Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

31 066

Belastingdienst

Nr. 245

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 18 juni 2015
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen voorgelegd
aan de Staatssecretaris van Financiën over de brief van 20 mei 2015
inzake de Investeringsagenda Belastingdienst (Kamerstuk 31 066, nr. 236).
De Staatssecretaris heeft deze vragen beantwoord bij brief van 18 juni
2015. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Duisenberg
De griffier van de commissie,
Berck

kst-31066-245
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 245

1

1
De Belastingdienst zal waarschijnlijk in de toekomst met 3.500 minder
mensen werken, wat is de verwachte regionale spreiding van de verloren
arbeidsplaatsen?
Antwoord
Op dit moment kunnen nog geen uitspraken worden gedaan over
regionale spreiding. Deze is afhankelijk van de herinrichting van de
processen en van het werk dat daardoor verdwijnt of vermindert en het
werk dat ontstaat of in omvang toeneemt. Bij de besluitvorming over
spreiding zal rekening worden gehouden met de motie van de Kamerleden Groot en Schouten over het behoud van banen in krimpregio’s.
2
Vanaf welke locatie zal «Switch» worden geleid?
Antwoord
Er is nog geen beslissing genomen over de plaats van waaruit Switch zal
worden geleid.
3
Hoe lang zal Switch naar verwachting in bedrijf zijn?
Antwoord
De verwachting is dat Switch vanaf de startdatum 1 januari 2016 zes tot
acht jaar zal bestaan.
4
Klopt het dat met de nieuwe datalaag de bestaande, verouderde,
ICT-systemen van de Belastingdienst blijven bestaan?
Antwoord
Gegevens zijn nodig voor een goede en snelle aanpak van de verandergebieden informatiegestuurd toezicht, interactie met burgers en bedrijven en
sturing, verantwoording en effectmeting. De Belastingdienst heeft al een
schat aan gegevens, maar deze vormen niet zo maar informatie. De
gegevens zitten «verpakt» in zeer veel verschillende (transactie-) systemen
(legacy), die zijn gebaseerd op veelal verouderde technologieën en die
niet uniform zijn ontworpen (soms was de procesinrichting dominant, dan
weer de volgorde van de wetsartikelen). Gegevens waren daarmee tot
voor kort niet eenduidig en niet gemakkelijk te onttrekken aan al deze
systemen. Daarvoor was vernieuwing van de transactiesystemen
noodzakelijk, een zaak van langere adem. De technologie van de nieuwe
datalaag zorgt ervoor dat de data wel gemakkelijk beschikbaar komen, ook
al zijn de transactiesystemen nog niet vernieuwd. Met de nieuwe datalaag
wordt dus een belangrijke afhankelijkheid van de bestaande transactiesystemen weggenomen.
Dat betekent echter niet dat de verouderde transactiesystemen onveranderd kunnen blijven bestaan. Daarvoor zijn ze te kwetsbaar. Het is
noodzakelijk ze in een langjarige legacy-aanpak te transformeren naar
robuuste, slankere systemen. De IV voor de genoemde verandergebieden
en de aanpak van de legacysystemen volgen ieder hun eigen tempo. Die
ontkoppeling vermindert de wederzijdse afhankelijkheden.
5
In hoeverre blijft kennis met betrekking tot deze verouderde systemen op
de arbeidsmarkt en binnen de Belastingdienst beschikbaar?
Antwoord
In de langjarige legacy-aanpak wordt ter bepaling van de prioriteit
rekening gehouden met een aantal factoren. Een van die factoren is de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 245

2

beschikbaarheid van kennis. Als deze voor een bepaald systeem of
bepaalde technologie schaars is of wordt, is dat een belangrijk element in
de prioritering. Het opruimen van dergelijke oude technologie krijgt dan
prioriteit of een langduriger aanwezigheid van kennis wordt geborgd.
6
Kan er uitsplitsing gegeven worden van de
a. Incidentele kosten met betrekking tot de investeringsagenda; en
b. De structurele kosten en baten als gevolg van de investeringsagenda?
7
Waar is de dekking in de begroting gevonden voor deze operatie?
50
Kunt u toelichten met welke financiële bedragen de genoemde forse
investeringsimpuls gepaard zal gaan? Is dit te verdelen in verbetering
informatiepositie, vervanging verouderde ICT, personeel, gereedschap
voor de medewerkers?
51
Kunt u aangeven waarop de verwachte kostendaling van circa € 100
miljoen per jaar gebaseerd is?
52
Kan er één overzicht komen van het totaal aan investeringen en besparingen ter financiering van deze modernisering bij de Belastingdienst?
57
Kan er een meerjarig financieel overzicht worden gegeven van de kosten
naast die van 2015?
61
Klopt het dat «Oliver Wyman» uitgaat van circa 300 miljoen aan bruto
besparingen en circa 100 miljoen aan netto besparingen aan het einde van
de implementatieperiode? Komt dit overeen met de uitspraak in de brief
van de Staatssecretaris waar wordt gesproken over een kostenbesparing
van circa 100 miljoen per jaar?
Antwoord 6, 7, 50, 51, 52, 57 en 61
Zoals ik tijdens het Algemeen Overleg met de vaste commissie Financiën
uit uw Kamer heb gezegd kon ik geen informatie geven over investeringsbedragen omdat de claims daarvoor moeten worden ingediend bij
Voorjaarsnota en Miljoenennota. In de inmiddels gepubliceerde
Voorjaarsnota is voor 2015 een investeringsbedrag van € 76 miljoen
opgenomen, waarvan de helft voor dynamisch monitoren in de invordering. Voor de jaren 2016 en volgende geldt nog steeds dat moet worden
gewacht op de Miljoenennota. Het is natuurlijk wel zo dat de claims zijn
gebaseerd op binnen de Belastingdienst doorgerekende plannen, die zijn
gevalideerd door Oliver Wyman. In onderdeel 4, Business case, figuur 8,
van het reviewrapport is een tabel opgenomen waarin berekeningen van
de Belastingdienst over de noodzakelijke investeringsbedragen zijn
opgenomen. Deze geven een indicatie van het totaal benodigde bedrag en
de verdeling ervan over de verschillende verandergebieden en Switch.
Het bedrag van 100 miljoen in de brief is het resultaat van berekeningen
van de Belastingdienst over het saldo van investeringen en besparingen.
Deze berekening is door Oliver Wyman als «zeer conservatief»
bestempeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 245

3

8
Is bekend hoe de informatie vroegtijdig in de media terecht kon komen?
Antwoord
Hierover bestaan hooguit vermoedens. Ik vind het daarom niet verstandig
daarover speculatieve uitspraken te doen.
9
Kunt u aangeven in hoeverre de vereenvoudiging van het belastingstelsel
(spoor A) een positieve bijdrage kan leveren aan de doelstelling in het
kader van spoor B (verbetering van de massale processen en de ondersteunende ICT)?
Antwoord
Bij het opstellen van de Investeringsagenda is uitgegaan van de huidige
materiële wet- en regelgeving. Anders gezegd: realisatie van de Investeringsagenda is niet afhankelijk gemaakt van de stelselherziening (er is
overigens wel een afhankelijkheid van wijziging in formele wetgeving).
Het is wel zo dat een vereenvoudiging van het stelsel kan helpen om de
Investeringsagenda tot een succes te maken. Immers, de complexiteit van
het stelsel is een van de hoofdoorzaken van de huidige problemen bijn de
Belastingdienst. Daarbij moet wel worden bedacht dat het doorvoeren van
een stelselherziening op zichzelf een tijdelijke extra belasting van met
name de IV-keten met zich mee kan brengen; daarom zal er bij een
stelselherziening aandacht zijn voor de fasering.
10
In hoeverre is binnen spoor B ook aandacht voor ondersteunende
ICT-(tooling) en het ontsluiten/beschikbaar stellen van de gegevensdata
voor analyse voor de medewerkers in de controle en inning bij een
boekenonderzoek (beschikbaar stellen data voor vergelijking met de
interne data uit de boekhouding van een bedrijf)?
Antwoord
Ter voorkoming van mogelijk misverstand: de gehele investeringsagenda
moet juist worden beschouwd als uitwerking van spoor B van de Brede
Agenda (en gedeeltelijk van spoor C waar het gaat over sturing en
effectmeting). In die zin is er dus volledig aandacht voor (onder meer) de
benodigde ondersteunde ICT (-tooling) en voor het ontsluiten en
beschikbaar stellen van de data. Dat is immers de kern van informatiegestuurd toezicht.
11
Hoe is het aantal van 700.000 brieven per dag opgebouwd? Kan er een
overzicht gegeven worden per belastingsoort/toeslag?
Antwoord
B/CA heeft in 2014 ruim 150 miljoen brieven verstuurd, als volgt verdeeld:
Aangiftebelastingen (LH, OB)
Inkomens- en winstbelastingen
Autobelastingen
Inning en invordering
Toeslagenregelingen
Mailingen

10 miljoen
42 miljoen
17 miljoen
40 miljoen
23 miljoen
20 miljoen

Mailingen betreffen algemene kennisgevingen, zoals bijvoorbeeld brieven
waarin wordt bevestigd dat iemand is gemachtigd de belastingzaken van
iemand anders te regelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 245

4

12
Hoeveel telefoongesprekken voert de Belastingtelefoon per dag?
Antwoord
In 2014 hebben de medewerkers van de BelastingTelefoon gemiddeld
ruim 60.000 gesprekken per dag gevoerd.
13
Hoeveel bezwaarprocedures zijn er jaarlijks in de inkomstenbelasting en
de vennootschapsbelasting?
Antwoord
In 2014 zijn 241.000 bezwaren IH afgehandeld en 27.000 bezwaren Vpb.
14
Kunt u concretiseren welke communicatie precies als improductief wordt
beschouwd dan wel tot veel reacties leidt? Speelt bijvoorbeeld massale
communicatie rondom het uitbetalen van de aanslagen, waarbij het
merendeel deze nog niet heeft ontvangen, een rol?
Antwoord
De Belastingdienst stuurt burgers, bedrijven en intermediairs een bericht
om hen op de hoogte te stellen van de voortgang of het resultaat van een
transactie. Ook worden berichten gestuurd met de bedoeling burgers,
bedrijven of intermediairs er op te wijzen dat ze een handeling kunnen of
moeten verrichten. Bijvoorbeeld het doen van aangifte of het verrichten
van een betaling. Wanneer een bericht van de Belastingdienst voor die
burger, dat bedrijf of die intermediair niet voldoende snel, niet foutloos,
niet gemakkelijk uitvoerbaar of onvoldoende begrijpelijk is, dan leidt dit
tot onzekerheid of onduidelijkheid. In die gevallen gaan burgers en
bedrijven (vervolg)contact zoeken met de Belastingdienst. Dit soort
contacten kan zou zoveel als mogelijk voorkomen moeten worden;
daarom zijn ze als improductief bestempeld.
Communicatie die tot veel reacties leidt zijn de berichten over situaties
waarbij het (fiscale) belang groot is en/of waar in staat dat aan de
Belastingdienst moet worden betaald. Een voorbeeld daarvan is de
«Uitnodiging tot het doen van betaling».
15
In hoeverre staat de huidige wet- en regelgeving de aanpassing van de
massale communicatieprocessen in de weg?
17
Vereist deze herinrichting van het aangifteproces niet dat de AWR op de
schop moet? Of is het mogelijk binnen het kader van die formele wet dit
wel te realiseren?
Antwoord 15 en 17
De huidige processen van de Belastingdienst zijn ontworpen voor de
afzonderlijke belastingmiddelen. Binnen de processen zijn de
processtappen strak gedefinieerd langs de lijnen van die belastingwet. Het
formele recht en de procesinrichting zijn nauw verbonden en hebben
elkaar in de loop van tientallen jaren wederzijds beïnvloed. Dat leidt er
bijvoorbeeld toe dat het systeem beslissingen «neemt» die in de wet een
formeel etiket hebben gekregen. Een burger moet tegen zo’n beslissing
dan ook een formeel instrument inzetten, een bezwaarschrift. De term
«bezwaar» correspondeert vaak niet met zijn belevingswereld: hij wil
bijvoorbeeld een aanvulling doen op zijn aangifte (aftrekpost vergeten).
Modernisering van de interactie en van het onderliggende proces en een
meer op de burger dan op het belastingmiddel gerichte benadering zullen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 245

5

dus een aanpassing van de formele wetgeving vragen. Hoe ingrijpend die
is hangt af van de toekomstige inrichting van de interactie; die moet nog
in detail worden ontworpen. Het is denkbaar dat de stap-voor-stap-aanpak
van de interactie ook een corresponderende stap-voor-stap-aanpak in de
wetgeving vraagt. Uitgangspunt blijft dat het gemak van de burger om
aan zijn verplichtingen te voldoen wordt vergroot, terwijl zijn rechtsbescherming niet vermindert.
16
Kan de VIA niet gebruik worden om geautomatiseerd een voorlopige
aanslag op te leggen, die voor een grote groep door tijdsverloop definitief
wordt. Men zou het aangifteproces dan kunnen vermijden voor die groep.
En de gegevensverzameling zo inrichten dat er een kleine groep over blijft
die klassiek aangifte doet. Zou dat klassiek aangifte doen dan niet op
gesplitst kunnen worden in een groep die belasting moet betalen en
belasting moet terug krijgen?
Antwoord
De ideeën die in de vraag zijn vermeld maken onderdeel uit van het totale
palet van de modernisering van de interactie. Of het precies deze aanpak
wordt is nog niet te zeggen. De vraag is daarbij niet alleen wat de
systemen van de Belastingdienst aankunnen, maar zeker ook wat de
burger ervaart als gemak. De meningen van burgers zullen dus belangrijke input zijn voor de uiteindelijke inrichting van de interactie.
18
Is het doel de organisatie zoveel gegevens te laten verzamelen dat er
zonder aangifte van de burger aangiften kunnen worden opgelegd?
Antwoord
Op dit moment is nagenoeg het maximale aantal relevante gegevensbronnen voor de VIA ontsloten. Daardoor is de Belastingdienst in staat
aan meer dan 60% van de burgers een volledig vooringevulde aangifte te
presenteren. Bij de overige 40% is de aangifte ook vaak al heel ver
vooringevuld maar ontbreekt een enkele (aftrek)post. De inzet bij de VIA is
er op gericht het gebruik van de huidige beschikbare stromen te optimaliseren: nog meer controles bij ontvangst van de gegevens van derden
door de Belastingdienst, nog meer slimme tools om fouten en onwaarschijnlijkheden op te sporen. Grote stappen kunnen alleen worden
gemaakt wanneer de fiscale wetgeving wordt vereenvoudigd door
bepalingen af te schaffen of zo te modelleren dat een gegevensstroom op
gang kan worden gebracht. Winst in aantallen is dan te behalen bij
inkomsten uit overige werkzaamheden en bij de giften.
Het antwoord op de vraag of er aanslagen gaan worden opgelegd zonder
voorafgaande aangiften is niet alleen afhankelijk van de mogelijkheden
die de VIA biedt, maar ook van de uiteindelijke invulling van de modernisering van de interactie.
19
Kunt u een gedetailleerde beschrijving geven van de voorgenomen
reorganisaties van de Belastingdienst en hoeveel geld en ontslagenen
daarmee gemoeid zijn?
Antwoord
Er is geen sprake van ontslagen. Er is sprake van werk dat verdwijnt en
daarmee verdwijnt de functie van degene die dat werk nu uitvoert. De
medewerker zelf op die plaats, die dat werk nu doet, gaat naar het werken mobiliteitsbedrijf Switch. In de Investeringsagenda en de bijlage is de
richting geschetst van het transitieproces op de vijf verandergebieden. Dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 245

6

is in deze fase nog op hoofdlijnen. Een detaillering zal plaatsvinden in een
roadmap die in het najaar gereed zal zijn.
20
Kan er een overzicht worden gegeven van de investeringen in de
ICT-systemen die in het verleden zijn gedaan?
Antwoord
De materiële uitgaven voor ICT in de achterliggende drie jaar waren:

Totaal
uitgaven datacenter
andere uitgaven

2012

2013

2014

232
160
72

248
187
61

238
167
71

uitgaven in mio €; in de ICT-uitgaven zijn ook kosten opgenomen voor telefonie en enkele andere
materiële uitgaven.

De uitgaven voor het datacenter betreffen grotendeels uitgaven voor
beheer, onderhoud en investeringen in hardware, softwarelicenties,
communicatie en netwerken.
De andere uitgaven betreffen die van beheer en onderhoud van applicaties en van ontwikkeling van nieuwe applicaties.
De materiële ICT-uitgaven voor grote projecten zijn onderdeel van deze
begroting en zijn tevens opgenomen in het Rijks-ICT Dashboard.
21
Wat is de reden dat die investeringen niet hebben gewerkt?
22
Waarom zijn de verouderde ICT-systemen niet eerder vervangen?
Antwoord 21 en 22
Dat de investeringen niet zouden hebben gewerkt is onjuist. In de
achterliggende jaren is een reeks wetgevingsimplementaties voltooid en
zijn goede resultaten geboekt met de Vooringevulde Aangifte, het
Toeslagensysteem en andere grote en kleinere processen en systemen.
Ook zijn projecten beter beheersbaar geworden door ze kleinschaliger te
maken en is het verouderde datacenter sterk gemoderniseerd. Tegelijkertijd wordt uit de Investeringsagenda duidelijk dat de in de vorige eeuw
gebruikelijke IT-aanpak bij grootschalige gegevensverwerkende organisaties ook voor de Belastingdienst heeft geleid tot veel losse informatiesystemen, ieder voor zich ontwikkeld voor de ondersteuning van
specifieke processen. Daardoor is de huidige situatie ontstaan. De legacy
is zo divers en gedateerd dat een onverantwoord groot deel van de
budgettaire ruimte opgaat aan beheer en onderhoud en er een te geringe
investeringsruimte overblijft. Voor vervanging van verouderde
ICT-systemen was er nauwelijks ruimte.
23
In welke mate draagt de huidige complexe wetgeving ook bij aan de tax
gap?
Antwoord
Aan de tax gap kunnen verschillende oorzaken ten grondslag liggen.
Complexe wet- en regelgeving is er daar één van. Andere oorzaken zijn
onduidelijk beleid, problematiek in de uitvoering, onkunde bij belastingplichtigen of onwil om regels na te leven (fraude). De mate waarin deze
verschillende oorzaken bijdragen aan de tax gap is niet te bepalen. Wel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 245

7

zijn er concrete aanwijzingen dat vereenvoudiging van regelgeving
bijdraagt aan het terugdringen van het nalevingstekort bij de belastingplichtigen die bekend zijn bij de Belastingdienst. Uit de Steekproef
Particulieren over het aangiftejaar 2010 bleek dat het nalevingstekort was
gehalveerd. Een groot deel van de daling kwam voor rekening van de
vereenvoudigde regelgeving van de aftrekmogelijkheden van specifieke
zorgkosten (brillen en andere hulpmiddelen).1
24
Wat wordt er hier verstaan onder toezicht? Valt hier ook controle onder?
En handhaving ook?
Antwoord
Handhaving omvat het totale spectrum van dienstverlening tot fraudebestrijding (of speelser: van VIA tot FIOD). We spreken van (intensief)
toezicht wanneer specialisten aangiften beoordelen (wel aangeduid met
termen als aanslagregeling of kantoortoetsing) of wanneer een
boekhouding wordt gecontroleerd (controle of veldtoets).
25
Is de datalaag die boven de bestaande systemen is ontwikkeld binnen de
Belastingdienst zelf ontwikkeld? Is dit bestaande software? Zijn hier
externe partijen bij betrokken?
Antwoord
De datalaag is ontwikkeld door de Belastingdienst. Daarvoor heeft de
Belastingdienst een combinatie van data-engineers en materiedeskundigen ingezet. Het gebruikte data-modellerings concept is in
samenwerking met Accenture ontwikkeld en recentelijk in zijn opzet
getoetst door Oliver Wyman. Het modelleren van de data gebeurt in
SAS-tooling. SAS is een aanbieder van professionele analytics en
data-management software.
26
Is bij deze datalaag sprake van een enkel computerprogramma, of wordt
gebruik gemaakt van meerdere programma’s? Wat wordt bedoeld met
«standaardsoftware»?
Antwoord
Het modelleren van de datalaag gebeurt in SAS-tooling. Er zijn meer
producten van SAS ingezet voor bijvoorbeeld het data-management, het
modelleren van business rules en het maken van dashboards en
selectiesystemen. SAS biedt hiervoor standaardproducten die onderling
goed samenwerken (een suite) en die passen bij de complexiteit en
omvang van de gegevens van de Belastingdienst.
27
Op welke locatie wordt deze datalaag ontwikkeld en beheerd? Hoeveel
mensen zijn hiermee bezig?
Antwoord
De ontwikkeling van de datalaag gebeurt in Utrecht door hoogwaardig
opgeleide data-engineers en business analisten. Het beheer van de
datalaag is een samenwerking tussen de Utrechtse data-engineers en
gegevensspecialisten in Apeldoorn. Er zijn circa 20 mensen mee bezig.
28

1

Brief aan Tweede Kamer van 11 maart 2013, Kamerstuk 31 066, nr. 155

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 245

8

Houdt de keuze om niet grootschalig te investeren in de ICT in dat
technologisch verouderde systemen vooralsnog blijven bestaan? Hoe
wordt het risico van uitval/niet meer te onderhouden zijn ingeschat? Hoe
wordt rekening gehouden met de lange termijn?
Antwoord
Zoals is aangegeven in de Investeringsagenda wordt het proces van de
Belastingdienst meer en meer uitgevoerd door, in plaats van ondersteund
met IV. Er wordt de komende jaren dan ook zeker geïnvesteerd in ICT,
zowel bij de interactie met burger en bedrijf als in de legacy-aanpak. Die
legacy-aanpak is langjarig. Met gerichte investeringen zal de komende
jaren de verzameling van legacysystemen stap voor stap een migratie
ondergaan naar een toekomstvast en robuust landschap van ketensystemen. Er zijn daarbij twee elkaar aanvullende lijnen: «rationalisatie» van
het bestaande landschap en transformatie naar slankere systemen.
Met rationalisatie worden talrijke kleinere voorzieningen afgeschaft die tot
nu toe nodig waren om toezicht en inning te ondersteunen, wordt oude
technologie opgeruimd en worden «dubbelingen» verwijderd. Met
«slimme» selectie worden gebieden met veel winstpotentieel en met de
meeste risico’s op uitval/fouten het eerste aangepakt. Het huidige
landschap wordt daarmee geoptimaliseerd en de kwetsbaarheid wordt
geleidelijk steeds verder gereduceerd.
Daarnaast worden nu verouderde grote systemen stapsgewijs getransformeerd naar slankere systemen die op ketens zijn georiënteerd.
Met deze operatie worden de beheer- en onderhoudslasten structureel
verminderd en worden continuïteitsrisico’s gereduceerd. De verhouding
tussen continuïteits- en vernieuwingskosten in de IV-organisatie wordt op
termijn marktconform. Verder wordt een betrouwbare en zo foutloos
mogelijke van-dag-tot-dag productie gerealiseerd door veel aandacht te
besteden aan het optimaliseren van het beheer.
29
Kunt u de opmerking «we besteden onze tijd en capaciteit liever aan grote
opbrengsten dan aan kleine, en we werken zo doelmatig mogelijk» een
toelichten in het kader van de compliance?
Antwoord
Er verandert niets aan de handhavingsstrategie: compliance blijft de
strategische doelstelling. Wat verandert is dat het keuzeproces veel sterker
een centraal geleid proces wordt, waarbinnen data-analyse leidend is.
Handhavingsregie gaat over keuzes maken en de Investeringsagenda gaat
helpen om dat keuzeproces te verbeteren: doordat de risico’s beter in
beeld worden gebracht en doordat de toegevoegde waarde van elke
interventie straks kan worden gemeten. De zoektocht naar de
goedkoopste (mix van) instrumenten om risico’s af te dekken blijft.
30
Hoeveel heeft het ETM bij elkaar gekost?
Antwoord
Ik heb u over de kosten van ETM en over de achtergronden ervan
uitvoerig geïnformeerd in mijn antwoord op de vragen gesteld op 4 juni
2014 in het verslag van een schriftelijk overleg over mijn brief van 19 mei
2014 over de brede agenda voor de Belastingdienst (Kamerstuk 31 066, nr.
201).
31
Is de toekomstige aanpak van automatisering ook te implementeren bij de
lokale heffers zoals gemeenten, provincies en waterschappen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 245

9

Antwoord
Ik sluit niet uit dat onderdelen van de aanpak ook te implementeren zijn bij
lokale overheden. Ik wijs er op dat veel ICT-voorzieningen die generiek
door de overheid kunnen worden gebruikt al tot stand komen met de
zogeheten Generieke Digitale Infrastructuur. De Belastingdienst maakt
daar evenals veel andere overheidsuitvoerders en lokale overheden
gebruik van.
32
Op welke wijze worden de prestaties en verbeteringen bij de Belastingdienst zichtbaar en meetbaar?
Antwoord
Spoor C van de Brede Agenda Belastingdienst beoogt meer realistische
verwachtingen te creëren en een grotere openheid te geven over de
prestaties van de Belastingdienst. In dit kader heeft de Commissie
Managementinformatie en Bekostigingssystematiek Belastingdienst
(BIMB) voorstellen gedaan voor de verbetering van de managementinformatie en de bekostigingssystematiek. Deze rapporten zijn tegelijk met de
Investeringsagenda aangeboden aan uw Kamer. In lijn met de Commissie
BIMB is de Belastingdienst aan de slag gegaan met het opstellen van een
consistente set van indicatoren en streefwaarden en met het doorvoeren
van aanpassingen op het systeem van administraties en -gegevens. Deze
indicatoren en streefwaarden worden gebaseerd op de indeling van het
bekostigingsmodel waarbij de Belastingdienst een aantal hoofdprocessen
onderscheidt. Deze geven weer hoe de dienst met een aantal te onderscheiden maatschappelijke groepen (subjecten) zijn kernopdracht(en)
uitvoert. Ook zal inzicht worden verschaft in de kosten die gemaakt
worden voor de uitvoering van bestaande en nieuwe wetgeving. Daarmee
wordt het op macroniveau inzichtelijk welke belastingopbrengst van welke
subjecten komt en de bijdrage die elk werkproces binnen de Belastingdienst daaraan levert. In de begroting 2017 worden de prestaties en
verbeteringen bij de Belastingdienst zichtbaar gemaakt in de vorm van
nieuwe indicatoren en streefwaarden en een toelichting op de bekostigingssystematiek. Via de halfjaarsrapportage Belastingdienst wordt uw
Kamer geïnformeerd over de voortgang van dit traject.
33
Hoe gaat u om met belastingbetalers die niet online hun aangifte kunnen
invullen? Wat voor mogelijkheden biedt u deze belastingbetalers?
Antwoord
De inzet van de Belastingdienst is dat zoveel mogelijk mensen
zelfredzaam zijn bij het doen van hun zaken met de Belastingdienst. Uit
recent onderzoek blijkt dat de vraag of mensen zichzelf kunnen redden,
afhangt van de mate waarin zij hulp durven te vragen en weten te vinden.
Uit het onderzoek blijkt dat 83% van alle burgers hulp zoekt of zelf in staat
is om in contact te treden met de Belastingdienst en dat 17% behoefte
heeft aan hulp, maar deze (nog) niet weet te vinden. De mate van
zelfredzaamheid wordt in het algemeen bepaald door drie factoren: niet
kunnen, niet mogen of niet willen.
Bij niet kunnen gaat het om mensen die niet zelfredzaam zijn. Hun
zelfredzaamheid is echter niet afhankelijk van de vraag of de communicatie op papier of digitaal plaatsvindt, maar van andere beperkingen.
Daarom heeft de Belastingdienst ook nu al verschillende voorzieningen
voor mensen die ondersteuning nodig hebben bij hun zaken met de
Belastingdienst, zoals Hulp bij aangifte (HUBA) via de balies op de
Belastingkantoren en via maatschappelijke intermediairs (bijvoorbeeld
vak- en ouderenbonden, Belastingwinkels, Toeslagenservicepunten). Het
streven is om die ondersteuning nog meer te richten op het helpen van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 245

10

mensen om niet alleen zelf hun zaken met de Belastingdienst te doen,
maar deze ook digitaal te doen, door het geven van instructie (onder
andere in het kader van het bredere overheidsprogramma DigiSterker) en
het beschikbaar stellen van computers, met aanwezige medewerkers voor
hulp, op belastingkantoren. Daarnaast kunnen deze mensen gebruik
maken van hulp in de directe omgeving, zoals van familie, buren,
vrienden. Daarvoor zijn (en worden) de machtigingsmogelijkheden via
DigiD-Machtigen (verder) uitgebreid. Daarbij bestaat, ook met het oog op
digitaal minder vaardigen, de mogelijkheid dat de gemachtigde een
aanvraag voor een machtiging doet namens de betrokkene. Het proces
van registratie van de machtiging is zo ingericht dat het risico op misbruik
wordt geminimaliseerd. De komende periode zal – in samenwerking met
de genoemde organisaties – bijzondere aandacht worden besteed aan de
genoemde 17% van de mensen die de beschikbare hulp nog onvoldoende
weet te vinden.
Bij niet mogen gaat het om wettelijke vertegenwoordigingssituaties. Het
betreft bijvoorbeeld mensen die (gedeeltelijk) handelingsonbekwaam zijn,
bijvoorbeeld als gevolg van curatele of bewind, maar ook situaties na
overlijden. Deze mensen doen ook met het huidige papieren berichtenverkeer niet zelfstandig zaken met de Belastingdienst, maar er zijn
voorzieningen zodat hun vertegenwoordiger dat kan doen. In het kader
van het door de Minister van BZK eerder aan uw Kamer aangekondigde
eID-stelsel zullen voorzieningen worden ontwikkeld die wettelijke
vertegenwoordigers in staat stellen digitaal over alle gegevens te
beschikken die voor een goede behartiging van de zaken van hun cliënten
nodig zijn. Zolang deze voorzieningen nog niet (volledig) beschikbaar zijn,
zullen deze situaties op de lijst met uitgezonderde doelgroepen in de
uitvoeringsregelgeving onder het wetsvoorstel worden geplaatst. Het
papieren verkeer blijft voor deze groepen voorlopig nog van kracht.
Bij niet willen gaat het om mensen die op zich in staat zijn om hun zaken
met de Belastingdienst zelf te doen, maar daar om hen moverende
redenen van afzien. Zij kunnen hulp inroepen van commerciële intermediairs, zoals fiscale dienstverleners of financiële adviseurs en doen dat in
de praktijk ook al veelvuldig. Zij zouden kunnen worden gekenschetst als
hulpvragend redzaam.
34
Hoe wordt zorg gedragen voor voldoende samenwerking tussen controle
en inning, om te zorgen dat naast het detecteren en bestrijden van fraude
ook het geld teruggeïnd kan worden?
Antwoord
Het veranderingsproces speelt zich niet af binnen kolommen, maar er
overheen. Een fundament van de Investeringsagenda is dan ook de
zogeheten ketenbenadering, die juist inhoudt dat bijvoorbeeld processen
als heffing, controle en inning niet los van elkaar worden beschouwd en
bestuurd, maar in een keten op elkaar aansluiten. Gegevens worden
uitgewisseld tussen processen en werkwijzen worden op vergelijkbare
manier in de verschillende processen vernieuwd. Dit leidt zowel voor
belastingplichtigen als voor de Belastingdienst tot majeure verbeteringen.
Die andere, ketengerichte manier van werken en inrichten van systemen,
vereist een andere wijze van sturing: ketengericht in plaats van op de
afzonderlijke schakels van de keten. Dit vraagt om meer centrale sturing
en regie. Daarom wordt de aansturing van de hele belastingkolom
(inclusief Toeslagen) ook belegd bij een compacte Raad van Bestuur van
vijf leden.
35
In hoeverre wordt de verzamelde informatie getoetst op volledigheid?
Immers, nu er zo zwaar op die verzamelde informatie geleund wordt dient

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 245

11

men een beeld te hebben van de mate van volledigheid? Toch zullen er
altijd velden zijn waar deze (geautomatiseerde) informatieprocessen niet
die benodigde informatie krijgen. Hoe zal hiermee omgegaan worden?
Antwoord
De datalaag wordt ontwikkeld in een goed gedefinieerd proces. Hierin
zitten verschillende kwaliteitscontroles. Zo wordt de datalaag getoetst op
juistheid door cross-checks op bijvoorbeeld de kasstroom, het grootboek,
etc. Ook wordt er getoetst op volledigheid en tijdigheid. Niet vastgelegde
feiten zitten vanzelfsprekend ook niet in de data-laag, maar door dwarsverbanden te leggen tussen de verschillende – verzuilde – systemen wordt
er een zo volledig mogelijk data-fundament gebouwd.
In het beheer wordt voortdurend getoetst op volledigheid, juistheid en
tijdigheid van de gegevens.
36
Hoe wordt het begrip meest kansrijke debiteuren ingevuld? In hoeverre
ontstaat er strijdigheid met het gelijkheidsbeginsel door deze inzet op
doelmatigheid?
Antwoord
Een van de genoemde resultaten gaat over het dwanginvorderingsproces
(dynamisch monitoren). Dit proces is van toepassing op debiteuren die te
maken hebben met een opgelegd dwangbevel waardoor de Belastingdienst over kan gaan tot het leggen van beslag op zaken als loon, auto’s,
vastgoed etc. De debiteuren van wie uit de gegevens blijkt dat er
inderdaad sprake is van een verhaalsmogelijkheid worden geoormerkt als
kansrijk voor de invordering.
37
Alleen inning en inkomensheffing komen de volgende jaren voor totale
vernieuwing in aanmerking; welke belastingsoorten worden bedoeld met
«inkomensheffing»?
Antwoord
Onder inkomensheffing wordt hier verstaan de inkomstenbelasting en de
premies volksverzekeringen.
38
Kunt u toelichten of met het betere gereedschap ondersteunende (audit
en analyse) tools worden bedoeld of ook investeringen in kennis en
vaardigheden van de medewerkers?
Antwoord
Investeringen in kennis en vaardigheden van medewerkers zijn uiteraard
onontbeerlijk om de nieuwe tools daadwerkelijk te kunnen gebruiken en
om te werken volgens nieuwe methodieken. Dat zal dus hand in hand
gaan.
39
Klopt het dat er middels een experiment gezocht wordt naar de optimale
weg, zowel bij inkomensheffing als inning? Is het de bedoeling dat hier
voor andere processen een leerfeedback uit wordt getrokken?
Antwoord
Er zijn inderdaad experimenten geweest op de inkomensheffing en op de
incassoprocessen. Beide experimenten tonen aan dat het inzetten van
gegevens en professionele analysemogelijkheden aanzienlijke verbeteringen in effectiviteit en efficiëntie laten zien. Voor de komende jaren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 245

12

zullen andere processen volgen waar dezelfde methodiek van informatiegestuurd werken wordt toegepast.
40
Wat wordt verstaan onder legacy systemen?
Antwoord
Het betreft de verzameling van vaak verouderde, meestal centrale
transactieystemen die meestal in gebruik zijn voor de grote, massale
processen.
41
Kunt u een benchmark geven van de belastingdiensten in EU op voor die
dienst wezenlijke variabelen?
Antwoord
Een recente vergelijking als bedoeld is niet direct voorhanden. Sinds een
aantal jaren publiceert de OECD zijn vergelijkende studies naar belastingdiensten in de OECD-landen en niet-OECD-landen. Nederland doet ook
mee aan deze studies. De laatste is van 2013.2
42
Wat zijn de gemiddelde kosten van een belastingsrechtszaak?
Antwoord
Inzicht in de gemiddelde kosten is lastig te geven. Het aantal uren dat
besteed wordt aan een beroepszaak verschilt per zaak. Bovendien zijn de
gemaakte uren niet volledig te koppelen aan het aantal afgedane
rechtszaken in een bepaald jaar; zaken belopen namelijk vaak meer jaren
en daarmee is ook de behandeltijd over meer jaren verspreid.
Omgerekend naar fte kosten beroepschriften de Belastingdienst op
jaarbasis circa 150 fte. Er worden jaarlijks zo’n 7.500 beroepschriften
ontvangen.
43
Hoe is het personeelsbestand van de Belastingdienst opgebouwd naar
leeftijdscohorten?
Antwoord
Zie onderstaande tabel
Totaal Belastingdienst
Functie familie

00–24

25–34

35–44

45–54

55–65

65+

Totaal

Sturing
Staf
Uitvoering Intern
Uitvoering Extern
Zonder stramien

1
9
45
162
8

76
195
397
2.307
100

288
437
938
2.725
173

731
959
1.513
6.803
285

628
858
1.373
8.387
160

10
15
30
146
7

1.735
2.473
4.295
20.530
732

Totaal Generaal

225

3.074

4.561

10.292

11.405

207

29.765

Peildatum: mei 2015

44
Hoe komt het dat de autonome uitstroom bij de Belastingdienst zo laag
ligt?

2

Tax Administration 2013, comparative Information on OECD and other advanced and emerging
economies
http://www.keepeek.com/Digital-Asset-Management/oecd/taxation/tax-administration2013_9789264200814-en#page1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 245

13

Antwoord
Medewerkers blijken de Belastingdienst als aantrekkelijke werkgever te
zien. Daarnaast is in Nederland de uitstroom van medewerkers de
afgelopen jaren afgenomen (bron: CBS), waarschijnlijk onder invloed van
de economische crisis: dat geldt ook voor de Belastingdienst. Tot slot leidt
de verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd en de uitfasering van de
FPU tot een tijdelijke lagere uitstroom vanwege pensionering.
45
In hoeverre is het gezien de bezuinigingen bij andere departementen en
overheidsorganisaties reëel dat de 5000 mensen waarvan het werk
verdwijnt elders binnen de overheid nieuw werk kunnen vinden? Hoe
groot is het risico dat kennis en kunde door de uitstroom van
medewerkers sneller verdwijnt dan voor de organisatie wenselijk is?
Antwoord
In de eerste plaats is het niet nodig voor 5.000 mensen werk te vinden: in
de zes tot acht jaar dat Switch zal functioneren zullen medewerkers
uitstromen vanwege natuurlijk verloop. Voor een ander deel zullen
mensen op andere plekken binnen de Belastingdienst aan het werk
kunnen (als daar uitstroom vanwege natuurlijk verloop plaatsvindt). Voor
het overige zullen mogelijkheden worden onderzocht om elders werk voor
hen te vinden, niet alleen binnen de overheid, maar ook daarbuiten.
Daarvoor zal gebruik gemaakt worden van expertise van buiten de
Belastingdienst.
Voor deze groep van 5.000 medewerkers hoeft voor het verdwijnen van
onmisbare kennis en kunde niet te worden gevreesd. De werkzaamheden
die zij verrichtten worden juist beëindigd of nemen sterk in omvang af
omdat dat werk niet meer of niet meer in die mate hoeft te worden
gedaan.
46
Op welke wijze denkt u de 1500 nieuwe medewerkers aan te trekken met
de benodigde kwalificaties en vaardigheden die passen in de nieuwe
werkwijze, in een concurrentiestrijd met het bedrijfsleven?
Antwoord
De Belastingdienst is een aantrekkelijke werkgever. Met gerichte aandacht
vanuit het Employability Center en de juiste mix van recruitementactiviteiten zullen de vacatures worden uitgezet.
47
Kunt u toelichten of het bij de instroom van 1500 nieuwe medewerkers
gaat om specialisten op dataniveau of ook om specialisten met fiscale
kennis?
Antwoord
Naar verwachting zal het overgrote deel van de ongeveer 1500 nieuwe
medewerkers bestaan uit medewerkers met fiscale kennis. Een relatief
klein deelzal bestaan uit dataspecialisten.
48
Er wordt aangekondigd dat er een nieuw besturingsmodel komt met een
Raad van Bestuur waarbij de DG voorzitter is. Kunt u nader toelichten aan
welke problemen de invoering van een raad van bestuur tegemoet moet
komen en waarom het huidige MT Belastingdienst (waar de DG ook
voorzitter van is) niet voldoende is om de problemen op te lossen? In
hoeverre wordt tevens gekeken naar aansturingsproblemen in de bredere
organisatie?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 245

14

Antwoord
Het tot voor kort bestaande besturingsmodel van de Belastingdienst had
aan de top een managementteam dat bestond uit twaalf leden, die primair
een bedrijfsonderdeel of een bedrijfsfunctie vertegenwoordigden. In de
situatie waarin veranderingen in de organisatie (zoals bij Belastingen en
eerder bij Douane) zich afspelen binnen één bedrijfsonderdeel kan dat
model goed functioneren. In een situatie, zoals bij de Investeringsagenda,
waarbij de veranderingen over de dienstonderdelen heen gaan en waarin
een kanteling wordt gemaakt naar ketens, gaat het model teveel knellen.
Bovendien blijkt het moeilijk om met een groot aantal managers aan de
top slagvaardig veranderingen door te voeren. Managementliteratuur
spreekt de voorkeur uit voor kleine raden van bestuur (vijf tot maximaal
zeven leden) waarvan de leden niet als belangenbehartiger optreden,
maar als onderdeel van een geheel.
De wijzigingen in de besturing zullen niet beperkt blijven tot de top. Op dit
moment zijn opdrachten uitgezet om te kijken naar de besturing van HR
en van de IV-keten. Ook de totale bestaffing wordt in ogenschouw
genomen.
49
Kan meer informatie worden gegeven over de Engelse en Amerikaanse
diensten?
Antwoord
Informatie over de Amerikaanse en Engelse diensten, respectievelijk de
IRS (Internal Revenue Service) en HRMC (Her Majesty’s Revenue and
Customs) en over de verbeterprogramma’s die deze diensten in het
recente verleden hebben doorgevoerd is slechts beperkt publiek
beschikbaar.
HMRC is in 2007 gestart met een grootschalig verbeterprogramma.3 Dit
programma was gebaseerd op een initiële investering van GBP 2,7 miljard
in de periode 2007–2010, met de doelstelling om een efficiëntere en meer
klantgerichte organisatie te creëren. Deze nieuwe organisatie maakt het
makkelijker voor belastingbetalers om hun verplichtingen na te komen.
Een andere belangrijke doelstelling was om effectiever bewuste belastingontduiking te identificeren en daarmee de tax gap te reduceren. Op deze
manier wordt het percentage belastingplichtigen verhoogd dat ook
daadwerkelijk aan zijn verplichtingen voldoet. Binnen de looptijd van het
programma werden op deze manier de investeringen ruimschoots
terugverdiend.
Na het succes van deze eerste fase is een aantal vervolgprojecten van
start gegaan vanaf 2011.4Door processen te vereenvoudigen en waar
mogelijk te digitaliseren, wordt voor belastingplichtigen onnodige
interactie met de Belastingdienst gereduceerd en worden tegelijkertijd de
uitvoeringskosten significant verminderd. Sinds 2012 kunnen
MKB-ondernemingen via een portaal interactief communiceren met
HMRC. Dit leidt ertoe dat meer belastingaangiftes in één keer goed gaan.
Tegelijkertijd ontstaat er de mogelijkheid voor HMRC om meer aandacht
te besteden aan het detecteren en monitoren van mogelijkerwijs
frauderende organisaties. Deze aanpak wordt ondersteund met een
significante investering in opleiding en begeleiding van medewerkers.
Hierdoor zijn ze beter in staat om zinvol werk op de juiste plek in de
organisatie uit te voeren. In het tweede gedeelte van het programma was
3

«HM Revenue & Customs» transformation programme,» Report by the comptroller and auditor
general (Tim Burr), HC 930 Session 2007–2008, 18 July 2008. (http://www.nao.org.uk/report/hmrevenue-customs-transformation-programme/)
4
https://www.gov.uk/government/publications/2010-to-2015-government-policy-making-theadministration-of-the-tax-system-more-efficient/2010-to-2015-government-policy-making-theadministration-of-the-tax-system-more-efficient

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 245

15

kostenbesparing geen expliciet doel, maar door efficiëntere processen zijn
de kosten wel verlaagd.
De Amerikaanse Belastingdienst is buitengewoon terughoudend in het
delen van informatie over zijn verbeteraanpak en dat geldt voor alle
betrokken externe partijen (die gebonden zijn door een non disclosure
agreement). Op basis van spaarzame publieke informatie, waaronder
enkele beschikbare artikelen5 en een radiointerview6 is echter duidelijk dat
de verbetering van informatiegericht toezicht en inning een belangrijke rol
heeft gespeeld. Het gebruik en combineren van grote hoeveelheden data
uit verschillende bronsystemen is daarbij cruciaal om deze aanpak vorm
te geven. Door een intelligent gebruik van data-analyse kan de aandacht
van de Belastingdienstmedewerkers worden gericht op gebieden waar bij
de aangifte de meeste fouten optreden. Daarbij kan onder andere gedacht
worden aan het identificeren van fraude.7
53
Wat zijn de kosten van een attenderingsbericht? Hoeveel attenderingsberichten zijn/worden er verstuurd?
Antwoord
Attenderingsberichten zijn berichten waarmee ondernemers attent
worden gemaakt op de noodzaak van het doen van BTW-aangifte en van
betalingen. Voor de omzetbelastingen worden deze berichten digitaal
verzonden via:
E-mail: 4,8 miljoen
SMS alert: 43.000 abonnementen
BTW alert (app): 8.000
Webcare@zakelijk: 23.000 volgers
Naast de eenmalige ontwikkelkosten bedragen de kosten van deze
diensten ongeveer € 2.000,– per maand
Ook ten behoeve van de invordering worden attenderingsbrieven
verstuurd:
Inkomstenbelastingen: 1,1 miljoen
Vennootschapsbelasting: 150.000
Autobelastingen: 350.000
Toeslagen: 700.000
De totale kosten hiervan zijn ongeveer € 750.000,–
Vanuit intensief toezicht worden attenderingsbrieven verstuurd met als
doel non compliance te voorkomen dan wel gebleken non compliance
tegen te gaan. In 2014 zijn er omstreeks 450.000 van deze attenderingsbrieven verstuurd over de volgende onderwerpen: gezinshulp, dieetkosten, medicijnkosten, monumentpanden, ROW, levensonderhoud,
OZON, buitenlandse pensioenen, buitenlands vermogen. De kosten
hiervan bedragen ongeveer € 150.000,– (exclusief de menskracht intensief
toezicht).
54
Wat zijn de kosten van een gemiddeld boekenonderzoek?

5

http://www.federalnewsradio.com/index.php?nid=851&sid=3703560 en http://www.irs.gov/uac/
Newsroom/IRS-Combats-Identity-Theft-and-Refund-Fraud-on-Many-Fronts-2014
6
http://www.federalnewsradio.com/1167/3806599/Dean-Silverman-Former-Senior-Adviser-to-theCommissioner-IRS
7
http://www.irs.gov/uac/Newsroom/IRS-Combats-Identity-Theft-and-Refund-Fraud-on-ManyFronts-2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 245

16

Antwoord
Boekenonderzoeken zijn geen standaard product. De kostprijs van een
onderzoek zal daarom variatie kennen. Factoren die daarbij onder meer
meespelen zijn de omvang van de onderneming, de scope van het
onderzoek (integraal of onderzoek naar een deelaspect) en type onderzoek
(bijvoorbeeld aangifte gericht, invorderingsonderzoek, wederzijdse
bijstand). Indicatief zijn de directe kosten van een gemiddeld onderzoek
met de hiervoor genoemde kanttekeningen:
– kleine MKB ondernemingen: ca. € 1.800
– grote MKB ondernemingen: ca. € 3.000
– grote ondernemingen: ca. € 27.000
De kosten zijn exclusief kosten voor invordering, bezwaar, administratie
en overheadkosten.
55
Kan er een overzicht worden gegeven van het aantal boekenonderzoeken
van de afgelopen 5 jaar?
Antwoord
Het aantal boekenonderzoeken in de jaren 2010 t/m 2014 bedraagt resp.
43.000, 36.700, 29.900, 40.700 en 38.300.
56
Wordt de mogelijkheid van het stellen van vragen door burgers over
betalingsregelingen, opgestuurde bewijsstukken, et cetera afgeschaft? Zo
ja, wat komt ervoor in de plaats? Zo nee, hoe kunnen belastingbetalers in
de toekomst vragen stellen?
Antwoord
In de eerste plaats zal de noodzaak voor burgers om vragen aan de
Belastingdienst te stellen sterk afnemen. In hun portaal zullen zij heel veel
informatie vinden waar zij nu naar op zoek zijn. Voor inhoudelijke vragen
kunnen zij terecht op de – sterk verbeterde – website, bij de Belastingtelefoon, waar meer gespecialiseerde medewerkers de telefoon opnemen
en, na het maken van een afspraak, aan de balie. Vanuit Belastingdienstoptiek is er dus een verschuiving van kwantiteit naar kwaliteit. Voor de
burger met een inhoudelijke vraag verbetert de dienstverlening: hij kan
meer antwoorden vinden op de website en aan de telefoon treft hij
iemand die hem inhoudelijk te woord kan staan en die de beschikking
heeft over zijn volledige digitale dossier.
58
Ziet u mogelijkheden om de tax gap verder te verkleinen door de 5000 af
te vloeien fte’s in te zetten voor meer (verticale) controle en toezicht? Is de
potentiële opbrengst van deze extra inspanning niet groter dan de kosten
ervan?
Antwoord
Door te investeren in informatiegericht toezicht en invordering neemt de
doeltreffendheid en doelmatigheid van het toezichtapparaat toe. Hierdoor
kan met gelijkblijvende toezichtscapaciteit een lager nalevingstekort
worden gerealiseerd. De krimp als gevolg van de investeringsagenda
komt met name voor in ondersteunende administratieve en dienstverlenende activiteiten. Het inzetten van deze medewerkers binnen Switch voor
onder meer eenvoudige vormen van toezicht leidt er dus toe dat de kosten
van Switch enigszins kunnen worden «gecompenseerd». In de onderbouwing van de voorstellen is er rekening mee gehouden dat de kosten
van Switch niet geheel worden terugverdiend. Dat vindt zijn oorzaak in het
gegeven dat de medewerkers van Switch voornamelijk op betrekkelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 245

17

«eenvoudige» vormen van toezicht inzetbaar zullen zijn. Switch is
nadrukkelijk ook bedoeld als een tijdelijke voorziening.
Het structureel inzetten van veel medewerkers voor deze vormen van
toezicht acht ik ongewenst. De mogelijkheid om de tax gap langs deze
weg te verkleinen is immers uiterst beperkt. Meer principieel heb ik
immers ook reeds aangegeven het inzetten van meer capaciteit niet langer
als antwoord te zien voor de opgaven van de Belastingdienst: tegen een
structureel lager kostenniveau gelijktijdig hogere maatschappelijke
opbrengsten te realiseren.
59
Kunt u met behulp van een aangepaste sleuteltabel aangeven welke
veranderingen aan tarieven, vrijstellingen en (parameters van) kortingen
en aftrekposten nog wel administratief en organisatorisch uitvoerbaar zijn
gedurende de uitvoering van de investeringsagenda? En specifiek voor
2016?
Antwoord
Zoals ik ook heb benadrukt tijdens het Algemeen Overleg met uw Kamer
op 21 juni jl., blijft tijdens de verbouwing de winkel gewoon open. Met
andere woorden, het blijft ten principale mogelijk om veranderingen aan
tarieven, vrijstellingen en (parameters van) kortingen en aftrekposten door
te voeren. Tegelijkertijd doe ik een beroep op de Kamer om de veranderingen maximaal te beperken waar het gaat om aanpassingen die de
complexiteit van de wetgeving en de daaraan verbonden uitvoering doen
toenemen. Hoe minder aanpassingen, des te beter dit dus is vanuit het
perspectief van de Belastingdienst (tenzij het gaat om, gefaseerd in te
voeren, vereenvoudigingen). Ik kan u in het licht van het voorafgaande
dus geen nieuwe sleuteltabel geven.
60
Wat wordt precies bedoeld met de «upcoming structural budget gap»?
Antwoord
Hiermee wordt bedoeld dat de Belastingdienst in de toekomst verwacht
aan te lopen tegen een structureel tekort op het budget van het apparaat
indien er geen maatregelen worden genomen zoals voorgesteld worden
in de Investeringsagenda.
62
In de bijlage van Oliver Wyman wordt gesproken over 300 miljoen aan
«gross cost savings» en 100 miljoen aan «net cost savings». Waar wordt
het verschil tussen «gross» en «net» precies door veroorzaakt?
Antwoord
Het in de tekst genoemde getal van circa 300 mln (in de tabel 292 mln)
heeft betrekking op de structurele bruto besparingen op de apparaatskosten van de Belastingdienst. Het in de tekst genoemde getal van «well
over» 100 mln (in de tabel 136 mln) heeft betrekking op de netto besparingen. Het verschil heeft betrekking op de structurele kosten van de
benodigde investeringen (in de tabel 156 mln), zoals uitgesplitst in de
regels 1 t/’m 7 van de tabel.
63
Kan de handhavingsstrategie worden gedeeld met de Kamer en de
toekomstige handhavingsstrategieën aan de halfjaarrapportage worden
toegevoegd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 245

18

Antwoord
In de 14e halfjaarsrapportage is de handhavingsstrategie uitgebreid
toegelicht.8 Het ligt in de lijn der verwachtingen dat – met de invoering
van informatiegestuurd toezicht zoals beschreven in de Investeringsagenda – de handhavingsstrategie in de toekomst zal evolueren. Hierover
wordt uw Kamer geïnformeerd in de begroting of in de halfjaarsrapportage.

8

Kamerstuk 31 066, nr. 215, pagina 7 tot en met 19.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 245

19