Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2008–2009

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3051
Vragen van de leden Samsom
(PvdA), Cramer (ChristenUnie) en
Koopmans (CDA) aan de minister
van Verkeer en Waterstaat over de
vertraging van OV-SAAL. (Ingezonden
25 mei 2009)

voortgangsrapportage over de
Kabinetsambities Spoor geeft u aan
dat een deel van de werkzaamheden
vertraging oploopt,2 welke
werkzaamheden dreigen nu
vertraging op de lopen, hoe groot is
deze vertraging per onderdeel en wat
zijn daarvan de consequenties?

7
Hoe verhoudt de stelling van ProRail,
zoals gemeld in het artikel, dat de
vertraging mogelijk oploopt tot
2
2015/2016, zich tot het feit dat in de
Bent u van mening dat de uitbreiding
tussenrapportage 2013/2014 gemeld
van twee naar vier sporen
wordt? Klopt het dat er mogelijk
op het traject
sprake is van twee jaar vertraging van
Schiphol–Amsterdam–Almere–Lelystad de korte termijn maatregelen?
(OV-SAAL) van groot belang is voor
8
een goede bereikbaarheid van de
Kunt u de audit, die u door een
Randstad?
onafhankelijk bureau heeft laten
3
uitvoeren en dat blijkens het artikel
Bent u van mening dat de uitbreiding
opgeleverd is, naar de Kamer sturen?
tevens essentieel is voor de
9
economie?
Bent u van mening dat vertraging van
4
de bouw niet wenselijk is? Zo nee,
Bent u van mening dat de uitbreiding
waarom niet? Zo ja, kunt u aangeven
bovendien van cruciaal belang
op welke manier u deze vertraging
is voor het behalen van de
gaat voorkomen?
kabinetsdoelstellingen met betrekking
1
Telegraaf, 19 mei 2009.
tot de reizigersgroei op het spoor?
2

1
Bent u bekend met het bericht «Files
op het spoor»?1

Kamerstuk 29 984, nr. 175.

5
Bent u voorts van mening dat de
vertraagde uitbreiding van dit traject
tevens extra problemen geeft
wanneer de Hanzelijn in 2012 in
gebruik wordt genomen?
6
In de brief aan de Kamer van 14 april
jl. ter aanbieding van de tweede

KVR36676
2009Z09607
0809tkkvr3051
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Antwoord
Antwoord van minister Eurlings
(Verkeer en Waterstaat) (ontvangen
24 juni 2009)

2
Ja, ik ben van mening dat de
spooruitbreidingen die plaatsvinden
in het kader van OV SAAL van groot
belang zijn voor een goede
bereikbaarheid van de Randstad.
Maar ik wil u erop wijzen dat niet het
gehele traject naar vier sporen wordt
uitgebreid: deze uitbreiding vindt
conform het kabinetsbesluit van
maart 2008 op twee tracégedeelten
plaats. Ten eerste op de Zuidtak van
Amsterdam, bij station Amsterdam
Zuid. En ten tweede op de Flevolijn in
Almere, tussen de stations
Muziekwijk – Centrum en tussen de
stations Buiten – Oostvaarders.
Daarnaast worden er allerlei andere
maatregelen genomen om de
capaciteit én kwaliteit op het spoor op
de korte termijn te verbeteren. Een
deel van die maatregelen behoort tot
het pakket «korte termijn maatregelen
OV SAAL», maar er worden ook nog
maatregelen getroffen in het kader
van andere programma’s, zoals het
Herstelplan Spoor.
3
Ja. Een goede bereikbaarheid van de
Randstad, zowel per weg als per OV,
is van groot belang voor de
economie.
4
De «5% groei»-doelstelling op het
spoor is gericht op de huidige
kabinetsperiode. Het project OV SAAL
speelt feitelijk in de periode daarna.

1
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

6431

Uiteraard hebben ook de maatregelen
van OV SAAL als doel een
reizigersgroei op het spoor te
faciliteren, specifiek in de
Metropoolregio Amsterdam (de
corridor
Schiphol-Amsterdam-Almere-Lelystad).
Daarvoor is het nodig om zowel de
capaciteit op het spoor uit te breiden
als de kwaliteit van het spoorproduct
te verbeteren. OV SAAL richt zich
overigens niet alleen op de korte
termijn, maar juist ook op de langere
termijn, wanneer de grootschalige
ruimtelijke ontwikkelingen in deze
regio spelen en de doelstelling is om
een kwaliteitssprong in het OV
mogelijk te maken.
5
Eén van de redenen om de
maatregelen uit het korte termijn
pakket van OV SAAL te realiseren is
het feit dat eind 2012 de Hanzelijn in
gebruik wordt genomen. Daarom
vond ik het ook van groot belang om
uit te zoeken welke invloed de latere
realisatie van deze maatregelen heeft
voor de reiziger.
De maatregelen zullen gefaseerd
gereed komen. Een aantal
maatregelen in de SAAL corridor zal
voor de dienstregeling 2013 gereed
zijn, zoals de maatregelen bij de
Vechtbrug te Weesp, de keersporen
bij Almere Oostvaarders, de
perronverlenging bij Almere Centrum
(op IC lengte) en diverse maatregelen
op het terrein van
verkeersmanagement, zoals kortere
opvolgtijden. Nader onderzoek van
ProRail, dat is uitgevoerd in
afstemming met de NS, heeft
uitgewezen dat alle treinen die
vanaf 2012 (dienstregeling 2013) zijn
voorzien tussen Flevoland en
Amsterdam Zuid kunnen rijden. Dit
geldt ook voor de Hanzelijn treinen.
De voor de groei van het aantal
reizigers benodigde capaciteit kan
dus op tijd geboden worden. De
volledig gewenste kwaliteit in termen
van bijvoorbeeld reistijd kan echter
pas geboden worden als alle
maatregelen die deel uitmaken van
de planstudie korte termijn van OV
SAAL gerealiseerd zijn, zie ook mijn
antwoord op vraag 6.
6
Een aantal maatregelen zal op tijd
gereed zijn, zoals de maatregelen bij
de Vechtbrug te Weesp, de
keersporen bij Almere Oostvaarders,

de perronverlenging bij Almere
Centrum (op IC lengte) en diverse
maatregelen op het terrein van
verkeersmanagement, zoals kortere
opvolgtijden. Tot de maatregelen die
later gerealiseerd zullen zijn dan
voorzien in het kabinetsbesluit van
maart 2008 behoren
spooruitbreidingen op de Zuidtak van
Amsterdam en de gedeeltelijke
spoorverdubbeling op de Flevolijn in
Almere. De uitbreidingen op de
Flevolijn zijn naar verwachting in
2015 gereed. De meest complexe
maatregelen – die op de Zuidtak van
Amsterdam – volgen in 2016.
Hoewel de voor de groei van het
aantal reizigers benodigde capaciteit
tijdig geboden kan worden, is de
consequentie wel dat de volledig
gewenste kwaliteit pas geboden kan
worden wanneer alle maatregelen die
tot de planstudie korte termijn van
OV SAAL behoren gereed zijn. Tot dat
moment moet voor een deel van de
treinen rekening worden gehouden
met extra reistijd. Op welk moment
welke kwaliteit precies kan worden
geboden, onderzoekt ProRail nog in
samenspraak met de NS
Vanwege de capaciteitsbeperkingen
aan de westzijde van Amsterdam
Zuid zal mogelijk – tot het moment
waarop de uitbreidingen daar gereed
zijn (eind 2016) – ook een beperkt
aantal treinen niet door kunnen rijden
naar Schiphol maar op Amsterdam
Zuid moeten keren. Samen met de
NS beziet ProRail of hier alternatieven
voor zijn en wat de beste oplossing
is.
7
In de tussenrapportage van OV SAAL
staan bij de planning van de korte
termijn maatregelen nog de
uitgangspunten zoals die zijn
gehanteerd bij het kabinetsbesluit
van maart 2008. In de
tussenrapportage is tevens het
volgende te lezen: «ProRail heeft
aangegeven dat de planning onder
druk staat en dat de maatregelen
mogelijk niet allemaal in 2013/2014
gereed zullen zijn. ProRail heeft
toegezegd om in maart 2009, na een
verdiepingsslag, een nieuwe planning
aan te leveren. De projectorganisatie
OV SAAL laat deze voorzien van een
audit.» Op het moment waarop de
tussenrapportage is opgesteld was de
beschikbare informatie nog
onvoldoende gehard om een stabiel
beeld van de geactualiseerde

planning te krijgen. Wel vond ik het
noodzakelijk uw Kamer op de hoogte
te stellen van de latere realisatie van
een deel van de korte termijn
maatregelen en de belangrijkste
oorzaken daarvan, die op dat moment
al bekend waren. Dit heb ik vermeld
in de aanbiedingsbrief die is
meegestuurd met de 2e
voortgangsrapportage PHS (waar de
«Tussenrapportage 2e fase Planstudie
OV SAAL» als bijlage deel van
uitmaakte).
Op dit moment is de nieuwe
informatie voldoende robuust en kan
ik u melden dat een deel van de
maatregelen tijdig gerealiseerd zal
zijn. De latere realisatie betreft de
spooruitbreidingen op de Flevolijn in
Almere en die op de Zuidtak van
Amsterdam. De uitbreidingen op de
Flevolijn zijn naar verwachting in
2015 gereed. De meest complexe
maatregelen – op de Zuidtak van
Amsterdam – volgen in 2016.
8
Ja, de audit rapportage is als bijlage
bij deze brief gevoegd.1 Het
hoofddoel van de audit was te
onderzoeken in hoeverre de planning
van ProRail realistisch is. Horvat &
Partners concludeert dat de huidige
planning beter is onderbouwd dan
normaal te doen gebruikelijk in deze
fase van een project, maar dat de
onderbouwing nog niet voldoende
robuust is om voldoende zekerheid te
hebben over de totale doorlooptijd
van het project. En dat er een zeer
ambitieuze planning wordt
gehanteerd, waarin (i) wordt
uitgegaan van optimistische
doorlooptijden en (ii) rekening wordt
gehouden met versnellingen (met
name door het parallel schakelen van
activiteiten). Hierdoor bestaat in de
ogen van Horvat & Partners een grote
kans op uitloop. «... 2015 is heel
misschien haalbaar, eindigen in 2016
is waarschijnlijker en zelfs eindigen in
2017 is niet uit te sluiten. ProRail doet
al het mogelijke om toch nog in 2015
te eindigen, maar de kans dat dit
gehaald wordt is zeer klein», zo luidt
de conclusie.
9
Ja, uiteraard ben ik van mening dat
een langere bouwtijd niet wenselijk
is. Het is in mijn ogen van belang dat
de korte termijn maatregelen van OV
SAAL zo spoedig mogelijk
gerealiseerd zijn. ProRail heeft bij de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

6432

nadere uitwerking van de planning –
die overigens in veel meer detail is
uitgewerkt dan te doen gebruikelijk in
de huidige onderzoeksfase – niet
alleen gekeken naar oorzaken van
latere realisatie, maar ook naar
mogelijkheden om zaken te
versnellen. Zo begint ProRail direct
na de zomer met de aanbesteding
van de werkzaamheden en schakelt
deze daarmee parallel met het
planstudietraject. Voor het
planstudietraject zelf wordt een
verkorte tracéwetprocedure
doorlopen. De langere bouwtijd is
een gevolg van het feit dat de aanleg
van de maatregelen op een aantal
plaatsen complexer blijkt te zijn
(dichtstedelijk gebied) dan eerder is
verondersteld.
Met het bovenstaande is al rekening
gehouden bij de totstandkoming van
de nieuwe planning. Ik zie dan ook
geen mogelijkheden hier nog
versnellingen in aan te brengen. In de
onafhankelijke audit wordt eveneens
geconcludeerd dat ProRail «al het
mogelijke» doet om de maatregelen
nog in 2015 te realiseren. Ik zal er
echter op toezien dat actief gezocht
blijft worden naar verdere potentiële
versnellingsmaatregelen en dat deze
dan ook in overweging zullen worden
genomen. In hoeverre er
versnellingsmogelijkheden zijn
tijdens de bouwfase, waar de latere
realisatie vooral door veroorzaakt
wordt, wordt nog nader bezien. Denk
hierbij bijvoorbeeld aan het gebruik
maken van innovatieve
bouwtechnieken. Ik bezie tevens nog
of er in het kader van de Crisis- en
Herstelwet mogelijkheden zijn om
een versnelling te realiseren.
Sommige versnellingsmaatregelen
brengen wellicht extra kosten en/of
risico’s met zich mee. Dat zal dan in
die overweging moeten worden
meegenomen.
1

Ter inzage gelegd bij het Centraal
Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

6433