullende bepalingen
verwerking persoonsgegevens in de zorg (Wabvpz).
Aanpak
In mijn aanpak maak ik gebruik van de wil die er in de sector is om met
elektronische gegevensuitwisseling de zorg verder te verbeteren. Ik heb
hiertoe vanuit mijn ministerie een programma «Elektronische gegevensuitwisseling in de zorg» ingesteld, die hieraan middels uitvoering van de
Roadmap invulling geeft. De Roadmap bestaat uit gegevensuitwisselingen
die als eerste bij wet elektronisch zullen moeten verlopen, het aanwijzen
van bouwstenen die hierbij verplicht moeten worden gebruikt en het
wetstraject zelf. Elke gegevensuitwisseling die op de Roadmap wordt
opgenomen moet een bijdrage leveren aan goede zorg. Voor elke
gegevensuitwisseling moet daarom voorafgaand aan digitalisering
duidelijk zijn «welke informatie, op welke moment, op welke plek» nodig
2
3

www.medmij.nl/afsprakenstelsel.
Kamerstuk 27 529, nr. 164.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 27 529, nr. 189

2

is voor goede zorg. De vaststelling hiervan kan gebaseerd zijn op een
bestaande kwaliteitsstandaard die is opgenomen in het register van het
Zorginstituut. Waar deze er niet is, kan ook een bestaande professionele
standaard voor het betreffende zorgproces de basis zijn. Het programma
zorgt er samen met het veld voor dat gegevensuitwisselingen aangewezen worden die hieraan voldoen en zal de benodigde versnelling
ondersteunen of in gang zetten. Dat kan bijvoorbeeld door koplopers te
ondersteunen en via convenanten met deze koplopers en hun leveranciers
tot de eerste implementaties te komen.
Het programma stelt ook het wetsvoorstel op en zorgt voor de totstandkoming van de verplicht te gebruiken bouwstenen voor taal en techniek.
Vooralsnog loopt het programma tot eind 2023. In 2023 zal bekeken
worden of een dergelijk programma vanuit mijn ministerie nog nodig is of
dat de ingezette digitalisering op een andere wijze voortgezet kan worden.
Ik zal u tenminste jaarlijks informeren over het verloop van het
programma en de resultaten die het programma heeft behaald. Die
resultaten zal ik niet alleen benoemen in termen van gerealiseerde
eenheid van taal en techniek, maar vooral ook in de maatschappelijke
baten die gerealiseerd zijn. Ik stuur namelijk op het daadwerkelijk behalen
van baten van digitalisering voor zorgprofessionals, voor cliënten en
patiënten en voor de zorg als geheel. Per gegevensuitwisseling die op de
Roadmap komt, zal ik daarom, zoals ik eerder aan u schreef, een
maatschappelijke kosten en batenanalyse laten uitvoeren. Deze analyses
zullen de basis zijn voor de rapportage over de voortgang van elk van de
gegevensuitwisselingen op de Roadmap.
Voorwaarden voor elektronische gegevensuitwisseling
Op initiatief van het Informatieberaad zijn al vier programma’s gestart die
werken aan de voorwaarden voor de elektronische gegevensuitwisselingen die zijn opgenomen op de concept Roadmap. Deze dragen bij aan
de realisatie van de ambitie en gaan onverminderd door.
Zo werkt een brede coalitie van onder meer patiënten, radiologen,
regionale organisaties en Zorgverzekeraars Nederland in het programma
TWIIN aan oplossingen voor landelijke beelduitwisseling. (U kent de
voorbeelden van DVD’s die op de buik van een patiënt in de ambulance
mee moeten worden genomen van ziekenhuis naar ziekenhuis of van de
taxi die tussen ziekenhuizen rijdt om gegevensdragers met beelden na te
brengen.) Het initiatief van deze brede coalitie draagt bij aan de elektronische beelduitwisseling tussen ziekenhuizen, een uitwisseling die op de
concept Roadmap was opgenomen. Het programma Registratie aan de
Bron realiseert de elektronische uitwisseling van de Basisgegevensset
Zorg tussen ziekenhuizen. Ook zijn er proeftuinen voor verpleegkundige
overdracht (eOverdracht) en wordt gewerkt aan implementatie van het
medicatieproces.
Ontwikkeling van de wetgeving
Er zijn contouren van de wetgeving. Na internetconsultatie komend najaar
om samen met het zorgveld het wetsvoorstel af te stemmen en aan te
scherpen, zal ik het wetsvoorstel zo spoedig mogelijk in procedure
brengen. Na advies van de Raad van State beoog ik het wetsvoorstel in de
loop van 2020 aan uw Kamer aan te bieden. Het is mijn intentie om
tegelijkertijd of zo snel mogelijk daarna ook de eerste aanwijzingen onder
deze wetgeving aan u aan te bieden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 27 529, nr. 189

3

Onder het eerste spoor van de beoogde wetgeving zal ik, na het
vaststellen van overeenstemming binnen het veld, gegevensuitwisselingen aanwijzen die vanaf een bepaald moment verplicht elektronisch
moeten verlopen. De wet zal bepalingen bevatten die het mogelijk maken
dat bij lagere regelgeving een gegevensuitwisseling kan worden
aangewezen die vanaf een bepaalde datum verplicht elektronisch dient te
verlopen, gebruik makend van specifieke standaarden voor taal en
techniek. Met de leden van het Informatieberaad sprak ik af dat deze
aanwijzing zal worden beproefd op de gegevensuitwisselingen ten
aanzien van het digitaal receptenverkeer (als onderdeel van Medicatieproces 9.0) en verpleegkundige overdracht waarvoor eerder al bovengenoemde programma’s zijn gestart. Het is mijn verwachting dat deze twee
gegevensuitwisselingen ook tot de eerste verplicht elektronische
gegevensuitwisselingen zullen behoren.
Een voorbeeld: Onder dit eerste spoor kan worden aangewezen dat vanaf
een bepaald moment alle gegevensuitwisseling in het kader van verpleegkundige overdracht elektronisch moet verlopen en dat daarbij een set
bouwstenen waaronder geconstateerde problemen, behandeldoel en
gepleegde interventie moeten worden overgedragen.
Ik zal een gegevensuitwisseling pas als verplicht elektronisch aanwijzen
als alle benodigde informatie elektronisch kan worden uitgewisseld. Als
bijvoorbeeld naast beeldmateriaal aanvullende informatie nodig is, moet
ook dit elektronisch beschikbaar zijn. Ik zal pas dan tot verplichte
digitalisering overgaan. Het zorgproces en de behoefte van zorgprofessionals aan informatie daarin blijven voor mij leidend.
In het tweede spoor wijs ik de bouwstenen aan die verplicht gebruikt
moeten worden op het gebied van taal en techniek. De wet zal bepalingen
bevatten die het mogelijk maken dat bij lagere regelgeving aanwijzingen
kunnen worden gegeven voor taal en techniek in de elektronische
gegevensuitwisseling in de zorg. Hiermee borg ik dat er gekomen wordt
tot een samenhangend stelsel van bouwstenen die onafhankelijk zijn van
een specifieke gegevensuitwisseling en dus breed gebruikt kunnen én
moeten worden. De bouwstenen die in dit spoor worden aangewezen,
kunnen en moeten dus telkens worden hergebruikt.
Een voorbeeld: Aangewezen kan worden dat als in een elektronische
gegevensuitwisseling de mogelijkheid om zich zelf te kunnen voeden en
de gebruikte hulpmiddelen hiervoor zijn opgenomen, hiertoe de
bouwsteen «Vermogen tot eten» moet worden gebruikt.
Daarnaast zal de wet bepalingen bevatten die het mogelijk maken dat
eisen kunnen worden gesteld aan, onder meer, informatieveiligheid en
privacy. Tot slot zullen bepalingen worden opgenomen die certificering
van ICT-producten mogelijk maken.
Aansluiting op bestaande wetgeving is uitgangspunt
In de aanpak van de digitalisering is voor mij consensus tussen zorgprofessionals over het zorgproces en de digitalisering van een gegevensuitwisseling daarbinnen het vertrekpunt. Hiertoe ontwikkelen zorgprofessionals veldnormen, waar dit eventueel nodig is stuur ik aan op
versnelling. Dergelijke veldnormen zijn de bron van eenheid van taal in
registratie en overdracht, zo schreef ik u in mijn eerste brief over
elektronische gegevensuitwisseling in de zorg. Daarom heb ik allereerst
de verhouding bepaald tussen de bestaande wetgeving ten aanzien van
kwaliteitsstandaarden en de nieuwe wetgeving die zich richt op digitalisering van gegevensuitwisseling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 27 529, nr. 189

4

Veldnormen zijn afspraken over wat in een zorgproces nodig is en welke
informatie daarvoor op welk moment en op welke plaats beschikbaar
moet zijn. Veldnormen kunnen ook kwaliteitsstandaarden zijn als ze
tripartiete zijn opgesteld en ingeschreven in het «Register» dat door het
Zorginstituut wordt beheerd. Een kwaliteitsstandaard heeft betrekking op
het gehele of een deel van het zorgproces en legt vast wat noodzakelijk is
om vanuit het perspectief van de cliënt goede zorg te verlenen. De
Zorgverzekeringswet vormt hiervoor de basis. Mochten kwaliteitsnormen
niet worden aangeboden door de tripartiete partijen dan kan, zoals ik al
schreef in mijn eerste brief over gegevensuitwisseling in de zorg, de
doorzettingsmacht van het Zorginstituut – voor die processen waar dat
voor kan – worden benut om ze toch te realiseren.
Een kwaliteitsstandaard kan wel zien op het vaststellen welke gegevens in
een zorgproces beschikbaar moeten zijn (het «wat»), maar niet op «hoe»
deze moeten worden vastgelegd of uitgewisseld. Met het «hoe» bedoel ik
de set van bouwstenen die verplicht moeten worden gebruikt in een
gegevensuitwisseling en die zorgen voor eenheid van taal en voor
eenheid van techniek. Ik zal met de aankomende wetgeving een wettelijke
basis creëren voor het «hoe», waarbij de Minister van VWS eisen kan
stellen aan eenheid van taal en van techniek.
Van belang is wel dat daarbij samenhang bestaat tussen welke informatie
nodig is (zoals bepaald in veldnormen) en de wijze van vastlegging en
uitwisseling (zoals voorgeschreven in de nieuwe wettelijke verplichting
ten aanzien van digitalisering). Samen met het Zorginstituut, dat het
register voor kwaliteitsstandaarden voert, verken ik momenteel waar de
grens tussen kwaliteitsstandaard en afspraken over taal en techniek exact
ligt en wat dit betekent voor de nieuwe wetgeving. Deze verkenning doen
we aan de hand van concrete gevallen waaronder het medicatieproces.
Het zal enige tijd in beslag nemen om dit op zorgvuldige wijze te doen.
Ook heb ik het Zorginstituut gevraagd om nu reeds te bevorderen dat in
kwaliteitstandaarden voldoende is beschreven welke informatie op welk
moment op welke plek nodig is.
Het bestaan van een kwaliteitsstandaard is voor mij op dit moment geen
voorwaarde voor het digitaliseren van een gegevensuitwisseling. Ook
veldnormen die nog niet zijn aangeboden voor opname in het Register,
maar waarover wel consensus bestaat bij het zorgveld en patiënten,
kunnen de bron zijn voor digitalisering. Hierdoor kunnen ook nu al
concrete stappen in digitalisering worden gezet, ook als voor het
betreffende zorgproces nog geen kwaliteitsstandaard in het Register is
opgenomen. Ik vind het wel wenselijk dat de betrokken veldnormen ook
aan het Zorginstituut worden aangeboden voor opname als kwaliteitsstandaard in het Register.
Wijze van binden van leveranciers aan wetgeving
Zoals in mijn eerdere brieven gemeld wil ik ook de leveranciers van
ICT-systemen direct binden aan digitalisering in de zorg. Ik wil dit doen
door aan ICT-producten gedetailleerde technische eisen te stellen. Het
voldoen aan deze eisen wil ik via certificering zeker stellen. Certificering
van producten heeft voordelen voor zorgaanbieders. Het leidt tot
zekerheid en draagt daardoor bij keuzevrijheid. Als zorgverleners digitaal
gegevens uitwisselen met behulp van een gecertificeerd product weten ze
zeker dat voldaan is aan de wettelijke eisen.
Ik heb onderzocht of certificering een begaanbare weg is. Ik heb daartoe
allereerst bekeken op welke wijze Persoonlijke Gezondheidsomgevingen
worden gebonden aan het voldoen aan de afspraken. Ik wil namelijk in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 27 529, nr. 189

5

afspraken ten aanzien van uitwisseling van gegevens tussen zorgaanbieders zo dicht mogelijk blijven bij de afspraken die al zijn gemaakt over
de gegevensuitwisseling tussen zorgaanbieders en patiënten in het kader
van MedMij. Ik constateer dat in het afsprakenstelsel MedMij4 al gewerkt
wordt met certificering voorafgaand aan toelating en ook met stapsgewijze doorontwikkeling van de gegevensuitwisseling. Leveranciers kennen
dit proces en werken er aan mee. Certificering is voor hen immers de bron
van toelating tot het stelsel. Certificering lijkt daarmee een begaanbare
weg.
Voor een dergelijke certificering is een volledige technische specificatie
van een gegevensuitwisseling nodig. Deze specificatie gaat verder dan
hetgeen in wetgeving kan worden vastgelegd. Denk aan de te gebruiken
voorbeeldcasussen op basis waarvan het voldoen aan de eisen kan
worden vastgesteld en het precieze proces van toetsing. Daarbij kent elke
(internationale) standaard ook allerlei vrijheidsgraden. De zorgbrede
eenduidige invulling van dergelijke vrijheidsgraden is noodzakelijk om
gegevensuitwisseling mogelijk te maken. Ik heb ervoor gekozen om de
volledige technische specificatie van een gegevensuitwisseling te laten
ontwikkelen middels bindende en toetsbare normen. Bij de ontwikkeling
van deze normen geef ik richtinggevende kaders voor taal en techniek
mee, zodat de normen onderling op elkaar en op mijn beleid aansluiten. Ik
ben in gesprek met het zorgveld, de leveranciers en het Nederlands
Normalisatie-instituut (NEN) om te bekijken hoe we kunnen komen tot een
gedetailleerde technische norm voor elke gegevensuitwisseling. Ik benut
door deze wijze van normontwikkeling ook de innovatiekracht van het
zorgveld en van de leveranciers bij de technische uitwerking. Ook dit is
overigens niet nieuw. In MedMij wordt ook al samengewerkt om te komen
tot toetsbare technische uitwerkingen van elke gegevensuitwisseling.
Het ontwikkelen en vastleggen van technische eisen in NEN-normen heeft
nog een ander voordeel. Daar waar dit voor een specifieke gegevensuitwisseling als eerste in Nederland tot stand komt, is namelijk de kans groot
dat elders in Europa voor dezelfde standaarden gekozen wordt. Dit past bij
mijn beleid ten aanzien van elektronische gegevensuitwisseling in
internationaal verband.5
Onderzoek naar Wabvpz
In mijn vorige brief heb ik aangegeven te onderzoeken of het nodig is de
Wabvpz (Wet aanvullende bepalingen verwerking persoonsgegevens in
de zorg) aan te passen. In de Wabvpz is geregeld dat een zorgaanbieder
gegevens van een cliënt alleen beschikbaar kan stellen via een elektronisch uitwisselingssysteem, als de zorgaanbieder heeft vastgesteld dat de
cliënt daarvoor uitdrukkelijk toestemming heeft gegeven. Het begrip
«elektronisch uitwisselingssysteem» in deze wet ziet op een specifieke
vorm van de inrichting van een gegevensuitwisseling waarbij zorgaanbieders op elektronische wijze medische gegevens voor andere zorgaanbieders raadpleegbaar maken. De wetgever heeft aan het gebruik van dit
soort systemen nadere eisen gesteld, omdat anders dan met zogenaamd
«push-verkeer» gegevens over de gezondheid raadpleegbaar worden
gemaakt, zonder dat de zorgaanbieder (op wie het medisch beroepsgeheim rust) nog directe controle heeft over de raadplegingen door
andere zorgaanbieders. De uitdrukkelijke toestemming die op grond van
de Wabvpz is vereist voor het raadpleegbaar maken van gegevens via een
elektronisch uitwisselingssysteem, is in lijn met de eisen die de Algemene
verordening gegevensbescherming (AVG) stelt aan de verwerking van
gegevens over de gezondheid. Gelet op de AVG is een opt-out regeling
4
5

www.medmij.nl/afsprakenstelsel.
Kamerstuk 27 529, J.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 27 529, nr. 189

6

voor het gebruik van elektronische uitwisselingssystemen ook niet
toegestaan.
Het verplicht stellen van elektronische uitwisseling van gegevens mag
geen achteruitgang zijn ten opzichte van de huidige dagelijkse praktijk van
gegevensuitwisseling. Ik vind het onwenselijk als voor elektronisch
uitwisselen van gegevens uit medische dossiers vaker toestemming moet
worden gevraagd dan in de papieren situatie en dat zonder die
toestemming een achteruitgang optreedt ten opzichte van de huidige
praktijk. Daarom wil ik dat er zoveel als mogelijk gezocht wordt naar een
(infrastructurele) oplossing die zorgt dat uitwisseling plaats vindt op het
moment dat deze nodig is en de behandelrelatie de grondslag is van de
uitwisseling. Dan immers is uitdrukkelijke toestemming op grond van de
Wabvpz niet nodig.
Ik heb geconstateerd dat dergelijke infrastructurele keuzes ook mogelijk
zijn. Een ziekenhuis stelde mij bijvoorbeeld de vraag of de eisen van de
Wabvpz (waaronder de benodigde uitdrukkelijke toestemming voor
beschikbaarstelling van gegevens) van toepassing zijn op toegang van
huisartsen tot informatie over hun eigen patiënten in het ziekenhuis via
een online portaal. Het antwoord is dat het moeten aanmerken als een
elektronisch uitwisselingssysteem afhangt van de concrete inrichting van
het portaal, en dat aanvullende uitdrukkelijke toestemming bij een
passende infrastructurele oplossing niet nodig is.6
Op basis van deze analyses zie ik op dit moment geen noodzaak om de
wetgeving op dit punt aan te passen. Ik verwacht dat leveranciers op dit
terrein met concrete voorstellen komen voor (infrastructurele) oplossingen die niet zijn gebaseerd op het raadpleegbaar maken van gegevens
via een elektronisch uitwisselingssysteem.
Ik ga wel verder met het zoeken naar een oplossing voor uitwisseling van
informatie via een elektronisch uitwisselingssysteem bij spoedzorg,
omdat daar geen tijd verloren mag gaan. In geval van spoedzorg is er
geen sprake van medebehandeling als reden van gegevensuitwisseling,
zoals er bijvoorbeeld wel is bij een verwijzing. De informatie reist bij
spoed dus niet automatisch met de patiënt mee. Ik kom aan het einde van
dit jaar terug op de oplossingsrichting hiervoor.
Voor die situaties waarin (nog) wel sprake is van een elektronisch
uitwisselingssysteem wil ik dat er één set van regels omtrent
toestemming voor uitwisseling van gegevens is. In september zal ik u
informeren over de uitkomsten van de stuurgroep gespecificeerde
toestemming structureel (GTS) die, zoals ik u eerder informeerde, zoekt
naar een zo gebruiksvriendelijk mogelijke oplossing voor de uitvoering
van de wet.
Herijking publieke taak ten opzichte van standaardisatie
Nu ik vol inzet op het aanwijzen van standaarden voor taal en techniek die
bij alle digitalisering moet worden toegepast, is het belangrijk om te
6

Bij de behandeling van de Wabvpz is aangegeven dat het gebruik van een portaal waarmee
alleen de eigen huisarts gegevens als lab-uitslagen en specialistenbrieven van de eigen
patiënten kan ophalen, bijvoorbeeld door middel van een inlogcode, feitelijk eenzelfde situatie
oplevert als bij het direct opsturen van gegevens. Hiermee valt dit onder «veronderstelde
toestemming» op grond van de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO)
en is uitdrukkelijke toestemming van de cliënt voor beschikbaarstelling van gegevens via een
elektronisch uitwisselingssysteem op grond van de Wabvpz daarom in dit geval niet nodig. Als
een zorgverlenersportaal op bovenstaande manier is ingericht, kan uitdrukkelijke toestemming
op grond van artikel 15a van de Wabvpz achterwege blijven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 27 529, nr. 189

7

borgen dat er sprake is van een zorgvuldige totstandkoming, vaststelling
en beheer van deze standaarden. In het najaar start ik daarom een traject
om de publieke taak ten opzichte van de ontwikkeling, vaststelling en het
beheer van dergelijke standaarden in de zorg te herijken en in samenhang
te brengen met het proces van opstellen en vaststellen van kwaliteitsstandaarden. Op verzoek van het Informatieberaad heb ik een extern advies
gevraagd over de wijze waarop ik de governance met betrekking tot
standaarden het beste in kan richten. Dit advies gebruik ik als input om
het houderschap van zorgbrede standaarden voor elektronische
gegevensuitwisseling zorgvuldig in te richten. Zodra dit advies definitief is
zal ik uw Kamer hierover informeren.
Patiëntgeheim
Op 29 januari 2019 heb ik u de position paper Patiëntgeheim van de
Patiëntenfederatie (PfN) gestuurd7. In het Algemeen Overleg over
gegevensuitwisseling in de zorg van 30 januari 2019 heb ik met betrekking
tot dat position paper aangegeven dat ik vertrouwen in gegevensuitwisseling in de zorg heel belangrijk vind. Daarom stuur ik u dit najaar een
aparte brief met mijn uitgebreide reactie op deze position paper.
Informatiebeveiliging
Medische informatie is zeer persoonlijke informatie. Iedereen moet zonder
vrees voor openbaarmaking medische hulp kunnen zoeken, zodat vrije
toegang tot zorg voor iedereen geborgd is. Daarom moet hier zeer
zorgvuldig mee om worden omgegaan. Dat geldt niet alleen voor de
gegevensuitwisselingen op de Roadmap, maar voor alle elektronische
gegevensopslag, -verwerking en -deling. Sinds mijn vorige brieven over
elektronische gegevensuitwisseling in de zorg heb ik veel acties in gang
gezet om de informatiebeveiliging in de zorg naar een hoger plan te
(helpen) brengen. Naar aanleiding van de berichtgeving over de opslag
van medische data in de Google Cloud8 en het datalek bij het voormalige
bureau Jeugdzorg Utrecht9, heb ik nog extra acties ingezet. De Minister
van VWS heeft naar aanleiding van het genoemde datalek uw Kamer al
geïnformeerd over een aantal zaken die specifiek ingaan op informatiebeveiliging in de jeugdzorg.10 Ik zal kort na de zomer in een aparte brief over
«Informatiebeveiliging in de zorg» uitgebreid ingaan op informatiebeveiliging in de (hele) zorg.
Tot slot
Zoals bij alles in de zorg, komt het ook bij standaardisatie en informatiebeleid aan op de bereidheid tot samenwerken. Zorgbrede werking van
standaarden voor eenheid van taal en techniek is niet vanzelfsprekend. In
een recente tweet na een groot zorgcongres werden standaarden
vergeleken met tandenborstels: iedereen wil er één, maar niemand wil die
van de ander. Toch ervaar ik dat standaardisatie met een voortrekkersrol
vanuit de overheid mogelijk is. Want de voordelen zijn evident en worden
breed gevoeld. Wij kunnen en mogen met elkaar geen tijd verliezen als we
digitaal het nieuwe normaal willen maken. Ik spreek daarom de hoop uit

7

Kamerstuk 27 529, nr. 169.
RTL Nieuws, 30 maart 2019, www.rtlnieuws.nl/nieuws/artikel/4660076/medische-gegevenshonderdduizenden-nederlanders-verplaatst-naar-google; Aanhangsel Handelingen II 2018/19,
nrs. 2457 en 2458 en Kamerstuk 31 476, nr. 25.
9
RTL-Nieuws, 10 april 2019, Groot datalek bij Jeugdzorg: dossiers duizenden kwetsbare kinderen
gelekt. Kamerstuk 31 839, nr. 636 en Aanhangsel Handelingen II 2018/19, nr.2308.
10
Kamerstuk 31 839, nr. 686.
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 27 529, nr. 189

8

dat de energie en het gevoel voor urgentie die ik nu in het veld ervaar,
door alle partijen wordt benut om de zorg met behulp van elektronische
gegevensuitwisseling verder te verbeteren.
De Minister voor Medische Zorg,
B.J. Bruins

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 27 529, nr. 189

9