Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 200 IV

Vaststelling van de begrotingsstaten van
Koninkrijksrelaties (IV) en het BES-fonds (H)
voor het jaar 2023

Nr. 7

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR ARMOEDEBELEID, PARTICIPATIE
EN PENSIOENEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 oktober 2022
Iedere inwoner van Nederland, ongeacht aan welke kant van de Atlantische Oceaan, heeft recht op bestaanszekerheid: een voldoende en
voorspelbaar inkomen waarmee in de minimale kosten van levensonderhoud kan worden voorzien.Helaas is dat voor veel inwoners van
Caribisch Nederland nog niet het geval, zoals ik ook tijdens mijn bezoek
aan Caribisch Nederland in mei jongstleden heb ervaren.1 Armoede in
Caribisch Nederland is een groot probleem. Te veel inwoners hebben een
tweede of zelfs derde baan nodig om rond te kunnen komen. De kosten
van levensonderhoud in Caribisch Nederland waren al hoog en zijn het
afgelopen jaar, als gevolg van mondiale ontwikkelingen, met name in de
energie- en voedselprijzen, nog verder gestegen.
Zoals beschreven in de Hoofdlijnenbrief van de Staatssecretaris van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is het verbeteren van de
levensstandaard en het bestrijden van armoede het belangrijkste doel van
het gehele kabinet voor Caribisch Nederland.2 Het kabinet werkt hier
naartoe door zo snel mogelijk, samen met de openbare lichamen, het
ijkpunt voor het sociaal minimum te realiseren. Daarvoor is een kabinetsbrede inzet van cruciaal belang: het gaat immers niet alleen om het
verhogen dan de inkomens maar ook om het verlagen van de hoge kosten
van levensonderhoud.
Met deze brief informeer ik u op hoofdlijnen over de voortgang met
betrekking tot het realiseren van het ijkpunt. Het vorige kabinet heeft zich
in 2019 gecommitteerd aan een aanpak om inkomens te verbeteren en
kosten te verlagen. Ik blik in deze Kamerbrief hierop terug en schets hoe
het kabinet de komende jaren het ijkpunt versneld wil gaan realiseren.
Daarnaast ga ik in op de monitoring van het ijkpunt. Dit doe ik mede
namens de Staatssecretaris van BZK, de Minister voor Volkshuisvesting
1

Zie bijlage 2 voor een kort verslag van mijn reis naar Saba, Sint Eustatius en Bonaire van
8–13 mei jongstleden.
2
Kamerstuk 35 925 IV, nr. 42.

kst-36200-IV-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 IV, nr. 7

1

en Ruimtelijke Ordening, de Minister van Economische Zaken en Klimaat
en de Minister voor Klimaat en Energie. Tevens zijn de openbare lichamen
via de ambtelijke lijn bij de totstandkoming van deze brief betrokken
geweest. In de bijgevoegde voortgangsrapportage ijkpunt sociaal
minimum Caribisch Nederland 2022 (bijlage 1) treft u nadere informatie
over de afzonderlijke beleidsonderwerpen en de monitoring van de inzet
op het ijkpunt sociaal minimum.
In mijn gesprekken met inwoners en (belangen)organisaties, maar ook in
de media en uw Kamers, hoor ik kritische geluiden over de gehanteerde
aanpak. Het sentiment dat het te lang duurt en dat inwoners van Caribisch
Nederland nog onvoldoende merken van de inzet om de bestaanszekerheid te verbeteren, kan ik plaatsen, zeker ook in het licht van de recent fors
gestegen inflatie. Tegelijkertijd verwacht ik dat met de concrete maatregelen die het kabinet nu neemt op korte termijn inwoners verbetering
gaan merken. Het is nu vooral zaak om de afgesproken maatregelen zo
snel mogelijk te realiseren, zodat bestaanszekerheid van inwoners van
Caribisch Nederland ook daadwerkelijk verbetert. Alvorens in te gaan op
de resultaten over het afgelopen jaar en de inzet voor de komende jaren,
schets ik daarom nogmaals de systematiek en de achterliggende filosofie
van het ijkpunt sociaal minimum.
1. Het ijkpunt voor het sociaal minimum Caribisch Nederland:
achtergrond
Een sociaal minimum is het minimale bedrag dat iemand nodig heeft om
in de kosten voor levensonderhoud te kunnen voorzien. Dit kan iemand
verkrijgen via inkomsten uit arbeid of, voor degene die niet kan of niet
meer hoeft te werken, via het vangnet van de sociale zekerheid. In
Europees Nederland wordt een sociaal minimum gehanteerd aan de hand
waarvan beleid en wet- en regelgeving rond inkomensvraagstukken wordt
gemaakt.
Met de motie van het lid Ganzevoort c.s.3 en de motie van de leden Van
Raak en Van Laar.4 heeft het parlement het kabinet verzocht een sociaal
minimum voor Caribisch Nederland vast te stellen op basis van de kosten
van levensonderhoud. Om op grond van objectiveerbare gegevens tot een
sociaal minimum te kunnen komen, heeft de toenmalig Staatssecretaris
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in 2018 Bureau Regioplan
opdracht gegeven tot een onafhankelijk onderzoek naar de kosten van
levensonderhoud.5 Hieruit is gebleken dat de lokale kosten van basale
uitgaven, zoals huur, levensmiddelen, elektra en drinkwater, voor veel
mensen te hoog zijn in verhouding tot het inkomen.
In Caribisch Nederland is er nog geen definitief sociaal minimum
vastgesteld, maar wel een ijkpunt dat fungeert als richtpunt voor de
ontwikkeling van het wettelijk minimumloon en de minimumuitkeringen
en voor kostenverlagingen. Vanuit verschillende kanten is er momenteel
aandacht voor de hoogte en de systematiek van het ijkpunt sociaal
minimum. Zo refereert de Nationale ombudsman in een drieluik over
armoede in Caribisch Nederland aan het vaststellen van een realistisch
sociaal minimum op basis van de werkelijke kosten van levensonderhoud.6 Ook Unkobon, de consumentenbond op Bonaire, heeft verzocht
om vast te stellen wat de werkelijke minimale kosten zijn om in het

3

Kamerstuk 34 300 IV, R.
Kamerstuk 34 550 IV, nr. 9.
5
Bijlage bij Kamerstuk 34 775 IV, nr. 45.
6
2022/058 Caribische kinderen van de rekening | Nationale ombudsman
2020/030 Het maakt uit waar je wieg heeft gestaan | Nationale ombudsman
2019/045 Oog voor ouderen in Caribisch Nederland | Nationale ombudsman
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 IV, nr. 7

2

levensonderhoud te kunnen voorzien en om bestaanszekerheid op een zo
kort mogelijke termijn te realiseren.7
Omdat de kosten van levensonderhoud in Caribisch Nederland in 2019 –
en nog steeds – te hoog zijn in verhouding tot het inkomen, is er bij het
vaststellen van het sociaal minimum voor gekozen om te werken met een
ijkpunt. De inkomens en kosten van levensonderhoud waren op dat
moment nog te ver verwijderd van de niveaus op basis waarvan een
sociaal minimum zou kunnen worden vastgesteld. Om een sociaal
minimum vast te stellen, moeten dus zowel de inkomens (wettelijk
minimumloon en minimumuitkeringen) worden verhoogd, als ook de
noodzakelijke kosten van levensonderhoud structureel worden verlaagd.
Tegelijkertijd werkt het kabinet aan het verbeteren van belangrijke
randvoorwaarden om de inkomens te verbeteren en de kosten te
verlagen, door te werken aan goed functionerende economieën en
arbeidsmarkten in Caribisch Nederland.
Bij het vaststellen van het ijkpunt heeft het vorige kabinet voor bepaalde
kostenposten, die met overheidsbeleid verlaagd kunnen worden, ervoor
gekozen om niet de door Regioplan waargenomen werkelijke kosten van
levensonderhoud te hanteren. Dit geldt voor de kostenposten kinderopvang en wonen. Voor wonen en kinderopvang is het bedrag lager dan
de werkelijke kosten voor die kostenposten, omdat daarbij de beoogde
kostenverlaging van de beleidsinzet van het Rijk al is verdisconteerd.Door
de hoge kosten van levensonderhoud niet als uitgangspunt te nemen
heeft het kabinet zich met een gekwantificeerde doelstelling gecommitteerd aan het terugdringen van de noodzakelijke kosten van levensonderhoud. Het corrigeren van het beïnvloedbaar geachte deel van de hoge
kosten van levensonderhoud is een bewuste keuze, die ook door het
huidige kabinet wordt onderschreven.
Er is voor gekozen om de, op onderdelen, veel te hoge kosten niet
zondermeer als uitgangspunt te nemen voor het ijkpunt sociaal minimum,
zoals bijvoorbeeld de Nationale ombudsman en Unkobon hebben
voorgesteld. Daardoor zou het ijkpunt fors hoger komen te liggen, met als
gevolg dat het wettelijk minimumloon (en de minimumuitkeringen)
substantieel verder zouden moeten groeien bovenop de opgave die er al
ligt ten aanzien van het ijkpunt sociaal minimum. Het dan onvermijdelijk
hoge niveau van het wettelijk minimumloon zou niet zonder risico’s voor
de arbeidsmarkt van Caribisch Nederland zijn. Er is daarom bewust voor
gekozen om gelijktijdig de noodzakelijke kosten van levensonderhoud te
verlagen. Mede gelet op de onvoorziene gevolgen voor de economie en
de arbeidsmarkt van een ten opzichte van de huidige ambitie nog verdere
verhoging van het minimumloon en het nog kwetsbare herstel van de
economieën in Caribisch Nederland na de coronacrisis, houdt het kabinet
vast aan de huidige benadering. Alleen door gelijktijdig maatregelen aan
de inkomstenkant en aan de kostenkant te treffen, kon een realistisch
ijkpunt voor het sociaal minimum worden bepaald. Overigens behelst dit
ijkpunt niet alleen een opgave voor het wettelijk minimumloon, maar
houdt dit ook het streven naar passende (en dus hogere) minimumuitkeringen in.
Het ijkpunt sociaal minimum behelst een concreet groeipad per eiland van
meerdere jaren om te komen tot een sociaal minimum dat bestaanszekerheid biedt, zodra de inkomens en kosten met elkaar in balans zijn
gebracht. Het realiseren van het ijkpunt sociaal minimum is een gezamenlijke opgave voor rijksoverheid, lokale overheid en sociale partners.
Belangrijke uitgangspunten bij het realiseren van het ijkpunt sociaal
minimum zijn dat werken moet lonen en dat maatregelen moeten passen
bij de lokale context, het eigen premie- en belastingstelsel van Caribisch
Nederland en de kleine schaal van de eilanden. Maatregelen dienen
bovendien aan te sluiten op het absorptievermogen van economie en
7

Het recht op een waardig bestaan in Caribisch Nederland | UNKOBON

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 IV, nr. 7

3

samenleving, om ongewenste neveneffecten te voorkomen. Vanwege de
nog resterende opgave, waarvoor in sommige gevallen structurele
wijzigingen nodig zijn, is fasering helaas nog steeds noodzakelijk. Zo vergt
bijvoorbeeld bijbouwen – noodzakelijk om de kosten van wonen te
verlagen – net als in Europees Nederland veel tijd. Ook de draagkracht van
de lokale economie en van werkgevers speelt bij deze fasering een rol.
Verhogingen van het wettelijk minimumloon moeten zorgvuldig worden
afgewogen, zeker in het licht van de huidige inflatie en het herstel na de
coronacrisis. De Centraal Dialoog Bonaire heeft in haar «Akkoord van
Kralendijk» benadrukt dat een gefaseerde aanpak noodzakelijk is wegens
potentiële «desastreuse gevolgen voor belangrijke delen van de
economie». Hierbij maakt de Centraal Dialoog de kanttekening dat
versnelling eventueel ook mogelijk is, bij een gunstige ontwikkeling van
de bedrijvigheid.8
2. Terug- en vooruitblik
2.1. Maatregelen intensiveren en versnellen
Met het vaststellen van het ijkpunt voor het sociaal minimum heeft het
vorige kabinet een visie ontwikkeld om gericht te werken aan de bestaanszekerheid in Caribisch Nederland, langs drie sporen: het verbeteren van
inkomens, het terugbrengen van kosten en het investeren in randvoorwaarden (economie en arbeidsmarkt). Daarvoor zijn ondertussen de
eerste stappen gezet.
Het huidige kabinet neemt deze visie verder ter hand, maar wil daarbij
substantieel versnellen. Langs de drie sporen van het ijkpunt, geef ik
hieronder een terugblik op de resultaten op het afgelopen jaar en een
beeld van de maatregelen die de komende jaren getroffen zullen worden.
Voor deze maatregelen stelt het kabinet structureel middelen beschikbaar
via de zogenaamde «CN-envelop», alsook vanuit middelen van de eigen
begrotingen van diverse departementen. Zo stel ik aanvullend op de
middelen van het coalitieakkoord (bijlage bij Kamerstuk 35 788, nr. 77)
€ 7,8 miljoen structureel ter beschikking vanuit de SZW-begroting ten
behoeve van bestaanszekerheid. De eerste maatregelen van dit kabinet
zijn aangekondigd in de uitwerkingsbrief van de hoofdlijnenbrief van de
Staatssecretaris van BZK van 1 juli 2022.9 Gezien de hoge inflatie, die
zichtbaar is in de toegenomen prijzen in met name elektriciteits-,
brandstof- en voedselprijzen staat de bestaanszekerheid van een
groeiende groep mensen onder steeds grotere druk. Het kabinet heeft
aandacht voor de druk op de koopkracht. Het kabinet versterkt met een
uitzonderlijk groot pakket aan koopkrachtmaatregelen in de Miljoenennota
2023 de inkomenspositie van mensen om de negatieve effecten van de
hoge prijzen te dempen. In aanvulling hierop heeft het kabinet op
20 september 2022 (Kamerstuk 36 200, nr. 5) aangekondigd met aanvullende maatregelen ten aanzien van de energierekening te komen,
waaronder de instelling van een tijdelijk prijsplafond voor kleinverbruikers, zoals huishoudens, zzp’ers en kleine bedrijven. De maatregel
voor energie geldt eveneens voor Caribisch Nederland, met een specifieke
op de situatie van de eilanden toegesneden regeling. De koopkrachtmaatregelen en de tijdelijk maatregel voor de betaalbaarheid van energie voor
Caribisch Nederland staan daarom ook hieronder samengevat.10 Een
uitwerking van de maatregelen treft u in deze brief en de voortgangsrapportage.

8

Centraal Dialoog Bonaire – Akkoord van Kralendijk 2021–2025 – 16 april 2021.docx, p. 9.
Kamerstuk 35 925 IV, nr. 69.
10
Kamerstuk 35 570 IV, nr. 52.
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 IV, nr. 7

4

Inzet op de inkomenskant:
1. Het wettelijk minimumloon en de uitkeringen worden vanaf
2023 jaarlijks verhoogd, zodat de minimumuitkeringen in 2025
op het ijkpunt sociaal minimum liggen en het wettelijk minimumloon daar boven ligt, zodat werken loont. Dit is onder
voorbehoud van de draagkracht die, gehoord de belanghebbende partijen, wordt verondersteld voor het bedrijfsleven om
het minimumloon vanaf 2023 te verhogen bovenop de
inflatiecorrectie. Het wettelijk ouderdomspensioen (AOV) wordt
vanwege de bijzondere omstandigheden per 1 januari 2023
versneld verhoogd naar het niveau van het ijkpunt sociaal
minimum.
2. De toeslagen in de onderstand voor huishoudens die zelfstandig
wonen en een gezamenlijke huishouding voeren, zijn per 1 juli
2022 verhoogd en worden per 1 januari 2023 verder verhoogd.
3. Per 1 juli 2022 is de kinderbijslag verhoogd met $ 10 en deze
wordt per 1 januari 2023 verhoogd met $ 10. Om de koopkracht
van gezinnen te verbeteren wordt de kinderbijslag per 1 januari
2023 extra verhoogd met $ 10 waardoor de totale verhoging per
1 januari 2023 uitkomt op $ 20 per kind per maand.
4. Er wordt deze kabinetsperiode een werkloosheidsregeling, een
verlofregeling voor begeleiding bij medische uitzending en een
tegemoetkoming voor ouders van zorg intensieve kinderen
(dubbele kinderbijslag intensieve zorg) ingevoerd in Caribisch
Nederland.
5. De energietoelage van € 1.300 voor huishoudens met een laag
inkomen in Europees Nederland is door vertaald naar Caribisch
Nederland. Vanwege de grotere armoede problematiek in
Caribisch Nederland is de beoogde doelgroep van de toelage
groter (tot 130% sociaal minimum). Vanwege de extra genomen
koopkrachtmaatregelen wordt deze toelage verlengd en geldt
dus ook in 2023.
6. De belastingvrije som wordt per 1 januari 2023 verhoogd.
7. De voedselbank Bonaire ontvangt in 2023 aanvullende middelen
om aan de vergrote vraag te kunnen voldoen.
Inzet op de kostenkant:
8. De tijdelijke subsidie op vast internet (met $ 25 per aansluiting
per maand voor Bonaire en $ 35 per aansluiting per maand voor
Sint Eustatius en Saba) wordt, in vorm gelijk aan de huidige
subsidies, structureel gesubsidieerd.
9. De subsidies voor het verlagen van de drinkwatertarieven zijn
structureel (in plaats van ad hoc) vastgelegd (en gemaximeerd).
Daarnaast ontvangen de eilanden incidentele subsidies voor
investeringen in hun watervoorziening (die anders doorberekend worden aan de inwoners).
10. In Caribisch Nederland worden in 2023 maatregelen getroffen
voor de betaalbaarheid van energie. Het kabinet heeft overlegd
met de eilandsbesturen en elektriciteitsbedrijven en treft naar
aanleiding hiervan een tweetal maatregelen. De vaste kosten
van het netbeheer worden in 2023 naar een nultarief teruggebracht. Hiermee worden ook de huishoudens met een laag
verbruik (waaronder huishoudens in energiearmoede) effectief
bereikt. Dit scheelt ongeveer 390 dollar per jaar voor een
huishouden. Bij eindgebruikers wordt in 2023 50% van het
variabele tarief gedekt door het kabinet voor zover dit tarief
boven USD 0,38 per kWh uitkomt. Hiermee blijft er een sterke
prikkel voor elektriciteitsbedrijven en eindgebruikers om kosten
en verbruik te beperken. Deze maatregelen gelden ook voor het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 IV, nr. 7

5

MKB in Caribisch Nederland. Met dit pakket is in totaal 15
miljoen euro gemoeid.
11. Voor volkshuisvesting komen middelen beschikbaar, waardoor
de bouw van 204 sociale huurwoningen op Bonaire met
ongeveer twee jaar kunnen worden versneld en een eerste
tranche van 20 woningen op Sint Eustatius kan worden
gerenoveerd.
12. In 2023 wordt de ouderbijdrage voor kinderopvang voor ouders
verlaagd. De ouderbijdrage voor de kinderopvang (0–4 jaar)
wordt verlaagd met $ 25 per maand bij volledige opvang. De
ouderbijdrage voor naschoolse opvang (4 – 12 jaar) wordt
verlaagd met $ 10 per maand.
13. Vanwege de sterk gestegen brandstof- en energieprijzen heeft
het Ministerie van Financiën per 1 april 2022 ook in Caribisch
Nederland de accijnzen op benzine tijdelijk verlaagd. Deze
tijdelijke verlaging bedraagt op elk van de drie eilanden
16 dollarcent per liter en geldt tot en met 1 juli 2023.
Investeringen in de arbeidsmarkt:
14. De arbeidsbemiddeling wordt geïntensiveerd door onder andere
budget beschikbaar te stellen voor opleidings- en ontwikkelingsprogramma’s en om- en bijscholingsprogramma’s.
15. Er worden incidentele middelen ter beschikking gesteld voor
instrumenten om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt
aan het werk te helpen.
16. Versterking van de relatie tussen onderwijs en arbeidsmarkt,
onder andere door een stagefonds voor mbo-studenten die een
stage elders in het Koninkrijk doen (Europees Nederland of één
van de andere eilanden) en de samenwerking van de opleidingen in de toerismesector vanuit het leerhotel op Curaçao.
2.2. Verbeteren inkomenspositie
Per 1 januari 2022 heeft het kabinet het wettelijk minimumloon en de
minimumuitkeringen op alle eilanden met 10% verhoogd conform de
gewijzigde motie van het lid Wuite c.s.11 Dit betrof een totaalverhoging
van 10%, bestaande uit een correctie voor de inflatie, aangevuld met een
beleidsmatige verhoging per eiland. Zo zijn voor Bonaire bovenop de
inflatiecorrectie van 4,3% het wettelijk minimumloon en de minimumuitkeringen beleidsmatig met 5,7% verhoogd. Voor Sint Eustatius en Saba
betrof het een beleidsmatige verhoging van respectievelijk 7,6 en 6,8%
bovenop de inflatie.
Bij het vaststellen van het ijkpunt voor het sociaal minimum in 2019, was
de opgave om het gewenste inkomensniveau te realiseren nog erg groot,
niet alleen voor het Rijk maar ook voor werkgevers, want zowel de
minimumuitkeringen als het minimumloon lagen op alle drie de eilanden
nog ver onder het gewenste niveau. In figuur 1 wordt de ontwikkeling van
het wettelijk minimumloon over de periode 2011 – 2022 weergegeven,
inclusief het richtpunt per 1 januari 2025 waarnaar gefaseerd wordt
toegewerkt. Hieruit kan worden afgeleid dat er grote stappen zijn gezet,
maar ook dat er nog steeds een grote opgave voor de toekomst ligt. Ook
ten aanzien van de minimumuitkeringen zijn stappen gezet, maar ligt er
nog een aanzienlijk opgave om deze op het niveau van het ijkpunt sociaal
minimum te krijgen. In paragraaf III van de voortgangsrapportage treft u
een uitgebreider overzicht van de ontwikkeling van het wettelijk
minimumloon en de uitkeringen aan.

11

Kamerstuk 35 925 IV, nr. 26.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 IV, nr. 7

6

Figuur 1: de ontwikkeling van het wettelijk minimumloon over de jaren heen (USD per maand)

Ik heb eerder aangegeven voor de inkomenskant het ijkpunt voor het
sociaal minimum te willen realiseren per 1 januari 2025. Het kabinet
neemt hiervoor, net zoals in Europees Nederland, de huishoudsituaties
van een alleenstaande en een paar als uitgangspunt. Dat betekent een
situatie waarin de minimumuitkeringen aan het ijkpunt sociaal minimum
voor de desbetreffende huishoudsamenstellingen voldoen en de
verhouding van de minimumuitkeringen idealiter 70% ten opzichte van
het wettelijk minimumloon is voor een alleenstaande versus 100% voor
een paar is. Hiermee kan iedereen zich voorzien in de kosten van
levensonderhoud, ongeacht de situatie of iemand werkt of zich moet
beroepen op het sociale vangnet. Hieronder ziet u in figuur 2 de ontwikkeling van een minimumuitkering (de onderstand) in de periode 2011 –
2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 IV, nr. 7

7

Figuur 2: de ontwikkeling van de onderstand voor een alleenstaande die zelfstandig woont over de jaren heen (in USD, omgerekend naar maandbedragen)

Om rekening te houden met de draagkracht bij werkgevers is mijn inzet, in
lijn met het «Akkoord van Kralendijk», om het wettelijk minimumloon over
meerdere jaren gefaseerd te verhogen. Idealiter wordt in de periode
2023–2025 op Bonaire, Sint Eustatius en Saba een beleidsmatige
verhoging van het wettelijk minimumloon gerealiseerd van respectievelijk
28%, 18% en 23% bovenop de jaarlijkse correctie voor inflatie. Voor de
minimumuitkeringen, te weten de onderstand, het wettelijk ouderdomspensioen op grond van de Wet algemene ouderdomsverzekering BES
(AOV) en de nabestaandenuitkering op grond van de Wet algemene
weduwen- en wezenverzekering BES (AWW), is de opgave identiek.
Bij de precieze verhogingen van de minimumlonen de komende jaren wil
ik, zoals eerder aangegeven, rekening houden met de lokale omstandigheden en draagkracht. Ik heb de Centraal Dialogen en het Openbaar
Lichaam Saba (op Saba is nog geen sprake van een georganiseerde
sociale dialoog) daarom gevraagd om een advies met betrekking tot de
ruimte die zij lokaal zien om de minimumlonen te verhogen. Het verhogen
van het wettelijk minimumloon komt, in tegenstelling tot de minimumuitkeringen, immers ten laste van werkgevers. Daarbij dient ook rekening te
worden gehouden met de economische situatie van dat moment, waarbij
relevant is dat de huidige hoge inflatiecijfers, door de op dit punt van
Europees Nederland afwijkende systematiek, één op één doorwerken in
de autonome verhoging van het wettelijk minimumloon. Dit komt naast
de beleidsmatige opgave die er ligt. De voor het wettelijk minimumloon
en de minimumuitkeringen relevante ontwikkeling van het consumentenprijsindexcijfer komt medio oktober 2022 beschikbaar. Mede rekening
houdend met de inbreng van de belanghebbende partijen uit Caribisch
Nederland zal ik parallel daaraan over de additionele beleidsmatige
verhoging beslissen. Betrokken partijen stel ik zo spoedig mogelijk op de
hoogte van mijn besluit zodat zij voorbereidingen kunnen treffen.
De hoge inflatiecijfers zullen er overigens toe leiden dat de belastingvrije
som in de Wet inkomstenbelasting BES (thans $ 12.198 voor alle drie de
eilanden) reeds in 2023 ook fors omhoog zal gaan. De belastingvrije som
volgt immers de gemiddelde inflatiecijfers over 2021/2022. De verhoging
van de minimumlonen met de hierboven genoemde percentages zal er
naar alle waarschijnlijkheid toe leiden dat werknemers die het
minimumloon verdienen, alsmede diegenen die een minimumuitkering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 IV, nr. 7

8

genieten, voor een beperkt deel van het inkomen belastingplichtig
worden. Dit wordt als onwenselijk beschouwd. Op grond daarvan
overweegt de Staatssecretaris van Financiën een wettelijk mechanisme te
introduceren op basis waarvan de belastingvrije som jaarlijks zal
aansluiten bij de hoogte van de minimumlonen en minimumuitkeringen.
Vooruitlopend heeft het kabinet in het kader van aanvullende koopkrachtmaatregelen geld vrijgemaakt om de belastingvrije som in 2023 te
verhogen.
Vooruitlopend op een verhoging van de minimumlonen en uitkeringen
per 1 januari 2023 heb ik vanwege de acute en grote armoedeproblematiek onder onderstandsgerechtigden per 1 juli jongstleden de toeslag
zelfstandig wonen en de toeslag gezamenlijke huishouding al verhoogd
met respectievelijk 7,5 en 15 procentpunt ten aanzien van het wettelijk
minimumloon. Dit omdat de onderstand voor deze huishoudtypes nog
niet in de juiste verhouding tot het wettelijk minimumloon staat. Onderstandsgerechtigden die zelfstandig of als paar woonlasten moeten betalen
krijgen tot dusver relatief te weinig. Per 1 januari 2023 zal ik beide
toeslagen met een tweede stap verder verhogen, waarmee de onderstand
op de gewenste verhouding komt te liggen ten opzichte van het wettelijk
minimumloon. Ook heb ik per 1 juli de kinderbijslag verhoogd met $ 10
naar $ 99 per kind per maand en verhoog ik dat bedrag per 1 januari 2023
met nog eens $ 20 naar $ 119. Daarmee wordt de kinderbijslag BES
gelijkwaardig aan het bedrag aan kinderbijslag voor de hoogste leeftijdscategorie in Europees Nederland.
Omdat de onderstand de komende jaren wordt verhoogd tot het ijkpunt
sociaal minimum en daarmee op termijn zal voldoen voor de minimaal
noodzakelijke kosten van levensonderhoud, is het wenselijk om de
bijverdienregeling in de onderstand inhoudelijk tegen het licht te houden.
Regioplan heeft dit onderzoek recentelijk afgerond, hetgeen ik middels
deze brief eveneens aan uw Kamer aanbied. Het onderzoek laat zien dat
bijverdienen tot aan het wettelijk minimumloon momenteel nog noodzakelijk is om rond te kunnen komen. Zolang het ijkpunt sociaal minimum
nog niet is gerealiseerd, acht ik het daarom niet opportuun om de
bijverdienregeling al inhoudelijk te herzien. In paragraaf I van de
voortgangsrapportage ga ik nader in op de resultaten en de opvolging van
het onderzoek.
Vanwege de additionele getroffen koopkrachtmaatregelen zal de AOV
vooruitlopend per 1 januari 2023 op het niveau van het ijkpunt sociaal
minimum komen te liggen. Gepensioneerden hebben geen verplichting
tot arbeidsinschakeling zoals bij de andere minimumuitkeringen wel
geldend is. Hierdoor kan de AOV worden verhoogd vooruitlopend op het
wettelijk minimumloon en de andere minimumuitkeringen, zonder dat dit
gevolgen heeft voor de arbeidsmarkt. Met deze maatregel worden
kwetsbare ouderen beter ondersteund bij de stijgende kosten van
levensonderhoud.
Ik wil op mijn beleidsterrein realiseren dat Bonaire, Sint Eustatius en Saba
een gelijkwaardig deel van Nederland zijn, met een gelijkwaardig
beschermingsniveau, dat tegelijkertijd ruimte biedt voor aanpassingen die
passend zijn binnen de lokale context. Gelijkwaardigheid voor Caribisch
Nederland is ook het uitgangspunt van het coalitieakkoord waar het
gehele kabinet zich hard voor maakt.12 Op een aantal terreinen binnen het
sociale zekerheidsvangnet loopt Caribisch Nederland echter nog achter.
Zo kent Caribisch Nederland nog geen werkloosheidsvoorziening. Tijdens
mijn werkbezoek aan Caribisch Nederland heb ik met de openbare
lichamen als doel afgesproken dat er nog in deze kabinetsperiode een
werkloosheidsvoorziening wordt ingevoerd in Caribisch Nederland in lijn
met de motie van het lid Van den Berg c.s.13 De voorziening zal, waar
12
13

Bijlage bij Kamerstuk 35 788, p. 4.
Kamerstuk 35 420, nr. 334.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 IV, nr. 7

9

mogelijk, zoveel mogelijk aansluiten bij de systematiek in Europees
Nederland. Door een werkloosheidsvoorziening wordt de bestaanszekerheid van werknemers verder bestendigd. Ik hoop de Tweede Kamer in
de loop van 2023 verder te kunnen informeren over het uitwerkingsvoorstel, nadat ik belanghebbende partijen in Caribisch Nederland heb
geconsulteerd. Ik zal u dan ook ingaan op een uitwerkingsvoorstel voor
een verlofregeling voor begeleiders bij medische uitzending, waar ik
momenteel aan werk.
Daarnaast wil ik ook in Caribisch dubbele kinderbijslag intensieve zorg
(DKIZ) invoeren, voor ouders van kinderen met een intensieve zorgbehoefte. Het wetsvoorstel hiervoor zal ik zo spoedig mogelijk bij uw Kamer
indienen, als onderdeel van de Wijzigingswet SZW-wetten Caribisch
Nederland 2023. Vanwege het te doorlopen wetgevingsproces is
inwerkingtreding voor 1 juli 2023 helaas niet haalbaar. Ik realiseer me dat
dit nog ver weg is voor de desbetreffende ouders en werk daarom, samen
met relevante partijen op de eilanden, aan een financiële tegemoetkoming
vooruitlopend op de invoering van DKIZ. Aan de hiertoe strekkende
regeling wordt op dit moment de laatste hand gelegd. Ik verwacht dat de
eerste ouders dit najaar nog deze tegemoetkoming zullen ontvangen.
2.3. Verlagen van kosten van levensonderhoud
De opgave om de kosten te reduceren is groot en vergt op diverse
beleidsterreinen inzet van verschillende departementen en de openbare
lichamen. De inzet is om zo snel en gericht mogelijk structurele kostenverlagingen te bewerkstelligen. Ik ben daarbij realistisch, want niet alles zal
van vandaag op morgen gerealiseerd zijn. Zo vraagt de kostenreductie op
het terrein van wonen om forse en structurele veranderingen in de
woningmarkt. Ik blijf, net zoals de Staatssecretaris van BZK, continu met
mijn collega’s in gesprek om te bezien op welke terreinen er mogelijk kan
worden versneld of alternatieve, aanvullende maatregelen kunnen
worden getroffen. Hieronder volgt een korte weergave van de ontwikkelingen op de grootste kostenposten. In paragraaf I van de voortgangsrapportage treft u een uitgebreidere terug- en vooruitblik aan.
Kinderopvang
In Caribisch Nederland was kinderopvang tot voor kort voor veel ouders
te duur en waren de mogelijkheden voor de openbare lichamen om
kinderopvang te financieren beperkt. Daarom is het kabinet samen met de
openbare lichamen in 2018 het programma BES(t) 4 kids gestart om de
kinderopvang kwalitatief te verbeteren en de kosten voor ouders
structureel terug te dringen. Op 1 juli 2020 is de Tijdelijke Subsidieregeling
Financiering Kinderopvang Caribisch Nederland van kracht geworden om
de hoogte van de ouderbijdrage te verlagen en de kwaliteit van de
kinderopvang te verbeteren. De openbare lichamen kunnen aan de ouders
die de huidige (gesubsidieerde) ouderbijdrage niet kunnen betalen een
kindplaatssubsidie verstrekken. Het voornemen is om het wetsvoorstel
Kinderopvang BES nog in 2022 aan de Tweede Kamer aan te bieden zodat
deze in 2024 in kan gaan. Hiermee wordt voor kinderopvang de in het
ijkpunt verdisconteerde beoogde kostenverlaging voor gezinnen
structureel gerealiseerd. Aanvullend wordt vanwege de druk op de
koopkracht van gezinnen de eigen bijdrage voor de kinderopvang per
1 januari 2023 verder verlaagd.
Om de kinderopvang kwalitatief te verbeteren, zijn goed opgeleide
medewerkers van groot belang. Om goede medewerkers te kunnen
behouden is het van belang om de arbeidsvoorwaarden aantrekkelijker te
maken. De subsidiebedragen zijn in 2022 stapsgewijs met 20% verhoogd
om de salarissen in de kinderopvang te verbeteren. Wanneer het wettelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 IV, nr. 7

10

minimumloon per 1 januari 2023 wordt verhoogd, zal deze subsidie ook
worden verhoogd.
Wonen
Woonlasten zijn een grote, onvermijdelijke kostenpost. Een belangrijke
oorzaak van hoge huurlasten is het tekort aan betaalbare huurwoningen.
Daarom is in het afgelopen jaar door het Rijk en de openbare lichamen
vooral gewerkt aan de versnelling van de bouw van sociale huurwoningen. Naast versnelde bouw van sociale huurwoningen zijn in het
afgelopen jaar ook andere stappen gezet om huurlasten van sociale
minima te verminderen. Zo is er door het Rijk in de sociale huursector
verhuurdersubsidie verstrekt, die op Bonaire bijvoorbeeld zorgt voor een
gemiddelde huurlastenverlichting van ca. $ 170 tot $ 190 per huishouden
per maand. Verder is op Bonaire gestart met de pilot Bijdrage Particuliere
Verhuur. Een tussenevaluatie laat zien dat er in de particuliere huursector
een gemiddelde huurverlaging van ca. $ 300 per huishouden per maand
kan worden gerealiseerd door verstrekking van deze subsidie.
De in het ijkpunt opgenomen streefbedragen voor wonen, blijven voor het
huidige kabinet leidend. Wel worden er, ten opzichte van het eerder
uitgestippelde pad, door de Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke
Ordening alternatieve manieren uitgewerkt waarmee deze doelstelling kan
worden behaald. Dit is noodzakelijk, omdat het in de praktijk lastig blijkt
om met het huidige instrumentarium de doelstellingen te behalen. De
minister zal u in het najaar nader informeren in de Beleidsagenda
Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening Caribisch Nederland.
Energie, telecom en drinkwater
Ook op het terrein van energie, telecom en drinkwater zet het kabinet zich
in om betaalbaarheid te verbeteren. In het ijkpunt sociaal minimum is het
vorige kabinet voor de kostenposten energie, drinkwater en telecom
uitgegaan van de door Regioplan waargenomen werkelijke kosten. Dit
omdat het destijds niet mogelijk was om de inspanningen van het
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) en het Ministerie van
Infrastructuur en Waterstaat (IenW) te vertalen in lagere bedragen waarin
het effect van ingezet beleid is meegenomen. Daarom is toegezegd om de
ontwikkeling te monitoren en te bezien in welke mate beleid heeft
bijgedragen aan een verlaging van de kosten en of de bedragen in het
ijkpunt voor het sociaal minimum voor de betreffende kostenposten op
termijn naar beneden bijgesteld moeten worden.
Het kabinet werkt samen met de eilanden aan de verduurzaming van de
elektriciteitsproductie. De planvorming bevindt zich nu in de afrondende
fase, om in stappen naar gemiddeld 80% en uiteindelijk 100% duurzame
energie voor Caribisch Nederland te komen. Op 28 september 2022 heeft
de Minister voor Klimaat en Energie een brief aan de Kamer gestuurd over
de «Voortgang verduurzaming energie in Caribisch Nederland». Bij de
huidige olieprijzen leidt de verduurzaming tot lagere eindgebruikerstarieven. Daarnaast verstrekt het Ministerie van EZK sinds 2014 een
structurele subsidie waarmee de netbeheerkosten worden gedekt tot een
niveau waarop het resterende tarief bij de eindgebruikers op het gemiddelde Europees Nederlandse niveau ligt. Vanwege de hoge energieprijzen
in Europa heeft het kabinet bovendien incidenteel € 2 miljoen verstrekt
aan de elektriciteitsdistributeurs in Caribisch Nederland ter verlaging van
de vaste aansluittarieven van huishoudens in 2022.14
Om tot een significante daling van de telecommunicatiekosten te komen,
is een structurele subsidie noodzakelijk. Gedurende 2020 en 2021 en de
eerste helft van 2022 verstrekte het Ministerie van EZK al een tijdelijke
14

Kamerstuk 29 023, nr. 272.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 IV, nr. 7

11

telecomsubsidie voor huishoudens om de kosten van vast internet te
verlagen. Het huidige kabinet heeft besloten om de subsidie structureel
voort te zetten. Hiermee blijft de subsidie voor huishoudens op Bonaire
structureel $ 25 per aansluiting en op de Bovenwinden $ 35 per maand.
Het Ministerie van IenW zet zich in voor de toegang tot veilig drinkwater.
Door een gebrek aan zoetwatervoorraad, de harde ondergrond en de
hoogteverschillen is de productie en levering van drinkwater in Caribisch
Nederland duur. Om de prijzen voor inwoners te verlagen, worden er
subsidies verleend. Ten eerste voor verlaging van de maandelijkse vaste
drinkwatertarieven (Sint Eustatius en Bonaire) en de prijzen van drinkwaterflessen (Saba). En ten tweede voor investeringen in de drinkwatervoorziening, die anders doorberekend zouden worden aan de inwoners. In juli
2022 heeft de Minister van IenW een vernieuwing van de Tijdelijke
subsidieregeling drinkwater BES en Rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI)
Bonaire 2018–2024 gepubliceerd.15 Daarin zijn de subsidies structureel (in
plaats van ad hoc, zoals eerder het geval was) vastgelegd maar ook
gemaximeerd. Het rapport over een duurzame financiële exploitatie van
de drinkwatervoorziening in Caribisch Nederland, opgesteld in samenspraak met de eilanden, vormt hiervoor de basis.16 Daarin is ook de
verwachte groei in aansluitingen op het drinkwaternet meegenomen.
Deze middelen kunnen de nutsbedrijven gebruiken om een lager tarief
dan de hoge kostprijs (respectievelijk circa $ 43 per maand op Bonaire en
$ 95 per maand op Sint Eustatius) door te berekenen aan de inwoners.
Saba kan de tijdelijke prijsverlaging van de drinkwaterflessen nu
structureel voortzetten ($ 3,50 en $ 4,50 per 3 en 5 gallon fles in plaats van
$ 6 en $ 7). Dat de subsidies nu structureel vastgelegd en gemaximeerd
zijn, geeft voorspelbaarheid aan de nutsbedrijven en openbare lichamen.
2.4. Werken aan economie en arbeidsmarkt
Participeren op de arbeidsmarkt – voor wie dat kan – is belangrijk en
draagt wezenlijk bij aan bestaanszekerheid. Het optimaal benutten van het
beschikbare arbeidsaanbod in Caribisch Nederland en het om- en
bijscholen van inwoners naar kansrijke sectoren, blijft de volle aandacht
behouden van dit kabinet en de openbare lichamen. Dit kabinet wil de
arbeidsmarkt van Caribisch Nederland versterken en heeft daarbij speciale
aandacht voor de positie van jongeren. Met de middelen uit het coalitieakkoord wordt structureel € 1 miljoen per jaar ingezet op arbeidsbemiddeling. Een goed voorbeeld van lokale arbeidsbemiddeling is het Plenchi
di Trabou, een samenwerkingsorganisatie van het openbaar lichaam
Bonaire en de RCN-unit SZW. Het Plenchi di Trabou is nu ruim één jaar
actief in het bemiddelen van mensen naar werk. Sinds de opening zijn er
al zo’n honderd inwoners van Bonaire via actieve bemiddeling geholpen
naar een betaalde baan.
Ook zet het kabinet in op versterking van samenwerking in het beroepsonderwijs. Hiervoor is uit de middelen van het coalitieakkoord € 0,5 miljoen
voor het jaar 2022 uitgetrokken en € 1 miljoen structureel voor 2023 en
verder. Daarnaast stimuleer ik de komende jareninstrumenten voor
werken met een beperking. Daarvoor heb ik in de jaren 2022 tot en met
2024 incidenteel middelen ter beschikking gesteld, zodat deze kabinetsperiode kan worden benut om tijdelijk gefinancierde instrumenten te
continueren, te evalueren en te versterken, en lessen te trekken voor de
toekomst. Dit doe ik samen met de openbare lichamen die hier uiteindelijk
primair voor verantwoordelijk zijn. Tot slot ben ik, in lijn met de afspraken
uit het coalitieakkoord, met het openbaar lichaam Saba in gesprek over de

15

wetten.nl – Regeling – Tijdelijke subsidieregeling drinkwater BES en rioolwaterzuiveringsinstallatie Bonaire 2018 tot en met 2024 – BWBR0040698 (overheid.nl)
16
Verkenning exploitatie drinkwatervoorziening Caribisch Nederland | Rapport | Rijksoverheid.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 IV, nr. 7

12

invulling van een sociaal dialoog op Saba, waar een dergelijk overlegplatform op Bonaire en Sint Eustatius al bestaat.
3. Monitoring ijkpunt sociaal minimum
Jaarlijkse indexering ijkpunt sociaal minimum
Om ervoor te zorgen dat het ijkpunt sociaal minimum niet uit de pas loopt
met de kosten van levensonderhoud, beweegt het ijkpunt – evenals het
wettelijk minimumloon en de uitkeringen – jaarlijks mee met de prijsontwikkelingen in Caribisch Nederland (per eiland) door de diverse kostenposten waaruit het ijkpunt is samengesteld telkens te indexeren aan de
hand van de consumentenprijsindexcijfers.
Tabel 1: IJkpunt naar samenstelling huishouden 2022 (USD per maand)

Alleenstaande
Paar

Bonaire

Sint Eustatius

Saba

$ 955
$ 1.370

$ 1.032
$ 1.440

$ 1.089
$ 1.564

Tabel 1 bevat een verkorte weergave van de voor 2022 geactualiseerde
ijkpuntbedragen. De voortgangsrapportage gaat hier in paragrafen II en VI
nader op in. De ijkpuntbedragen voor 2022 zijn ten opzichte van 2021 voor
Bonaire en Saba toegenomen en voor Sint Eustatius lichtelijk afgenomen.
Dit komt omdat er in 2021 op Bonaire en Saba sprake was van 1,7%
inflatie en op Sint Eustatius 0,1% deflatie.17 De indexering van het ijkpunt
is een momentopname, waarbij ik opmerk dat in de ijkpuntbedragen voor
2022 nog niet de mondiale stijgingen van de energie- en voedselprijzen
van 2022 zijn meegenomen. Dat effect zal worden weerspiegeld in de
hoogte van het ijkpunt dat voor 2023 wordt vastgesteld.
Monitoring ijkpunt sociaal minimum 2020
Om te beoordelen of inkomens en kosten van levensonderhoud meer in
balans zijn en worden gebracht, is inzicht in de onderlinge verhouding
tussen de inkomens en de kosten van levensonderhoud van belang. De
koopkracht laat in Caribisch Nederland in 2020 in doorsnee bij alle
huishoudenstypen, net zoals in 2019, wel opnieuw een stijging te zien. Op
Bonaire ging de bevolking er in 2020 in doorsnee 4,2% op vooruit ten
opzichte van 2019, op Sint Eustatius 2,4% en op Saba 4,1%.18 Tegelijkertijd
blijkt uit recentelijk door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)
gepubliceerde cijfers over het jaar 2020 dat in 2020, net zoals in 2019, het
relatieve aandeel huishoudens met een besteedbaar inkomen dat lager is
dan het ijkpunt sociaal minimum helaas niet is afgenomen (zie paragrafen
II en VI van de bijlage van de voortgangsrapportage). 29% van de
huishoudens in Caribisch Nederland had in 2020 een besteedbaar
inkomen dat lager is dan het ijkpunt sociaal minimum voor het betreffende huishouden.In 2018 was dit percentage 28% (nulmeting). In
laatstgenoemde cijfers is echter niet de inzet van het Rijk ten aanzien van
de kostenverlagingen verwerkt.
Voor veel inwoners van Caribisch Nederland betekenden de beleidsmatige
verhogingen van het wettelijk minimumloon, de minimumuitkeringen en
kinderbijslag onder het vorige kabinet weliswaar een eerste stap in de
goede richting, maar is dit nog bij lange na niet genoeg. De gemonitorde
resultaten over het jaar 2020 hebben het kabinet gesterkt om deze
kabinetsperiode het tempo fors te versnellen om in 2025 het ijkpunt
17
18

StatLine – Caribisch Nederland; consumentenprijsindex (CPI) 2017=100 (cbs.nl)
Koopkracht voor inwoners Caribisch Nederland gestegen in 2020 (cbs.nl)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 IV, nr. 7

13

sociaal minimum zo goed als mogelijk te realiseren. Het kabinet is zich
ervan bewust dat de huidige hoge inflatie hierbij een complicerende factor
is, maar tegelijkertijd bepaalt dit ook de urgentie.
Herijking ijkpunt sociaal minimum
Net als voor Europees Nederland, geldt voor Caribisch Nederland dat het
kabinet voornemens is om het sociaal minimum iedere vier jaar te
herijken om vast te stellen of dit niveau toereikend is om van te leven en
mee te doen in de samenleving. Voor deze herijking wordt voor Caribisch
Nederland een eigen traject aangehouden, zodat rekening gehouden kan
worden met de bijzondere situatie van Caribisch Nederland. Het sociaal
minimum bevindt zich voor Caribisch Nederland, anders dan in Europees
Nederland het geval is, nog in de realisatiefase. Voor Caribisch Nederland
geldt dat de inkomens en de kosten van levensonderhoud tot 2025 nog
volop in beweging zijn als gevolg van de reeds aangekondigde beleidsinzet om het ijkpunt te realiseren. Parallel aan de lopende inzet wil ik (ook)
voor Caribisch Nederland in 2024 een evaluatie initiëren in de vorm van
een algehele herijking van het sociaal minimum, waarbij de hoogte en de
systematiek van het sociaal minimum opnieuw tegen het licht worden
gehouden. Op basis daarvan kan besluitvorming plaatsvinden over het
formeel vaststellen van een sociaal minimum voor Caribisch Nederland.
Afsluiting
Dat er nog een weg te gaan is om daadwerkelijk de bestaanszekerheid in
het Caribische deel van Nederland te bieden, is duidelijk. De huidige
inflatie maakt bovendien dat we nog harder aan deze opgave moeten
werken dan voorheen en dan we tot voor kort hadden voorzien, waarbij
ook geldt dat het herstel na de coronacrisis nog pril is. Dit vergt een
gezamenlijke aanpak, want alleen samen, ieder vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid, kunnen we resultaten boeken bij het verbeteren van de
inkomens, verlagen van de kosten en het verbeteren van de randvoorwaarden. En die inzet vergt ook tijd, daar moeten we realistisch over zijn.
De zorgen die verschillende partijen hebben geuit over de voortgang bij
het realiseren van een sociaal minimum voor Caribisch Nederland neem
ik serieus en sterken me in mijn ambitie om het ijkpunt sociaal minimum
zo snel mogelijk in gezamenlijkheid met andere departementen, de
openbare lichamen en andere belanghebbende partijen in Caribisch
Nederland, te realiseren. De wens om betekenisvolle stappen te zetten
wordt, zo heb ik de afgelopen maanden ervaren, breed gedeeld, niet
alleen door partijen in Caribisch Nederland, maar ook binnen het kabinet
en door uw Kamer. Nu komt het erop aan om daadwerkelijk en zo snel
mogelijk met elkaar de stappen te zetten die we met elkaar hebben
afgesproken, zodat ook in Caribisch Nederland voor iedere inwoner
bestaanszekerheid kan worden geboden. De voortgangsrapportage van
dit jaar geeft mijns inziens ook blijk van het gedeelde commitment.
De Minister voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen,
C.J. Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 IV, nr. 7

14