Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

32 735

Mensenrechten in het buitenlands beleid

Nr. 146

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 13 november 2015
De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de Minister van Buitenlandse Zaken over de brief van
12 juni 2015 inzake Beleidsdoorlichting mensenrechtenbeleid in de
periode 2008–2013 (Kamerstuk 32 735, nr. 143).
De Minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 11 november
2015. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Eijsink
De griffier van de commissie,
Van Toor

kst-32735-146
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 146

1

Vraag 1
Hoe is de verdeling van middelen onder de negen in de evaluatie
bestudeerde landen tot stand gekomen?
Vraag 41
Hoe hoog is het totale budget voor dit beleidsonderwerp? Hoe
wordt dit budget verdeeld over de verschillende landen waar het
Nederlandse mensenrechtenbeleid wordt uitgevoerd? Waarom is
het budget voor Zimbabwe zoveel hoger dan voor Sri Lanka of
Rusland?
Antwoord op vragen 1 en 41:
Voor de periode 2008–2013 zijn de uitgaven voor projecten voor de
bevordering en bescherming van mensenrechten in totaal 324 miljoen
Euro. Dit bedrag betreft zowel projecten uit het mensenrechtenfonds
(beleidsartikel 1) als projecten die via andere begrotingsartikelen zijn
gefinancierd. Voor 2015 bedraagt het totale budget voor het mensenrechtenfonds EUR 35,4 miljoen. Hiervan is EUR 8,2 miljoen non-ODA en EUR
27,2 miljoen ODA. Ongeveer twee-derde van het budget wordt gedelegeerd aan ambassades. Bij de toekenning van fondsen per land wordt
gekeken naar de ernst van de mensenrechtensituatie in relatie tot de
Nederlandse mensenrechtenprioriteiten en de effectiviteit van de beoogde
inzet. Hierbij wordt rekening gehouden met de meerwaarde en impact van
eventuele Nederlandse inzet. Ook wordt gekeken naar een zekere
regionale en thematische spreiding. Verschil in hoogte van de landenbudgetten kan verklaard worden door de mogelijkheden in het betrokken
land, zoals de aanwezigheid van geschikte partnerorganisaties, en de
vorm van de gekozen activiteiten. Dit geldt ook voor de verdeling van
middelen in de negen in de evaluatie bestudeerde landen. In het kader
van de flexibeler inzet van het mensenrechtenfonds zullen de verschillende landenallocaties opnieuw getoetst worden.
Vraag 2
Hoeveel mensenrechtenverdedigers zijn effectief beschermd door
Nederland gedurende de periode die de beleidsevaluatie beslaat?
Antwoord:
In de periode 2008–2013 heeft Nederland op meerdere manieren
bijgedragen aan de effectieve bescherming van mensenrechtenverdedigers: via de projecten uit het Mensenrechtenfonds, via diplomatieke
inzet op bilateraal en multilateraal niveau, via de Mensenrechtentulp en
via incidentele tijdelijke bescherming in Nederland van mensenrechtenverdedigers. Met uitzondering van het Shelter City programma (2013 was
het eerste jaar dat vier personen tijdelijke bescherming kregen in
Nederland) is het niet mogelijk te kwantificeren hoeveel mensenrechtenverdedigers effectief beschermd zijn door alle bovengenoemde Nederlandse interventies in de betreffende periode.
Vraag 3
Hoeveel voorlichtingsbijeenkomsten over LHBT’s zijn georganiseerd in Nigeria gedurende de periode 2008–2013?
Antwoord:
Nederland steunde een project gericht op voorlichting over rechtshulp ten
behoeve van LHBTs in Nigeria, uitgevoerd door de ngo Global Rights
(april 2009-april 2012). In deze periode zijn vier trainingen voor
LHBT-activisten verzorgd (69 deelnemers; 2 trainingen voor journalisten
en 1 workshop «training van trainers» (33 deelnemers). Het aantal
overige, niet met Nederlandse steun gefinancierde bijeenkomsten, is
onbekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 146

2

Vraag 4
Bij hoeveel gesprekken met overheidsfunctionarissen is de
mensenrechtensituatie actief onder de aandacht gebracht
gedurende de periode 2008–2013?
Antwoord:
Mensenrechten vormen integraal onderdeel van de politieke dialoog van
Nederland met andere landen. In alle bilaterale gesprekken worden
mensenrechten besproken indien dit effectief en opportuun geacht wordt.
Vraag 5
Hoeveel VN-resoluties zijn in de geëvalueerde periode aangenomen om de internationale rechtsorde op het gebied van
mensenrechten te verbeteren? Was dat meer dan de jaren
daarvoor en wat waren de kwaliteit en de effecten daarvan?
Antwoord:
In de jaren 2008 – 2013 zijn op het terrein van mensenrechten
VN-resoluties aangenomen overwegend in de Mensenrechtenraad en de
derde Commissie van de Algemene Vergadering (zie voor een volledig
overzicht de websites www.yourhrc.org, www.ohchr.org en www.un.org).
Het aantal resoluties in beide fora is in de afgelopen jaren toegenomen.
Gezien het grote aantal en de diversiteit van de onderwerpen is het niet
goed mogelijk om een oordeel te geven over de kwaliteit en de effecten
van deze resoluties. In algemene zin kan wel gezegd worden dat het
moeilijker lijkt te worden om vooruitgang te boeken via resoluties.
Desalniettemin zijn er concrete positieve voorbeelden. Zo werd in de
resolutie over Sri Lanka (25ste Mensenrechtenraad) de OHCHR
opgedragen onderzoek te doen naar oorlogsmisdaden en andere
wandaden die door beide partijen gedurende de burgeroorlog in Sri Lanka
zijn gepleegd. De vroegere Sri Lankaanse regering heeft dit initiatief altijd
bestreden. De huidige Sri Lankaanse regering is een andere koers
ingeslagen en stemt in met een berechting met een internationale
dimensie.
Een ander positief voorbeeld is de unanieme aanname van de UN Guiding
Principles on Business and Human Rights door de VN-Mensenrechtenraad
in juni 2011. Deze nieuwe internationale standaard heeft in Nederland
geleid tot de vaststelling door het kabinet van het Nationaal Actieplan
Bedrijfsleven en Mensenrechten in december 2013. Alle EU-lidstaten
hebben zich gecommitteerd aan de ontwikkeling van een dergelijk
Actieplan.
In een nieuwe resolutie van juni 2014 riep de Mensenrechtenraad alle
VN-lidstaten op een Nationaal Actieplan aan te nemen om de Guiding
Principles te implementeren. Steeds meer landen geven gehoor aan die
oproep, waaronder de Verenigde Staten, Colombia, Brazilië, Chili, Ghana,
Tanzania en Birma.
Vraag 6
IOB concludeert dat het verkleinen van de landenlijst niet heeft
geleid tot een grotere effectiviteit van de projecten. Hoe is deze
conclusie tot stand gekomen? Is deze conclusie gebaseerd op
meer dan slechts interviews en ook gestaafd met hard bewijs? Zo
ja, waaruit bestaat dat bewijs? Acht u deze conclusie voldoende
bewezen? Bent u voornemens om de landenlijst uit te breiden –
zoals IOB aanbeveelt – en daarmee op dit punt af te wijken van
het kabinetsbeleid? Graag een toelichting.
Vraag 13
Kunt u aannemelijk maken dat de beperking van het aantal
landen dat een beroep kan doen op het mensenrechtenfonds

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 146

3

heeft geleid tot een grotere effectiviteit van de projecten? Zo
nee, bent u van plan hier onderzoek naar uit te laten voeren?
Vraag 27/42
Is aangetoond dat het uitbreiden van de landenlijst van het
Mensenrechtenfonds daadwerkelijk leidt tot een effectiever en
efficiënter mensenrechtenbeleid? Zo ja, waaruit blijkt dit?
Vraag 90
Gaat u in het kader van uw streven het Mensenrechtenfonds
flexibeler en strategischer in te zetten de landenlijst voor het
mensenrechtenfonds weer uitbreiden aangezien de IOB constateert dat een kortere landenlijst niet heeft geleid tot meer
effectiviteit?
Antwoord op vragen 6, 13, 27/42, 90:
De landenlijst is in 2011 op verzoek van de Kamer verkleind. Deze
beslissing is genomen in de veronderstelling dat selectiviteit meer focus
en daarmee meer effectiviteit van de projecten zou opleveren. IOB stelt
dat deze veronderstelling niet is bewezen en niet aannemelijk kan worden
gemaakt. Voorts wijst IOB op de nadelen van het verkleinen van de lijst,
zoals het feit dat ambassades minder contact hebben met ngo’s en
daardoor minder informatie krijgen over mensenrechten (IOB Beleidsdoorlichting, p. 107).
In de beleidsreactie geeft het kabinet aan het Mensenrechtenfonds een
zeer waardevol instrument te vinden om tastbare resultaten te behalen en
voornemens te zijn het Mensenrechtenfonds flexibeler en strategischer in
te zetten. Criteria daarbij zijn de mensenrechtensituatie in een land en de
bijdrage die Nederland kan leveren met ondersteuning van bepaalde
activiteiten. Naar aanleiding van het notaoverleg mensenrechten op
15 juni jl. werd de motie Servaes/Sjoerdsma aangenomen en het kabinet
gevraagd om «de mogelijkheden te onderzoeken om het budget van het
Mensenrechtenfonds te verhogen en flexibeler in te zetten» (Kamerstuk
32 735, nr. 131).
Om het Mensenrechtenfonds flexibeler in te zetten zal in 2016 niet langer
met de huidige lijst van landen worden gewerkt als criterium voor
toekenning van middelen aan posten. Beslissend voor een bijdrage uit het
MRF zal zijn of aan de criteria uit de Mensenrechtenbrief wordt voldaan:
«Bij de toekenning van fondsen per land wordt gekeken naar de ernst van
de mensenrechtensituatie in relatie tot de Nederlandse mensenrechtenprioriteiten en de effectiviteit van de beoogde inzet.» Gevolg van loslaten
van de landenlijst Het loslaten van de landenlijst wil overigens niet zeggen
dat alleen maar in meer landen mensenrechtenprojecten gefinancierd
zullen worden. Ook zullen landen kunnen afvallen als niet langer aan
bovengenoemde criteria wordt voldaan.
Vraag 7
IOB concludeert dat mensenrechten in de regeringsperiode
2010–2012 aan gewicht verloren en dat dit de geloofwaardigheid
van het mensenrechtenbeleid niet ten goede is gekomen. Is deze
conclusie gebaseerd op meer dan slechts interviews – waarin
geen concrete voorbeelden zijn genoemd – en ook gestaafd met
harde bewijzen? Zo ja, waaruit bestaat dat bewijs? Acht u deze
conclusie voldoende bewezen? Graag een toelichting.
Vraag 9
Hoeveel respondenten hebben gemeld dat Nederland in de
afgelopen jaren minder actief is geworden op het terrein van de
mensenrechten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 146

4

Vraag 10
Hoe verhoudt het beeld van deze respondenten zich met de
impuls die sinds 2012 is gegeven aan het mensenrechtenbeleid
van Nederland? Bent u het eens met het oordeel van deze
respondenten?
Vraag 24
Is de relatie tussen minder personele capaciteit op ambassades
en minder effectief mensenrechtenbeleid, zoals IOB concludeert,
daadwerkelijk aangetoond? Waaruit blijkt die relatie precies?
Kunt u voorbeelden geven waar minder personele capaciteit tot
minder actieve inzet op mensenrechtenbeleid heeft geleid, buiten
het in de doorlichting genoemde voorbeeld van Guatemala?
Vraag 62
Hoeveel respondenten hebben gemeld dat Nederland in de
afgelopen jaren minder actief is geworden op het terrein van de
mensenrechten?
Vraag 63
Hoe verhoudt het beeld van deze respondenten zich met de
impuls die sinds 2012 is gegeven aan het mensenrechtenbeleid
van Nederland?
Vraag 95
Kunt u inzicht geven in de gevolgen van de conclusie van IOB dat
mensenrechten in de regeringsperiode 2010–2012 aan gewicht
verloren ten opzichte van het bevorderen van economische
belangen van Nederland in het buitenland waardoor de geloofwaardigheid van het mensenrechtenbeleid in het geding kwam?
Antwoord op vragen 7, 9, 10, 24, 62, 63, en 95:
De exacte formulering in de IOB-studie luidt dat mensenrechten iets aan
gewicht verloren zouden hebben te midden van andere prioriteiten («lost
some of its importance among other priorities»). Deze bevinding is
gestoeld op informatie van respondenten, zoals IOB zelf ook vermeldt in
de beleidsdoorlichting (IOB Beleidsdoorlichting, p.83/84). Het betreft
negen respondenten met verschillende achtergronden: twee vertegenwoordigers van andere landen, een EDEO-functionaris, twee vertegenwoordigers van internationale en vier vertegenwoordigers van Nederlandse ngo’s. Daarbij dient te worden opgemerkt dat aan de vertegenwoordigers van andere landen, aan de EDEO-respondent en aan beide
vertegenwoordigers van internationale ngo’s uitsluitend de vraag is
gesteld hoe Nederland zich ten opzichte van andere landen opstelde in
mensenrechtenkwesties. Deze respondenten antwoordden uit eigen
beweging dat sprake was van «een wat minder hoog profiel dan vroeger».
Voorts gaven de respondenten aan dat Nederland nog steeds een zeer
hoog profiel had; de observatie dat dit iets aan belang had ingeboet,
betekent dus niet dat Nederland een laag profiel had gekregen.
Vertegenwoordigers van Nederlandse ngo’s zagen een duidelijk verschil
tussen de periode 2010–2011 en de periode vanaf 2012. Volgens hen
straalt de mensenrechtennota van 2013 meer ambitie uit en geeft exacter
aan waar Nederland op inzet dan de nota van 2011. Ook de AIV bevestigt
dit beeld (zie ook de AIV-reactie op mensenrechtennota 2013 «Met kracht
vooruit»).
Overige respondenten wezen op minder capaciteit als mogelijke
verklaring. Naast Guatemala is ook m.b.t. Rusland en Nigeria melding

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 146

5

gemaakt van minder capaciteit. Dit heeft bijvoorbeeld tot de keuze geleid
om minder projecten van kleinere omvang te starten.
Vraag 8
Kunt u toelichten welke twee projecten gericht op handel en
mensenrechten voldoende effectief waren en welk project in
hoge mate effectief was?
Antwoord:
Bij de beoordeling van projecten is het schema gehanteerd dat in
hoofdstuk 1 van de beleidsdoorlichting staat (IOB Beleidsdoorlichting, p.
24). Daarbij heeft IOB de keuze gemaakt om een project dat de beoogde
resultaten op outputniveau heeft gerealiseerd en minimaal één van de
gestelde doelen op outcome niveau heeft gerealiseerd, als voldoende
effectief te beoordelen. Als de meeste doelen op outcome niveau zijn
bereikt, wordt het project als in hoge mate effectief beoordeeld.
Inzake handel en mensenrechten zijn er drie projecten geëvalueerd. Een
project dat diverse landen bestrijkt en zich op ketenverantwoordelijkheid
in industriële bedrijven in Oost-Afrika en Noord-Afrika richt, kreeg de
score «in hoge mate effectief». Binnen dit project is de beoogde output in
termen van trainingen en capaciteitsopbouw vrijwel volledig gerealiseerd
en is de outcome in termen van overeenkomsten gesloten door bedrijven
en adviesaanvragen van bedrijven eveneens goeddeels gerealiseerd.
Een project in Rusland dat gericht was op aandacht voor MVO in een
business school is als «voldoende effectief» beoordeeld. De output in
termen van voorlichtingssessies is vrijwel geheel bereikt. De integratie
van MVO in het onderwijs is slechts gedeeltelijk tot stand gekomen: er is
een virtueel netwerk opgericht. MVO is geen vast onderdeel van het
curriculum geworden.
Bij een project gericht op corruptiebestrijding in de private sector in
Nigeria is de output in termen van ontwikkeling en verspreiding van
richtlijnen voor de private sector geheel gerealiseerd. Tevens is een
klachtenmechanisme ingesteld (een geplande outcome), maar bleek het
niet mogelijk na te gaan in hoeverre dit functioneerde. Door toedoen van
het project zijn bedrijven zelf verder gegaan met het organiseren van
voorlichtingsbijeenkomsten. Het project is als «voldoende effectief»
beoordeeld (één van de doelen is gerealiseerd).
Vraag 9
Zie antwoord op vraag 7
Vraag 10
Zie antwoord op vraag 7
Vraag 11
Bent u van plan activiteiten te ondernemen om de beeldvorming
te verbeteren? Zo ja, welke activiteiten? Zo nee, waarom niet?
Vraag 64
Bent u het eens met het oordeel van deze respondenten?
Vraag 65
Bent u van plan activiteiten te ondernemen om de beeldvorming
te verbeteren? Zo ja, welke activiteiten? Zo nee, waarom niet?
Antwoord op vragen 11, 64 en 65:
De mensenrechtenbrief 2013 wordt gezien als een ambitieuze beleidsbrief.
Informatie uit de beleidsdoorlichting geeft geen directe aanleiding om
activiteiten te ondernemen om de beeldvorming te verbeteren. Desalniettemin worden verschillende activiteiten ondernomen om het Nederlandse

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 146

6

buitenlandse mensenrechtenbeleid uit te dragen (Kamerstuk 32 735, nr.
78). Zo heeft de Mensenrechtenambassadeur veelvuldig publieks- en
mediaoptredens. Ook medewerkers van het ministerie verzorgen
regelmatig presentaties en nemen deel aan debatten over mensenrechten.
Internationaal blijft Nederland consequent concreet invulling geven aan
mensenrechten als een van de prioriteiten van het buitenlands beleid.
Deze inzet voor mensenrechten en steun aan individuele activisten en
organisaties heeft ook een positief effect op de beeldvorming.
Vraag 12
Kunt u uitleggen waarom er in de beleidsdoorlichting wordt
aangegeven dat een oordeel over effectiviteit, door allerlei
factoren, vaak alleen in termen van «bijdragen aan» kan worden
verwoord, terwijl bij de resultaten (met name in hoofdstuk 4)
gekozen is om sterkere bewoordingen te gebruiken?
Vraag 52
Hoe kunnen de effecten van «silent diplomacy» gemeten
worden? Hoe gaat een Nederlandse ambassade om met de
resultaten van deze meting?
Vraag 86
Op welke wijze gaat u de effectiviteit van publieke en stille
diplomatie meten en wanneer bent u voornemens dit inzichtelijk
te maken?
Antwoord op vragen 12, 52 en 86:
IOB beschrijft de inzet van Nederland in de VN, de EU en bilateraal. De
resultaten van deze zowel publieke als stille diplomatieke inspanningen
worden verwoord in termen van «bijdragen aan». Het bereiken van
resultaten wordt immers door diverse factoren bepaald, zoals de
binnenlandse politieke situatie en regionale politieke, veiligheids- en
macro-economische ontwikkelingen. Deze factoren liggen goeddeels
buiten de invloedsfeer van Nederland. Het is daarom niet mogelijk vast te
stellen wat precies het gevolg van de Nederlandse inzet is geweest.
Specifiek voor stille diplomatie geldt nog dat rapportage over resultaten
moeilijk is, omdat publiciteit schadelijk kan zijn en de effectiviteit daardoor
in het geding kan komen.
Ook bij projecten speelt dat de resultaten afhankelijk zijn van vele factoren
waar Nederland geen invloed op heeft. Echter, wel kan meestal vastgesteld worden of de resultaten op het niveau van de output en outcome het
gevolg zijn van projectinterventies. Dan kan er sprake zijn van een directer
verband tussen inzet en resultaat, en heeft IOB de beoordeling in meer
stellige termen verwoord.
Zoals ook vermeld in de kabinetsreactie op de beleidsdoorlichting zal in
de jaarlijkse mensenrechtenrapportage – voor zover mogelijk – informatie
worden verstrekt over resultaten van Nederlandse interventies.
Vraag 13
Zie antwoord op vraag 6
Vraag 14
Bent u van plan om additionele informatie te verstrekken over, of
additioneel onderzoek te laten uitvoeren naar, de doelmatigheid
van het mensenrechtenbeleid?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 146

7

Vraag 15
Kunt u toezeggen in het vervolg, bij het ontwerp of de daadwerkelijke uitvoering van beleidsdoorlichtingen, meer de nadruk te
leggen op informatie die inzicht kan bieden in de doelmatigheid
van het gevoerde beleid? Zo ja, op welke wijze gaat u dat
waarborgen? Zo nee, waarom niet?
Vraag 38
Kunt u gedetailleerde financiële informatie leveren van het
gevoerde beleid zodat de doelmatigheid kan worden vastgesteld?
Vraag 68
Kunt u toelichten hoe «efficiënter werken» concreet kan leiden
tot betere resultaten?
Antwoord op vragen 14, 15, 38 en 68:
IOB tracht zich uit te spreken over doelmatigheid, maar laat dit
achterwege als zulks op basis van bevindingen niet mogelijk is. Bij
mensenrechten gaat het om projecten die verschillende thema’s behandelen en in een steeds verschillende context worden uitgevoerd. Dit
beperkt de mogelijkheid tot vergelijking en daarmee de mogelijkheid om
de doelmatigheid te beoordelen. Dit laat onverlet dat IOB zich wel
uitspreekt als iets evident niet doelmatig is geweest. Een voorbeeld is een
project in Nigeria, waarvoor het aantal geholpen slachtoffers in
verhouding tot de beschikbare middelen laag was (IOB Beleidsevaluatie
2012 Nederlandse steun aan mensenrechtenprojecten in de periode
2008–2011, Kamerstuk 32 735, nr. 75, p. 73).
Bij de beoordeling van projectaanvragen wordt gewoonlijk meegewogen
in hoeverre de voorgestelde kosten realistisch zijn in relatie tot de
geplande activiteiten.
In het kader van de modernisering van de diplomatie wordt ingezet op
efficiënter werken om daarmee onder andere meer en betere resultaten te
behalen. Dat geldt ook voor het beleidsterrein mensenrechten.
Vraag 16
Kunt u aangeven welke overwegingen ertoe hebben geleid om de
periode 2006–2007 niet mee te nemen in de voorliggende
beleidsdoorlichting?
Vraag 37
Waarom is er gekozen om de periode van 2006–2007 buiten de
reikwijdte van het onderzoek te houden?
Antwoord op vragen 16 en 37:
De keuze van IOB om 2008 als eerste jaar van evaluatie te nemen is
gebaseerd op twee overwegingen. In de eerste plaats markeert 2008 de
start van de implementatie van de eind 2007 uitgebrachte mensenrechtenstrategie. In de tweede plaats berust een aantal uitspraken mede op
informatie uit interviews met diplomaten. Het is lastig om betrouwbare
herinneringen aan te reiken uit een periode die meer dan zes jaar geleden
is. Dit geldt temeer voor diplomaten die gewoonlijk niet langer dan vier of
vijf jaar op een post werken.
Vraag 17
Kunt u in algemene termen aangeven hoe de bevindingen voor de
periode 2008–2013 zich volgens u verhouden tot de periode
2006–2007?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 146

8

Vraag 18
Kunt u in algemene termen aangeven hoe, naar uw mening, de
conclusies voor de vijf onderzochte prioriteiten uit de notitie uit
2013 zich verhouden tot de drie prioriteiten die niet geëvalueerd
zijn: ernstige schendingen, vrijheid van godsdienst en levensovertuiging; en mensenrechten en ontwikkeling?
Vraag 22
Kunt u iets zeggen over de mate waarin de resultaten van de
onderzochte activiteiten en projecten gelden voor de activiteiten
en projecten die niet zijn onderzocht?
Vraag 39
Zijn de bevindingen in de negen onderzochte landen representatief voor alle landen waarin Nederland actief geweest op het
vlak van mensenrechtenbeleid?
Vraag 60
In welke mate gelden de algemene conclusies ook voor de
niet-onderzochte thema’s?
Antwoord op vragen 17, 18, 39 en 60:
IOB stelt dat de bevindingen een goede illustratie vormen van het
Nederlandse mensenrechtenbeleid in de buitenlandse betrekkingen. De
vragen over de mogelijkheid om op basis van de bevindingen uitspraken
over een eerdere periode, over andere landen, over andere projecten of
over andere thema’s kunnen volgens IOB slechts in termen van plausibiliteit worden beantwoord. Het terrein van de mensenrechten en de situatie
in landen is zo uiteenlopend dat geen steekproeven van interventies dan
wel projecten genomen kunnen worden die geëxtrapoleerd kunnen
worden.
IOB gaat ervan uit dat de bevindingen over de diplomatieke inzet in de
periode van 2006–2007 waarschijnlijk niet sterk afwijken van die uit de
periode daarna. Voor de bevindingen over de projecten zijn afwijkingen
waarschijnlijker. De mensenrechtenstrategie uit 2007 had een thematische
focus en dit geldt deels ook voor het mensenrechtenfonds. In de periode
daarvoor was dit niet het geval.
Met betrekking tot de thematische prioriteiten geldt dat in de projectenevaluatie van 2012 drie projecten zijn opgenomen inzake de preventie en
bestrijding van marteling (ernstige schendingen). De aard van de
activiteiten en de beoogde resultaten van deze projecten wijken niet sterk
af van die van de projecten voor mensenrechtenverdedigers. De bevindingen over projecten inzake godsdienstvrijheid zullen waarschijnlijkheid
niet sterk afwijken van die over de vrijheid van meningsuiting. Een van de
projecten in Kazachstan betrof beide thema’s en werd als voldoende
effectief beoordeeld. Voor interventies en projecten met betrekking tot
mensenrechten en ontwikkeling geldt dat er geen vergelijkbaar thema in
de beleidsdoorlichting wordt behandeld.
Vraag 19
Bent u bereid in het vervolg meer informatie te verstrekken over
de betrokkenheid van externe experts bij beleidsdoorlichtingen
die worden uitgevoerd door IOB? Zo nee, waarom niet?
Vraag 20
Bent u voornemens toekomstige beleidsdoorlichtingen in hun
geheel te laten beoordelen door externe experts om zo de
betrouwbaarheid en onafhankelijk van het onderzoek te optimaliseren? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 146

9

Antwoord op vragen 19 en 20:
IOB heeft er voor gekozen om bij de beleidsdoorlichting gebruik te maken
van externe expertise. Zes van de negen landenstudies zijn goeddeels
door externe deskundigen uitgevoerd. Het betreft de twee landenstudies
die onderdeel vormen van de beleidsdoorlichting Latijns-Amerika
(Colombia, Guatemala) en vier landenstudies die zijn opgenomen in de
projectenevaluatie 2012. IOB heeft met betrekking tot deze zes landen
aanvullend dossieronderzoek gedaan. Twee andere landenstudies
(Marokko, Rusland) heeft IOB uitgevoerd in samenwerking met externe
deskundigen. De namen staan vermeld in de desbetreffende publicaties.
Eén landenstudie (Nigeria) heeft IOB zonder externe experts uitgevoerd.
Voorts zaten vier externe deskundigen in de IOB-referentiegroep. Binnen
IOB wordt de uitvoering van elke doorlichting kritisch gevolgd door
meelezers (peer reviewers). Daarnaast is aan elke beleidsdoorlichting een
referentiegroep verbonden, bestaande uit methodologische en thematische externe deskundigen Directeur IOB stelt het rapport vast na overleg
met de referentiegroep en meelezers.
Vraag 21
Kunt u toelichten wat de rol van de 91 gehouden interviews is
geweest in deze beleidsdoorlichting? Welk gedeelte van de
beleidsdoorlichting is gebaseerd op deze interviews?
Antwoord:
Uitspraken in de beleidsdoorlichting berusten op een combinatie van
informatie uit documenten en informatie van respondenten, tenzij anders
vermeld.
Vraag 22
Zie antwoord op vraag 17
Vraag 23
Kunt u de Kamer op de hoogte houden van de ontwikkelingen op
het gebied van strategisch denken en innovatieve benaderingen
bij het mensenrechtenbeleid? Zo ja, op welke manier zal dit
gebeuren?
Antwoord:
Ja, via de jaarlijkse mensenrechtenrapportage zal de Kamer hierover
geïnformeerd worden.
Vraag 24
Zie antwoord op vraag 7
Vraag 25
In twintig landen ging de EU tot publicatie van
EU-mensenrechtenstrategieën over. Welke stappen heeft het
kabinet ondernomen om publicatie in meer landen mogelijk te
maken?
Vraag 77
Gaat u in navolging van uw inspanningen EU strategieën te
publiceren, blijven aandringen op het publiceren van de overige
strategieën?
Antwoord op vragen 25 en 77:
Nederland heeft bij het formuleren van het nieuwe EU-Actieplan voor
Mensenrechten en Democratie opnieuw sterk ingezet op lokale mensenrechten strategieën waarin doelen en prioriteiten voor individuele landen
worden vastgesteld. Ook spant Nederland zich in Brussel samen met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 146

10

enkele andere lidstaten regelmatig in voor de publicatie van (delen van)
deze strategieën, voor zover het de situatie van mensenrechtenverdedigers of -organisaties niet in gevaar brengt. Mede door die inspanning
kunnen EU-delegaties, in samenspraak met ambassades van lidstaten,
informatie delen ten aanzien van de in de strategieën opgenomen
prioriteiten. Op landenniveau wordt door Nederlandse ambassades
aangedrongen op publicatie en publiek debat over mensenrechtenprioriteiten, en ook in Brussel blijft Nederland het nut van het openbaar maken
van (delen van) deze strategieën bepleiten.
Vraag 26
Waarop baseert u zich als u afstand neemt van de overtuiging van
alle mensenrechtenorganisaties dat aandacht voor
LGBT-onderwerpen er voor kunnen zorgen dat andere prioriteiten
overschaduwd worden?
Vraag 53
Hoe probeert Nederland in Rusland te voorkomen dat de nadruk
op LHBT-rechten niet andere mensenrechten overschaduwt en
beschadigt?
Antwoord op vragen 26 en 53:
Alle mensenrechtenorganisaties die door IOB zijn geïnterviewd wezen op
het risico dat andere mensenrechtenthema’s overschaduwd kunnen
worden door de grote aandacht voor LHBT. Vooralsnog is dit niet gebeurd
en het is niet de verwachting dat dit gaat gebeuren; niet in Rusland, noch
elders. Nederland opereert voorzichtig, met oog voor de lokale context, en
in nauw overleg met de LHBT-gemeenschap ter plekke. Daarbij zet
Nederland consequent in op gezamenlijk met andere – ook liefst
niet-westerse – landen optrekken, en stimuleert hen actiever en zichtbaarder te worden op dit dossier.
Vraag 27
Zie antwoord op vraag 6
Vraag 28
Bent u van plan projecten gefinancierd uit het Mensenrechtenfonds meer te richten op mensenrechtenbescherming in plaats
van mensenrechtenbewustwording?
Vraag 36
Bent u voornemens de relatief grote focus op bewustwording
conform de aanbeveling van IOB meer in balans te brengen door
meer in te zetten op de bescherming van slachtoffers mensenrechtenschendingen en de vervolging van mensenrechtenschenders?
Antwoord op vragen 28 en 36:
IOB constateert dat de nadruk bij projecten veelal op bewustwording ligt
en er meer aandacht voor mensenrechtenbescherming zou mogen zijn.
Deze constatering zal als aandachtspunt worden meegenomen bij de
beoordeling van projectvoorstellen. Bij besluitvorming over de toekenning
van fondsen wordt telkens rekening gehouden met de meerwaarde en
impact die de Nederlandse inzet kan hebben.
Vraag 29
Hoe wilt u het Mensenrechtenfonds verbeteren door betere en
realistischere middellange termijn doelen te formuleren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 146

11

Vraag 30
Hoe verhoudt de kritische noot van IOB, dat het Mensenrechtenfonds kan worden verbeterd door betere en realistischere
middellange termijn doelen voor projecten te formuleren, zich
volgens u tot de conclusie dat de projecten die in deze beleidsdoorlichting zijn betrokken volledig of nagenoeg volledig hun
doelen hebben behaald?
Vraag 31
Waren de doelen van de in deze doorlichting betrokken projecten
wel helder en realistisch geformuleerd?
Antwoord op vragen 29, 30 en 31:
De wijze waarop de projecten zijn geëvalueerd, staat vermeld in de bijlage
bij de projectenevaluatie uit 2012 (IOB Beleidsevaluatie 2012 Kamerstuk
32 735, nr. 75, p. 110–112). Op p. 24 van de beleidsdoorlichting 2014 is het
beoordelingsschema opgenomen. Voorts wordt verwezen naar de
projectenevaluatie 2012.
De mate waarin voor een project realistische doelen zijn geformuleerd
varieert. Indien binnen het project geen realistische doelen op het niveau
van de uitkomsten zijn geformuleerd, hebben de evaluatoren de doelen en
de indicatoren om de doelbereiking te meten gereconstrueerd op basis
van documentatie. Deze zijn voorts via interviews geverifieerd.
Vraag 32
Welke landen belemmeren financiering van hun ngo’s middels het
Nederlandse Mensenrechtenfonds?
Antwoord:
Er zijn, steeds meer, landen die een restrictief beleid voeren ten aanzien
van de financiering van ngo’s vanuit buitenlandse en binnenlandse
bronnen. Dit heeft ook effect op financiering vanuit het Mensenrechtenfonds. Uitgangspunt is dat Nederland vindt dat financiering van ngo’s die
zich inzetten voor mensenrechten mogelijk moet zijn.
In het belang van de financiering van deze ngo’s worden geen uitspraken
over specifieke landen gedaan.
Vraag 33
Kunt u de bevinding van IOB dat er sinds 2006 weinig
vooruitgang is geboekt met het integreren van het mensenrechtenbeleid met het internationaal economisch beleid
weerleggen?
Vraag 47
Kunt u de bevinding van IOB bevestigen dat er sinds 2006 weinig
vooruitgang is geboekt met het integreren van het mensenrechtenbeleid met het internationaal economisch beleid? Zo
neen, waarom niet?
Antwoord op vragen 33 en 47:
Het kabinet onderschrijft deze bevinding maar ten dele. De IOB-evaluatie
ziet op het tijdvak 2008–2013, sindsdien is de Nederlandse inzet op
internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen (IMVO), en in
het bijzonder mensenrechten en bedrijfsleven, stevig geïntensiveerd. Zo is
in december 2013 het Nationaal Actieplan Bedrijfsleven en Mensenrechten vastgesteld en wordt sindsdien gewerkt aan de implementatie
daarvan. Bovendien werkt het kabinet sinds 2013 aan de uitvoering van
«Wat de wereld verdient: een nieuwe agenda voor hulp, handel en
investeringen».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 146

12

In de beleidsreactie op de IOB-evaluatie is al een groot aantal voorbeelden
genoemd van de manier waarop het kabinet mensenrechten integreert in
het economisch beleid. De inspanningen die Nederland het afgelopen
voorjaar pleegde bij de onderhandelingen over een nieuw EU-actieplan
voor Mensenrechten en Democratie vormen een aanvullend voorbeeld.
Nederland zette met succes in op enkele sterke actiepunten op het vlak
van mensenrechten en bedrijfsleven, zoals het zekerstellen van een focus
op de UN Guiding Principles on Business and Human Rights in de nieuwe
MVO-strategie die de Europese Commissie op dit moment ontwikkelt.
Daarnaast zette Nederland met succes in op een actiepunt dat de
Commissie ertoe aanzet de effecten van handels- en investeringsverdragen op mensenrechten beter in kaart te brengen.
Voor meer details over de inzet van het kabinet op mensenrechten en
bedrijfsleven wordt verwezen naar de Mensenrechtenrapportages over
2013 en 2014.
Vraag 34
Bent u van plan uitvoering te geven aan het advies van IOB om
alle overheidsdienaren die een buitenlandse dienstreis maken te
informeren welke mensenrechtenonderwerpen ze op hun
beleidsterrein aan de orde kunnen stellen?
Antwoord:
IOB adviseert om «travelling members of the government» van adequate
informatie te voorzien over mensenrechtenonderwerpen die zij tijdens
hun reizen kunnen opbrengen. De bevordering en bescherming van
mensenrechten in het buitenland is een taak voor het hele kabinet. De
leden van het kabinet schenken bij hun reizen naar het buitenland
aandacht aan de mensenrechtensituatie van het betreffende land. Het
advies van IOB wordt dan ook als een aansporing gezien om te blijven
zoeken naar de meest opportune en effectieve wijze om mensenrechten
op te brengen gegeven de context. Ook (hoog) ambtelijke delegaties
worden vooraf dan wel ter plaatse door de ambassade geïnformeerd over
de mensenrechtensituatie in een land.
Vraag 35
Kunt u toelichten hoe u uitvoering geeft aan de aanbevelingen
om de geloofwaardigheid van het buitenlandse mensenrechtenbeleid niet te ondermijnen door binnenlandse mensenrechtenissues? Hoe vindt de beoordeling van deze aanbevelingen op
hun merites plaats?
Vraag 66
Wat kan worden verstaan onder de geloofwaardigheid van het
mensenrechtenbeleid? Wanneer voldoet mensenrechtenbeleid aan
het vereiste van geloofwaardigheid?
Vraag 97
Kunt u aangeven hoe u voorkomt dat het mensenrechtenbeleid in
Nederland de geloofwaardigheid van de inspanningen in het
buitenland op het spel zet, zoals IOB waarschuwt?
Antwoord op vragen 35, 66 en 97:
Het buitenlands mensenrechtenbeleid is alleen geloofwaardig als het
binnenlandse mensenrechtenbeleid in overeenstemming is met internationale mensenrechtenstandaarden. Daarom worden de aanbevelingen
van internationale organisaties serieus genomen en op hun merites
beoordeeld. Met de opstelling van het Nationaal Actieplan Mensenrechten
en monitoring door het College voor de Rechten van de Mens is de laatste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 146

13

paar jaar de binnenlandse discussie over mensenrechtenissues versterkt.
Juist door te laten zien dat in Nederland openlijk debat plaatsvindt over
mensenrechten, versterkt dat de geloofwaardigheid van het buitenlandse
mensenrechtenbeleid. Het is in Nederland in laatste instantie aan de
rechter om vast te stellen of in een specifieke situatie sprake is van een
mensenrechtenschending of niet.
Vraag 36
Zie antwoord op vraag 28
Vraag 37
Zie antwoord op vraag 16
Vraag 38
Zie antwoord op vraag 14
Vraag 39
Zie antwoord op vraag 17
Vraag 40
Met welke beleidsinstrumenten wordt het Nederlandse mensenrechtenbeleid concreet uitgedragen?
Antwoord:
Hoofdstuk 4 van de beleidsbrief «Respect en recht voor ieder mens» gaat
in op de fora en instrumenten die Nederland inzet om het mensenrechtenbeleid uit te dragen. Zo werkt Nederland in multilateraal kader bijvoorbeeld via de Europese Unie, in de Verenigde Naties en de Raad van
Europa en wordt het mensenrechtenbeleid bilateraal onder meer
uitgedragen tijdens bilaterale dialogen, door inzet van de ambassades en
de mensenrechtenambassadeur en door steun aan activiteiten via het
mensenrechtenfonds.
Vraag 41
Zie antwoord op vraag 1
Vraag 42
Zie antwoord op vraag 6
Vraag 43
Hoeveel Nederlandse experts werken bij de Raad van Europa en
de Europese Unie aan de mensenrechtenthematiek?
Antwoord:
Bij de Raad van Europa waren eind 2014 16 Nederlanders werkzaam in
een beleidsfunctie bij het Secretariaat van de Raad, waarvan 11 op het
gebied van de mensenrechten. Voorts is er een Nederlander gedetacheerd
bij de unit die zich met LHBT-rechten bezighoudt.
Binnen de EU werkt een klein aantal Nederlanders op het terrein van de
mensenrechtenthematiek bij de Europese Dienst voor Extern Optreden, de
Europese Commissie, het Europees Agentschap voor Fundamentele
Rechten en het secretariaat van het Europees parlement. Onder deze
Nederlanders bevinden zich enkele gedetacheerde Nederlandse ambtenaren die zich mede bezighouden met mensenrechten.
Vraag 44
Hoeveel experts van buiten het Ministerie van Buitenlandse Zaken
zijn geraadpleegd of gevraagd om advies te geven wanneer er
zich nieuwe ontwikkelingen voordeden op het gebied van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 146

14

(Nederlandse) mensenrechtenstrategie? Aan welke organisaties
zijn deze verbonden?
Antwoord:
Het ministerie staat in constant contact met vele zowel Nederlandse als
buitenlandse experts over ontwikkelingen op mensenrechtengebied. Het
betreft zowel academici als medewerkers bij ngo’s en kennisinstellingen.
De Commissie Mensenrechten van de AIV en het Breed Mensenrechtenoverleg van samenwerkende ngo’s zijn hiervan goede voorbeelden.
Daarnaast is bij de opstelling van de beleidsbrief «Respect en recht voor
ieder mens» gebruik gemaakt van de online tool Debategraph om input
van externen te vergaren.
Vraag 45
Welke concrete actiepunten vloeien er voort uit het Nationale
Actieplan Bedrijfsleven en Mensenrechten?
Antwoord:
Zie hiervoor het Nationale Actieplan Bedrijfsleven en Mensenrechten, pp.
43–44 (Kamerstuk 26 485 nr. 174).
Vraag 46
Zijn er richtlijnen over de wisselwerking tussen het Nederlandse
internationaal economische beleid en het mensenrechtenbeleid
voor Nederlandse ambassades, Nederlandse multinationals en
Nederlandse ngo’s die in het buitenland functioneren? Wat is de
verhouding hiervan tot het nationale actieplan?
Antwoord:
Voor medewerkers van ambassades en andere Rijksambtenaren die
betrokken zijn bij ondersteuning van Nederlandse bedrijven in het
buitenland zijn het Nationaal Actieplan Bedrijfsleven en Mensenrechten
en de beleidsbrief «MVO loont» (Kamerstuk 26 485 nr. 164) leidend. Zij
kunnen daarbij gebruik maken van hulpmiddelen zoals het «MVOpaspoort». Ook worden Nederlandse ambtenaren regelmatig getraind
over de dilemma’s die gepaard gaan met mensenrechten in relatie tot het
bedrijfsleven. Dit gebeurt onder meer tijdens de jaarlijkse mensenrechtencursus die het Ministerie van Buitenlandse Zaken organiseert voor
medewerkers, en op 10 september jl. tijdens een workshop voor Rijksambtenaren verzorgd door kenniscentrum Shift. Voor overheidsinkopers
is de online MVO-risicochecker beschikbaar. Het kabinet werkt voorts aan
een e-learningcursus voor Rijksambtenaren.
Van Nederlandse bedrijven verwacht het kabinet, in lijn met het Nationaal
Actieplan, dat ze handelen conform de UN Guiding Principles on Business
and Human Rights en de OESO-richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen. Wanneer bedrijven deelnemen aan handelsmissies van de
overheid of aanspraak maken op exportkredietverzekering moeten zij zich
ook expliciet committeren aan de OESO-richtlijnen. Ook voor bedrijven
organiseert het Ministerie van Buitenlandse Zaken regelmatig trainingen
over de omgang met MVO-dilemma’s, waaronder op het gebied van
mensenrechten. Dit gebeurt bijvoorbeeld in het kader van de gesprekken
met Nederlandse sectoren inzake IMVO-convenanten (zie ook Kamerstuk
26 485 nr. 212). Daarnaast is ook voor bedrijven de online
MVO-risicochecker voorhanden.
Het kabinet hanteert geen specifieke richtlijnen voor Nederlandse ngo’s
die in het buitenland werkzaam zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 146

15

Vraag 47
Zie antwoord op vraag 33
Vraag 48
Wat was de reactie van de betreffende landen toen Nederland
aankondigde bilaterale onderhandelingen met hen te gaan
voeren? In hoe verre is er op latere termijn rekening gehouden
met deze reactie?
Antwoord:
Het is niet duidelijke over welke «betreffende» landen het gaat
Vraag 49
Ligt de focus van Nederland op het gebied van bescherming en
promotie van mensenrechten meer op de Europese onderhandelingen of op bilaterale onderhandelingen? Waarom wordt daarop
de focus gelegd?
Antwoord:
Nederlands buitenlands mensenrechtenbeleid wordt voor een groot deel
in EU-verband uitgevoerd, zowel multilateraal als op landenniveau.
Samenwerken in EU-kader heeft als voordeel dat de stem van 28 landen
sterker is dan die van één. In eerste instantie wordt gekeken of in
EU-verband kan worden opgetreden. Indien consensus niet mogelijk is,
wordt bilateraal – of eventueel in kleinere coalities van (EU-)landen –
gewerkt. EU- en bilaterale kanalen worden zoveel mogelijk complementair
ingezet voor de bevordering en bescherming van mensenrechten. De
keuze van kanalen hangt van het betreffende geval af.
Vraag 50
Hoe gaat Nederland nu en in de toekomst om met de groter
wordende invloed op het gebied van mensenrechten van nieuwe
economieën?
Antwoord:
De huidige internationale ontwikkelingen waaronder ook de toegenomen
invloed van opkomende economieën vragen om aandacht voor de manier
waarop het buitenlands mensenrechtenbeleid wordt uitgevoerd.
Mensenrechten worden veelal als een westers concept gezien en de
universaliteit van mensenrechten staat onder druk. Naast het aanspreken
van landen op naleving van mensenrechten zoeken we ook naar manieren
om een effectieve dialoog over mensenrechten te voeren. Een instrument
daarvoor is de trilaterale samenwerking waarbij d.m.v. een derde partij
(land, ngo of kennisinstelling) uit de regio het gesprek wordt aangegaan
en de samenwerking wordt gezocht. Deze derde partijen bevinden zich
daarvoor in een goede positie gezien hun kennis, ervaring en contacten in
de betreffende regio.
Vraag 51
Waarom is er geen strategie opgesteld over de toepassing van
Nederlandse beleidsinstrumenten bij multilaterale fora en bij
toepassing van het Nederlandse mensenrechtenbeleid op
nationale niveaus?
Antwoord
Nederland heeft een mensenrechtenstrategie op gesteld in 2013, de brief
«Respect en recht voor ieder mens», die ingaat op zowel de bilaterale als
de multilaterale inzet van Nederland op het gebied van mensenrechten.
IOB stelt voor meer strategisch denken te ontwikkelen om de nieuwe
uitdagingen op mensenrechtenterrein te adresseren. Het kabinet neemt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 146

16

deze aanbeveling over en blijft streven naar een meer strategische inzet
van het mensenrechteninstrumentarium. Zo zal in 2016 het Mensenrechtenfonds flexibeler ingezet worden en niet langer werken met een
landenlijst. Ook wordt ingezet op het uitbreiden van trilaterale samenwerking. Voorbeeld hiervan is de international LHBTI-conferentie die
Nederland met Uruguay zal organiseren in april 2016.
Vraag 52
Zie antwoord op vraag 12
Vraag 53
Zie antwoord op vraag 26
Vraag 54
Hoe tracht Nederland de «civil society» van de landen waarmee
bilaterale onderhandelingen worden gedaan te bereiken en
daarbij de mensenrechten te promoten?
Antwoord:
Bij bilaterale mensenrechtendialogen wil Nederland altijd het maatschappelijk middenveld van de betreffende landen betrekken. Daarom zijn
ambassades constant in contact met mensenrechtenverdedigers en ngo’s.
De mensenrechtenambassadeur maar ook andere vertegenwoordigers
van het ministerie spreken met mensenrechtenvertegenwoordigers en
ngo’s tijdens hun reizen. Daarnaast ze worden deze mensenrechtenvertegenwoordigers en ngo’s op het ministerie in Den Haag ontvangen. Ook
via activiteiten uit het Mensenrechtenfonds worden ngo’s bij de bilaterale
dialogen betrokken.
Vraag 55
Waarom zijn niet alle aanbevelingen van de «Universal Periodic
Review», het onderzoek uitgevoerd namens de Verenigde Naties
(VN), aangenomen? Kunt u aangeven wanneer dit wel het geval
zal zijn?
Antwoord:
Het laatste «landenexamen» van Nederland vond plaats in mei 2012. In
september 2012 is een reactie gegeven op alle aanbevelingen die
Nederland in het kader van dit landenexamen heeft ontvangen. In deze
reactie is aangegeven dat Nederland een aantal aanbevelingen niet
overneemt. Dit betreft bijvoorbeeld de aanbeveling om partij te worden bij
het VN verdrag inzake de rechten van migranten. Alleen landen van
waaruit werknemers migreren zijn partij bij dit verdrag en vooralsnog
geen landen waar deze werknemers naar toe migreren. Voor wat betreft
de aanbevelingen die wel zijn overgenomen is in de tussenrapportage van
2014 een stand van zaken per aanbeveling gegeven. Deze tussenrapportage, die Nederland op vrijwillige basis heeft opgesteld, is in
november 2014 toegegaan aan de VN. Een afschrift van deze rapportage
werd op 2 december 2014 toegezonden aan uw Kamer (kamerstuk 26 150,
nr. 142).
Vraag 56
Wat gaat u eraan doen om de Nederlandse positie op het gebied
van mensenrechten vast te houden in landen waar de Nederlandse ambassade is of wordt gesloten, zoals in Guatemala het
geval is?
Antwoord:
Daar waar de Nederlandse ambassade gesloten is of zal worden, wordt de
mensenrechteninzet uitgevoerd via de EU-delegatie of via de Nederlandse

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 146

17

ambassade in wiens ambtsgebied het betreffende land ligt of komt te
liggen. Specifiek voor Guatemala geldt dat het ministerie een medewerker
bij het EDEO-kantoor in Guatemala-stad heeft gedetacheerd. Voorts
worden bilaterale mensenprojecten vanuit de ambassade in Costa Rica
beheerd.
Vraag 57
Hoe gaat u ervoor zorgen dat er op elke ambassade genoeg staf
werkt om de Nederlandse doelstellingen van het mensenrechtenbeleid te behalen vanaf 2013?
Antwoord:
Om aan de Nederlandse ambities te voldoen wordt ingezet op zowel
efficiënter werken als meer samenwerking in EU-verband. Tevens wordt
ter versterking van het mensenrechtenbeleid op zowel posten als het
departement een aantal fte’s gefinancierd uit de middelen die het
ministerie heeft verkregen op basis van de motie van Ojik.
Vraag 58
Kunt u aangeven hoeveel FTE’s er beschikbaar zijn specifiek op
mensenrechten, zowel op het departement als op de posten?
Antwoord:
Op het Ministerie van Buitenlandse Zaken werd de afgelopen jaren
gemiddeld 12 FTE ingezet specifiek voor het mensenrechtenbeleid. In
2016 zal dit 13 FTE zijn. Het mensenrechtenbeleid per land wordt
uitgevoerd door de landenmedewerkers bij regiodirecties en door
medewerkers van ambassades. Bij piekbelasting wordt extra capaciteit
ingezet. Daarnaast worden medewerkers van permanente vertegenwoordigingen ingezet voor het mensenrechtenbeleid op multilateraal niveau.
Vraag 59
Wat gaat u eraan doen om het mensenrechtenbeleid meer
transparant te maken?
Vraag 81
Kan preciezer worden toegelicht hoe meer informatie over
interventies gegeven kan worden en waarom dat niet eerder is
gebeurd?
Vraag 82
Bent u bereid om in toekomstige rapportages in ieder geval het
aantal démarches op te nemen zoals IOB in punt 8 (p. 19)
aanbeveelt?
Antwoord op vragen 59, 81 en 82:
Voor zover mogelijk zal meer informatie worden verstrekt over Nederlandse interventies in toekomstige mensenrechtenrapportage. Zo zal in de
jaarlijkse mensenrechtenrapportages waar mogelijk informatie worden
opgenomen over demarches die zijn uitgevoerd. Gezien het feit dat
mensenrechten onderdeel zijn van de constante politieke dialoog met
andere landen is exacte informatie over alle interventies niet mogelijk.
Bovendien geldt specifiek voor stille diplomatie nog dat publiciteit
schadelijk kan zijn en de effectiviteit in de betreffende zaak in het geding
kan komen.
Vraag 60
Zie antwoord op vraag 17

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 146

18

Vraag 61
Aan welke (innovatieve) benaderingen denkt u en welke
mogelijke deskundigen of deskundige organisaties wilt u hierbij
betrekken?
Antwoord:
De huidige internationale ontwikkelingen vragen onze aandacht voor de
manier waarop het mensenrechtenbeleid wordt uitgevoerd. Om de
nieuwe uitdagingen aan te gaan moeten mensenrechteninstrumenten op
strategische wijze worden ingezet. Een eerste concreet voorbeeld hiervan
is de flexibilisering van het mensenrechtenfonds. Verder wordt ingezet op
het versterken van de trilaterale samenwerking met partners in andere
regio’s om zo meer dialoog en samenwerking op het gebied van mensenrechten mogelijk te maken. Zo wordt in april 2016 samen met Uruguay
een internationale LHBTI-conferentie georganiseerd in Montevideo. Voorts
wordt gekeken naar mogelijke andere innovatieve wijzen om het
mensenrechtenbeleid uit te voeren. Daarbij wordt overlegd met partners
(ngo’s, kennisinstellingen, andere landen, internationale organisaties, etc.)
met wie het ministerie nauw samenwerkt.
Vraag 62
Zie antwoord op vraag 7
Vraag 63
Zie antwoord op vraag 7
Vraag 64
Zie antwoord op vraag 11
Vraag 65
Zie antwoord op vraag 11
Vraag 66
Zie antwoord op vraag 35
Vraag 67
Wat wordt bedoeld met de «neerwaartse spiraal»? Kan dit nader
worden gespecificeerd?
Antwoord:
De «neerwaartse spiraal» betreft de verslechterende staat van de
mensenrechten in delen van de wereld. Niet eerder zijn zoveel mensen
geraakt door extreem gewelddadige oorlogen zoals in de MENA-regio. In
andere regio’s worden op groter wordende schaal fundamentele vrijheden
beperkt en mensenrechten geschonden door niet-democratisch opererende regimes.
Vraag 68
Zie antwoord op vraag 14
Vraag 69
Klopt het dat de EU-India-dialoog in 2014 niet is doorgegaan en
wat is hiervan de reden?
Antwoord:
Het klopt dat het EU-India mensenrechtendialoog in 2014 niet is
doorgegaan. Het mensenrechtendialoog vond tot 2011 jaarlijks plaats. In
2012 ging deze voor het eerst niet door, na verschillende malen te zijn
uitgesteld op verzoek van India. Ook in 2013 bleek het erg moeilijk om de
dialoog te houden. Na verschillende malen uitstel vond deze op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 146

19

27 november 2013 uiteindelijk plaats. In 2014 bleek het niet mogelijk om
tot overeenstemming over het houden van de dialoog te komen. Dit komt
mede doordat India de inmenging van buitenlandse actoren in haar eigen
binnenlandse beleid niet waardeert. Dat geldt voor mensenrechten als ook
voor andere beleidsterreinen.
Vraag 70
Klopt het dat de terugkoppeling van de dialoog met Indonesië
niet heeft plaatsgevonden en wat is hiervan de reden?
Antwoord:
Nee, dat klopt niet. Op 12 november 2014 vond de EU-Indonesië mensenrechtendialoog plaats in Jakarta. De EU-lidstaten werden over de
bijeenkomst en de resultaten vertrouwelijk geïnformeerd op 25 november
2014.
Vraag 71
Klopt het dat de EU-dialoog met China al ongeveer 30 jaar op
dezelfde wijze plaatsvindt? Bent u bereid om u in EU-verband in
te zetten om (een delegatie van) het maatschappelijk middenveld
de eerste 30 minuten tot de EU-China-dialoog toe te laten zoals
ook het geval is bij dialogen met Latijns-Amerika?
Antwoord:
De EU-China mensenrechtendialoog is een belangrijk element van het
Europese mensenrechtenbeleid op China. Het maatschappelijk
middenveld levert een belangrijke bijdrage aan deze dialoog. Zo heeft
tijdens de laatste EU-China mensenrechtendialoog in december 2014 een
drie uur durend seminar over huiselijk geweld plaatsgevonden samen met
experts uit het maatschappelijk middenveld. Evenals bij de recente
bilaterale mensenrechtenconsultaties tussen Nederland en China in
oktober 2015 (zie voor meer informatie over deze consultaties de
Kamerbrief die u hier over toegaat), worden bij veldbezoeken tijdens de
EU dialoog doorgaans organisaties uit het maatschappelijk middenveld
betrokken. Het maatschappelijk middenveld heeft ook een belangrijke rol
in de voorbereidingen van beide dialogen.
Voorafgaand aan de laatste EU-China mensenrechtendialoog hebben
China en de EU gesproken hoe de dialoog in de toekomst vorm te geven.
In deze nog voortdurende discussie, zet Nederland zich samen met
gelijkgezinde landen binnen de EU actief in voor een effectievere dialoog.
Daarbij wordt ook bekeken hoe de betrokkenheid van het maatschappelijk
middenveld kan worden vergroot.
Vraag 72
Op welke wijze worden de resultaten (outcomes) van de verschillende dialogen opgevolgd?
Antwoord:
Conform EU beleid worden mensenrechten in een breed scala aan
dialogen geagendeerd: mensenrechtendialogen, politieke dialogen, Artikel
8 dialogen, dialogen i.k.v. Associatie Akkoorden, FTA’s, etc. In voorbereiding op deze dialogen worden verschillende stakeholders geconsulteerd. De opvolging van de dialogen gebeurt in thematische en geografische Raadswerkgroepen. Daarnaast worden de uitkomsten van de
dialogen teruggekoppeld naar geconsulteerde stakeholders en worden de
resultaten geïntegreerd in diverse strategieën en beleidsdocumenten.
Nederlands zet zich over de volle breedte in voor een goede follow-up. Dit
gebeurt in Brussel door agendering in de raadswerkgroepen en het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 146

20

proactief aanspreken van EDEO en de Commissie. Medewerkers op
posten spelen op lokaal niveau een actieve rol in het kader van de
follow-up.
Vraag 73
Op welke manier wordt werken in kleine coalities in de praktijk
gebracht?
Antwoord:
Nederland werkt in multilateraal kader op verschillende onderwerpen
samen in zogenoemde «core groups», bijvoorbeeld ten aanzien van
gelijke rechten voor LHBTI, het tegengaan van kindhuwelijken en het
bevorderen van politieke participatie van vrouwen. In deze core groups
zijn landen vertegenwoordigd uit verschillende regio’s. Met de landen die
in deze core groups zijn vertegenwoordigd, werkt Nederland in New York
en in Geneve samen bij het bevorderen van deze rechten of het tegengaan
van schendingen, onder andere in de onderhandelingen over resoluties
over deze onderwerpen in de Mensenrechtenraad of de Derde Commissie
van de AVVN.
Vraag 74
Zet Nederland ook in op het formuleren van Nederlandse
mensenrechtenstrategieën?
Antwoord:
Nederland zet in op het formuleren van solide EU-landenstrategieën op
het gebied van mensenrechten. In plaats van het formuleren van
aanvullende specifiek Nederlandse strategieën is de aandacht gericht op
de implementatie van de EU-landenstrategieën en wordt zoveel mogelijk
contact met lokale mensenrechtenorganisaties onderhouden.
Vraag 75
Is overwogen in de periode 2008–2013 in te zetten op het
uitdragen van de Nederlandse mensenrechten zoals geformuleerd
in de Nederlandse Grondwet? Zo nee, waarom niet?
Antwoord:
Nederland gaat uit van de universaliteit van mensenrechten. De mensenrechten zoals die in de Nederlandse Grondwet zijn neergelegd zijn in de
genoemde periode als onderdeel van het Nederlandse buitenlandse
mensenrechtenbeleid uitgedragen (zie ook de beleidsnota’s «Naar een
menswaardig bestaan», «Verantwoordelijk voor vrijheid» en «Respect en
recht voor ieder mens»).
Vraag 76
Kan exact worden aangegeven welk deel van de extra middelen
die het ministerie op basis van de motie Van Ojik ter beschikking
heeft gekregen om het mensenrechtenbeleid te versterken zal
worden ingezet op diplomatieke posten in Algiers, Ankara, Rabat,
Ramallah en Teheran?
Antwoord:
Zoals geschreven in de Kamerbrief «Versterking diplomatie» worden de
posten in de zuidflank van Europa, waaronder Algiers, Ankara, Rabat,
Ramallah en Teheran, versterkt. Deze personele versterking uit de motie
Van Ojik is de facto een vermindering van reeds ingezette bezuinigingen.
Voor de kosten van ingezette FTE’s geldt een normbedrag van € 225.000,–
per uitgezonden FTE. De daadwerkelijke kosten van FTE’s in het
buitenland kunnen variëren afhankelijk van de lokale context.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 146

21

Vraag 77
Zie antwoord op vraag 25
Vraag 78
Blijft Nederland in navolging met de aanbevelingen van de IOB
bilaterale veroordelingen van mensenrechtenschendingen als
complementair zien aan EU-veroordelingen en niet als elkaar
uitsluitend?
Antwoord:
Nederland streeft ernaar in eerste instantie in EU-verband zich uit te
spreken over specifieke mensenrechtensituaties. Indien het niet mogelijk
is om tot een EU-verklaring te komen, kan Nederland waar opportuun
besluiten tot bilaterale actie. Ook kan Nederland in aanvulling op EU-actie
bilateraal optreden.
Vraag 79
Begrijpt u de kritiek van sommige mensenrechtenverdedigers in
Rusland dat de wijze waarop Nederland aandacht vroeg voor
LHBT een negatieve uitwerking had op de meningsvorming in
Rusland op dit thema? Deelt u deze kritiek? Zo nee, waarom niet?
Antwoord:
De IOB stelt in haar evaluatie dat sommige mensenrechtenorganisaties
vraagtekens hadden bij de nadrukkelijke focus van Nederland op gelijke
rechten voor LHBT’s in Rusland, maar dat parlement, media en samenleving druk uitoefenden op het kabinet om zich publiekelijk hierover uit te
spreken. Het is achteraf moeilijk vast te stellen wat de uitwerking van de
specifieke Nederlandse inzet was op de meningsvorming in Rusland op
dit thema. In het algemeen geldt dat, bij het aandacht vragen voor gelijke
rechten van LHBT’s, het van groot belang is om een balans te vinden
tussen het zich openlijk uitspreken en achter de schermen werken om te
voorkomen dat de inzet negatief terugslaat op de LHBT-gemeenschap ter
plekke.
Vraag 80
Waarom is in het geval van Rusland afgeweken van de
voorzichtige benadering met betrekking tot het thema LHBT?
Antwoord:
Het kabinet herkent zich niet in het geschetste beeld. Nederland heeft
zowel voor als na de aanname van de anti-homopropagandawetgeving
zorgvuldig en in nauw overleg met Nederlandse en Russische mensenrechtenorganisaties geopereerd.
Vraag 81
Zie antwoord op vraag 59
Vraag 82
Zie antwoord op vraag 59
Vraag 83
Bent u bereid om in voorkomende gevallen informatie uit stille
diplomatie te delen met organisaties die zich met eenzelfde
specifieke zaak bezighouden?
Antwoord:
Ja, het kabinet is daartoe bereid indien de inschatting is dat het in de
betreffende zaak de effectiviteit ten goede komt en mits de vertrouwe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 146

22

lijkheid gewaarborgd is. Dit gebeurt overigens reeds in voorkomende
gevallen.
Vraag 84
De evaluatie van de beleidsdoorlichting van het buitenlandse
mensenrechtenbeleid van Nederland richt zich op negen landen,
waaronder Rusland, Marokko en de Palestijnse Gebieden. In het
IOB-rapport valt te lezen dat Nederland zich nadrukkelijk over de
homorechten in Rusland heeft uitgesproken. Heeft Nederland
zich ook nadrukkelijk uitgesproken over homorechten in
Marokko en de Palestijnse Gebieden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord:
In zowel Marokko, de Palestijnse Gebieden als Rusland is het onderwerp
van gelijke rechten voor LHBT’s gevoelig en controversieel. In Marokko en
delen van de Palestijnse Gebieden is homoseksualiteit nog altijd strafbaar.
Veel LHBT-organisaties moeten onder de radar opereren, en de mogelijkheden voor Nederlandse diplomatieke vertegenwoordigingen zijn
daardoor beperkt. Publieke steun kan zelfs schadelijk en contraproductief
zijn voor de lokale LHBT-gemeenschap. Het kabinet kan derhalve geen
uitspraken doen over de concrete inzet voor gelijke rechten voor LHBT’s in
Marokko en de Palestijnse Gebieden.
Vraag 85
Op welke mondiale ontwikkelingen wordt gedoeld, waar wordt
gemeld dat Nederland zich afgelopen jaren heeft ingezet voor het
dossier gelijke rechten van LHBT?
Antwoord:
De afgelopen jaren zijn gelijke rechten van LHBTI’s steeds prominenter op
de internationale agenda gekomen. Sinds 2011 zijn er door de
VN-Mensenrechtenraad twee resoluties aangenomen die geweld en
discriminatie op basis van seksuele oriëntatie en genderidentiteit
veroordelen. Secretaris-Generaal van de VN Ban Ki-moon heeft zich de
afgelopen jaren regelmatig in stevige bewoordingen uitgesproken tegen
mensenrechtenschendingen van LHBT’s. LHBT-organisaties overal ter
wereld laten steeds vaker van zich horen, en een toenemend aantal
landen heeft het huwelijk opengesteld voor paren van gelijk geslacht.
Tegelijkertijd is ook de tegenbeweging steeds sterker geworden. Aangescherpte of nieuwe wetgeving in onder meer Nigeria en Rusland is
hiervan een voorbeeld. In minstens 75 landen is homoseksualiteit nog
altijd strafbaar, en in 5 landen staat er de doodstraf op. Geweld en
discriminatie jegens LHBT’s is in veel landen helaas aan de orde van de
dag. Veel slachtoffers durven niet naar de politie te stappen, waardoor
deze schendingen vaak niet goed gedocumenteerd zijn.
In het licht van deze ontwikkelingen heeft Nederland zich de afgelopen
jaren actief op dit dossier ingezet, en daarbij nauw opgetrokken met
zuidelijke partners.
Vraag 86
Zie antwoord op vraag 12
Vraag 87
Kan een overzicht worden gegeven van de landen waar Nederland
door middel van financiering een aantoonbare bijdrage heeft
geleverd aan de mensenrechtensituatie en waaruit de daadwerkelijke verbetering van de mensenrechtensituatie dan bestond?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 146

23

Hebben die verbeteringen ook stand gehouden tot de dag van
vandaag?
Antwoord:
In de jaarlijkse mensenrechtenrapportage wordt informatie verstrekt over
de bijdragen van Nederlandse projecten aan de mensenrechtensituaties in
landen. Verschillende IOB-beleidsdoorlichtingen gaan daar ook op in (zie
voor een overzicht p. 12 van de Beleidsdoorlichting mensenrechtenbeleid
2008–2013). Wat betreft de negen landen die in deze beleidsdoorlichting
zijn geëvalueerd concludeert IOB dat door het Mensenrechtenfonds
gefinancierde projecten in de meeste gevallen effectief waren. Dat wil
zeggen dat bij een project vrijwel alle resultaten op output niveau zijn
behaald en minimaal enkele resultaten op outcome niveau. Bij de
beslissing over de financiering van projecten wordt de duurzaamheid van
de resultaten meegewogen. De mensenrechtensituatie inclusief de
duurzaamheid van behaalde resultaten is mede afhankelijk van een
veelheid aan externe factoren waar Nederland geen invloed op heeft (zie
ook beantwoording vraag 12).
Vraag 88
Ziet u mogelijkheden conform de IOB-aanbeveling meer in te
zetten op het ondersteunen van projecten van kleinere, lokale
ngo’s?
Antwoord:
Projecten van kleinere, lokale ngo’s kunnen een daadwerkelijk verschil
maken en een bijdrage leveren aan de implementatie van mensenrechtenverplichtingen die een land is aangegaan of aan de dialoog over mensenrechten in een land. Vanuit het Mensenrechtenfonds zullen dergelijke
projecten gefinancierd blijven worden.
Vraag 89
Gaat u de afstemming met andere donoren van het mensenrechtenbeleid verbeteren gezien de kritiek van de IOB dat dit
nauwelijks gebeurt?
Antwoord:
IOB heeft geen kritiek op de afstemming met andere donoren van het
mensenrechtenbeleid. Wel constateert IOB dat de coördinatie met andere
donoren over de thema’s van de projecten beter kan. Deze constatering
wordt ter harte genomen. Afstemming met andere donoren m.b.t.
projecten is van groot belang. Zowel op het departement als op ambassades blijft Nederland inzetten op donor coördinatie.
Vraag 90
Zie antwoord op vraag 6
Vraag 91
Kunt u voorbeelden noemen waarbij economische belangen een
nadrukkelijke inzet op mensenrechten verhinderden?
Vraag 96
Op welke wijze pakt u de conclusie van IOB op dat economische
belangen een nadrukkelijke inzet op mensenrechten in sommige
gevallen verhinderden, waarbij nadrukkelijk niet wordt gedoeld
op IMVO-beleid, maar op de afweging tussen de economische
relatie met een land en het bevorderen van mensenrechten
aldaar?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 146

24

Antwoord op vragen 91 en 96:
De mensenrechtendialoog wordt niet geïsoleerd gevoerd, maar is
onderdeel van de bredere politieke dialoog met landen. Wanneer en de
manier waarop mensenrechten in de bilaterale relatie worden besproken
is afhankelijk van de opportuniteit op dat moment. Daarbij geldt dat de
versterking van de bilaterale relatie in den brede (politiek, economisch,
cultureel etc.) bijdraagt aan de mogelijkheid om een effectievere dialoog
over mensenrechten te voeren. Het kan derhalve voorkomen dat de
mensenrechten publiek minder nadruk krijgen. Dat betekent echter niet
dat de inzet op mensenrechten- een van de drie pijlers van het Nederlandse buitenlandsbeleid – minder nadruk krijgt in de afweging van
belangen op de lange termijn.
Vraag 92
Kunt u nader ingaan op de wijze waarop u tijdens het voorzitterschap aandacht aan de thema’s «mensenrechten en bedrijfsleven» en «maatschappelijk verantwoord ondernemen» zult
besteden?
Antwoord:
Nederland organiseert op 7 december 2015 een multistakeholdersconferentie over deze thema’s. De conferentie is gericht op verduurzaming van
mondiale waardeketens door een betere en coherentere inzet van
handels- en ontwikkelingsinstrumenten van de EU met focus op MVO.
Tijdens het voorzitterschap organiseert Nederland tevens een aaneengesloten informele Raad voor Handels- en Ontwikkelingssamenwerkingsministers om de conclusies van de conferentie verder te ontwikkelen en om
te zetten in concrete acties voor de EU.
Over specifiekere invulling van het thema mensenrechten en bedrijfsleven
tijdens het voorzitterschap zijn consultaties nog gaande, maar in elk geval
zal Nederland inzetten op EU-Raadsconclusies over kinderarbeid en over
de resultaten van vijf jaar UN Guiding Principles on Business and Human
Rights.
Vraag 93
Op welke manier zoekt de MR-ambassadeur het publiek op en op
welke wijze wil hij zijn zichtbaarheid in de toekomst verbeteren?
Antwoord:
De mensenrechtenambassadeur is zowel in het binnen- als het buitenland
publiek actief. Hij neemt deel aan (openbare) debatten, geeft gastcolleges
aan universiteiten en geeft interviews in de media. Door het gebruik van
social media houdt hij daarnaast het publiek op de hoogte van zijn reizen
en binnenlandse optredens. Tijdens zijn reizen heeft hij ontmoetingen met
zowel regeringsvertegenwoordigers en overheidsinstanties als met het
maatschappelijk middenveld in de betreffende landen. Ter voorbereiding
van zijn reizen heeft hij overleg met het Nederlands maatschappelijk
middenveld.
Vraag 94
Wat zijn de jaarlijkse kosten voor het in stand houden van de
functie van mensenrechtenambassadeur?
Antwoord:
De jaarlijkse kosten bedragen 1FTE plus de reis-en verblijfkosten.
Vraag 95
Zie antwoord op vraag 7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 146

25

Vraag 96
Zie antwoord op vraag 91
Vraag 97
Zie antwoord op vraag 35
Vraag 98
Waar denkt u concreet aan betreffende interne-externe
coherentie en op welke manieren en op welke momenten gaat
Nederland hier tijdens het voorzitterschap aandacht voor vragen?
Agendeert u onder dit punt ook het ontwikkelen van een interne
EU-mensenrechtenstrategie, waaraan in de Mensenrechtenrapportage 2014 wordt gerefereerd?
Antwoord:
Het kabinet zet zich in voor het stapsgewijs toewerken naar een interne
EU-mensenrechtenstrategie. Het EU-voorzitterschap biedt een goede
mogelijkheid om het draagvlak voor een dergelijke wens en mogelijke
stappen in die richting beter in kaart te brengen. Vooralsnog lijkt er nog
maar weinig actieve steun te zijn onder de lidstaten. Het versterken van de
coherentie tussen intern- en extern EU mensenrechtenbeleid sluit aan bij
de wens voor een interne EU-mensenrechtenstrategie en is een
horizontaal aandachtspunt tijdens het voorzitterschap. Het vergroten van
coherentie zal worden geagendeerd voor een gezamenlijke bijeenkomst
tussen de raadswerkgroepen FREMP (fundamentele vrijheden binnen EU)
en COHOM (extern mensenrechtenbeleid) en worden betrokken in
gerelateerde discussies. Bovendien past het binnen de bredere inzet van
Nederland om de rechtsstaat en de bescherming van fundamentele
rechten in de lidstaten te versterken. De naleving van deze gemeenschappelijke waarden worden onder de aandacht gebracht in de rechtsstatelijkheidsdialoog in de Raad Algemene Zaken, een seminar over Europese
uitdagingen op het terrein van de rechtsstaat en een seminar over de
praktische beleidstoepassing van het EU Handvest voor de grondrechten.
Vraag 99
Wat zijn de jaarlijkse kosten voor het in stand houden van het
College voor de Rechten van de Mens?
Antwoord:
Het budget van het College voor de Rechten van de Mens bedroeg in 2014
circa EUR 5.761.000,–. Voor het grootste deel komt dit budget ten laste van
de begroting van het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Het Ministerie
van Buitenlandse Zaken heeft van 2012 t/m 2014 € 100.000,– per jaar
bijgedragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 146

26