Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2261
Vragen van de leden Leijten en Van Gerven (beiden SP) aan de minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de voorgenomen fusie van het
Scheper Ziekenhuis in Emmen en Ziekenhuis Bethesda in Hoogeveen met het
Refaja ziekenhuis in Stadskanaal (ingezonden 8 april 2013).
Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 15 mei 2013)
Vraag 1
Wat is uw oordeel over het bericht dat de raad van bestuur van Zorggroep
Leveste Middenveld (ZLM) de fusie tussen het Scheper Ziekenhuis in Emmen
en Ziekenhuis Bethesda in Hoogeveen met het Refaja ziekenhuis in Stadskanaal wil doorzetten?1
Antwoord 1
Op 23 november 2012 heeft de Autoriteit Consument en Markt (ACM) de fusie
goedgekeurd. Zoals u weet sta ik neutraal tegenover fusies. Ik vind het
belangrijk dat partijen met een fusievoornemen goed nadenken over de
gevolgen van hun fusie voor de kwaliteit en de bereikbaarheid van het
zorgaanbod en dat zij daarbij alle relevante stakeholders betrekken. Daar zet
ik met het wetsvoorstel (33 253) dat onlangs door uw Kamer is aangenomen
op in. Totdat het wetsvoorstel waarin de aanscherpingen van zorgspecifieke
fusietoetsing worden geregeld kracht van wet heeft, is het voorbehouden aan
de ACM om zich uit te spreken over fusies vanuit mededingingsrechtelijk
perspectief. Daarna zal ook de Nederlandse zorgautoriteit (NZa) fusies
beoordelen met als vertrekpunt kwaliteit en bereikbaarheid.
Vraag 2 en 3
Waarom is niet gekozen voor een vorm van samenwerking tussen de
verschillende ziekenhuizen in plaats van te fuseren? Kunt u uw antwoord
toelichten?
Is het voornemen te fuseren gebaseerd op medisch inhoudelijke argumenten
of voeren bedrijfseconomische argumenten de boventoon? Kunt u uw
antwoord toelichten?

1

ah-tk-20122013-2261
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Leveste en Refaja willen fusie doorzetten, 3 april 2013, http://www.skipr.nl/actueel/id14223leveste-en-refaja-willen-fusie-doorzetten.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

Antwoord 2 en 3
De afweging tussen een fusie of samenwerking is aan partijen zelf. De drie
betrokken ziekenhuizen in Emmen, Hoogeveen en Stadskanaal beargumenteren hun fusievoornemen vanuit het gemeenschappelijk belang. De ziekenhuizen geven te kennen dat de fusie vooral is ingegeven door medisch inhoudelijke argumenten (volume- en kwaliteitseisen) en de daaruit voortvloeiende
noodzaak om medische praktijken te combineren om daarmee de bereikbaarheid en beschikbaarheid van zorg voor de eigen regio te waarborgen. Ook
worden als redenen aangevoerd de aantrekkelijkheid als werkgever en
werkplek voor medisch specialisten en gespecialiseerd zorgpersoneel. De
betreffende regio’s kennen zonder meer al een dalende beroepsbevolking en
een minder gunstig vestigingsklimaat. Daarbij moet worden opgemerkt dat
de ziekenhuizen in Emmen en Hoogeveen al zijn gefuseerd en dat het dus nu
handelt over het zelfstandig voortbestaan van het Refaja Ziekenhuis in
Stadskanaal.
Vraag 4
Deelt u de vrees die de gemeenteraden van Hoogeveen en De Wolden
hebben uitgesproken dat de zorgfunctie van ziekenhuis Bethesda in Hoogeveen verzwakt wanneer Zorggroep Leveste Middenveld het Refaja ziekenhuis
overneemt? Welke betekenis heeft het feit dat beide gemeenteraden hun
zorgen hebben uitgesproken over de voorgenomen fusie? Bent u van mening
dat de fusiepartners dit oordeel zwaar moeten laten meewegen? Kunt u uw
antwoord toelichten?
Antwoord 4
De raad van bestuur van Zorggroep Leveste Middenveld deelt deze vrees
niet. Zij geven aan dat het behoud van de bestaande zorgfuncties juist de
reden is om te fuseren. De ACM heeft de fusie goedgekeurd.
Wanneer wetsvoorstel 33 253 kracht van wet heeft moeten zorgaanbieders de
relevante stakeholders betrekken bij de besluitvorming over fusies. De NZa
toetst vervolgens of deze stakeholders zorgvuldig zijn betrokken. Vooruitlopend op het van kracht worden van dit wetsvoorstel wijs ik instellingen met
een voornemen tot fuseren op dit wetsvoorstel en vraag ik hen conform te
handelen.
Vraag 5
Kunt u garanderen dat het zorgaanbod door deze fusie niet verschraalt? Zo
nee, wat bent u van plan tegen deze fusie te ondernemen? Kunt u uw
antwoord toelichten?
Antwoord 5
De bereikbaarheid en de beschikbaarheid van het zorgaanbod is de primaire
verantwoordelijkheid van zorgaanbieders en zorgverzekeraars. Vooralsnog
heb ik geen redenen om aan te nemen dat sprake is van verschraling van het
zorgaanbod.
Vraag 6
Wat is uw oordeel over het bericht dat ook binnen de medische staf van
ziekenhuis Bethesda twijfels bestaan over de voorgenomen fusie? Bent u van
mening dat de fusiepartners hun oordeel zwaar moeten laten meewegen? Is
dat volgens u een reden om deze fusie niet door te laten gaan? Zo ja, welke
stappen bent u van plan te ondernemen? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 6
Van de raad van bestuur van Zorggroep Leveste Middenveld heb ik begrepen
dat de medische staven zeer nauw zijn betrokken bij de voorbereiding van de
fusie en dat zij een zwaarwegende stem hebben. De verantwoordelijkheid
voor een fusiebesluit ligt echter bij het bestuur, niet bij het personeel. Ik vind
de inbreng van professionals bij een fusiebesluit zeer belangrijk. Wanneer de
zorgspecifieke fusietoets kracht van wet heeft zal de NZa toetsen of het
personeel zorgvuldig is betrokken bij de fusie. Wanneer dat niet het geval is,
geeft de NZa geen goedkeuring voor de fusie. Vooruitlopend op het van
kracht worden van dit wetsvoorstel wijs ik instellingen met een voornemen
tot fuseren op dit wetsvoorstel en vraag ik hen conform te handelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Vraag 7
Hoe reageert u op de zorgen die de Regionale Huisartsengroep Hoogeveen
en omstreken al in september 2012 heeft geuit in een open brief? Deelt u
deze zorgen en welke consequenties moet dit volgens u hebben voor de
voorgenomen fusie?2
Antwoord 7
Het is de verantwoordelijkheid van de fusiepartners om op een zorgvuldige
wijze om te gaan met de geuite zorgen. Bewust zijn van de positie van de
fusiepartners in de zorgketen is onderdeel van deze verantwoordelijkheid.
Vraag 8
Is deze voorgenomen fusie naar uw oordeel goed doordacht? Bent u van
mening dat de patiënt en het personeel beter af zijn als deze fusie doorgang
vindt? Zo ja, waarom? Zo nee, wat bent u van plan tegen de fusie te
ondernemen? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 8
Totdat het wetsvoorstel waarin de aanscherpingen van de zorgspecifieke
fusietoetsing wordt geregeld kracht van wet heeft, is de fusieeffectrapportage nog niet verplicht en heeft de NZa nog geen rol bij fusies.
De verplichte fusie-effectrapportage uit dit wetsvoorstel bevat straks de
informatie op basis waarvan vragen ten aanzien van de betrokkenheid van
cliënten en personeel te beantwoorden zijn.
Vraag 9
Deelt u de mening dat de fuserende ziekenhuizen vooruitlopend op de
invoering van de fusietoets de toetsingscriteria van die toets zouden moeten
volgen? Zo ja, hoe gaat u dat bewerkstelligen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 9
Die mening deel ik. Om die reden heb ik in de diverse debatten, via de media
en via individuele brieven uitgedragen dat ik het belangrijk vind dat partijen
met een fusievoornemen, ook nu het wetsvoorstel nog geen kracht van wet
heeft, al handelen in lijn met het wetsvoorstel.
Vraag 10
Deelt u de verwachting dat deze fusie niet voldoet aan de toetsingscriteria die
worden gesteld in de fusietoets? Zo ja, wat gaat u ondernemen om ervoor te
zorgen dat deze fusie niet doorgaat? Zo nee, is de fusietoets naar uw oordeel
streng genoeg?
Antwoord 10
Ik wil niet op de zaken vooruit lopen. Zolang het wetsvoorstel waarmee de
regels voor zorgspecifieke fusietoetsing worden aangescherpt nog geen
kracht van wet heeft, heeft de NZa nog geen bevoegdheden om zich uit te
spreken over fusies.
In de nieuwe wettelijke context beoordeelt de NZa op basis van de fusieeffectrapportage of de fusie goed is doordacht en of relevante stakeholders
zorgvuldig zijn betrokken. Daarnaast toetst de NZa of de continuïteit van zorg
door de fusie in het geding komt. De aanscherpingen van het wetsvoorstel
gaan uit van de verantwoordelijkheid van partijen zelf met als sluitstuk de
verantwoordelijkheid van de overheid voor de kwaliteit en bereikbaarheid.
Daarmee sluiten de aanscherpingen van zorgspecifieke fusietoetsing naar
mijn mening aan bij mijn beleid dat uitgaat van primaire verantwoordelijkheid voor partijen zelf en is de toets streng genoeg.

2

Open brief Regionale Huisartsengroep Hoogeveen en omstreken, 20 september 2012, http://
sdproducties.files.wordpress.com/2012/09/open-brief-over-reorganisatie-bethesda-_4.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3