Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 831

Samenvoeging van de gemeenten Dongeradeel,
Ferwerderadiel en Kollumerland en
Nieuwkruisland

Nr. 4

VERSLAG
Vastgesteld 9 februari 2018
De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken 1), belast met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer als volgt Verslag uit
te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering op de gestelde vragen en de
gemaakte opmerkingen tijdig en genoegzaam zal hebben geantwoord,
acht de commissie de openbare beraadslaging over dit wetsvoorstel
voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave
1.
2.
3.
4.
5.

Inleiding
Voorgeschiedenis en totstandkoming herindelingsadvies
Toets aan het Beleidskader gemeentelijke herindeling
Financiële aspecten
Overige aspecten

1
2
2
3
3

1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Dongeradeel,
Ferwerderadiel en Kollumerland en Nieuwkruisland. Zij constateren dat
het hier gaat om een vrijwillige samenvoeging van de gemeenten
Dongeradeel, Ferwerderadiel en Kollumerland en Nieuwkruisland.
Aanleiding is de wens van de betrokken gemeenten tot versterking van de
bestuurlijke organisatie van deze gemeenten, een en ander met het oog
op huidige en toekomstige lokale en regionale opgaven. Het wetsvoorstel
geeft de leden van de VVD-fractie geen aanleiding tot het maken van
opmerkingen en het stellen van vragen.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorstel tot samenvoeging van de gemeenten Dongeradeel,
Ferwerdera-diel en Kollumerland en Nieuwkruisland.

kst-34831-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 831, nr. 4

1

De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel dat dient tot samenvoeging van de gemeenten
Dongeradeel, Ferwerderadiel en Kollumerland en Nieuwkruisland.
Zij lezen dat deze herindeling van onderop heeft plaatsgevonden en het
herin-delingsadvies in alle gemeenten met een grote meerderheid van
stemmen is vastgesteld. Ook merken zij op dat door voorgestelde
herindeling een bestuurskrachtige gemeente zal ontstaan. Zij hebben op
dit moment in het proces geen nadere vragen.
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van dit
voorstel voor gemeentelijke herindeling. Belangrijke criteria ter beoordeling van de noodzaak van herindeling zijn voor deze leden in de eerste
plaats het draagvlak onder de bevolking. Maar ook de bestuurskracht van
gemeenten en de urgentie van een herindeling zijn van belang. Herindelingen zouden volgens deze leden alleen plaats moeten vinden van
onderop, als hiervoor steun is van de bevolking. De SP-fractie heeft enkele
vragen bij de het draagvlak en de urgentie. Deze leden gaan hier graag
nader op in.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennis
genomen van het wetsvoorstel dat strekt tot samenvoeging van de
gemeenten Dongeradeel, Ferwerderadiel en Kollumerland en Nieuwkruisland. Deze leden onderschrijven de voorgenomen samenvoeging van
deze gemeenten. Deze leden hebben in deze fase van de behandeling
geen nadere vragen met betrekking tot het voorstel.
2. Voorgeschiedenis en totstandkoming herindelingsadvies
De leden van de CDA-fractie constateren, dat de regering het herindelingsadvies en de zienswijze van de provincie niet als bijlagen bij de memorie
van toelichting heeft gevoegd. Deze leden zijn van mening, dat publicatie
op een website niet gelijkgesteld kan worden met indiening bij de Tweede
Kamer. Deze leden vragen de regering dan ook het herindelingsadvies en
de zienswijze van de provincie alsnog aan de Kamer toe te zenden. Deze
leden lezen, dat het herindelingsadvies behalve in het Nederlands, ook in
de Friese taal is opgesteld. Het verzoek van deze leden heeft vanzelfsprekend betrekking op beide.
De leden van de GroenLinks-fractie hechten veel waarde aan het goed
betrekken van de burgers en organisaties in de betrokken gemeenten.
Deze leden vragen de regering om nog eens nader uiteen te zetten hoe de
inwoners, maatschappelijke organisaties en de lokale politiek van de
betreffende gemeenten betrokken is geweest bij de totstandkoming van
het voorstel tot gemeentelijke herindeling.
De leden van de SP-fractie de vragen of er een meerderheid van de
bewo-ners voor de herindeling is, en als er geen burgerraadpleging heeft
plaats-gevonden waarom daarvoor niet is gekozen. Wanneer er geen
meerderheid voor een herindeling is, vragen deze leden waarom er toch
voor herindeling is gekozen. De uitdagingen waar de kleinere gemeenten
voor staan, na onder andere decentralisaties, leiden zo immers toch tot
gedwongen herindelingen, lijkt het.
3. Toets aan het Beleidskader gemeentelijke herindeling
Sinds 1 januari 2017 is er sprake van een ambtelijke fusie van de
gemeenten Dongeradeel, Ferwerderadiel, Kollumerland c.a. en Dantumadiel. De leden van de CDA-fractie vragen de regering nader in te gaan
op de gevolgen voor de gemeenschappelijke regeling waarin nu vier
gemeenten samenwerken en na de samenvoeging van Dongeradeel,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 831, nr. 4

2

Ferwerderadiel en Kollumerland c.a. nog twee. De gemeente Dantumadiel
blijft immers partner in de ambtelijke fusie.
De leden van de GroenLinks-fractie vinden het van groot belang dat,
wanneer deze fusie doorgang zal vinden en de nieuwe gemeente een
groter oppervlakte zal beslaan, alle burgers op een toegankelijke manier
naar voorzieningen moeten kunnen reizen. Deze leden vragen de regering
daarom specifiek in te gaan op de vraag hoe de toegankelijkheid en
bereikbaarheid van belangrijke voorzieningen gewaarborgd blijft.
4. Financiële aspecten
De regering geeft aan, zo lezen de leden van de SP-fractie, dat de nieuwe
gemeente minder gaat ontvangen in de algemene uitkering uit het
gemeente-fonds dan nu het geval is bij de som van de algemene
uitkeringen. Zij ver-wacht dat deze structurele verlaging opgevangen
wordt door de te verwach-ten vermindering van de bestuurskosten en
andere efficiencyvoordelen van de nieuwe organisatie. Waarop is deze
verwachting gebaseerd? Wat als deze verwachtingen uitblijven? Herindelingen kosten geld, de uitkering op grond van de maatstaf herindeling zal
hiervoor nodig zijn. Wat als blijkt dat er straks toch een tekort op de
begroting ontstaat als gevolg van de herindeling? Deze leden ontvangen
graag een reactie van de regering op deze punten.
5. Overige aspecten
De leden van de CDA-fractie hechten groot belang aan de positie van de
Friese taal, die in de betrokken gemeenten zeer sterk is. Deze leden
noemen in dit verband met ere de naam van de Friese dichter Jan
Dotinga. In de tijd dat hij onderwijzer was in Ternaard, hoofdplaats van de
toenmalige gemeente Westdongeradeel, verscheen zijn eerste dichtbundel «Lytse ivichheit» (1965). Dat de positie van de Friese taal in
Noardeast-Fryslân zeer sterk is, is zonder twijfel mede te danken aan
onderwijzers en dichters zoals hij.
Uit het herindelingsadvies blijkt dat de betrokken gemeenten ten volle
aandacht hebben voor de positie van het Fries. De gemeenten zijn samen
met Dantumadiel bezig om in het kader van harmonisatie van beleid een
gezamenlijk beleidsplan «Frysk taalbelied 2017–2020» op te stellen om het
gebruik van het Fries te borgen. De leden van de CDA-fractie vragen wat
op dit punt de stand van zaken is.
De voorzitter van de commissie,
Ziengs
De waarnemend griffier van de commissie,
Hendrickx

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 831, nr. 4

3