Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 183

Raming der voor de Tweede Kamer in 2016
benodigde uitgaven, alsmede aanwijzing en
raming van de ontvangsten

Nr. 7

VERSLAG
Vastgesteld 28 april 2015
De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken belast met het voorbereidend onderzoek van de Raming van de Tweede Kamer voor 2016, de
Staat van de Tweede Kamer 2014 (Kamerstuk 34 183, nr. 4), en de notitie
van het presidium over de afsplitsingen van fracties in de Tweede Kamer
(Kamerstuk 34 183, nr. 5) heeft de eer als volgt verslag uit te brengen van
haar bevindingen. Onder het voorbehoud dat het presidium de gestelde
vragen tijdig en genoegzaam zal hebben beantwoord, acht de commissie
de openbare beraadslaging over de onderscheiden stukken van de
Raming voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave
I

II

Raming

2

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.

2
2
2
3
6
7
7
7

1.
2.
3.

7
8

Inleiding
Algemene opmerkingen en prestatiegegevens over 2014
De Kamer als medewetgever en het onderzoek naar
uitvoerbaarheid van beleid en wetgeving
De Kamer als controleur van de regering en de informatiepositie van de Kamer
De Tweede Kamer en de samenleving
Literatuur

9
9
10

Notitie over de afsplitsingen van fracties in de Tweede Kamer

10

5.
6.

kst-34183-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Inleiding
Wetgeving en controle Tweede Kamer
Algemene doelstelling
Aandachtspunten 2016
Risico’s
Kengetallen
Bedrijfsvoering

Staat van de Tweede Kamer 2014

4.

III

blz.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 183, nr. 7

9

1

I Raming
1. Inleiding
De leden van de fracties van VVD, PvdA, SP, CDA, D66, ChristenUnie, en
het lid Klein hebben met belangstelling kennis genomen van de stukken
van de Raming 2016 voor de Tweede Kamer. Elk van deze fracties wil
hierover een aantal vragen voorleggen aan het presidium.
2. Wetgeving en controle Tweede Kamer
De leden van de D66-fractie merken tot hun tevredenheid op dat het
presidium het controleren van de regering en (mede)wetgeving tot de
kerntaken van het parlement ziet. Zij vragen zich echter af in hoeverre dit
tot uitdrukking komt in de voorgestelde Raming. Zij zijn benieuwd in
hoeverre die kerntaken nog nadrukkelijker in de begroting naar voren
gebracht kunnen worden. Zij vragen zich ook af in hoeverre de Raming al
rekening houdt met stijgende loonkosten bij het apparaat en de fracties in
navolging van aanpassingen in de Rijks-cao?
De leden van de D66-fractie zijn in hetzelfde kader benieuwd of het
presidium het tweewekelijks uitbrengen van de glossy «Kamerbode» tot
de kerntaken van de Tweede Kamer vindt behoren, uit welk (sub)artikel de
Kamerbode betaald wordt en hoeveel de totale kosten voor de
Kamerbode bedragen? In hoeverre kunnen de kosten daarvan beperkt
worden door de Kamerbode enkel digitaal te doen verschijnen? Wat is ten
aanzien van het verschijnen van interne bladen gebruikelijk op ministeries, denktanks en ngo’s? Zijn er nog andere voorbeelden te noemen
van, in het kader van de kerntaken, mogelijk niet doelmatige uitgaven?
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen naar de voortgang
van de motie Segers c.s. (Kamerstuk 33 609, nr. 14) waar bij de behandeling van de Raming 2014 door de Kamer aan het presidium verzocht is
om te regelen dat, na een korte, maar gedegen voorbereiding, snelle en
korte parlementaire verhoren onder ede kunnen worden gehouden en te
bezien welke aanpassing nodig is van de Regeling parlementair en extern
onderzoek, alsmede van de Wet op de parlementaire enquête. Deze leden
vragen welke planning het presidium voor ogen staat.
Het is het lid Klein opgevallen op dat er zo weinig gebruik wordt gemaakt
van adviesorganen. Kan het presidium aangeven welke ideeën er zijn om
het gebruik te intensiveren?
In de tweede plaats vraagt het aan het woord zijnde lid hoeveel buitenlandse parlementaire delegaties jaarlijks daadwerkelijk als gasten worden
ontvangen in de plenaire zaal.
Voorts merkt het betreffende lid op dat in het afgelopen jaar extra geld is
uitgetrokken voor het stafbureau van de voorzitter. Graag verneemt dit lid
wanneer de evaluatie kunnen worden verwacht over de effectiviteit van
deze gelden.
3. Algemene doelstelling
De leden van de VVD-fractie vragen een algemene verhelderende
uiteenzetting over de vraag hoe gemeten wordt of doelen gehaald worden
en hoe concreet daarover gerapporteerd gaat worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 183, nr. 7

2

4. Aandachtspunten 2016
Voorzitterschap EU 1e helft 2016.
De leden van de PvdA-fractie lezen dat voor het EU-voorzitterschap van
Nederland in 2016 € 2,7 mln. wordt geraamd. Kan het presidium
aangeven waar dat budget voor zal worden ingezet?
In de eerste helft van 2016 zal Nederland het roulerende voorzitterschap
van de Raad van Europese Unie bekleden. De leden van de SP-fractie
vragen wat dit in praktische en organisatorische zin voor de Tweede
Kamer betekent. Zij vragen welke activiteiten in dit kader staan gepland en
welke kosten hiermee gemoeid zijn die voor rekening komen van de
Tweede Kamer.
De leden van de CDA-fractie vragen, wat de betrokkenheid van de Kamer
bij het EU-Voorzitterschap in de eerste helft van 2016 zal inhouden. Kan
het presidium inzicht geven in de opbouw van het bedrag van € 2,7 mln.,
dat daarvoor geraamd is?
Veiligheid en beveiliging, zowel fysiek als digitaal.
De leden van de SP-fractie lezen dat op het gebied van beveiliging van
informatie en informatievoorziening nog een gat is tussen de huidige
praktijk en de nog uit te voeren maatregelen. Naar aanleiding hiervan
vragen de leden van de SP-fractie welke geplande maatregelen inmiddels
zijn uitgevoerd en welke nog maatregelen nog volgen. Voorts vragen zij
op welke termijn dat is.
Verdere digitalisering primair proces.
De leden van de PvdA-fractie vragen of er behalve bij zaken die al in
werking zijn getreden er nog nieuwe voornemens zijn ten aanzien van de
digitalisering van het primaire proces? Zo ja, welke zijn dat? Zo nee,
waarom niet?
Wordt er behalve aan het «indoor» 4G netwerk, ook nog gewerkt aan een
verdere uitrol en verbetering van wifi buiten de delen van het gebouw
waar nu al wifi aanwezig is? De leden van de PvdA-fractie denken daarbij
bijvoorbeeld aan de werkruimten van de fracties.
De leden van de CDA-fractie missen in de toelichting op de Raming een
nadere uiteenzetting over de ontwikkeling op het gebied van de informatievoorziening. In 2013 werd aangegeven, dat Parlis weliswaar belangrijk
is voor het goed functioneren van de werkprocessen van de Tweede
Kamer, maar minder geschikt als hét middel voor het informeren van de
leden, hun medewerkers en de samenleving. Naar deze leden begrepen
hebben, zullen daartoe ook nog andere grote stappen gezet moeten
worden en ook deze stappen zullen niet van vandaag op morgen tot het
gewenste resultaat leiden. Daarnaast zullen deze stappen ook financieel
het nodige vergen.
De bedoelde voorzieningen raken het functioneren van onze democratie in
het hart. Het verzamelen en verwerken van informatie voor besluitvorming is immers de core business van de Kamer. Kan het presidium de
voor ogen staande sporen zo concreet en aanschouwelijk mogelijk in
beeld brengen, zodat leden, medewerkers én samenleving zich een goed,
realistisch en levensecht beeld van de voor de toekomst voor ogen
staande praktijk kunnen vormen?
In dit verband vragen de leden van de CDA-fractie ook naar de
afstemming met de informatievoorziening door derden, zoals de
Algemene Rekenkamer. In 2014 heeft de Algemene Rekenkamer haar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 183, nr. 7

3

rapport Staat van de rijksverantwoording 2013 en de rapporten bij de
jaarverslagen 2013 van de Ministers digitaal gepresenteerd. In Parlis zijn
deze stukken echter op de klassieke wijze ingescand, waardoor de
meerwaarde van links verloren is gegaan. Is er overleg met de Algemene
Rekenkamer over de informatievoorziening van de Kamer? Zo nee,
waarom niet? En zo ja, waartoe heeft dat geleid?
De leden van de CDA-fractie constateren, dat verdere digitalisering van
het primair proces een van de bijzondere aandachtspunten is voor het
komende jaar (blz. 6). In dit verband vragen deze leden aandacht voor het
feit, dat het wifi-netwerk in de Kamer te wensen overlaat. Welke maatregelen worden genomen om het bereik te verbeteren?
De leden van de D66-fractie lezen dat de verdere digitalisering van het
primaire proces een aandachtspunt van het presidium voor 2016 is. De
daarbij gegeven voorbeelden lijken vooral exemplarisch te zijn, niet zo
zeer uitputtend. Welke voornemens heeft het presidium op dit gebied? En
op welke wijze worden de gebruikers van het proces in de besluitvorming
betrokken?
De leden van de D66-fractie hebben verder met veel waardering kennis
genomen van het rapport van de commissie-Elias. Dit mede vanwege de
vele nuttige handreikingen en aanbevelingen die het rapport bevat. Deze
leden zouden graag van het presidium vernemen op welke wijze zij bij het
beheer van eigen ICT-projecten en digitalisering van het primaire proces
het rapport tot zich neemt.
De leden van de D66-fractie merken voorts op dat de ICT-systemen
waarmee de Kamer werkt storingsgevoelig zijn. Het lijkt deze leden zo te
zijn dat het kunnen inloggen op computers, het bereikbaar zijn per e-mail,
het kunnen printen en het werkzaam zijn van de internetverbinding in de
21ste eeuw nodig zijn voor het werk in de Kamer. Daarvoor is een stabiele
en toegankelijke digitale werkomgeving nodig. De aan het woord zijnde
leden moeten tot hun spijt constateren dat er regelmatig en soms
langdurige storingen in de digitale infrastructuur optreden. Zij vragen het
presidium daarom of niet zozeer de verdere digitalisering een
aandachtspunt zou moeten zijn, maar het versterken en robuuster maken
van de daaraan ten grondslag liggende digitale infrastructuur?
De leden van de D66-fractie hebben enkele vragen over het voornemen
om over te gaan tot een elektronische aanwezigheidslijst. Zij vragen zich
af welk probleem deze nieuwe regel oplost? Kamerleden hebben immers
een eigen verantwoordelijkheid zich aan te melden. Zij merken verder op
dat in plaats van het intekenen dat men voor vergadering aanwezig is
(opt-in) om deel te nemen aan de vergadering ervoor afmelden (opt-out)
de standaard wordt in het voorstel. Immers, de registratie als aanwezig
ontstaat in het voorstel automatisch wanneer de pas voor de toegangspoort aangeboden wordt, maar verdwijnt niet automatisch wanneer de
pas bij het verlaten het gebouw bij de uitgang aangeboden wordt.
Daarvoor moet men alsnog actief handmatig uittekenen. Waarom
omkering van die handeling en verschuiving van de bewijslast? Welke
gevolgen heeft dat voor het behalen van het quorum en is onderzocht of
dit er niet toe leidt dat Kamerleden onterecht als aanwezig aangemeld
staan? Bestaat voorts het risico dat met elektronische registratie van
aanwezigheid de dagelijkse werksituatie gemakkelijker geopenbaard kan
worden? Waar naar deze leden aannemen alleen de beveiliging zicht heeft
op wie er in het gebouw aanwezig is, zal deze groep voor toepassing van
de digitale registratie uitgebreid moeten worden. Wie hebben er dan
allemaal toegang tot de aanwezigheidsgegevens? Hoe wordt voorkomen
dat die informatie misbruikt wordt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 183, nr. 7

4

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen welke winst de nieuwe
werkwijze van elektronische registratie heeft. Zij constateren dat ten tijde
van de oude werkwijze iedere kamerbewoner al geregistreerd werd en dat
uiteindelijk de echte werkelijkheid in de zaal altijd voor zal gaan.
Implementatie aanbevelingen rapport: «Voorop in Europa».
De leden van de CDA-fractie vinden het een goede zaak dat in 2016 extra
aandacht zal worden besteed aan het streven naar een betere parlementaire beïnvloeding, besluitvorming en controle op Europese wetgevingsprocessen. Wel zouden deze leden graag willen weten op welke wijze
daaraan concreet inhoud zal worden gegeven en op welke wijze de
voorgestelde formatieversterking ter ondersteuning van «Voorop in
Europa» zal worden aangewend.
Voorbereidingsactiviteiten rond de renovatie van het Binnenhofcomplex.
De leden van de CDA-fractie vragen hoe het besluitvormingstraject over
de voorgenomen renovatie van het Binnenhofcomplex eruit ziet. Wanneer
valt een besluit te verwachten? Op welke wijze is de Kamer daarbij
betrokken?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoe de ervaringen rondom
de nieuwbouw in 1992 worden betrokken bij de invulling van de huidige
panden. Zij vragen daarbij in het bijzonder naar de keuze die destijds
gemaakt is om de panden een voor een op te knappen en zo een
verhuizing naar een vergaderlocatie buiten het Binnenhof te voorkomen.
Implementatie besluitvorming o.b.v. het rapport van ABDTOPConsult.
De leden van de VVD-fractie vragen hoe de invoering van de beoogde
organisatiestructuur zal lopen en welke zullen daarbij worden gehanteerd.
Voorts vragen deze leden hoe de onrust onder het personeel, zoals deze is
gebleken uit de ABD-rapportage, heeft kunnen ontstaan zonder dat de
Kamerleden hierover zijn geïnformeerd.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de belangrijke
aanbevelingen die ABDTOPConsult heeft gedaan op basis van een
doorlichting van de ambtelijke organisatie over meer verzakelijking en
verdere professionalisering. Zij zijn ervan overtuigd, dat op basis van deze
aanbevelingen de ambtelijke capaciteit effectiever en efficiënter kan
worden ingezet ten behoeve van het politieke proces. Daarom vragen
deze leden het presidium met nadruk erop toe te zien, dat deze aanbevelingen worden opgevolgd.
200 jaar Staten-Generaal.
De leden van de fractie van de ChristenUnie zijn benieuwd naar de nadere
plannen omtrent de viering van 200 jaar Staten-Generaal in 2015/2016. Zij
vragen welke activiteiten zullen worden ontplooid. Zij vragen ook, nu
België destijds (in 1815) tot het Koninkrijk der Nederlanden behoorde, met
ingang van dat jaar, en de eerste 15 jaren sprake was van een parlement
dat afwisselend in Den Haag en Brussel vergaderde, op welke wijze dat
element wordt meegenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 183, nr. 7

5

Overige aandachtspunten
Diversiteitsbeleid: mensen met een arbeidshandicap
De leden van de SP-fractie wijzen er op dat de nieuwe Participatiewet in
werking is getreden. Dat betekent dat ook de Tweede Kamer mensen met
een Wajong- en WSW-indicatie in dienst moet nemen. Deze leden zijn van
mening dat de Tweede Kamer in dit kader haar verantwoordelijkheid moet
nemen. Wat hen betreft gaat dat verder dan het voorgeschreven aantal
mensen dat in dienst genomen moet worden. Om haar maatschappelijke
verantwoordelijkheid te nemen en het goede voorbeeld te geven zou de
Tweede Kamer meer moeten doen dan strikt noodzakelijk. Deelt het
presidium deze visie en welke mogelijkheden ziet het presidium om het
voorgenomen aantal mensen uit te breiden?
Maatschappelijke stage
De leden van de CDA-fractie zijn verheugd, dat de Kamer leerlingen van
het vmbo de mogelijkheid blijft bieden om een maatschappelijke stage te
volgen. Het aanbieden van maatschappelijke stages gebeurt op basis van
de motie-Biskop c.s. (Kamerstuk 32 531, nr. 14). Kan het presidium
toelichten wat wordt bedoeld met: «Het voorstel is om het streefcijfer van
maatschappelijke stages naar beneden bij te stellen naar 3 per jaar»?
5. Risico’s
Inspanningsverplichting
De leden van de D66-fractie merken op het presidium wederom meldt dat
in het geval van onverwachte verkiezingen en/of grote parlementaire
onderzoeken een beroep gedaan moet worden op externe financiering
middels een additionele eenmalige budgetverhoging. Hoe verhoudt
volgens het presidium een dergelijke financiële positie zich tot de
onafhankelijke en controlerende positie van het parlement? Het zou toch
zelfs in potentie niet mogelijk moeten zijn dat de regering een parlementair onderzoek kan blokkeren of hinderen door niet of slechts
moeizaam daarvoor budgettaire ruimte te creëren?
Werkkostenregeling
Wat betreft de werkkostenregeling vragen de leden van de VVD-fractie of
er regelmatig overleg is met andere actoren, zoals departementen die
onder de regeling vallen, zodat mogelijke meevallers en tegenvallers tijdig
bekend zijn.
De leden van de CDA-fractie lezen, dat de vrijval als gevolg van de
invoering van de werkkostenregeling, waarvan het structurele karakter
niet vaststaat, is ingezet voor de realisatie van diverse grotere
(ICT-)projecten zoals het «digitaal parlement». Hoeveel bedroeg de vrijval
en voor welke projecten is deze ingezet?
Roemer-norm
De leden van de PvdA-fractie lezen (p. 10) dat de vanwege de inhuur van
externe krachten voor de reorganisatie van de Dienst Automatisering in
2016 het op grond van de Roemer-norm vastgestelde budget wellicht zal
worden overschreden. Kan het presidium de aard en omvang van deze
externe inhuur nu al nader aangeven? Hoe verhouden de inkomens van
de extern ingehuurden zich naar verwachting tot de inkomens van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 183, nr. 7

6

vaste medewerkers van de Dienst Automatisering? In welke mate zal naar
verwachting de Roemer-norm worden overschreden?
De leden van de SP-fractie constateren dat er een voorwaarschuwing
wordt gegeven met betrekking tot het niet halen van de Roemer-norm. De
verwachting is dat er meer dan 10% externe inhuur noodzakelijk is.
Genoemde leden vinden dat een teleurstellende conclusie. Wanneer de
Tweede Kamer van overheidsinstanties eist dat zij voldoen aan die norm
is het een heel slecht voorbeeld wanneer dat niet lukt binnen de eigen
organisatie. Deelt het presidium de mening dat dit geen goed voorbeeld
is? Genoemde leden lezen dat het niet halen van de norm mede het
gevolg is van het uitbesteden van de Dienst Automatisering, een
beslissing waar de leden van de SP-fractie nooit voorstander van is
geweest. Daarnaast is een oorzaak de toegenomen beveiliging.
Genoemde leden vragen hoeveel portiers en beveiligers in dienst zijn bij
de Tweede Kamer. Voorts vragen zij hoeveel er de afgelopen twee jaar
afkomstig waren van externe bedrijven. In dit kader vragen de leden van
de SP-fractie wat uw mening is over het idee om een vaste pool beveiligers in eigen dienst te nemen. Daarbovenop kan altijd, wanneer er
sprake is van echte onvoorzienbare pieken, een beperkt aantal beveiligers
extern worden ingehuurd. Deelt het presidium de mening dat hierdoor de
externe inhuur structureel naar beneden zal worden bijgesteld en dat dit
bijdraagt aan de doelstelling om aan de Roemernorm te voldoen?
6. Kengetallen
De leden van de D66-fractie zien dat een onderbestedingen plaatsvinden
en er vele mutaties optreden ten opzichte van de oorspronkelijke raming.
Welke posten betreft dat voornamelijk volgens het presidium en op welke
wijze kan daarvan voortaan een meer accurate inschatting gemaakt gaan
worden?
7. Bedrijfsvoering
Naar de mening van de leden van de VVD-fractie lijkt het maatschappelijk
verantwoord ondernemen een steeds grotere rol te spelen, ook bij het
voedsel in de restaurants. In hoeverre gaat dit niet ten koste van de
keuzevrijheid bij eten, zo vragen deze leden.
Dat de Kamer streeft naar duurzame inkoop is volgens de leden van de
D66-fractie een goed streven aangezien een dergelijk inkoopbeleid veel
kansen biedt voor innovatieve bedrijven. Vanuit het bedrijfsleven komen
echter klachten dat een duurzaam inkoopbeleid geregeld minder
duurzaam is dan de naam doet vermoeden. Vaak wordt slechts het
minimale gedaan. In plaats van een bijzonder zuinige vrachtwagen in de
categorie euro-VI, wordt dan een euro-III-vrachtwagen gekocht, waarmee
men maar net de milieuzone inkomt. Dergelijke voorbeelden roepen bij
deze leden de vraag op hoe duurzaam het inkoopbeleid van de Kamer
werkelijk is. Mede met het licht op de aanstaande renovatie zouden zij
graag een onderzoek daarnaar zien. Is het presidium daartoe bereid?
II De staat van de Tweede Kamer
1. Inleiding
De leden van de CDA-fractie betreuren het, dat het presidium terugkomt
op zijn eerder aan de Kamer geuite voornemen om na de eerste vijf jaren
van systematische informatieverschaffing in de Staat over de parlementaire zelfreflectie aan externen te vragen om al die informatie te duiden in
termen van (de bedoeling van) de zelfreflectie. Wat zou voor het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 183, nr. 7

7

presidium aanleiding kunnen zijn om op zeker moment toch te besluiten
tot een alomvattende evaluatie van het functioneren van de Kamer?
2. Algemene opmerkingen en prestatiegegevens over 2014
De leden van de SP-fractie constateren dat er veel meer dertigledendebatten worden aangevraagd dan er uiteindelijk kunnen worden gepland.
Ook is de praktijk dat wanneer dertigledendebatten uiteindelijk worden
ingepland het onderwerp van debat aan actualiteitswaarde heeft ingeboet.
Een oplossing zou wat de leden van de SP-fractie betreft kunnen zijn dat
dertigledendebatten gemakkelijker omgezet kunnen worden in een
Algemeen Overleg. Dat zou bijvoorbeeld kunnen door de mogelijkheid te
scheppen dat Dertigledendebat op verzoek van de aanvrager omgezet kan
worden in een Algemeen Overleg. De leden van de SP-fractie vragen een
reactie op dit voorstel.
Genoemde leden constateren dat het aan de indiener wordt overgelaten
om de uitvoering van moties te monitoren. Deze leden constateren dat
indieners van een motie in de meeste gevallen op de hoogte zijn of en hoe
een motie wordt uitgevoerd. Voor andere leden is dat ingewikkelder. In dat
kader zou het behulpzaam zijn per commissie een helder overzicht te
hebben om de status te zien van aangenomen moties. Eenzelfde overzicht
zou dienstig zijn waar het gaat om toezeggingen. Een voorbeeld zou
kunnen worden genomen aan de wijze waarop dit in de Eerste Kamer
wordt bijgehouden. Voorts hebben de leden van de SP-fractie nog het
praktische voorstel om ook voor de schorsing tijdens de lunchpauze een
email te sturen tot hoe laat is geschorst, net als dat gebeurt tijdens de
schorsing ’s avonds.
De leden van de CDA-fractie merken op dat het presidium de commissies
zeer aanmoedigt zelf hun activiteiten jaarlijks te evalueren en de statistiek
van de eigen commissie te vergelijken met die van andere commissies.
Volgen alle commissies de aanmoediging van het presidium op, zo vragen
de leden van de CDA-fractie. Zo nee, waarom niet? Zo ja, kunnen de
resultaten daarvan worden samengevoegd en gepresenteerd?
De leden van de D66-fractie constateren dat er een lange wachtlijst
bestaat voor meerderheidsdebatten, dertigledendebatten en VAO’s. Het
komt voor dat een debat haar relevantie verloren heeft tegen de tijd dat
het ingepland staat op de plenaire agenda. Tegelijkertijd lezen de aan het
woord zijnde leden dat terwijl het aantal behandelde wetsvoorstellen sterk
gedaald is ten opzichte van 2013. Dit heeft zich niet vertaald in meer
ingeplande VAO’s, dertigledendebatten en overige debatten. Type
debatten waar een wachtlijst voor bestaat. In tegendeel, ook voor die
categorieën is in de meeste gevallen een afname zichtbaar. De aan het
woord zijnde leden verzoeken daarom het presidium deze cijfers nader toe
te lichten en daarbij over 2014 (en waar mogelijk 2015) per maand
cijfermatig aan te geven hoeveel uren de plenaire zaal leeg gestaan heeft
gedurende een vergadering.
De leden van de D66-fractie vinden de grote geheimzinnigheid waarmee
het werk van het presidium en de Commissie voor de Werkwijze gepaard
gaat onwenselijk. In haar streven naar een open overheid waarin zoveel
mogelijk actief geopenbaard wordt, zou het parlement het goede
voorbeeld moeten geven. Welke mogelijkheden ziet het presidium om niet
alles besloten te houden, maar zo groot mogelijke delen van hetgeen
bediscussieerd en besloten wordt actief openbaar te maken? Is het
presidium bereid om onderzoek te doen naar het vergroten van de
mogelijkheden tot het houden van ruggespraak met de fractie door leden
van het presidium en de Commissie voor de Werkwijze te onderzoeken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 183, nr. 7

8

Het gaat immers ook om besluiten die de werksituatie van Kamerleden en
hun medewerkers raken.
3. De Kamer als medewetgever en het onderzoek naar uitvoerbaarheid van beleid en wetgeving
De leden van de PvdA-fractie lezen in de Staat van de Tweede Kamer dat
het aantal niet-ingediende amendementen niet geregistreerd wordt. Wel
staat er dat er naar schatting de helft van de concept-amendementen niet
wordt ingediend. Verbindt het presidium conclusies aan het feit dat de
helft van de conceptamendementen niet wordt ingediend? Zo ja, welke?
De aan het woord zijnde leden lezen op dezelfde plaats ook dat er in 2014
121 wetgevingsrapporten zijn uitgebracht door de commissie-griffiers.
Kan het presidium een indruk geven van de werkbelasting die dit voor de
griffiers met zich meebrengt? En heeft het presidium een indruk in welke
mate deze wetgevingsrapporten daadwerkelijk worden gebruikt bij de
behandeling van wetsvoorstellen? Deelt het presidium de mening dat een
gebruikersonderzoek meer inzicht kan geven over in welke mate wetgevingsrapporten worden gebruikt of eventueel kunnen worden aangepast
aan de wensen van de gebruikers? Zo ja, wanneer gaat het presidium dit
onderzoek laten plaatsvinden? Zo nee, waarom niet?
De leden van de SP-fractie lezen dat het presidium zich zorgen maakt over
het aantal amendementen dat vlak voor of tijdens plenaire behandeling
plaatsvindt. Genoemde leden vragen of het presidium hier ook een
verklaring voor heeft. Zij vragen of dit wellicht te maken zou kunnen
hebben met een te kleine bezetting bij Bureau Wetgeving waardoor,
vooral bij veelomvattende wetsvoorstellen met veel amendementen, het
lang duurt voordat deze klaar zijn.
Is er niets veranderd, zo vragen de leden van de CDA-fractie, nu het
presidium in de vorige Staat al gewag heeft gemaakt van zijn zorg dat
indiening van amendementen vaak pas plaatsvindt kort voor of tijdens de
plenaire behandeling van een wetsvoorstel?
4. De Kamer als controleur van de regering en de informatiepositie van de Kamer
De leden van de SP-fractie constateren dat er plannen bestonden om het
vragenuurtje aantrekkelijker te maken. Voorts constateren zij dat deze
plannen nooit in de praktijk zijn gebracht. Zij vragen waarom het
presidium afziet van dit plan. Zij vragen waarom het presidium de kans
voorbij laat gaan om het vragenuurtje aan actualiteitswaarde te laten
winnen.
Om de druk van de plenaire agenda te halen is het volgens de leden van
de SP-fractie daarnaast een mogelijkheid om vaker wetsvoorstellen te
behandelen in een wetgevingsoverleg. Dat zou met name in de periodes
voor het kerstreces en het zomerreces en in de periode dat de verschillende begrotingen worden behandeld lucht bieden. Genoemde leden
vragen hoe het presidium dit idee beoordeelt.
5. Tweede Kamer en de samenleving
De leden van de D66-fractie merken een sterke teruggang op van het
aantal bij de Commissie voor de Verzoekschriften en de Burger-initiatieven
ingediende verzoekschriften. Waar er in 2006 nog 378 werden ingediend is
dat aantal door de jaren heen sterk afgenomen tot 162 in 2014. Het
percentage dat in behandeling genomen wordt ligt al wel jaren stabiel
rond de dertig procent. Dit middel is bedoeld om een onjuiste behandeling door de overheid aan te kunnen kaarten, wanneer men bij de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 183, nr. 7

9

overheid geen gehoor krijgt. De aan het woord zijnde leden hechten er
sterk aan dat personen die bij de overheid in de knel komen een veilig
toegangsoord hebben om dat aan het licht te brengen. Wat kan de
oorzaak van deze daling zijn? Is het presidium bereid te (laten) onderzoeken wat de reden is voor het afnemend gebruik van dit middel en hoe
waar nodig de toegankelijkheid of de werking ervan versterkt kunnen
worden?
De leden van de D66-fractie merken op dat de vergaderapp nog geen
vijfduizend downloads heeft. Zij vragen zich af of daarmee de doelstelling
behaald is? Voor zover inzichtelijk is hoe actief de app gebruikt wordt,
vragen deze leden zich af hoe vaak degenen die de app geïnstalleerd
hebben deze openen en welk type informatie (over plenaire debatten,
algemene overleggen en dergelijke) zij opvragen. Voorts zijn deze leden
benieuwd waarom de app – blijkens de informatie in de App Store –
slechts in het Duits, Engels, Spaans en Noord-Samisch beschikbaar is?
Vooruitlopend op het momenteel in ontwikkeling zijnde «second screen»
vragen de aan het woord zijnde leden zich af wat de doelstellingen ten
aanzien van bereik en gebruik daarvoor zijn.
De leden van de D66-fractie willen in het verlengde daarvan opmerken dat
zij breed een behoefte constateren om niet slechts plenaire debatten,
maar ook algemeen overleggen te kunnen terugkijken via Debat Gemist.
Een groot deel van de vergaderingen in de Tweede Kamer vindt immers
plaats via algemeen overleggen. Door de toegankelijkheid en inzichtelijkheid van die debatten te vergroten wordt de samenleving beter bereikt.
Al is het maar doordat gelijk teruggeluisterd kan worden in plaats van
maanden later naar een schriftelijk verslag te hoeven zoeken, en doordat
fragmenten gedeeld kunnen worden via sociale media. Welke mogelijkheden zijn er om aan die behoefte tegemoet te komen? Binnen welke
termijn kan een uitbreiding van Debat Gemist die hierop ziet gereed zijn?
6. Literatuur
De leden van de CDA-fractie stellen het op prijs dat een literatuuroverzicht
is toegevoegd aan de Staat van de Tweede Kamer. Wel vragen deze leden,
op grond van welke criteria de keuze voor «enkele in 2014 verschenen
boeken en publicaties in tijdschriften» tot stand gekomen is. Deze leden
constateren, dat een aantal publicaties met name waarde heeft voor de
parlementaire geschiedschrijving, terwijl andere juist van belang zijn voor
de actuele werkwijze van de Kamer. Deze leden vragen het presidium naar
de mogelijkheden om een het literatuuroverzicht uit te werken, zodat
duidelijk is welke conclusies en aanbevelingen voor de werkwijze van de
Kamer daaruit getrokken kunnen worden.
III Notitie over de afsplitsingen van fracties in de Tweede Kamer
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de notitie van het presidium over de afsplitsingen van fracties in de
Tweede Kamer, preciezer: over de juridische mogelijkheden om de regels
omtrent fractieafsplitsing aan te scherpen. Deze leden onderschrijven de
lijn van het presidium, dat er in het reglement van orde onderscheid kan
worden gemaakt tussen fracties die worden gevormd op basis van de
verkiezingsuitslag en Kamerleden die zich tussentijds daarvan afsplitsen.
Deze leden steunen dan ook het voorstel van het presidium om de
commissie voor de Werkwijze te verzoeken de Kamer nadere voorstellen
voor te leggen. Wel hebben deze leden nog enkele vragen over de
voorliggende notitie.
Het presidium geeft aan, dat ter voorbereiding van de notitie gesprekken
zijn gevoerd met deskundigen, o.a. van de Kiesraad en van het Ministerie
van BZK. Welke deskundigen waren dat, zo vragen deze leden. Betreft het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 183, nr. 7

10

een advies van de Kiesraad of een regeringsstandpunt, verwoord door de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties?
Het spreekt vanzelf, dat de Kamer in haar reglement van orde niet tornt
aan de individuele, Grondwettelijke rechten van Kamerleden. Dat neemt
niet weg, dat een structurele oplossing voor het probleem dat door de
benadeelde fracties wordt ervaren als «zetelroof», met zich kan
meebrengen, dat de Kamer een voorstel tot wijziging van de Grondwet
overweegt. Is dit in de overwegingen meegenomen? Zo nee, waarom
niet?
De leden van de CDA-fractie constateren, dat de notitie niet begint met
een heldere analyse van het probleem van afsplitsingen van fracties. Ook
in de Staat van de Tweede Kamer 2014 is daarover niets te vinden. Is dat
overwogen? Zo nee, waarom niet?
De leden van de CDA-fractie missen een overzicht van de geschiedenis
van artikel 12 van het reglement van orde. Is bij de totstandkoming van dit
artikel de bevordering of de ontmoediging van afsplitsing aan de orde
geweest?
Deze leden constateren ten slotte, dat een literatuuroverzicht ontbreekt,
hoewel in de tekst van de notitie wel verwezen wordt naar literatuur.
De leden van de D66-fractie danken het presidium voor de brief
aangaande de omgang met afsplitsingen van fracties. Zij kunnen
instemmen met nadere uitwerking. Daarbij zijn er elementen die zij in de
nieuwe regeling graag terugzien. Zo moet er onderscheid gemaakt
worden in de positie van afsplitsende leden naar gelang zij wel of niet op
eigen kracht een zetel verworven hebben. Verder kan volgens deze leden
onderscheid gemaakt worden in de positie van afsplitsende leden en de
oorspronkelijke fracties ten aanzien van bijvoorbeeld hun spreektijden.
Waar voor alle aan het begin van de Kamerperiode aanwezige fracties
gelijke rechten horen te gelden, hoeft aan later ontstane afsplitsingen niet
hetzelfde toegekend te worden. Tegelijkertijd behouden deze leden graag
de regeling dat de oorspronkelijke fractie evenredig op het deel dat zich
afsplitst gekort wordt in de bijdrage die zij ontvangt. Ook is een hardheidsclausule nodig zodat in gevallen waarin dit bijzonder onredelijk zou
uitpakken maatwerk mogelijk is.
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat het chronologisch
overzicht laat zien dat afsplitsingen van alle tijden zijn. Zij merken op dat
fracties organen zonder rechtspersoonlijkheid zijn en dat het bestuur
daarvan alleen op basis van volstrekte vrijwilligheid kan functioneren.
Deze leden wijzen er op dat overtuiging het middel is om de medewerking
van leden te krijgen en dat bedacht moet worden dat op een later moment
duidelijk kan worden dat de eventuele afsplitsers «gelijk» hadden. Zij
vinden dat dit punt om reflectie vraagt en mee moet wegen bij de
voorstellen die verder ontwikkeld worden. Zij vragen om een reactie.
Bovendien vragen de leden van de fractie van de ChristenUnie hoe
voorkomen wordt dat het voorstel een nieuw instrument wordt dat het
mogelijk maakt om bepaalde fractieleden door middel van dreiging met
organisatorische sancties te beknotten in hun vrijheid.
Het lid Klein vraagt naar aanleiding van de notitie «afsplitsingen fracties»
het presidium aan te geven welk probleem er moet worden opgelost.
De voorzitter van de commissie,
Berndsen-Jansen
De adjunct-griffier van de commissie,
Hendrickx

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 183, nr. 7

11