Europees Parlement
2014-2019

Zittingsdocument

A8-0286/2015
2.10.2015

VERSLAG
over de herziening van de kieswet van de Europese Unie
(2015/2035(INL))
Commissie constitutionele zaken
Co-rapporteurs: Danuta Maria Hübner, Jo Leinen

RR\1074703NL.doc

NL

PE560.824v02-00
In verscheidenheid verenigd

NL

PR_INI_EconPoliciesMod
INHOUD
Blz.
ONTWERPRESOLUTIE VAN HET EUROPEES PARLEMENT .......................................... 3
BIJLAGE: ONTWERPVOORSTEL VOOR EEN BESLUIT VAN DE RAAD .................... 12
TOELICHTING ....................................................................................................................... 26
UITSLAG VAN DE EINDSTEMMING IN DE TEN PRINCIPALE BEVOEGDE
COMMISSIE ............................................................................................................................ 30

PE560.824v02-00

NL

2/30

RR\1074703NL.doc

ONTWERPRESOLUTIE VAN HET EUROPEES PARLEMENT
over de herziening van de kieswet van de Europese Unie
(2015/2035(INL))
Het Europees Parlement,
–

gezien de Akte betreffende de verkiezing van de vertegenwoordigers in het Europees
Parlement door middel van rechtstreekse algemene verkiezingen ("Verkiezingsakte"),
gehecht aan het besluit van de Raad van 20 september 1976, zoals gewijzigd, en met
name artikel 141,

–

gezien de Verdragen en met name de artikelen 9, 10 en 14 en artikel 17, lid 7, van het
Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en artikel 22, artikel 223, lid 1, en artikel
225 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), en artikel
3 van Protocol nr. 2 betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en
evenredigheid,

–

gezien Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese
Unie,

–

gezien zijn vorige resoluties over de verkiezingsprocedure voor het Europees Parlement,
en met name zijn resolutie van 15 juli 1998 over de opstelling van een ontwerp voor een
verkiezingsprocedure houdende gemeenschappelijke beginselen voor de verkiezing van
de leden van het Europees Parlement2, zijn resolutie van 22 november 2012 over de
verkiezingen voor het Europees Parlement in 20143 en zijn resolutie van 4 juli 2013
over verbetering van de modaliteiten voor de organisatie van de Europese verkiezingen
van 20144,

–

gezien zijn resolutie van 13 maart 2013 over de samenstelling van het Europees
Parlement met het oog op de verkiezingen van 20145,

–

gezien Aanbeveling 2013/142/EU van de Commissie van 12 maart 2013 om de
verkiezingen voor het Europees Parlement democratischer en efficiënter te laten
verlopen6,

–

gezien de mededeling van de Commissie van 8 mei 2015 getiteld "Verslag over de
verkiezingen voor het Europees Parlement van 2014" (COM(2015)0206),

–

gezien het kaderakkoord van 20 oktober 2010 over de betrekkingen tussen het Europees

1

Besluit van de Raad 76/787/EGKS, EEG, Euratom (PB L 278 van 8.10.1976, blz. 1), zoals gewijzigd bij
Besluit van de Raad 93/81/Euratom, EGKS, EEG (PB L 33 van 9.2.1993, blz. 15) en bij Besluit van de Raad
2002/772/EG, Euratom (PB L 283 van 21.10.2002, blz. 1).
2
OJ C 292, 21.9.1998, p. 66.
3
Aangenomen teksten, P7_TA (2012)0462.
5
6

Aangenomen teksten, P7_TA(2013)0082.
PB L 79 van 21.3.2013, blz. 29.

RR\1074703NL.doc

3/30

PE560.824v02-00

NL

Parlement en de Europese Commissie1,
–

gezien Richtlijn 93/109/EG van de Raad van 6 december 1993 tot vaststelling van de
wijze van uitoefening van het actief en passief kiesrecht bij de verkiezingen voor het
Europees Parlement ten behoeve van de burgers van de Unie die verblijven in een
lidstaat waarvan zij geen onderdaan zijn2,

–

gezien Verordening (EU, Euratom) nr. 1141/2014 van het Europees Parlement en de
Raad van 22 oktober 2014 betreffende het statuut en de financiering van Europese
politieke partijen en Europese politieke stichtingen3, en met name de artikelen 13, 21 en
31,

–

gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, en met name de
artikelen 11, 23 en 39,

–

gezien de artikelen 45 en 52 van zijn Reglement,

–

gezien het verslag van de Commissie constitutionele zaken (A8-0286/2015),

A.

overwegende dat het Parlement krachtens artikel 223 VWEU het recht heeft het
initiatief te nemen tot hervorming van zijn eigen verkiezingsprocedure met het doel een
procedure uit te werken die eenvormig is voor alle lidstaten of gebaseerd is op
beginselen die alle lidstaten gemeen hebben, en daaraan zijn goedkeuring te hechten;

B.

overwegende dat de hervorming van de verkiezingsprocedure van het Parlement gericht
moet zijn op het versterken van de democratische en transnationale dimensie van de
Europese verkiezingen en de democratische legitimiteit van het besluitvormingsproces
van de Unie, het bevorderen van het concept burgerschap van de Unie, het verbeteren
van de werking van het Europees Parlement en het bestuur van de Unie, het legitiemer
maken van de werkzaamheden van het Europees Parlement, het versterken van de
beginselen van electorale gelijkheid en gelijke kansen, het vergroten van de
doeltreffendheid van het systeem voor de organisatie van Europese verkiezingen, alsook
moet voorzien in een grotere nabijheid van de leden van het Europees Parlement bij hun
kiezers, met name de jongeren;

C.

overwegende dat bij de hervorming van de verkiezingsprocedure de beginselen van
subsidiariteit en evenredigheid in acht moeten worden genomen, en niet moet worden
getracht om eenvormigheid op te leggen als doel op zich;

D.

overwegende dat de mogelijkheid om een eenvormige verkiezingsprocedure te
ontwikkelen op basis van rechtstreekse algemene verkiezingen in de Verdragen is
verankerd sinds 1957;

E.

overwegende dat het toenemende absenteïsme bij de Europese verkiezingen, met name
bij jongeren, en de tanende belangstelling van de burgers voor Europese kwesties de
toekomst van Europa bedreigen, en dat derhalve dringend maatregelen moeten worden
genomen om de democratie in Europa opnieuw aan te zwengelen;

1

PB L 304 van 20.11.2010, blz. 47.
PB L 329 van 30.12.93, blz. 34.
3
PB L 317 van 04.11.2014, blz. 1.
2

PE560.824v02-00

NL

4/30

RR\1074703NL.doc

F.

overwegende dat een daadwerkelijke harmonisering van de verkiezingsprocedure van
het Europees Parlement in alle lidstaten kan bijdragen aan een betere bevordering van
het recht van alle Europese burgers om, op voet van gelijkheid, deel te nemen aan het
democratische leven in de Unie, en tegelijkertijd de politieke dimensie van de Europese
integratie kan versterken;

G.

overwegende dat de bevoegdheden van het Parlement geleidelijk zijn toegenomen sinds
de eerste rechtstreekse verkiezingen in 1979, en dat het Parlement inmiddels op de
meeste beleidsterreinen van de Unie dezelfde status van medewetgever geniet als de
Raad, met name als gevolg van de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon;

H.

overwegende dat het Verdrag van Lissabon het mandaat van de leden van het Europees
Parlement heeft gewijzigd, door ze rechtstreekse vertegenwoordigers van de burgers
van de Unie te maken1 in plaats van "vertegenwoordigers van de volkeren van de in de
Gemeenschap verenigde staten"2;

I.

overwegende dat de enige hervorming van de Verkiezingsakte zelf werd doorgevoerd in
2002 als gevolg van de vaststelling van Besluit 2002/772/EG, Euratom van de Raad3, op
grond waarvan de lidstaten de verkiezingen moeten organiseren op basis van evenredige
vertegenwoordiging, hetzij volgens een lijstenstelsel, hetzij volgens een stelsel van één
overdraagbare stem, en waarmee het dubbelmandaat voor de leden van het Europees
Parlement werd afgeschaft; overwegende dat aan de lidstaten bovendien uitdrukkelijk
het recht werd toegekend om kiesdistricten op nationaal niveau in te stellen en een
nationale kiesdrempel in te voeren die niet hoger is dan 5 % van de uitgebrachte
stemmen;

J.

overwegende dat er nog geen omvattende overeenkomst over een werkelijk eenvormige
verkiezingsprocedure is bereikt, hoewel er enigszins sprake is geweest van een
geleidelijke convergentie van de kiesstelsels, onder meer als gevolg van de vaststelling
van secundaire wetgeving, zoals Richtlijn 93/109/EG van de Raad;

K.

overwegende dat het concept burgerschap van de Unie, dat met het Verdrag van
Maastricht in 1993 formeel in het constitutionele bestel werd opgenomen, onder meer
het recht van de burgers van de Unie omvat om deel te nemen aan Europese en
gemeenteraadsverkiezingen in hun lidstaat, en in hun lidstaat van verblijf onder
dezelfde voorwaarden als onderdanen van die lidstaat4; overwegende dat het Handvest
van de grondrechten, dat met het Verdrag van Lissabon een bindende werking heeft
gekregen, dat recht verder heeft versterkt;

L.

overwegende dat de Europese verkiezingen, ondanks deze hervormingen, nog steeds
grotendeels volgens het nationale recht worden geregeld, dat de verkiezingscampagnes
nog steeds nationaal getint zijn en dat de Europese politieke partijen niet in voldoende
mate kunnen beantwoorden aan hun grondwettelijk mandaat of bijdragen "tot de
vorming van een Europees politiek bewustzijn en tot de uiting van de wil van de burgers

1

Artikel 10, lid 2, en artikel 14, lid 2, VEU.
Artikel 189, lid 1, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap.
3
Besluit 2002/772/EG, Euratom van de Raad van 25 juni 2002 en 23 september 2002 tot wijziging van de Akte
betreffende de verkiezing van de vertegenwoordigers in het Europees Parlement door middel van rechtstreekse
algemene verkiezingen gehecht aan Besluit 76/787/EGKS, EEG, Euratom (PB L 283 van 21.10.2002, blz. 1).
4
Artikel 20, lid 2, VWEU.
2

RR\1074703NL.doc

5/30

PE560.824v02-00

NL

van de Unie", zoals vereist uit hoofde van artikel 10, lid 4, VEU;
M.

overwegende dat de Europese politieke partijen in de beste positie verkeren om bij te
dragen "tot de vorming van een Europees politiek bewustzijn" en daarom een grotere rol
moeten spelen in de campagnes voor de Parlementsverkiezingen teneinde hun
zichtbaarheid te vergroten en het verband aan te tonen tussen een stem voor een
specifieke nationale partij en de gevolgen daarvan voor de omvang van een Europese
fractie in het Europees Parlement;

N.

overwegende dat de procedure voor de voordracht van kandidaten voor de verkiezingen
van het Europees Parlement sterk verschilt van lidstaat tot lidstaat en van partij tot
partij, met name wat betreft transparantie en democratische normen, terwijl open,
transparante en democratische procedures voor de selectie van kandidaten van cruciaal
belang zijn voor de opbouw van vertrouwen in het politieke stelsel;

O.

overwegende dat de termijnen voor de indiening van de kieslijsten voor de Europese
verkiezingen sterk uiteenlopen tussen de lidstaten, momenteel variërend van 17 dagen
tot 83 dagen, en dat de kandidaten en de kiezers in de Unie daarom in een ongelijke
positie verkeren voor wat de tijd betreft die zij tot hun beschikking hebben om
campagne te voeren of na te denken over hun stemkeuze;

P.

overwegende dat de termijnen voor de voltooiing van de kiezerslijsten voor de Europese
verkiezingen grote verschillen tussen de lidstaten vertonen, hetgeen de uitwisseling van
informatie tussen lidstaten over kiezers (bedoeld om dubbele stemmen te voorkomen)
moeilijk zo niet onmogelijk maakt;

Q.

overwegende dat op basis van de huidige Europese verkiezingsvoorschriften een nietverplichte drempel van maximaal 5 % van de uitgebrachte stemmen kan worden
vastgesteld voor de Europese verkiezingen en dat 15 lidstaten van deze mogelijkheid
gebruik hebben gemaakt en een drempel variërend van 3 % tot 5 % hebben ingevoerd;
overwegende dat in de kleinere lidstaten en de lidstaten die hun kiesgebied in
kiesdistricten hebben opgedeeld, de daadwerkelijke drempel -ondanks het feit dat er
geen sprake is van wettelijke drempels- boven de 3 % ligt; overwegende dat de
invoering van verplichte drempels in de constitutionele traditie wordt erkend als een
legitiem middel om te waarborgen dat parlementen kunnen functioneren;

R.

overwegende dat, hoewel bij artikel 10, lid 2, van de Verkiezingsakte de vroegtijdige
bekendmaking van de verkiezingsuitslagen uitdrukkelijk is verboden, dergelijke
uitslagen in het verleden toch bekend zijn gemaakt; overwegende dat een
geharmoniseerd tijdstip voor de sluiting van de stembussen in alle lidstaten in sterke
mate zou bijdragen aan het gemeenschappelijke Europese karakter van de Europese
verkiezingen, en de kans zou verkleinen dat de uitslag wordt beïnvloed als de
verkiezingsuitslagen in sommige lidstaten bekend worden gemaakt vóór de sluiting van
de stembussen in alle lidstaten;

S.

overwegende dat de eerste officiële prognoses van de verkiezingsuitslagen gelijktijdig
in alle lidstaten moeten worden uitgebracht op de laatste dag van de verkiezingsperiode
om 21.00 uur MET;

T.

overwegende dat een gemeenschappelijke Europese verkiezingsdag de

PE560.824v02-00

NL

6/30

RR\1074703NL.doc

gemeenschappelijke deelname van burgers in de hele Unie beter zou weerspiegelen, de
participatieve democratie zou versterken en zou helpen coherentere pan-Europese
verkiezingen tot stand te brengen;
U.

overwegende dat met het Verdrag van Lissabon een nieuwe constitutionele orde in het
leven is geroepen, door het Europees Parlement het recht toe te kennen de voorzitter van
de Europese Commissie1 te kiezen in plaats van uitsluitend zijn toestemming te
verlenen; overwegende dat de Europese verkiezingen van 2014 in dit verband een
belangrijk precedent hebben geschept en hebben laten zien dat de voordracht van
topkandidaten de interesse van de burgers voor de Europese verkiezingen vergroot;

V.

overwegende dat de voordracht van topkandidaten voor de functie van voorzitter van de
Europese Commissie zorgt voor een koppeling tussen de op nationaal niveau
uitgebrachte stemmen en de Europese context, en de burgers van de Unie in staat stelt
een weloverwogen keuze te maken tussen de verschillende politieke programma's;
overwegende dat de aanwijzing van topkandidaten door middel van open en
transparante procedures de democratische legitimiteit versterkt en de
verantwoordingsplicht bevordert;

W.

overwegende dat de procedure voor de voordracht en selectie van topkandidaten voor
die functie een krachtige uitdrukking van Europese democratie is; overwegende dat het
tevens integraal deel moet uitmaken van de verkiezingscampagnes;

X.

overwegende dat de termijn voor de voordracht van kandidaten door de Europese
politieke partijen in de Verkiezingsakte moet worden vastgelegd en dat de
topkandidaten voor de functie van voorzitter van de Commissie zich kandidaat zouden
moeten stellen in de verkiezingen voor het Europees Parlement;

Y.

overwegende dat niet alle lidstaten hun burgers de mogelijkheid bieden vanuit het
buitenland te stemmen, en dat de voorwaarden voor uitsluiting van het kiesrecht sterk
uiteenlopen tussen de lidstaten die deze mogelijkheid wel bieden; overwegende dat het
toekennen van het recht om deel te nemen aan de verkiezingen aan alle burgers van de
Unie die buiten de Unie verblijven een bijdrage zou leveren aan de electorale gelijkheid;
overwegende dat lidstaten hiervoor wel hun administraties beter op elkaar af moeten
stemmen, om te voorkomen dat kiezers twee keer in twee verschillende lidstaten hun
stem uitbrengen;

Z.

overwegende dat ten minste 13 lidstaten geen adequate interne regels hebben om te
voorkomen dat burgers van de Unie die over een dubbele nationaliteit van lidstaten
beschikken twee maal hun stem uitbrengen, in schending van artikel 9 van de
Verkiezingsakte;

AA. overwegende dat er op Europees niveau een verkiezingsautoriteit moet worden
opgericht die optreedt als netwerk van de contactautoriteiten van de lidstaten, aangezien
die de toegang tot informatie over de voorschriften inzake de Europese verkiezingen
zou vergemakkelijken, het proces zou stroomlijnen en het Europese karakter van deze
verkiezingen zou versterken; overwegende dat de Commissie derhalve wordt verzocht
de modaliteiten te onderzoeken die noodzakelijk zijn om een dergelijke autoriteit op te
1

Artikel 17, lid 7, VEU.

RR\1074703NL.doc

7/30

PE560.824v02-00

NL

richten op het niveau van de Unie;
AB. overwegende dat de minimumleeftijd in de 28 lidstaten varieert van 18 tot 25 jaar voor
het passief kiesrecht en van 16 tot 18 jaar voor het actief kiesrecht, vanwege de
verschillende constitutionele en electorale tradities in de lidstaten; overwegende dat de
harmonisatie van de kiesgerechtigde leeftijd en de minimumleeftijd voor kandidaten
uiterst wenselijk is, met het oog op werkelijke electorale gelijkheid voor de burgers van
de Unie en het voorkomen van discriminatie met betrekking tot het meest fundamentele
aspect van burgerschap, namelijk het recht op deelneming aan het democratisch proces;
AC. overwegende dat de officiële oprichting van politieke partijen op het niveau van de Unie
en de consolidering daarvan bijdragen tot de vorming van een Europees politiek
bewustzijn en de uitdrukking van de wil van de burgers van de Unie, en dat dit ook de
geleidelijke harmonisatie van de kiesstelsels in de hand heeft gewerkt;
AD. overwegende dat stemmen per post en via e-mail en internet het verloop van de
Europese verkiezingen doeltreffender en aantrekkelijker voor kiezers kan maken, mits
het hoogst mogelijke niveau van gegevensbescherming wordt gewaarborgd;
AE. overwegende dat, in de meeste lidstaten, de leden van de uitvoerende macht zich
kandidaat kunnen stellen voor het nationale parlement zonder hun institutionele
activiteit op te hoeven geven;
AF. overwegende dat er, ondanks de gestage vooruitgang die sinds 1979 is geboekt wat
betreft het evenwicht tussen vrouwen en mannen in de zetelverdeling, op dit gebied nog
steeds aanzienlijke verschillen bestaan tussen de lidstaten, waarbij in tien van de
lidstaten het percentage vrouwen lager ligt dan 33 %; overwegende dat de huidige
samenstelling van het Europees Parlement, met slechts 36,62 % vrouwen, achterblijft
bij de waarden en doelstellingen van gendergelijkheid die worden bepleit in het
Handvest van de grondrechten;
AG. overwegende dat gezorgd moet worden voor gelijkheid tussen vrouwen en mannen, een
van de grondwaarden van de Unie, maar dat slechts zeer weinig lidstaten dit beginsel
hebben opgenomen in hun nationale kieswetgeving; overwegende dat genderquota in de
politieke besluitvorming en om-en-omlijsten zeer doeltreffend zĳn gebleken bij het
aanpakken van discriminatie en genderspecifieke machtsongelijkheid alsook bij het
verbeteren van de democratische vertegenwoordiging in politieke
besluitvormingsorganen;
AH. overwegende dat het in het VEU verankerde beginsel van degressieve evenredigheid
aanzienlijk heeft bijgedragen tot het gemeenschappelijke draagvlak voor het Europese
project in alle lidstaten;
1.

besluit zijn verkiezingsprocedure tijdig voor de verkiezingen van 2019 te hervormen,
met het oog op het versterken van de democratische en transnationale dimensie van de
Europese verkiezingen en de democratische legitimiteit van het besluitvormingsproces
in de EU, het bevorderen van het concept burgerschap van de Unie en de electorale
gelijkheid, het bevorderen van het beginsel van representatieve democratie evenals de
rechtstreekse vertegenwoordiging van burgers van de Unie in het Europees Parlement
overeenkomstig artikel 10 VWEU, het verbeteren van de werking van het Europees

PE560.824v02-00

NL

8/30

RR\1074703NL.doc

Parlement en het bestuur van de Unie, het legitiemer en doeltreffender maken van de
werkzaamheden van het Europees Parlement, het vergroten van de doeltreffendheid van
het systeem voor de organisatie van Europese verkiezingen, het bevorderen van een
gemeenschappelijk draagvlak onder burgers van alle lidstaten, het versterken van een
evenwichtige samenstelling van het Europees Parlement, en het realiseren van een zo
groot mogelijke electorale gelijkheid voor en participatie van de burgers van de Unie;
2.

stelt voor om de zichtbaarheid van de Europese politieke partijen te vergroten door hun
namen en logo's op de stembiljetten te plaatsen, en beveelt aan ze tevens te laten
verschijnen in verkiezingsspotjes op televisie en radio en te plaatsen op posters en ander
tijdens de Europese verkiezingscampagnes gebruikt materiaal, in het bijzonder de
verkiezingsmanifesten van nationale partijen, aangezien deze maatregelen de
transparantie van de Europese verkiezingen en de democratische wijze waarop de
verkiezingen verlopen, ten goede zouden komen, daar de burgers een duidelijk verband
zouden kunnen leggen tussen hun stem en de gevolgen daarvan voor de politieke
invloed van Europese politieke partijen en hun vermogen om fracties te vormen in het
Europees Parlement;

3.

is tegelijkertijd van mening dat, gezien de waarde die de Europese Unie hecht aan het
subsidiariteitsbeginsel, regionale politieke partijen die aan de verkiezingen voor het
Europees Parlement deelnemen dezelfde praktijken zouden moeten hanteren en dat de
regionale autoriteiten moeten worden aangemoedigd om in dat kader officieel erkende
regionale talen te gebruiken;

4.

spoort de lidstaten aan de deelname van Europese politieke partijen en hun
topkandidaten aan verkiezingscampagnes te bevorderen, met name op televisie en in
andere media;

5.

is van plan een gemeenschappelijke minimumtermijn van 12 weken vóór de
verkiezingsdag in te voeren voor de vaststelling van nationale kieslijsten, teneinde de
electorale gelijkheid te vergroten door de kandidaten en de kiezers in de Unie evenveel
tijd te geven om zich voor te bereiden op de verkiezingen en na te denken over hun
stemkeuze; spoort de lidstaten aan na te denken over manieren om grotere convergentie
te bewerkstelligen tussen de regelgeving inzake verkiezingscampagnes voor de
Europese verkiezingen;

6.

acht het van essentieel belang dat politieke partijen op alle niveaus democratische en
transparante procedures invoeren voor de selectie van kandidaten; beveelt de nationale
partijen aan hun kandidaten voor de Europese verkiezingen via een democratische
stemming te selecteren;

7.

stelt voor een verplichte drempel in te voeren, variërend van 3 % tot 5 %, voor de
zetelverdeling in de lidstaten met één kiesdistrict en kiesdistricten waar gebruik wordt
gemaakt van het lijstenstelsel en die meer dan 26 zetels omvatten; acht deze maatregel
van belang voor het waarborgen van de werking van het Europees Parlement, omdat
hiermee verdere versnippering wordt voorkomen;

8.

stelt voor, ondanks het feit dat het lidstaten vrij staat de dag(en) van de verkiezingen
binnen de verkiezingsperiode te bepalen, om de verkiezingen in alle lidstaten te
beëindigen op de zondag van de Europese verkiezingen om 21.00 uur MET, omdat

RR\1074703NL.doc

9/30

PE560.824v02-00

NL

hiermee de correcte toepassing van artikel 10, lid 2, van de Verkiezingsakte wordt
gewaarborgd en de kans wordt verkleind dat de uitslag van de verkiezingen wordt
beïnvloed als de verkiezingsuitslagen in sommige lidstaten bekend worden gemaakt
vóór de sluiting van de stembussen in alle lidstaten; pleit voor handhaving in alle
lidstaten van het verbod op vroegtijdige bekendmaking van de verkiezingsuitslagen;
9.

is van plan een gemeenschappelijke termijn van 12 weken vóór de Europese
verkiezingen vast te stellen voor de voordracht van topkandidaten door de Europese
politieke partijen, zodat hun verkiezingsprogramma's kunnen worden gepresenteerd, er
politieke debatten tussen de kandidaten kunnen worden georganiseerd en EU-brede
verkiezingscampagnes kunnen worden opgezet; beschouwt het proces met het oog op de
voordracht van topkandidaten als een belangrijk onderdeel van de
verkiezingscampagnes, gezien het impliciete verband tussen de uitslagen van de
Europese verkiezingen en de verkiezing van de voorzitter van de Commissie, zoals
verankerd in het Verdrag van Lissabon;

10.

is van plan een gemeenschappelijke termijn van acht weken vast te stellen voor de
voltooiing van de kiezerslijsten en van zes weken voor de uitwisseling van informatie
over burgers van de Unie met een dubbele nationaliteit en burgers van de Unie die in
een andere lidstaat gevestigd zijn met de nationale bevoegde autoriteit die met de
kiezerslijst is belast;

11.

stelt voor de integriteit van de verkiezingen te vergroten door campagne-uitgaven te
beperken tot een redelijk bedrag dat politieke partijen in staat stelt zichzelf, hun
kandidaten en hun verkiezingsprogramma's behoorlijk te presenteren;

12.

stelt voor om alle burgers van de Unie, ook wanneer ze in een derde land wonen of
werken, het recht toe te kennen om te stemmen bij de verkiezingen voor het Europees
Parlement; is van mening dat alle burgers van de Unie hierdoor eindelijk hetzelfde
stemrecht zouden krijgen bij de Europese verkiezingen, onder dezelfde voorwaarden en
ongeacht hun verblijfplaats of staatsburgerschap;

13.

roept de lidstaten wel op hiertoe hun administraties beter op elkaar af te stemmen, om te
voorkomen dat kiezers twee keer in twee verschillende lidstaten hun stem uitbrengen;

14.

moedigt de lidstaten aan stemmen per post en via e-mail en internet mogelijk te maken
om de deelname te vergroten en het stemmen gemakkelijker te maken voor alle burgers,
met name voor mensen met verminderde mobiliteit en mensen die in een EU-lidstaat
wonen of werken waarvan zij geen onderdaan zijn of die in een derde land wonen of
werken, mits de nodige maatregelen worden genomen om iedere vorm van eventuele
stemfraude via deze wegen te voorkomen;

15.

beveelt de lidstaten aan om, als een volgende stap, na te denken over manieren om te
komen tot een geharmoniseerde minimumleeftijd voor de kiezers van 16 jaar, teneinde
de electorale gelijkheid van de burgers van de Unie verder te vergroten;

16.

verzoekt om een herziening van het Kaderakkoord over de betrekkingen tussen het
Europees Parlement en de Europese Commissie, met het oog op de aanpassing van de
regels inzake leden van de Commissie die zich verkiesbaar willen stellen voor het
Europees Parlement, teneinde de institutionele efficiëntie van de Commissie ten tijde

PE560.824v02-00

NL

10/30

RR\1074703NL.doc

van verkiezingen niet te belemmeren en misbruik van institutionele middelen te
voorkomen;
17.

is van plan het Parlement het recht toe te kennen de verkiezingsperiode voor de
verkiezingen voor het Europees Parlement vast te stellen na raadpleging van de Raad;

18.

spoort de lidstaten aan adequate juridische kaders vast te stellen om tijdens de
verkiezingscampagnes de hoogst mogelijke normen voor informatieve, eerlijke en
objectieve mediaberichtgeving te waarborgen, met name door de publieke omroepen;
ziet dit als een cruciale voorwaarde om Europese burgers in staat te stellen een
weloverwogen keuze te maken uit de concurrerende politieke programma's; erkent de
betekenis van zelfregulerende instrumenten zoals gedragscodes om dit doel te bereiken;

19.

roept op tot het versterken van de normen die bedoeld zijn om een onbeperkte politieke
concurrentie mogelijk te maken, in het bijzonder door in het licht van het
verkiezingsproces te zorgen voor pluraliteit in de media en neutraliteit in het openbaar
bestuur op alle niveaus;

20.

benadrukt het belang van de deelname van meer vrouwen aan het politieke
besluitvormingsproces en een betere vertegenwoordiging van vrouwen in de Europese
verkiezingen; verzoekt de lidstaten en de instellingen van de Unie derhalve alle nodige
maatregelen te nemen om het beginsel van gelijkheid tussen mannen en vrouwen te
bevorderen gedurende het gehele verkiezingsproces; benadrukt in dit verband het
belang van genderevenwichtige kieslijsten;

21.

moedigt de lidstaten aan maatregelen te nemen om een adequate vertegenwoordiging
van etnische, linguïstische en andere minderheden in de Europese verkiezingen te
bevorderen;

22.

acht het wenselijk een Europese verkiezingsautoriteit op te richten die kan worden
belast met de centrale verzameling van informatie over de verkiezingen voor het
Europees Parlement, het toezicht op het verloop van deze verkiezingen en de
bevordering van uitwisseling van informatie tussen de lidstaten;

23.

bepaalt dat de functie van lid van het Europees Parlement eveneens onverenigbaar dient
te zijn met de functie van lid van een regionaal parlement of een regionale vergadering
met wetgevingsbevoegdheden;

24.

herinnert eraan dat de lidstaten, ondanks herhaaldelijke aanbevelingen van de
Commissie, er niet in zijn geslaagd overeenstemming te bereiken over een
gemeenschappelijke verkiezingsdag; spoort de lidstaten aan over dit onderwerp tot
overeenstemming te komen;

25.

dient bij de Raad het bijvoegde voorstel in tot wijziging van de Akte betreffende de
verkiezing van de vertegenwoordigers in het Europees Parlement door middel van
rechtstreekse algemene verkiezingen;

26.

verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Europese Raad, de
Raad, de Commissie en de parlementen en regeringen van de lidstaten.

RR\1074703NL.doc

11/30

PE560.824v02-00

NL

BIJLAGE: ONTWERPVOORSTEL VOOR EEN BESLUIT VAN DE RAAD
tot vaststelling van de bepalingen tot wijziging van de Akte betreffende de verkiezing
van de vertegenwoordigers in het Europees Parlement door middel van rechtstreekse
algemene verkiezingen1
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 223,
gezien het voorstel van het Europees Parlement,
gezien de goedkeuring door het Europees Parlement,
overwegende hetgeen volgt:
(1) De Verdragsbepalingen betreffende de verkiezingsprocedure dienen te worden toegepast,
HEEFT DE BEPALINGEN VASTGESTELD die aan dit besluit zijn gehecht en beveelt aan
dat zij door de lidstaten overeenkomstig hun onderscheiden grondwettelijke bepalingen
worden goedgekeurd.
Dit besluit en de desbetreffende bepalingen worden bekendgemaakt in het Publicatieblad van
de Europese Unie.
De lidstaten delen de secretaris-generaal van de Raad onverwijld mede dat zij de krachtens
hun onderscheiden grondwettelijke bepalingen vereiste procedures voor de goedkeuring van
de aan dit besluit gehechte bepalingen hebben uitgevoerd.
De wijzigingen treden in werking op de eerste dag van de maand volgend op de goedkeuring
van het bepaalde in dit besluit door de lidstaten, overeenkomstig hun onderscheiden
grondwettelijke bepalingen.

1

De amendementen in dit document zijn gebaseerd op een consolidering door de Juridische Dienst van het
Europees Parlement op basis van de Akte betreffende de verkiezing van de vertegenwoordigers in de
Vergadering door middel van rechtstreekse algemene verkiezingen (PB L 278 van 8.10.1976, blz. 5), als
gewijzigd bij Besluit 93/81/Euratom, EGKS, EEG tot wijziging van de Akte betreffende de verkiezing van de
vertegenwoordigers in het Europees Parlement door middel van rechtstreekse algemene verkiezingen gehecht
aan Besluit 76/787/EGKS, EEG, Euratom van de Raad van 20 september 1976 (PB L 33 van 9.2.1993, blz. 15)
en Besluit 2002/772/EG, Euratom van de Raad van 25 juni 2002 en 23 september 2002 (PB L 283 van
21.10.2002, blz. 1). Deze consolidering wijkt af van de door de Publicatiebureau van de Europese Unie
geproduceerde geconsolideerde versie (CONSLEG. 1976X1008-23/09/2002) op twee punten: de tekst bevat een
streepje bij artikel 6, lid 1 – ‘lid van het Comité van de Regio’s’ ingevolge artikel 5 van het Verdrag van
Amsterdam (PB C 340 van 10.11.1997) en is hernummerd overeenkomstig artikel 2, lid 1 van Besluit
2002/772/EG, Euratom van de Raad.

PE560.824v02-00

NL

12/30

RR\1074703NL.doc

Ontwerpvoorstel voor een besluit van de Raad tot vaststelling van de bepalingen tot
wijziging van de Akte betreffende de verkiezing van de vertegenwoordigers in het
Europees Parlement door middel van rechtstreekse algemene verkiezingen
Amendement 1
Verkiezingsakte 1976
Artikel 1 – lid 1
Verkiezingsakte 1976

Amendement

1. In alle lidstaten worden de leden van het
Europees Parlement volgens een stelsel van
evenredige vertegenwoordiging, hetzij
volgens het lijstenstelsel, hetzij volgens het
stelsel van één overdraagbare stem,
gekozen.

1. In alle lidstaten worden de leden van het
Europees Parlement tot
vertegenwoordigers van de burgers van de
Unie gekozen volgens een stelsel van
evenredige vertegenwoordiging, hetzij
volgens het lijstenstelsel, hetzij volgens het
stelsel van één overdraagbare stem.

Amendement 2
Verkiezingsakte 1976
Artikel 3
Verkiezingsakte 1976

Amendement

De lidstaten kunnen bepalen dat er een
minimumdrempel voor de verdeling van
de zetels wordt vastgesteld. Die drempel
mag niet hoger dan 5 % van de op
nationaal niveau uitgebrachte stemmen
zijn.

Voor kiesdistricten, en voor lidstaten met
één kiesdistrict, waar gebruik wordt
gemaakt van het lijstenstelsel en die meer
dan 26 zetels omvatten, stellen de lidstaten
een drempel vast voor de verdeling van de
zetels die niet lager is dan 3 % en niet
hoger is dan 5 % van de uitgebrachte
stemmen in het betreffende kiesdistrict of
de betreffende lidstaat met één
kiesdistrict.
Motivering

All Member States with up to 26 seats have a de facto threshold of more than 3%. Of the
seven Member States with more than 26 seats (Germany, France, the United Kingdom, Italy,
Poland, Romania and Spain), all Member States except Spain and Germany have a legal
electoral threshold for European elections, ranging from 3% to 5%, or have subdivided their
electoral area in constituencies comprising not more than 26 seats. Therefore, this
amendment would prevent the Parliament from further fragmentation and would make its
functioning more efficient but at the same time not constrain the conduct of democratic
elections in smaller Member States or Member States that have divided their territories into
smaller constituencies.
RR\1074703NL.doc

13/30

PE560.824v02-00

NL

Amendement 3
Verkiezingsakte 1976
Artikel 3 bis (nieuw)
Verkiezingsakte 1976

Amendement
Artikel 3 bis
Elke lidstaat voert een termijn in voor de
vaststelling van de kieslijsten van ten
minste 12 weken vóór de aanvang van de
verkiezingsperiode als bedoeld in artikel
10, lid 1.
Motivering

Dit amendement biedt de burgers van de Unie evenveel tijd om na te denken over hun
stemkeuze en de kandidaten evenveel tijd om hun campagnes voor te bereiden.
Amendement 4
Verkiezingsakte 1976
Artikel 3 ter (nieuw)
Verkiezingsakte 1976

Amendement
Artikel 3 ter
De uiterste termijn voor de vaststelling en
voltooiing van de kiezerslijsten is acht
weken voor de eerste verkiezingsdag.
Motivering

In de originele versie van het ontwerpvoorstel wordt het amendement als volgt geformuleerd:
"Elke lidstaat voert een termijn in voor de vaststelling van nationale kieslijsten [...]".
Hierdoor kunnen regionale lijsten of lijsten van een kiesdistrict buiten de werkingssfeer van
de bepaling vallen. Door het amendement wordt verduidelijkt dat alle kiezerslijsten voor de
verkiezing van het Europees Parlement bedoeld worden.
Amendement 5
Verkiezingsakte 1976
Artikel 3 quater (nieuw)

PE560.824v02-00

NL

14/30

RR\1074703NL.doc

Verkiezingsakte 1976

Amendement
Artikel 3 quater
Politieke partijen die deelnemen aan de
verkiezing van het Europees Parlement
nemen democratische procedures en
transparantie in acht bij de selectie van
hun kandidaten voor deze verkiezing.

Amendement 6
Verkiezingsakte 1976
Artikel 3 quinquies (nieuw)
Verkiezingsakte 1976

Amendement
Artikel 3 quinquies
De lijst met kandidaten voor de verkiezing
van het Europees Parlement waarborgt
gendergelijkheid, door middel van om-enomlijsten of andere gelijkwaardige
methoden.

Amendement 7
Verkiezingsakte 1976
Artikel 3 sexies (nieuw)
Verkiezingsakte 1976

Amendement
Artikel 3 sexies
Op de stembiljetten voor de verkiezing van
het Europees Parlement krijgen de namen
en logo's van de nationale partijen even
veel zichtbaarheid als die van de Europese
politieke partijen waarmee ze banden
hebben.
De lidstaten bevorderen en faciliteren de
verstrekking van dergelijke informatie in
verkiezingsuitzendingen op televisie en
radio en in ander
verkiezingscampagnemateriaal. Ook bevat
dit materiaal een verwijzing naar het
verkiezingsmanifest van de Europese
politieke partij waarmee eventueel banden
worden onderhouden.

RR\1074703NL.doc

15/30

PE560.824v02-00

NL

Bij de verkiezing van het Europees
Parlement zijn de regels voor het
versturen van verkiezingsmateriaal aan
kiezers dezelfde als die voor nationale,
regionale en lokale verkiezingen.

Amendement 8
Verkiezingsakte 1976
Artikel 3 septies (nieuw)
Verkiezingsakte 1976

Amendement
Artikel 3 septies
De Europese politieke partijen nomineren
hun kandidaten voor het voorzitterschap
van de Commissie uiterlijk 12 weken vóór
de begindatum van de verkiezingsperiode
zoals bedoeld in artikel 10, lid 1.
Motivering

Aangezien het Verdrag van Lissabon het Parlement het recht heeft toegekend om de voorzitter
van de Commissie te kiezen, moeten de burgers van de Unie een verband kunnen leggen
tussen hun stem en de kandidaat van hun partij voor het voorzitterschap van de Commissie.
Amendement 9
Verkiezingsakte 1976
Artikel 4 bis (nieuw)
Verkiezingsakte 1976

Amendement
Artikel 4 bis
De lidstaten kunnen mogelijkheden voor
elektronisch stemmen of stemmen via
internet invoeren voor de verkiezing van
het Europees Parlement, en nemen,
indien zij hiertoe overgaan, de nodige
maatregelen om de betrouwbaarheid van
de resultaten, de geheimhouding van de
stembusgang en de bescherming van
gegevens te waarborgen.
Motivering

Dit amendement maakt het mogelijk om bij de Europese verkiezingen via e-mail te stemmen.
PE560.824v02-00

NL

16/30

RR\1074703NL.doc

Dit maakt het stemmen gemakkelijker voor de EU-burgers met verminderde mobiliteit en de
EU-burgers die in het buitenland wonen.
Amendement 10
Verkiezingsakte 1976
Artikel 4 ter (nieuw)
Verkiezingsakte 1976

Amendement
Artikel 4 ter
De lidstaten kunnen hun burgers de
mogelijkheid bieden om bij de
verkiezingen voor het Europees
Parlement hun stem per post uit te
brengen.
Motivering

Dit amendement maakt het mogelijk om per post te stemmen, zodat de burgers van de Unie op
nog een andere manier hun stem kunnen uitbrengen.
Amendement 11
Verkiezingsakte 1976
Artikel 5 – lid 1 – alinea 2
Verkiezingsakte 1976

Amendement

Zij wordt uitgebreid of bekort
overeenkomstig artikel 10, lid 2, tweede
alinea.

Schrappen

Amendement 12
Verkiezingsakte 1976
Artikel 6 – lid 1
Verkiezingsakte 1976

Amendement

1. De leden van het Europees Parlement
brengen hun stem individueel en
persoonlijk uit. Zij mogen niet gebonden
zijn door instructies en geen bindend
mandaat aanvaarden.

1. De leden van het Europees Parlement
brengen hun stem individueel en
persoonlijk uit. Zij mogen niet gebonden
zijn door instructies en geen bindend
mandaat aanvaarden. Zij
vertegenwoordigen alle burgers van de
Unie.

RR\1074703NL.doc

17/30

PE560.824v02-00

NL

Amendement 13
Verkiezingsakte 1976
Artikel 6 – lid 2
Verkiezingsakte 1976

Amendement

2. De leden van het Europees Parlement
genieten de voorrechten en immuniteiten
die op hen van toepassing zijn uit hoofde
van het Protocol van 8 april 1965
betreffende de voorrechten en
immuniteiten van de Europese
Gemeenschappen.

2. De leden van het Europees Parlement
genieten de voorrechten en immuniteiten
die op hen van toepassing zijn uit hoofde
van Protocol nr. 7 betreffende de
voorrechten en immuniteiten van de
Europese Unie.

Amendement 14
Verkiezingsakte 1976
Artikel 7 – lid 1 – streepje 1 bis (nieuw)
Verkiezingsakte 1976

Amendement
– lid van een nationaal of regionaal
parlement

Amendement 15
Verkiezingsakte 1976
Artikel 7 – lid 1 – streepje 2
Verkiezingsakte 1976

Amendement

– lid van de Commissie van de Europese
Gemeenschappen;

– lid van de Commissie;

Amendement 16
Verkiezingsakte 1976
Artikel 7 – lid 1 – streepje 3
Verkiezingsakte 1976

Amendement

– rechter in, griffier van of advocaatgeneraal bij het Hof van Justitie van de
Europese Gemeenschappen of van het
Gerecht van eerste aanleg;

PE560.824v02-00

NL

– rechter in, griffier van of advocaatgeneraal bij het Hof van Justitie van de
Europese Unie of van het Gerecht van
eerste aanleg;0

18/30

RR\1074703NL.doc

Amendement 17
Verkiezingsakte 1976
Artikel 7 – lid 1 – streepje 5
Verkiezingsakte 1976

Amendement

– lid van de Rekenkamer van de Europese
Gemeenschappen;

– lid van de Rekenkamer;

Amendement 18
Verkiezingsakte 1976
Artikel 7 – lid 1 – streepje 6
Verkiezingsakte 1976

Amendement

– ombudsman van de Europese
Gemeenschappen;

– Europese Ombudsman,

Amendement 19
Verkiezingsakte 1976
Artikel 7 – lid 1 – streepje 7
Verkiezingsakte 1976

Amendement

– lid van het Economisch en Sociaal
Comité van de Europese Gemeenschap en
de Europese Gemeenschap voor
Atoomenergie;

– lid van het Economisch en Sociaal
Comité;

Amendement 20
Verkiezingsakte 1976
Artikel 7 – lid 1 – streepje 9
Verkiezingsakte 1976

Amendement

– lid van comités of lichamen die krachtens
de Verdragen tot oprichting van de
Europese Gemeenschap en de Europese
Gemeenschap voor Atoomenergie zijn
ingesteld met oog op het beheer van
middelen der Gemeenschappen of ter
vervulling van een duurzame taak van
rechtstreeks administratief beheer;

– lid van comités of lichamen die krachtens
het Verdrag betreffende de werking van
de Europese Unie of het Verdrag tot
oprichting van de Europese Gemeenschap
en de Europese Gemeenschap voor
Atoomenergie zijn ingesteld met oog op
het beheer van de middelen van de Unie of
ter vervulling van een duurzame taak van
rechtstreeks administratief beheer;

RR\1074703NL.doc

19/30

PE560.824v02-00

NL

(Dit amendement is van toepassing op de
gehele tekst. Bij aanneming ervan moet
deze wijziging in de gehele tekst worden
doorgevoerd.)
Amendement 21
Verkiezingsakte 1976
Artikel 7 – lid 2
Verkiezingsakte 1976

Amendement

2. Met ingang van de verkiezing van het
Europees Parlement in 2004 is de
hoedanigheid van lid van het Europees
Parlement onverenigbaar met die van lid
van een nationaal parlement.

Schrappen

In afwijking daarvan en onverminderd lid
3:
– mogen leden van het Ierse parlement die
bij een latere verkiezing voor het
Europees Parlement gekozen worden, een
dubbel mandaat uitoefenen tot de
volgende verkiezingen voor het Ierse
parlement, waarna de eerste alinea van dit
lid van toepassing is;
– mogen leden van het parlement van het
Verenigd Koninkrijk die in de periode van
vijf jaar voorafgaand aan de verkiezing
van het Europees Parlement in 2004
tevens lid zijn van het Europees
Parlement, een dubbel mandaat
uitoefenen tot de verkiezingen voor het
Europees Parlement in 2009, waarna de
eerste alinea van dit lid van toepassing is.
Amendement 22
Verkiezingsakte 1976
Artikel 7 – lid 4
Verkiezingsakte 1976

Amendement

4. De leden van het Europees Parlement
ten aanzien van wie tijdens de in artikel 5
bedoelde periode van vijf jaar de leden 1, 2
en 3 van toepassing zijn, worden

4. De leden van het Europees Parlement
ten aanzien van wie tijdens de in artikel 5
bedoelde periode van vijf jaar de leden 1
en 3 van toepassing zijn, worden

PE560.824v02-00

NL

20/30

RR\1074703NL.doc

vervangen overeenkomstig artikel 13.

vervangen overeenkomstig artikel 13.

Amendement 23
Verkiezingsakte 1976
Artikel 9 bis (nieuw)
Verkiezingsakte 1976

Amendement
Artikel 9 bis
De burgers van de Unie die in een derde
land verblijven hebben het recht te
stemmen bij de verkiezingen voor het
Europees Parlement. De lidstaten treffen
de nodige maatregelen om de uitoefening
van dit recht te waarborgen.
Motivering

De EU-burgers die buiten de Unie verblijven, moeten beschikken over dezelfde rechten om
deel te nemen aan de Europese verkiezingen als de EU-burgers die in de Unie verblijven.
Amendement 24
Verkiezingsakte 1976
Artikel 10 – lid 1
Verkiezingsakte 1976

Amendement

1. De verkiezingen voor het Europees
Parlement vinden plaats op de door elke
lidstaat vastgestelde datum en uren, die
voor alle lidstaten gelegen moet zijn
binnen een zelfde periode die aanvangt op
donderdagochtend en afloopt op de
daaropvolgende zondag.

1. De verkiezingen voor het Europees
Parlement vinden plaats op de door elke
lidstaat vastgestelde datum of data en uren.
Voor alle lidstaten moeten de datum of
data gelegen zijn binnen een zelfde periode
die aanvangt op donderdagochtend en
afloopt op de daaropvolgende zondag. De
verkiezingen eindigen in alle lidstaten om
21:00:00 (Midden-Europese tijd) op die
zondag.

Motivering
Deze maatregel voorkomt dat er informatie lekt over de verkiezingsuitslagen in de lidstaten
die de Europese verkiezingen eerder houden, en dus ook dat de algemene einduitslagen van
de verkiezingen worden beïnvloed.

RR\1074703NL.doc

21/30

PE560.824v02-00

NL

Amendement 25
Verkiezingsakte 1976
Artikel 10 – lid 2
Verkiezingsakte 1976

Amendement

2. Een lidstaat mag de uitslag van de
verkiezingen pas officieel bekendmaken na
sluiting van de stembussen in de lidstaat
waar de kiezers het laatst hun stem
uitbrengen tijdens de in lid 1 bedoelde
periode.

2. Een lidstaat mag de uitslag van de
verkiezingen pas officieel bekendmaken na
sluiting van de stembussen. De eerste
prognoses van de uitslagen worden
gelijktijdig in alle lidstaten uitgebracht om
23.00 uur (Midden-Europese tijd) op de
zondag waarop de in lid 1 bedoelde
verkiezingsperiode eindigt. Vóór dit
tijdstip mogen eveneens geen prognoses
op basis van de ondervraging van kiezers
openbaar worden gemaakt.

Motivering
Deze maatregel leidt tot een pan-Europees moment.
Amendement 26
Verkiezingsakte 1976
Artikel 10 – lid 2 bis (nieuw)
Verkiezingsakte 1976

Amendement
2 bis. De telling van de per post
uitgebrachte stemmen begint in alle
lidstaten wanneer de verkiezingen in de
lidstaat waar de kiezers binnen de in lid 1
bedoelde periode als laatste hun stem
uitbrengen, afgesloten zijn.
Motivering

Door de gelijktijdige telling van de per post uitgebrachte stemmen in alle lidstaten wordt
voorkomen dat de verkiezingsuitslag in lidstaten waar de stemlokalen reeds voor de in lid 1
bedoelde periode sluiten, bekend wordt gemaakt.
Amendement 27
Verkiezingsakte 1976
Artikel 11

PE560.824v02-00

NL

22/30

RR\1074703NL.doc

Verkiezingsakte 1976

Amendement

1. De verkiezingsperiode wordt voor de
eerste verkiezingen nader bepaald door de
Raad die, na raadpleging van het
Europees Parlement, met eenparigheid
van stemmen besluit.

1. De verkiezingsperiode voor de
verkiezingen wordt uiterlijk één jaar voor
het einde van de in artikel 5 bedoelde
periode van vijf jaar nader bepaald door
het Europees Parlement, na raadpleging
van de Raad.

2. De latere verkiezingen vinden plaats in
de overeenkomstige periode van het
laatste jaar van de in artikel 5 bedoelde
periode van vijf jaar.
Indien het onmogelijk blijkt de
verkiezingen in de Gemeenschap in die
periode te houden, stelt de Raad, met
eenparigheid van stemmen, na
raadpleging van het Europees Parlement
uiterlijk een jaar voor het einde van de in
artikel 5 bedoelde periode van vijf jaar
een andere verkiezingsperiode vast, die
ten vroegste twee maanden voor en
uiterlijk een maand na de periode valt
welke voortvloeit uit het bepaalde in de
vorige alinea.
3. Onverminderd artikel 196 van het
Verdrag tot oprichting van de Europese
Gemeenschap en artikel 109 van het
Verdrag tot oprichting van de Europese
Gemeenschap voor Atoomenergie komt het
Europees Parlement van rechtswege bijeen
op de eerste dinsdag na het verstrijken van
een termijn van een maand, te rekenen
vanaf het einde van de verkiezingsperiode.

3. Onverminderd artikel 229 van het
Verdrag betreffende de werking van de
Europese Unie en artikel 109 van het
Verdrag tot oprichting van de Europese
Gemeenschap voor Atoomenergie komt het
Europees Parlement van rechtswege bijeen
op de eerste dinsdag na het verstrijken van
een termijn van een maand, te rekenen
vanaf het einde van de verkiezingsperiode.

4. Het aftredende Europees Parlement is
niet meer in functie zodra het nieuwe
Europees Parlement voor het eerst
bijeenkomt.
Amendement 28
Verkiezingsakte 1976
Artikel 14
Verkiezingsakte 1976

Amendement

Indien het noodzakelijk blijkt maatregelen

Maatregelen ter uitvoering van deze akte

RR\1074703NL.doc

23/30

PE560.824v02-00

NL

ter uitvoering van deze akte te nemen, stelt
de Raad op voorstel van het Europees
Parlement en na raadpleging van de
Commissie deze maatregelen met
eenparigheid van stemmen vast, na een
akkoord met het Europees Parlement te
hebben nagestreefd in een
overlegcommissie waarin de Raad en
vertegenwoordigers van het Europees
Parlement zitting hebben.

worden door het Europees Parlement met
een meerderheid van zijn leden
voorgesteld, en na raadpleging van de
Commissie en goedkeuring door het
Europees Parlement door de Raad met
gekwalificeerde meerderheid van
stemmen aangenomen.

Amendement 29
Verkiezingsakte 1976
Artikel 15
Verkiezingsakte 1976

Amendement

Deze akte is opgesteld in de Deense, de
Duitse, de Engelse, de Finse, de Franse, de
Griekse, de Ierse, de Italiaanse, de
Nederlandse, de Portugese, de Spaanse en
de Zweedse taal, zijnde alle teksten
gelijkelijk authentiek.

Deze akte is opgesteld in de Deense, de
Duitse, de Engelse, de Finse, de Franse, de
Griekse, de Ierse, de Italiaanse, de
Nederlandse, de Portugese, de Spaanse en
de Zweedse taal, zijnde alle teksten
gelijkelijk authentiek.
Krachtens de Toetredingsverdragen zijn
de teksten van deze akte in de Bulgaarse,
de Estse, de Hongaarse, de Kroatische, de
Letse, de Litouwse, de Maltese, de Poolse,
de Roemeense, de Sloveense, de
Slowaakse en de Tsjechische taal
eveneens gelijkelijk authentiek.

De bijlagen I en II vormen een
integrerend bestanddeel van deze akte.
Amendement 30
Verkiezingsakte 1976
Bijlage I
Verkiezingsakte 1976

Amendement

Bijlage I

Schrappen

Het Verenigd Koninkrijk zal de
bepalingen van deze akte alleen ten
aanzien van het Verenigd Koninkrijk
toepassen.
PE560.824v02-00

NL

24/30

RR\1074703NL.doc

Amendement 31
Verkiezingsakte 1976
Bijlage II
Verkiezingsakte 1976

Amendement

Bijlage II

Schrappen

Verklaring ad artikel 14
Er wordt overeengekomen dat voor de in
de overlegcommissie te volgen procedure
gebruik zal worden gemaakt van de
bepalingen van de punten 5, 6 en 7 van de
in de gemeenschappelijke verklaring van
het Europees Parlement, de Raad en de
Commissie van 4 maart 1975 vastgestelde
procedure1.
_____________
1

PB C 89 van 22.4.1975, blz. 1.

RR\1074703NL.doc

25/30

PE560.824v02-00

NL

TOELICHTING
Pleidooi voor hervorming van de Verkiezingsakte
Hoewel het Verdrag van Rome (1957) reeds voorzag in de mogelijkheid om een eenvormige
verkiezingsprocedure op basis van rechtstreekse algemene verkiezingen tot stand te brengen,
worden de verkiezingen voor het Europees Parlement nog altijd sterk gedomineerd door de
nationale verkiezingsvoorschriften. De politieke zetelverdeling in het Europees Parlement
wordt niet bepaald door één Europese verkiezing, maar 28 nationale verkiezingen van
nationale zetelcontingenten. Dit staat in schril contrast met het karakter van het Europees
Parlement als een echt Europees orgaan en een gelijkwaardige medewetgever in de
institutionele opbouw van de Europese Unie. Binnen de fracties van het Europees Parlement
is er sprake van een opmerkelijk niveau van samenhang bij de stemmingen ten opzichte van
de meeste nationale parlementen. Volledig conform hun rol uit hoofde van de Europese
Verdragen, treden de leden van het Europees Parlement niet op als vertegenwoordigers van
hun lidstaat maar als "vertegenwoordigers van de burgers van de Unie"1.
De verschillende politieke visies en belangen die in het Europees Parlement zijn
vertegenwoordigd, worden niet aan de kiezers gepresenteerd in de aanloop naar de Europese
verkiezingen. De verkiezingscampagnes worden in de eerste plaats in de nationale politieke
arena's gevoerd, zodat de burgers van de Unie in het duister tasten over het werkelijke beleid
dat het gevolg kan zijn van hun stem. In dit verband kan de voordracht van kandidaten door
de Europese politieke partijen voor het voorzitterschap van de Commissie bij de Europese
verkiezingen van 2014 als een doorbraak worden beschouwd. Ondanks alle inspanningen
waren deze kandidaten echter onbekend bij een meerderheid van de burgers van de Unie2 en
bleef voor vele kiezers zelfs het verband tussen de nationale partijen en hun Europese
politieke families onduidelijk. De verkiezingen zijn het belangrijkste instrument van
democratische participatie, maar door het achterhaalde systeem van de Europese verkiezingen
zijn de burgers van de Unie niet in staat volledig deel te nemen aan de Europese politieke
debatten.
Afgezien van de noodzaak om de Europese dimensie van de Europese verkiezingen te
versterken, is de huidige mate van heterogeniteit tussen de nationale verkiezingsvoorschriften
in strijd met het concept burgerschap van de Europese Unie en het gelijkheidsbeginsel.
Hoewel harmonisatie geen doel op zich is, moeten de burgers van de Unie hun stemrecht
kunnen uitoefenen onder vergelijkbare voorwaarden, waarbij de democratische beginselen in
acht worden genomen, ongeacht de lidstaat waarvan zij onderdaan zijn.

1

Artikel 14, lid 2, VEU: "Het Europees Parlement bestaat uit vertegenwoordigers van de burgers van de Unie.
Hun aantal bedraagt niet meer dan zevenhonderdvijftig, plus de voorzitter. De burgers zijn degressief evenredig
vertegenwoordigd, met een minimum van zes leden per lidstaat. Geen enkele lidstaat krijgt meer dan
zesennegentig zetels toegewezen."
2
Volgens een IPSOS-opiniepeiling uit april 2014 was Martin Schulz slechts bekend bij 40 % van de kiezers in
Europa, Jean-Claude Juncker en José Bové bij 39 %, Guy Verhofstadt bij 37 % en Ska Keller en Alexis Tsipras
bij 31 %. Zie www.ipsos-na.com/news-polls/pressrelease.aspx?id=6491.

PE560.824v02-00

NL

26/30

RR\1074703NL.doc

Teneinde de kloof te overbruggen tussen de Europese instellingen en de kiezers die in hun
nationale cocons worden gehouden, alsook om te komen tot gelijke behandeling van alle
burgers van de Unie, is het Europees Parlement vastbesloten gebruik te maken van zijn
rechten als verankerd in artikel 223, lid 1, VWEU om het initiatief te nemen tot hervorming
van de Europese Verkiezingsakte1.
Status quo
Sinds 1976, toen de Europese Verkiezingsakte het pad effende voor de eerste rechtstreekse
verkiezingen van het Europees Parlement in 1979, hebben de bepalingen inzake de Europese
verkiezingen enkele wijzigingen ondergaan. Deze hadden van het Europees Parlement echter
wel wat substantiëler mogen zijn. Uit hoofde van het Verdrag van Maastricht (1992) kreeg het
Europees Parlement het recht om in te stemmen met het besluit van de Raad inzake een
eenvormige procedure en werd aanzienlijke vooruitgang geboekt op het gebied van
burgerschap, omdat aan de burgers van de Unie het recht op actief en passief kiesrecht in elke
lidstaat van verblijf werd toegekend. Het Verdrag van Maastricht maakte het mogelijk om
Europese politieke partijen op te richten, waardoor een stap voorwaarts werd gezet in de
richting van de transnationale politiek. Het Verdrag van Amsterdam (1997) zorgde voor een
verruiming van het mandaat van het Europees Parlement om de Europese verkiezingsakte te
hervormen. Sindsdien hoeven de voorstellen van het Europees Parlement niet
noodzakelijkerwijs gericht te zijn op een eenvormige procedure, maar kunnen hierin tevens
gemeenschappelijke beginselen worden vastgelegd die door alle lidstaten moeten worden
nageleefd. Naar aanleiding van het Verdrag van Lissabon kregen de leden van het Parlement
de status van vertegenwoordigers van de burgers van de Europese Unie in plaats van de
"volkeren van de staten". Bovendien kreeg het Europees Parlement het recht om de voorzitter
van de Commissie te kiezen, in plaats van slechts in te stemmen met de keuze van de
Europese Raad. Door de verplichting van de Europese Raad om de uitslagen van de Europese
verkiezingen in aanmerking te nemen bij de voordracht van de kandidaat, wordt een verband
gelegd tussen de stem van de burgers van de Unie en de verkiezing van de voorzitter van de
Commissie.
Naast de Verdragswijzigingen is er vooruitgang geboekt met betrekking tot de vaststelling
van basisvoorwaarden voor de verkiezing van het Europees Parlement via secundaire
wetgeving. In Richtlijn 93/109/EG van de Raad2 werd de wijze van uitoefening vastgesteld
van het actief en passief kiesrecht bij de verkiezingen voor het Europees Parlement ten
behoeve van de burgers van de Unie die verblijven in een lidstaat waarvan zij geen onderdaan
zijn. Er is echter nog steeds sprake van problemen met de tenuitvoerlegging ervan (de
Commissie is een inbreukprocedure gestart tegen 14 lidstaten die deze richtlijn niet hadden
omgezet). In Verordening nr. 2004/2003 van de Raad3 zijn de regels vastgelegd voor de
1

Akte betreffende de verkiezing van de vertegenwoordigers in het Europees Parlement door middel van
rechtstreekse algemene verkiezingen, PB L 278 van 8.10.1976, blz. 5, als gewijzigd bij Besluit van de Raad van
25 juni 2002 en 23 september 2002 tot wijziging van de Akte betreffende de verkiezing van de
vertegenwoordigers in het Europees Parlement door middel van rechtstreekse algemene verkiezingen gehecht
aan Besluit 76/787/EGKS, EEG, Euratom, PB L 283 van 21.10.2002, blz. 1 t/m 4, hierna "Europese
Verkiezingsakte".
2
Richtlijn 93/109/EG van de Raad van 6 december 1993, PB L 329 van 30.12.1993, blz. 34 t/m 38, gewijzigd bij
Richtlijn 2013/1/EU van de Raad van 20 december 2012, PB L 26 van 21.6.2013, blz. 27 t/m 29.
3
Verordening (EG) nr. 2004/2003 van het Europees Parlement en de Raad van 4 november 2003 betreffende het
statuut en de financiering van politieke partijen op Europees niveau, PB L 297 van 15.11.2003, blz. 1, gewijzigd

RR\1074703NL.doc

27/30

PE560.824v02-00

NL

oprichting van Europese politieke partijen, en op grond van deze verordening hebben zij
toegang tot financiering uit de algemene begroting van de Europese Unie. De regels zijn
verder uitgewerkt in Verordening nr. 1141/20141 die in 2017 in werking treedt, op basis
waarvan Europese politieke partijen een Europese rechtspersoonlijkheid krijgen.
De enige hervorming van de Europese Verkiezingsakte zelf werd doorgevoerd in 2002 via
Besluit 2002/772/EG van de Raad, op grond waarvan de lidstaten de verkiezingen moeten
organiseren op basis van evenredige vertegenwoordiging, hetzij volgens een lijstenstelsel,
hetzij volgens een stelsel van één overdraagbare stem, en waarmee het dubbelmandaat voor
de leden van het Europees Parlement werd afgeschaft. De leden kregen tevens het
uitdrukkelijke recht om kiesdistricten op nationaal niveau in te stellen en een nationale
drempel van maximaal 5 % in te voeren.
Ondanks deze hervormingen worden de Europese verkiezingen nog steeds grotendeels
volgens het nationale recht geregeld, zijn de verkiezingscampagnes nog steeds nationaal
getint en kunnen de Europese politieke partijen niet in voldoende mate beantwoorden aan hun
grondwettelijk mandaat of bijdragen "tot de vorming van een Europees politiek bewustzijn en
tot de uiting van de wil van de burgers van de Unie", zoals vereist uit hoofde van artikel 10,
lid 4, VEU.
De weg vooruit
Uit hoofde van artikel 223, lid 1, VWEU heeft het Europees Parlement het recht het initiatief
te nemen tot hervorming van de Europese verkiezingsakte door voorstellen te formuleren
waarover de Raad met eenparigheid van stemmen een besluit neemt. De wijzigingen van de
Europese Verkiezingsakte worden vervolgens ter ratificatie voorgelegd aan de lidstaten
overeenkomstig hun grondwettelijke bepalingen. In aanvulling hierop voorziet artikel 14 van
de Europese Verkiezingsakte in de toepassing van een minder zware procedure voor
technischere maatregelen. Deze worden via een unanieme stem van de Raad na raadpleging
van de Europese Commissie goedgekeurd, zonder dat nationale ratificatie is vereist.
Uitvoeringsmaatregelen moeten echter gebaseerd zijn op specifieke bepalingen in de
Europese Verkiezingsakte. Gezien het beperkte toepassingsgebied van de Europese
Verkiezingsakte in haar huidige vorm, kunnen er geen substantiële hervormingen worden
doorgevoerd via uitvoeringsmaatregelen.
De rapporteurs hebben een aanzienlijk aantal potentiële hervormingsmaatregelen onderzocht
die kunnen leiden tot de verwezenlijking van het doel van het versterken van de
democratische dimensie van de Europese verkiezingen, het bevorderen van het concept
burgerschap van de Unie, het verbeteren van de werking van het Europees Parlement en het
bestuur van de Europese Unie, het legitiemer en doeltreffender maken van de werkzaamheden
van het Europees Parlement en het vergroten van de doeltreffendheid van het systeem voor de
organisatie van Europese verkiezingen, alsook tot meer electorale gelijkheid voor de burgers
van de Unie. Na een nauwkeurig onderzoek van de waarde van elk van de potentiële
hervormingsmaatregelen voor het verwezenlijken van voornoemde doelstellingen, alsook van
bij Verordening (EG) nr. 1524/2007 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2007, PB L 343
van 27.12.2007, blz. 5.
1
Verordening (EU, Euratom) nr. 1141/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 22 oktober 2014
betreffende het statuut en de financiering van Europese politieke partijen en Europese politieke stichtingen,
PB L 317 van 4.11.2014, blz. 1.

PE560.824v02-00

NL

28/30

RR\1074703NL.doc

hun haalbaarheid in de huidige politieke context, hebben de rapporteurs besloten de volgende
wijzigingen op de Verkiezingsakte 1976 voor te stellen:
1. Vergroting van de zichtbaarheid van de Europese politieke partijen door hun namen en
logo's op de stembiljetten te plaatsen, en waar mogelijk op posters die tijdens de
Europese verkiezingscampagnes worden gebruikt;
2. Invoering van een gemeenschappelijke termijn van twaalf weken vóór de
verkiezingsdag voor de vaststelling van lijsten op nationaal niveau;
3. Invoering van een verplichte drempel voor de zetelverdeling in de lidstaten met één
kiesdistrict en kiesdistricten met meer dan 26 zetels, die varieert van 3 % tot 5 % voor
de lidstaten die gebruikmaken van het lijstenstelsel;
4. Sluiting van de stembussen in alle lidstaten om 21.00 uur MET op de zondag van de
verkiezingen;
5. Invoering van een gemeenschappelijke termijn van 12 weken voor de voordracht van
topkandidaten door de Europese politieke partijen;
6. Invoering van het recht om te stemmen bij de Europese verkiezingen voor alle burgers
van de Unie die buiten de EU verblijven;
7. Invoering van stemmogelijkheden via e-mail en internet, alsook van het stemmen per
post;
8. Geharmoniseerde kiesgerechtigde leeftijd van 16 jaar als verdere aanbeveling aan de
lidstaten.

RR\1074703NL.doc

29/30

PE560.824v02-00

NL

UITSLAG VAN DE EINDSTEMMING
IN DE TEN PRINCIPALE BEVOEGDE COMMISSIE
Datum goedkeuring

28.9.2015

Uitslag eindstemming

+:
–:
0:

Bij de eindstemming aanwezige leden

Elmar Brok, Fabio Massimo Castaldo, Pascal Durand, Danuta Maria
Hübner, Ramón Jáuregui Atondo, Constance Le Grip, Jo Leinen,
György Schöpflin, Josep-Maria Terricabras, Kazimierz Michał
Ujazdowski, Guy Verhofstadt, Rainer Wieland

Bij de eindstemming aanwezige vaste
plaatsvervangers

Gerolf Annemans, Sylvie Goulard, Enrique Guerrero Salom, SylviaYvonne Kaufmann, David McAllister, Viviane Reding, Helmut Scholz

Bij de eindstemming aanwezige
plaatsvervangers (art. 200, lid 2)

Andrea Bocskor, Mady Delvaux, Ulrike Rodust, Iuliu Winkler

PE560.824v02-00

NL

14
5
3

30/30

RR\1074703NL.doc