Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3803
Vragen van het lid Leijten (SP) aan de Ministers van Economische Zaken en
Klimaat, voor Klimaat en Energie en van Infrastructuur en Waterstaat en de
Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat over het bericht «Chroom-6
aangetroffen in grondwater bij Tata Steel» (ingezonden 15 juli 2022).
Antwoord van Minister Adriaansens (Economische Zaken en Klimaat), mede
namens de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat (ontvangen
29 augustus 2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022,
nr. 3607.
Vraag 1
Deelt u de mening dat het nieuws dat er Chroom-6 is aangetroffen in het
grondwater bij Tata Steel de zoveelste misstand is omtrent de gezondheidsschade die Tata Steel aanbrengt aan haar omgeving? Kunt u uw antwoord
toelichten?1
Antwoord 1
Nee, de omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) heeft grondwatermetingen verricht op het terrein van Tata Steel. Hierbij is Chroom 6
aangetroffen, waarvan de GGD heeft aangegeven dat er geen gezondheidsrisico is op basis van deze bevinding.
Vraag 2
Kunt u aangeven waarom de bevindingen van de Omgevingsdienst gepaard
gaan met sussende woorden dat dit geen gevolg heeft voor het drinkwater of
ander water in de omgeving? Erkent u dat het beter ware om vanuit het
voorzorgsprincipe alertheid te tonen en snel nader onderzoek te doen? Kunt u
uw antwoord toelichten?
Antwoord 2
Er is door de OD NZKG advies gevraagd aan de GGD. De GGD heeft
aangegeven dat er geen gezondheidsrisico op basis van deze bevinding te
verwachten is, omdat er geen blootstelling met dit grondwater (op 6 meter
diepte) plaatsvindt. Het drinkwaterbedrijf PWN heeft de inspectie Leefomge-

1

ah-tk-20212022-3803
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

De Volkskrant, 12 juli 2022 (https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/chroom-6aangetroffen-in-grondwater-bij-tata-steel~bb2e3a66/)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

ving en Transport (ILT) bericht dat er geen merkbare effecten zijn geconstateerd met betrekking tot de drinkwatervoorziening.
De OD NZKG heeft alert gereageerd naar aanleiding van de bevindingen van
het monitoringsonderzoek en laat nader onderzoek doen naar de mogelijke
effecten van deze geconstateerde grondwaterverontreiniging.
Vraag 3
Kunt u verklaren waarom nu Chroom-6 wordt gevonden? Gebruikt Tata Steel
andere materialen? Is er op een andere manier gemeten? Heeft iemand
anders gemeten?
Antwoord 3
In opdracht van de OD NZKG is grondwateronderzoek uitgevoerd op o.a. de
aanwezigheid van Chroom-6 op het Noord-West-terrein bij Tata Steel. Uit dit
onderzoek blijkt dat Chroom-6 is aangetroffen in het grondwater. De
verontreiniging is waarschijnlijk veroorzaakt door de bedrijfsactiviteiten op
het Noord-West-terrein. Het grondwater van dit terrein wordt al jarenlang
gemonitord. Chroom-6 is niet specifiek gemonitord, omdat er geen norm is
voor Chroom-6 voor grondwater en er eerder ook geen aanleiding voor was,
omdat op basis van onderzoek in 2020 naar het materiaal staalslakken geen
Chroom-6 is aangetroffen boven de detectiegrens. De OD heeft Tata Steel
opgedragen vervolgonderzoek te doen zodat meer duidelijkheid ontstaat over
de aard en omvang van deze grondwaterverontreiniging met Chroom-6.
Vraag 4
Hoe geeft u, mede in het licht van deze nieuwe onthullingen, uitvoering aan
de aangenomen motie van de leden Leijten en Van Raan over geen nieuwe
subsidierelaties zonder harde afspraken over gezondheidswinst? Kunt u uw
antwoord toelichten?2
Antwoord 4
Ten eerste zijn voorwaarden op het gebied van milieu en gezondheid
gekoppeld aan de vergunningverlening, waarvoor gedeputeerde staten van
de provincie of het college van burgemeester en wethouders van de
gemeente het bevoegd gezag is. Omdat de effecten op de volksgezondheid
getoetst worden in de benodigde vergunningen voor een subsidieaanvraag,
worden deze effecten bij een subsidieaanvraag, bijvoorbeeld bij de SDE++regeling, niet zelfstandig getoetst. Er wordt via de bestaande vergunningverlening al uitvoering gegeven aan de aangenomen motie van de leden Leijten
en Van Raan omdat voor een subsidieverstrekking aan een bedrijf, en dus ook
aan Tata Steel, het bedrijf aan de desbetreffende wettelijk geldende vergunningen voor het project zal moeten voldoen.
Daarnaast kan de maatwerkaanpak bijdragen aan de verbetering van milieu
en leefomgeving door gerichte afspraken te maken met Tata Steel. Bij het
maken van de maatwerkafspraken met Tata Steel beoog ik dan ook niet alleen
afspraken over CO2-reductie te maken, maar nadrukkelijk ook afspraken over
het realiseren van verbeteringen aan milieu, leefomgeving en gezondheidsimpact. Om die reden zijn bij het vernieuwen van de EoP3 een aantal uitgangspunten en intenties voor het realiseren van verbeteringen aan milieu,
gezondheid en leefomgeving opgenomen. Bij het maken van deze afspraken
heb ik dan ook samen opgetrokken met de Staatsecretaris van Infrastructuur
en Waterstaat en de gedeputeerde van de provincie Noord-Holland.
Vraag 5
Deelt u de mening dat het, mede in het licht van de aangenomen motie, niet
uit te leggen is dat de enorme rookontwikkeling in de zeer verouderde en
vervuilende kooksfabrieken, eufemistisch wordt afgedaan als een «brandje»
en vervolgens weer overgegaan wordt tot de orde van de dag? Zo nee,
waarom niet?4

2

Kamerstuk 32 813, nr. 824
Kamerstuk 32 813, nr. 1082, 15 juli 2022
4
Haarlems Dagblad, 10 juli 2022 (https://www.haarlemsdagblad.nl/cnt/dmf20220710_44420600?)
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Nee, naar aanleiding van dit incident heeft de OD NZKG aan Tata Steel een
formele waarschuwingsbrief gestuurd, waarin Tata Steel erop is gewezen dat
er in dit kader sprake is van een onvolledige incidentmelding. Tata Steel is
door de OD NZKG ook verplicht nadere gegevens te verstrekken over deze
brandmelding.
Vraag 6
Heeft u overleg met de provincie over waarom zij geen gehoor geeft aan de
eisen van omwonenden en bijvoorbeeld Mobilisation for the Environment
(MOB) om de natuurvergunning in te trekken of aan te scherpen? Kunt u uw
antwoord toelichten?
Antwoord 6
Nee, de wettelijke bevoegdheid voor de vergunningverlening ligt in dit geval
bij de provincie Noord-Holland. De provincie Noord-Holland heeft de
omgevingsdienst Noord-Holland-Noord (OD NHN) gemandateerd om deze
taak uit te oefenen. De OD NHN heeft een ontwerpbesluit naar aanleiding van
het intrekkings-, c.q. aanscherpingsverzoek verzoek van MOB gepubliceerd.
Hierin zijn aangescherpte voorschriften voor de natuurvergunning van Tata
Steel opgenomen. Dit ontwerpbesluit ligt vanaf donderdag 14 juli 2022 ter
inzage voor een termijn van 6 weken. Na verwerking van de zienswijzen volgt
een definitief besluit. Belanghebbenden en omwonenden kunnen in deze
procedure een zienswijze indienen.
Vraag 7
Kunt u verklaren waarom er slechts een paar niet-ingrijpende maatregelen
worden genomen zodat de grote uitstoters buiten schot kunnen blijven?5
Antwoord 7
Er worden wel degelijk maatregelen genomen ten behoeve van een schonere
leefomgeving in de IJmond. Het bevoegd gezag voor natuurvergunning van
Tata Steel is gedeputeerde staten van de provincie Noord-Holland en namens
deze de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (OD NHN). Zo heeft de
OD NHN een ontwerpvergunning afgegeven waarin de huidige natuurvergunning wordt aangescherpt door een verlaging van het stikstofplafond. Er zijn
daarnaast ontwikkelingen gaande bij Tata Steel die binnen enkele jaren zullen
leiden tot een nog verdergaande reductie van de emissie van stikstof.
Tata Steel is voornemens een wandeloven bij de Warmbandwalserij te
vervangen, wat leidt tot een reductie van de stikstof-emissie van ca. 128 ton.
In 2025 wordt een DeNOx-installatie geplaatst bij de Pelletfabriek, die naar
verwachting zal leiden tot een reductie van de stikstofemissie van circa 80%.
Vraag 8
Waarom wilt u geen harde garanties geven voor het tijdpad voor de
maatwerkafspraken met Tata Steel? Waarom bent u niet bereid het bedrijf
hardere eisen te stellen op weg naar verduurzaming?
Antwoord 8
Om tot een maatwerkafspraak te komen met het bedrijf moet er minimaal
aan twee voorwaarden worden voldaan. Allereerst moet het bedrijf een
beslissing nemen dat ze daadwerkelijk gaan investeren (een investeringscommitment). Ten tweede moet ik voldoende vertrouwen hebben in de onderliggende business case van het bedrijf: komt de financiering rond? Is het project
rendabel te maken? Levert het voldoende verduurzaming? Etcetera.
Voor beide zaken is het nodig dat het bedrijf het project in zeer groot detail
uitwerkt. Dit zijn complexe engineering-berekeningen en dat bepaalt in
belangrijke mate de tijdslijn voor de maatwerkafspraken. Tata Steel heeft eind
vorig jaar besloten om het DRI-productieproces toe te passen en dit vraagt
derhalve nog de benodigde voorbereidingen. Daar heb ik begrip voor.
Tegelijkertijd blijf ik druk uitoefenen op het bedrijf om dit proces te versnellen
waar mogelijk en bereid ik me erop voor om onze eigen analyse ook zo snel

5

Noordhollands Dagblad, 13 juli 2022 (https://www.noordhollandsdagblad.nl/cnt/
dmf20220712_67623746?)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

mogelijk te doen. Ik ga echter geen concessies doen aan een zorgvuldige
beoordeling van de business case, ik ga geen onverantwoorde risico’s nemen
met belastinggeld. Daarom wil ik mij op dit moment niet vastleggen op de
doorlooptijd van deze onderhandelingen; het bereiken van een goed
onderhandelingsresultaat staat bij mij voorop. Het tijdspad wat geschetst is in
de Kamerbrief is daarom een indicatie.
Als de business case helder is, zullen onderhandelingen moeten gaan
plaatsvinden over de maatwerkafspraken met het bedrijf. Hierbij richt ik me
op harde afspraken voor CO2-reductie, maar ook op verbetering van de
leefomgeving en mogelijk andere aspecten conform toegelicht in het
beleidskader voor de maatwerkaanpak, beschreven in de Kamerbrief van
8 juli jongstleden.6 De harde eis die aan Tata Steel wordt gesteld ten aanzien
van verduurzaming, blijft echter ten tijde van dit gehele proces van kracht, los
van de gesprekken en voorbereidingen voor een maatwerkafspraak. De
verduurzaming van de industrie in Nederland, en dus ook van Tata Steel, is
namelijk geborgd middels de CO2-heffing industrie. Dit is een harde stok
achter de deur. Het bedrijf zal voortgang moeten maken. Als het te langzaam
verduurzaamt zal het geconfronteerd worden met de CO2-heffing.
Vraag 9
Erkent u dat het te lang duurt als er pas over twee jaar meer informatie komt
over de vergroening van Tata Steel zonder dat er in de tussentijd aanzienlijke
verbeteringen voor de uitstoot en de omgeving plaatsvinden? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 9
TSN heeft op 23 maart 2022 in een technische briefing aan de Kamer inzicht
gegeven in het tijdspad richting de te nemen verduurzamingsstappen.7 Ik ben
bovendien in goed gesprek met Tata Steel over de verduurzamingsplannen
en realiseer me dat de afbouw van het staalproductieproces op basis van
hoogoventechnologie en de opbouw en in werkingstelling van het productieproces op basis van DRI-technologie, inclusief een complexe engineeringfase,
de op- en afbouw van installaties, vergunningsaanvragen en verleningen
vergt. En daarmee dus ook tijd.
Tegelijkertijd is het van belang dat ook op de korte en middellange termijn de
verbetering van de leefomgeving in de IJmond aandacht en acties vereist.
Deze acties staan verwoord in het plan van aanpak «Naar een gezondere
leefomgeving in de IJmond: aanpak voor het beperken van de luchtverontreinigende uitstoot van Tata Steel Nederland».8 Op 15 juni 20229 bent u
geïnformeerd over de tussenresultaten en de voortgang die is geboekt op de
verschillende actielijnen uit dit plan. In de Expression of Principles (EoP) is
opgenomen dat Tata Steel onderzoek gaat doen naar het verder verbeteren
van de milieu en gezondheidssituatie vóórafgaand aan de transitie in 2030,
bijvoorbeeld door het al eerder sluiten van bedrijfsactiviteiten, zoals de
Kooksfabriek 2, en het uitvoeren van extra maatregelen bovenop de
Roadmap+. In de tussentijd gaat het bevoegd gezag gewoon door met het
aanscherpen van de vergunningen, toezicht en handhaving, en Tata Steel met
de realisatie van de aangekondigde maatregelen uit de Roadmap+. Bovendien zullen de duurzaamheidsplannen op milieu en gezondheidseffecten
worden getoetst. In de bijlage treft u een brief aan met nadere informatie
over dit proces.
Vraag 10
Kunt u uitleggen waarom u regulier spreekt met Tata Steel Nederland, terwijl
het moederbedrijf in India beslist? Hoe overlegt u met het moederbedrijf over
snelle investeringen in de gezondheid in ruil voor garanties voor de
vergroening?10

6

Kamerstuk 29 826, nr. 148, 8 juli 2022
TSN (2022), Presentatie technische briefing Tweede Kamer, gevonden op: https://omgeving.
tatasteel.nl/assets/user/Duurzaamheidsambities/Tweede%20kamer%20briefing_mrt2022.pdf
8
Kamerstuk 28 089, nr. 210
9
Kamerstuk, 28 089, nr. 227
10
Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3132
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

Antwoord 10
Tata Steel Nederland is mijn primaire gesprekspartner voor de maatwerkafspraken. Daarnaast spreek ik ook regelmatig met Tata Steel Limited over de
transitie van het bedrijf. In zowel de gesprekken met Tata Steel Nederland als
met Tata Steel Limited geef ik steeds aan dat voor een toekomst in Nederland
zowel verduurzaming als verbeteringen aan milieu en leefomgeving
essentieel zijn en dat beide nodig zijn om te komen tot maatwerkafspraken.
Vraag 11
Hoeveel aan vergroeningsubsidies ontvangt het moederbedrijf via de
dochterondernemingen van overheden? Bent u bereid dit uit te (laten)
zoeken?
Antwoord 11
Het moederbedrijf, Tata Steel Limited, ontvangt geen expliciete vergroeningssubsidies vanuit de Nederlandse overheid. Tata Steel Nederland ontvangt wel
andere subsidies vanuit de Nederlandse overheid. Die subsidies worden
gebruikt voor activiteiten in IJmuiden of elders in Nederland. Naar aanleiding
van uw vraag is de Rijksdienst voor Ondernemen Nederland (RVO) gevraagd
uit te zoeken welke subsidies zijn gegund aan Tata Steel Nederland en aan
aanverwante (dochter)ondernemingen, met als indieningsjaar 2021. Hieruit
blijkt dat Tata Steel Nederland een aantal subsidies heeft ontvangen, niet
uitsluitend op het gebied van vergroening.
Subsidie
ETS Subsidie indirecte
Emissiekosten
Topsector Energie
Subsidieregeling Versterking
Omgevingsveiligheid
BRZO-sector
Eindtotaal

Committeringen in 2021 op
projectniveau (EUR)

Committeringen in 2021 aan
Tata Steel (EUR)

24.771.473
953.011

24.771.473
97.250

342.963
26.067.447

5.000
24.873.723

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5