Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

31 524

Beroepsonderwijs en Volwassenen Educatie

Nr. 76

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR
EN WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 31 augustus 2010
Naar aanleiding van het algemeen overleg over het mbo op 10 maart jl.
heeft u op 16 maart motie 31 524, nr. 53 aangenomen. Met deze motie
vraagt u mij de MBO Raad op te roepen ervoor te zorgen dat de roc’s
maatregelen nemen om achterstanden bij studenten in zeer zwakke
opleidingen weg te werken. Deze motie sluit aan op de toezegging die ik
heb gedaan tijdens het algemeen overleg op 10 februari jl. waarin ik
aangeef over deze maatregelen in overleg te gaan met de MBO Raad. Met
deze brief informeer ik u over de uitvoering van deze toezegging en uw
motie.
Studenten in zeer zwakke opleidingen
Bij een zeer zwakke opleiding gaat het om een opleiding waarvan het
onderwijsproces niet op orde is én de opbrengsten niet voldoen aan de
gestelde normen. Op dit moment gaat het om 38 opleidingen met ruim
3 000 studenten. In totaal kent de bve-sector ruim 11 000 opleidingen met
circa 500 000 studenten. Elke zeer zwakke opleiding is er één teveel.
Studenten in deze opleidingen krijgen kwalitatief onvoldoende onderwijs
en met onvoldoende resultaat.
Overleg MBO Raad
Ik heb over uw motie uitvoerig contact gehad met de MBO Raad. De MBO
Raad heeft op mijn verzoek zijn leden benaderd die op de website van de
inspectie op het overzicht van onvoldoende opleidingen genoemd
worden. Deze instellingen gaven aan diverse maatregelen te nemen en
ook al hebben genomen. Verbeteringen zijn volgens de MBO Raad bij alle
betrokken instellingen in gang gezet. Deze zullen volgens deze instellingen
bij een heronderzoek van de inspectie leiden tot een voldoende voor het
onderwijsproces. Verbetering van het rendement kan pas op de langere
termijn worden aangetoond.

kst-31524-76
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 524, nr. 76

1

Voorbeelden van genomen maatregelen
Waar het bijvoorbeeld gaat om onvoldoende (stage)begeleiding hebben
scholen gezorgd voor betere afspraken met de teams over de minimale
vereisten en zijn er ook personele maatregelen getroffen om tot betere
teams te komen, zodat ook aan die eisen kan worden voldaan. Deze
afspraken zijn niet alleen besproken met de betrokken docenten, maar ook
met de studenten. De instellingen geven aan dat uit gesprekken blijkt dat
deze inzet op goede afspraken en duidelijke planning leidt tot een grotere
tevredenheid onder docenten en studenten.
In die gevallen waarin op onderdelen te weinig onderwijs is verzorgd, is
dat besproken met de betrokken studenten en zijn afspraken gemaakt over
een inhaalslag. Vaak gaat het daarbij om individuele gesprekken met
studenten over maatwerk om tot een goede afronding van de opleiding te
komen.
Instellingen hebben actief informatie verschaft aan de betrokken
studenten en hun ouders. Voor de ouders is dat meestal gebeurd tijdens
een informatieavond en voor de studenten vaak door klassikale en
individuele gesprekken. Tijdens die gesprekken is uitgelegd hoe de
inspectie tot het oordeel «zeer zwak» is gekomen en wat de instelling/
opleiding doet of gaat doen om de kwaliteit zo snel mogelijk te verbeteren. Instellingen hebben toegezegd de ouders over de verdere
voortgang te zullen informeren. Ook op open dagen voor het komende
studiejaar is aan bezoekers de nodige uitleg gegeven. Scholen geven aan
dat ouders de concrete informatie waarderen. Het stelt hen in elk geval
gerust.
Daarnaast geven instellingen aan dat zij de drempel voor het indienen van
klachten door studenten willen verlagen. Een bewijs daarvan is dat
inmiddels op een groot aantal van de betrokken scholen een leerlingenpanel is ingesteld.
Netwerkoverleg MBO Raad
De MBO Raad heeft mij toegezegd in zijn netwerkoverleg de mogelijke
maatregelen voor studenten in zeer zwakke opleidingen nogmaals onder
de aandacht te brengen.
Inspectie
Opleidingen van onvoldoende onderwijskwaliteit staan onder geïntensiveerd toezicht van de inspectie, waarbij na een jaar een onderzoek naar
kwaliteitsverbetering plaatsvindt. Bij zeer zwakke kwaliteit moet de
instelling altijd een plan van aanpak voor de verbeteringen opstellen. De
inspectie monitort tussentijds de voortgang hiervan en zij meldt onvoldoende kwaliteit direct aan mij, zodat ik de betrokken instelling kan
waarschuwen. Als na deze verbeterperiode van één jaar de tekortkomingen zijn hersteld, valt de opleiding weer onder het basistoezicht.
Mocht blijken dat zowel de opbrengsten als het onderwijsproces opnieuw
van onvoldoende kwaliteit zijn, dan zal ik niet aarzelen de onderwijslicentie in te trekken. In uitzonderingsgevallen kan ik hiervan afwijken,
bijvoorbeeld bij unieke opleidingen of ingeval van grote consequenties bij
kleine instellingen.
Studenten
Studenten kunnen ook zelf actie ondernemen door in gesprek te gaan met
hun instelling. Studenten kunnen gebruik maken van de klachtenregeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 524, nr. 76

2

binnen de eigen instelling. Als ze vervolgens geen of niet voldoende
gehoor krijgen kunnen ze hun klacht indienen via de Ombudslijn mbo. De
Ombudslijn mbo heeft tot nu toe in totaal 128 klachten ontvangen,
waarvan het overgrote deel inmiddels naar tevredenheid van de indieners
door de instelling is afgehandeld. In de startmaand april zijn er 60 klachten
ingediend, in mei 22 klachten, in juni 26 klachten, in de vakantiemaand juli
15 klachten en in augustus tot nu toe 4 klachten. Op mijn verzoek zal MBO
2010 de Ombudslijn mbo bij de start van het nieuwe schooljaar opnieuw
onder de aandacht brengen bij studenten.
Als de instelling haar verplichtingen zoals neergelegd in de onderwijsovereenkomst niet nakomt, kan een student in het uiterste geval naar de
rechter stappen. De student zal dan eerst de instelling in gebreke moeten
stellen en kan (indien nog mogelijk) daarna nakoming van die verplichtingen eisen óf schadevergoeding bij de rechter vorderen. De rechter zal
toetsen of sprake is van een toerekenbare tekortkoming in de nakoming
van de onderwijsovereenkomst door de instelling. In het verleden is het
reeds enkele keren voorgekomen dat studenten schadeclaims hebben
ingediend met succesvol resultaat.
De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
J. M. van Bijsterveldt-Vliegenthart

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 524, nr. 76

3