Bijlage II. Bevindingen rapport ‘Gaskwaliteit voor de toekomst’
Het rapport ‘Gaskwaliteit voor de toekomst’ bevat de volgende belangrijke
bevindingen:
•

•

•

•

•

Een veranderende gassamenstelling kan gevolgen hebben voor de
gebruikers van aardgas. Ook de snelheid van de verandering van de
samenstelling is relevant en kan mogelijk tot problemen leiden. Het is
onzeker in hoeverre de huidige apparaten en procesinstallaties een
veranderende gassamenstelling aankunnen. Dit houdt in dat er een
transitietraject noodzakelijk is om Nederland op de nieuwe gassen
voor te bereiden.
Er zijn maatregelen nodig om de inpassing van rijkere aardgassen
goed te laten verlopen qua veiligheid, milieu, efficiency en
voorzieningszekerheid. De onderzoekers stellen vast dat de
omschakeling naar ‘nieuwe gassen’ grote consequenties kan hebben
voor de afnemers van zowel G- als H-gas, specifiek gaat het om de
volgende eindgebruikersgroepen:
1. Huishoudelijke en klein zakelijke toestellen (G-gas):
2. Krachtopwekking (G-gas en H-gas): gasmotoren en gasturbines:
3. Industriële installaties (G-gas en H-gas): verbrandings- en
feedstockprocessen.
Het rapport adviseert om een beleid in te zetten om van nieuwe
gastoepassingen te verlangen dat zij geschikt zijn voor een bredere
band dan de huidige. Aanpassingen aan de kant van de gebruikers zijn
op termijn de meest robuuste en toekomstvaste maatregelen. Door de
gasapparatuur aan te passen kan voorkomen worden dat Nederland
wat betreft gassamenstelling een `gaseiland`in Europa blijft. Hierdoor
kan ons land aansluiten bij de rijkere gassamenstellingen die elders in
Europa reeds gebruikt worden.
De huidige netcodes en de informatie op www.hoezoandergas.nl
bevatten onvoldoende specificaties om de afnemers van het gas in
staat te stellen bij de aanschaf van hun apparatuur een
toekomstbestendige investering te doen. De onderzoekers bevelen aan
om toepassingsspecificaties (desnoods per netdeel of afnemer) vast te
stellen. Dergelijke specificaties bieden zowel de leveranciers van gas
als hun afnemers de duidelijkheid die bij een goede
afnemer/leveranciersverhouding past.
Het rapport concludeert dat: “Het hanteren van entry specificaties
zorgt voor handhaving van de Nederlandse situatie als ‘gaseiland’, in
de zin dat er afwijkende gassamenstellingen voor de eindgebruikers
nodig zijn t.o.v. wat in de rest van Europa gangbaar is, wat nadelig
kan zijn voor de voorzieningszekerheid. In het geval van blijvende
gasbehandeling blijft Nederland qua G-gas (tijdelijk dan wel
permanent) ook een gaseiland binnen Europa, ondanks dat alle gassen
welkom zijn. Het aanpassen van de apparatuur op een breder aanbod
van gassen brengt Nederland daarentegen in lijn met de internationale
omgeving waardoor goed wordt ingespeeld op de lange termijn

•

•

•

•

voorzieningszekerheid, kosten voor een tweede omvangrijke transitie
worden voorkomen en tevens wordt ingespeeld op het accommoderen
van groen gas. Aanpassing van de eindgebruikerapparatuur van
huishoudens, industrie en krachtopwekking is daarom het meest
toekomstvast.”
Om rijkere gassen in te kunnen passen in de Nederlandse gaslevering,
zijn een drietal oplossingsrichtingen in ogenschouw genomen, die
ieder één of meerdere mitigerende maatregelen bevatten:
1. Entry specificaties: eisen stellen aan de eigenschappen van gassen
indien men deze in het netwerk wil invoeden met als doel dat de
toepassingsspecificaties bij de toepassing van de gebruiker
gegarandeerd blijven,
2. Gasbehandeling: maatregelen treffen om gassen zo te behandelen
dat de toepassingspecificatie bij de toepassing van de gebruiker
gegarandeerd blijven,
3. Aanpassing van apparatuur.
De onderzoekers bepleiten een praktische oplossing waarbij alle
partijen een bijdrage leveren. Ze stellen dat “digitale” oplossingen een
voordeel voor een partij betekent ten koste van andere partijen. Naar
de mening van de onderzoekers bestaat de best begaanbare
transitieroute, met de laagste maatschappelijke kosten en meest
robuuste uitkomst, uit het specificeren van ‘smallere’ specificaties,
met een nauwere bandbreedte aan mogelijke gassamenstellingen en
een verdeling van de distributiewaarden, voor zowel de korte als de
langere termijn, waarbij alle partijen iets moeten inleveren. Hierdoor
kunnen de kosten van de aanpassingen drastisch worden verlaagd en
zo een doelmatige en efficiënte transitie mogelijk worden gemaakt.
In het onderzoek wordt geconstateerd dat het introduceren van
tijdelijke entry specificaties voor het H- gasnet tijdelijk meerdere
negatieve effecten tot gevolg kunnen hebben zoals:
1. Kosten als gevolg van reeds afgesloten contracten,
2. Kosten door een beperkter gebruik van de GATE Terminal,
3. Stijging van de gasprijs door afname van de marktwerking.
De effecten voor de gebruikers van het G- gas netwerk en het H-gas
netwerk zijn van een volledig verschillende aard waardoor een aanpak
op maat nodig is. De gebruikers van H- gas zullen sneller moeten
omschakelen dan die van laag calorisch gas (G-gas). Het G-gas,
vooral afkomstig uit het Groningenveld, zal de komende jaren nog in
het overgrote deel van de vraag naar de G-gas kunnen voorzien. De
onderzoekers geven aan dat het aandeel van de binnenlandse productie
(H-gas uit de kleine velden) de komende jaren zal afnemen. De
huidige productie van H-gas uit de Nederlandse kle ine velden
bedraagt zo’n 35 miljard m3. Over 10 jaar (2021) is het ‘verwachte’
aanbod (optelsom van productie en nog niet ontwikkelde en te
ontdekken voorkomens) gedaald tot minder dan 14 miljard m3 en het
‘zekere’ aanbod tot minder dan 7 miljard m3.

•

De factor tijd speelt een belangrijke rol. De termijn waarbinnen
maatregelen uitgevoerd moeten of kunnen worden (wanneer moet of
kan een transitie van de Nederlandse gassector gereed zijn) is sterk
bepalend voor de omvang van de effecten van de maatregelen. De
onderzoekers concluderen dat door tijdig met de transitie te starten de
kosten van de transitie over een grotere periode kunnen worden
uitgesmeerd alsmede in de reguliere planningsschema's van onderhoud
en investeren worden meegenomen, hetgeen ten gunste komt van de
betreffende afnemer die zijn apparatuur dient aan te passen.

Integrale kosten van de transitie naar een andere gassamenstelling
Aan KEMA-Kiwa-Arcadis is ook gevraagd om een beeld te schetsen van de
integrale kosten van de verschillende types mitigerende maatregelen. Hierbij
hebben de onderzoekers de volgende effecten in beschouwing genomen:
kosten invoering maatregel, voorzieningszekerheid, milieu, uitval en
efficiëntie van apparatuur en productieprocessen, veiligheid, verdeling van
effecten en conformiteit gerelateerde beleidsdossiers.
Uit de studie blijkt dat de kosten van de transitie aanzienlijk kunnen zijn. Het
blijkt ook dat deze kosten sterk verminderd kunnen worden. Dit kan
gerealiseerd worden door de transitieperiode te verlengen zodat gebruik wordt
gemaakt van de vervangingsmarkt. Voor de industrie geldt dan dat zij procesen apparatuuraanpassingen kunnen uitvoeren tijdens geplande
onderhoudsschema’s en bij de reguliere vervanging van apparatuur. Een
langere transitieperiode betekent ook uitstel van mogelijke lagere gasprijzen.
Er moet dus gestreefd worden naar een maatschappelijk optimum.
In de analyse van de beschreven maatregelen en routes hebben de
onderzoekers opties uitgewerkt die zij als “digitale” oplossingsrichtingen
(extremen) betitelen als een instrument om de kosten inzichtelijk te maken.
Van deze geanalyseerde oplossingsrichtingen biedt naar de mening van de
onderzoekers route 3 de beste kansen voor het verwezenlijken van een ‘nietdigitale’, maar praktische oplossing die, als partijen de wil hebben om tot een
voor allen acceptabele oplossing te komen, verreweg de laagste kosten met
zich mee zal brengen. Route 3 betreft het aanpassen van de H-gebruikers in
vijf jaar, het hanteren van een constante gaskwaliteit op het H-gasnet tot 2016
en het introduceren van restricties voor sommige type gassamenstellingen.
Voor het G-gasnet gaat het om een zo lang mogelijke transitieperiode zonder
dat een zogenaamde `stripinstallatie` nodig is.
• Wat betreft het weren van gassen komen de onderzoekers tot de
volgende inschattingen. De kosten zijn geraamd op circa € 100 tot €
130 miljoen per jaar op de korte termijn. Op de lange termijn bedragen
deze kosten mogelijk € 160 mln. Tot € 200 mln. per jaar. Kosten als
gevolg van een stijging van de gasprijs zijn geraamd op maximaal €
35 mln. per jaar.
• Bij strippen voor het H-gasnet dient bij de GATE-Terminal een
stripper neergezet te worden om het LNG dat via GATE wordt
aangevoerd te kunnen behandelen. De kosten zijn geraamd op € 365465 mln. (investeringskosten) en € 25 mln. jaarlijkse kosten. De

•

•

•

•

investeringen nemen toe wanneer er aanvullende stripinstallaties
noodzakelijk zijn voor Noors en Russisch gas. Bij het strippen voor
het G-gasnet worden de kosten van een installatie geraamd op €945
mln. en € 50 mln. jaarlijkse kosten.
Het versneld vervangen van de apparatuur van consumenten wordt
door de onderzoekers geraamd op € 5,1 miljard (2020) en selectief
vervangen op € 2,1 miljard. Belangrijk is op te merken dat naarmate er
sneller apparaten op de markt zijn die geschikt zijn voor de nieuwe
gassen de kosten aanmerkelijk lager worden. Ook als een smallere
band voor de gassamenstelling kan worden gespecificeerd zullen de
kosten naar verwachting drastisch lager uitvallen omdat apparatuur
dan waarschijnlijk niet hoeft te worden vervangen.
De verwachte aanpassingskosten voor het gasmotorenpark bedragen
circa € 390 miljoen. Indien op korte termijn een smallere bandbreedte
op korte termijn bekend is en bij reguliere vervanging van
gasmotoren, zijn de kosten echter nihil bij een transitietermijn van 20
jaar.
Voor het gasturbinepark (G/H- gas) is de ondergrens van de kosten
voor het vooronderzoek door OEM’s (Original Equipment
Manufacturer) van alle gasturbines (circa € 70 mln.). In een scenario
waarin ook alle turbines en De-NOx installaties (installaties voor het
afvangen NOx emissies) vervangen zouden moeten worden (zeer
onwaarschijnlijk), kan het gaan om een bedrag ordegrootte € 1-2
miljard. De kosten kunnen substantieel lager worden door
tussenoplossingen zoals een smallere bandbreedte afgestemd op de
individuele installaties, beperkte modificaties, beperking wisselingen
in de Wobbe bandbreedte en een langere aanpassingsperiode.
Industrie (G/H-gas): een belangrijke onzekerheid voor het maken van
exacte kostenberekeningen is de grote diversiteit aan installaties en de
configuratie van installaties binnen de industriële sector. Een punt van
aandacht hierbij betreft kosten aan bijvoorbeeld feedstock installaties,
die aanzienlijk kunnen zijn. De kosten voor de industrie op G- en Hgas samen zijn geraamd op een totaal va n investeringskosten en € 100450 miljoen (schatting branderinstallaties en feedstocks) en
operationele kosten. De bedragen zijn geraamd voor de korte termijn.
De kosten voor maatregelen in de industrie zullen op de lange termijn
dalen, omdat een deel van de apparatuur via natuurlijke vervanging of
onderhoud wordt aangepast.