Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

32 337

Wijziging van de Beginselenwet verpleging ter
beschikking gestelden, de Penitentiaire
beginselenwet en de Beginselenwet justitiële
jeugdinrichtingen in verband met de verruiming
van de mogelijkheid onvrijwillige geneeskundige
behandeling te verrichten

Nr. 14

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 februari 2012
Bijgaand informeer ik u over het overleg dat ik heb gevoerd met de
minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), zoals toegezegd
tijdens de behandeling in eerste termijn in uw Kamer van het wetsvoorstel
tot Wijziging van de Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden,
de Penitentiaire beginselenwet en de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen in verband met de verruiming van de mogelijkheid onvrijwillige
geneeskundige behandeling te verrichten (32 337), hierna het
wetsvoorstel verruiming mogelijkheden tot dwangbehandeling.
De eerste toezegging had betrekking op de multidisciplinaire richtlijn
dwang, waarvoor mevrouw Bouwmeester aandacht vroeg. Ik heb
toegezegd om in overleg te treden met de minister van VWS om te bezien
hoe wij optimaal kunnen bewerkstelligen dat die richtlijn er komt. De
tweede toezegging heeft betrekking op het gegeven dat bij de ontwikkeling van medicatie weinig specifieke aandacht is voor (de dosering voor
en lange termijn effecten voor) kinderen. Mevrouw Van Toorenburg vroeg
mij hieraan in overleg met de minister van Volksgezondheid extra
aandacht besteden.
Graag breng ik u op de hoogte van de uitkomsten van het overleg.
1. De multidisciplinaire richtlijn dwang (MDR)
Ik heb met de minister van VWS overleg gevoerd over de ontwikkeling
van een MDR dwang en drang. De minister van VWS stelt zich op het
standpunt dat de ontwikkeling – en financiering – van een dergelijke
richtlijn door de veldpartijen (wetenschappelijke verenigingen) zelf dient
te gebeuren. De minister van VWS is daarom niet voornemens voor deze
ontwikkeling extra gelden ter beschikking te stellen.

kst-32337-14
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 337, nr. 14

1

Ik sta achter het standpunt over de ontwikkeling van richtlijnen door het
veld van de minister van VWS. In het geval van de MDR dwang en drang
heeft mijn departement een specifiek eigen belang. De richtlijn schept
namelijk kaders voor de toepassing van dwang en drang justitiële
inrichtingen. Daarnaast is de richtlijn noodzakelijk voor het wetsvoorstel
Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg. Om die reden hecht ik aan
een spoedige ontwikkeling van deze richtlijn. Ik heb daarom besloten om
€ 150 000,– beschikbaar te stellen voor de ontwikkeling van de MDR
dwang en drang. Hierover heb ik overleg gevoerd met de beroepsverenigingen. Zij hebben aangegeven deze middelen als een stimulans te zien
en de start van de ontwikkeling ter hand te nemen.
Hoewel mijn departement belang heeft bij de totstandkoming van de
richtlijn en deze ook mede financiert, wil ik benadrukken dat het een
richtlijn is van het zorgveld. Dat betekent voor mij dat de richtlijn gemaakt
en gebruikt wordt door zorgprofessionals, zowel in ggz-instellingen als in
justitiele instellingen.
2. De ontwikkeling van medicatie en kinderen
Zoals toegezegd aan mevrouw Van Toorenburg heb ik in het overleg met
de minister van VWS extra aandacht gevraagd voor de ontwikkeling van
en toediening van medicijnen aan kinderen. Uit het overleg bleek dat de
minister van VWS met mij het standpunt deelt dat het bevorderen van
kennis en inzicht over het gebruik van en de bijwerkingen van het gebruik
van medicijnen bij kinderen belangrijk is. Wij hebben een aantal ontwikkelingen gedeeld die zich op dit terrein voordoen.
Meer dan de helft van de geneesmiddelen die nu worden toegediend aan
kinderen is niet specifiek getest voor dit gebruik. Als een arts een
geneesmiddel aan een kind voorschrijft, baseert hij zich grotendeels op de
onderzoeksgegevens bij volwassenen.
Het kan vreemd lijken dat geneesmiddelen, ook als die voor kinderen zijn
bedoeld, totnogtoe bijna uitsluitend op volwassen proefpersonen worden
getest, maar daarvoor zijn de volgende redenen. De eerste reden is van
ethische aard: het is niet eenvoudig te verantwoorden dat ten behoeve
van het testen van de veiligheid en werkzaamheid van een geneesmiddel
een kind wordt ingezet, dat in principe nog niet voor zichzelf en zijn
belangen kan opkomen. Daarnaast is er ook een financieel aspect: de
populatie zieke kinderen is relatief klein waardoor het voor een bedrijf
economisch niet interessant kan zijn om veel geld te investeren in
producten die uiteindelijk maar een klein deel van de markt zullen
uitmaken.
Sinds 2007 is een Europese richtlijn (Guideline on conduct of pharmacovigilance for medcines used by the paediatric population 26-01-200) van
kracht die extra patentbescherming biedt, indien het desbetreffende
geneesmiddel ook op jeugdigen wordt uitgetest. De minister van VWS en
ik zijn van oordeel dat dit een goede ontwikkeling is en dat hiervan een
stimulans uitgaat om ook geneesmiddelen bij kinderen te testen.
Wat betekent het bovenstaande voor de behandeling met medicatie van
jeugdigen? Indien het gaat om het toedienen van medicatie, worden
jeugdigen meestal beschouwd als «kleine volwassenen» die een iets
lagere dosis krijgen. In behandelrichtlijnen zal een goede afweging
moeten worden gemaakt van de risico’s van een behandeling ten opzichte
van de baten van een behandeling. Deze afweging moet een arts in de
dagelijkse praktijk overigens maken voor iedere individuele patiënt. Ook
de apotheker heeft daarbij een rol. Het is aan de beroepsgroep om te
zorgen voor adequate behandelrichtlijnen. Het Landelijk Kenniscentrum
Kinder- en Jeugdpsychiatrie verzamelt ervaringen van behandelaren en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 337, nr. 14

2

patiënten met psychofarmaca om met deze kennis te werken aan
richtlijnen voor behandeling. Behandelaren houden op speciaal daarvoor
ontwikkelde formulieren bij wat er in de verschillende gevallen aan
jongeren wordt voorgeschreven en wat de ervaringen van de cliënten/
patiënten daarbij zijn. Tevens houdt het Kenniscentrum de onderzoeksliteratuur bij van de verschillende thema’s.
Daarnaast worden in het kader van geneesmiddelenbewaking, in
Nederland uitgevoerd door het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG), na registratie voortdurend bijwerkingen van elk geneesmiddel bijgehouden. De meldingen van bijwerkingen worden beschreven
in een periodiek veiligheidsrapport (Periodic Safety Update Report
(PSUR)) samen met farmaco-epidemiologische onderzoeksgegevens en
literatuuroverzichten. PSUR’s worden op Europees niveau vergeleken en
besproken. Tevens is er afstemming tussen de Food and Drug Administration (FDA) en het European Medicines Agency (EMA). In het systeem
van geneesmiddelenbewaking wordt derhalve voortdurend nagegaan of
de werkzaamheid van het geneesmiddel opweegt tegen de risico’s of
bijwerkingen van het geneesmiddel. Als dit niet het geval is, kunnen de
officiële productinformatie voor arts en apotheker en de bijsluitertekst
worden aangepast met bijvoorbeeld waarschuwingen of kunnen andere
aanvullende maatregelen worden genomen. Daarnaast worden ernstige
bijwerkingen door beroepsbeoefenaren en patiënten gemeld aan het
Lareb.
Het CBG hecht, net zoals de Europese Commissie, groot belang aan de
ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen voor kinderen, aan meer
onderzoek over de toepassing van bestaande geneesmiddelen bij
kinderen en aan het ontwikkelen van nieuwe farmaceutische vormen van
bestaande geneesmiddelen ten behoeve van kinderen. Er is een verordening aangenomen voor geneesmiddelen voor pediatrisch gebruik.
Voorts is een Pediatrisch Comite in Europa opgericht en heeft het CBG zijn
expertise op het gebied van de kindergeneeskunde verbreed en uitgebouwd. Hiertoe is samenwerking gezocht met een aantal vooraanstaande
kinderartsen/apothekers en onderzoeksgroepen in Nederland op het
gebied van farmacotherapie bij kinderen.
Zoals uit het vorenstaande blijkt, wordt vanuit verschillende invalshoeken
gewerkt aan het bevorderen van kennis en inzicht over het gebruik en de
bijwerkingen van medicijnen bij jeugdigen.
Indien in het kader van een dwangbehandeling medicijnen worden
gebruikt, worden bij of krachtens de beginselenwetten, dezelfde criteria,
waarborgen, registratie- en evaluatie verplichtingen opgelegd, als nu bij
of krachtens de Wet bopz worden voorgeschreven. Ook is het toezicht van
de Inspectie voor de Volksgezondheid geregeld.
De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 337, nr. 14

3