Position paper Federatie Opvang hoorzitting evaluatie verhuurdersheffing 29 juni 2016

Inleiding
De Federatie Opvang vertegenwoordigt ruim 60 stichtingen voor opvang en beschermd wonen in
Nederland. Elk jaar doen inmiddels meer dan 70.000 mensen een beroep op hulp bij onze leden. Al
deze mensen, waaronder ook duizenden kinderen en jongeren, ontbreekt het aan stabiele en
betaalbare huisvesting. Er is een absoluut tekort aan betaalbare woningen voor deze mensen. De
verhuurdersheffing belemmert woningcorporaties bij het investeren in nieuwe, betaalbare en
passende huisvesting voor deze mensen.
Daarnaast moeten ook opvanginstellingen de verhuurdersheffing afdragen voor woningen die zij
voor opvang of begeleid wonen huren van woningcorporaties voor hun cliënten. Geld voor opvang
en zorg aan de allerarmste Nederlanders verdwijnt zo in een belasting ten bate van de Rijksfinanciën.
Verhuurdersheffing werkt contraproductief op doorstroom uit intramurale opvang en zorg
Op dit moment verblijven duizenden mensen langer dan nodig in instellingen voor opvang en
beschermd wonen, omdat er geen passende woningen voor hen voorhanden zijn. Deze mensen
hebben in meerderheid een inkomen van minder dan 1000 euro per maand netto. Zij hebben een
woning met 1 of 2 kamers nodig, met een huur tot circa 450 euro per maand. Deze woningen zijn
ultraschaars in de huidige woningvoorraad. Dit type woning wordt nu alleen gebouwd voor
studenten (vanwege het Landelijk Actieplan Studentenhuisvesting 2011-2016) of vanwege de
wettelijke verplichting statushouders te huisvesten.
Cliënten uit opvanginstellingen zijn vanwege hun psychische gezondheid, verslaving, schulden of
huurdersverleden vaak minder aantrekkelijk als huurders voor woningcorporaties. Minder dan de
helft van de corporaties levert extra inspanningen voor deze groepen. Dat zijn al hobbels om te
nemen bij het zorgen voor passende huisvesting. De verhuurdersheffing heeft daar bovenop de
afgelopen jaren gezorgd voor een vrijwel complete stilstand in het investeren in passende en
betaalbare huisvesting voor deze cliënten. Daarmee gaat de volkshuisvesting aan zijn taak voorbij:
het huisvesten van mensen die vanwege hun inkomen niet op andere wijze in staat zijn zich een
woning te verwerven.
Verblijf in opvanginstellingen of beschermd wonen is duur, veel duurder dan zelfstandig wonen met
begeleiding en bijvoorbeeld budgetbeheer. Het gebrek aan investeringen in betaalbare woningen
voor deze groep, vanwege de verhuurdersheffing, leidt tot onnodige kosten voor opvang en
beschermd wonen voor gemeenten. Daarnaast leidt te lang verblijf in instellingen tot hospitalisatieeffecten voor cliënten en een verminderde zelfredzaamheid. Dit staat haaks op het kabinetsbeleid,
dat uitgaat van zoveel mogelijk zelfstandigheid en zelfredzaamheid van de burger in Nederland.

Steeds meer huurders in de problemen door stijgende huren
De instellingen voor opvang krijgen steeds meer meldingen van mensen die hun woonkosten niet
meer kunnen betalen en met dakloosheid bedreigd worden. Het gaat dan vaak om groepen die we
ook in de armoede statistieken als risicogroepen genoemd zien: alleenstaande ouders met kinderen,
jongeren tot 23 jaar en alleenstaande werkloze ouderen van boven de vijftig.
Corporaties zijn door de verhuurdersheffing gedwongen huren te verhogen. Dit leidt enerzijds tot
een groter beroep op huurtoeslag en anderzijds tot steeds grotere financiële problemen bij
huishoudens met een minimum inkomen. Inmiddels zien we dat steeds meer gemeenten gedwongen
zijn om extra opvang te organiseren voor dakloze gezinnen met kinderen en voor alleenstaanden.
Het aantal dakloze mensen is de afgelopen jaren elk jaar gestegen, ondanks de inspanningen van
gemeenten, opvanginstellingen en corporaties om dakloosheid te voorkomen.
Al met al heeft de verhuurdersheffing voor deze meest kwetsbare groepen in de samenleving geleid
tot, praktisch gesproken, uitsluiting van betaalbare en stabiele volkshuisvesting.
Geld voor opvang en beschermd wonen verdwijnt in de verhuurdersheffing
Instellingen voor opvang en beschermd wonen huren in veel gevallen huisvesting van
woningcorporaties om hun cliënten onderdak te bieden. Over deze huisvesting moet ook de
verhuurdersheffing worden afgedragen. De kosten hiervoor komen ten laste van de exploitatie van
opvanginstellingen. Instellingen voor opvang en beschermd wonen worden voor het grootste deel
gefinancierd door gemeenten op basis van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning. De rekening
voor de verhuurdersheffing wordt in deze gevallen betaald uit middelen die bedoeld zijn voor
ondersteuning en zorg van mensen die niet in staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de
samenleving.
Conclusie
De Federatie Opvang constateert dat grote problemen zijn ontstaan door het invoeren van de
verhuurdersheffing. De evaluatie door COELO geeft dat ook aan. De FO is dan ook van mening dat de
verhuurdersheffing zo snel als mogelijk omgezet moet worden in een investeringsfonds om te
voorzien in nieuwe, passende en betaalbare woningen voor de meeste marginale groepen in de
Nederlandse samenleving, waaronder de groepen die moeten uitstromen uit intramurale instellingen
voor opvang, beschermd wonen en ggz. Deze investeringen dienen in prestatie afspraken tussen
gemeenten en woningcorporaties te worden vastgelegd.