Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 725 IIA

Jaarverslag en slotwet Staten-Generaal 2016

Nr. 1

JAARVERSLAG VAN DE STATEN-GENERAAL (IIA)
Aangeboden 17 mei 2017

kst-34725-IIA-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

1

Gerealiseerde uitgaven verdeeld over de beleidsartikelen
(bedragen x € 1.000)

Nominaal en
onvoorzien; 0
Wetgeving/controle
Eerste en Tweede Kamer;
1.070

Wetgeving en controle
Eerste Kamer;
11.771
Uitgaven tbv (oud) leden
Tweede Kamer en leden
Europees Parlement;
31.292

Wetgeving/controle
Tweede Kamer;
99.309
Gerealiseerde ontvangsten verdeeld over de beleidsartikelen
(bedragen x € 1.000)

Nominaal en
onvoorzien; 0
Wetgeving/controle
Eerste en Tweede Kamer;
0

Wetgeving en controle
Eerste Kamer;
198
Uitgaven tbv (oud) leden
Tweede Kamer en leden
Europees Parlement;
33

Wetgeving/controle
Tweede Kamer;
5.001

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

2

Inhoudsopgave
A.

ALGEMEEN
1. Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot dechargeverlening
2. Leeswijzer

4

BELEIDSVERSLAG
3. Beleidsartikelen
Artikel 1. Wetgeving en controle Eerste Kamer
Artikel 2. Uitgaven ten behoeve van leden en oud-leden
Tweede Kamer, alsmede leden van het Europees
Parlement
Artikel 3. Wetgeving en controle Tweede Kamer
Artikel 4. Wetgeving en controle Eerste en Tweede
Kamer
4. Niet-beleidsartikel
Artikel 10. Nominaal en onvoorzien
5. Bedrijfsvoeringparagraaf

7
7
7

11
14

JAARREKENING
6. De verantwoordingsstaat
7. De saldibalans
8. WNT verantwoording 2016 – Staten Generaal

25
25
26
31

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

3

B.

C.

4
6

20
21
21
22

A. ALGEMEEN
1. AANBIEDING EN DECHARGEVERLENING
AAN de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer van de
Staten-Generaal.
Hierbij bied ik het jaarverslag met betrekking tot de begroting van de
Staten-Generaal (IIA) over het jaar 2016 aan.
Onder verwijzing naar de artikelen 63 en 64 van de Comptabiliteitswet
2001 verzoek ik de beide Kamers van de Staten-Generaal de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties decharge te verlenen over het
in het jaar 2016 gevoerde financiële beheer.
Ten behoeve van de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit
verzoek tot dechargeverlening is door de Algemene Rekenkamer als
externe controleur op grond van artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001
een rapport opgesteld. Dit rapport wordt separaat door de Algemene
Rekenkamer aan de Staten-Generaal aangeboden. Het rapport bevat de
bevindingen en het oordeel van de Rekenkamer met betrekking tot:
a. het gevoerde financieel beheer en materieel beheer;
b. de ten behoeve van dat beheer bijgehouden administraties;
c. de financiële informatie in het jaarverslag;
d. de betrokken saldibalans;
e. de totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid en de
bedrijfsvoering;
f.
de in het jaarverslag opgenomen informatie over het gevoerde beleid
en de bedrijfsvoering.
Bij het besluit tot dechargeverlening dienen verder de volgende, wettelijk
voorgeschreven, stukken te worden betrokken:
a. het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2016;
b. het voorstel van de slotwet dat met het onderhavige jaarverslag
samenhangt;
c. het rapport van de Algemene Rekenkamer met betrekking tot het
onderzoek van de centrale administratie van ’s Rijks schatkist en van
het Financieel jaarverslag van het Rijk;
d. de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer met
betrekking tot de in het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2016
opgenomen rekening van uitgaven en ontvangsten van het Rijk over
2016, alsmede met betrekking tot de Saldibalans van het Rijk over
2016 (de verklaring van goedkeuring, bedoeld in artikel 83, derde lid,
van de Comptabiliteitswet 2001).
Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
betrokken slotwet is aangenomen en voordat de verklaring van
goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

R.H.A. Plasterk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

4

Dechargeverlening door de Tweede Kamer
Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001
verklaart de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat
de Tweede Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van

De voorzitter van de Tweede Kamer,

Handtekening:

Datum:
Op grond van artikel 64, tweede lid van de Comptabiliteitswet 2001 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling
doorgezonden aan de voorzitter van de Eerste Kamer.
Dechargeverlening door de Eerste Kamer
Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001
verklaart de voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat
de Eerste Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van

De voorzitter van de Eerste Kamer,

Handtekening:

Datum:
Op grond van artikel 64, derde lid van de Comptabiliteitswet 2001 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de
Minister van Financiën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

5

2. LEESWIJZER
Opbouw Jaarverslag 2016
Het jaarverslag over 2016 bestaat conform de regelgeving uit de volgende
delen:
A. Algemeen
B. Beleidsverslag
C. Jaarrekening
De paragraafindeling van de artikelen is als volgt:
A. Algemene doelstelling
B. Rol en verantwoordelijkheid
C. Beleidsconclusies
D. Budgettaire gevolgen van beleid
E. Toelichting artikelonderdeel
Bij de begrotingen HIIA en HIIB wordt vermeld dat er sprake is van een
afwijkend regime voor het centrale apparaatsartikel. Dit betekent dat geen
apart centraal apparaatsartikel hoeft te worden opgenomen. Vaak bestaan
deze begrotingen uit één artikel. In de toelichting per artikelonderdeel is
een uitsplitsing opgenomen van de apparaatsuitgaven.
Wijziging artikel Nominaal en Onvoorzien
Conform de RBV 2017 is niet-beleidsartikel 10 Nominaal en Onvoorzien
gewijzigd. De onderdelen loon- en prijsbijstelling worden onderverdeeld
naar programma en apparaat. Omdat in de begroting 2016 deze wijziging
nog niet van kracht was, wordt alleen voor het verschil (de laatste kolom)
deze onderverdeling naar programma en apparaat gemaakt.
De bedrijfsvoeringsparagraaf is onder een aparte paragraaf opgenomen.
Wat betreft de budgettaire gevolgen van beleid is alleen een inhoudelijke
toelichting gegeven bij opmerkelijke verschillen (boven € 0,5 mln.) tussen
de oorspronkelijke vastgestelde begroting 2016 en de realisatie 2016.
Rechtmatigheid
In 2016 zijn de tolerantiegrenzen voor de rechtmatigheid op hoofdstukniveau niet overschreden en is er sprake van een getrouw beeld. Een
toelichting op de rechtmatigheid per College is te vinden in de bedrijfsvoeringsparagraaf.
Groeiparagraaf
Er zijn dit jaar geen nieuwe ontwikkelingen voor de groeiparagraaf te
melden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

6

B. BELEIDSVERSLAG
3. BELEIDSARTIKELEN
Artikel 1. Wetgeving en controle Eerste Kamer
A Algemene doelstelling
De Eerste Kamer vormt samen met de Tweede Kamer de Staten-Generaal.
De voorzitter van de Eerste Kamer is tevens voorzitter van de Verenigde
Vergadering van de Staten-Generaal.
De kerntaken van de Eerste Kamer liggen in het, als sluitstuk van de
wetgevingsketen, toetsen van voorgenomen wetgeving en het controleren
van de regering. De Eerste Kamer besteedt daarbij bijzondere aandacht
aan de beoordeling van de wetgevingskwaliteit. Voorts heeft de Eerste
Kamer taken op het terrein van de Europese wetgeving en het Europese
beleid. Deze zijn door de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon
in omvang en intensiteit toegenomen.
De algemene doelstelling van de Eerste Kamer ligt op het terrein van een
adequate wetgeving en controle, hetgeen verder is te operationaliseren
naar een adequate toetsing van de kwaliteit van wet- en regelgeving, een
adequate controle van het regeringsbeleid, transparantie over de taken en
de uitvoering daarvan, en toereikende voorzieningen in een effectieve en
efficiënte organisatie.
Voorts participeert de Eerste Kamer in het kader van internationale
samenwerking en parlementaire diplomatie in parlementaire assemblees
van internationale organisaties en onderhoudt zij contacten met parlementen en regeringen van andere staten.
B Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is verantwoordelijk voor het beheer van de begroting van de Staten-Generaal. De
Colleges voeren zelf het beheer over hun begroting of hun begrotingsdeel. Over de inhoud van dit beheer bestaan afspraken (de
zogenoemde beheersafspraken) tussen de Minister en de Colleges, waarin
recht gedaan wordt aan hun staatsrechtelijke positie.1
De Eerste Kamer vormt de voorlaatste schakel in de keten van het
wetgevingsproces. Mede-actoren in het proces zijn, voorafgaand aan de
bekrachtiging van een aanvaard wetsvoorstel door het Staatshoofd,
respectievelijk de ministerraad, de Raad van State en de Tweede Kamer.
De controle op het regeringsbeleid voltrekt zich in interactie met de
regering. Uit hoofde van het Verdrag van Lissabon is de Eerste Kamer
betrokken bij de voorbereiding van Europese wetgevings- en beleidsvoorstellen. De taken van de Eerste- en Tweede Kamer op dit terrein zijn gelijk.
Binnen de nationale context voert de Eerste Kamer overleg met de
regering over de regeringsinzet bij de voorbereiding van Europese
wetgeving.

1

Comptabiliteitswet 2001, artikel 19.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

7

C Beleidsconclusies
Er zijn in 2016 geen beleidswijzigingen ten aanzien van de aandachtspunten. Voor wat betreft de uitvoering en beoogde resultaten deden zich
geen bijzonderheden voor.
Aandachtspunten 2016
Gegeven de algemene doelstelling worden jaarlijks accenten gelegd. Voor
2016 zag de Eerste Kamer de volgende bijzondere aandachtspunten:
1. Voortzetting viering 200 jaar Staten-Generaal/Eerste Kamer
2. Voorzitterschap Europese Unie
3. Verdere ontwikkeling digitaal parlement
4. Beheer gebouwen
Viering 200 jaar Staten-Generaal/Eerste Kamer
Het parlementaire jaar 2015–2016 stond in Nederland mede in het teken
van de viering van 200 jaar parlementaire democratie. In 2015 bestonden
de Staten-Generaal 200 jaar als bicameraal parlement. Daaraan werd
passende aandacht besteed tijdens een Bijzondere Verenigde Vergadering
der Staten-Generaal op 16 oktober 2015. Gedurende het gehele parlementaire jaar waren er activiteiten die relateren aan dit jubileum.
Europese samenwerking
Op Europees vlak vindt intensieve samenwerking plaats op het niveau van
de Speakers Conference (voorzitters van nationale parlementen en het
Europees parlement), de Interparlementaire Conferentie die het Gemeenschappelijke Buitenlands en Veiligheidsbeleid (GBVB) van de Europese
Unie en het Gemeenschappelijk Veiligheids- en Defensiebeleid (GVDB)
volgt, de interparlementaire samenwerking in het kader van het Verdrag
inzake Stabiliteit, Coördinatie en Bestuur in de Economische en Monetaire
Unie, de Conferentie van commissies voor Europese aangelegenheden
(COSAC) en in interparlementaire samenwerking en uitwisseling van
informatie op velerlei beleidsterreinen.
In 2016 bekleedde Nederland het voorzitterschap van de Europese Unie,
van 1 januari tot 1 juli 2016. Samen met de Tweede Kamer gaf de Eerste
Kamer invulling aan de parlementaire dimensie van dit voorzitterschap.
Nederland richtte zich vooral op een innovatieve Unie, die zich tot
hoofdzaken beperkt en verbindt.
Verdere ontwikkeling digitaal parlement
De Eerste Kamer is het eerste parlementaire huis ter wereld dat agenda’s
en vergaderstukken in beginsel uitsluitend digitaal (via de «Eerste Kamer
App») aan haar leden aanbiedt. In het content management systeem en
de websites van de Kamer zijn belangrijke wijzigingen doorgevoerd.
Beheer gebouwen
Tijdens de renovatie van het Binnenhof zal de Eerste Kamer verhuizen
naar het pand Lange Voorhout 34–36 / Kazernestraat. In dit pand was de
Hoge Raad gehuisvest en eerder de Koninklijke Bibliotheek. De Eerste
Kamer gaat een begin maken met inrichten van dit project. Rijksvastgoedbedrijf coördineert de renovatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

8

D Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Beleidsartikel 1 Wetgeving en controle EK
Budgettaire gevolgen van beleid (bedragen x € 1.000)
2012

2013

2014

2015

Verplichtingen:

11.632

11.844

9.915

11.047

11.732

13.061

– 1.329

Uitgaven:

11.701

11.807

9.938

11.017

11.771

13.061

– 1.290

1.1

Apparaat Eerste Kamer

7.504

6.530

6.528

7.086

8.317

9.477

– 1.160

1.2

Vergoeding voorzitter/leden
Eerste Kamer

4.149

3.304

3.346

3.368

3.360

3.511

– 151

48

1.973

64

563

94

73

21

93

204

101

213

198

79

119

1.3

Verenigde vergadering

Ontvangsten:

Realisatie Vastgestelde
2016
begroting
2016

Verschil
2016

E Toelichting artikelonderdeel
Personeel
In 2016 heeft er geen personeelsuitbreiding plaatsgevonden, en er is
aanzienlijk minder uitgeput dan eerder begroot, doordat er tussentijds
personeel vertrok en de WKR over 2015 lager uitviel dan begroot.
Materieel
In tegenstelling tot de verwachting is er in 2016 minder uitgeput dan
eerder begroot. Dit geldt onder andere voor de volgende posten:
Uitbesteding advisering/opdrachtverlening, Porti- en bezorgkosten, EU
Voorzitterschap, Websitekosten, Technische- en bedrijfsinstallaties.
Verdere ontwikkeling digitaal parlement
De Eerste Kamer is het eerste parlementaire huis ter wereld dat agenda’s
en vergaderstukken in beginsel uitsluitend digitaal (via de «Eerste Kamer
App») aan haar Leden aanbiedt. In het content management systeem en
de websites van de Kamer zijn belangrijke wijzigingen doorgevoerd. De
digitalisering van de stukkenstroom is, ook buiten het kader van het
vergadercircuit, in 2016 verder verfijnd.
Beheer gebouwen
Voor het gehele gebouw van de Eerste Kamer (inclusief het deel dat van
de Raad van State is overgenomen) blijft een grootscheepse renovatie
(met name ook installatietechnisch) op termijn noodzakelijk. In 2016 is
besloten tot een tijdelijke uithuizing van de gehele Eerste Kamer voor de
duur van de renovatie van het Binnenhofcomplex.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

9

EU voorzitterschap 1e helft jaar 2016
Van 1 januari 2016 tot 1 juli 2016 vervulde Nederland voor de twaalfde
keer het voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie. Prioriteiten
waren: een strategische agenda voor de EU in tijden van verandering,
banen scheppen door innovatieve groei en verbinding zoeken met
maatschappelijke actoren.
Tijdens het EU-voorzitterschap zat Nederland de vergaderingen van de
Raad voor en werd door Nederland het voortouw genomen bij onderhandelingen tussen de lidstaten onderling. Ook behartigde Nederland de
belangen van de lidstaten bij onderhandelingen met de andere Europese
instellingen over nieuwe regelgeving.
Nederland nam het stokje over van Luxemburg en gaat nauw samenwerken in een trojka met Slowakije en Malta. Slowakije nam op 1 juli 2016
het voorzitterschap van Nederland over.
Specificatie apparaatsuitgaven
Bedragen x € 1.000
Apparaat

2016

Personeel

4.267

Eigen personeel

3.976

Externe inhuur

182

Overig personeel

109

Materieel

4.050

Overig materieel

4.050

Totaal apparaat

8.317

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

10

Artikel 2. Uitgaven ten behoeve van leden en oud-leden Tweede
Kamer, alsmede leden van het Europees Parlement
A. Algemene doelstelling
Onder dit artikel worden rechtspositionele uitgaven aan leden en
oud-leden van de Tweede Kamer, alsmede hun nagelaten betrekkingen,
evenals de schadeloosstelling aan de Nederlandse leden van het
Europees Parlement verantwoord.
Activiteiten
Zorg dragen voor uitbetalingen in verband met wettelijke regelingen
De Tweede Kamer draagt ingevolge de Wet schadeloosstelling leden
Tweede Kamer (Stb. 1997, 250), de Algemene pensioenwet politieke
ambtsdragers (Stb. 1969, 594) en de Wet schadeloosstelling leden
Europees Parlement (Stb. 1979, 379) zorg voor de uitgaven uit hoofde van:
– schadeloosstelling leden Tweede Kamer (artikel 2.1);
– reis- en overige kostenvergoedingen leden Tweede Kamer (artikel 2.1);
– wachtgelden oud-leden Tweede Kamer (artikel 2.2);
– pensioenen oud-leden en hun nabestaanden (artikel 2.2);
– schadeloosstelling Nederlandse leden van het Europees Parlement (die
niet door het Europees Parlement betaald worden) (artikel 2.3).
Aan deze activiteiten zijn de volgende kengetallen (aantallen gerechtigden) verbonden.
Tabel 2.1 Aantallen deelgerechtigden
2013

2014

2015

2016

Pensioenen oud-leden

452

455

460

455

Wachtgelden oud-leden

66

55

36

15

Totaal

518

510

496

470

In onderstaand overzicht zijn als achtergrondinformatie de gerealiseerde
uitgaven en gemiddelden van de artikelonderdelen 2.1, 2.2 en 2.3
opgenomen voor de jaren 2012–2016
Tabel 2.2
2012

2013

2014

2015

2016

2.1 schadeloosstelling

22.107

18.700

18.801

19.305

22.583

gemiddeld per lid TK

147

125

125

129

152

2. 2 pensioenen en wachtgelden

11. 683

10.999

8.859

8.775

8.606

– totaal 1 en 2

33.790

29.699

27.660

28.080

31.189

225

198

184

187

208

2.3 schadeloosstelling leden Europarlement

192

191

144

99

103

1

96

96

96

99

103

gemiddeld per lid TK

Gemiddeld per lid EP

1
Vanaf de nieuwe zittingsperiode in het voorjaar van 2009 wordt de schadeloosstelling voor het overgrote deel van de leden betaald door het
Europarlement (en vanaf de verkiezingen in 2014 niet meer door de Tweede Kamer). Een lid is echter in mei 2014 herkozen en blijft daarom door de
Tweede Kamer betaald worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

11

B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is verantwoordelijk voor het beheer van de begroting van de Staten-Generaal. De
colleges voeren zelf het beheer over hun begroting of hun begrotingsdeel.
Over de inhoud van dit beheer bestaan afspraken (de zogenaamde
beheersafspraken) tussen de Minister en de colleges, waarin recht gedaan
wordt aan hun staatsrechtelijke positie.2
C. Beleidsconclusies
Vanaf de verkiezingen voor het Europees Parlement in mei 2014 worden
er geen Europarlementariërs meer betaald door de Tweede Kamer, met
uitzondering van een herkozen lid. Deze blijft tot de volgende Europese
Verkiezingen op de begroting van de Tweede Kamer drukken, tenzij dit lid
wederom herkozen wordt.
Voor wat betreft de uitvoering en beoogde resultaten deden zich geen
bijzonderheden voor.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Beleidsartikel 2 Uitgaven tbv van (oud) leden Tweede Kamer en
leden EP
Budgettaire gevolgen van beleid (bedragen x € 1.000)
2012

2013

2014

2015

Verplichtingen:

33.982

29.890

27.804

28.227

31.243

29.396

1.847

Uitgaven:

33.982

29.890

27.804

28.178

31.292

29.396

1.896

2.1

Schadeloosstelling

22.107

18.700

18.801

19.304

22.583

19.561

3.022

2.2

Pensioenen en wachtgelden

11.683

10.999

8.859

8.775

8.606

9.735

– 1.129

2.3

Schadeloosstelling
Europarlementariërs incl.
tegemoetkoming ziektekosten

192

191

144

99

103

100

3

62

86

34

51

33

86

– 53

Ontvangsten:

2

Realisatie Vastgestelde
2016
begroting
2016

Verschil
2016

Comptabiliteitswet artikel 19.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

12

E. Toelichting artikelonderdeel
Het getoonde verschil betreft het verschil tussen de oorspronkelijk
vastgestelde begroting en de realisatie over 2016. Opgemerkt zij (dit geldt
voor de gehele begroting) dat in de loop van 2016 diverse begrotingsmutaties hebben plaatsgevonden, onder andere een generieke begrotingsverhoging als gevolg van compensatie voor gestegen lonen en prijzen (loonen prijsbijstelling 2016).
2.1 Schadeloosstelling
De overschrijding op het onderdeel 2.1 «Schadeloosstelling» is het gevolg
van de eindheffing werkkostenregeling ad. € 2,4 mln.
2.2 Pensioenen en wachtgelden
De onderuitputting op dit artikelonderdeel is gelegen in het lagere aantal
wachtgeldgerechtigden. De uitgaven aan pensioenen zijn vrij constant, de
uitgaven aan wachtgelden zijn afhankelijk van het feit of een oud-lid nog
een beroep kan doen op de regeling. Het al dan niet stoppen van het
wachtgeld als gevolg van het vinden van werk is moeilijk voorspelbaar. In
de periode november 2015 – november 2016 is het aantal wachtgeldgerechtigde oud-leden afgenomen van 36 naar 15.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

13

Artikel 3: Wetgeving en controle Tweede Kamer
A. Algemene doelstelling
Als volksvertegenwoordiging heeft de Tweede Kamer twee hoofdtaken:
het controleren van de regering en (mede)wetgeving. Deze taken vloeien
voort uit de grondwetsartikelen 50 (vertegenwoordiging van het gehele
Nederlandse volk), 65 tot en met 72 (werkwijze), 81 tot en met 87
(wetgeving), 105 (begrotingen), 137 en 138 (Grondwetgeving) en enkele
andere grondwet- en wetsartikelen.
De ambtelijke diensten
De ambtelijke organisatie van de Tweede Kamer heeft als missie het
ondersteunen van het constitutioneel proces. De ambtelijke organisatie
wil dit verder versterken door middel van het bieden van een politiek
neutrale, adequate en innovatieve ondersteuning van de Kamerleden en
de fractie organisatie in alle facetten van het werk als volksvertegenwoordiger. De politieke prioriteit, zoals door de Kamer bepaald, is daarbij
leidend voor de ambtelijke organisatie.
In onderstaand overzicht zijn in meerjarig perspectief (2013 – 2016) de
uitgaven per artikelonderdeel binnen dit artikel als totaal en als gemiddelde per Kamerzetel opgenomen.
Tabel 3.1 Gemiddelde uitgaven per Kamerzetel
2013

2014

2015

2016

64.281

61.760

68.292

68.639

927

719

180

160

Publicatie officiële documenten

2.432

1.768

1.512

1.528

Fractiekosten

27.077

25.730

27.431

26.813

Uitzending leden

186

333

298

187

Enquêtes

526

2.215

1.230

115

–

–

1.672

1.867

95.429

92.525

100.615

99.309

636

617

671

662

Apparaatskosten
Kennis en onderzoek

Bijdrage ProDemos
Totaal artikel 3
Gemiddeld per zetel

B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is verantwoordelijk voor het beheer van de begroting van de Staten-Generaal. De
Colleges voeren zelf het beheer over hun begroting of hun begrotingsdeel. Over de inhoud van dit beheer bestaan afspraken (de
zogenaamde beheersafspraken) tussen de Minister en de colleges, waarin
recht gedaan wordt aan hun staatsrechtelijke positie.3

3

Comptabiliteitswet artikel 19.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

14

C. Beleidsconclusies
Er zijn in 2016 geen beleidswijzigingen ten aanzien van de aandachtspunten. Voor wat betreft de uitvoering en de beoogde resultaten deden
zich geen bijzonderheden voor.
Aandachtspunten 2016
Als aandachtspunten voor 2016 koos het presidium de volgende onderwerpen:
• Voorzitterschap EU 1e helft 2016;
• Veiligheid en beveiliging, zowel fysiek als digitaal;
• Verdere digitalisering primair proces;
• Implementatie aanbevelingen: rapport «Voorop in Europa»;
• Voorbereidingsactiviteiten rond de renovatie van het Binnenhofcomplex;
• Implementatie van de besluitvorming op basis van het rapport van
ABDTOPconsult;
• 200 jaar Staten-Generaal.
Voorzitterschap EU 1e helft 2016
De Stuurgroep van het project EU-voorzitterschap heeft na afronding van
dit project de ambtelijke organisatie van beide Kamers opdracht gegeven
tot een snelle, beknopte, interne procesevaluatie. Het doel van de
procesevaluatie was het identificeren van aandachtspunten en trekken van
lessen voor Eerste en Tweede Kamer, die nuttig kunnen zijn voor een
volgend EU-voorzitterschap of voor vergelijkbare projecten. De parlementaire dimensie van het Nederlands EU-voorzitterschap is binnen budget
afgerond.
Veiligheid en beveiliging, zowel fysiek als digitaal
Het bewaken en beschermen van de continuïteit van het werk van de
Tweede Kamer; voor Tweede Kamerleden, bewindspersonen, gasten,
bezoekers en medewerkers is een van de hoofdthema’s voor de ambtelijke
organisatie.
In 2012 is een aanvang gemaakt met het verkrijgen van inzicht in risico’s
van informatiebeveiliging hetgeen heeft geleid tot het opstellen van de
Baseline Informatiebeveiliging TK. De baseline heeft in 2016 geleid tot een
beschrijving hoe de Tweede Kamer wat betreft informatiebeveiliging op
orde wenst te komen en bevat een set beheersmaatregelen.
Verdere digitalisering primair proces
Op 17 mei 2016 is de app Debat Direct geïntroduceerd. Met Debat Direct
volgt de gebruiker overal live de plenaire debatten en openbare commissievergaderingen van de Tweede Kamer. Dat kan onderweg of thuis via
smartphone of tablet. De app kan in combinatie met televisie ook worden
gebruikt als zogenaamde «second screen app»: men kijkt het debat op tv
terwijl de app de bijbehorende debat- en sprekersinformatie toont.
Implementatie aanbevelingen «Voorop in Europa» (VIE)
De aanbevelingen uit het rapport «Gericht op Europa» van de Radboud
Universiteit zijn meegenomen bij de implementatie van het rapport
«Voorop in Europa» (VIE; Kamerstuk 33 936).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

15

De vaste commissie voor Europese Zaken heeft in 2016 een opzet voor
een evaluatie van VIE besproken en aangehouden tot nadere bespreking
begin 2017. Deze evaluatie ziet toe op de mate waarin alle aanbevelingen
van VIE zijn geïmplementeerd.
Voorbereidingsactiviteiten rond de renovatie van het Binnenhofcomplex
In 2016 is besloten tot een tijdelijke uithuizing van de gehele Tweede
Kamer voor de duur van de renovatie van het Binnenhofcomplex.
Implementatie van de besluitvorming op basis van het rapport
van ABDTOPconsult.
In 2016 is uitvoering gegeven aan het ABD-rapport «Meer verzakelijking
en verdere professionalisering».
De aanbevelingen zijn vertaald in een strategisch plan voor de ambtelijke
organisatie gericht op het realiseren van meer politieke dienstbaarheid. Er
is een activiteitenplan gemaakt voor verdeling van capaciteit en middelen.
Er zijn dienstenplannen, die het MT en het presidium meer mogelijkheden
tot sturing moeten geven. Voor de begrotingsuitvoering is een nieuwe
rapportage aan het presidium in gebruik genomen. Deze biedt meer
inzicht in financiën en geeft eveneens meer mogelijkheden tot sturing en
bijsturing. Er is een Veiligheidsplan en een Informatiestrategie vastgesteld
met kaders waarbinnen gewerkt moet worden.
In 2016 is een personeelsschouw uitgevoerd die inzicht biedt in de staat
van de personele bezetting. Daarmee moet sterker kunnen worden
gestuurd op de inzetbaarheid en kwaliteitsontwikkeling van de
medewerkers en leidinggevenden. Dit wordt onder andere bereikt door
alle leidinggevenden te laten deelnemen aan een Management
Development-traject waarbinnen kwaliteitsontwikkeling en mobiliteit
centraal staan.
200 jaar Staten-Generaal
Het parlementaire jaar 2015–2016 stond in Nederland mede in het teken
van de viering van 200 jaar parlementaire democratie. Gedurende het
gehele parlementaire jaar waren er activiteiten die relateren aan dit
jubileum. Het project is afgerond. In het 4e kwartaal van 2016 zijn de
laatste uitgaven verrekend met de Eerste Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

16

D Budgettaire gevolgen van beleid
Beleidsartikel 3 Wetgeving/controle TK
Budgettaire gevolgen van beleid (bedragen x € 1.000)
2012

2013

2014

2015

Verplichtingen:

98.521

97.690

99.047

100.320

96.927

97.421

– 494

Uitgaven:

100.501

95.429

92.524

100.615

99.309

97.421

1.888

3.1

Apparaat Tweede Kamer

69.926

64.281

61.759

68.292

68.639

67.858

781

3.2

Onderzoeksbudget

281

927

719

180

160

2.174

– 2.014

3.3

Drukwerk

3.689

2.432

1.768

1.512

1.528

1.789

– 261

3.4

Fractiekosten

25.597

27.077

25.730

27.431

26.813

23.248

3.565

3.5

Uitzending leden

334

186

333

298

187

432

– 245

3.6

Parlementaire enquêtes

673

526

2.215

1.230

115

0

115

3.7

Bijdrage ProDemos

0

0

0

1.672

1.867

1.920

– 53

6.749

4.766

4.385

5.845

5.001

4.966

35

Ontvangsten:

Realisatie Vastgestelde
2016
begroting
2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

Verschil
2016

17

E Toelichting artikelonderdeel
Specificatie apparaatsuitgaven
Bedragen x € 1.000
Apparaat

2016

Personeel

44.066

Eigen personeel

36.944

Externe inhuur

6.103

Overig personeel

1.019

Materieel

24.573

Overig materieel

24.573

Totaal apparaat

68.639

3.2 Kennis en onderzoek
Dit betreft de uitgaven voor de toekomst- en onderzoeksagenda. In 2016
hebben geen parlementaire onderzoeken plaatsgevonden, hetgeen heeft
geleid tot een onderuitputting van ruim € 2,0 mln.
3.3 Publicatie officiële documenten
Deze begrotingspost betreft de uitgaven voor de publicatie van de
handelingen en officiële publicaties op Overheid.nl. De uitgaven in 2016
zijn lager dan begroot. In 2016 is sprake van een onderuitputting van ruim
0,2 mln.
3.4 Fractiekosten
De overschrijding op het artikel is het gevolg van de in 2015 gewijzigde
systematiek van bevoorschotting van de fracties. De fracties hebben in
2015 en 2016 een 100% bevoorschotting ontvangen terwijl de begroting is
gebaseerd op een bevoorschotting van 90% (het oude percentage van
bevoorschotting). In de loop van 2016 is de begroting van dit artikel
structureel verhoogd met een ramingsbijstelling van € 1,6 mln. (en loonen prijsbijstelling ad € 0,74 mln.).
3.5 Uitzending Leden
Er zijn in 2016 minder reizen gemaakt dan voorzien. Dit resulteert in een
onderuitputting van ca € 0,25 mln.
3.6 Parlementaire enquêtes
De uitgaven voor parlementaire enquêtes betreft uitgaven die betrekking
hebben op het begrotingsjaar 2015 of eerder. De uitgaven kunnen niet met
terugwerkende kracht ten laste van een afgesloten begrotingsjaar worden
gebracht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

18

Ontvangsten
Toelichting op de ontvangsten
De daadwerkelijke ontvangsten komen nagenoeg overeen met de
oorspronkelijk geraamde ontvangsten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

19

Artikel 4: Wetgeving en controle Eerste en Tweede Kamer
A. Algemene doelstelling
Het onder dit artikel opgenomen budget ten behoeve van wetgeving en
controle Eerste en Tweede Kamer betreft de kosten van interparlementaire
activiteiten.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is verantwoordelijk voor het beheer van de begroting van de Staten-Generaal en van de
begroting van de overige Hoge Colleges van Staat en Kabinetten van de
Gouverneurs. De Colleges voeren zelf het beheer over hun begroting of
hun begrotingsdeel. Over de inhoud van dit beheer bestaan afspraken (de
zogenaamde beheersafspraken) tussen de Minister en de Colleges, waarin
recht gedaan wordt aan hun staatsrechtelijke positie.4
C. Beleidsconclusies
Er zijn in 2016 geen beleidswijzigingen. Voor wat betreft de uitvoering en
beoogde resultaten deden zich geen bijzonderheden voor.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Beleidsartikel 4 Wetgeving/controle EK en TK
Budgettaire gevolgen van beleid (bedragen x € 1.000)
2012

2013

2014

2015

Verplichtingen:

2.219

1.285

1.589

944

1.070

1.482

– 412

Uitgaven:

1.029

1.384

1.799

1.357

1.070

1.482

– 412

1.029

1.384

1.799

1.357

1.070

1.482

– 412

0

0

0

0

0

23

– 23

4.3

Interparlementaire
betrekkingen

Ontvangsten:

Realisatie Vastgestelde
2016
begroting
2016

Verschil
2016

E. Toelichting artikelonderdeel
Artikel 4 Wetgeving en controle Eerste en Tweede Kamer kent één
artikelonderdeel, namelijk «interparlementaire betrekkingen». Dit
artikelonderdeel kent een vijftal subcategorieën. Twee daarvan hebben
betrekking op contributies aan internationale organisaties en één op de
ontvangst van buitenlandse parlementaire delegaties en vertegenwoordigers van internationale organisaties. De twee overige categorieën
betreffen reizen naar de overzeese gebiedsdelen en het reizen naar
internationale organisaties.
4

Comptabiliteitswet artikel 19.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

20

4. NIET-BELEIDSARTIKEL
Beleidsartikel 10. Nominaal en onvoorzien
Beleidsartikel 10 Nominaal en onvoorzien
Budgettaire gevolgen van beleid (bedragen x € 1.000)
2012

2013

2014

2015

Realisatie Vastgestelde
2016
begroting
2016

Verschil
2016

Verplichtingen:

0

0

0

0

0

– 1.781

1.781

Uitgaven:

0

0

0

0

0

– 1.781

1.781

10.1 Loonbijstelling

0

0

0

0

0

0

0

– waarvan programma

0

– waarvan apparaat

0

10.2 Prijsbijstelling

0

0

0

0

0

0

0

– waarvan programma

0

– waarvan apparaat

0

10.3 Onvoorzien

Ontvangsten:

0

0

0

0

0

– 1.781

1.781

0

0

0

0

0

0

0

Dit bedrag heeft betrekking op een deel van de ombuigingstaakstelling
van Rutte I en II die zowel betrekking heeft op de EK als de TK. Voor de TK
geldt dat dit gaat om het deel van de ombuigingstaakstelling van Rutte I
dat niet wordt geaccepteerd om dat het hier gaat om niet beïnvloedbare
uitgaven (schadeloosstelling, pensioenen en wachtgelden aan de
oud-leden).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

21

5. BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF
Artikel 1. Eerste Kamer
1. Rechtmatigheid
Vanuit de bij BZK bekende informatie zijn er geen fouten en onzekerheden
op de artikelen van hoofdstuk IIA Staten Generaal die gerapporteerd
moeten worden.
In 2016 is uitsluitend betaald na levering van een product of dienst. Voor
alle leveringen die groter zijn dan € 5.000,00 excl. BTW worden er
meerdere offertes aangevraagd en wordt in ieder geval een opdrachtbrief
gemaakt, waarin bij derden (niet zijnde onderdelen van de Staat der
Nederlanden) wordt verwezen naar de ARVODI 2014 en in de laatste
maand van jaar 2016 naar de ARVODI 2016 (zie www.rijksoverheid.nl).
Bovendien wordt bij bedragen groter dan € 5.000,00 excl. BTW de
verplichting aangemaakt. Alle facturen worden eerst gecontroleerd en
getekend door de financieel medewerker, daarna door het Hoofd van
betreffende afdeling. Facturen met een bedrag groter dan € 1.500,00 incl.
BTW worden ook nog door de Griffier getekend, voordat deze facturen
betaald kunnen worden.
Catering en Internet – diensten zijn aanbesteed, resp. nationaal
meervoudig onderhands (2B dienst) en niet-openbaar Europees.
Meubilair Noenzaal is in 2016 aanbesteed.
De salarisadministratie via Centric heeft een ISAE-3402 verklaring.
Prestatie-indicator: rechtmatig financieel beheer.
2. Totstandkoming beleidsinformatie
Doorontwikkeling van de ondersteuning aan leden en commissies.
Het betreft hier de doorontwikkeling van de kerntaak van de ambtelijke
organisatie: het leveren van een effectieve en optimale ondersteuning aan
haar leden en commissies op velerlei gebied: inhoudelijk, organisatorisch
en publicitair.
Prestatie-indicator: tevredenheid van de leden over het geheel van de
dienstverlening.
Streefniveau 2016: kwalificatie «goed».
3. Financieel en materieelbeheer
Er wordt gewerkt met het financieel systeem «Oracle». Alle documenten,
van zowel P&O, Salaris als Financiën en Inkoop worden beoordeeld vanuit
minstens het vier-ogenprincipe. Dit om fraude en omissies te voorkomen.
Prestatie-indicator: ordentelijk financieel en materieel beheer.
Streefniveau 2016: een positief oordeel van de Auditdienst Rijk.
4. Overige aspecten van bedrijfsvoering
Het faciliteren van Kamerleden
In het bijzonder zal aandacht worden besteed aan de verbetering van
huisvesting, ICT- ondersteuning en digitalisering van de stukkenstroom.
Prestatie-indicator: flexibele werkplekken in de Mauritstoren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

22

Administratie
Er is een beschrijving van de AO op financieel administratief terrein,
waaronder valt de financiële-, de salaris- en de personeelsadministratie. In
2016 is dit verder uitgebouwd in Visio.
Doorontwikkelen van de Managementrapportage in samenhang met het
financiële systeem «Oracle».
De contracten worden beheerd door de financiële administratie en
bijgehouden in een apart Excel bestand.
De Werkkostenregeling (WKR) is ingevoerd per 1 januari 2013.
Overig
Het betaalgedrag is zodanig, dat in 2016 minstens 95% van de facturen
binnen 30 dagen is betaald.
Er is een inventarisatie aanwezig van alle in het gebouw zijnde Kunst,
Schilderijen, etc. de Keuken inventaris, TV’s, ICT Hardware met procesverbalen, Meubiliair en Apparatuur voor live uitzenden.
De abonnementen van Leden en ambtenaren worden bijgehouden door
de afdeling Inhoudelijke Ondersteuning, specifiek het CIP. Dit zal blijvend
worden geactualiseerd.
Streefniveau punt 4 2016: kwalificatie «goed».
Paragraaf 2 – Rijksbrede bedrijfsonderwerpen
1.
2.
3.
4.
5.

MenO beleid en MenO-risico’s
Er zijn geen bijzonderheden te melden.
Grote lopende ICT-projecten
Er zijn geen bijzonderheden te melden.
Gebruik open standaarden en open source software
Er zijn geen bijzonderheden te melden.
Betaalgedrag
Het betaalgedrag is binnen de normen.
Audit Comittees
Er zijn geen bijzonderheden te melden.

Paragraaf 3 – Belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de
bedrijfsvoering
Er zijn geen bijzonderheden te melden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

23

Artikel 2, 3 en 4. Tweede Kamer
Paragraaf 1 – Uitzonderingsrapportage
1. Rechtmatigheid
In 2016 zijn de tolerantiegrenzen voor de rechtmatigheid niet
overschreden. Het rapport van de Auditdienst Rijk geeft geen aanleiding
tot opmerkingen.
2. Totstandkoming beleidsinformatie
Er hebben zich geen bijzonderheden voorgedaan. De Tweede Kamer heeft
voor de totstandkoming van de niet-financiële informatie de procedure
gevolgd.
3. Financieel en materieelbeheer
De Auditdienst Rijk constateert dat de bevindingen uit 2015 rond de
fractiekosten zijn opgelost.
Het financieel en materieelbeheer in 2016 geven aanleiding tot opmerkingen van de ADR. Bij de Tweede Kamer zijn verbeteringen noodzakelijk
in de bijsturing van de informatiebeveiliging en het beheer van het
financiële informatiesysteem Oracle en de onderliggende database.
De Tweede Kamer heeft inmiddels belangrijke stappen gezet richting de
verbetering van de informatiebeveiliging en beheer van het financiële
informatiesysteem. In 2016 is een Informatiebeveiligingsplan opgesteld,
waarin risico’s en te nemen maatregelen zijn uitgewerkt. Daarnaast is In
overleg met de andere Hoge Colleges van Staat een model ontwikkeld
voor een beheerrapportage. De volgende stap daarin is het periodiek
opstellen en bespreken van de deze beheerrapportages. De door de ADR
geadviseerde intensivering en versnelling zal ter hand worden genomen.
4. Overige aspecten van bedrijfsvoering.
De aanbevelingen van de Auditdienst Rijk uit 2015 zijn ingevoerd. Een
punt van aandacht voor 2017 is nog het implementeren van de maatregelen genoemd in het informatiebeveiligingsplan financieel informatiesysteem en de maatregelen ter versterking van het databasebeheer van
het Oracle platform waarop dit informatiesysteem draait.
Paragraaf 2 – Rijksbrede bedrijfsonderwerpen
1. MenO beleid en MenO-risico’s
Er zijn geen bijzonderheden te melden.
2. Grote lopende ICT-projecten
Er zijn geen bijzonderheden te melden.
3. Gebruik open standaarden en open source software
Er zijn geen bijzonderheden te melden.
4. Betaalgedrag
Het betaalgedrag is binnen de normen.
5. Audit Comittees
Het Audit Committee is in 2016 tweemaal onder de nieuwe ambtelijke
leiding van de Tweede Kamer bijeengekomen en heeft op basis van de
in 2015 opgestelde evaluatie, een nieuwe koers besproken.
Paragraaf 3 – Belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de
bedrijfsvoering
Er zijn geen bijzonderheden te melden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

24

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

25

Wetgeving/controle TK

Wetgeving/controle EK en TK

3

4

10

Uitgaven tbv van (oud) leden
Tweede Kamer en leden EP

2

Nominaal en onvoorzien

Niet beleidsartikelen

Wetgeving en controle EK

Beleidsartikelen

Totaal

Omschrijving

1

Art.

– 1.781

1.482

97.421

29.396

13.061

139.579

Verplichtingen

– 1.781

1.482

97.421

29.396

13.061

139.579

0

23

4.966

86

79

5.154

Uitgaven Ontvangsten

Vastgestelde begroting

1

0

1.070

96.927

31.243

11.732

140.972

Verplichtingen

6. DE VERANTWOORDINGSSTAAT 2016 VAN DE STATEN-GENERAAL (IIA)

C. JAARREKENING

0

1.070

99.309

31.292

11.771

143.442

0

0

5.001

33

198

5.232

Uitgaven Ontvangsten

Realisatie

2

1.781

– 412

– 494

1.847

– 1.329

1.393

Verplichtingen

1.781

– 412

1.888

1.896

– 1.290

3.863

0

– 23

35

– 53

119

78

Uitgaven Ontvangsten

Verschil realisatie en vastgestelde
begroting

3=(2–1)

7. SALDIBALANS PER 31 DECEMBER 2016 VAN DE STATENGENERAAL (HIIA) (BEDRAGEN X € 1.000,–)
Activa

31-12-2016

31-12-2015

143.442

141.167

Passiva

31-12-2016

31-12-2015

5.232

6.109

136.042

133.146

0

0

Intra-comptabele posten
1)

Uitgaven ten laste van de
begroting

2)

3)

Liquide middelen

9

14

4)

Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding

0

0

Rekening-courant RHB
Begrotingsreserve

0

0

Vorderingen buiten
begrotingsverband

110

238

Kas-transverschillen

0

0

143.561

141.419

0

0

5)

6)

8)

Subtotaal intra-comptabel
extra-comptabele posten
9)

Openstaande rechten

4a)

Ontvangsten ten gunste van
de begroting

Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding

5a)

Begrotingsreserves

7)

Schulden buiten begrotingsverband

2.287

2.164

Subtotaal intra-comptabel

143.561

141.419

Tegenrekening openstaande
rechten

0

0

9a)

10)

Vorderingen

0

0

10a)

Tegenrekening vorderingen

0

0

11a)

Tegenrekening schulden

0

0

11)

Schulden

0

0

12)

Voorschotten

45.476

71.830

12a)

Tegenrekening voorschotten

45.476

71.830

13a)

Tegenrekening garantieverplichtingen

13)

Garantieverplichtingen

9.089

10.077

9.089

10.077

Tegenrekening andere
verplichtingen

14)

Andere verplichtingen

7.899

10.394

7.899

10.394

0

0

15a)

Tegenrekening deelnemingen

0

0

14a)

15)

Deelnemingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

26

Activa

31-12-2016

31-12-2015

Subtotaal extra-comptabel

62.464

92.301

Overall Totaal

206.025

233.720

Passiva

31-12-2016

31-12-2015

Subtotaal extra-comptabel

62.464

92.301

Overall Totaal

206.025

233.720

TOELICHTING OP DE SALDIBALANS per 31 december 2016 HIIA
Ad 1 en 2. Uitgaven en ontvangsten
Bij de begrotingsuitgaven en -ontvangsten zijn de gerealiseerde uitgaven
en ontvangsten opgenomen met betrekking tot het jaar 2016 waarvoor de
Rijksrekening nog niet door de Tweede Kamer is goedgekeurd.
Ad 3. Liquide middelen
De post liquide middelen is opgebouwd uit de contante gelden aanwezig
in de kluis van de kasbeheerders. Het totaalbedrag is als volgt
opgebouwd:
(Bedragen in €)
a) Eerste Kamer

160

b) Tweede Kamer

8.724

Totaal

8.884

Ad 4a. Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding
Op de Rekening-courant met de Rijkshoofdboekhouding (RHB) is de
financiële verhouding met het Ministerie van Financiën weergegeven.
Opgenomen zijn de bedragen conform Rekening-courant afschriften en
het saldobiljet. De volgende Rekening-courantverhouding is opgenomen
in de balans:
(Bedragen in €)
Rekening-courant FIN/RHB

136.041.363

Totaal

136.041.363

Ad 6. Vorderingen buiten begrotingsverband
Het bedrag aan vorderingen buiten begrotingsverband is als volgt
opgebouwd:
(Bedragen in €)
a) Eerste Kamer

12.429

b) Tweede Kamer

98.034

Totaal

110.463

Ad a) Eerste Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

27

De vorderingen van de Eerste Kamer bestaan volledig uit reguliere
debiteuren (€ 1.755) en verstrekte voorschotten in het kader van buitenlandse dienstreizen (€ 10.674).
Ad b) Tweede Kamer
De vorderingen van de Tweede Kamer bestaan bijna volledig uit een nog
te verrekenen bedrag (€ 30.647) en verstrekte voorschotten in het kader
van buitenlandse dienstreizen (€ 65.521).
Ad 7. Schulden buiten begrotingsverband
Het bedrag aan schulden buiten begrotingsverband is als volgt
opgebouwd:
(Bedragen in €)
a) Eerste Kamer

167.338

b) Tweede Kamer

2.119.623

Totaal

2.286.961

Ad a) Eerste Kamer
De schulden van de Eerste Kamer bestaan volledig uit de in de maand
december ingehouden loonheffing en sociale premies (€ 167.338) die in
de maand januari 2017 zijn afgedragen.
Ad b) Tweede Kamer
De schulden van de Tweede Kamer bestaan voornamelijk uit de
ingehouden loonheffing en pensioenpremies (€ 2.057.798) die in de
maand januari 2017 zijn afgedragen.
Ad 12. Voorschotten
Ad 12a. Tegenrekening voorschotten
De saldi van de per 31 december 2016 openstaande voorschotten kunnen
als volgt worden gespecificeerd:
Stand openstaande voorschotten per 31 december:
(Bedragen in €)
a) Eerste Kamer

803.122

b) Tweede Kamer

44.671.981

Totaal

45.475.103

Ad a) Eerste Kamer
Het saldo van de Eerste Kamer bestaat voornamelijk uit verstrekte
voorschotten aan de fractie-ondersteuning (€ 503.008) en aan Loyalis
(€ 200.114).
Ad b) Tweede Kamer
Het saldo van de Tweede Kamer bestaat voornamelijk uit verstrekte
voorschotten aan de fracties (€ 26.387.815) en aan Loyalis (€ 16.014.300).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

28

Specificatie afgerekende voorschotten in 2016:
(Bedragen in €)
a) Eerste Kamer

543.093

b) Tweede Kamer

63.963.585

Totaal

64.506.678

Ad 13. Garantieverplichtingen
Ad 13a. Tegenrekening garantieverplichtingen
Het bedrag aan openstaande garantieverplichtingen is als volgt
opgebouwd:
(Bedragen in €)
Verplichtingen per 1/1

10.076.249

Aangegane verplichtingen in 2016

0

+/+

10.076.249

Tot betaling gekomen in 2016
Negatieve bijstellingen verplichtingen uit eerdere
begrotingsjaren

0

987.683
987.683

Garantieverplichtingen Binnen Begrotingsverband

–/–

9.088.566

De garanties van de Tweede Kamer vloeien voort uit het gestelde in de
regeling «Tegemoetkoming in de kosten van de fracties».
Ad 14. Andere verplichtingen
Ad 14a. Tegenrekening andere verplichtingen
Het bedrag aan openstaande verplichtingen is als volgt opgebouwd:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

29

(Bedragen in €)
Verplichtingen per 1/1

10.393.386

Aangegane verplichtingen in 2016

140.971.610

+/+

151.364.996

Tot betaling gekomen in 2016
Negatieve bijstellingen verplichtingen uit eerdere
begrotingsjaren

143.442.208

24.464
143.466.672

Verplichtingen Binnen Begrotingsverband

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

–/–

7.898.324

30

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 IIA, nr. 1

31

Dhr. G.J.A.
Hamilton
Mevr. R.G.K.
Voss

Eerste Kamer der StatenGeneraal

Tweede Kamer der StatenGeneraal
Griffier

Griffer

Functie

Datum
aanvang
dienstverband
(indien van
toepassing)

Datum
einde
dienstverband
(indien
van
toepassing)

1,11

1

nee

nee

Omvang Op externe
dienstinhuurverband in basis (nee;
fte ≤ 12 kalendermnd; >
12 kalendermnd)

151.177

136.188

Beloning

6.496

6.496

16.686

11.680

OnkosVoorzieten-verningen
goedint.b.v.
gen beloningen
(belast) betaalbaar
op termijn

174.359

154.364

Totale
bezoldiging in
2016

179.000

179.000

Individueel
WNTmaximum

Motivering
(indien
overschrijding)

Naast de hierboven vermelde functionarissen zijn er geen andere functionarissen die in 2016 een bezoldiging boven het toepasselijke
WNT-maximum hebben ontvangen, of waarvoor in eerdere jaren een vermelding op grond van de WOPT of de WNT heeft plaatsgevonden of had
moeten plaatsvinden. Er zijn in 2016 geen ontslaguitkeringen betaald die op grond van de WNT dienen te worden gerapporteerd.

Gewezen topfunctionarissen zijn gemarkeerd met *).
Wanneer op een topfunctionaris een vordering is ingesteld vanwege een onverschuldigde betaling is dit gemarkeerd in de kolom Motivering met **).

Naam
(gewezen)
topfunctionaris

Naam instelling

Bezoldiging van (gewezen) topfunctionarissen

In artikel 10b van de Beleidsregels WNT 2017 (Staatscourant 2016, nr. 70032) is bepaald dat er geen toezicht of handhaving zal plaatsvinden op de
naleving van de publicatieplicht van uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan niet-topfunctionarissen voortvloeiend uit contractovername door een mobiliteitsbureau. In 2016 is namelijk gebleken dat voor deze categorie de volledige uitvoering van de wettelijke bepalingen bij
een aantal instellingen op korte termijn niet mogelijk is. Accountants hoeven in dat geval op dit onderdeel van de financiële verslagen ook geen
controle uit te voeren (niet op volledigheid en niet op juistheid). Het inventariseren van de contractovernames en de daarmee gemoeide uitkeringen
aan niet-topfunctionarissen in 2016 is om die reden achterwege gelaten.

Voor de Hoge Colleges van Staat heeft de publicatieplicht betrekking op onderstaande functionarissen. De bezoldigingsgegevens van de leden van
de Top Management Groep zijn opgenomen in het jaarverslag van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het wettelijk
bezoldigingsmaximum bedraagt in 2016 € 179.000.

Inleiding
De Wet normering topinkomens (WNT) bepaalt dat de bezoldiging en eventuele ontslaguitkeringen van topfunctionarissen en gewezen topfunctionarissen in de publieke en semi-publieke sector op naamsniveau vermeld moeten worden in het financieel jaarverslag. Deze publicatieplicht geldt
tevens voor topfunctionarissen die bij een WNT-instelling geen – al dan niet fictieve – dienstbetrekking hebben of hadden. Daarnaast moeten van
niet-topfunctionarissen de bezoldiging en/of eventuele ontslaguitkeringen (zonder naamsvermelding) gepubliceerd worden indien deze het wettelijk
maximum te boven gaan. Niet-topfunctionarissen zonder dienstbetrekking echter vallen buiten de reikwijdte van de wet.

8. WNT-VERANTWOORDING 2016 – STATEN GENERAAL