Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 1912

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 oktober 2018
Hierbij bied ik u het verslag aan van de informele Raad Buitenlandse
Zaken Handel van 4 en 5 oktober 2018.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
S.A.M. Kaag

kst-21501-02-1912
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-02, nr. 1912

1

VERSLAG INFORMELE RAAD BUITENLANDSE ZAKEN/HANDEL
VAN 4–5 OKTOBER 2018
Introductie
Op 4 en 5 oktober 2018 vond een informele Raad Buitenlandse Zaken over
Handel plaats in Innsbruck. Op de agenda stonden de modernisering van
de WTO en de handelsbetrekkingen tussen de EU en de Verenigde Staten.
Tijdens de lunch informeerde Eurocommissaris Malmström over de stand
van zaken van lopende onderhandelingen over EU handelsakkoorden. Dit
leverde geen nieuwe inzichten op ten opzichte van de geannoteerde
agenda van de informele RBZ Handel en het meegestuurde overzicht van
lopende onderhandelingen.
WTO Modernisering
Eurocommissaris Malmström rapporteerde over de stand van zaken
rondom modernisering van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Ze ging
hierbij nader in op de meest acute problemen in WTO-verband, zoals de
dreigende verlamming van het geschillenbeslechtingssysteem van de
WTO. Het WTO-beroepslichaam heeft inmiddels slechts drie rechters – het
minimum aantal om een beroepszaak te kunnen behandelen.
Malmström stelde dat het vinden van een oplossing voor het
WTO-beroepslichaam het meest acuut is. De voorstellen van de EU voor
aanpassing van het WTO-beroepslichaam kunnen ook op belangstelling
van andere WTO-leden rekenen, bijvoorbeeld in G20-verband. De
uitdaging blijft echter hoe de VS bij dit proces te betrekken. Momenteel is
de VS betrokken in het kader van opvolging van de trilaterale verklaring
van de EU, Japan en de VS. Daarnaast wordt met China gesproken over
WTO-modernisering in de EU-China werkgroep.
EU-lidstaten toonden zich eensgezind in hun steun van de benadering van
de Commissie en hun zorgen rondom bovengenoemde punten. Het
geschillenbeslechtingssysteem van de WTO werd door lidstaten als
prioriteit voor de korte termijn gezien. Daarnaast benadrukten verschillende lidstaten de sleutelrol die de EU heeft als bruggenbouwer om
hervorming van de WTO van momentum te voorzien. Verschillende
lidstaten vroegen daarnaast aandacht voor specifieke thema’s zoals
gender en handel, en een andere benadering van speciale en gedifferentieerde behandeling binnen de WTO.
Nederland gaf aan de benadering van de Commissie qua proces en
inhoud van de voorstellen te steunen. Hierbij benadrukte Nederland het
belang van outreach naar andere WTO-leden op politiek niveau om zo de
benodigde legitimiteit voor modernisering te waarborgen. Ook vroeg
Nederland aandacht voor voortgang ten aanzien van gedwongen
technologieoverdracht, en regels ten aanzien van subsidies en
staatsbedrijven.
EU-VS Handelsbetrekkingen
Eurocommissaris Cecilia Malmström gaf aan dat met de verklaring van
25 juli 2018 tussen de voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude
Juncker, en de president van de Verenigde Staten, Donald Trump, een
belangrijke de-escalerende stap is gezet. Momenteel wordt gewerkt aan
de uitvoering van deze verklaring. De belangrijkste korte termijn activiteit
zal op het terrein van regelgevende samenwerking liggen. Hier liggen
mogelijkheden om in wederzijds belang conformiteitseisen te stroomlijnen en gezamenlijk tot standaarden voor nieuwe technologieën te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-02, nr. 1912

2

komen. Malmström benadrukte dat hierbij EU-standaarden en de
gebruikelijke interne democratische goedkeuringsprocedures gerespecteerd worden.
Op dit moment lijken de ambities van de EU en de VS als het gaat om
tarieven nog ver uit elkaar te liggen. Het ligt niet voor de hand dat
onderhandelingen over tarieven op korte termijn zullen beginnen. In
november is de volgende ontmoeting tussen eurocommissaris
Malmström en de United States Trade Representative Lighthizer.
Juist nu is het volgens eurocommissaris Malmström belangrijk dat de EU
de goede banden met andere strategische partners versterkt. Daarom
hoopt de Commissie op spoedige ratificatie van het handelsakkoord
tussen EU en Japan door het Europees Parlement. Malmström benadrukte
tot slot dat het cruciaal is dat de EU met één stem blijft spreken.
Onder de EU-lidstaten is brede steun voor het werk van de Commissie en
de inzet om met de VS samen te werken op regelgevend gebied. Ook
Nederland gaf aan de koers van de Commissie te steunen. Nederland
heeft daarbij benadrukt dat het behoud van het multilaterale systeem het
uitgangspunt moet blijven voor de EU. Nederland steunt de korte termijn
focus op regelgevende samenwerking. Nederland verzocht de Commissie
hierbij zo transparant mogelijk te werk te gaan. Tot slot, wees Nederland
op het belang om goed in contact te blijven met andere belangrijke
bondgenoten zoals Canada, Mexico en Japan.
Toezeggingen
Zoals toegezegd tijdens het Algemeen Overleg ter voorbereiding van de
informele Raad Buitenlandse Zaken over Handel van 3 oktober 2018 heb ik
de zorgen over de secundaire sancties van de VS richting Iran in de
informele Raad aan de orde gesteld en zou de link naar de informatie over
de CETA-comités worden gedeeld.
Secundaire sancties Iran
Nederland sprak, net als een ander lidstaat, zorgen uit over de
doorwerking van VS-sancties op EU-bedrijven. Het multilateraal spoor
wordt ondermijnd door unilateraal optreden. Nederland steunt de
Commissie en EDEO (Europese Dienst voor Extern Optreden) in concrete
stappen om dit tegen te gaan, zoals de oprichting van een Special
Purpose Vehicle ten einde betalingsverkeer met Iran te faciliteren.
Informatie CETA comité
Zoals gebruikelijk onder EU-handelsakkoorden worden onder CETA
comités opgericht die toezien op de uitvoering en toepassing van het
akkoord. De gespecialiseerde comités worden genoemd in artikel 26.2 van
het akkoord en zien bijvoorbeeld toe op de handel in goederen, de handel
in diensten en investeringen, overheidsaanbestedingen en duurzaamheid.
Het CETA Gemeenschappelijk Comité (artikel 26.1 van het akkoord) houdt
toezicht op het werk van de gespecialiseerde comités. Een overzicht van
de agenda’s en verslagen van de verschillende comités onder CETA is
beschikbaar via: http://trade.ec.europa.eu/doclib/press/index.cfm?id=1811.
Splitsing tariefcontingenten na terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk
uit de Europese Unie
De Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk zetten in op een splitsing
van de verschillende EU-tariefcontingenten in een EU27-deel (dat van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-02, nr. 1912

3

toepassing blijft voor de 27 lidstaten van de EU) en een gedeelte voor het
VK, gebaseerd op de handelscijfers in de afgelopen 3 jaar. Een dergelijke
splitsing vergt heronderhandeling van het EU-markttoegangsschema bij
de WTO. Hiertoe heeft de Europese Commissie op dinsdag 22 mei 2018
een aanbeveling (oftewel een voorstel) voor een onderhandelingsmandaat gedaan. De Raad heeft dit mandaat op 20 juli 2018 aangenomen.
Vervolgens heeft de Europese Commissie op 24 juli 2018 het aangepaste
markttoegangsschema ingediend bij het WTO-secretariaat in Geneve.
Tegelijkertijd heeft het VK zijn markttoegangsschema ingediend.
Hiermee is een periode van 90 dagen gestart, waarbinnen WTO-leden
kunnen aangeven dat zij belanghebbende zijn en derhalve in onderhandeling willen treden met de EU en het VK over de voorgestelde splitsing.
Deze reactietermijn loopt tot 22 oktober aanstaande. Op basis van eerste
reacties en andere uitlatingen van WTO-leden1 is de verwachting dat
meerdere WTO-leden zullen aangeven dergelijke onderhandelingen te
wensen. Daarmee start een tweede periode van 90 dagen, waarbinnen
deze onderhandelingen zullen plaatsvinden. Aanpassing van het
markttoegangsschema vergt uiteindelijk goedkeuring van alle 164 leden
van de WTO. Dit kan enkele jaren duren.
Mocht het niet mogelijk blijken binnen 180 dagen instemming te krijgen,
dan kan de EU het markttoegangsschema eenzijdig aanpassen en dat
aangepaste markttoegangsschema notificeren bij het WTO-secretariaat.
Dit markttoegangsschema wordt dan voorlopig toegepast in afwachting
van de goedkeuring van alle WTO-leden. Ook na eerdere uitbreidingen
van de EU heeft de EU meerdere jaren een voorlopig toegepast markttoegangsschema gehanteerd. Om dit proces in gang te kunnen zetten, heeft
de Commissie op 22 mei 2018 een verordening voorgesteld, met daarin
de aangepaste tariefcontingenten. Op dit moment lopen de onderhandelingen in de Raadswerkgroep over deze verordening. De onderhandelingen zitten in de afrondende fase, zodat de Raad voor het eind van het
jaar een formele positie kan vaststellen. Ook het Europese Parlement
spant zich in om de wetgevingsprocedure voor het eind van dit jaar
afgerond te hebben. Op 5 september 2018 publiceerde rapporteur
Godelieve Quisthoudt-Rowohl (EVP) het concept-rapport.2 Op korte
termijn zal de verordening in het INTA-comité worden besproken.
Mochten de WTO-leden niet kunnen instemmen met het eenzijdig
aangepaste WTO-schema, dan bestaat de kans dat sommige WTO-leden
een geschillenbeslechtingsprocedure starten. Volgens de Commissie is
het EU-voorstel gebaseerd op een zeer robuuste methodologie en heeft
de EU goede kans om tijdens een eventuele geschillenbeslechtingsprocedure in het gelijk te worden gesteld.

1

Zie bijvoorbeeld de gezamenlijke brief van Argentinië, Brazilië, Canada, Nieuw-Zeeland,
Thailand, Uruguay en de Verenigde Staten van 26 september 2017, http://im.ft-static.com/
content/images/ec0a64b2-a95f-11e7-ab55-27219df83c97.pdf.
2
http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//NONSGML+COMPARL+PE627.022+01+DOC+PDF+V0//EN&language=EN.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-02, nr. 1912

4