Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

27 858

Gewasbeschermingsbeleid

Nr. 510

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 juni 2020
Hierbij breng ik u op de hoogte van twee rapporten aangaande de «fact
finding» missies die de Europese Commissie in 2018 heeft uitgevoerd,
waaronder ook in Nederland: het recent verschenen overzichtsrapport van
de missies in 5 lidstaten en het deelrapport van de missie in Nederland,
gepubliceerd in oktober 20181. Met de resultaten van deze missies beoogt
de Commissie inzicht te krijgen in de knelpunten die de lidstaten ervaren
bij de implementatie en uitvoering van de Europese Biocidenverordening
(Verordening (EU) Nr. 528/2012, hierna: BPR2), die sinds september 2013
van kracht is. Een korte toelichting op de BPR is opgenomen in bijlage 1a
bij deze brief. De inzichten worden gebruikt om tot verbetering van de
implementatie en uitvoering te komen. In deze brief zal ik ingaan op de
bevindingen uit beide rapporten.
Ik ben stelselverantwoordelijk voor het Nederlandse biocidenbeleid.
Andere ministeries hebben hun eigen beleidsverantwoordelijkheid voor
sectoren waarbinnen biociden worden toegepast. Het College voor de
toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) is als
zelfstandig bestuursorgaan verantwoordelijk voor de toelating van
biociden. In bijlage 1c bij deze brief ga ik in op de overige partijen die
betrokken zijn geweest bij de fact finding missie in Nederland.
Tijdens de missie is openlijk gesproken over de knelpunten die worden
ervaren bij de uitvoering van de BPR. Ik waardeer deze openheid, van
bedrijven, toezichthouders en van de Europese Commissie, omdat dit een
belangrijke voorwaarde is voor verdere verbetering. Anders dan bij een
audit volgen uit een fact finding missie geen aanbevelingen van de
Europese Commissie die een verplichte opvolging en verantwoording
vereisen. De rapportages geven bevindingen en conclusies weer die door

1
2

kst-27858-510
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
Biocidal Products Regulation.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 27 858, nr. 510

1

de Commissie en betreffende lidstaten kunnen worden gebruikt bij de
verdere implementatie van de BPR.
Bevindingen overzichtsrapport
De Europese Commissie heeft vijf lidstaten bezocht (naast Nederland
waren dat België, Duitsland, Hongarije en Spanje) en de resultaten
daarvan met alle lidstaten besproken. Daaruit maakt de Commissie het
volgende beeld op.
Op dit moment vallen de meeste biociden die op de markt zijn in de
bezochte lidstaten onder overgangsrecht. Dat wil zeggen dat het nationale
toelatingssysteem dat al bestond vóór de inwerkingtreding in 2013 van de
BPR nog op deze middelen van toepassing is. In bijlage 1b bij deze brief is
toegelicht welke termijnen hiervoor gelden. Voor Nederland en België
betrof het nationaal overgangsrecht ten tijde van de fact finding missie
circa 85% van de toelatingen. De nationale toelatingssystemen verschillen
van elkaar. Zo is het in Duitsland alleen nodig om een biocide te registreren, terwijl in de andere bezochte lidstaten er een toelatingsprocedure
met een beoordeling van het middel geldt.
Voor Nederland leek de bestaande beoordeling al sterk op die volgens de
BPR. De vertraging van het Europees beoordelingsproces en het hierdoor
nog steeds bestaan van de geconstateerde verschillen tussen de lidstaten
zorgen ervoor dat de doelen van de BPR, namelijk een hoog niveau van
bescherming van de gezondheid van mens en dier en het milieu en van
een level playing field in de markt, nog niet zijn bereikt. De Commissie
benadrukt dat de voortgang van de implementatie van de BPR en het
halen van de afgesproken deadlines essentieel zijn voor het halen van
deze doelen.
Het rapport noemt verschillende oorzaken van vertraging van het
Europese beoordelingsproces van stoffen, zoals de complexiteit van het
proces, de matige kwaliteit van dossiers als zij worden ingediend, het
gebrek aan gesynchroniseerde procedures en onvoldoende personeel. Het
rapport bevat veel suggesties om deze problemen op te lossen. De
Commissie dringt bij lidstaten aan op een goede samenwerking en een
actieve bijdrage aan het werk dat onder de BPR op EU niveau wordt
uitgevoerd.
In het overzichtsrapport wordt het Nederlandse Ctgb aangehaald als
bevoegde autoriteit die een aanzienlijk deel van de beoordelingscapaciteit
levert in de Europese Unie. Op het moment van het bezoek in Nederland
was 60% van alle aanvragen voor «toelating in de gehele Unie» (een
specifieke categorie toelating) ingediend bij het Ctgb. Daarnaast zijn veel
van de aangehaalde voorbeelden van goede praktijken gebaseerd op
waarnemingen tijdens de missie in Nederland.
Het overzichtsrapport stelt dat handhavingsactiviteiten in de bezochte
lidstaten zijn gebaseerd op jaarlijkse, risico-gebaseerde handhavingsprogramma’s. Geconstateerd wordt dat in een aantal van de bezochte
lidstaten, waaronder Nederland, veel niet-geautoriseerde producten op de
markt zijn. In de meeste gevallen zijn dit producten die gereguleerd zijn
onder overgangsrecht en daardoor in de ene lidstaat rechtmatig op de
markt kunnen zijn gebracht terwijl die in een andere lidstaat al verboden
kunnen zijn. Hieruit volgt dat verdere aandacht nodig is voor handhaving,
ook gedurende de periode van overgangsrecht. Volgens de huidige
Europese wetgeving kunnen nog tot 2027 biociden volgens overgangsrecht op de markt zijn.
Ook constateert de Commissie dat de betrokken lidstaten, waaronder
Nederland, actie hebben ondernomen om herhaling van situaties zoals de
contaminatie van eieren met fipronil te voorkomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 27 858, nr. 510

2

Bevindingen fact finding missie biociden in Nederland
De conclusie van de onderzoeksmissie voor Nederland luidde dat er sinds
1962 (Nederland had toen al de Bestrijdingsmiddelenwet) een goed
gestructureerd systeem aanwezig is voor toelating en controle van
biociden. De onderzoekscommissie wijst erop dat het systeem voor de
beoordeling van werkzame stoffen en de toelating van biociden goed
werkt en dat de autoriteiten de biocidensector op degelijke wijze
ondersteunen.
Vervolgens constateert zij ook dat er sinds 2017 aanzienlijke vertragingen
in het systeem zijn vast te stellen, maar dat de bevoegde autoriteit voor
beoordeling en autorisatie, het Ctgb, corrigerende maatregelen heeft
genomen, zoals een recent geactualiseerd planningsinstrument en een
herindeling van het personeel, waardoor de achterstand naar verwachting
tegen het eind van 2021 is weggewerkt.
Met betrekking tot de handhaving geeft de onderzoekscommissie aan dat
er ondanks een reeks van controles nog steeds veel niet-toegelaten en in
andere opzichten niet-conforme biociden op de Nederlandse markt zijn.
Zij wijst op het ontbreken van een afdoende overzicht van de controles en
gecoördineerde handhavingsmaatregelen om een consequente tenuitvoerlegging van de BPR te waarborgen.
Beleidsreactie en maatregelen
Het is goed om van de Europese onderzoekscommissie bevestigd te
krijgen dat in Nederland sprake is van een goed gestructureerd systeem
voor toelating en controle van biociden en dat het systeem voor de
beoordeling van werkzame stoffen en de toelating van biociden goed
werkt. Ik omarm de oproep van de Commissie voor een goede samenwerking van lidstaten en om met het Europees Chemicaliën Agentschap
(ECHA) en de Commissie tot verbeteringen en harmonisatie op Europees
niveau te komen. De kritische bevindingen neem ik serieus en in deze
brief ga ik hier verder op in.
Inzet wegwerken achterstanden beoordeling dossiers door Ctgb
Vanaf 2017 is bij het Ctgb door een sterke toename van de werklast
achterstand ontstaan in de beoordeling van aanvragen. In bijlage 1d bij
deze brief wordt hierop een toelichting gegeven. Ten tijde van de
Nederlandse missie was de prognose dat met een aantal gerichte
maatregelen de achterstanden weggewerkt konden worden, zodat nieuwe
aanvragen vanaf eind 2021 weer conform de wettelijke termijnen zouden
kunnen worden afgehandeld. Dat lijkt echter niet langer haalbaar in het
tempo dat het Ctgb ten tijde van de missie voor ogen had. Om achterstanden zo snel mogelijk weg te werken, heeft het Ctgb maatregelen
genomen om vraag en aanbod beter met elkaar in balans te brengen. Zo
zijn er naar vermogen nieuwe medewerkers geworven en heeft een aantal
medewerkers de overstap gemaakt van de beoordeling van aanvragen
voor gewasbeschermingsmiddelen naar biociden-aanvragen. Daarnaast is
een aantal medewerkers opgeleid om flexibel op één van beide werkgebieden ingezet te worden om zo pieken op te kunnen vangen. Er is een
nieuw planningssysteem ingevoerd dat inmiddels volledig geïmplementeerd is, waardoor er een beter zicht is op de benodigde en beschikbare
personele capaciteit, die vervolgens efficiënter kan worden ingezet.
Daarnaast werd besloten om vanaf het begin van 2018 de instroom van
nieuwe aanvragen uit Europa, waar mogelijk, te beperken.
Belangrijk is ook dat er meer Europese guidances beschikbaar komen
voor de beoordeling van de grote verscheidenheid van de toepassingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 27 858, nr. 510

3

die onder de BPR vallen. Nederland is via het RIVM en het Ctgb meer dan
de meeste andere lidstaten betrokken bij het ontwikkelen en harmoniseren van Europese richtsnoeren, die onmisbaar zijn voor een vlot
Europees geharmoniseerd beoordelingsproces.
Met al deze maatregelen zet het Ctgb maximaal in op het afstemmen van
vraag en aanbod. Het Ctgb verwacht dat de vraag naar beoordelingscapaciteit in de periode tot 2024 zal stabiliseren, doordat ook andere
EU-lidstaten inmiddels hun capaciteit hebben kunnen uitbreiden en meer
ervaring hebben opgedaan met het gehele beoordelingsproces.Tot deze
tijd verwacht het Ctgb ondanks de versterkte inzet nog niet te kunnen
voldoen aan de wettelijke termijnen.
Europese inzet
Een deel van de problemen rond de vertragingen en de aanwezigheid van
niet-toegelaten middelen op de markt is inherent aan het Europese proces
waar Nederland slechts ten dele vat op heeft.
De Europese stoffenbeoordeling gaat uit van een prioritering van stoffen
met toepassingen die een potentieel groot risico naar mens en milieu
hebben. Stoffen voor knaagdierbeheersing, insecticiden, houtverduurzaming en aangroeiwerende stoffen voor schepen zitten in de eerste
geprioriteerde stofgroepen. De prioritering lijkt door vertraging van een
deel van de stofdossiers nu deels los te zijn gelaten door de lidstaten.
Europees zal ik bepleiten dat de lidstaten zich zoveel mogelijk houden aan
de afgesproken prioritering.
Meer overzicht in de handhaving
De ILT vormt zich, als coördinerende inspectiedienst voor het biocidentoezicht, een beeld van het toezicht op biociden door de verschillende
instanties. Een toelichting op de organisatie van het toezicht is
opgenomen in bijlage 1e
bij deze brief. Om het overzicht en de afstemming in toezicht en
handhaving van biociden te vergroten worden de jaarplannen van de
toezichthouders daar waar relevant op elkaar afgestemd. De toezichthoudende instanties blijven vanzelfsprekend verantwoordelijk voor hun eigen
afweging van prioriteiten binnen het geheel van hun opdrachtpakket.
Het grootste deel van de toezichtsinspanning wordt geleverd door de ILT
en de NVWA. Door beide toezichthouders wordt ingezet op versterking
van de onderlinge samenwerking. De ILT en de NVWA hebben eind
oktober 2018 samenwerkingsafspraken ondertekend met als doel om de
verantwoordelijkheidsverdeling te verduidelijken en de samenwerking in
het toezicht op en de handhaving van de biocidenregelgeving te verbeteren. In deze overeenkomst zijn nadere afspraken gemaakt over onder
meer een heldere taak- en verantwoordelijkheidsverdeling, de samenwerkingsgremia en de escalatiesystematiek bij incidenten.
Die goede samenwerking maakt een alerte en snelle reactie op
maatschappelijke ontwikkelingen mogelijk, zoals nu ook blijkt in de crisis
als gevolg van COVID-19. De huidige noodmaatregelen en vrijstellingen
gaan gepaard met een daarop toegesneden adequate handhaving.
Verminderen non-compliances en illegale middelen
De constatering van de Commissie dat er veel niet-toegelaten en in
andere opzichten niet-conforme biociden op de Nederlandse markt zijn
wordt door mij herkend en de handhaving blijft erop gericht dit aantal te
verminderen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 27 858, nr. 510

4

Bij de constatering plaats ik wel de nuancering dat toezicht op handel en
gebruik van biociden risicogericht wordt opgepakt. Door deze inspecties
komen meer overtredingen aan het licht dan bij aselect toezicht. Dat
betekent dan dus ook een hogere «pakkans».
Voorbeelden van recente projecten zijn opgenomen in bijlage 1f bij deze
brief. Daarnaast wordt er naar aanleiding van klachten en meldingen
reactief toezicht uitgevoerd.
Het risicogerichte toezicht blijft voor mij het juiste uitgangspunt.
Voorop staat dat er een goede bescherming moet zijn van de gezondheid
van mens en dier en van het milieu, met zo min mogelijk kans op
risicovolle illegale middelen op de markt. Ik vind daarom een extra inzet
op de meest risicovolle biociden belangrijk. Daarom zal ik het RIVM
vragen de risicogerichte aanpak van ILT en NVWA te ondersteunen door
een inventarisatie uit te voeren voor welke biociden de grootste zorg
bestaat voor gezondheid of milieu. Dit onderzoek is breder dan de eerder
genoemde Europese prioritering voor de stoffenbeoordeling en kan zich
bijvoorbeeld richten op niet-toegelaten biociden en onjuist gebruik van
biociden.
Op grond hiervan zal ik in gesprek gaan met handhaving hoe deze meest
zorgwekkende biociden met voorrang aangepakt kunnen worden.
Het probleem van niet-toegelaten middelen zal op termijn naar
verwachting minder worden als in alle lidstaten de EU-geharmoniseerde
toelatingsprocedure van toepassing is. Veel gevallen van niet-naleving zijn
te vinden bij het overgangsrecht – waar dus nog 85% van de middelen
onder valt. Distributeurs en producenten uit andere lidstaten zijn zich niet
altijd bewust van de overgangswetgeving in Nederland en bieden hun in
eigen land toegelaten middelen op de Nederlandse markt aan (vaak via
internet), terwijl die hier niet zijn toegelaten.
Naast de handhaving zelf is daarom een stevige inzet op voorlichting
belangrijk. Voorlichting is ook nu een belangrijke activiteit van de
handhavende instanties. Ik zal in gesprek gaan met handhaving welke
extra mogelijkheden er zijn binnen de genoemde risicogerichte aanpak.
Een verantwoord gebruik van biociden vergt samenwerking van alle
partijen op basis van goede informatie en kennis. Hier ligt een belangrijke
rol voor het Kennisnetwerk Biociden. In dit netwerk zijn de verschillende
partijen (bedrijfsleven, overheid, handhaving, kennisinstituten) die
betrokken zijn bij de biocidenwetgeving met elkaar verbonden.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
S. van Veldhoven-van der Meer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 27 858, nr. 510

5

Bijlage 1.

Nadere toelichtingen
1a. Toelichting BPR
De BPR heeft als doel het vrije verkeer van biociden binnen de Unie te
verbeteren en tegelijkertijd een hoog niveau van bescherming van zowel
de gezondheid van mens en dier als het milieu te waarborgen. Om dit te
bereiken worden de werkzame biocide-stoffen Europees beoordeeld en
goedgekeurd of afgewezen. Deze werkzame stoffen kennen een scala aan
verschillende toepassingen. Een overzicht van de soorten middelen met
deze stoffen is als bijlage 2 bij deze brief gevoegd. Biociden op basis van
goedgekeurde werkzame stoffen moeten een toelating hebben voordat
deze op de markt mogen worden aangeboden en toegepast.
1b. Goedkeuring stoffen volgens de BPR en overgangsrecht
De beoordeling en goedkeuring van werkzame stoffen onder de BPR
gebeurt in een werkprogramma (ook aangeduid als review-programma).
Zolang een werkzame stof in een biocide nog niet volgens dit programma
is goedgekeurd, dan geldt voor dit biocide de nationale wetgeving. Dit is
het geval tot maximaal drie jaar nadat de laatste werkzame stof in het
middel in het Europese review-programma is goedgekeurd. Het reviewprogramma heeft als eindtermijn 31 december 2024. Dat betekent dus dat
volgens de huidige Europese afspraken op 31 december 2027 alle
toelatingen van biociden onder de BPR zouden vallen.
1c. Partijen betrokken bij de fact finding mission biociden in Nederland in
2018
Samen met betrokken ministeries3, het Ctgb, de Inspectie Leefomgeving
en Transport (ILT), de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en
andere handhavende instanties zoals de Waterschappen via de Unie van
Waterschappen, is aan de Europese Commissie een zo volledig mogelijk
beeld geschetst over hoe de BPR is geïmplementeerd in Nederland en hoe
dit door overheid, bedrijfsleven en andere partijen ten uitvoer wordt
gebracht. Naast door de uitvoerende overheidspartijen zijn ook presentaties verzorgd door ondersteunende partijen als het Rijksinstituut voor
Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en het Kennisnetwerk biociden (KNB)
en hebben ook vertegenwoordigers van het bedrijfsleven (onder andere
het Platform Biociden) de mogelijkheid gekregen om hun ervaringen met
de commissie te delen.
1d. Toelichting Ctgb in achterstand in beoordelen dossiers
De vraag naar Ctgb-capaciteit nam de laatste jaren toe, waarbij het Ctgb
zich tot taak stelt om de vraag te accommoderen en de capaciteit zo nodig
aan te passen. Tot 2017 kon het Ctgb de beoordeling van de aanvragen
voor biociden binnen de wettelijke termijnen van de BPR en de nationale
wetgeving afronden. Sinds 2017 is echter de hoeveelheid werk sterk
toegenomen, in de ordegrootte van een verdubbeling tot verdrievoudiging van de werklast per aanvraag. Door de Brexit valt het Verenigd
Koninkrijk weg als beoordelende lidstaat en het Ctgb is één van de
instanties waar veel aanvragers sinds 2016 al naar uitgeweken zijn. Het
Ctgb heeft zoveel mogelijk geaccommodeerd op deze stijgende vraag.
Echter, bij het toelatingsproces van aanvragen op grond van de BPR, bleek
de complexiteit van aanvragen substantieel groter dan verwacht. Het
3

Bij de fact finding missie in Nederland waren de volgende ministeries betrokken: Infrastructuur
en Waterstaat (I&W), Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), Landbouw Natuur en
Voedselkwaliteit (LNV) en Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 27 858, nr. 510

6

verschil in kennis en ervaring tussen lidstaten en het ontbreken van
Europese richtsnoeren leidde er bovendien toe dat het Europese deel van
dit proces, waarbij andere lidstaten commentaar kunnen leveren om tot
een Europees geharmoniseerde beoordeling te komen, veel meer
capaciteit vergde dan was ingeschat. Ook werden (en worden) er nog
nationale aanvragen onder overgangsrecht ingediend. Dat aantal is in de
laatste jaren gestegen waardoor ook hier een aanvullend beroep wordt
gedaan op de capaciteit van het Ctgb. Dit type aanvraag kan uitsluitend
door Ctgb worden beoordeeld, dus zal in behandeling moeten worden
genomen.
1e. Toelichting op handhaving biociden
Biociden worden in alle sectoren gebruikt, door zowel consument,
ongetrainde professionals als getrainde professionals. Er zijn meerdere
handhavende instanties aangewezen voor het toezicht op de naleving van
de BPR, te weten de Inspectie voor de Leefomgeving en Transport (ILT), de
Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA), de Inspectie voor de
Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), de (22) Waterschappen, de Inspectie
Sociale Zaken en Werkgelegenheid (ISZW) en het Staatstoezicht op de
Mijnen (SodM). Het grootste deel van de toezichtsinspanning qua
capaciteit vindt plaats door de ILT en de NVWA.
Er zijn verscheidene overlegstructuren om informatie te delen over
toezicht en handhaving en over dit onderwerp af te stemmen tussen de
verschillende toezichthouders. Ook vindt afstemming plaats over de scope
van de BPR in relatie met overige wetgeving, waarbij voornamelijk
complexe casuistiek besproken wordt. Er zijn regelmatig bilaterale
contacten over praktijkcases en incidenten die in voorkomende gevallen
integraal worden opgepakt.
Voor Europese samenwerking is Nederland vertegenwoordigd door de ILT
in de BPR Subgroep, handelende onder het Forum van European
Chemicals Agency (ECHA) en onderneemt gezamenlijke themaprojecten,
zoals in 2019 het EU project over met biociden behandelde voorwerpen
(treated articles). Daartoe betrekt de ILT de NVWA zowel in de voorbereiding op de inbreng in dit Europese gremium als in de uitvoering van
gezamenlijk Europese ECHA-projecten.
1f. Voorbeelden risicogerichte handhavingsprojecten
Voorbeelden van recente risicogerichte themaprojecten van ILT zijn
«Antifouling in de handel» en «Biocidengebruik op sportvelden». Hierbij
wordt intensief samengewerkt met andere handhavingspartners zoals de
douane en de waterschappen. Ook heeft de ILT voor de professionele
toepassing van biociden een project «Rodenticidengebruik door plaagdierbeheersingsbedrijven» uitgevoerd. Voorbeelden van recente projecten bij
de NVWA zijn het onderzoek naar handdesinfectiemiddelen voor
consumentengebruik en de aanpak van verkeerd gebruik van reiniging- en
ontsmettingsmiddelen voor diertransporten ter voorkoming van de
Afrikaanse varkenspest, waarvoor ook samen met de betrokken sectoren
een brochure wordt ontwikkeld die de gebruikers van ontsmettingsmiddelen moet ondersteunen bij het toepassen van een juiste ontsmetting.
Verder worden in het kader van het Nationaal controleplan contaminanten
biociden onderzocht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 27 858, nr. 510

7

Bijlage 2.

Overzicht toepassingen biociden
Indeling in groepen volgens de BPR, artikel 2 lid 1
HOOFDGROEP 1: Desinfecteermiddelen
Productsoort 1: Menselijke hygiëne
Productsoort 2: Desinfecteermiddelen en algiciden die niet rechtstreeks op
mens of dier worden gebruikt
Productsoort 3: Dierhygiëne
Productsoort 4: Voeding en diervoeders
Productsoort 5: Drinkwater
HOOFDGROEP 2: Conserveermiddelen
Productsoort 6: Conserveermiddelen voor producten tijdens opslag
Productsoort 7: Filmconserveringsmiddelen
Productsoort 8: Houtconserveringsmiddelen
Productsoort 9: Conserveringsmiddelen voor vezels, leer, rubber en
gepolymeriseerde materialen
Productsoort 10: Conserveringsmiddelen voor bouwmaterialen
Productsoort 11: Conserveringsmiddelen voor vloeistofkoelings- en
verwerkingssystemen
Productsoort 12: Slijmbestrijdingsmiddelen
Productsoort 13: Vloeibare conserveringsmiddelen voor bewerking en
versnijden
HOOFDGROEP 3: Plaagbestrijdingsmiddelen
Productsoort 14: Rodenticiden
Productsoort 15: Aviciden
Productsoort 16: Mollusciciden, vermiciden en producten om andere
ongewervelde dieren te bestrijden
Productsoort 17: Pisciciden
Productsoort 18: Insecticiden, acariciden en producten voor de bestrijding
van andere geleedpotigen
Productsoort 19: Afweermiddelen en lokstoffen
Productsoort 20: Bestrijding van andere gewervelde dieren
HOOFDGROEP 4: Andere biociden
Productsoort 21: Aangroeiwerende middelen
Productsoort 22: Vloeistoffen voor balsemen en opzetten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 27 858, nr. 510

8