Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

34 952

Investeren in Perspectief – Goed voor de Wereld,
Goed voor Nederland

Nr. 179

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 juli 2022
Met deze brief wordt opvolging gegeven aan de toezegging, gedaan
tijdens het Tweeminutendebat «Toekomstige inzet en hulp aan Afghanistan» van 31 mei jl. (Handelingen II 2021/22, nr. 85, Tweeminutendebat
Toekomstige inzetten hulp aan Afghanistan) door de Minister voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, namens de Minister
van Buitenlandse Zaken, aan het lid Piri e.a. om uw Kamer voor aanvang
van het zomerreces te informeren over de vorderingen ten aanzien van de
overbrenging vanuit Afghanistan. Eveneens wil ik u informeren dat mijn
ministerie met een team van meer dan 10 fte hard aan het werk is om aan
journalisten de interne stukken over de evacuatie te geven waarom zij
hebben gevraagd. De stukken liggen nog voor laatste zienswijzen voor,
waardoor de derde en laatste set eerst in de loop van juli zal kunnen
worden gepubliceerd.
In het kader van bovengenoemde toezegging aan het lid Piri informeer ik
uw Kamer, mede namens de Minister van Defensie en de Staatssecretaris
van Justitie en Veiligheid, over de voortgang in algemene zin sedert de
vorige stand van zakenbrief van 30 maart jl.1. Meer specifiek ga ik daarbij
in op de overbrenging van personen zonder geldige reisdocumenten en
de kans die zich daarbij nu voordoet, alsmede over de vooruitzichten met
betrekking tot de afronding van de georganiseerde overbrenging.
Voortgang in algemene zin
Sinds het begin van de overbrengingsfase, gestart na het einde van de
evacuaties op 26 augustus 2021, werden 1.801 personen uit Afghanistan
naar Nederland overgebracht. Op dit moment wachten nog 942 personen
op overbrenging. Onderstaande tabellen bieden overzicht van de
aantallen personen die zijn overgebracht sinds de laatste stand-van1

kst-34952-179
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Kamerstuk 27 925, nr. 892.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 34 952, nr. 179

1

zakenbrief van eind maart en die nog over te brengen zijn (de laatste
groep ook per categorie).
Tabellen: I – Overgebrachte personen; en II – Nog over te brengen personen:
I – OVERGEBRACHT

Totaal aantal personen overgebracht sinds 26 augustus 2021

CAT

II – NOG NAAR NL OVER TE BRENGEN PERSONEN
per categorie (incl. gezinsleden)

1
2

Nederlanders en Afghanen met een verblijfsrecht in NL
Motie-Belhaj c.s. – opgeroepen tijdens acute evacuatiefase
(15–26 aug 2021)
Speciale voorziening verdere uitvoering Motie-Belhaj c.s.
(brief 11/10/’21) – NGO medewerkers
Speciale voorziening verdere uitvoering Motie-Belhaj c.s.
(brief 11/10/’21) – MINDEF en EUPOL personeel
Tolkenregeling MINDEF (tolken, hoog-profiel en politie
missiepersoneel)
Lokale staf Nederlandse ambassade
Lokale staf internationale organisaties (EU, VN, NAVO)
Extra inspanning tbv (fixers van) journalisten en
MR-verdedigers op basis van lijst EU
Achtergebleven kerngezinsleden

3
4
5
6
7
8
9

TOTAAL NOG NAAR NL OVER TE BRENGEN:
Waarvan in transit:
Waarvan nog in Afghanistan:

Kamerbrief
30 mrt ’22

Stavaza
1 juli ’22

1.239

1.801

Kamerbrief
30 mrt ’22

Stavaza
1 juli ’22

200

108

11

10

370

144

384

303

314
0
0

177
0
0

25
217

16
184

1.521

942

330

176

1.191

766

Zoals ook beschreven in de brief van 30 maart, wordt voor de
overbrenging gebruik gemaakt van vier routes: via Islamabad, Teheran,
Doha en Dubai. Deze verschillende routes zijn in principe te gebruiken
door mensen in bezit van een geldig reisdocument. De afgelopen periode
is vooral veel gebruik gemaakt van de route via Teheran, omdat het
relatief eenvoudig bleek voor mensen om een visum voor Iran te krijgen,
vooral toen dat op zeker moment voor Pakistan moeilijker werd. Voor de
andere routes geldt dat vliegopties schaarser zijn en de reiskosten
aanmerkelijk hoger, waardoor het merendeel kiest voor de reis via
buurlanden Iran en Pakistan, waar mensen ook over land naartoe kunnen
gaan.
Een groot deel van de mensen die in aanmerking komen voor
overbrenging naar Nederland, beschikt echter niet over een (geldig)
Afghaans paspoort. Bovendien is het in vergelijking met het najaar van
2021 de afgelopen maanden moeilijker geworden om in Afghanistan een
nieuw paspoort te verkrijgen. De paspoortkantoren sluiten geregeld en de
online aanvraag van een paspoort kan maanden duren. Daarnaast zouden
er op dit moment te weinig nieuwe blanco paspoorten aanwezig zijn in
het land en op Afghaanse ambassades.
In enkele gevallen, waarin personen niet de juiste documenten hadden en
illegaal naar een buurland waren gereisd, kon na intensief diplomatiek
overleg een oplossing gevonden worden. In vele andere gevallen is het
tot dusverre onmogelijk gebleken deze mensen naar Nederland over te
brengen. Deze manier van reizen blijft daarom sterk af te raden. Er bestaat
namelijk een reëel risico dat illegaal in een derde land verblijvende
Afghanen worden uitgezet naar Afghanistan.
Over de uitdagingen bij de overbrenging vindt sinds november vorig jaar
tweewekelijks overleg plaats met de VS, andere betrokken EU-lidstaten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 34 952, nr. 179

2

(ITA, FRA, DUI), EDEO, Australië, Canada, Nieuw-Zeeland en het VK. Uit
dit coördinerend overleg blijkt dat de betrokken landen veelal voor
dezelfde uitdagingen staan en met vergelijkbare strategieën zoeken naar
mogelijkheden binnen ieders juridische kaders.
Personen zonder geldige reisdocumenten
In het najaar van 2021 heeft Qatar de mogelijkheid geboden om, ten
behoeve van kerngezinsleden met alleen de Afghaanse nationaliteit van in
Afghanistan verblijvende Nederlanders/statushouders, te bemiddelen bij
de afgifte van Afghaanse paspoorten in Kaboel aan die Afghaanse
kerngezinsleden. Voor een tiental personen is dat destijds gelukt. In april
was Qatar bereid om via zijn ambassade in Kaboel te assisteren bij de
overhandiging van een vijftigtal nieuwe Nederlandse paspoorten, met een
kortdurende geldigheid van een jaar, aan een groep Nederlanders in
Afghanistan. Het Kabinet waardeert de goede samenwerking met Qatar in
dezen.
Op 10 juni jl. ontving de Nederlandse Ambassade in Islamabad het bericht
van de Pakistaanse autoriteiten dat zij nogmaals de mogelijkheid bieden
om groepen Afghanen zonder geldige reisdocumenten op georganiseerde
wijze via Pakistan naar Nederland over te brengen. Nederland heeft zich,
samen met een aantal gelijkgezinde landen, al geruime tijd ingespannen
om deze uitzonderlijke mogelijkheid opnieuw te bepleiten. Het Kabinet is
de Pakistaanse autoriteiten dan ook zeer erkentelijk voor hun
medewerking.
Het Kabinet grijpt deze mogelijkheid aan om te trachten alle nog in
Afghanistan verblijvende personen die voor overbrenging in aanmerking
komen, maar voor wie dat tot dusverre nog niet gelukt was, op deze wijze
uiterlijk begin september naar Nederland over te brengen. Vorige week
bleek bij de eerste grenspassages dat de Taliban niet zomaar bereid is
mensen te laten vertrekken. Waarom sommigen wel en anderen niet
worden doorgelaten is onduidelijk. Daardoor konden nog niet alle
personen die op de lijst voor de eerste dagen stonden de grens
oversteken. Het is tot dusverre 118 personen gelukt om gebruik te maken
van deze mogelijkheid om Afghanistan te verlaten. Zij zijn inmiddels veilig
in Pakistan en zullen binnenkort met een chartervlucht doorreizen naar
Nederland. Het Kabinet zal er alles aan doen om de komende weken en
maanden ook de overige personen te helpen om via Pakistan naar
Nederland te komen. Ten behoeve van specifieke groepen wordt daarbij
samengewerkt met betrokken NGO’s en organisaties zoals de Internationale Organisatie voor Migratie in Islamabad, Vluchtelingenwerk
Nederland en het Nidos.
Opvang in Nederland
Zoals bekend kampt Nederland op dit moment met grote uitdagingen bij
de opvang van vluchtelingen. De grote groepen Afghanen die
waarschijnlijk in de komende maanden via Pakistan zullen worden
overgebracht, zorgen daarbij voor extra druk op de opvang. Het Kabinet is
zich zeer bewust van haar verantwoordelijkheden om hier tijdig oplossingen voor te vinden. Met het oog op de persoonlijke veiligheid van de
Afghanen, geeft het kabinet er de voorkeur aan hen spoedig naar
Nederland over te brengen. Gelet op het vermoedelijk eenmalige aanbod
van Pakistan wil het kabinet deze mogelijkheid zo goed mogelijk kunnen
benutten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 34 952, nr. 179

3

Vooruitzichten overbrenging
De komende maanden zet het Kabinet in op de overbrenging van zoveel
mogelijk personen via Pakistan. De hoop is om daarmee de georganiseerde overbrengingen in het kader van de motie van het lid Belhaj c.s.2
en van de speciale voorziening uit de brief van 11 oktober 20213 in het
komende najaar te kunnen afronden. Een kleine groep mensen blijft
echter het recht behouden om naar Nederland te komen, conform de
tolkenregeling van Defensie, die sinds 2014 van kracht is en een open
einde kent.4
Er is een aantal specifieke groepen waarvoor in de komende tijd een
aantal concrete stappen wordt gezet:
1. Mensen die in aanmerking komen voor overbrenging met wie
maandenlang geen contact is geweest. Deze mensen worden voor een
laatste keer per e-mail en SMS op hun laatst bekende adressen en
nummers benaderd met de boodschap: Als u zich voor 22 juli niet
meldt, zullen wij geen actief contact meer met u zoeken. Voor deze
groep geldt dat, als zij zich na die datum op eigen initiatief op een
Nederlandse ambassade in een buurland van Afghanistan melden, zij
nog wel kunnen worden overgebracht. Als zij zelf in Nederland weten
te geraken, hebben zij daar recht op asiel.
2. Mensen die in aanmerking komen voor overbrenging naar Nederland,
maar zich in een derde Westers land bevinden (zo zijn er personen in
bijv. Duitsland, Nieuw-Zeeland en Hongarije). Zij krijgen een bericht
dat als zij zich niet voor 22 juli melden, er geen actief contact meer met
hen gezocht zal worden. Ook voor deze groep geldt dat zij het recht op
asiel behouden wanneer zij zich op eigen initiatief in Nederland zouden
melden.
3. Nederlanders met wie meermaals contact is geweest, en die daarbij
herhaaldelijk hebben aangegeven wegens hen moverende redenen
(bv. huwelijk kind of oude moeder die alleen achterblijft) niet naar
Nederland te willen worden overgebracht. Zij krijgen nu de boodschap
dat indien zij zich niet voor 22 juli melden voor overbrenging, zij vanaf
die datum zelf verantwoordelijk zijn voor het organiseren en de
bekostiging van hun overkomst naar Nederland. Het gevaar voor de
groep Nederlanders is minder groot dan voor andere groepen; ze
konden relatief gemakkelijk geholpen worden bij het verkrijgen van
een paspoort en nooit eerder is zo coulant omgesprongen met
Nederlandse paspoorthouders 10 maanden na beëindiging van de
evacuatiefase. Voor deze mensen geldt dat per 1 september de
overkomst van kerngezinsleden uitsluitend op basis van de bestaande
regels voor gezinshereniging mogelijk zal zijn.
4. Afghaanse staatsburgers met wie meermaals contact is geweest, en
die daarbij herhaaldelijk hebben aangegeven om wegens hen
moverende redenen niet naar Nederland te willen worden overgebracht, ook niet via de optie die Pakistan nu biedt. Zij krijgen de
boodschap dat het aanbod om door en op kosten van Nederland
overgebracht te worden, vervalt per 1 september. Als zij op eigen
gelegenheid in Nederland geraken, hebben zij recht op asiel. In
augustus zal dit aan deze specifieke groep nog een laatste keer worden
gecommuniceerd.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
W.B. Hoekstra

2

Kamerstuk 27 925, nr. 788.
Kamerstuk 27 925, nr. 860.
4
Kamerstuk 19 637, nr. 2573 en Kamerstuk 27 925, nr. 892.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 34 952, nr. 179

4