Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

164
Vragen van de leden Karabulut (SP), Voordewind (ChristenUnie), Van der
Staaij (SGP), Van Ojik (GroenLinks), Ploumen (PvdA), Sjoerdsma (D66) en
Van Raan (PvdD) aan de Minister van Buitenlandse Zaken over een aanval op
de democratie in Turkije (ingezonden 23 augustus 2019).
Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 25 september
2019).
Vraag 1
Is het u bekend dat Turkije opnieuw democratisch gekozen burgemeesters in
het zuidoosten van Turkije heeft opgepakt en loyale bestuurders heeft
aangesteld?1
Antwoord 1
Het kabinet is bekend met de berichtgeving over de arrestatie van drie
gekozen burgermeesters in het zuidoosten van Turkije en het aanstellen van
toezichthouders in hun plaats.
Vraag 2
Kunt u bevestigen dat Turkije sinds 2016 zo’n honderd burgemeesters van de
Democratische Partij van de Volkeren (HDP) uit hun functie heeft gezet en
vervangen door zogenaamde toezichthouders? Zo nee, wat zijn dan de feiten?
Antwoord 2
Het kabinet beschikt niet over precieze aantallen. Uit publieke berichtgeving
blijkt dat tussen begin 2017 en september 2018 94 HDP-burgemeesters in
zuidoost Turkije uit hun functie zijn ontheven. Ook zijn een aantal CHPburgemeesters uit hun functie ontheven.

1

ah-tk-20192020-164
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

«Drie Koerdische burgemeesters afgezet en ruim 400 arrestaties in Turkije», NRC.nl,
19 augustus 2019 (https://www.nrc.nl/nieuws/2019/08/19/drie-koerdische-burgemeestersafgezet-en-ruim-400-arrestaties-in-turkije-a397046)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 3
Deelt u het oordeel van Human Rights Watch hierover, namelijk dat het
oppakken van volksvertegenwoordigers een keiharde aanval op de democratie is en hiermee allerlei (politieke) rechten worden geschonden? Zo nee,
waarom niet?2
Antwoord 3
Het kabinet is met onder andere de Europese Commissie en de Venetië
Commissie van de Raad van Europa van mening dat het vervangen van
gekozen burgemeesters een serieus punt van zorg is omdat het de uitkomst
van democratische processen ondermijnt.
Vraag 4
Bent u bereid de arrestatie van de gekozen volksvertegenwoordigers in
heldere woorden te veroordelen? Zo nee, waarom niet? Bent u daarnaast
bereid in EU-verband aan te dringen op een stevige veroordeling?
Antwoord 4
Mede dankzij Nederlands inzet heeft de Europese Unie op 19 augustus grote
zorgen uitgesproken over de recente arrestatie van drie gekozen burgemeesters in Turkije. Ook de President van het Congres van Lokale en Regionale
Autoriteiten van de Raad van Europa deelde op 20 augustus jl. zijn zorgen
over deze arrestaties. Nederland sluit zich volledig aan bij deze verklaringen.
In de VN Mensenrechtenraad roept de EU Turkije bovendien consequent op
de rechtsstaat, onafhankelijke rechtspraak, mensenrechten en fundamentele
vrijheden te beschermen.
Vraag 5
Hoe spannen Nederland en de EU zich in om het respect voor democratische
beginselen in Turkije te herstellen?
Antwoord 5
Zowel Nederland als de EU stellen de zorgen over de democratie en
rechtstaat in Turkije regelmatig aan de orde. Nederland deelt deze zorgen
voortdurend en op alle niveaus in bilaterale contacten met Turkije, meest
recent tijdens het bezoek van Minister Kaag aan Turkije op 11 september jl.
Daarnaast monitort Nederland samen met andere EU-lidstaten rechtszaken
tegen politici in Turkije om op deze manier te laten zien dat Nederland
verwacht dat Turkije de standaarden van een functionerende rechtsstaat
accepteert. Bovendien ondersteunt Nederland via projecten en op andere
manieren non-gouvernementele organisaties in Turkije die zich bezighouden
met versterking van de democratie.
Vraag 6
Welke gevolgen moet dit antidemocratische Turkse optreden hebben voor de
relatie tussen Nederland/de EU en Turkije?
Antwoord 6
Zoals eerder gemeld, deelt het kabinet de zorgen van de Europese Commissie
over de achteruitgang ten aanzien van de rechtsstaat, democratie en
mensenrechten in Turkije. Tijdens de Raad Algemene Zaken van 18 juni jl.
heeft Nederland daarom en in lijn met de motie-Omtzigt/Koopmans (Kamerstuk 32 623 nr. 265) en de motie-Karabulut (Kamerstuk 32 623 nr. 261) bepleit
om de toetredingsonderhandelingen formeel stop te zetten en de Commissie
verzocht om alternatieve vormen van samenwerking uit te werken. Zoals
bekend kreeg het Nederlandse pleidooi voor stopzetten van de onderhandelingen geen bijval. De toetredingsonderhandelingen met Turkije zijn echter
wel tot stilstand gekomen en er kunnen geen hoofdstukken worden geopend
of gesloten, zoals herbevestigd door de genoemde Raad op 18 juni 2019.

2

«Turkey: 3 Kurdish Mayors Removed from Office», Human Rights Watch, 20 augustus 2019
(https://www.hrw.org/news/2019/08/20/turkey-3-kurdish-mayors-removed-office)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2