Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1093

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 november 2010
Op 19 oktober 2010 verscheen de Commissiemededeling over de
EU-begrotingsevaluatie, de review (COM(2010)700). In deze brief treft u de
reactie van het kabinet op deze mededeling aan. De mededeling is een
discussiestuk en bevat geen wetgevende voorstellen. Voor de goede orde
voeg ik een kopie van de mededeling bij deze brief bij. Het kabinet bezint
zich thans nog op de verdere invulling van de afspraken over de Europese
Meerjarenbegroting uit het Regeerakkoord.
Wat vooraf ging
De EU-begrotingsevaluatie is een voortvloeisel uit de onderhandelingen
over de Financiële Perspectieven 2007–2013. In het door de Europese
Raad van december 2005 overeengekomen akkoord hierover werd een
zogenaamde «review clause» opgenomen. Deze roept de Commissie op
om in 2008/2009 te rapporteren over «een volledige, alomvattende en
brede evaluatie (...) waarin alle aspecten van de EU-uitgaven, met inbegrip
van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, en van de inkomsten, met
inbegrip van de korting voor het VK, aan bod komen».
Op 12 september 2007 bracht de Commissie het consultatiepapier
«Reforming the Budget, Changing Europe» (SEC(2007)1188) uit. Dit
zogenaamde «issues paper» was het feitelijke startschot van de
EU-begrotingsevaluatie. «Reforming the Budget, Changing Europe» zette
aan tot een discussie over (1) de veranderende politieke prioriteiten van
de Unie en de reflectie daarvan in het budget, (2) de toekomstige
«uitdagingen» van de Unie die in het budget terug moeten komen en de
wijze waarop EU-beleid wordt geïmplementeerd en (3) de financiering van
de Unie. Het vorige kabinet stuurde uw Kamer en de Commissie op
11 april 2008 «De Nederlandse prioriteiten voor een moderne
EU-begroting» als kabinetsreactie op het consultatiepapier (Kamerstuk
22 112, nr. 634).

kst-22112-1093
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1093

1

Timing
Het kabinet vindt het jammer dat de Commissiemededeling over de
EU-begrotingsevaluatie nu pas is uitgekomen. Een grondige discussie
over de beleidsdoelen van de Europese begroting is volgens het kabinet
zeer noodzakelijk en had eerder plaats moeten vinden. De Commissie ziet
de review als een startpunt voor de discussie over de nieuwe Financiële
Perspectieven en zij zal over de hierin naar voren gebrachte ideeën en
opties een dialoog aangaan met de individuele lidstaten en andere
EU-instellingen. De voorstellen van de Commissie voor de nieuwe
Financiële Perspectieven (FP’s) worden in juni 2011 verwacht. Vanzelfsprekend zal uw Kamer in de toekomst geregeld geïnformeerd worden
over de Nederlandse stellingname in de onderhandelingen over de
Financiële Perspectieven na 2013.
Algemene appreciatie
De Commissiemededeling over de EU-begrotingsevaluatie bevat op
punten interessante ideeën en opties die een rol zouden kunnen spelen in
de discussie over de Financiële Perspectieven vanaf 2014. Belangrijk is dat
enkele ideeën van de Commissie zoals die nu zijn neergelegd in de eerste
helft van 2011 in dialoog met de lidstaten nader zullen worden verkend en
worden uitgewerkt, zodat de voorstellen voor de Financiële Perspectieven
vanaf 2014 ambitie uitstralen.
Uitgangspunten
Het kabinet vindt de EU-begroting een belangrijk instrument voor het
bereiken van een aantal beleidsdoelen van de Europese Unie (EU). Om het
Europese geld zo effectief en efficiënt mogelijk in te zetten, trekt de
Commissie in de reviewmededeling lessen uit het verleden en kijkt de
Commissie naar de uitdagingen in de toekomst. Het kabinet steunt de
Commissie in deze aanpak. Het kabinet deelt de inzet van de Commissie
dat geld dat door de EU wordt uitgegeven echt toegevoegde waarde moet
creëren.
Het uitgangspunt dat EU-uitgaven toegevoegde waarde dienen te hebben
ten opzichte van private initiatieven van burgers en bedrijven en ten
opzichte van nationaal beleid staat voor het kabinet op de eerste plaats.
Daarnaast hecht het kabinet belang aan solidariteit tussen welvarende en
minder welvarende lidstaten, ook op het punt van afdrachten aan de EU.
Deze afdrachten moeten gebaseerd zijn op relatieve welvaart. Landen met
een vergelijkbaar welvaartsniveau zouden op een vergelijkbaar niveau
moeten afdragen aan Europa.
In het licht van de financieel-economische crisis en de bezuinigingsmaatregelen die (vrijwel) alle Europese lidstaten noodgedwongen moeten
doorvoeren staat een reële groei van de EU-begroting gelijk aan de
economische groei in de komende jaren op gespannen voet met het
Regeerakkoord waarin immers ten aanzien van de EU een sterk accent op
financiële soberheid wordt gelegd. Een hervormde Europese begroting zal
zich moeten voegen naar de nieuwe budgettaire werkelijkheid in de
Europese Unie. Besparingen moeten worden gevonden binnen de
EU-begroting (mede in het licht van de nieuwe prioriteiten). Het kabinet
zal in zijn stellingname over de Nederlandse inzet bij de onderhandelingen
over de Financiële Perspectieven vanaf 2014 hieraan verdere invulling
geven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1093

2

In de onderhavige mededeling schetst de Commissie in beperkte mate
opties voor het hervormen van de uitgavenkant van de EU-begroting en
voor de financiering daarvan.
Hervorming van de uitgavenkant van EU-begroting
In het begin van de mededeling merkt de Commissie terecht op dat door
de economische crisis moeilijke keuzes gemaakt moeten worden over
overheidsuitgaven. Dat geldt ook voor de EU. Deze notie keert naar de
mening van het kabinet onvoldoende terug bij de behandeling van de
verschillende uitgavencomponenten van de EU-begroting. Het kabinet is
het met de Commissie eens dat de EU-begroting veel sterker moet
worden toegesneden op de Europa 2020 strategie voor een slimme,
duurzame en inclusieve groei, waarin uitdagingen zoals economische
groei, omgaan met klimaatverandering, het energievraagstuk, en het
versterken van de kennisdriehoek van onderwijs, onderzoek en innovatie
centraal staan. Daarnaast draagt de begroting bij aan het versterken van
de positie van Europa in de wereld.
De komende jaren moet de Europese economie volgens de Commissie
veel meer floreren als gevolg van onderzoek, ontwikkeling en innovatie.
Het kabinet steunt deze stellingname. In de open wereldeconomie is
versterking van het concurrentievermogen van de Europese economie
essentieel.
Het kabinet is van mening dat de overkoepelende doelstellingen van de
Europa 2020 strategie herkenbaar gereflecteerd dienen te worden in de
verschillende uitgavenprogramma’s. Tegelijkertijd benadrukt het kabinet
dat de in deze strategie vastgestelde doelstellingen voor een belangrijk
deel nationale inspanningen en hervormingen vragen. EU-middelen
vormen derhalve niet in alle gevallen het meest wenselijke en meest voor
de hand liggende beleidsinstrument.
Andere financieringsbronnen zoals bijvoorbeeld EIB-leningen en
garanties, ter financiering van bijvoorbeeld Europese infrastructuur,
moeten niet worden vergeten. Het kabinet staat terughoudend tegenover
het idee dat de EU (Commissie) ten behoeve van de financiering van grote
Europese infrastructuurprojecten obligaties uit gaat geven.
De Commissie staat een vergroening van de Europese begroting voor. Het
kabinet merkt hierbij op dat vergroening verder gaat dan financiering van
groene projecten en technologieën alleen. De uitdagingen rond de
thema’s energie efficiency, klimaatverandering en energiezekerheid zijn
een belangrijk element van de Europa 2020 strategie.
De onderdelen extern beleid en JBZ van de Commissiemededeling sluiten
aan bij de Nederlandse opvattingen. De Commissie pleit voor een
geïntegreerde aanpak die recht doet aan de verschillende doelstellingen
van het externe beleid van de EU1: veiligheid, armoedebestrijding,
klimaat, migratie, terrorismebestrijding, georganiseerde criminaliteit e.d.
De EU moet daarnaast in de toekomst een meer zichtbare rol gaan spelen
op het terrein van vrijheid, veiligheid en recht, aldus de Commissie.

1
De Europese Commissie heeft aangekondigd in november 2010 een publieke consultatie te zullen houden over de toekomstige
financiële instrumenten voor extern optreden
(voor de periode na 2013). De reactie van het
kabinet zal met uw Kamer worden gedeeld.

Gegeven de schaarse budgettaire middelen moeten de EU-uitgaven
uitsluitend gericht worden op die programma’s met échte toegevoegde
waarde. Het kabinet bezint zich thans op de inhoudelijke prioriteiten die
ingepast kunnen worden binnen de randvoorwaarden van financiële
gematigdheid en hervorming van de EU-begroting zoals overeengekomen
in het Regeerakkoord. Over de twee grootste uitgavencategorieën van de
EU-begroting, te weten het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid en het
cohesiebeleid, kan in dit stadium het volgende worden opgemerkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1093

3

Gelet op het grote aandeel dat de landbouwuitgaven momenteel
uitmaken van de EU-begroting is de tekst die de begrotingsevaluatie aan
deze uitgaven wijdt relatief beperkt. Positief is dat de Commissie uitgaat
van voortzetting van de ingeslagen weg van hervorming van het
Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. De Commissie schetst hiertoe in de
mededeling een drietal opties1. Op korte termijn zal de Commissie een
mededeling publiceren over het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid na
2013. Hierin wordt naar verwachting nader ingegaan op de drie opties die
in de review worden aangestipt. De Kamer zal spoedig na verschijning
van deze mededeling een kabinetsreactie hierop ontvangen.
Op het punt van het cohesiebeleid gaat de Commissie vrij uitvoerig in op
de integratie van de Europa 2020 doelstellingen in het cohesiebeleid. Het
kabinet onderschrijft de wens voor een grotere concentratie van het
cohesiebeleid op overeengekomen EU-prioriteiten. Op 9 november
publiceerde de Commissie het Vijfde Cohesieverslag, waarin het langs
dezelfde lijnen als in de reviewmededeling in gaat op het cohesiebeleid
post 2013. Tijdens de informele Raad Cohesiebeleid van 22–23 november
zal de Commissie het verslag toelichten en zal sprake zijn van een eerste
oriënterende gedachtewisseling. Zoals hierboven reeds gesteld bezint het
kabinet zich thans over de inhoudelijke prioriteiten die ingepast kunnen
worden in de EU-begroting binnen de randvoorwaarden van financiële
gematigdheid en hervorming van de EU-begroting zoals overeengekomen
in het Regeerakkoord.
Het kabinet verwelkomt het streven van de Commissie om de regels voor
de ontvangers van EU-geld te vereenvoudigen en om de verantwoording
verder te verbeteren. Een beduidende vereenvoudiging is cruciaal voor
succesvolle uitvoering van het cohesiebeleid. Daar waar mogelijk kan
desnoods worden aangesloten bij bestaande verantwoordingssystemen.
Het kabinet vindt het echter niet voor de hand liggen om de procedures
rond de begroting zelf flexibeler te maken. De laatste jaren heeft de EU
laten zien dat het snel en daadkrachtig kan reageren op onverwachte
gebeurtenissen (zie bijvoorbeeld het Europees herstelplan).
Hervormingen aan de inkomstenkant van de EU-begroting
Het kabinet deelt de visie van de Commissie dat de manier waarop de
EU-begroting wordt gefinancierd (het systeem van Eigen Middelen)
complex en ondoorzichtig is. Het kabinet is echter van mening dat de door
de Commissie voorgestelde invoering van een Europese belasting niet het
juiste antwoord is. Het heffen van belasting is een nationale bevoegdheid
van de lidstaten en komt niet aan de EU toe.
Zoals verwacht houdt de Commissie een pleidooi voor afschaffing op
termijn van de bestaande correctiemechanismen (waaronder de korting
voor Nederland in de periode 2007–2013). Wat betreft de inkomstenkant
van de begroting staat voor het kabinet voorop dat er sprake moet zijn
van evenwichtigere en transparantere afdrachten van de lidstaten aan de
EU.

1
Handhaven status-quo (1) of omvorming
naar meer doelgerichte betalingen (2) of
afschaffen van inkomenssteun en marktmaatregelen (3).

Het kabinet verwelkomt de erkenning van de Commissie dat het huidige
BTW-middel weinig toegevoegde waarde heeft. Zij deelt de mening van
de Commissie dat beëindiging van het BTW-middel het systeem van
afdrachten zou vereenvoudigen en verhelderen. In die zin ziet het kabinet
het voorstel van de Commissie om de BTW-afdrachten aan de EU te
beëindigen als een stap in de goede richting.
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P. M. Knapen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1093

4