Stemmen in een Willekeurig
Stemlokaal
Evaluatie van het experiment tijdens de
Europese verkiezingen 2009

Bijlagen
Voor:

Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijkrelaties

Door:

Gaby Vullings
Research Manager

Datum:

26 augustus 2009

Project:

90552

Copyright:
© Synovate BV. Alle rechten voorbehouden.
De concepten en ideeën die u in dit document worden
aangeboden zijn intellectueel eigendom van Synovate. Deze
zijn strikt vertrouwelijk van aard en worden u aangeboden met
dien verstande dat zij door u strikt vertrouwelijk behandeld
dienen te worden en dat van de hiervoor genoemde concepten
en ideeën geen gebruik zal worden gemaakt. Bij het aanleveren
van dit document aanvaardt of veronderstelt Synovate geen
verantwoordelijkheid voor enig ander doeleinde of tegenover
enig andere persoon aan wie dit rapport wordt getoond of die
het eventueel in handen krijgt, behalve in het geval waar dit
uitdrukkelijk is overeengekomen door middel van onze
voorafgaande schriftelijke toestemming.
Synovate • Berghaus Plaza • Koningin Wilhelminaplein 2-4 • 1062 HK Amsterdam • The Netherlands
© Synovate

0

BIJLAGE 1
Onderzoeksverantwoording

Bijlage 1: De onderzoeksverantwoording
In deze bijlage beschrijven we per onderzoeksgroep de opzet van de datacollectie.

1.1

Kiesgerechtigden

De kiesgerechtigden zijn door middel van een online vragenlijst ondervraagd. De
steekproef is getrokken uit het Online Interview Panel van Synovate. Dit is een panel
van circa 88.000 Nederlanders. De panelleden zijn via verschillende kanalen geworven
(telefonisch, online, face to face) waardoor het goed mogelijk is om een
representatieve steekproef van alle Nederlanders samen te stellen.

We hebben alleen kiesgerechtigden uitgenodigd die woonachtig zijn in één van de 353
gemeenten waar stemmen in een willekeurig stemlokaal mogelijk is. De datacollectie
vond plaats van 5 tot en met 25 juni 2009. In totaal hebben 987 kiesgerechtigden de
vragenlijst ingevuld.

De resultaten zijn representatief voor alle inwoners van de 353 gemeenten waar
stemmen in een willekeurig stemlokaal mogelijk was. Om de representativiteit te
waarborgen hebben we de volgende maatregelen genomen:

•
•

•

We hebben al bij het trekken van de steekproef rekening gehouden met
geslacht, leeftijd en opleiding. De steekproef ziet er wat deze kenmerken betreft
hetzelfde uit als de totale bevolking van de 353 gemeenten.
Daarnaast hebben we rekening gehouden met het internetgebruik. Dit om te
voorkomen dat alleen frequente internetgebruikers de vragenlijst invullen. We
weten van al onze panelleden hoe veel ze gebruik maken van het internet. Bij
de steekproeftrekking hebben we erop toegezien dat er ook voldoende mensen
vertegenwoordigd zijn die weinig gebruik van het internet maken. Daarnaast
hebben we de vragenlijst relatief lang open laten staan (20 dagen), zodat ook
de mensen die niet dagelijks hun mail bekijken de kans krijgen de vragenlijst in
te vullen.
Ten slotte hebben we na de datacollectie een weging toegepast. Door te wegen
worden de resultaten zo gecorrigeerd dat ze representatief zijn voor alle
inwoners van de 353 gemeenten. De mening van iemand uit een groep die
ondervertegenwoordigd is, telt na de weging als het ware zwaarder mee dan de
mening van iemand uit een groep die oververtegenwoordigd is.

We hebben de resultaten gewogen naar de volgende kenmerken:

© Synovate

•
•
•
•
•

Geslacht
Leeftijd
Opleiding
Internetgebruik
Opkomst (wel/niet gaan stemmen)

Door deze maatregelen kunnen de resultaten als representatief worden beschouwd.
Met één kanttekening: de mensen die geheel geen gebruik maken van het internet zijn
niet vertegenwoordigd. Dit hoeft echter niet te betekenen dat de resultaten anders
zouden zijn als ze wel vertegenwoordigd waren. Bij de voorgaande evaluaties hebben
we de mensen die weinig tot geen gebruik maken van het internet telefonisch
ondervraagd (de zogenaamde mixed mode onderzoeksmethode). We hebben toen
geen grote verschillen gezien tussen de mensen die telefonisch en de mensen die
online zijn ondervraagd met betrekking tot hun mening over stemmen in een
willekeurig stemlokaal. Deze keer heeft het ministerie ons gevraagd het onderzoek te
beperken tot uitsluitend online onderzoek.

De respons was 18 procent. Van alle mensen aan wie we een uitnodiging hebben
verstuurd, heeft 18 procent de vragenlijst geheel afgerond. De respons bij online
panelonderzoek zegt echter niet zo veel. Het betreft immers al een selectie van
Nederlanders die hebben aangegeven deel te willen nemen aan online onderzoek.
Wanneer alleen zeer actieve panelleden worden uitgenodigd, is de respons hoog.
Maar dit gaat ten koste van de representativiteit. Belangrijker dan de respons is het
steekproefdesign (zie hiervoor). Zo hebben we ook de panelleden uitgenodigd die
minder frequent gebruik maken van het internet. Niet verrassend, is de respons onder
deze groep lager dan onder de frequente internetgebruikers. In het steekproefdesign
hebben we rekening gehouden met geslacht, leeftijd, opleiding en internetgebruik.

De weegefficiency is 60 procent. Dit is een redelijk goede waarde. De weegefficiency
geeft aan hoe sterk er gecorrigeerd is. Hoe hoger, hoe minder er gecorrigeerd is. De
weegefficiency bij dit onderzoek zou hoger zijn geweest als we niet gewogen zouden
hebben naar opkomst. De respons onder stemmers ligt namelijk hoger dan onder nietstemmers. Stemmers zijn meer geneigd deel te nemen aan onderzoek dan niet-

© Synovate

stemmers. Dit is een bekend gegeven bij online panelonderzoek. Bij dit onderzoek
wordt de trend echter nog versterkt, omdat de vragen ook over de verkiezingen gaan.
Overigens hebben we in de uitnodiging wel benadrukt dat het onderzoek ook bedoeld
is voor mensen die níet zijn gaan stemmen.

Hoewel het de weegefficiency wat drukt (en daardoor de resultaten wat minder
betrouwbaar maakt) is het toch belangrijk om te wegen naar opkomst. Stemmers en
niet-stemmers verschillen namelijk in hun kennis en ervaringen met betrekking tot
stemmen in een willekeurig stemlokaal. Om uitspraken te kunnen doen over alle
kiesgerechtigden is het daarom van belang dat de verhouding van stemmers en nietstemmers overeenkomt met de werkelijke populatie. In de rapportage staat overigens
steeds vermeld wanneer we verschillen hebben waargenomen tussen stemmers en
niet-stemmers.

Bij steekproefonderzoek gelden betrouwbaarheidsmarges. Over het algemeen geldt:
hoe hoger het steekproefaantal, hoe betrouwbaarder de resultaten. In dit onderzoek
hebben we 987 mensen ondervraagd. De marges bij 1.000 mensen, bij een
betrouwbaarheidsniveau van 95 procent, zijn als volgt:

Percentage
Marge

2
98
0.9

5
95
1.4

10
90
1.9

15
85
2.2

20
80
2.5

25
75
2.7

30
70
2.8

35
65
3.0

40
60
3.0

45
55
3.1

50
50
3.1

De marge is afhankelijk van het gevonden percentage. Ter illustratie: wanneer uit het
onderzoek blijkt dat 20 procent van de ondervraagden het eens is met een stelling, is
de marge 2.5. Dit betekent dat we voor 95 procent zeker weten dat de eigenlijke
waarde tussen de 17.5% en 22.5% ligt. Vinden we in het onderzoek een percentage
van 60 procent, dan is de marge 3.0. Hadden we iedereen uit de populatie
ondervraagd, dan zouden we voor 95 procent zeker een percentage hebben gevonden
dat tussen de 57% en de 63% ligt.

© Synovate

1.2

Gemeenten

Alle gemeenten (waar het mogelijk was om in een willekeurig stemlokaal te stemmen)
zijn uitgenodigd voor het onderzoek. Voorafgaand aan de verkiezingen hebben we per
e-mail een vooraankondiging gestuurd naar de contactpersonen. De e-mailadressen
hebben we via het ministerie verkregen. De vooraankondiging bevatte de vragenlijst,
zodat de gemeenten van tevoren wisten welke gegevens we van ze nodig hadden.
Gemeenten konden kiezen: ofwel ze vulden de evaluatievragenlijst online in (via een
link die we 5 juni via een e-mail hebben verstuurd) ofwel ze stuurden een schriftelijke
vragenlijst per post terug.

Het bestand van het ministerie bevatte 350 e-mailadressen. Acht bleken echter een
‘bounce’ (de mail kon niet bezorgd worden). Gemeenten hadden van 5 juni tot en met
10 juli de tijd om de vragenlijst in te vullen. 249 Gemeenten hebben de
evaluatievragenlijst ingevuld, een respons van 71 procent. 197 Gemeenten hebben de
online vragenlijst ingevuld, 52 gemeenten hebben de vragenlijst per post
teruggestuurd.

In de tabellen en de rapportage maken we onderscheid naar stedelijkheid. We
gebruiken hiervoor de CBS-classificatie. We onderscheiden:

•
•
•
•

Zeer sterk stedelijke gemeenten en sterk stedelijke gemeenten
Matig stedelijke gemeenten
Weinig stedelijke gemeenten
Niet stedelijke gemeenten

Op de volgende pagina staan de gemeenten die deelgenomen hebben aan het
gemeenteonderzoek:

© Synovate

Aa en Hunze
Aalburg
Aalsmeer
Aalten
Achtkarspelen
Alblasserdam
Albrandswaard
Alkmaar
Almelo
Almere
Amersfoort
Amstelveen
Andijk
Anna Paulowna
Apeldoorn
Assen
Baarle-Nassau
Baarn
Barneveld
Beek
Bellingwedde
Bergambacht
Bergen (L)
Bergen (NH)
Bergen op Zoom
Bernheze
Best
Beuningen Gld.
Bolsward
Borne
Borsele
Boxmeer
Boxtel
Breda
Breukelen
Bronckhorst
Brummen
Brunssum
Bunnik
Bunschoten
Buren
Bussum
Capelle a/d IJssel
Castricum
Coevorden
Cuijk
Dalfsen
De Ronde Venen
De Wolden
Den Haag
Deurne
Deventer
Diemen
Dinkelland

© Synovate

Doesburg
Dongen
Dordrecht
Drechterland
Drimmelen
Duiven
Echt-Susteren
Eijsden
Emmen
Epe
Ermelo
Etten-Leur
Ferwerderadiel
Franekeradeel
Gemert - Bakel
Gennep
Gilze en Rijen
Goirle
Graafstroom
Grave
Groesbeek
Grootegast
Gulpen Wittem
Haaksbergen
Haaren
haarlem
Halderberge
Hardenberg
Harderwijk
HardinxveldGiessendam
Haren
Harlingen
Heemskerk
Heemstede
Heerenveen
Heerlen
Heeze-Leende
Helden
Hellendoorn
Hellevoetsluis
Hendrik-IdoAmbacht
Hengelo
Heumen
Heusden
Hillegom
Hilvarenbeek
Hof van Twente
Hoogeveen
HoogezandSappemeer
Hoorn
Horst a/d Maas

Houten
Huizen
Kaag en
Braassem
Kapelle
Katwijk
Kerkrade
Kessel
Landgraaf
Langedijk
Lansingerland
Leek
Leerdam
Leeuwarden
Leiden
Leiderdorp
LeidschendamVoorburg
Lelystad
Leudal
Lingewaal
Lingwaard
Lochem
Loenen
Lopik
Loppersum
Losser
Maasbree
Maasdonk
Maasdriel
Maassluis
Maastricht
Marum
Meerssen
Menterwolde
Midden-Drenthe
Moerdijk
Mook en
middelaar
Moordrecht
Naarden
Nederlek
Nederweert
Niedorp
Nieuwerkerk aan
den IJssel
Nieuwkoop
NieuwLekkerland
Nijefurd
Nijmegen
Noordenveld
Noordoostpolder
Noordwijk

Nuenen, Gerwen
en Nederwetten
Nunspeet
Nuth
Oegstgeest
Oldebroek
Oldenzaal
Onderbanken
Oost Gelre
Oostzaan
Opsterland
Oude
IJsselstreek
Ouder-Amstel
Oudewater
Overbetuwe
PijnackerNootdorp
Putten
Raalte
Reeuwijk
Reiderland
Reusel-De
Mierden
Rheden
Rhenen
Ridderkerk
Rijnwaarden
Rijnwoude
Rijssen-Holten
Roermond
Roosendaal
Rucphen
Schinnen
SchouwenDuiveland
's-Hertogenbosch
Simpelveld
SintMichielsgestel
Sint-Oederode
Sittard-Geleen
Sliedrecht
Slochteren
Sneek
Someren
Strijen
Terneuzen
Teylingen
Teylingen
Tholen
Tilburg
Tubbergen
Twenterand

Tytsjerksteradiel
Ubbergen
Urk
Vaals
Valkenswaard
Veendam
Veere
Veghel
Veldhoven
Venray
Vlaardingen
Vlagtwedde
Vlissingen
Vlist
Voerendaal
Voorschoten
Voorst
Vught
Waalre
waalwijk
Waddinxveen
Wassenaar
Werkendam
Westerveld
Westervoort
Westland
Westvoorne
wierden
Wijchen
Wijdemeren
Wijk bij
Duurstede
Winschoten
Winsum
Winterswijk
Woensdrecht
Wormerland
Woudenberg
Wymbritseradiel
Zaanstad
Zevenaar
ZevenhuizenMoerkapelle
Zijpe
Zoetermeer
Zuidhorn
Zundert
Zutphen
Zwijndrecht
Zwolle

1.3

Voorzitters van de stemlokalen

Ook de voorzitters hebben we gevraagd om een online vragenlijst in te vullen. We
hebben hen een e-mail gestuurd met een link. Door op de link te klikken, kwamen ze in
de vragenlijst.

De e-mailadressen hebben we via de gemeenten verkregen. We hebben de
gemeenten gevraagd om aan de hand van een steekproefinstructie een aantal
voorzitters te selecteren (dus niet alle voorzitters zijn uitgenodigd voor het onderzoek).

De steekproefinstructie luidde als volgt:
We vragen u als volgt te werk te gaan:
1.

Nummer de stembureaus in uw gemeente van 1 tot XX (afhankelijk van hoeveel stembureaus uw
gemeente heeft).

2.

Bepaal de ophoogfactor. De berekening is afhankelijk van de grootte van uw gemeente.

•
•
•
3.

Heeft uw gemeente minder dan 50 stembureaus? Deel het totaal aantal stembureaus dan
door drie. Als uw gemeente bijvoorbeeld 47 stembureaus heeft, dan is de ophoogfactor 47/3
= 15 (afgerond naar beneden).
Heeft uw gemeente tussen de 50 en 100 stembureaus? Deel het totaal aantal stembureaus
dan door vijf. Als uw gemeente bijvoorbeeld 82 stembureaus heeft, dan is de ophoogfactor
82/5=16 (afgerond naar beneden)
Heeft uw gemeente meer dan 100 stembureaus? Deel het totaal aantal stembureaus dan
door zeven. Als uw gemeente bijvoorbeeld 122 stembureaus heeft, dan is de ophoogfactor
116/7 = 17 (afgerond naar beneden)

De selectie is vervolgens als volgt:

•
•
•
•

Het eerste te selecteren stembureau is: stembureau 3
Het tweede te selecteren stembureau is: 3 + de ophoogfactor. In het voorbeeld van de
kleinere gemeenten is dat dus 3 + 15 = 18 → stembureau 18.
Het derde te selecteren stembureau is: 3 + twee maal de ophoogfactor. In het voorbeeld van
de kleinere gemeenten is dat 3 + 30 = 33 → stembureau 33.
Et cetera

4. Noteer van de geselecteerde stembureaus de gegevens van de voorzitter in het bijgevoegde Excelbestand.

© Synovate

Omdat we ook uitspraken wilden doen over de zeer sterk stedelijke gemeenten hebben
we deze gemeenten gevraagd om van al hun voorzitters de e-mailadressen door te
sturen. Van Amsterdam en van Rotterdam hebben we deze gegevens gekregen. Hier
hebben we vervolgens een steekproef uitgetrokken van 250 voorzitters, die we
verzocht hebben om deelname aan de evaluatie. Als we in de rapportage en tabellen
spreken van zeer sterk stedelijke gemeenten, dan gaat het dus om Amsterdam en
Rotterdam.

In totaal hebben we van alle gemeenten 965 voorzitters uitgenodigd voor de evaluatie.
Hiervan bleken 87 e-mailadressen echter niet bruikbaar: de mail kwam terug als
zogenaamde bounce. Uiteindelijk hebben 580 voorzitters deelgenomen aan het
onderzoek, een respons van 66 procent. De voorzitters hadden van 5 tot en met 30
juni de tijd om de vragenlijst in te vullen.

In totaal hebben 197 gemeenten e-mailadressen doorgestuurd van (een selectie van)
hun voorzitters. Op de volgende pagina staat van welke gemeenten we e-mailadressen
hebben ontvangen.

© Synovate

Alblasserdam
Albrandswaard
Alkmaar
Almelo
Almere
Amersfoort
Amstelveen
Amsterdam
Andijk
Apeldoorn
Assen
Barneveld
Beek
Bellingwedde
Bergambacht
Bergeijk
Bergen (L)
Bergen op Zoom
Bernheze
Bernisse
Best
Beuningen
Beverwijk
Bolsward
Borne
Borsele
Boxmeer
Breda
Breukelen
Bronckhorst
Brummen
Brunssum
Bunnik
Bunschoten
Buren
Capelle aan den
IJssel
Castricum
Coevorden
Cromstrijen
Cuijk
De Ronde Venen

© Synovate

Deventer
Dordrecht
Duiven
Echt-Susteren
Eijsden
Emmen
Epe
Ermelo
Ferwerderadiel
Franekerdeel
Geldrop-Mierlo
Gemert-Bakel
Gennep
Gilze en Rijen
Goedereede
Goirle
Gorinchem
Gouda
Grootegast
Gulpen-Wittem
Haaksbergen
Haarlem
Halderberge
Harderwijk
Harenkarspel
Harlingen
Heemskerk
Heerenveen
Heerlen
Heeze-Leende
Hellendoorn
Helmond
Hengelo
Heumen
Heusden
Hillegom
Hilvarenbeek
Hof van Twente
Hoogeveen
HoogezandSappemeer
Hoorn

Horst aan de
Maas
Houten
Huizen
Kapelle
Kessel
Landgraaf
Langedijk
Leek
Leerdam
Leeuwarden
Leiden
Leiderdorp
LeidschendamVoorburg
Lingewaal
Lisse
Lochem
Loon op Zand
Lopik
Maasdonk
Maasdriel
Maassluis
Maastricht
Margraten
Menaldumadeel
Menterwolde
Middelburg
Midden-Drenthe
Moerdijk
Moordrecht
Naarden
Nederlek
Nederweert
Niedorp
Nieuwerkerk aan
den IJssel
Nieuwkoop
Nieuw-Lekkerland
Nijkerk
Nijmegen
Noordenveld

Nunspeet
Nuth
Oegstgeest
Oisterwijk
Oldebroek
Onderbanken
Oost Gelre
Oss
Oude Ijsselstreek
Ouder-Amstel
Oudewater
Overbetuwe
Pekela
PijnackerNootdorp
Purmerend
Putten
Raalte
Reeuwijk
Reiderland
Renkum
Rheden
Rhenen
Rijnwaarden
Rijnwoude
Rijssen-Holten
Roermond
Roosendaal
Rotterdam
Schinnen
Sevenum
s-Hertogenbosch
Simpelveld
SintMichielsgestel
Sint-Oedenrode
Slochteren
Soest
Spijkenisse
Strijen
Terneuzen
Tholen

Tubbergen
Tynaarlo
Ubbergen
Vaals
Valkenswaard
Veendam
Veghel
Veldhoven
Venray
Vlaardingen
Vlagtwedde
Vlissingen
Vlist
Voerendaal
Voorschoten
Voorst
Vught
Waalwijk
Waddinxveen
Werkendam
Westerveld
Westervoort
Westland
Westvoorne
Wierden
Wijchen
Wijdemeren
Wijk bij Duurstede
Woerden
Woudenberg
Woudrichem
Zaanstad
Zaltbommel
Zevenaar
ZevenhuizenMoerkapelle
Zoetermeer
Zuidhorn
Zutphen
Zwartewaterland
Zwijndrecht
Zwolle

BIJLAGE 2.1
Tabellen: gemeenten

Stedelijkheid
Totaal

(Zeer)
sterk

Matig

Weinig

Niet

Tabel 1: (Q1) Heeft uw gemeente bij verkiezingen al eerder deelgenomen aan het experiment Stemmen in een Willekeurig Stemlokaal?
Basis - Alle respondenten

249

43

51

93

62

Al eerder deelgenomen

92.4
[230]

100.0
[43]

88.2
[45]

94.6
[88]

87.1
[54]

Dit was de eerste keer

7.6
[19]

[-]

11.8
[6]

5.4
[5]

12.9
[8]

100.0
[249]

100.0
[43]

100.0
[51]

100.0
[93]

100.0
[62]

Totaal

1

Stedelijkheid
Totaal

(Zeer)
sterk

Matig

Weinig

Niet

Tabel 2: (Q2) Hoeveel kiezers hebben zich in uw gemeente op een stembureau gemeld zonder een geldig identiteitsbewijs? Deze informatie is te
vinden in het proces verbaal dat de stembureaus hebben opgemaakt.
Basis - Alle respondenten

249

43

51

93

62

0-9

18.1
[45]

7.0
[3]

17.6
[9]

12.9
[12]

33.9
[21]

10-29

15.7
[39]

9.3
[4]

19.6
[10]

12.9
[12]

21.0
[13]

30-59

17.7
[44]

16.3
[7]

27.5
[14]

19.4
[18]

8.1
[5]

60-99

14.1
[35]

20.9
[9]

13.7
[7]

14.0
[13]

9.7
[6]

100 of meer

16.9
[42]

25.6
[11]

7.8
[4]

23.7
[22]

8.1
[5]

Totaal

82.3
[205]

79.1
[34]

86.3
[44]

82.8
[77]

80.6
[50]

Gemiddelde
Standaard afwijking
Mediaan
Maximum
Minimum

59.6
66.3
38
399
1

103.3
104.7
78
399
10

42.2
39.7
31
154
1

67.9
55.0
54
219
2

32.5
48.8
14
251
1

Weet niet

17.7
[44]

20.9
[9]

13.7
[7]

17.2
[16]

19.4
[12]

2.4612

1.5391

1.7257

3.4839

2.1606

Gemiddelde (per 1000 kiesgerechtigden)

2

Stedelijkheid
Totaal

(Zeer)
sterk

Matig

Weinig

Niet

Tabel 3: (Q3) Hoeveel kiezers hebben zich gemeld op een stembureau met een (ongeldige) stempas die was opgenomen in de opgave
ongeldige stempassen (RIS)? Deze informatie is te vinden in het proces verbaal dat de stembureaus hebben opgemaakt.
Basis - Alle respondenten

249

43

51

93

62

0

57.4
[143]

44.2
[19]

51.0
[26]

54.8
[51]

75.8
[47]

1

17.7
[44]

9.3
[4]

19.6
[10]

28.0
[26]

6.5
[4]

2 of meer

20.1
[50]

39.5
[17]

23.5
[12]

14.0
[13]

12.9
[8]

Totaal

95.2
[237]

93.0
[40]

94.1
[48]

96.8
[90]

95.2
[59]

Gemiddelde
Standaard afwijking
Mediaan
Maximum
Minimum

1.2
2.6
16
1

2.8
4.2
*
16
1

1.5
2.7
11
1

0.8
1.7
13
1

0.5
1.4
9
1

Weet niet

4.8
[12]

7.0
[3]

5.9
[3]

3.2
[3]

4.8
[3]

0.0487

0.0425

0.0633

0.0572

0.0280

Gemiddelde (per 1000 kiesgerechtigden)

3

Stedelijkheid
Totaal

(Zeer)
sterk

Matig

Weinig

Niet

Tabel 4: (Q4) Hoeveel stempassen zijn er door de stembureaus ingenomen vanwege twijfels over de echtheid van de stempassen? Deze informatie is te
vinden in het proces verbaal dat de stembureaus hebben opgemaakt.
Basis - Alle respondenten

249

43

51

93

62

0

94.4
[235]

88.4
[38]

92.2
[47]

96.8
[90]

96.8
[60]

1

0.4
[1]

[-]

[-]

1.1
[1]

[-]

2

0.4
[1]

2.3
[1]

[-]

[-]

[-]

5

0.4
[1]

2.3
[1]

[-]

[-]

[-]

Totaal

95.6
[238]

93.0
[40]

92.2
[47]

97.8
[91]

96.8
[60]

Gemiddelde
Standaard afwijking
Maximum
Minimum

*
0.4
5
1

0.2
0.8
5
2

0.0
0.0
-

*
0.1
1
1

0.0
0.0
-

Weet niet

4.4
[11]

7.0
[3]

7.8
[4]

2.2
[2]

3.2
[2]

0.0007

0.0020

0.0000

0.0009

0.0000

Gemiddelde (per 1000 kiesgerechtigden)

4

Stedelijkheid
Totaal

(Zeer)
sterk

Matig

Weinig

Niet

Tabel 5: (Q5) Van hoeveel kiezers is de stempas ingenomen, omdat de gegevens op de stempas niet overeenkwamen met de gegevens op
het overgelegde identiteitsdocument? Deze informatie is te vinden in het proces verbaal dat de stembureaus hebben opgemaakt.
Basis - Alle respondenten

249

43

51

93

62

0

88.8
[221]

74.4
[32]

84.3
[43]

94.6
[88]

93.5
[58]

1

4.8
[12]

11.6
[5]

7.8
[4]

2.2
[2]

1.6
[1]

2

0.8
[2]

2.3
[1]

2.0
[1]

[-]

[-]

3

1.2
[3]

[-]

[-]

1.1
[1]

3.2
[2]

4

0.4
[1]

2.3
[1]

[-]

[-]

[-]

Totaal

96.0
[239]

90.7
[39]

94.1
[48]

97.8
[91]

98.4
[61]

Gemiddelde
Standaard afwijking
Maximum
Minimum

0.1
0.5
4
1

0.3
0.8
4
1

0.1
0.4
2
1

0.1
0.3
3
1

0.1
0.6
3
1

Weet niet

4.0
[10]

9.3
[4]

5.9
[3]

2.2
[2]

1.6
[1]

0.0059

0.0041

0.0042

0.0037

0.0115

Gemiddelde (per 1000 kiesgerechtigden)

5

Stedelijkheid
Totaal

(Zeer)
sterk

Matig

Weinig

Niet

Tabel 6: (Q6) Kunt u een schatting geven van het aantal kiezers in uw gemeente dat zich bij een stemlokaal heeft gemeld zonder stempas?
Basis - Alle respondenten

249

43

51

93

62

0

19.7
[49]

23.3
[10]

7.8
[4]

20.4
[19]

25.8
[16]

1-9

25.7
[64]

14.0
[6]

25.5
[13]

32.3
[30]

24.2
[15]

10-29

17.7
[44]

9.3
[4]

21.6
[11]

21.5
[20]

14.5
[9]

30 of meer

9.2
[23]

7.0
[3]

17.6
[9]

9.7
[9]

3.2
[2]

Totaal

72.3
[180]

53.5
[23]

72.5
[37]

83.9
[78]

67.7
[42]

Gemiddelde
Standaard afwijking
Mediaan
Maximum
Minimum

13.0
24.9
4
200
1

13.9
32.2
2
150
1

21.2
36.6
9
200
1

10.7
15.1
5
75
1

9.5
21.5
3
100
1

Weet niet

27.7
[69]

46.5
[20]

27.5
[14]

16.1
[15]

32.3
[20]

0.6348

0.2443

0.9303

0.6106

0.6331

Gemiddelde (per 1000 kiesgerechtigden)

6

Stedelijkheid
Totaal

(Zeer)
sterk

Matig

Weinig

Niet

Tabel 7: (Q7) Kunt u een schatting geven van het aantal kiesgerechtigden in uw gemeente dat niet beschikt over een paspoort of identiteitskaart? Deze
informatie is te achterhalen via het GBA.
Basis - Alle respondenten

249

43

51

93

62

0-99

11.2
[28]

9.3
[4]

5.9
[3]

10.8
[10]

17.7
[11]

100-299

14.1
[35]

9.3
[4]

19.6
[10]

12.9
[12]

14.5
[9]

300-999

12.4
[31]

9.3
[4]

19.6
[10]

11.8
[11]

9.7
[6]

1000 of meer

8.4
[21]

20.9
[9]

5.9
[3]

8.6
[8]

1.6
[1]

Totaal

46.2
[115]

48.8
[21]

51.0
[26]

44.1
[41]

43.5
[27]

689.8
1363.7
249
9108
4

1902.8
2745.1
355
9108
4

458.3
503.5
283
2100
10

497.5
563.7
253
2130
15

261.1
366.0
152
1756
5

53.8
[134]

51.2
[22]

49.0
[25]

55.9
[52]

56.5
[35]

20.7997

22.7190

15.0146

25.1151

18.3248

Gemiddelde
Standaard afwijking
Mediaan
Maximum
Minimum
Weet niet
Gemiddelde (per 1000 kiesgerechtigden)

7

Stedelijkheid
Totaal

(Zeer)
sterk

Matig

Weinig

Niet

Tabel 8: (Q8) Hoeveel vervangende stempassen heeft uw gemeente uitgereikt?
Basis - Alle respondenten

249

43

51

93

62

0-9

20.5
[51]

2.3
[1]

11.8
[6]

20.4
[19]

40.3
[25]

10-19

30.9
[77]

14.0
[6]

33.3
[17]

37.6
[35]

30.6
[19]

20-39

27.3
[68]

25.6
[11]

29.4
[15]

30.1
[28]

22.6
[14]

40 of meer

20.1
[50]

53.5
[23]

25.5
[13]

10.8
[10]

6.5
[4]

Totaal

98.8
[246]

95.3
[41]

100.0
[51]

98.9
[92]

100.0
[62]

Gemiddelde
Standaard afwijking
Mediaan
Maximum
Minimum

29.7
38.3
19
300
1

65.9
68.2
43
300
7

31.6
29.5
21
150
5

20.5
14.7
17
75
3

17.7
25.9
12
186
1

Weet niet

1.2

4.7
[2]

[-]

1.1
[1]

[-]

1.1000

1.1359

1.1334

1.3321

[3]
Gemiddelde (per 1000 kiesgerechtigden)

1.1784

8

Stedelijkheid
Totaal

(Zeer)
sterk

Matig

Weinig

Niet

Tabel 9: (Q9) Kiesgerechtigden konden tot en met 2 juni een vervangende stempas aanvragen. Kunt u een schatting maken van het aantal
kiezers in uw gemeente dat na 2 juni nog geprobeerd heeft een vervangende stempas aan te vragen?
Basis - Alle respondenten

249

43

51

93

62

0

6.4
[16]

2.3
[1]

3.9
[2]

6.5
[6]

11.3
[7]

1

8.4
[21]

7.0
[3]

2.0
[1]

7.5
[7]

16.1
[10]

2

16.9
[42]

2.3
[1]

15.7
[8]

19.4
[18]

24.2
[15]

3

10.4
[26]

7.0
[3]

11.8
[6]

10.8
[10]

11.3
[7]

4 of meer

54.6
[136]

72.1
[31]

66.7
[34]

53.8
[50]

33.9
[21]

Totaal

96.8
[241]

90.7
[39]

100.0
[51]

97.8
[91]

96.8
[60]

Gemiddelde
Standaard afwijking
Mediaan
Maximum
Minimum

6.8
8.1
4
60
1

10.6
10.8
6
50
1

7.6
7.1
5
35
1

7.0
9.0
4
60
1

3.2
2.7
2
10
1

Weet niet

3.2
[8]

9.3
[4]

[-]

2.2
[2]

3.2
[2]

0.3026

0.2041

0.2743

0.3846

0.2663

Gemiddelde (per 1000 kiesgerechtigden)

9

Stedelijkheid
Totaal

(Zeer)
sterk

Matig

Weinig

Niet

Tabel 10: (Q10a) Heeft de deadline (2 juni 2009) voor het aanvragen van een vervangende stempas knelpunten voor uw gemeente opgeleverd voor de
tijdige verspreiding van het Register Ingetrokken Stempassen (RIS)?
Basis - Alle respondenten

249

43

51

93

62

Ja, namelijk

4.0
[10]

9.3
[4]

5.9
[3]

3.2
[3]

[-]

Nee

96.0
[239]

90.7
[39]

94.1
[48]

96.8
[90]

100.0
[62]

Totaal

100.0
[249]

100.0
[43]

100.0
[51]

100.0
[93]

100.0
[62]

10

Stedelijkheid
Totaal

(Zeer)
sterk

Matig

Weinig

Niet

Tabel 11: (Q11a) Heeft uw gemeente problemen of knelpunten ervaren bij de productie en distributie van de stempas? Zo ja, welke?
Basis - Alle respondenten

249

43

51

93

62

Ja, namelijk

21.3
[53]

27.9
[12]

15.7
[8]

21.5
[20]

21.0
[13]

Nee

78.7
[196]

72.1
[31]

84.3
[43]

78.5
[73]

79.0
[49]

Totaal

100.0
[249]

100.0
[43]

100.0
[51]

100.0
[93]

100.0
[62]

11

Stedelijkheid
Totaal

(Zeer)
sterk

Matig

Weinig

Niet

Tabel 12: (Q11b miv 9 juni 2009) Ten slotte nog een laatste vraag. Hoe hoog is de vergoeding die stembureaumedewerkers per dag krijgen?
Basis - Alle respondenten

166

32

38

58

50.00-99.99

18.7
[31]

6.3
[2]

7.9
[3]

25.9

24.7
[41]

21.9
[7]

26.3
[10]

27.6

7.8
[13]

18.8
[6]

2.6
[1]

3.4

150.00-250.00

16.9
[28]

31.3
[10]

21.1
[8]

12.1
[7]

7.9
[3]

Totaal

68.1
[113]

78.1
[25]

57.9
[22]

69.0
[40]

68.4
[26]

Gemiddelde
Standaard afwijking
Mediaan
Maximum
Minimum

118.5
38.2
109
250
50

136.8
36.4
132
250
90

126.9
31.1
117
180
75

110.2
39.5
98
245
50

106.4
37.1
97
200
55

Weet niet

31.9
[53]

21.9
[7]

42.1
[16]

31.0
[18]

31.6
[12]

100.00-124.99
125.00-149.99

38
[15]

28.9
[11]

[16]

21.1
[8]

[2]

10.5
[4]

12

BIJLAGE 2.2
Tabellen: kiesgerechtigden

Gestemd
Totaal

Ja
A

Geslacht

Nee
B

Man
C

Vrouw
D

Leeftijd
<35
E

Opleiding

35-49
F

50+
G

Laag
H

Midden
I

Hoog
J

Tabel 1: (Q1) Op 4 juni is de verkiezing voor de Nederlandse leden van het Europees Parlement gehouden. Heeft u gestemd?
Ongewogen
Basis - Alle respondenten

987
988

596
364

391
624

434
511

553
477

238
327

353
351

396
309

275
212

356
428

355
347

Ja

36.9
[364]

100.0B
[364]

[-]

41.4D
[211]

32.1
[153]

30.2
[99]

31.8
[111]

49.7EF
[154]

34.5
[73]

31.0
[133]

45.4HI
[157]

Nee

63.1
[624]

[-]

100.0A
[624]

58.6
[299]

67.9C
[324]

69.8G
[228]

68.2G
[240]

50.3
[156]

65.5J
[139]

69.0J
[295]

54.6
[190]

Totaal

100.0
[988]

100.0
[364]

100.0
[624]

100.0
[511]

100.0
[477]

100.0
[327]

100.0
[351]

100.0
[309]

100.0
[212]

100.0
[428]

100.0
[347]

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B - C/D - E/F/G - H/I/J

1

Gestemd
Totaal

Ja
A

Geslacht

Nee
B

Man
C

Leeftijd

Vrouw
D

Opleiding

<35
E

35-49
F

50+
G

Laag
H

Midden
I

Hoog
J

Tabel 2: (Q2) Kunt u aangeven of een van onderstaande aspecten voor u reden is geweest om niet te gaan stemmen?
Ongewogen
Basis - Heeft niet gestemd

391
624

0
0**

391
624

143
299

248
324

112
228*

165
240

114
156

126
139*

155
295

110
190*

Ik was mijn stempas kwijt / ik heb geen stempas
ontvangen

7.7

-

7.7

7.0

8.3

7.8

9.7

4.4

5.6

6.4

11.2

[48]

[-]

[48]

[21]

[27]

[18]

[23]

[7]

[8]

[19]

[21]

Ik had geen geldig identiteitsdocument

1.5
[9]

[-]

1.5
[9]

2.3
[7]

0.7
[2]

3.2f
[7]

[-]

1.3
[2]

5.2IJ
[7]

0.7
[2]

[-]

Ik was mijn stempas vergeten

1.1
[7]

[-]

1.1
[7]

2.2d
[7]

0.1
[*]

0.2
[*]

2.1
[5]

1.0
[2]

2.0
[3]

0.9
[3]

0.8
[2]

Ik was mijn identiteitsdocument vergeten

0.7
[4]

[-]

0.7
[4]

1.5
[4]

[-]

1.3
[3]

0.6
[2]

[-]

[-]

1.0
[3]

0.8
[2]

Ik kon geen vervangende stempas meer aanvragen

0.2
[1]

[-]

0.2
[1]

[-]

0.4
[1]

0.6
[1]

[-]

[-]

[-]

0.5
[1]

[-]

Nee, ik heb om een andere reden niet gestemd

85.8
[535]

[-]

85.8
[535]

86.3
[258]

85.3
[277]

83.0
[189]

86.8
[208]

88.4
[138]

80.5
[112]

87.4
[258]

87.2
[165]

Weet niet

3.5
[22]

[-]

3.5
[22]

1.2
[4]

5.5C
[18]

4.6
[11]

1.4
[3]

5.0
[8]

6.7J
[9]

3.6
[11]

0.8
[2]

100.5
[627]

[-]

100.5
[627]

100.5
[301]

100.6
[230]

100.6
[241]

100.0
[156]

100.0
[139]

100.5
[297]

100.8
[191]

Totaal

100.4
[326]

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B - C/D - E/F/G - H/I/J
* small base; ** very small base (under 30) ineligible for sig testing

2

Gestemd
Totaal

Ja
A

Nee
B

Geslacht
Man
C

Vrouw
D

Leeftijd
<35
E

35-49
F

Opleiding
50+
G

Laag
H

Midden
I

Hoog
J

Tabel 3: (Q3) In uw gemeente was het mogelijk om te Stemmen in een Willekeurig Stemlokaal. Met uw stempas kon u in elk stemlokaal binnen uw gemeente stemmen, ongeacht in welke wijk
of buurt u woont. Was u daar vÃ³Ã³r de verkiezing van op de hoogte?
Ongewogen
Basis - Alle respondenten

987
988

596
364

391
624

434
511

553
477

238
327

353
351

396
309

275
212

356
428

355
347

Ja

67.1
[663]

77.8B
[283]

60.8
[379]

71.1D
[363]

62.7
[299]

58.3
[191]

68.0e
[239]

75.4Ef
[233]

64.3
[136]

69.5
[297]

65.7
[228]

Nee

30.2
[299]

21.1
[77]

35.6A
[222]

25.8
[132]

35.0C
[167]

40.4FG
[132]

28.5g
[100]

21.4
[66]

30.8
[65]

28.0
[120]

32.7
[113]

Weet niet

2.7
[27]

1.2
[4]

3.6A
[22]

3.1
[16]

2.3
[11]

1.3
[4]

3.6
[13]

3.2
[10]

4.9j
[10]

2.5
[11]

1.6
[6]

100.0
[988]

100.0
[364]

100.0
[624]

100.0
[511]

100.0
[477]

100.0
[327]

100.0
[351]

100.0
[309]

100.0
[212]

100.0
[428]

100.0
[347]

Totaal

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B - C/D - E/F/G - H/I/J

3

Gestemd
Totaal

Ja
A

Geslacht

Nee
B

Man
C

Leeftijd

Vrouw
D

<35
E

35-49
F

Opleiding
50+
G

Laag
H

Midden
I

Hoog
J

Tabel 4: (Q4) Heeft u gebruik gemaakt van de mogelijkheid om te stemmen in een ander stemlokaal dan het stembureau van uw buurt of wijk (uw eigen stemlokaal waarvoor u was
uitgenodigd)?
Ongewogen
Basis - Heeft gestemd/op de hoogte

461
283

461
283

0
0**

234
170

227
114

79
67*

146
87

236
130

118
60*

160
106

182
117

Ja

19.4
[55]

19.4
[55]

[-]

19.5
[33]

19.2
[22]

27.8G
[19]

21.8g
[19]

13.4
[17]

27.3
[16]

16.4
[17]

18.2
[21]

Nee

79.5
[225]

79.5
[225]

[-]

78.6
[133]

80.8
[92]

69.0
[46]

76.9
[67]

86.6EF
[112]

72.7
[43]

81.6
[86]

80.8
[95]

1.1
[3]

1.1
[3]

[-]

1.9d
[3]

[-]

3.1g
[2]

1.3
[1]

[-]

[-]

2.0
[2]

1.0
[1]

100.0
[283]

100.0
[283]

[-]

100.0
[170]

100.0
[114]

100.0
[67]

100.0
[87]

100.0
[130]

100.0
[60]

100.0
[106]

100.0
[117]

Ik weet niet wat mijn eigen stemlokaal was
Totaal

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B - C/D - E/F/G - H/I/J
* small base; ** very small base (under 30) ineligible for sig testing

4

Gestemd
Totaal

Ja
A

Geslacht

Nee
B

Man
C

Leeftijd

Vrouw
D

<35
E

35-49
F

Opleiding
50+
G

Laag
H

Midden
I

Hoog
J

Tabel 5: (Q5) Als mensen willen stemmen, moeten ze bij het stembureau hun identiteitsdocument laten zien. Dit kan een geldig paspoort, rijbewijs, identiteitskaart of verblijfsdocument zijn. Was
u voor de verkiezing ervan op de hoogte dat u zich moest identificeren in het stemlokaal?
Ongewogen
Basis - Alle respondenten

987
988

596
364

391
624

434
511

553
477

238
327

353
351

396
309

275
212

356
428

355
347

Ja

86.7
[857]

92.9B
[338]

83.1
[518]

86.9
[444]

86.5
[413]

88.6F
[290]

80.7
[283]

91.5F
[283]

79.7
[169]

87.5H
[374]

89.9H
[312]

Nee

12.3
[121]

6.7
[24]

15.6A
[97]

11.5
[59]

13.1
[63]

10.3
[34]

17.5eG
[61]

8.5
[26]

17.9iJ
[38]

11.4
[49]

10.1
[35]

Weet niet

1.0
[10]

0.4
[1]

1.4
[9]

1.6
[8]

0.4
[2]

1.1
[4]

1.8G
[6]

[-]

2.4J
[5]

1.2
[5]

[-]

100.0
[988]

100.0
[364]

100.0
[624]

100.0
[511]

100.0
[477]

100.0
[327]

100.0
[309]

100.0
[212]

100.0
[428]

100.0
[347]

Totaal

100.0
[351]

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B - C/D - E/F/G - H/I/J

5

Gestemd
Totaal

Ja
A

Geslacht

Nee
B

Man
C

Leeftijd

Opleiding

Vrouw
D

<35
E

35-49
F

50+
G

Laag
H

Midden
I

Hoog
J

Tabel 6: (Q6) Beschikt u over een Nederlands paspoort, rijbewijs, identiteitskaart of verblijfsdocument?
Ongewogen
Basis - Alle respondenten

987
988

596
364

391
624

434
511

553
477

238
327

353
351

396
309

275
212

356
428

355
347

Ja, ik beschik over een geldig identiteitsbewijs

98.4
[972]

99.0
[360]

98.0
[611]

97.7
[499]

99.0
[473]

97.7
[320]

98.5
[346]

98.9
[306]

97.5
[207]

99.1
[424]

97.9
[340]

Ja, maar het is verlopen (niet meer geldig)

1.3
[13]

0.6
[2]

1.7
[11]

1.7
[9]

0.9
[4]

1.7
[6]

1.5
[5]

0.6
[2]

1.4
[3]

0.9
[4]

1.8
[6]

Nee, ik heb geen identiteitsbewijs

0.3
[3]

0.4
[1]

0.3
[2]

0.6
[3]

0.1
[*]

0.6
[2]

[-]

0.5
[1]

1.1
[2]

[-]

0.3
[1]

100.0
[988]

100.0
[364]

100.0
[624]

100.0
[511]

100.0
[477]

100.0
[327]

100.0
[351]

100.0
[309]

100.0
[212]

100.0
[428]

100.0
[347]

Totaal

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B - C/D - E/F/G - H/I/J

6

Gestemd
Totaal

Ja
A

Geslacht

Nee
B

Man
C

Leeftijd

Vrouw
D

<35
E

35-49
F

Opleiding
50+
G

Laag
H

Midden
I

Hoog
J

Tabel 7: (Q7) Naast een identiteitsdocument moet de kiezer ook de stempas overhandigen om te kunnen stemmen. Dit is de kaart die naar u is gestuurd, waarbij u werd opgeroepen om te
komen stemmen. Was u voor de verkiezing ervan op de hoogte dat u zonder stempas niet kunt stemmen?
Ongewogen
Basis - Alle respondenten

987
988

596
364

391
624

434
511

553
477

238
327

353
351

396
309

275
212

356
428

355
347

Ja

95.2
[941]

97.9B
[356]

93.7
[585]

94.8
[484]

95.7
[457]

95.2
[312]

93.6
[329]

97.2f
[301]

92.2
[195]

97.2H
[416]

94.6
[328]

Nee

3.9
[39]

1.8
[7]

5.2A
[32]

3.8
[20]

4.0
[19]

3.1
[10]

5.9g
[21]

2.5
[8]

5.7
[12]

2.8
[12]

4.3
[15]

Weet niet

0.8
[8]

0.4
[1]

1.1
[7]

1.4
[7]

0.2
[1]

1.7
[6]

0.5
[2]

0.3
[1]

2.2I
[5]

[-]

1.1i
[4]

100.0
[988]

100.0
[364]

100.0
[624]

100.0
[511]

100.0
[477]

100.0
[327]

100.0
[351]

100.0
[309]

100.0
[212]

100.0
[428]

100.0
[347]

Totaal

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B - C/D - E/F/G - H/I/J

7

Gestemd
Totaal

Ja
A

Geslacht

Nee
B

Man
C

Leeftijd

Vrouw
D

<35
E

35-49
F

Opleiding
50+
G

Laag
H

Midden
I

Hoog
J

Tabel 8: (Q8a) Kunt u zich nog herinneren hoe u geinformeerd bent? Hoe wist u ... *** Dat zonder een identiteitsdocument niet gestemd kan worden ***
Ongewogen
Basis - Op de hoogte van identificatieplicht

875
857

555
338

320
518

385
444

490
413

210
290

300
283

365
283

229
169

318
374

327
312

Via de informatie op de stempas

39.3
[337]

52.6B
[178]

30.7
[159]

40.4
[179]

38.2
[158]

39.9
[116]

38.5
[109]

39.6
[112]

37.0
[62]

36.8
[138]

43.8
[137]

Via een brief van de gemeente

24.9
[213]

28.8b
[97]

22.4
[116]

30.5D
[135]

18.9
[78]

23.9
[69]

19.8
[56]

31.1F
[88]

30.4
[51]

24.4
[91]

22.6
[70]

Via de (regionale) televisie

23.9
[204]

23.5
[80]

24.1
[125]

22.9
[102]

24.8
[103]

26.7
[77]

23.6
[67]

21.2
[60]

23.4
[40]

24.3
[91]

23.6
[74]

Via de (regionale) krant

15.8
[135]

19.8B
[67]

13.1
[68]

18.1
[80]

13.3
[55]

9.3
[27]

16.2e
[46]

21.9E
[62]

15.8
[27]

16.3
[61]

15.3
[48]

Via de (regionale) radio

14.1
[121]

11.9
[40]

15.6
[81]

16.2
[72]

12.0
[49]

16.4G
[48]

18.2G
[51]

7.8
[22]

13.3
[22]

16.7
[63]

11.5
[36]

Via een brochure of folder

13.1
[112]

13.4
[45]

12.9
[67]

12.3
[55]

14.0
[58]

10.2
[29]

12.4
[35]

16.9e
[48]

19.6iJ
[33]

12.4
[46]

10.5
[33]

Van de vorige verkiezingen

13.1
[112]

14.0
[47]

12.5
[65]

11.6
[51]

14.7
[61]

19.6fG
[57]

11.5
[32]

8.0
[23]

12.4
[21]

13.6
[51]

12.9
[40]

Gehoord van vrienden, familie, kennissen

7.3
[62]

7.5
[25]

7.1
[37]

7.4
[33]

7.1
[29]

10.5
[31]

5.5
[16]

5.6
[16]

6.0
[10]

8.1
[30]

6.9
[22]

Via internet

7.1
[61]

6.1
[21]

7.8
[40]

9.2d
[41]

4.9
[20]

8.7
[25]

7.4
[21]

5.1
[15]

9.9
[17]

5.9
[22]

7.0
[22]

Op een andere manier

1.5
[13]

2.1
[7]

1.2
[6]

1.3
[6]

1.8
[8]

1.9
[6]

1.6
[5]

1.1
[3]

0.7
[1]

2.5
[9]

0.9
[3]

Weet ik niet meer

12.6
[108]

6.8
[23]

16.4A
[85]

9.7
[43]

15.8C
[65]

10.4
[30]

15.5
[44]

12.0
[34]

13.0
[22]

8.8
[33]

16.7I
[52]

Totaal

172.8
[1480]

186.5
[631]

163.8
[849]

179.4
[796]

165.7
[684]

177.5
[515]

170.3
[482]

170.3
[483]

181.5
[307]

169.7
[636]

171.9
[536]

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B - C/D - E/F/G - H/I/J

8

Gestemd
Totaal

Ja
A

Geslacht

Nee
B

Man
C

Leeftijd

Vrouw
D

<35
E

35-49
F

Opleiding
50+
G

Laag
H

Midden
I

Hoog
J

Tabel 9: (Q8b) Kunt u zich nog herinneren hoe u geinformeerd bent? Hoe wist u ... *** Dat zonder stempas niet gestemd kan worden ***
Ongewogen
Basis - Op de hoogte van meenemen stempas

943
941

581
356

362
585

414
484

529
457

224
312

334
329

385
301

253
195

349
416

340
328

Via de informatie op de stempas

37.9
[357]

47.7B
[170]

32.0
[187]

37.4
[181]

38.5
[176]

41.6
[129]

34.9
[115]

37.4
[113]

33.2
[65]

37.2
[155]

41.8
[137]

Via een brief van de gemeente

26.2
[247]

28.6
[102]

24.8
[145]

31.5D
[152]

20.7
[95]

24.7
[77]

23.8
[78]

30.4
[91]

31.6j
[62]

26.1
[108]

23.3
[77]

Van de vorige verkiezingen

20.2
[190]

23.2
[83]

18.4
[107]

17.7
[86]

22.8
[104]

28.3FG
[88]

17.2
[57]

15.0
[45]

14.1
[28]

19.1
[80]

25.2H
[83]

Via de (regionale) televisie

15.9
[150]

16.6
[59]

15.5
[91]

15.8
[77]

16.1
[73]

18.1
[56]

14.8
[49]

15.0
[45]

14.8
[29]

15.4
[64]

17.3
[57]

Via de (regionale) krant

12.2
[115]

15.7B
[56]

10.1
[59]

14.4d
[70]

9.9
[45]

7.4
[23]

12.1
[40]

17.2E
[52]

11.4
[22]

12.0
[50]

12.9
[42]

Via een brochure of folder

11.7
[110]

12.3
[44]

11.4
[67]

10.8
[52]

12.8
[58]

9.0
[28]

12.0
[39]

14.3
[43]

17.3J
[34]

11.7
[49]

8.5
[28]

Via de (regionale) radio

9.2
[86]

8.3
[29]

9.7
[57]

9.3
[45]

9.0
[41]

11.0G
[34]

11.0G
[36]

5.2
[16]

9.2
[18]

9.6
[40]

8.6
[28]

Gehoord van vrienden, familie, kennissen

6.9
[65]

7.3
[26]

6.7
[39]

7.9
[38]

5.9
[27]

11.3Fg
[35]

4.0
[13]

5.7
[17]

5.2
[10]

7.9
[33]

6.8
[22]

Via internet

5.2
[49]

4.7
[17]

5.5
[32]

6.6
[32]

3.6
[17]

8.4fG
[26]

3.7
[12]

3.4
[10]

7.4
[14]

4.1
[17]

5.2
[17]

Op een andere manier

1.5
[14]

2.2
[8]

1.1
[6]

1.0
[5]

2.0
[9]

0.2
[1]

3.4Eg
[11]

0.8
[2]

0.5
[1]

2.4
[10]

1.0
[3]

Weet ik niet meer

14.0
[132]

8.8
[31]

17.2A
[101]

10.8
[52]

17.4C
[80]

13.0
[40]

16.0
[52]

13.0
[39]

15.2
[30]

12.4
[52]

15.2
[50]

Totaal

161.0
[1515]

175.2
[625]

152.3
[890]

163.2
[790]

158.7
[725]

173.0
[539]

152.9
[502]

157.4
[474]

159.8
[312]

158.0
[657]

165.7
[544]

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B - C/D - E/F/G - H/I/J

9

Gestemd
Totaal

Ja
A

Nee
B

Geslacht
Man
C

Vrouw
D

Leeftijd
<35
E

35-49
F

Opleiding
50+
G

Laag
H

Midden
I

Hoog
J

Tabel 10: (Q11) Als u uw stempas kwijt bent of niet hebt ontvangen, kunt u een vervangende stempas aanvragen. Was u voor de verkiezing hiervan op de hoogte?
Ongewogen
Basis - Alle respondenten

987
988

596
364

391
624

434
511

553
477

238
327

353
351

396
309

275
212

356
428

355
347

Ja

54.1
[534]

67.2B
[245]

46.4
[289]

53.7
[274]

54.5
[260]

48.0
[157]

54.9
[193]

59.5E
[184]

47.2
[100]

53.5
[229]

58.8H
[204]

Nee

40.4
[399]

28.7
[105]

47.2A
[294]

41.1
[210]

39.6
[189]

45.6G
[149]

40.0
[140]

35.3
[109]

47.2J
[100]

41.7
[178]

34.7
[120]

Weet niet

5.6
[55]

4.0
[15]

6.5
[41]

5.3
[27]

5.9
[28]

6.4
[21]

5.1
[18]

5.2
[16]

5.6
[12]

4.8
[21]

6.5
[23]

100.0
[988]

100.0
[364]

100.0
[624]

100.0
[511]

100.0
[477]

100.0
[327]

100.0
[351]

100.0
[309]

100.0
[212]

100.0
[428]

100.0
[347]

Totaal

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B - C/D - E/F/G - H/I/J

10

Gestemd
Totaal

Ja
A

Nee
B

Geslacht
Man
C

Vrouw
D

Leeftijd
<35
E

35-49
F

Opleiding
50+
G

Laag
H

Midden
I

Hoog
J

Tabel 11: (Q12) Het aanvragen van de vervangende stempas kon tot twee dagen voor de verkiezing: tot en met 2 juni. Was u op de hoogte van deze termijn?
Ongewogen
Basis - Op de hoogte aanvragen vervangende stempas

592
534

408
245

184
289

265
274

327
260

123
157*

212
193

257
184

144
100*

217
229

230
204

Ja

47.5
[254]

51.1
[125]

44.4
[128]

46.3
[127]

48.7
[127]

40.0
[63]

44.5
[86]

57.0EF
[105]

39.6
[40]

54.0hj
[124]

44.3
[90]

Nee

49.3
[263]

46.7
[114]

51.5
[149]

51.6
[141]

46.9
[122]

57.3G
[90]

52.0G
[100]

39.7
[73]

56.9i
[57]

43.0
[99]

52.4
[107]

Weet niet

3.2
[17]

2.2
[5]

4.1
[12]

2.1
[6]

4.4
[11]

2.7
[4]

3.5
[7]

3.3
[6]

3.5
[3]

3.0
[7]

3.3
[7]

100.0
[534]

100.0
[245]

100.0
[289]

100.0
[274]

100.0
[260]

100.0
[157]

100.0
[193]

100.0
[184]

100.0
[100]

100.0
[229]

100.0
[204]

Totaal

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B - C/D - E/F/G - H/I/J
* small base

11

Gestemd
Totaal

Ja
A

Geslacht

Nee
B

Man
C

Leeftijd

Vrouw
D

<35
E

35-49
F

Opleiding
50+
G

Laag
H

Midden
I

Hoog
J

Tabel 12: (Q13a) Kunt u zich nog herinneren hoe u geinformeerd bent? Hoe wist u ... *** Dat kiezers een vervangende stempas kunnen aanvragen ***
Ongewogen
Basis - Op de hoogte aanvragen vervangende stempas

592
534

408
245

184
289

265
274

327
260

123
157*

212
193

257
184

144
100*

217
229

230
204

Via de informatie op de stempas

29.5
[158]

37.9B
[93]

22.4
[65]

31.7
[87]

27.2
[71]

28.7
[45]

29.3
[56]

30.5
[56]

30.0
[30]

29.8
[68]

29.0
[59]

Via een brief van de gemeente

21.6
[115]

24.9
[61]

18.8
[54]

27.8D
[76]

15.1
[39]

21.5
[34]

14.5
[28]

29.1F
[54]

27.5
[27]

18.6
[43]

22.2
[45]

Via de (regionale) radio

12.8
[68]

8.9
[22]

16.1A
[46]

12.6
[34]

13.0
[34]

19.2G
[30]

14.6G
[28]

5.4
[10]

5.2
[5]

15.5H
[36]

13.5h
[27]

Via de (regionale) krant

11.4
[61]

15.1B
[37]

8.2
[24]

12.4
[34]

10.3
[27]

9.0
[14]

6.2
[12]

18.8EF
[35]

10.1
[10]

13.4
[31]

9.8
[20]

Via de (regionale) televisie

11.2
[60]

10.8
[26]

11.5
[33]

9.1
[25]

13.3
[35]

13.9
[22]

11.5
[22]

8.5
[16]

6.9
[7]

13.1
[30]

11.2
[23]

Van de vorige verkiezingen

10.9
[58]

13.8b
[34]

8.5
[25]

10.4
[28]

11.5
[30]

18.8FG
[29]

6.8
[13]

8.6
[16]

16.8I
[17]

5.4
[12]

14.3I
[29]

Via een brochure of folder

10.3
[55]

13.5b
[33]

7.6
[22]

9.1
[25]

11.6
[30]

5.7
[9]

10.6
[21]

13.9e
[26]

12.0
[12]

12.8j
[29]

6.7
[14]

Gehoord van vrienden, familie, kennissen

5.8
[31]

7.0
[17]

4.8
[14]

4.3
[12]

7.4
[19]

8.2
[13]

4.4
[8]

5.3
[10]

6.6
[7]

6.2
[14]

5.0
[10]

Via internet

4.7
[25]

5.5
[14]

4.0
[12]

4.9
[14]

4.5
[12]

9.8F
[15]

1.1
[2]

4.2f
[8]

2.3
[2]

6.6
[15]

3.8
[8]

Op een andere manier

2.7
[14]

2.4
[6]

2.9
[8]

2.9
[8]

2.4
[6]

0.3
[1]

5.4Eg
[10]

1.8
[3]

2.5
[2]

3.4
[8]

1.9
[4]

Weet ik niet meer

18.3
[98]

14.1
[35]

21.8a
[63]

18.5
[51]

18.1
[47]

15.2
[24]

22.0
[42]

17.0
[31]

20.5
[21]

14.8
[34]

20.7
[42]

Totaal

139.1
[743]

154.0
[377]

126.5
[366]

143.8
[394]

134.2
[349]

150.1
[236]

126.3
[244]

143.0
[263]

140.6
[141]

139.5
[320]

138.1
[282]

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B - C/D - E/F/G - H/I/J
* small base

12

Gestemd
Totaal

Ja
A

Geslacht

Nee
B

Man
C

Leeftijd

Vrouw
D

<35
E

Opleiding

35-49
F

50+
G

Laag
H

Midden
I

Hoog
J

Tabel 13: (Q13b) Kunt u zich nog herinneren hoe u geinformeerd bent? Hoe wist u ... *** Dat kiezers dit t/m 2 juni konden doen ***
Ongewogen
Basis - Op de hoogte aanvragen vervangende stempas
t/m 2 juni

300
254

220
125

80
128*

129
127*

171
127

50
63*

104
86*

146
105

74
40*

119
124*

107
90*

Via de informatie op de stempas

36.0
[91]

44.3B
[55]

27.9
[36]

32.6
[41]

39.5
[50]

37.2
[23]

33.4
[29]

37.4
[39]

39.4
[16]

36.3
[45]

34.1
[31]

Via een brief van de gemeente

24.9
[63]

25.1
[31]

24.8
[32]

31.2D
[40]

18.6
[24]

30.0F
[19]

10.0
[9]

34.1F
[36]

27.7
[11]

24.0
[30]

25.0
[23]

Via de (regionale) radio

18.1
[46]

14.0
[17]

22.2
[28]

24.0D
[30]

12.2
[15]

19.8g
[12]

29.6G
[25]

7.7
[8]

8.3
[3]

20.2h
[25]

19.6
[18]

Via een brochure of folder

15.9
[40]

17.3
[22]

14.6
[19]

11.4
[14]

20.5c
[26]

15.3
[10]

16.6
[14]

15.7
[17]

16.1
[6]

22.1J
[27]

7.3
[7]

Via de (regionale) krant

15.5
[39]

19.2
[24]

11.9
[15]

20.6d
[26]

10.4
[13]

5.3
[3]

13.8
[12]

23.0E
[24]

16.0
[6]

14.5
[18]

16.6
[15]

Via de (regionale) televisie

12.8
[32]

13.9
[17]

11.7
[15]

13.7
[17]

11.9
[15]

12.3
[8]

18.7G
[16]

8.2
[9]

8.8
[4]

11.2
[14]

16.7
[15]

Gehoord van vrienden, familie, kennissen

5.7
[14]

3.3
[4]

8.0
[10]

1.9
[2]

9.4C
[12]

9.6
[6]

5.8
[5]

3.2
[3]

5.5
[2]

6.6
[8]

4.4
[4]

Van de vorige verkiezingen

5.3
[13]

5.6
[7]

5.0
[6]

2.9
[4]

7.7
[10]

7.7
[5]

3.4
[3]

5.4
[6]

8.2
[3]

4.0
[5]

5.7
[5]

Via internet

5.2
[13]

7.6
[9]

3.0
[4]

5.6
[7]

4.9
[6]

8.5
[5]

2.4
[2]

5.6
[6]

4.7
[2]

4.0
[5]

7.2
[7]

Op een andere manier

1.8
[5]

2.9
[4]

0.7
[1]

1.4
[2]

2.2
[3]

0.8
[1]

2.7
[2]

1.7
[2]

2.9
[1]

1.8
[2]

1.3
[1]

Weet ik niet meer

9.5
[24]

7.9
[10]

11.1
[14]

10.1
[13]

9.0
[11]

9.9
[6]

11.4
[10]

7.8
[8]

9.5
[4]

6.6
[8]

13.6
[12]

150.8
[382]

161.1
[202]

140.8
[181]

155.3
[197]

146.3
[185]

156.4
[98]

148.0
[127]

149.8
[157]

147.2
[58]

151.3
[187]

151.6
[137]

Totaal

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B - C/D - E/F/G - H/I/J
* small base

13

Q8a

Q8b

Q13a

Q13b

Tabel 14: Kunt u zich nog herinneren hoe u geinformeerd bent? Hoe wist u ...
Basis

857

941

534

254

Via een brief van de gemeente

24.9

26.2

21.6

24.9

Via een brochure of folder

13.1

11.7

10.3

15.9

Via de informatie op de stempas

39.3

37.9

29.5

36.0

Via de (regionale) krant

15.8

12.2

11.4

15.5

Via de (regionale) televisie

23.9

15.9

11.2

12.8

Via de (regionale) radio

14.1

9.2

12.8

18.1

Via internet

7.1

5.2

4.7

5.2

Gehoord van vrienden, familie, kennissen

7.3

6.9

5.8

5.7

Van de vorige verkiezingen

13.1

20.2

10.9

5.3

Op een andere manier

1.5

1.5

2.7

1.8

Weet ik niet meer

12.6

14.0

18.3

9.5

Totaal

172.8

161.0

139.1

150.8

14

Gestemd
Totaal

Ja
A

Geslacht

Nee
B

Man
C

Leeftijd

Vrouw
D

<35
E

35-49
F

Opleiding
50+
G

Laag
H

Midden
I

Hoog
J

Tabel 15: (Q16a) In hoeverre bent u het eens met de volgende stellingen? *** Het is een goede zaak dat mensen zich moeten identificeren als ze willen stemmen ***
Ongewogen
Basis - Alle respondenten

987
988

596
364

391
624

434
511

553
477

238
327

353
351

396
309

275
212

356
428

355
347

Zeer mee eens -5-

38.5
[380]

38.3
[140]

38.6
[241]

38.8
[198]

38.1
[182]

39.9
[131]

41.3g
[145]

33.7
[104]

39.4
[84]

36.6
[157]

40.0
[139]

Mee eens -4-

44.7
[442]

44.9
[163]

44.6
[278]

44.4
[227]

45.0
[215]

44.1
[144]

43.6
[153]

46.7
[144]

42.5
[90]

46.3
[198]

44.2
[153]

Niet eens, niet oneens -3-

8.9
[88]

7.2
[26]

9.9
[62]

8.6
[44]

9.3
[44]

9.1
[30]

9.3
[33]

8.4
[26]

11.4j
[24]

9.9
[42]

6.3
[22]

Mee oneens -2-

3.7
[36]

5.8B
[21]

2.4
[15]

3.2
[17]

4.1
[20]

2.7
[9]

2.6
[9]

5.9f
[18]

2.9
[6]

3.4
[14]

4.5
[16]

Zeer mee oneens -1-

2.7
[26]

2.7
[10]

2.7
[17]

3.1
[16]

2.2
[10]

1.8
[6]

2.0
[7]

4.3
[13]

2.1
[4]

2.2
[10]

3.6
[12]

Totaal

98.4
[973]

98.9
[360]

98.2
[612]

98.2
[502]

98.7
[471]

97.6
[319]

98.8
[347]

99.0
[306]

98.2
[208]

98.4
[421]

98.6
[342]

Gemiddelde
Standaard afwijking
Standaard fout

4.1
0.9
*

4.1
1.0
*

4.2
0.9
*

4.1
0.9
*

4.1
0.9
*

4.2G
0.9
0.1

4.2G
0.9
*

4.0
1.0
0.1

4.2
0.9
0.1

4.1
0.9
*

4.1
1.0
0.1

Top-2

83.2

83.2

83.2

83.3

83.1

84.0

84.9

80.4

81.8

82.9

84.2

Bottom-2

6.3

8.5b

5.1

6.4

6.3

4.5

4.6

10.2EF

5.0

5.6

8.1

Weet niet

1.6
[15]

1.1
[4]

1.8
[12]

1.8
[9]

1.3
[6]

2.4
[8]

1.2
[4]

1.0
[3]

1.8
[4]

1.6
[7]

1.4
[5]

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B - C/D - E/F/G - H/I/J

15

Gestemd
Totaal

Ja
A

Geslacht

Nee
B

Man
C

Leeftijd

Vrouw
D

<35
E

35-49
F

Opleiding
50+
G

Laag
H

Midden
I

Hoog
J

Tabel 16: (Q16b) In hoeverre bent u het eens met de volgende stellingen? *** Ik zou eerder geneigd zijn om te gaan stemmen als ik me niet hoef te identificeren ***
Ongewogen
Basis - Alle respondenten

987
988

596
364

391
624

434
511

553
477

238
327

353
351

396
309

275
212

356
428

355
347

Zeer mee eens -5-

2.5
[25]

1.0
[4]

3.4a
[21]

2.9
[15]

2.1
[10]

3.0
[10]

2.0
[7]

2.5
[8]

3.9
[8]

2.1
[9]

2.1
[7]

Mee eens -4-

3.7
[36]

4.7
[17]

3.0
[19]

3.7
[19]

3.6
[17]

2.5
[8]

4.7
[17]

3.7
[11]

4.5
[9]

3.7
[16]

3.2
[11]

Niet eens, niet oneens -3-

13.7
[135]

11.2
[41]

15.2
[95]

14.7
[75]

12.7
[60]

15.1
[50]

12.8
[45]

13.2
[41]

21.1iJ
[45]

14.0j
[60]

8.8
[31]

Mee oneens -2-

37.5
[370]

35.3
[128]

38.7
[242]

35.3
[180]

39.8
[190]

33.1
[109]

36.0
[126]

43.7Ef
[135]

31.8
[67]

39.9
[171]

37.8
[131]

Zeer mee oneens -1-

40.5
[401]

46.0B
[167]

37.4
[233]

41.1
[210]

40.0
[191]

43.8g
[144]

42.2g
[148]

35.1
[109]

35.8
[76]

38.4
[164]

46.2hi
[160]

Totaal

97.9
[967]

98.2
[357]

97.7
[609]

97.6
[499]

98.1
[468]

97.6
[319]

97.8
[343]

98.3
[304]

97.1
[206]

98.1
[420]

98.0
[340]

1.9
1.0
*

1.8
0.9
*

1.9A
1.0
0.1

1.9
1.0
*

1.9
0.9
*

1.8
1.0
0.1

1.9
1.0
0.1

1.9
0.9
*

2.1J
1.1
0.1

1.9j
0.9
*

1.7
0.9
*

Gemiddelde
Standaard afwijking
Standaard fout
Top-2

6.2

5.8

6.4

6.6

5.7

5.5

6.8

6.2

8.4

5.8

5.3

Bottom-2

78.0

81.2

76.1

76.4

79.7

77.0

78.2

78.8

67.6

78.3H

83.9H

Weet niet

2.1
[21]

1.8
[7]

2.3
[14]

2.4
[12]

1.9
[9]

2.4
[8]

2.2
[8]

1.7
[5]

2.9
[6]

1.9
[8]

2.0
[7]

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B - C/D - E/F/G - H/I/J

16

Gestemd
Totaal

Ja
A

Geslacht

Nee
B

Man
C

Leeftijd

Vrouw
D

<35
E

35-49
F

Opleiding
50+
G

Laag
H

Midden
I

Hoog
J

Tabel 17: (Q16c) In hoeverre bent u het eens met de volgende stellingen? *** Ik denk dat er minder verkiezingsfraude gepleegd wordt doordat mensen zich moeten identificeren ***
Ongewogen
Basis - Alle respondenten

987
988

596
364

391
624

434
511

553
477

238
327

353
351

396
309

275
212

356
428

355
347

Zeer mee eens -5-

27.3
[270]

29.9
[109]

25.8
[161]

30.0
[153]

24.5
[117]

31.7g
[104]

26.1
[92]

24.0
[74]

32.9J
[70]

28.5
[122]

22.6
[78]

Mee eens -4-

41.1
[406]

40.3
[147]

41.6
[259]

38.3
[195]

44.2
[211]

36.5
[120]

40.8
[143]

46.3e
[143]

42.8
[91]

37.3
[159]

45.0i
[156]

Niet eens, niet oneens -3-

18.3
[181]

14.8
[54]

20.3a
[127]

17.2
[88]

19.4
[93]

20.9g
[69]

19.7g
[69]

13.9
[43]

13.6
[29]

21.9h
[94]

16.7
[58]

Mee oneens -2-

6.1
[60]

8.5B
[31]

4.7
[29]

6.2
[32]

6.0
[29]

4.3
[14]

5.4
[19]

8.8e
[27]

4.6
[10]

5.7
[24]

7.6
[27]

Zeer mee oneens -1-

2.2
[22]

2.1
[8]

2.3
[14]

2.7
[14]

1.7
[8]

1.1
[4]

2.8
[10]

2.9
[9]

2.3
[5]

1.7
[7]

2.9
[10]

Totaal

95.1
[939]

95.7
[348]

94.7
[591]

94.4
[482]

95.8
[457]

94.5
[310]

94.8
[333]

95.9
[297]

96.2
[204]

95.0
[407]

94.8
[329]

Gemiddelde
Standaard afwijking
Standaard fout

3.9
1.0
*

3.9
1.0
*

3.9
0.9
*

3.9
1.0
*

3.9
0.9
*

4.0
0.9
0.1

3.9
1.0
0.1

3.8
1.0
0.1

4.0J
0.9
0.1

3.9
1.0
0.1

3.8
1.0
0.1

Top-2

68.4

70.2

67.4

68.2

68.7

68.2

66.9

70.4

75.7ij

65.7

67.5

Bottom-2

8.4

10.7b

7.0

8.9

7.8

5.4

8.2

11.7E

6.9

7.3

10.6

Weet niet

4.9
[49]

4.3
[16]

5.3
[33]

5.6
[29]

4.2
[20]

5.5
[18]

5.2
[18]

4.1
[13]

3.8
[8]

5.0
[21]

5.2
[18]

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B - C/D - E/F/G - H/I/J

17

In hoeverre bent u het eens met de volgende stellingen?
Zeer mee
eens

Mee eens

Niet eens,
niet oneens

Mee
oneens

Zeer mee
oneens

Weet niet

Het is een goede zaak dat mensen zich moeten
identificeren als ze willen stemmen

38.5

44.7

8.9

3.7

2.7

1.6

Ik zou eerder geneigd zijn om te gaan stemmen als ik
me niet hoef te identificeren

2.5

3.7

13.7

37.5

40.5

2.1

Ik denk dat er minder verkiezingsfraude gepleegd wordt
doordat mensen zich moeten identificeren

27.3

41.1

18.3

6.1

2.2

4.9

Tabel 18:

18

Gestemd
Totaal

Ja
A

Nee
B

Geslacht
Man
C

Leeftijd

Vrouw
D

<35
E

Opleiding

35-49
F

50+
G

Laag
H

Midden
I

Hoog
J

Tabel 19: (Q18a) In hoeverre vindt u de volgende beschrijvingen van toepassing op de zojuist getoonde stempas? *** Duidelijk ***
Ongewogen
Basis - Alle respondenten

987
988

596
364

391
624

434
511

553
477

238
327

353
351

396
309

275
212

356
428

355
347

Zeer van toepassing

68.1
[673]

70.8
[258]

66.5
[415]

64.8
[331]

71.5c
[341]

69.0
[226]

69.5
[244]

65.5
[203]

64.7
[137]

75.6HJ
[324]

60.8
[211]

Enigszins van toepassing

28.2
[279]

26.1
[95]

29.5
[184]

31.2d
[159]

25.0
[120]

27.6
[91]

28.5
[100]

28.5
[88]

28.9
[61]

21.3
[91]

36.4I
[126]

Niet van toepassing

2.0
[20]

1.7
[6]

2.2
[13]

2.2
[11]

1.7
[8]

2.2
[7]

0.9
[3]

3.0f
[9]

1.7
[4]

2.3
[10]

1.8
[6]

Weet niet

1.7
[17]

1.5
[5]

1.9
[12]

1.8
[9]

1.7
[8]

1.1
[4]

1.2
[4]

3.0
[9]

4.7IJ
[10]

0.8
[3]

1.1
[4]

100.0
[988]

100.0
[364]

100.0
[624]

100.0
[511]

100.0
[477]

100.0
[327]

100.0
[351]

100.0
[309]

100.0
[428]

100.0
[347]

Totaal

100.0
[212]

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B - C/D - E/F/G - H/I/J

19

Gestemd
Totaal

Ja
A

Geslacht

Nee
B

Man
C

Leeftijd

Vrouw
D

<35
E

Opleiding

35-49
F

50+
G

Laag
H

Midden
I

Hoog
J

Tabel 20: (Q18b) In hoeverre vindt u de volgende beschrijvingen van toepassing op de zojuist getoonde stempas? *** Begrijpelijk ***
Ongewogen
Basis - Alle respondenten

987
988

596
364

391
624

434
511

553
477

238
327

353
351

396
309

275
212

356
428

355
347

Zeer van toepassing

65.7
[649]

72.4B
[264]

61.8
[386]

61.3
[313]

70.4C
[336]

60.6
[198]

69.1e
[243]

67.3
[208]

60.7
[129]

70.7hj
[303]

62.6
[217]

Enigszins van toepassing

31.0
[306]

24.4
[89]

34.8A
[217]

35.5D
[181]

26.1
[125]

37.0fG
[121]

28.7
[101]

27.1
[84]

32.9
[70]

27.3
[117]

34.4i
[119]

Niet van toepassing

1.5
[14]

1.6
[6]

1.4
[9]

1.2
[6]

1.8
[8]

1.2
[4]

0.8
[3]

2.5
[8]

1.5
[3]

1.2
[5]

1.7
[6]

Weet niet

1.9
[18]

1.7
[6]

2.0
[12]

2.1
[11]

1.6
[8]

1.1
[4]

1.4
[5]

3.2
[10]

4.9IJ
[10]

0.8
[3]

1.3
[5]

100.0
[988]

100.0
[364]

100.0
[624]

100.0
[511]

100.0
[477]

100.0
[327]

100.0
[351]

100.0
[309]

100.0
[428]

100.0
[347]

Totaal

100.0
[212]

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B - C/D - E/F/G - H/I/J

20

Gestemd
Totaal

Ja
A

Geslacht

Nee
B

Man
C

Leeftijd

Vrouw
D

<35
E

Opleiding

35-49
F

50+
G

Laag
H

Midden
I

Hoog
J

Tabel 21: (Q18c) In hoeverre vindt u de volgende beschrijvingen van toepassing op de zojuist getoonde stempas? *** Volledig ***
Ongewogen
Basis - Alle respondenten

987
988

596
364

391
624

434
511

553
477

238
327

353
351

396
309

275
212

356
428

355
347

Zeer van toepassing

68.1
[673]

73.9B
[269]

64.8
[404]

62.1
[317]

74.6C
[356]

67.0
[219]

70.9
[249]

66.2
[205]

65.5
[139]

71.3
[305]

65.7
[228]

Enigszins van toepassing

27.0
[267]

21.8
[79]

30.1A
[188]

31.9D
[163]

21.8
[104]

30.0
[98]

24.9
[87]

26.3
[81]

26.1
[55]

24.9
[107]

30.3
[105]

Niet van toepassing

1.0
[10]

1.2
[4]

0.9
[6]

1.0
[5]

1.0
[5]

0.7
[2]

0.4
[1]

2.1f
[6]

2.1
[5]

0.6
[2]

0.9
[3]

Weet niet

3.8
[37]

3.1
[11]

4.2
[26]

5.0
[25]

2.5
[12]

2.3
[8]

3.8
[13]

5.4
[17]

6.3
[13]

3.2
[14]

3.0
[11]

100.0
[988]

100.0
[364]

100.0
[624]

100.0
[511]

100.0
[477]

100.0
[327]

100.0
[351]

100.0
[309]

100.0
[212]

100.0
[428]

100.0
[347]

Totaal

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B - C/D - E/F/G - H/I/J

21

Gestemd
Totaal

Ja
A

Nee
B

Geslacht
Man
C

Leeftijd

Vrouw
D

<35
E

35-49
F

Opleiding
50+
G

Laag
H

Midden
I

Hoog
J

Tabel 22: (Q18d) In hoeverre vindt u de volgende beschrijvingen van toepassing op de zojuist getoonde stempas? *** Goed leesbaar ***
Ongewogen
Basis - Alle respondenten

987
988

596
364

391
624

434
511

553
477

238
327

353
351

396
309

275
212

356
428

355
347

Zeer van toepassing

59.3
[586]

65.2B
[238]

55.8
[348]

53.8
[275]

65.1C
[311]

53.0
[174]

62.9e
[221]

61.8e
[191]

57.5
[122]

64.1J
[275]

54.2
[188]

Enigszins van toepassing

33.3
[329]

28.2
[103]

36.4A
[227]

37.6D
[192]

28.8
[137]

38.9fg
[127]

30.4
[107]

30.8
[95]

34.8
[74]

29.9
[128]

36.7
[127]

Niet van toepassing

5.9
[58]

5.1
[19]

6.3
[39]

6.9
[35]

4.8
[23]

6.9
[23]

5.6
[20]

5.0
[16]

4.3
[9]

4.9
[21]

8.0
[28]

Weet niet

1.5
[15]

1.5
[5]

1.6
[10]

1.8
[9]

1.3
[6]

1.1
[4]

1.2
[4]

2.4
[7]

3.4
[7]

1.0
[4]

1.1
[4]

100.0
[988]

100.0
[364]

100.0
[624]

100.0
[511]

100.0
[477]

100.0
[327]

100.0
[351]

100.0
[309]

100.0
[212]

100.0
[428]

100.0
[347]

Totaal

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B - C/D - E/F/G - H/I/J

22

Gestemd
Totaal

Ja
A

Nee
B

Geslacht
Man
C

Vrouw
D

Leeftijd
<35
E

35-49
F

Opleiding
50+
G

Laag
H

Midden
I

Hoog
J

Tabel 23: (Q18e) In hoeverre vindt u de volgende beschrijvingen van toepassing op de zojuist getoonde stempas? *** Goed vormgegeven ***
Ongewogen
Basis - Alle respondenten

987
988

596
364

391
624

434
511

553
477

238
327

353
351

396
309

275
212

356
428

355
347

Zeer van toepassing

57.8
[571]

59.9
[218]

56.6
[353]

52.1
[266]

63.9C
[305]

57.2
[187]

60.6
[213]

55.3
[171]

58.9
[125]

61.6J
[264]

52.3
[182]

Enigszins van toepassing

30.9
[305]

28.0
[102]

32.6
[203]

34.6D
[177]

26.9
[128]

29.1
[95]

31.0
[109]

32.7
[101]

30.9
[65]

27.2
[116]

35.6I
[123]

Niet van toepassing

8.3
[82]

8.5
[31]

8.1
[51]

10.0
[51]

6.4
[31]

11.3f
[37]

6.3
[22]

7.3
[23]

5.4
[12]

8.9
[38]

9.3
[32]

Weet niet

3.0
[30]

3.5
[13]

2.7
[17]

3.2
[17]

2.8
[13]

2.4
[8]

2.1
[7]

4.7f
[15]

4.8
[10]

2.3
[10]

2.8
[10]

100.0
[988]

100.0
[364]

100.0
[624]

100.0
[511]

100.0
[477]

100.0
[327]

100.0
[351]

100.0
[309]

100.0
[212]

100.0
[428]

100.0
[347]

Totaal

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B - C/D - E/F/G - H/I/J

23

In hoeverre vindt u de volgende beschrijvingen
van toepassing op de zojuist getoonde stempas?
Zeer van Enigszins
Niet van
toepassing
van
toepassing
toepassing

Weet niet

Tabel 24:
Duidelijk

68.1

28.2

2.0

1.7

Begrijpelijk

65.7

31.0

1.5

1.9

Volledig

68.1

27.0

1.0

3.8

Goed leesbaar

59.3

33.3

5.9

1.5

Goed vormgegeven

57.8

30.9

8.3

3.0

24

BIJLAGE 2.3
Tabellen: voorzitters

Stedelijkheid
Allen

Zeer
sterk
A

Sterk
B

Matig
C

Weinig
D

Niet
E

Tabel 1: (Intro) Is het juist dat u tijdens de afgelopen Europese verkiezing van 4 juni 2009 lid bent geweest van een stembureau?
Basis - Alle respondenten

580

118

118

93*

169

82*

Ja

100.0
[580]

100.0
[118]

100.0
[118]

100.0
[93]

100.0
[169]

100.0
[82]

Totaal

100.0
[580]

100.0
[118]

100.0
[118]

100.0
[93]

100.0
[169]

100.0
[82]

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B/C/D/E
* small base

1

Stedelijkheid
Allen

Zeer
sterk
A

Sterk
B

Matig
C

Weinig
D

Niet
E

Tabel 2: (Q1) Kunt u een inschatting maken van de gemiddelde tijd die uw stembureau de afgelopen verkiezingen bezig is geweest met één kiezer? Oftewel: nadat de
kiezer zich gemeld heeft, hoe lang duurde het dan voordat hij/zij kon gaan stemmen (er vanuit gaande dat hij/zij meteen aan de beurt is)? Wilt u de tijd in minuten
uitdrukken? Het is mogelijk om decimalen te gebruiken.
Basis - Alle respondenten

580

118

118

93*

169

82*

tm 30 seconden

21.4
[124]

21.2
[25]

23.7
[28]

20.4
[19]

20.7
[35]

20.7
[17]

tm 60 seconden

30.3
[176]

34.7b
[41]

24.6
[29]

31.2
[29]

30.8
[52]

30.5
[25]

tm 120 seconden

29.8
[173]

28.0
[33]

29.7
[35]

35.5
[33]

26.6
[45]

32.9
[27]

meer dan 120 seconden

16.9
[98]

14.4
[17]

21.2c
[25]

11.8
[11]

19.5
[33]

14.6
[12]

Totaal

98.4
[571]

98.3
[116]

99.2
[117]

98.9
[92]

97.6
[165]

98.8
[81]

Gemiddelde (Seconden)
Standaard afwijking (Seconden)
Mediaan (Seconden)
Maximum (Seconden)
Minimum (Seconden)

96.3
74.6
59
600
20

87.3
57.2
57
300
20

100.4
77.1
68
480
20

97.8
95.4
59
600
20D

98.4
69.4
58
300
20

96.9
77.2
59
420
20D

Weet niet

1.6
[9]

1.7
[2]

0.8
[1]

1.1
[1]

2.4
[4]

1.2
[1]

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B/C/D/E
* small base

2

Stedelijkheid
Allen

Zeer
sterk
A

Sterk
B

Matig
C

Weinig
D

Niet
E

Tabel 3: (Q2)Kunt u een inschatting geven van de tijd die de controle van het identiteitsdocument per kiezer heeft genomen?
Basis - Alle respondenten

580

118

118

93*

169

82*

tm 30 seconden

32.6
[189]

32.2
[38]

35.6d
[42]

36.6D
[34]

24.9
[42]

40.2D
[33]

tm 60 seconden

35.9
[208]

35.6
[42]

35.6
[42]

36.6
[34]

38.5
[65]

30.5
[25]

tm 120 seconden

9.5
[55]

10.2
[12]

10.2
[12]

6.5
[6]

10.1
[17]

9.8
[8]

meer dan 120 seconden

2.8
[16]

2.5
[3]

1.7
[2]

3.2
[3]

3.6
[6]

2.4
[2]

Totaal

80.7
[468]

80.5
[95]

83.1
[98]

82.8
[77]

76.9
[130]

82.9
[68]

Gemiddelde (Seconden)
Standaard afwijking (Seconden)
Mediaan (Seconden)
Maximum (Seconden)
Minimum (Seconden)

57.2
41.7
47
300
7

56.6
43.1
46
300
20BC

54.1
33.2
47
180
8

56.4
49.6
44
300
7

63.3be
44.9
50
300
20

51.6
33.4
32
180
20BCD

Weet niet

19.3
[112]

19.5
[23]

16.9
[20]

17.2
[16]

23.1
[39]

17.1
[14]

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B/C/D/E
* small base

3

Stedelijkheid
Allen

Zeer
sterk
A

Sterk
B

Matig
C

Weinig
D

Niet
E

Tabel 4: (Q3) Kunt u een inschatting geven van de tijd die de controle van de stempas per kiezer heeft genomen?
Basis - Alle respondenten

563

113

114

91*

163

82*

tm 30 seconden

52.6
[296]

56.6
[64]

48.2
[55]

57.1
[52]

46.6
[76]

59.8d
[49]

tm 60 seconden

35.9
[202]

37.2
[42]

41.2CE
[47]

27.5
[25]

40.5CE
[66]

26.8
[22]

tm 120 seconden

4.6
[26]

1.8
[2]

5.3
[6]

6.6a
[6]

4.9
[8]

4.9
[4]

meer dan 120 seconden

3.2
[18]

1.8
[2]

3.5
[4]

3.3
[3]

3.7
[6]

3.7
[3]

Totaal

96.3
[542]

97.3
[110]

98.2
[112]

94.5
[86]

95.7
[156]

95.1
[78]

Gemiddelde (Seconden)
Standaard afwijking (Seconden)
Mediaan (Seconden)
Maximum (Seconden)
Minimum (Seconden)

48.9
47.1
29
300
7

42.6
38.3
29
300
10

52.1
50.5
48
300
10

48.0
50.2
28
300
7

52.7a
49.7
45
300
10

46.4
44.5
28
300
10

Weet niet

19.9
[112]

20.4
[23]

17.5
[20]

17.6
[16]

23.9
[39]

17.1
[14]

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B/C/D/E
* small base

4

Stedelijkheid
Allen

Zeer
sterk
A

Sterk
B

Matig
C

Weinig
D

Niet
E

Tabel 5: (Q4) De volgende vragen gaan over de stempas. Wist u of wisten de overige leden van uw stembureau wat het eerstelijns echtheidskenmerk op de stempas
was? Dit was het hologramfolie.
Basis - Alle respondenten

580

118

118

93*

169

82*

Ja

91.9
[533]

94.1
[111]

91.5
[108]

93.5
[87]

91.1
[154]

89.0
[73]

Nee

4.7
[27]

2.5
[3]

3.4
[4]

3.2
[3]

5.9
[10]

8.5a
[7]

Weet niet

3.4
[20]

3.4
[4]

5.1
[6]

3.2
[3]

3.0
[5]

2.4
[2]

100.0
[580]

100.0
[118]

100.0
[118]

100.0
[93]

100.0
[169]

100.0
[82]

Totaal

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B/C/D/E
* small base

5

Stedelijkheid
Allen

Zeer
sterk
A

Sterk
B

Matig
C

Weinig
D

Niet
E

Tabel 6: (Q5) Wist u of wisten de overige leden hoe het hologramfolie op de stempas gecontroleerd diende te worden?
Basis - Alle respondenten

580

118

118

93*

169

82*

Ja

78.6
[456]

83.9d
[99]

81.4
[96]

78.5
[73]

74.6
[126]

75.6
[62]

Nee

14.0
[81]

9.3
[11]

9.3
[11]

11.8
[11]

20.1ABc
[34]

17.1
[14]

Weet niet

7.4
[43]

6.8
[8]

9.3
[11]

9.7
[9]

5.3
[9]

7.3
[6]

100.0
[580]

100.0
[118]

100.0
[118]

100.0
[93]

100.0
[169]

100.0
[82]

Totaal

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B/C/D/E
* small base

6

Stedelijkheid
Allen

Zeer
sterk
A

Sterk
B

Matig
C

Weinig
D

Niet
E

Tabel 7: (Q7) Had uw gemeente het stembureau voorzien van een referentie stempas?
Basis - Alle respondenten

580

118

118

93*

169

82*

Ja

60.9
[353]

81.4BCDE
[96]

58.5
[69]

59.1
[55]

51.5
[87]

56.1
[46]

Nee

24.1
[140]

5.9
[7]

27.1A
[32]

31.2A
[29]

30.8A
[52]

24.4A
[20]

Weet niet

15.0
[87]

12.7
[15]

14.4
[17]

9.7
[9]

17.8c
[30]

19.5c
[16]

Totaal

100.0
[580]

100.0
[118]

100.0
[118]

100.0
[93]

100.0
[169]

100.0
[82]

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B/C/D/E
* small base

7

Stedelijkheid
Allen

Zeer
sterk
A

Sterk
B

Matig
C

Weinig
D

Niet
E

Tabel 8: (Q8) Vonden de leden van uw stembureau en uzelf de hologramfolie op de stempas makkelijk te controleren?
Basis - Alle respondenten

580

118

118

93*

169

82*

Ja, omdat de gemeente het stembureau had voorzien
van een referentie stempas

27.1

46.6BCDE

23.7

22.6

21.3

20.7

Ja, maar ook zonder referentie stempas kon het
hologramfolie makkelijk gecontroleerd worden

[157]

[55]

[28]

[21]

[36]

[17]

54.3

39.8

55.1A

59.1A

60.4A

56.1A

[315]

[47]

[65]

[55]

[102]

[46]

Nee, want ...

4.1
[24]

5.1
[6]

5.1
[6]

3.2
[3]

3.6
[6]

3.7
[3]

Weet niet

14.5
[84]

8.5
[10]

16.1a
[19]

15.1
[14]

14.8
[25]

19.5A
[16]

Totaal

100.0
[580]

100.0
[118]

100.0
[118]

100.0
[93]

100.0
[169]

100.0
[82]

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B/C/D/E
* small base

8

Stedelijkheid
Allen

Zeer
sterk
A

Sterk
B

Matig
C

Weinig
D

Niet
E

Tabel 9: (Q9) Heeft uw stembureau de contactpersoon van de gemeente gebeld vanwege twijfel over de echtheid van Ã©Ã©n of meerdere stempassen?
Basis - Alle respondenten

580

118

118

93*

169

82*

Ja

1.7
[10]

3.4e
[4]

2.5
[3]

1.1
[1]

1.2
[2]

[-]

Nee

98.1
[569]

96.6
[114]

96.6
[114]

98.9
[92]

98.8
[167]

100.0ab
[82]

0.2
[1]

[-]

0.8
[1]

[-]

[-]

[-]

100.0
[580]

100.0
[118]

100.0
[118]

100.0
[93]

100.0
[169]

100.0
[82]

Weet niet
Totaal

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B/C/D/E
* small base

9

Stedelijkheid
Allen

Zeer
sterk
A

Sterk
B

Matig
C

Weinig
D

Niet
E

Tabel 10: (Q10) Bent u en/of de andere leden van uw stembureau door uw gemeente voorafgaand aan de verkiezingsdag geÃ¯nformeerd over de tweedelijns
echtheidskenmerken op de stempas (buiten het hologramfolie)?
Basis - Alle respondenten

580

118

118

93*

169

82*

Ja

73.1
[424]

71.2
[84]

75.4
[89]

77.4
[72]

70.4
[119]

73.2
[60]

Nee

16.6
[96]

16.9
[20]

11.9
[14]

14.0
[13]

21.9B
[37]

14.6
[12]

Weet niet

10.3
[60]

11.9
[14]

12.7
[15]

8.6
[8]

7.7
[13]

12.2
[10]

Totaal

100.0
[580]

100.0
[118]

100.0
[118]

100.0
[93]

100.0
[169]

100.0
[82]

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B/C/D/E
* small base

10

Stedelijkheid
Allen

Zeer
sterk
A

Sterk
B

Matig
C

Weinig
D

Niet
E

Tabel 11: (Q11) Heeft uw stembureau het tweedelijns kenmerk op de stempas gecontroleerd?
Basis - Alle respondenten

580

118

118

93*

169

82*

Ja, op regelmatige basis

21.4
[124]

26.3E
[31]

24.6E
[29]

22.6E
[21]

20.7E
[35]

9.8
[8]

Ja, alleen bij twijfel over de echtheid

26.9
[156]

31.4
[37]

25.4
[30]

28.0
[26]

24.3
[41]

26.8
[22]

Nee

44.8
[260]

34.7
[41]

40.7
[48]

45.2
[42]

49.7A
[84]

54.9AB
[45]

Weet niet

6.9
[40]

7.6
[9]

9.3
[11]

4.3
[4]

5.3
[9]

8.5
[7]

100.0
[580]

100.0
[118]

100.0
[118]

100.0
[93]

100.0
[169]

100.0
[82]

Totaal

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B/C/D/E
* small base

11

Stedelijkheid
Allen

Zeer
sterk
A

Sterk
B

Matig
C

Weinig
D

Niet
E

Tabel 12: (Q12) Vonden de leden van uw stembureau en uzelf de controle van de tweedelijns echtheidkenmerken gemakkelijk te controleren?
Basis - Tweedelijns kenmerk gecontroleerd

280

68*

59*

47*

76*

30*

Ja

80.7
[226]

85.3
[58]

81.4
[48]

76.6
[36]

78.9
[60]

80.0
[24]

Nee, het kenmerk was niet (gemakkelijk) te vinden

15.4
[43]

11.8
[8]

18.6
[11]

14.9
[7]

14.5
[11]

20.0
[6]

Nee, het stembureau beschikte niet over de juiste
hulpmiddelen

2.1

1.5

-

4.3

3.9

-

[6]

[1]

[-]

[2]

[3]

[-]

1.8
[5]

1.5
[1]

[-]

4.3
[2]

2.6
[2]

[-]

100.0
[280]

100.0
[68]

100.0
[59]

100.0
[47]

100.0
[76]

100.0
[30]

Nee, vanwege een andere reden, namelijk ....
Totaal

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B/C/D/E
* small base

12

Stedelijkheid
Allen

Zeer
sterk
A

Sterk
B

Matig
C

Weinig
D

Niet
E

Tabel 13: (Q13) Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties heeft een brochure verspreid, genaamd Geldige Identiteitsdocumenten . In deze brochure
staan onder meer voorbeelden van identiteitsdocumenten van de lidstaten van de Europese Unie. Was deze brochure op uw stembureau beschikbaar?
Basis - Alle respondenten

580

118

118

93*

169

82*

Ja

95.9
[556]

100.0bDE
[118]

97.5d
[115]

97.8d
[91]

92.3
[156]

92.7
[76]

Nee

2.4
[14]

[-]

1.7
[2]

[-]

4.1AC
[7]

6.1AbC
[5]

Weet niet

1.7
[10]

[-]

0.8
[1]

2.2
[2]

3.6A
[6]

1.2
[1]

100.0
[580]

100.0
[118]

100.0
[118]

100.0
[93]

100.0
[169]

100.0
[82]

Totaal

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B/C/D/E
* small base

13

Stedelijkheid
Allen

Zeer
sterk
A

Sterk
B

Matig
C

Weinig
D

Niet
E

Tabel 14: (Q14) Heeft uw stembureau de brochure Geldige Identiteitsdocumenten op de verkiezingsdag gebruikt?
Basis - Brochure beschikbaar

556

118

115

91*

156

76*

Ja

42.6
[237]

61.9BCDE
[73]

43.5
[50]

36.3
[33]

34.0
[53]

36.8
[28]

Nee

56.7
[315]

36.4
[43]

56.5A
[65]

61.5A
[56]

66.0A
[103]

63.2A
[48]

0.7
[4]

1.7
[2]

[-]

2.2d
[2]

[-]

[-]

100.0
[556]

100.0
[118]

100.0
[115]

100.0
[91]

100.0
[156]

100.0
[76]

Weet niet
Totaal

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B/C/D/E
* small base

14

Stedelijkheid
Allen

Zeer
sterk
A

Sterk
B

Matig
C

Weinig
D

Niet
E

Tabel 15: (Q15) In welke situatie heeft uw stembureau de brochure gebruikt?
Basis - Brochure beschikbaar en gebruikt

237

73*

50*

33*

53*

28**

Bij elke kiezer met een identiteitsdocument

2.5
[6]

1.4
[1]

4.0
[2]

3.0
[1]

1.9
[1]

3.6
[1]

Alleen bij kiezers met een identiteitsdocument uit een
ander land van de Europese Unie

58.2

75.3BCD

58.0

48.5

56.6

28.6

[138]

[55]

[29]

[16]

[30]

[8]

27.8

17.8

26.0

36.4A

32.1a

39.3

[66]

[13]

[13]

[12]

[17]

[11]

Anders, namelijk....

11.4
[27]

5.5
[4]

12.0
[6]

12.1
[4]

9.4
[5]

28.6
[8]

Totaal

100.0
[237]

100.0
[73]

100.0
[50]

100.0
[33]

100.0
[53]

100.0
[28]

Alleen bij twijfel over de authenticiteit van het
identiteitsdocument

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B/C/D/E
* small base; ** very small base (under 30) ineligible for sig testing

15

Stedelijkheid
Allen

Zeer
sterk
A

Sterk
B

Matig
C

Weinig
D

Niet
E

Tabel 16: (Q16) Niet alle identiteitsdocumenten stonden in de brochure. Zijn er op uw stembureaus kiezers geweest met een identiteitsdocument dat niet in de brochure
stond en waarbij u twijfelde over de authenticiteit?
Basis - Brochure beschikbaar en gebruikt

237

73*

50*

33*

53*

Ja

8.4
[20]

8.2
[6]

14.0
[7]

3.0
[1]

5.7
[3]

10.7
[3]

28**

Nee

91.6
[217]

91.8
[67]

86.0
[43]

97.0
[32]

94.3
[50]

89.3
[25]

Totaal

100.0
[237]

100.0
[73]

100.0
[50]

100.0
[33]

100.0
[53]

100.0
[28]

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B/C/D/E
* small base; ** very small base (under 30) ineligible for sig testing

16

Stedelijkheid
Allen

Zeer
sterk
A

Sterk
B

Matig
C

7**

1**

Weinig
D

Niet
E

Tabel 17: Wat heeft uw stembureau in die situatie gedaan?
Basis - Document niet in brochure / Twijfel authenticiteit

20*

6**

3**

3**

De contactpersoon bij de gemeente gebeld

40.0
[8]

33.3
[2]

57.1
[4]

[-]

33.3
[1]

33.3
[1]

Het Informatiepunt Verkiezingen gebeld

5.0
[1]

[-]

[-]

100.0
[1]

[-]

[-]

Anders, namelijk....

55.0
[11]

66.7
[4]

42.9
[3]

[-]

66.7
[2]

66.7
[2]

Totaal

100.0
[20]

100.0
[6]

100.0
[7]

100.0
[1]

100.0
[3]

100.0
[3]

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B/C/D/E
* small base; ** very small base (under 30) ineligible for sig testing

17

Stedelijkheid
Allen

Zeer
sterk
A

Sterk
B

Matig
C

Weinig
D

Niet
E

Tabel 18: (Q18_1) In hoeverre vindt u de volgende beschrijvingen passen bij de brochure Geldige identiteitsdocumenten? *** Nuttig ***
Basis - Alle respondenten

580

118

118

93*

169

82*

Past zeer goed

24.0
[139]

30.5d
[36]

23.7
[28]

21.5
[20]

20.7
[35]

24.4
[20]

Past goed

63.1
[366]

66.1
[78]

64.4
[76]

62.4
[58]

63.3
[107]

57.3
[47]

Past niet goed

1.4
[8]

1.7
[2]

0.8
[1]

1.1
[1]

1.2
[2]

2.4
[2]

Past helemaal niet goed

0.3
[2]

[-]

0.8
[1]

1.1
[1]

[-]

[-]

88.8
[515]

98.3
[116]

89.8
[106]

86.0
[80]

85.2
[144]

84.1
[69]

Gemiddelde
Standaard afwijking

3.2
0.5

3.3
0.5

3.2
0.5

3.2
0.5

3.2
0.5

3.3
0.5

Top-2
Bottom-2

87.1
1.7

96.6BCDE
1.7

88.1
1.7

83.9
2.2

84.0
1.2

81.7
2.4

Weet niet

11.2
[65]

1.7
[2]

10.2A
[12]

14.0A
[13]

14.8A
[25]

15.9A
[13]

Totaal

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B/C/D/E
* small base

18

Stedelijkheid
Allen

Zeer
sterk
A

Sterk
B

Matig
C

Weinig
D

Niet
E

Tabel 19: (Q18_2) In hoeverre vindt u de volgende beschrijvingen passen bij de brochure Geldige identiteitsdocumenten? *** Overzichtelijk ***
Basis - Alle respondenten

580

118

118

93*

169

82*

Past zeer goed

26.4
[153]

32.2dE
[38]

29.7
[35]

29.0
[27]

21.9
[37]

19.5
[16]

Past goed

59.8
[347]

61.9
[73]

60.2
[71]

55.9
[52]

60.4
[102]

59.8
[49]

Past niet goed

2.2
[13]

2.5
[3]

0.8
[1]

1.1
[1]

3.0
[5]

3.7
[3]

Past helemaal niet goed

0.2
[1]

0.8
[1]

[-]

[-]

[-]

[-]

88.6
[514]

97.5
[115]

90.7
[107]

86.0
[80]

85.2
[144]

82.9
[68]

Gemiddelde
Standaard afwijking

3.3
0.5

3.3
0.6

3.3e
0.5

3.3
0.5

3.2
0.5

3.2
0.5

Top-2
Bottom-2

86.2
2.4

94.1CDE
3.4

89.8dE
0.8

84.9
1.1

82.2
3.0

79.3
3.7

Weet niet

11.4
[66]

2.5
[3]

9.3A
[11]

14.0A
[13]

14.8A
[25]

17.1A
[14]

Totaal

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B/C/D/E
* small base

19

Stedelijkheid
Allen

Zeer
sterk
A

Sterk
B

Matig
C

Weinig
D

Niet
E

Tabel 20: (Q18_3) In hoeverre vindt u de volgende beschrijvingen passen bij de brochure Geldige identiteitsdocumenten? *** Volledig ***
Basis - Alle respondenten

580

118

118

93*

169

82*

Past zeer goed

14.1
[82]

17.8
[21]

12.7
[15]

14.0
[13]

12.4
[21]

14.6
[12]

Past goed

53.4
[310]

55.9
[66]

53.4
[63]

51.6
[48]

55.0
[93]

48.8
[40]

Past niet goed

2.4
[14]

5.1D
[6]

2.5
[3]

1.1
[1]

0.6
[1]

3.7d
[3]

Past helemaal niet goed

0.9
[5]

0.8
[1]

1.7
[2]

[-]

0.6
[1]

1.2
[1]

70.9
[411]

79.7
[94]

70.3
[83]

66.7
[62]

68.6
[116]

68.3
[56]

Gemiddelde
Standaard afwijking

3.1
0.5

3.1
0.6

3.1
0.6

3.2
0.4

3.2
0.4

3.1
0.6

Top-2
Bottom-2

67.6
3.3

73.7
5.9cD

66.1
4.2

65.6
1.1

67.5
1.2

63.4
4.9d

Weet niet

29.1
[169]

20.3
[24]

29.7
[35]

33.3A
[31]

31.4A
[53]

31.7a
[26]

Totaal

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B/C/D/E
* small base

20

Stedelijkheid
Allen

Zeer
sterk
A

Sterk
B

Matig
C

Weinig
D

Niet
E

Tabel 21: (Q18_4) In hoeverre vindt u de volgende beschrijvingen passen bij de brochure Geldige identiteitsdocumenten? *** Duidelijk ***
Basis - Alle respondenten

580

118

118

93*

169

82*

Past zeer goed

23.3
[135]

27.1
[32]

23.7
[28]

23.7
[22]

20.7
[35]

22.0
[18]

Past goed

62.8
[364]

66.1
[78]

61.9
[73]

61.3
[57]

63.9
[108]

58.5
[48]

Past niet goed

2.1
[12]

1.7
[2]

3.4cd
[4]

[-]

0.6
[1]

6.1aCD
[5]

Past helemaal niet goed

0.3
[2]

0.8
[1]

0.8
[1]

[-]

[-]

[-]

88.4
[513]

95.8
[113]

89.8
[106]

84.9
[79]

85.2
[144]

86.6
[71]

Gemiddelde
Standaard afwijking

3.2
0.5

3.2
0.5

3.2
0.5

3.3
0.5

3.2
0.4

3.2
0.5

Top-2
Bottom-2

86.0
2.4

93.2bcDE
2.5

85.6
4.2CD

84.9
-

84.6
0.6

80.5
6.1CD

Weet niet

11.6
[67]

4.2
[5]

10.2a
[12]

15.1A
[14]

14.8A
[25]

13.4A
[11]

Totaal

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B/C/D/E
* small base

21

Stedelijkheid
Allen

Zeer
sterk
A

Sterk
B

Matig
C

Weinig
D

Niet
E

Tabel 22: (Q20) Heeft uw stembureau knelpunten of problemen ervaren bij de controle van de identiteitsdocumenten?
Basis - Alle respondenten

580

118

118

93*

169

82*

Nee

89.3
[518]

89.0
[105]

89.8
[106]

91.4
[85]

89.3
[151]

86.6
[71]

1.9

2.5

0.8

1.1

3.0

1.2

[11]

[3]

[1]

[1]

[5]

[1]

1.7

2.5

2.5

-

1.8

1.2

[10]

[3]

[3]

[-]

[3]

[1]

7.6
[44]

6.8
[8]

7.6
[9]

7.5
[7]

5.9
[10]

12.2d
[10]

100.5
[583]

100.8
[119]

100.8
[119]

100.0
[93]

100.0
[169]

101.2
[83]

Ja, op sommige documenten kwamen de te controleren
gegevens niet overeen met de gegevens op de
Ja, sommige identiteitsdocumenten waren niet in de
brochure van het ministerie opgenomen
Ja, vanwege een andere reden
Totaal

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B/C/D/E
* small base

22

Stedelijkheid
Allen

Zeer
sterk
A

Sterk
B

Matig
C

Weinig
D

Niet
E

Tabel 23: (Q21) Kunt u een schatting geven van het aantal kiezers dat in uw stemlokaal wilden stemmen, maar niet kon stemmen omdat zij hun stempas kwijt waren (en
geen vervangende stempas hadden aangevraagd)?
Basis - Alle respondenten

580

118

118

93*

169

82*

0

38.1
[221]

30.5
[36]

36.4
[43]

37.6
[35]

39.6
[67]

48.8Ab
[40]

1 - 100

56.4
[327]

68.6bcDE
[81]

57.6
[68]

57.0
[53]

51.5
[87]

46.3
[38]

Totaal

94.5
[548]

99.2
[117]

94.1
[111]

94.6
[88]

91.1
[154]

95.1
[78]

Gemiddelde
Standaard afwijking
Mediaan
Maximum
Minimum

2.0
3.5
*
40
1

2.5cE
3.0
1
15
1

2.0E
2.8
1
15
1

1.7
2.9
*
20abE
1

2.1e
4.8
*
40ABE
1

1.1
1.8
8
1

Weet niet

5.5
[32]

0.8
[1]

5.9A
[7]

5.4a
[5]

8.9A
[15]

4.9a
[4]

0.0647

0.0071

0.0363A

0.0684AB

0.1145ABc

0.0894AB

Gemiddelde (per 1000 kiesgerechtigden)

Proportions/Means: Columns Tested (5%, 10% risk level) - A/B/C/D/E
* small base

23

BIJLAGE 3
Antwoorden op open vragen

Bijlage 3: Antwoorden op de open vragen
Kiesgerechtigden
U heeft aangegeven dat u op een andere manier geïnformeerd bent over dat zonder
een identiteitsdocument niet gestemd kon worden. Op welke manier was dat?

•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

Ik ben al jaren lid van een stembureau in mijn gemeente
Vis bijeenkomst gemeente
Ik ben werkend lid van een politieke partij
Eigen logica!
Als je als gepensioneerde iets over stemmen hoort en je bent al eens voorzitter
geweest van een stembureau dan ben ik altijd nog geïnteresseerd en nieuwsgierig
naar hoe de procedure is of wordt.
gewoon door logisch na te denken!
Op school geleerd, algemene kennis.
op mijn werk, ik werk namelijk op burgerzaken en via bill-board reclame
gewoon logisch nadenken
ik werkte toentertijd voor het ministerie van Binnenlandse Zaken
via de PvdA
Ik zit met de verkiezingen zelf op het stem bureau, en krijg daar dan ook
voorlichting over
via rechtstreekse mondelinge informatie aangezien ik voorzitter ben geweest van
een stembureau
Doordat ik eigenlijk stembureaulid zou zijn. Door omstandigheden is dit niet
doorgegaan.
op school geleerd en van mijn ouders
Eigen kennis. In Nederland kan je NOOIT stemmen zonder Identiteitsdocument.

U heeft aangegeven dat u op een andere manier geïnformeerd bent over dat zonder
stempas niet gestemd kon worden. Op welke manier was dat?

•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

Via aanmeldingsbrief
Ik ben al jaren lid van een stemburo in mijn gemeente
Via bijeenkomst gemeente
Niet door iets of iemand maar gewoon nadenken!
Het leek me logisch plus het is altijd zo bij het stemmen
gewoon door logisch na te denken!
dat weet ik gewoon, het is erg logisch....
Op school geleerd, algemene kennis.
via mijn werk, ik werk nl op burgerzaken
Dat weet ik gewoon. Ik ben docent maatschappijleer!
gewoon logisch nadenken

•
•
•

Volgens mij hoort die kennis bij je algemene ontwikkeling,zonder geldige stempas
kun je niet stemmen. Zelfde als zonder geldig rijbewijs geen motorvoertuig
besturen. Iedereen wordt geacht de wet te kennen,
dat het normaal bij alle stemmingen gevraagd wordt
door zelf na te denken, je ontvangt de pas niet voor niets

U heeft aangegeven dat u op een andere manier geïnformeerd bent over dat kiezers
een vervangende stempas kunnen aanvragen. Op welke manier was dat?

•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

Ik ben al jaren lid van een stembureau in mijn gemeente
Ook weer de eigen logica, als je belt hierover hoor je dit.
Ik werk zelf bij een gemeentelijke dienst (andere gemeente dan waar ik woon) die
verantwoordelijke is voor het organiseren van verkiezingen
volgens mij kon dit,ligt aan de gemeente,tot een bepaald tijdstip volgens instructie
bij de gemeente omdat ik zelf stembureau lid ben geweest( 3de lid ).
omdat het bijna altijd mogelijk is een vervangend exemplaar voor dergelijke
documenten aan te vragen
Op school geleerd, algemene kennis.
via mijn werk, ik werk namelijk op burgerzaken
door mijn beroep: docent maatschappijleer
Dit lijkt mij logisch omdat ze er alles aan doen om zovel mogelijk stemmers te
krijgen
leek me logisch omdat ik stemrecht heb
Via een instructiebijeenkomst van de gemeente t.b.v. de voorzitters van een
stembureau in Maastricht
Het is zo logisch dat je als je geen stempas hebt ontvangen bij de gemeente een
(vervangende) stempas kunt aanvragen, dat ik daaraan nooit getwijfeld heb.
Via de gemeente
via informatieverstrekking in het kader van mijn stembureaulidmaatschap
doordat ik eigenlijk stembureaulid zou zijn...

U heeft aangegeven dat u op een andere manier geïnformeerd bent over dat een
vervangende stempas t/m 2 juni aangevraagd kan worden. Op welke manier was
dat?

•
•
•
•
•
•
•

Ik ben al jaren lid van een stembureau in mijn gemeente
idem
volgen instructie zie vorige beantwoording.
via mijn werk, ik werk namelijk op burgerzaken
zie vorige antwoord.
zie voorgaande vraag
via gemeente

Heeft u met betrekking tot de onderwerpen die hiervoor aan bod kwamen nog
opmerkingen of suggesties voor het ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijkrelaties?

•
•
•

•

•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

•
•
•
•
•
•

Ik vind dat iedereen moet stemmen! Daarnaast heb ik niet op de vormgeving van
de stempas gelet. Daarnaast was de gemeente AMS laat met de kieslijst.
Maak het mogelijk om ook in andere steden als je woonplaats te stemmen, ik denk
dat dat ten goede komt aan de hoeveelheid mensen die gaan stemmen!
Een eenvoudig te vinden, liefst landelijke website met de locaties van stemlokalen
zou denk ik heel nuttig zijn. In mijn eigen gemeente was deze informatie niet zo
snel te vinden (uiteindelijk wel gevonden). Ik was namelijk niet in de buurt van mijn
eigen huis maar wilde wel stemmen en daarom weten waar de lokaties waren.
Dat er rekening met ouderen gehouden moet worden. Op televisie zag je allemaal
ouderen die geen ID hadden en dus niet mochten stemmen. Misschien kan er een
campagne gehouden worden voor ouderen dat ze altijd een ID bij zich moeten
hebben...
Is het in de toekomst mogelijk om middels de DigiD code ook op een Digitale
manier te stemmen?
De grot van de stempas was prettig samen met de kleuren, raakt minder snel zoek
graag stemcomputers weer invoeren, vond het niks met de potlood, zonde ook van
papier
Laat de id plicht vervallen. Stembureauleden konden altijd al om een id vragen
wanneer ze de persoon en/of zijn stembiljet niet vertrouwden.
Stemmen met het rode potlood is leuker dan stemmen met een computer.
Ik heb een geldig Brits Pasport
Volgende keer gewoon weer met de stemcomputer stemmen hoor. Wat een gedoe
met die potloden.
de stempas die ik heb ontvangen zag er heel anders uit. Gewoon een wit kaartje.
Daarnaast werd mijn identiteitskaart helemaal niet gecontroleerd.
neen, was prima geregeld!!
Ik heb niet gestemd omdat ik (onverwacht) in een andere gemeente was. Had ik
daar ter plekke kunnen stemmen, dan had ik mijn stem zeker uitgebracht.
Maak politiek aantrekkelijker voor een groot publiek en word professioneler. De
interesse erin zal dan toenemen en de opkomst bij verkiezingen ook! Het imago
van politiek is nu 'ongeloofwaardig, saai, bureaucratisch, onprofessioneel'. Dat
levert onverschillige (niet-)kiezers op.
Een duidelijkere uitleg over wat een geldig identiteitsbewijs is op de stempas
ook op de kandidatenlijst duidelijk aangeven dat je elders kunt stemmen
tijd steken in Nederland zelf, en niet altijd maar over/voor andere landen
beslissen.. Nederland heeft ook zo zijn eigen normen & waarden
als je gemachtigd bent, moet je dan ook de pas van degene die je machtigt,
meenemen? Ik doe dat altijd wel, maar weet eigenlijk niet of dat moet. Het lijkt me
wel logisch
de stemkaart vind ik veel te druk in opmaak lay-out
Doe iets aan die rechts radicale L*L van een Wilders. Partij v/d VRIJHEID????
Laat me niet lachen Ik zou het niet erg vinden als hij ineens spoorloos verdween
tijdens een Noordpoolexpeditie met al z'n aanhang. Of geef hem en aanhang
Schiermonnikoog. En verklaar dat dan zijn eigen onafhankelijke staatje.

•

•

•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

•
•
•
•
•
•

Ik zou het goed vinden als er op de stemwijzer wordt verwezen naar de
stemwijzer.nl, om mensen aan te moedigen na te denken over onderwerpen en
een overwogen keuze te kunnen maken. De stemwijzer geeft namelijk een advies,
maar laat je ook nadenken over de topics en dat is m.i. belangrijk en goed.
Meer een opmerking. Onze buren zijn met vakantie en hebben mijn man gevraagd
om hun stem uit te brengen. Ik moest voor mijn werk weg en was niet in de
mogelijkheid om te stemmen in de eerste instantie. Gebleken is dat je dus voor
slechts 2 personen een machtiging stem kunt uitbrengen. Dat vind ik vreemd. Ook
werd er moeilijk gedaan omdat ik de achterkant had ingevuld en toch zelf kwam
stemmen. Men wist niet wat ze hier mee aanmoesten. Ik heb toen voorgesteld om
er een groot kruis door te zetten. Is ook gebeurd. Vreemd, dat hier vooraf dus niet
over nagedacht is.
Waarom niet legitimeren als je bij volmacht stemt??
Ik vond het opmerkelijk dat met potlood gestemd moest worden, liever had ik per
stemcomputer gestemd.
De mindere leesbaarheid zit hem in de beschrijvende verklarende teksten.
Nodigen niet uit tot lezen. Gezien echter de kennelijk noodzakelijke hoeveelheid
zal er weinig aan te doen zijn tenzij via een bijsluiter, dubbele kaart.
`s avonds meer personeel inzetten bij het inleveren van de spullen
Stemmen met Id kaart, beetje onzin, ze mogen blij zijn dat er mensen komen!
lekker kort en krachtig onderzoekje
De stemmachines laten voor wat ze zijn: stofhappen. Stemmen met potlood met
een papieren-trail is DE democratische en controleerbaarste manier van stemmen.
Ik kwam op de dag zelf erachter dat ik mijn pas iets te goed had opgeborgen. Als
ik zonder pas, op vertoon van legitimatie had kunnen stemmen, was ik wellicht
gegaan.
met machtigen kan gefraudeerd worden, men zou ook legitimatie(of Kopie) van
een machtigingverlener mee oeten nemen
Nog handiger: een kaartje op de stempas met daarop de dichtsbijzijnde
stemlokalen.
Let op de mening van het publiek, de kiezer.
iets groter letterformaat
Heb jaren in België gewoond, daar is het verplicht altijd een persoonsbewijs op
zak te hebben. Weet dus niet beter! Hier wordt er veel te veel aandacht besteed
aan mensen die daar op tegen zijn. Gewoon hele hoge boetes en het probleem is
opgelost.
hoe is de uitslag van de overzeese eilanden???
graag een iets groter lettertype
Ja, meest duidelijk stempas in jaren. Mijn complimenten. (positief mag ook wel
eens worden gemeld!)
Als je de pas kwijt bent , weet je ook niet waar je een vervanging kunt aanvragen.
Dit staat namelijk op de pas (die je dus kwijt bent) Zet dit ook op de site van een
stemcommissie of de gemeente of zo.
S.v.p. weer naar de stemcomputers. Deze past toch niet meer in de huidige tijd
van automatisering. Duidelijke afspraken maken dat stemcomputers niet voor
andere doeleinden gebruikt mogen worden.
ik vond het interessant dat je iemand kon machtigen dmv een handtekening van
de oorspronkelijke kiesgerechtigde, zonder dat deze ooit kon worden

•

•
•
•
•
•
•
•

•
•
•
•

•

•
•

•
•

gecontroleerd bij het stembureau... op deze wijze zou ik gemachtige stemmen niet
vertrouwen
Snel weer stemmen per stemcomputer invoeren. De technische reden om deze
manier op te schorten vond ik niet interressant. Het onderscheppen van het
signaal van het stemknopje vindt ik geen reden genoeg om het potlood weer uit de
kast te halen. Ga verder met de beschikbare technologie. Als bankieren en
aangifte doen bij de belasting via internet kan, kan stemmen ook. Dat maakt het
nog laagdrempeliger.
het legitimeren op de een of andere manier afschaffen. hebben we nog nooit
hoeven doen.
online stemmen met digidcode
Wat mee te nemen naar het stemlokaal in een groter lettertype en vet of rood
Grotere letters gebruiken
Het valt mij op dat er geen controle is op de handtekening van de volmachtgever.
Iedereen kan die handtekening namaken.
Meer contrast voor- en achtergrond: Geen blauwe letter op en blauwige
achtergrond. Grotere letter. Als dat betekent dat niet alles meer erop past, goed
nadenken of e.e.a. niet korter geformuleerd kan worden
op mijn werk ontvang ik veel telefoontjes over dat mensen niet weten hoe ze de
machtiging moeten invullen. men weet vaak t verschil niet tussen volmachtgever
en gemachtigde. verder zou een A4-tje met eenvoudige tekst als extra
meegestuurd kunnen worden bij de stempas. mensen lezen de kleine lettertjes
vaak niet. en probeer weer een manier te vinden om digitaal te stemmen met digid
ofzo: dit stemmen tellen wil ik wel eens bij de gemeenteraad verkiezingen zien
volgend jaar: geen doen voor de mensen van burgerzaken. misschien op zaterdag
stemmen en op zondag de uitslag?
Misschien zou het handig zijn om de vraag te stellen, waarom iemand niet is
wezen stemmen!
helaas heb ik niet kunnen stemmen omdat mijn stempas naar mijn oude adres
was verstuurd, en ook was het voor mij onduidelijk dat je overal in je gemeente
kon stemmen. ik dacht dat je alleen in je eigen wijk mocht en kon stemmen.
Graag de stem machines terug. Het rode potlood is van 2 eeuwen geleden
Ik vind dat het mogelijk moet zijn te stemmen als je bijvoorbeeld alleen je geldige
id bij je hebt bij het stemlokaal waar je staat ingeschreven: Daar kan toch
nagegaan worden en daarmee voorkomen worden dat een stem twee maal wordt
uitgebracht?
Ik heb bezwaar aangetekend vanwege de identificatieplicht. Deze schiet zijn doel
volledig voorbij omdat een gemachtigde kan stemmen, waarbij er niet
gecontroleerd wordt of de handtekening van de persoon is voor wie de stemkaart
bedoeld is. Weg met de identificatieplicht, een oproeppas is voldoende!
De lettertjes op de pas zijn wel erg klein
Digitaal stemmen, zal een veel grotere respons geven. Kost veel minder en is
sneller te verwerken. Het moet toch mogelijk zijn via je digibewijs ofzo om zo een
stem uit te brengen. We doen al jaren onze belastingaangifte digitaal, dan moet
dat toch ook kunnen. D0ie papieren stembiljetten en stembussen is zo ouderwets,
geen wonder dat de opkomst benden de 40% blijft!.
ik heb de hele stemkaart niet eens bekeken
Als ouderen komen stemmen, laat ze dan gewoon hun bankpasje, 65 + kaart of
verlopen ID laten zien. Je kunt niet verlangen dat ze kosten gaan maken om geldig
ID aan te schaffen om te stemmen! Bankpasje en b.v. geadresseerde post:

•
•

•

•

•
•
•
•

•
•

•
•
•
•
•

•

afschrift van giro of rekening van elektra moet toch voldoende zijn?!!! Nu zijn
oudere boos geworden en zijn hun stemmen verloren gegaan voor een domme
formaliteit! ik hoop dat Onlineinterview.nl hier iets mee gaat doen om het
inderdaad door te geven aan BZK.
Indien identificatiebewijs verplicht is, zou dit beter groter en bovenaan het
document moeten staan. Veel mensen lezen niet eens de uitleg en lezen er
daarom overheen.
Ja laat de oude stemmen met potlood nooit meer voorkomen.....echt belachelijk
ouderwets en ik krijg daarbij het gevoel dat formulieren bewust wel eens niet
geteld worden als degene die het moet bekijken de keuze niet aan staat. Want op
PVV stemmen in een overwegend Marokaanse wijk waar het stemlokaal ook door
bevolkt is geeft een raar onderbuik gevoel.
Gewoon weer stemcomputers invoeren. Dat primitieve gedoe met papier en
potlood omdat er mischien, ergens in het land, iemand die het perse zou willen
theoretisch de stemmen kan "afluisteren" slaat echt nergens op. De
stemcomputers die jaren uitstekend werkten worden aan de kant gezet voor een
paar procederende angsthazen die doodbenauwt zijn dat iemand ziet op welke
partij ze stemmen. Grote onzin en kapitaalvernietiging.
Als het goed is krijgt elke burger boven de 18 een stembiljet thuisgestuurd.
Waarom moet je je dan nog identificeren? Je weet bij voorbaat al dat er maar 1
biljet per persoon is uitgegeven. Hoe wil je dan frauderen? En als mensen je
kennen kun je zo doorlopen en hoef je je niet eens te identificeren.
Stemmen via internet mogelijk maken met Digid
goed geregeld alles staat erop
Ik ben al 5 weken in het buitenland, anders had ik wel gestemd.
wat heeft de landelijke met europa van zin ,die van europa ken ik niet, meer de
mensen naar voorgrond laten komen en die, van de landelijke bij de eigen in de
haag laten hoe weet ik nu de denk beeld van europa als alleen landelijke zich er
mee bezig zijn
Er zou meer informatie verstrekt moeten worden over deze verkiezingen, zodat
kiezers weten waar ze op stemmen .
bedank een vorm van fraude bestendigheid bij stemmen waardoor je zonder
identificatie bewijs (paspoort of rijbewijs) kan stemmen. Teveel mensen kunnen zu
geen gebruik maken van hun democratisch recht op stemmen doordat ze een
verlopen paspoort hebben en geen rijbewijs. Niet iedereen in Nederland kan zich
tegenwoordig veroorloven hun paspoort tijdig te verlengen. Het recht mag je ze
niet ontnemen door bureaucratische regels.
Te veel tekst op de stempas. Ik heb het allemaal gelezen, maar ik vraag me af of
iedereen dat doet. Betere layout kiezen.
Als je je toch moet legitimeren kan de stempas ook zodanig worden ingericht dat
je in heel Nederland in een stemlokaal kunt stemmen.
ik was op aruba maar wist niet dat daar ook gestemd had kunne worden.
het zou goed zijn om mensen te laten weten dat je toch kan stemmen zonder
geldig ID door iemand te machtigen
Wanner de stempas zoek is geraakt, korter dan 2 dagen voor de verkiezingen, kun
je niet stemmen. Er zijn voorbeelden in mijn omgeving dat dit gebeurd is.
Diegene(n) wilden graag stemmen, maar kon niet stemmen zonder stempas.
Toppunt van bureaucratie!!!
ja, het is ongerijmd dat je als je gewoon voor jezelf stemt je een identiteitsbewijs
moet laten zien, maar dat niet behoeft te doen als je als gemachtigde voor een

•
•
•
•
•
•
•
•
•

•

•
•

•

ander stemt! Waarom is de stempas alleen niet voldoende identificatie? Iedereen
krijgt er toch maar één?
Het feit dat ik van een hoop dingen niet op de hoogte was is dat wij de stempas 1
dag voor we op vakantie gingen bij de post vonden. Tijdens de verkiezingen waren
wij ook op reis, daarom hebben we niet gestemd.
Stemmen op zaterdag zou ideaal zijn en de opkomst zeker verhogen.
Gaarne met zeer grote spoed de stem computer terug
Maak de stempas duidelijker, mn voor mensen die niet goed kunnen lezen. Zorg
dat de pas tijdelijk, maar niet te vroeg bij de mensen bezorgt is.
Het feit dat het zilverkleurig embleem niet meer op de kopie stond heb ik gemist
als (bijkomend) gegeven
Heb bewust niet gestemd in verband met een gebrek aan duidelijke visie en
beleidskaders die aanspreken tot stemmen, dit is voor het eerst voor mij!
jammer dat ik niet wist dat ik ruim een week voor de verkiezingen iemand anders
kon machtigen. Nu was ik te laat
Het feit dat je je moet legitimeren als je wilt stemmen staat onderaan heel klein
aangegeven. Dit zou ik bovenaan zetten en HEEL GROOT!
Vroeger kreeg ik een veel kleiner, dus handiger, wit oproep kaartje in de bus.
Hiermee kon ik stemmen zonder dat ik verder nog wat nodig had. Ik begrijp
waarom het nieuwe systeem is ingevoerd, maar ik heb er dus alleen maar last van
omdat ik nooit de behoefte gevoeld heb om ergens anders dan in mijn eigen
stembureau te stemmen.
Ja ik vond wat op de stempas wel duidelijk maar ik vond het net een foldertje ik
had deze echter al weggegooid omdat ik dacht dat het reclame was toen ik van
iemand hoorde dat dat een stempas was heb ik hem uit het vuilnis moeten vissen.
Nu weet je hoe het eruit ziet maar een stemkaartje is duidelijker heb van meer
mensen gehoord die hem weggegooid hadden maar niet de moeite deden om een
andere aan te vragen.
Het feit dat je je moet legitimeren moet er groter opstaan,mensen lezen het niet. Ik
spreek uit ervaring want ik zat in het stemlokaal.
Ja, ik heb iemand buiten m'n eigen gemeente gemachtigd. Ik was niet op de
hoogte van het feit dat dit uiterlijk 25 mei bij de eigen gemeente aangevraagd
moest worden inclusief handtekening gemachtigde. Door Hemelvaartsdag en de
sluiting van het gemeentehuis op vrijdag was dit en spoedklus. Ik merkte op het
gemeentehuis dat andere kiezers hierdoor hun machtiging niet op tijd konden
regelen.
Maak het makkelijker iemand in een andere gemeente voor je te laten stemmen. Ik
was zelf op vakantie en de mensen die ik mijn stem vertrouw, wonen allen in een
andere gemeente.

Gemeenten
Heeft de deadline (2 juni 2009) voor het aanvragen van een vervangende stempas
knelpunten voor uw gemeente opgeleverd voor de tijdige verspreiding van het
Register Ingetrokken Stempassen (RIS)?

•
•
•
•

•
•
•
•
•
•

Ja, vanwege de tijdsdruk.
Als op het eind van de dag (2 juni) nog een vervangende wordt aangevraagd is het
moeilijk deze tijdig bezorgd te krijgen.
De 2e Pinksterdag veroorzaakte wel een dag minder gelegenheid voor de kiezer
om een vervangende stempas aan te vragen.
Een knelpunt is dat kiezers op 2 juni 2009 moesten wachten terwijl hun nieuwe
stempas gemaakt werd. Dat levert stress bij de medewerkers op en niet altijd
begrip bij kiezers. Dit had echter geen gevolgen voor een tijdige verspreiding van
het RIS.
Er is nauwelijks tijd geweest om het Register tijdig te "draaien" en te verspreiden
In Nijmegen was Burgerzaken op dinsdag ná 12.30 uur gesloten. Dat gaf ons
voldoende tijd. Bij de volgende verkiezing is de opening op maandag tot 17.00 uur.
Dan is er niet genoeg tijd om het RIS te verspreiden.
Wij hebben op dinsdag, dus ook op 2 juni, een openstelling tot 20.00 uur en dat
was wat ongelukkig.
Te korte tijd
termijn is wel erg kort
afhankelijk van hoe laat je als gemeente aangaf wat de uiterste tijd was die dag.
Als je de sluitingstijd pas laat ingaan rond 17.00 uur, dan zou ik een probleem
hebben gehad. We hebben onze spullen namelijk elders opgeslagen en dan was
het stemkoffer niet meer bereikbaar.

Heeft uw gemeente problemen of knelpunten ervaren bij de productie en distributie
van de stempas?

•
•
•

•
•
•

Te korte periode tussen productie, controle en verzending, waardoor termijn om
vervanging/volmacht of kiezerspassen minimaal was.Tevens door de feestdagen
werd dit probleem vergroot.
Er zijn vrij veel mensen geweest die via TNT post de stempas niet hadden
ontvangen. (controle wel/niet ontvangen hebben wij niet)
De productie heeft niet tot problemen geleid. Wel komen er steeds signalen op
over de distributie van de stempassen. De bezorging vond in het verleden steeds
plaats door PTT / TNT Post en ook toen vernamen we klachten over de bezorging
(in combinatie met een hoog tarief per stempas). De laatste jaren bezorgt
Business Post de stempassen en de kandidatenlijsten en zijn de klachten over
bezorging gelijk, alleen het tarief is gunstiger. We verkeren in dubio aan wie we de
bezorging in 2010 moeten gunnen.
Ja, TNT Post heeft alle 19.000 stempassen 2 à 3 dagen ná de afgesproken datum
bij de kiezers afgeleverd. Wel was dit nog binnen de wettelijk gestelde termijn.
productie akkoord, distributie wordt nog geëvalueerd ivm nieuwe bezorgingsdienst
Veel klachten over de bezorging van de stempassen: niet bezorgd, bij de buren
bezorgd en beschadigde stempassen.

•

•
•
•
•
•
•

•
•
•
•

•

•

•

•
•

Distributie. DE stempassen van personen de verhuisd waren zijn apart
aangeleverd aan TNT post. Na een week kregen we deze als onbestelbaar retour.
We hebben deze zelf verstuurd. TNT post heeft het uitgezocht en wijten het aan
onwetendheid van een medewerker.
TNT was de stempassen bijna een week kwijt. Vervolgens zijn erg veel
stempassen niet of verkeerd bezorgd. Groot probleem was de machinale
sortering. Dit ging niet vanwege de scheurrand van de stempas.
ja, bezorging via TNT is niet vlekkeloos verlopen. Stempassen die niet bezorgd
zijn of op verkeerde adressen
Meerdere kiezers beweerden geen stempas te hebben ontvangen
Het was een hele toer om het kiesbestand aan te maken en de juiste gegevens op
een CD-Rom bij de drukker te krijgen. Daarna ging alles snel en probleemloos.
Te laat bezorgd of niet bezorgd.
Het printen van een vervangende stempas via DKR is bewerkelijk. Je moet zelf
nog een aantal gegevens erbij typen. Bovendien staan de gegevens niet op de
juiste plek (je moet ze zelf naar boven of beneden schuiven wil je hem goed
geprint hebben). Voor de volgende verkiezingen zou het daarom raadzaam zijn
dat alles al ingevuld is en je niet meer hoeft te schuiven om de juiste positie op de
stempas te krijgen. Distributie van de stempas: een opmerking gehad dat 5
stempassen bij 1 persoon waren afgeleverd (waren voor 5 verschillende
adressen!).
productie: geen problemen distributie: in sommigen straten hadden meerder
mensen geen kaart gehad. Of: de man wel, maar de vrouw niet.
Niet iedere kiezer heeft een stempas gekregen i.v.m distributie ervan! (niet
ontvangen terwijl de stempas er wel was). Een ieder jaar weer terugkerend
probleem dat stempassen niet aankomen, terwijl ze wel aangemaakt zijn!
De vervangende stempassen die zijn uitgereikt zijn bijna allemaal het gevolg van
het niet juist bezorgen door TNT (mensen hebben stempas niet gekregen).
Bij het voorsorteren van de stempassen is er bij TNT iets fout gelopen. De
machine die dit moest uitvoeren is vastgelopen. Dit zou veroorzaakt zijn door het
dunne papier van de stempassen. Later is er handmatig gesorteerd. Hierdoor zijn
er mogelijk stempassen op foutieve adressen bezorgd.
Ja, volgens mij is er iets fout gegaan. Personen op hetzelfde adres kregen met op
verschillende dagen hun stempas (soms pas 5 dagen later) hierdoor hebben we
veel telefoontjes gekregen. Daarnaast nog stempassen die geheel niet zijn
aangekomen. Waar de fout ligt is niet duidelijk. Het kan zijn dat de stempassen
niet goed zijn ingepakt, ipv op postcode. We kregen ook een nazending van een
aantal stempassen.
ja, TNT bezorging. burgers uit een gezin niet allemaal hun stempas ontvangen.
waar zijn die gebleven. dat roept vragen op, waar TNT ook nog geen antwoord op
heeft. suggestie is om bij gemeenteraad alle stempassen per adres bij elkaar te
doen in een enveloppe.
Slechte verspreiding door TNT Post. Misschien als aparte levering laten bezorgen,
niet bij de gewone post. En tegelijk laten leveren, nu kregen we veel telefoontjes
van burgers waarvan de buren al wel een stempas hadden ontvangen en zij nog
niet......
De stempassen zijn 2 dagen later afgeleverd dan oorspronkelijk was afgesproken,
Effe stressen, maar de stempassen waren toch nog op tijd bij de kiezers.
De productie duurde langer dan gepland.

•
•
•

•

•
•
•
•
•
•
•

•
•
•
•
•
•
•

5 dagen na de eerste levering kregen wij een "nalevering" van de drukker. Er was
iets fout gegaan bij het snijden. De kaarten waren wel op tijd bij de kiezer.
zoals zoveel gemeenten te veel vrije dagen er tussen, en de bezorging is niet
overal optimaal verlopen. Veel inwoners hebben gebeld dat zij hun stempas niet
hadden ontvangen.
bezorging van stempassen geeft altijd enkele meldingen van kiezers die de kaart
niet hebben ontvangen. Hierover is contact opgenomen met het postbedrijf.
Misschien geeft bezorging van de stempas in een opvallende, gesloten enveloppe
een beter resultaat. Stempassen zijn dunne kaartjes die in de distributie misschien
aan elkaar blijven plakken etc.
Wij hadden spelfouten in de adressen/benaming van de stemlokalen in het door
ons aangeleverde kiezersbestand. Deze zijn door de leverancier aangepast. De
leverancier had uitval. Deze duplicaatkaarten zijn na een week met de post
verzonden. En hebben wij apart moeten verzenden. Het betrof een vijftal
stempassen
ruim 900 stempassen waren door een technisch probleem bij de drukker voorzien
van verkeerde diacrieten
Waarschijnlijk is de distributie niet goed gegaan. Maar dit wordt nog nader
onderzocht.
Sommige stempassen zijn niet aangekomen of in bundels bezorgd bij 1 kiezer.
Mijn eigen biljet plakte achter een folder.
Slechte bezorging door TNT. Klacht neergelegd bij TNT
er waren enkele stempassen beschadigd bij de distributie door TNT post, dit is
gebeurd bij TNT (zijn in een envelop naar ons teruggestuurd), hebben voor de
personen nieuwe stempassen gemaakt
bezorging TNT liep niet vlekkeloos. (veel klachten vanuit buitengebied)
Stempas had "een reclame-achtige uitstraling". Vermoedelijk zijn er daardoor veel
stempassen bij het oud-papier beland. Daarnaast bleven de stempassen aan
elkaar kleven waardoor de nodige stempassen op een verkeerd adres werden
bezorgd.
De distributie door TNT Post liet hier en daar te wensen over
Duurde wel erg lang voordat de echtheidskenmerken waren vastgesteld. Daardoor
late levering aan de mensen wat geleid heeft dat in ieder geval een kiezer geen
kiezerspas meer kon aanvragen
Veel meldingen niet ontvangen stempassen
Een 24-tal kiezers heeft gebeld ivm het niet ontvangen van de stempassen; de
stempassen zijn verspreid door TNT
TNT kon de stempassen niet sorteren via sorteermachines.
Stempas kon niet gelijktijdig worden verspreid met kandidatenlijst
In Zwolle leveren wij terstond na de dag van kandidaatstelling een digitaal
kiezersbestand aan bij DataB te Groningen. De tijd tussen deze datum en de
daadwerkelijke bezorging door de TNT is vrij fors. (aanmaak bestand, productie
van de stempassen, de logistiek van DataB terug naar de gemeente, de
verwerking van mutaties GBA (overlijden e.d.), het sorteren van de toch 90.000
stempassen en het daadwerkelijk bezorgen aan het adres van de kiezer. Veel
kiezers beweren totaal geen stempas te hebben ontvangen. Terwijl wij wel de
stempas hebben aangeleverd aan de TNT. Veel klachten over dat bijvoorbeeld de
man wel een stempas op de deurmat vond en die van zijn echtgenote niet. Die
werd op onverklaarbare wijze de volgende dag.

•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

•
•
•

Het is opgevallen dat In een bepaalde wijk meer stempassen niet bezorgd waren
of kwijt geraakt dan in andere wijken
Ca. 10 stempassen beschadigd bij sorteren bij TNT-Post. Betreffende stempassen
door TNT-Post bij ons ingeleverd. Daarvoor vervangende passen afgegeven.
Door de feestdagen hebben de burgers van Westvoorne ervaren dat de stempas
laat is bezorgd
ja, een aantal klachten van het neit hebben ontvangen va nde stempas. We
onderzoeken of we ze volgende keer per brief verzenden.
ja; er zijn diverse meldingen binnengekomen dat de stempas niet was ontvangen
TNT kwam de afspraken (2x) niet na mbt ophalen van de stempassen op het
gemeentehuis
Op 1 adres bijvoorbeeld man geen stempas en vrouw wel; beschadigde en
gescheurde stempassen
opmerkingen van de burgers dat zij twee stempassen hadden ontvangen meermalen gemaakte opmerking: 'de stempas lijkt op een reclamefolder'
Slechte bezorging van TNT , veel stempassen zijn beschadigd retour gekomen
Distributie: een aantal stempassen is beschadigd bij de sortering/bezorging door
TNT. Deze stempassen zijn vervangen (aantal < 75) Productie van de stempas: de
drukker had problemen bij het printen van de diacrieten. Dit probleem is tijdig
onderkend en door de drukker opgelost.
laat bezorgen
Ja, voorbeeld uit werkmap bleek anders te zijn dan proefversie (andere volgorde
retourgegevens). Werd echter aangegeven dat dit zo moest zijn. Distributie TNT enkele stempassen zouden niet zijn aangekomen op adres
De niet altijd even accurate verspreiding van de stempassen en kandidatenlijsten
door TNT

Hoe hoog is de vergoeding die stembureaumedewerkers per dag krijgen?

•
•
•
•
•
•

•
•
•
•
•
•
•
•

€ 90,00
150 euro
130 euro
€ 75,00
Bezetting is in twee diensten ingedeeld (7.00-15.00 en 14.30-23.00): 100 euro
voor een dienst
Voorzitters: € 125,00 en stembureauleden € 115,00 (incl. alles, dus geen
aanvullende vergoedingen of lunches etc.). De stembureauleden die in dienst zijn
van de gemeente krijgen naast de vergoeding wel nog een tijdcompensatie van 8
uur.
€ 87,54
€ 150,€90,Voor een hele dag € 100,00 en voor het tellen € 25,00
€ 132,-- Raadsleden krijgen geen vergoeding
110,00. wordt bij de volgende verkiezing aangepast
85 euro
€ 150,00 Hiervoor dienen ze 's avonds ook mee te tellen

•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

•
•
•

•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

120 euro per dagdeel ( 7 uur zitting, 3 uur tellen, 2 uur verplicht volgen
presentatie)
€ 100
€ 200,-100 euro netto
voor de gehele dag op het stembureau vergoeden wij € 100,00 en voor het tellen
van de stemmen vergoeden wij € 30,00.
€ 115,-- Graag uitslag enquête mailen
€ 90.00 per halve dag en € 25.00 per teller na sluiting stembureau
170 euro inclusief 20 euro maaltijdvergoeding
€ 130 bruto (maaltijden niet vergoed; koffie, frisdrank wel vergoed)
140 euro
overdag * euro per uur en 's- avonds 12.25 per uur
110 euro
€ 8,50 per uur.
€ 90,= voor voorzitter en leden en € 20,= voor stemmentellers, die uitsluitend
behulpzaam zijn bij het opmaken van de uitslag van het stembureau.
50 euro.
max. € 113,25. Hiervoor mogen ze drie uur afwezig zijn, zonder korting. Daarna
volgt per uur een korting van € 7,55. Voor het tellen van de stembiljetten wordt 1,5
uur aan vergoeding verstrekt. Dit is al verwerkt in de maximale vergoeding.
Daarnaast betaalt de gemeente de koffie en thee verstrekking.
€ 150,-€ 8,00 bruto per uur
voorzitter 120 euro bruto en 20 euro netto maaltijdvergoeding en 20 euro bruto
voor bijwonen instructieavond lid 95 euro bruto en 20 euro netto
maaltijdvergoeding en 20 euro bruto voor bijwonen instructieavond teller 30 euro
bruto, aanwezig vanaf 20.30 Van stembureauleden het verzoek voor een landelijk
vastgestelde vergoeding (een goede natuurlijk)
€ 180,- inclusief 3 keer eten.
€ 150,00
115,00
is nu nog 79,-- euro netto. dit wordt volgend jaar aangepast.
€ 100.€ 118,60.
7.30-14.00 = € 50,00 14.00-21.00 = € 50,00 21.00-einde = € 45,00
90
100 euro per stembureau
250 euro voor de stembureauleden (gehele dag uitgezonderd 2 uur pauze) 150
euro voor de vervangers/tellers (vervanging tijdens pauze en hulp bij tellen vanaf
21.00 uur)
90,00
€ 79, 41 per dag (maaltijden worden verzorgd door gemeente)
De vergoeding voor de zitting op een stembureau is in Oost Gelre = € 70,00 en €
25,00 voor een lunch of warme maaltijd.

•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

•
•
•
•
•

•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

€ 120
90 euro voor een hele dag 45 euro voor een halve dag
€ 175,- bruto
100 euro per dag
€ 60,- per dagdeel
120 euro per dag + warme en broodmaaltijd
90,-- bruto. Dit wordt volgend jaar verhoogd
€ 150
€ 120,-- ( 4 medewerkers per stembureau, die onderling afspreken ieder enkele
uren over de dag verspreid te pauzeren, waarbij steeds minimaal 3
stembureauleden in het stemlokaal aanwezig blijven).
125 euro voor stembureaulid. 150 euro voor voorzitter
€ 60,- bruto
€ 100,00 Netto. De gemeente Zwolle neemt de belastingafdracht voor haar
rekening. Tellers (21.00 uur - 23-00 uur) ontvingen € 30.00 netto. In onze optiek
zal in ieder geval de presentatiegelden voor de stembureauleden verhoogd gaan
worden naar € 150,00
€ 150,00 per dag.
Voorzitters € 120,00 incl. verplichte bijeenkomst en € 90,00 voor
stembureauleden.
145 euro, maaltijdvergoeding 17,35, halen/brengen stembureaumateriaal 17.00
160,-- + catering gehele dag
Hele dag: € 130,00 (Zij krijgen van de gemeente een warme maaltijd en
broodmaaltijd aangeboden. Deze worden verzorgd door een cateraar). Deze
stembureauleden hebben 4 uur pauze aan een stuk in de middag. Vervanging
gedurende 6 uur: € 60,00 (zij krijgen een broodmaaltijd aangeboden). Tellers: €
30,00.
55,00 euro
Voor een hele dag € 120,00 plus een vergoeding voor catering ad € 20,00 Voor
een halve dag € 60,00 plus een vergoeding voor catering ad € 20,00
90 euro en iedereen heeft een kadobon van 20 euro ontvangen, de vergoeding
was nog dezelfde als toen met de stemmachines werd gestemd
€ 118.21
€ 100,00
€ 142,30
€ 90,-Lid, niet-ambtenaar 80,00 + 15,00 Lid, ambtenaar 30,00 + 15,00 Plv lid, nietambtenaar 30,00 + 15,00 Plv. lid, ambtenaar -,-- + 15,00 Teller 15,00
dagvergoeding voorzitter en leden: 90 euro bruto. Telhulpen: 30 euro bruto
€ 150,-- voor leden en € 30,-- voor tellers
€ 180,00 bruto
120,-- voor een stembureaulid (hele dag/wel een paar uur vrij ) (lunch wordt extra
bezorgd) 35, voor een teller (vanaf 20,45 uur)
Vaste lid € 100,00 Plaatsvervangers € 42,50 Teller € 35,00
leden € 75,00 voorzitters € 85,00 er wordt tevens gezorgd voor een uitgebreid
lunchpakket

•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

•
•
•
•
•

€ 85 en warme lunch, koffie koeken en krant.
100 euro
Voor de gehele dag € 105,00. Daarnaast krijgen de stembureauleden (gratis) een
warme maaltijd en 's middags rond 17.00 uur een (gratis) broodje. De tellers
krijgen € 35,00.
Bruto 190,-- en 2 maaltijden
€ 200,00
Vergoeding 140 euro, en onkostenvergoeding 30 euro voor eten/drinken
€ 68,07. Bovendien worden de leden voorzien van ontbijt, lunch en diner dat door
de gemeente wordt betaald.
100 euro voor de hele dag.
50 euro ('2 ploegendienst' zitting voor een halve verkiezingsdag)
90 euro voor een halve dag, 180 euro voor een hele dag
vergoeding is € 65,80 + lunch eb warme maaltijd i.v.m. extra werkzaamheden na
21.00 uur € 25,== extra
125,00 euro
100,00
140 euro bruto en geen verdere onkostenvergoeding dan wel lunch of warm eten
1330-155
91 euro
Stembureauleden krijgen € 100,00 + € 30,00 voor het tellen De tellers krijgen €
30,00
150,00
151 euro bruto voor particulieren , moeten ze zelf opgeven aan de belastingdienst
volgend jaar. 90 euro voor ambtenaren (netto, via salarisadministratie)
150,00 euro exclusief verzorging
€ 70,- voor 'gewone' leden, € 35,- voor ambtenaren
Ambtenaren: 7 uur en 12 minuten in tijd en € 150,- Niet ambtenaren: € 150,E 8,50 per zittingsuur en E 15,00 onkostenvergoeding (stembureau heeft 5 leden
waarbij gebruik wordt gemaakt van roulatie zodat altijd 3 leden aanwezig zijn)
€ 100,-- voor gehele dag. € 50,00 voor halve dag. Tellers € 30,=
stembureauleden 07.00 - 21.00 € 100,00 netto plaatsvervanger 11.00 - 17.00 €
50,00 netto elke teller (dus ook plaatsvervanger en stembureauleden) € 50,00
netto
€ 100. NB: door een computerstoring die waarschijnlijk zeker vandaag de hele dag
duurt, is het voor mij niet mogelijk om te achterhalen hoeveel mensen er geen
identiteitsbewijs hebben. Aangezien ik na vandaag vrijwel de hele maand juli vrij
ben, heb ik daarom "weet niet" aangekruist.
€ 50,- Deze vergoeding zal bij de volgende verkiezingen waarschijnlijk worden
verhoogd.
Leden stembureau € 120,= Tellers € 25,= (werden na 21.00 uur ingezet op
stembureau)
EURO 115,00
€ 90,00 Daarnaast krijgen ze warme maaltijd en lunch aangeboden.
100 Euro

•
•
•
•
•
•
•

€ 17,50 per gezeten uur.
€ 100,-- (bruto)
100 euro
€ 75,00
€ 60,00 + algehele verzorging (maaltijden drinken etc.)bekostigd door de
gemeente.
€ 71,- voor een hele dag € 40,- als vervanger
125 euro bruto. Daarnaast worden lunch & diner en koffie/thee e.d. verzorgd.

Heeft u met betrekking tot het experiment Stemmen in een Willekeurig Stemlokaal
nog ideeën, suggesties of opmerkingen voor het ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties?
• SWS in wetgeving opnemen in verband met landelijke eenduidigheid
• Het is erg moeilijk uit te leggen dat je iemand moet weigeren omdat ze geen geldig
legitimatiebewijs hebben maar dat ze ter plekke een ander kunnen machtigen en
op die manier zonder legitimatie toch kunnen stemmen. Dit ziet er erg
bureaucratisch uit.
• Waarom wordt alleen het dichtstbijzijnde stemlokaal genoemd?
• Legitimatieplicht goede zaak, alleen blijkt dat met name ouderen door verloop
geldigheid document hierdoor niet konden stemmen. Over het algemeen waren de
kiezers voorbereid op deze verplichting. Geldig document ook voor andere
handelingen noodzakelijk, misschien hier over publiceren.
• Naar mijn mening worden er te veel vragen gesteld waarbij stembureauleden
turflijstjes moeten bijhouden; b.v. kiezers die geen identiteitsbewijs konden
overleggen is hier bijna overal met 0 ingevuld; kiezers die in eerste instantie geen
legitimatiebewijs hadden gingen er alsnog 1 halen; dus werd niet meegeteld !!!
• Het procesverbaal was veel te uitgebreid en de vraagstelling te moeilijk (gevolg:
slechte kwaliteit van invulling).
• Maak één landelijke database waarin elke gemeente de vervallen stempassen
opneemt. Laat dan één of twee dagen voor de verkiezing elke gemeente een
digitaal bestand hiervan maken bv op een laptop. Geef elk SB een laptop met dit
bestand. De kiezer kan dan eindelijk echt in elk stemburo stemmen met zijn
stempas en legitimatie.
• Opmerking: het handmatig stemmen: welke idioten hebben dit verzonnen. Deze
mensen mogen wat mij betreft allemaal aan de schandpaal. Anno 1423. Hoezo
fraude??????????????? Hoezo al die idiote handelingen/beveiligingen etc
rondom het OSV. Wat mij bijzonder zwaar gegriefd heeft, is dat de visueel
gehandicapte mensen weer aan moesten kloppen bij iemand anders. Mogelijk dat
de ontdekkers zich eens bedenken dat ze vandaag weer blind worden, na dat ze
een jaar hebben kun zien.
• Laat de gemeente zelf bepalen tot wanneer zij een vervangende pas maken. Als
de gemeente goed kan motiveren waarom zij voor een bepaalde datum kiezen en
dit goed communiceren naar de kiezers, dan moet dat geen probleem zijn
• Ja, namelijk: 1. Werk door aan de ontwikkeling van een landelijk SWS systeem; 2.
Afschaffen legitimatieplicht.
• Duidelijker en pakkender filmpjes/advertenties maken over de legitimatieplicht;
proberen om een simpeler proces-verbaal (SWS) N10 te maken: het pv is goed in
te vullen door gemeenteambtenaren die zich er in kunnen verdiepen, niet door
voorzitters/medewerkers van een stembureau die de helft van de vragen niet
snapt, op het moment van invullen.

•
•
•
•
•

•
•

•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

•
•
•
•

Maak het mogelijk dat de stempas kan worden omgezet in een kiezerspas.
Openstelling is te lang voor stembureaus en medewerkers Burgerzaken. Eindtijd
19.00 uur ivm telling.
Publicaties over stemmen in een willekeurig stemlokaal verspreiden voor
plaatselijke dagbladen, zoals voorheen
Zorg voor een goede landelijke publiciteit, bijv. op t.v. (journaal) met name over de
legitimatieplicht en dat er zonder stempas niet gestemd mag worden.
Schaf de verplichte legitimatie weer af. Het geeft veel irritatie op het platteland
waar iedereen iedereen nog kent! Maak het procesverbaal eenvoudiger. Noem de
in te vullen zaken gewoon bij de naam (b.v. aantal ontvangen stempassen) en niet
in de trant van 'zoals bedoeld in artikel .. , 1e lid, sub ... van de Kieswet o.i.d. En
uiteraard zou de allergrootste vooruitgang zijn als het hele proces weer werd
geautomatiseerd. Het handmatig tellen geeft m.i. veel meer afwijkingen met de
werkelijkheid dan een geautomatiseerd systeem.
Nee, wij vinden het goed geregeld.
Als het experiment definitief wordt ingevoerd moet nogmaals extra aandacht
worden besteed via de media dat zonder Stempas niet gestemd mag worden en
dat men tot 2 dagen voor de verkiezing een vervangende stempas kan worden
aangevraagd.
De stempas moet zich nadrukkelijker onderscheiden van 'reclamepost'. Ook
uitvoering in steviger papier is wenselijk.
z.s.m. definitief regelen
Stempas ook geschikt maken voor omzetting in kiezerspas!!
We werken nu met twee uitslagen applicaties, OSV en ISS. Het is zeer wenselijk
dat beiden of alleen OSV, over dezelfde functionaliteiten beschikken.
Neem geen vragen op in het Proces-verbaal omtrent statistische gegevens.
Id plicht niet verplicht voorschrijven. Wij zitten met erg veel kleine dorpskernen
waarvan de leden van het stembureau de bewoners goed kennen. Veel
opgeroepenen vinden het onzin dat men zich moet legitimeren
Afschaffen identificatieplicht voor de kiezer, dit heeft bij een aantal stembureaus
geleid tot agressief gedrag of uitingen.
Experiment landelijk invoeren - Geen onderzoeks- en statistiekgegevens meer
vragen op in te vullen procesverbaal - Invoering van stemmenprinter met barcode
en elektronische stemmenteller
Experiment nu maar eens omzetten in een wettelijke regeling en voor iedere
gemeente verplicht stellen, zodat je geen verschil meer hebt tussen
oproepingskaarten en stempassen, zeker nu ivm de legitimatieplicht.
Het is wenselijk om het procesverbaal te vereenvoudigen in duidelijke begrijpbare
taal. Niet allerlei gegevens meer hoeven bij te houden (turflijstjes) Hierdoor
ontstaan veel fouten. De stembureauleden zijn vrijwilligers. Het moet niet te
ingewikkeld worden.
Ik zou van de stempas , de zin stembureau bij u in de buurt weghalen zodat
kiezers bewust kiezen voor een stemlokaal. Duidelijk is geworden dat veel kiezers
niet lezen en naar hun oude stemlokaal gaan
Wij hebben de stempassen in een envelop verstuurd. Volgens mij heeft dit enorm
geholpen om kwijtraken te voorkomen.
Ook graag een evaluatie over de aanlevering en gebruik OSV
Het, nadat Vlagtwedde zich via een Raadsbesluit had aangemeld voor dit
Experiment, nadien invoeren van de verplichte legitimatie, vile bij veel

•
•

•
•

•

•

•
•

•
•
•

stembureauleden niet bepaald in goede aarde. Dit had anders geweest als de
verplichte legitimatie ook had gegolden voor die gemeenten, die niet meedoen aan
het Experiment . Hopelijk gaat dit bij de stemming 3 maart 2010 (Raad) wel
gebeuren en is de Kieswet dan aangepast.
Laat gemeente zelf datum bepalen waarop vervangende stempassen
aangevraagd kunnen worden
Betreft RIS: Hierin zijn stempassen opgenomen die daadwerkelijk fysiek
ingenomen zijn door Burgerzaken. Deze kunnen dus NIET frauduleus gebruikt
worden. Toch staan ze in het RIS, waardoor stembureauleden onnodig controle
doen op deze stempassen. ( Mocht ik een verkeerde zienswijze blijken te volgen
dan hoor ik dat graag)
Zo spoedig mogelijk landelijk invoeren.
Indien identificatie kiezer verplicht daar nog meer landelijke aandacht aan
besteden. Indien kiezer bij leden stembureau bekend is kan identificatie
achterwege blijven, dit speelt met name in kleinere kernen waar iedereen iedereen
kent. In deze gevallen is het aan de kiezer vaak moeilijk uit te leggen waarom men
moet beschikken over een geldig legitimatiebewijs. De regel dat de leden van de
stembureaus, zoals voorheen, in geval van twijfel konden vragen naar een
legitimatiebewijs past o.i. beter in een goede uitvioer van het verkiezingsproces.
Het proces-verbaal ontdoen van overbodige vragen. Dit werkt alleen maar
verwarring in de hand Zie hiervoor de vragen onder de punten C a t/m f 2. De
afschaffing van de verplichte legitimatie. De stembureauleden zijn plaatselijk zeer
betrokken in de dorpsgemeenschap en kennen 90 % of meer van de kiezers
persoonlijk. Het is te absurd voor woorden van deze mensen dan ook nog een
legitimatiebewijs te moeten vragen. Een wijziging in de tekst waarbij de voorzitter
een legitimatiebewijs kan vragen bij twijfel om de identiteit van de voor hem
staande persoon lijkt mij op zijn plaats. 3. In zijn algemeenheid aandringen op een
snelle herinvoering van een geautomatiseerd systeem van stemmen. Anno 2009
terug in de tijd en met potlood stemmen is te gek voor woorden.
Wat betreft het aanvragen van een vervangende Stempas, zou voor ons als
relatief kleine gemeente tot de dag voor de verkiezingen kunnen. Zo hoef je de
burger niet teleur te stellen, want die kijkt pas vlak voor de tijd waar de stempas
gebleven is.
eindtijd voor het uitbrengen van de stem inkorten tot 19.00 uur.
Geen legimitatie vragen; houdt alleen maar op! En in kleine kernen is het ons kent
ons (voorzitter stembureau kent alle bewoners; hoort dan: jij kent me toch, of doe
niet zo raar! etc);de sluitingstijden stembureaus kunnen voor mijn part naar 20.00
uur of eerder! Op stempas zijn gegevens gemeente, stemdistrictnummer en
volgnummer kiezer onduidelijk leesbaar volgens veel stembureauleden;zij zien er
liever spaties tussen bijv. 0141 001 0020 en/of groter lettertype! Komt er volgend
jaar apparatuur voor het tellen van stemmen op de stembureaus? Anders
verwacht ik dat veel stembureauleden gaan afhaken en waar haal ik dan mensen
vandaan?
Legitimatieplicht ook voor volmachtgevers??? Onderhandse volmachten
afschaffen!!!! Graag zien we de stemcomputers weer terug. Op deze handmatige
manier kost het veel meer tijd.
te veel papierwerk (turflijsten); proces verbaal SWS / N 10: eerste gedeelte onder
C is alleen maar statistische informatie, hoort niet thuis in het PV.
De leesbaarheid van het procesverbaal kan beter. Geen enquêteachtige vragen
erin opnemen, alleen cijfers die er toe doen.

•

•
•
•
•
•
•
•

•

•
•
•
•
•

Heel graag een nieuwe opzet voor het proces-verbaal. Is problematisch vwb
invullen door de voorzitters van de stembureaus. Opmerking die over alle
stembureaus terugkwam. Onderdeel C vooral vwb taalgebruik aanpassen. Het
zegt de voorzitters niets: ogv artikel 9, 2e lid van het Tijdelijk experimentenbesluit
etc..... Was zelf erg blij met de 'taalkeuze' op de stempas. Graag dit doortrekken
naar het proces-verbaal!
Nog betere communicatie mbt verplichte ID bij uitbrengen stem.
verplicht identiteitscontrole heeft geen grote problemen opgeleverd. Nu was de
opkomst laag. Bij grote opkomst kan wachttijd ontstaan
proces verbaal vereenvoudigen en geen extra verklaringen laten invullen
Niet specifiek SWS. Maar voer z.s.m. wee een stemmachine of stemcomputer in.
Ook veel burgers maakte de opmerking dat het te gek voor woorden is dat
Nederland weer terug in de tijd moet.
De Stempas snel van proef wettelijk maken. Veel efficiënter dan met
oproepingskaart en kiezersuittreksel in ieder stembureau.
Mogelijk dat het omzetten naar een kiezerspas eenvoudiger kan?
Ja De legitimatieplicht is te absoluut. In kleine plattelandsgemeenten als de onze
kent het stembureau (met 3 leden) driekwart van de kiezers. Het vragen van een
legitimatie is dan overdone en kweekt weerzin tegen het stemmen. Het doel van
de legitimatieplicht - het vaststellen van de identiteit van de kiezer - kan in de
meeste gevallen dus zonder legitimatie worden bereikt. De legitimatieplicht zou
anders moeten worden geformuleerd en wel als volgt. Volgend op het 2e en 3e lid
van artikel 9 van het Tijdelijk Experimentenbesluit Kiezen op Afstand wordt een
nieuw lid toegevoegd, welke als volgt luidt: De in het tweede en derde lid bedoelde
vaststelling van de identiteit aan de hand van de daarbij genoemde documenten
kan achterwege blijven indien de identiteit van de kiezer aan de voorzitter of één
van de leden van het stembureau bekend is.
de legitimatieplicht is een van de meest gehoorde klachten. Heeze-Leende is een
kleine gemeente, waar de meeste mensen elkaar goed kennen. Er zijn dan ook
een aantal vervelende situaties ontstaan, toen er toch legitimatie gevraagd werd.
Daarnaast is het niet te verkopen dat je legitimatie vraagt, terwijl men op de dag
zelf nog een volmacht uit kan schrijven (dus zonder legitimatie), dit levert veel
boze klanten op
het proces-verbaal vereenvoudigen, dit is voor stembureau leden niet te begrijpen.
Zet er neer wat je bedoeld en sla ze niet met artikelen om de oren. Het PV was dit
jaar echt een probleem!!!!!!!!!!!!!!
Voor het experiment niet. maar procesverbaal blijkt een struikelpunt voor veel
stembureau leden. Verder duurt het handmatig tellen erg lang. Een uur eerder
sluiten van de stembureaus zou prettig zijn
legitimatieplicht krijgt weinig bijval, is omslachtig en levert ons inziens minder
kiezers op
Verplicht stellen in allen gemeenten en kieswet aanpassen suggestie: Proces
verbaal stembureau sterk vereenvoudigen
SWS landelijk invoeren, door mee te doen aan het experiment valt moeilijk uit te
leggen waarom kiezers zich in een SWS-gemeente wél moeten legitimeren en in
een gemeente met oproepkaarten niet. Bij landelijke invoer kan op de stempas
een mogelijkheid worden geboden deze om te zetten in een kiezerspas, voorkomt
het (in die gevallen) eerst drukken van een oproepkaart welke vervolgens wordt
omgezet in kiezerspas. * Legitimatieplicht voegt weinig toe aan het stemproces. *
Openingstijden stembureau weer inperken tot 19.00 uur. * Het blijft bijzonder
spijtig dat we in deze digitale tijden terug moesten naar het rode potlood.

•

•

•

•
•
•

•

•
•

•
•
•

Ja, Maak het proces-verbaal niet zo ingewikkeld. Veel stembureauleden maken
fouten bij het invullen van het proces-verbaal. Schrijf het proces-verbaal in gewone
mensen taal. Dat scheelt ons een hoop werk met het controleren en invoeren van
de uitslag
Definitieve wet z.s.m. invoeren, zodat elke kiesgerechtigde in heel Nederland
dezelfde regels en verplichtingen heeft.(m.n. legitimatieplicht en nadelige gevolgen
van het RIS, zodat de kiesgerechtigden op de dag v.d. verkiezingen geen
vervangende stempas kunnen maken). Nu is er ongelijkheid afhankelijk v.d.
gemeente waar je woont.
Vereenvoudiging van het proces-verbaal. Aantal rubrieken verminderen. Geen
vragen meer over wijze van legitimatie etc. of teruggestuurde kiezers.
Administratief onderscheid tussen kiezerspas, stempas, volmacht heeft m.i. geen
nut. Verder is vermelding van de namen van stembureauleden van "elders"
voldoende, maar het aantal apart vermelden PV gaat altijd fout.
Zo snel mogelijk weer aan de stemmachine/computer!!
Zo snel mogelijk landelijk invoeren; zijn gemeenten van alle administratieve
rompslomp verlost vwb raadsvoorstel, besluit en toezending etc.
Uit de GBA kan met Key2Burgerzaken niet het aantal personen gehaald worden,
die geen legitimatiebewijs hebben, daarnaast is in de GBA niet geregistreerd wie
een rijbewijs heeft en een rijbewijs is ook een geldig legitimatiebewijs. De leden
van de stembureaus moeten d.m.v. een badge herkenbaar zijn. De badge moet
het logo van de gemeente, de soort verkiezing en naam en functie van het
stembureaulid weergeven. Op de stembus moet vermeld worden: "stembiljettten
één voor één in de stembus steken". Bij personen die volmachten hebben is het
niet of slecht na te gaan of het aantal uitgereikte stembiljetten ook weer in de bus
gestoken wordt.
Proces-verbaal in gewone taal ipv bijv. "art. 9", latere deadline vervangen stempas
en aanvragen kiezerspas, afspraken over het afhandelen van stempassen van
vertrokken personen e.d., tellen de volgende dag in het raadhuis (openbaar),
stemmentellermachine, meer instructie over het rechtbreien van procesverbalen
aangezien er altijd foute tussen zitten, internetstemmen. Kiezer wil een landelijk ris
met handscanner waardoor je in heel NL kunt stemmen waar je wilt.
Lever een format aan voor het digitaal vervaardigen van vervangende
stempassen. Dat gaat veel makkelijker dan het tikken met de ouderwetse
schrijfmachine ook al is die elektrisch.
-vereenvoudiging proces-verbaal -minder turfwerk (is bijna niet te doen voor
stembureauleden, door de vele handmatige handelingen zagen sommigen door de
bomen het bos niet meer, wat onrust, onduidelijkheid en verwarring veroorzaakt) eerdere toezending van OSV-software en eventuele updates
Meer aandacht in de media geven hieraan (SWS). Eindelijk eens een beslissing
nemen hoe we het nu gaan doen, zodat er meer duidelijkheid onstaat bij de
burger.
SWS landelijk invoeren (geen onderscheid meer maken); 2. landelijk digitaal RIS
(dus: voor 2e kamer en EP dan landelijk mogen stemmen in bureau naar keuze);
3. legitimatieplicht in het 8 uur Journaal laten vermelden ( i.v.m. hoge kijkdichtheid)
Stempas moet omgezet kunnen worden in een Kiezerspas; * Proces-verbaal,
model SWS/N 10-1, is te ingewikkeld voor de stembureauleden. Deze moet
stembureauvriendelijker worden. Daarnaast moet de lay-out aangepast worden bij
het onderdeel waarop lijstnivo de stemaantallen ingevuld moeten worden. Is
onoverzichtelijk en leidt daardoor tot zeer veel fouten / correcties.

•
•
•

•
•

•

•
•

•
•
•
•
•
•

•
•

Programmatuur OSV al op stemlokaal gebruiken bij telling en opmaken procesverbaal.
Graag een praktische oplossing voor omzetting in kiezerspas. Bijvoorbeeld op
stempas zelf!
Nee. Graag wil ik opmerken: dat de selectie uit het GBA over de kiesgerechtigden
die in bezit waren van een geldig paspoort of ID kaart geen juist beeld kan geven.
Men mocht zich immers ook met een rijbewijs legitimeren. Wegens een te hoge
werkdruk hebben wij deze selectie dan ook achterwege gelaten.
Vereenvoudig het proces verbaal; dit verbaal was erg ingewikkeld voor veel
stembureauleden en kent items die niet van belang zijn voor de uitslag
In het kader van een nog betere dienstverlening zou het mooi zijn als een kiezer
werkelijk kan stemmen in een willekeurig stembureau zonder eerst het formele
circuit in te moeten om een kiezerspas aan te vragen. Bijvoorbeeld bij de Tweede
Kamerverkiezing. De gegevenslevering voor het RIS zou dan centraal moeten
plaatsvinden en geautomatiseerd. De stembureauleden verifiëren tijdens de
verkiezingsdag de stempassen in een gegevensbestand die bijvoorbeeld op een
laptop staat.
Deadline van aanvragen stempassen was 02-06-2009 doch er was geen tijd
vermeld. Vanwege sluiting om 12.00 uur hebben wij verzoeken na 13.00 uur
geweigerd. Volgende keer ook eindtijd vermelden omdat dit per gemeente anders
is. Automatisering van het tellen. Sluiting stembureaus uiterlijk 20.00 uur.
Het proces-verbaal eenvoudiger maken; Mogelijkheid kiezerspas met stempas
mogelijk maken; Experiment beëindigen
Prioriteit maken van het invoeren van veilig elektronisch stemmen. Het tellen van
stembiljetten is erg arbeidsintensief, kost ontzettend veel tijd en is
fraudegevoeliger! 2. In het eerste openingsuur van 07.30 tot 08.30 uur én het
laatste uur is de opkomst in verhouding véél te laag, in Goirle resp. 29 en 32
kiezers gemiddeld pér stemlokaal. Daarom doe ik de suggestie om de openingstijd
bij volgende verkiezingen naar 08.00 uur te verschuiven én de stembureaus te
laten sluiten om 20.00 uur!
In verband met de afwikkeling van de verkiezingen de stembureaus eerder sluiten,
met name om 19.00 uur ipv 21.00 uur.
Meer nadruk leggen op de legitimatieplicht in de campagne
Het invullen van het proces-verbaal N 10-1 blijkt voor veel voorzitters van
stembureau´s moeilijk te zijn. Is deze te verbeteren/vereenvoudigen? En is het
nodig de vragen t.a.v. de legitimatie in het proces-verbaal op te nemen?
Landelijk invoeren van SWS. Dit geeft alleen maar voordelen en lost vele
onduidelijkheden voor de kiezers op. In de ene gemeente mag dit en in de andere
gemeente gelden weer andere regels. Dit geeft alleen maar verwarring!!!!
Bij volgende verkiezing registratie van vragen 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, achterwege
laten. In het proces-verbaal moet al veel worden geregistreerd en deze registratie
voegt niets toe aan de verantwoording van de gang van zaken op het stembureau.
Stuur OSV twee weken eerder dan nu het geval was. - Complimenten voor de
werkmap! - Regel de wetgeving op tijd voor de gemeenteraadsverkiezingen dat
élke gemeente volgens SWS moet werken; nu zijn de oproepingskaarten heel
verwarrend.
Opmerking: duidelijker op het stempas aangeven dat identificatie verplicht is.
Kiezers zijn niet goed op de hoogte!
indien bij een of meerdere stembureauleden kiezer bekend is niet vragen om
legitimatiebewijs; denk aan identificatie bij slachtoffers.

•
•
•
•
•
•
•
•

•
•

•

•
•

•
•
•
•
•
•
•

Algemeen: de openstelling van de stembureaus moet terug naar 19.00 uur.
Goede voorlichting aan de kiezers hierover.
De mogelijkheid om schriftelijk een vervangende stempas aan te vragen. Veel
kiezers nemen niet de moeite om naar het gemeentehuis te komen voor de
aanvraag. Zeker niet voor de Europese verkiezingen.
proces verbaal eenvoudiger maken
stembureaus open van 8.00 uur tot 20.00 uur ipv van 07.30 uur tot 21.00 uur.
Blijf goede informatie en voorlichting geven over de legitimatieplicht. Schaf
stemmen bij volmacht af! (ook onderhandse volmacht)
voortaan veel minder vragen om bij te houden. het is voor stembureauleden (zeker
volgende keer) niet meer bij te houden. teveel administratie
ja: Z.S.M. terug naar stemmen met stemmachines of op een andere elektronische
wijze. EN breng het tijdstip van sluiten van de stembureaus terug naar minimaal
20.00 uur. Het wordt nu echt nachtwerk!!!! Maak de processenverbaal voor de
stembureauleden eenvoudiger voor wat betreft het taalgebruik.
Eerder sluiten van stembureaus en/of later open
Ja, op de stempas nog duidelijker vermelden dat een legitimatiebewijs verplicht is
bij het stemmen. Valt nu eigenlijk te weinig op. Verder ook meer aandacht voor het
feit dat men overal in de gemeente kan/mag stemmen. Men loopt nu toch vaak
automatisch naar het stembureau op de stempas. Dus ook voor die passage een
middel verzinnen, dat dat meer opvalt.
Legitimatieplicht indien je de persoon persoonlijk kent: werkt in de praktijk niet: je
stuurt niet iemand terug die je kent! 2. Breng de openingstijd 's avonds weer terug
tot 19.00 uur. 3. Vereenvoudig het procesverbaal: haal alle overbodige ballast uit
het PV, welke toch niet van invloed is op de uitslag: aantallen vermelden mbt
identiteit leidt alleen maar tot verwarring en fouten in het pv. 4. Kijk nog eens
kritisch naar het taalgebruik in het proces verbaal: de tekst zal juridisch juist zijn
maar is op plaatsen door de stembureauleden niet of moeilijk te lezen. 5. Werk
voortvarend aan een geautomatiseerde oplossing voor het vaststellen van de
uitslagen.
Het Ministerie stuurt zoveel informatie, dat men door de bomen het bos niet meer
ziet. De gemeente Zuidhorn heeft nu voor de 4e keer meegedaan aan SWS en het
is opgevallen dat er nu erg veel informatie door het Ministerie werd gezonden.
Blijft voor de kiezers onduidelijk waarom ze niet tot de dag van stemming een
vervangende pas kunnen aanvragen - Wij gaan een volgende verkiezing in het
plaatselijk dagblad publiceren dat de stempassen zijn verspreid en dat ze kunnen
reageren als ze hem niet hebben ontvangen (direct na verspreiding van
stempassen)
Informatie op de stempas over volmacht is niet geheel duidelijk. nl. iemand met
een kiezerspas kan alleen middels groene volmacht voor een andere kiezer
stemmen, ook al woont de volmachtgever in dezelfde gemeente
Stembureaus eerder sluiten!
Graag legitimatieplicht afschaffen
legitimatieplicht afschaffen - openingstijden aanpassen
In het algemeen: z.s.m. weer alles digitaal en geautomatiseerd. Terug naar de 21e
eeuw
Het is vervelend dat de stempas niet omgezet kan worden in een kiezerspas
osv kwam te laat; geen tijd meer om te testen - het proces verbaal was heel
onduidelijk (model 10-1), de verduidelijken - handmatige telling door middel van

•

•
•
•

•
•
•

•
•
•

•
•
•
•

barcode of iets dergelijks -openingstijden verkorten (21.00 uur is te laat) - overige
opmerkingen: het aantal mensen zonder paspoort of identiteitsbewijs is
5075(inclusief kinderen)
Vervangende stempassen, kiezerspassen en volmachten kunnen op dit moment
slechts worden aangemaakt met een ouderwetse typmachine. Dat is toch niet
meer van deze tijd, bovendien erg foutgevoelig en tijdrovend. Deze documenten
zouden toch vanuit een vast format op een moderne manier geprint moeten
worden
Bronckhorst is een herindelingsgemeente (5 gemeenten) Diverse straatnamen
komen meerdere malen voor in verschillende gemeente delen. Problemen met
geringe ruimte informatie stembureau. Misverstanden over gemeentedeel.
Landelijk verplicht invoeren van SWS zodat de identificatieplicht landelijk geldt.
De gebruikervriendelijkheid en juiste toepasbaarheid van OSV liet te wensen over.
Het invoeren duurde te lang, omdat een tweede invoer noodzakelijk was.
Bovendien was de indeling niet overzichtelijk. Het advies om OSV niet in een
gemeentelijk netwerk te plaatsen is naar mijn mening gebaseerd op angst. Het is
niet meer van deze tijd dergelijke software niet in een gemeentelijk netwerk te
plaatsen. Een gemeentelijk netwerk die vanwege die GBA al moet voldoen aan
allerlei veiligheidseisen. Laatste punt van kritiek OSV is veel te laat uitgeleverd.
Stembureaus tot maximaal 19.00 uur open. Na 19.00 uur komen er nog maar
weinig mensen stemmen. En die mensen die komen zijn altijd de laatsten dus ook
om 19.00 uur zijn de laatsten dus ook om 19.00 uur zijn dat de laatsten.
Betreft legitimatie bij volmachten. De kiezer overlegt bij de stempas een
identiteitsdocument en overlegt gelijk een volmachtbewijs zonder enig ID van de
volmachtgever. Deze situatie heeft geleid tot vragen bij de stembureauleden.
Legitimatie verplicht stellen landelijk. Goede voorlichting voorkomt veel problemen.
Aantal mensen zonder legitimatie blijft beperkt. 158: 7378 kiezers = 2,15% zonder
legitimatiebewijs. Veel daarvan zijn later alsnog terug gekomen om hun stem uit te
brengen met een geldig legitimatiebewijs. Met name vragen 3 t/m 6 zijn slecht
ingevuld door de diverse stembureaus. Ik zou dan ook zeer voorzichtig zijn met
het trekken van conclusies over de gegeven antwoorden. Diverse turflijsten waren
niet ingevuld.
Zsm weer stemcomputers!
Proces verbaal eenvoudiger en duidelijker maken. Geen enkel stembureau had
het goed ingevuld.
Ja, de OSV is van het jaar nul!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!; Ga gewoon in zee met het ISS
- uitslagensysteem van Procura, voorheen Groenendaal, dan hoeven de collega's
bij BZK het wiel niet weer uit te vinden ; de collega's van BZK zijn
"papieren"mensen, die de praktijk niet kennen, helaas.
Wanneer komt de regel dat raadsleden niet meer op het stembureau mogen
zitten?
Veel mensen zijn geïrriteerd dat zij zich moeten legitimeren terwijl de
stembureauleden hen kennen. Daardoor zijn er ook kiezers weggegaan en niet
meer teruggekomen (gevolg: stemmen verloren).
De legitimatieplicht was toch -ondanks vele publicaties hieromtrent- een
veelgehoorde klacht.
I.v.m. de huidige werkwijze tijdens de verkiezingen zou ik pleiten voor een kortere
openingstijd voor de stembureaus. Het invullen van het procesverbaal was ook
een probleem. Misschien is een simpeler PV een oplossing? Of een presentatie
over het invullen van het PV?

•
•
•
•
•
•
•

Stemmen in een willekeurig stemlokaal is in deze gemeente geheel ingeburgerd.
Dit experiment moet dan ook zo snel mogelijk wet worden en gelden voor geheel
Nederland.
Volgens de laatste berichten in de media denkt de Staatssecretaris BZK erover om
met de identificatieplicht voor ouderen soepel om te gaan. Dit vind ik mocht dit
ingevoerd worden, een onmogelijke en niet werkbare situatie.
Het procesverbaal voor de stembureaus is véél te ingewikkeld. Geen enkel pv is
direct goed ingevuld.
In deze gemeente wordt er weinig gebruik gemaakt van de mogelijkheid om in een
ander stemdistrict te gaan stemmen. De meeste kiezers blijven in hun eigen
stemdistrict.
stempas standaard aanleveren in een envelop waar duidelijk op aangegeven staat
dat het een document is voor die desbetreffende verkiezing. Hierdoor verkleint het
risico dat de stempassen tussen het oud papier verdwijnen
Wel met O.S.V. veel te late leveringen van het programma. Testen was niet
mogelijk. Er is geen functie voor prestatieuitslagen. Voor de
gemeenteraadsverkiezingen is dit wel van belang.
Het overleggen van een identiteitsdocument is bij gebruik van een Kiezerspas niet
verplicht. Dat is niet uit te leggen aan een kiezer. Om het Hoofdstuk C van het
Proces Verbaal N10-3 in te vullen waren er vier (!) extra turflijsten nodig. Veelst te
veel administratie rompslomp. De tekst op de stempas moest voor de kiezer
simpel en begrijpbaar zijn. Pas dit a.u.b. ook toe op het proces verbaal. Komt de
juistheid van de gegevens zeer ten goede.
Opmerkingen over de stempas: Overleg met alle GBA software-leveranciers over
de mogelijkheid om meer tekst over de stemlokaliteit te kunnen plaatsen. In Cipers
(Getronics) kunnen wij slechts 35 posities kwijt. Dat is niet meer van deze tijd.
(verdubbel dit) Het stempasnummer bestaat uit één cijfer. Dat leverde veel
onduidelijkheid op in de stembureaus. Oplossing zet spaties of
verbindingsstreepjes tussen de CBS gemeentecode-stemdistrictnummervolgnummer. Daardoor wordt het nummer beter leesbaar om te vergelijken met
het Register Ingetrokken Stempassen (R.I.S.)
De verplichting om een legitimatiebewijs mee te nemen staat onderaan de
stempas, beter is om dit 'naar boven' te brengen. Het verhaal over 'strikt
persoonlijk' kan naar beneden.

Voorzitters van de stembureaus
Vonden de leden van uw stembureau en uzelf de hologramfolie op de stempas
makkelijk te controleren? Anders namelijk…

•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

was niet te zien
is niet gebruikt als controle maar de geboortedatum en het stempasnummer
referent aan onze gemeente en stemlokaal hebben we gebruikt om snel te
screenen. En hebben maar twee extra nadere controles hoeven uitvoeren
te veel andere controles
het was heel erg zoeken
hebben daar niet specifiek naar gekeken
niet bekend gemaakt
we hebben nadruk op ID-controle gelegd
onbekenheid
niet op de hoogte van het echtheidskenmerk
niet duidelijk zichtbaar
je moest goed spiegelen
omslachtig
het nummer was erg klein en slecht leesbaar
geen idee hoe holgram te controleren
99% van de stemmers bekend
ik heb het bij de voorlichting niet gehoord of gezien
het blijft een stuk techniek
te veel tijd
het was moeilijk te herkennen
te weinig oefening. Referentiepas daarvoor niet gebruikt. Alleen gebruikt om na te
gaan hoe je moest controleren.
niet op gelet
erg klein
als u eerst uitlegt wat u bedoelt met een referentie stempas, kan ik een antwoord
geven.
geen voorbeeld

Vonden de leden van uw stembureau en uzelf de controle van de tweedelijns
echtheidkenmerken gemakkelijk te controleren? Anders namelijk…

•

•

De grote papieren rompslomp door stemmen met potlood. een achteruitgang van
de werkzaamheden. Daardoor meer kansen van fouten maken , en gevoelig voor
fraude. Slechte zaak die ongelooflijk veel tijd kost nadien bij het tellen. Wanneer dit
nogmaals gebeurt, stop ik met het werk als lid van een stembureau.
de letters waren dusdanig klein dat ze moeilijk scherp te stellen waren.

In welke situatie heeft uw stembureau de brochure gebruikt? Anders namelijk..

•

als voorbereiding welke documenten m.n. Nederlandse er nog gebruikt worden

•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

voor opening van stembureau
zodra wij een identiteitsdocument zagen dat we niet kenden
bij 65-pas
als verduidelijking voor het afwijzen van een getoond bewijs
informatie vooraf
een oude dame te laten zien hoe een identiteitskaart eruit ziet. Het bleek dat zij
niet in het bezit was van een ID-kaart ofwel paspoort.
voorafgaand aan verkiezing ter informatie Nederlandse documenten
Om voor een kiezer aan te geven welke wettige identiteitsdocumenten er nu
gelden
Om het document in te kijken
referentie
ter instructie gedurende de dag
diepere kleur rijbewijspasje
buiten Nederland en bij twijfel echtheid
overtuigen dat een Pas 65 alleen echt geen identiteitsdocument is
voor het geval dat er iemand kwam met andere identiteitspapieren hebben we ons
weer geïnformeerd
bij verschillende documenten en nationaliteiten
ter info
bij ander identiteitsbewijs
naslag identiteiten
weet niet meer
de brochure is doorgelezen, met het oog op eventuele calamiteiten
alleen ter info, was niet nodig, alle kiezers hadden een paspoort of geldig
identiteitsbewijs
Nederlandse "vreemde" ID's (diplomaten/vluchtelingen e.d.) en
identiteitsdocumenten uit een ander land van de Europese Unie (dus niet uit
Nederland)
eg burgers
buitenlands identiteitsbewijs
vooraf doorgelezen

Wat heeft uw stembureau in die situatie gedaan? Anders namelijk..

•
•
•
•
•

•
•

Stemmer kon ook een geldig nederlands rijbewijs tonen.
geweigerd, want ook verlopen
afgewezen en gevraagd naar andere legitimatie
Niks. Er was geen stempas.
Een stemmer meldde zich met een pas waarop stond dat zij BOA was, met het
logo van het ministerie van Justitie. Deze kiezer is geweigerd omdat wij dat niet als
geldig legitimatiebewijs beschouwd hebben. De kiezer gaf aan dan haar paspoort
op te gaan halen en opnieuw naar een stembureau te gaan.
er is een ander legitimatiebewijs getoond
deze stemmer mocht niet stemmen, het betrof een bestuurderspas voor
vrachtwagenchauffeur

•
•
•
•

gevraagd om een ander wel geldig document
niet stemmen
kiezer had meestal nog een ander identiteitsbewijs bij zich maar was dan wel erg
verbolgen dat de ander niet gekend werd
gevraagd of ze ook een ander identiteitsbewijs hadden

Waarom vindt u de brochure niet nuttig? Heeft u suggesties ter verbetering op dit
punt?

•
•
•
•
•

•
•
•
•
•

Had geen nut omdat er geen enkele stemmer is geweest met een dergelijk
identiteitsbewijs.
Was niet nuttig omdat op het stembureau waar ik heb gewerkt geen kiezers waren
met afwijkende identiteitspapieren.
Niet nuttig, want geen gebruik van hoeven maken
identificatieplicht is overbodig
Alleen het uiterlijk van het identiteitskenmerk is te zien. Er wordt niet gesproken
over de punten waar op gelet moet worden. Nu ben ik ook niet van plan om als
identiteitsspecialist te gaan optreden. Ik ben voorzitter en als iemand een stempas
pas heeft en ik niet aan zijn identiteit twijfel kan hij gaan stemmen. Ik ben geen
immigratie ambtenaar.
Omdat op een normaal stembureau je alleen met buurtbewoners hebt te maken.
Het is heel theoretisch dat het nodig zou zijn. Kost een hoop en men zou ze
bijvoorbeeld ook naar een hoofdsstembureau kunnen sturen.
Er bestond geen twijfel over de geldige identiteitsdocumenten op ons stembureau.
We hebben het boekje niet hoeven raadplegen. Het was wel erg uitgebreid.
Het was niet nuttig want er hebben zich geen problemen voorgedaan. De meeste
stemmers waren bekend
De ballast voor het stembureau staat mijns inziens niet in vergelijking met de
opbrengst, namelijk het niet laten uitbrengen van stemmen die niet uitgebracht
zouden mogen worden op basis van een vals identiteitsbewijs.
Het zijn alleen voorbeelden van geldige ID documenten, geen referenties waar
men eventueel op zou moeten letten als het op het oog geldige ID vals zou zijn.

Waarom vindt u de brochure niet overzichtelijk? Heeft u suggesties ter verbetering
op dit punt?

•
•
•
•
•
•
•
•
•

mis korte samenvatting met belangrijkste aandachtspunten
identificatieplicht is overbodig
ik kon niet heel snel iets terugvinden
hebben de brochure niet gebruikt
Bij de diverse typen had een jaartal "uitgereikt van tot" toegevoegd kunnen worden
landen overzichtelijker indelen,moet in een oogopslag kunnen vinden
Het is en blijft een zoekplaatje. U moet ervan uitgaan dat mensen die op een
stembureau zitten geen ervaring hebben in het controleren van een geldig ID. Ik
heb zelf al eens geroepen: ik lijk wel een douane beambte...
niet alles vermeld ,volgorde niet goed
nee

•

•
•

Het kostte veel tijd om het juiste identiteitsbewijs te vinden. Wij hebben die taak
toen bij 1 persoon gelegd. Die heeft de tijd gekregen om de brochure te
bestuderen. Daarna is er , jammer genoeg, niemand meer gekomen waar wij
twijfels bij hadden.
Kan, met het oog op het milieu compacter en op minder belastend papier
Tabbladen

Waarom vindt u de brochure niet volledig? Heeft u suggesties ter verbetering op dit
punt?

•
•
•
•
•
•

•
•
•
•
•

•
•
•
•

Het Duitse identiteitsbewijs dat stemmer toonde, kwam niet voor in de brochure.
Omdat niet alle id bewijzen er in staan, bv. Duitse rijbewijzen...... daar schijnt
diversiteit in te zijn.
zie voorgaande
had een paspoort van een land die er niet in stond
Ik had de indruk dat niet allen mogelijkheden erin stonden en nogmaals, bij
problemen moet je toch het hoofdstembureau opbellen. In deze vrij theoretische
gevallen zou men ze ook naar het hoofdstembureau kunnen sturen.
Omdat stembureauleden geen ervaring hebben met ID documenten, moeten zij
ervan op aan kunnen dat een lijst waarin zij deze kunnen opzoeken compleet is.
Hoe is het mogelijk dat een lijst niet compleet is? Misschien is het handiger om
mensen die geen Nederlands ID bewijs hebben naar één of twee (of meerdere bij
grote gemeenten) gespecialiseerde stembureaus te verwijzen. Misschien dat zij
dan iets verder moeten reizen, maar zij hoeven in elk geval niet te vrezen dat zij
een 'onkundige of onwetende' ambtenaar tegenkomen.
alle landen en passen vermelden
omdat niet alle mogelijke identiteitsdocumenten erin staan
U geeft zelf aan dat de brochure niet volledig is. Ik begrijp dat niet goed maar
hopelijk is het voor de volgende EP-verkiezingen wel mogelijk een volledig
overzicht te verschaffen.
Omdat ontbreekt op welke wijze je gemakkelijk de echtheid kunt controleren. Er
kwam alleen naar voren waar bepaalde data’s zich bevonden. Met de brochure in
de hand is men niet in staat een vals identiteitsbewijs te herkennen.
Wij kregen tevoren te horen dat er buitenlandse ID-bewijzen zijn, die wellicht er
wat anders uit zien dan in de brochure, maar wel geldig zijn. Ik begrijp dat wel, en
het woord 'volledig' is hier dan ook niet het juiste woord. Het is meer dat ik dan
denk dat ik er niet volledig op kan varen. Maar, bij twijfel kan er altijd gebeld
worden natuurlijk.
Ons was vooraf verteld dat niet alle varianten afgebeeld zouden zijn. Maar wat ons
door kiezers getoond werd, was wel te vinden. Daarmee was het nut van deze
brochure wel duidelijk. Graag een volgende keer weer.
ontbreken van omschrijving over de achtergrond, soms onduidelijk
niet alle geldige documenten stonden erin
Nee, je kunt moeilik van alle landen ter wereld voorbeelden geven

Waarom vindt u de brochure niet duidelijk? Heeft u suggesties ter verbetering op
dit punt?

•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

moeilijk leesbare wetsartikelen maken het minder overzichtelijk
zie voorgaande
Hologrammen niet goed duidelijk te zien als controlemiddel
onduidelijke/onvolledige afbeeldingen
Zoals gezegd, blijft het een zoekplaatje voor mensen die geen ervaring hebben
met ID bewijzen.
Bij sommige voorbeelddocumenten was de geldigheidstermijn verlopen!
alle landen vermelden
Eenvoudiger taal toepassen
Ja, geef aan hoe je de echtheid kunt controleren. (Hologram cijfers kleine letters
e.d.)
ontbreken van omschrijving achtergrond, soms onduidelijk
zie overzichtelijk

Heeft uw stembureau knelpunten of problemen ervaren bij de controle van de
identiteitsdocumenten?

•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

•

men wilde zich niet legitimeren
sommige documenten waren verlopen
onbekendheid met buitenlands rijbewijs (België = onbeperkt geldig)
mensen hadden veel bezwaren zo moest ik mij identificeren wie ik was,en andere
argumenten sommige zijn weggelopen
volledige onervarenheid en de verscheidenheid
werd als storend ervaren
verlopen documenten
soms slecht leesbaar vanwege slijtage (rijbewijs)
meerdere kiezers vinden het onzin om zich te legitimeren
oude rijbewijzen lastig leesbaar, mensen wantrouwen en vinden het onzin, als je
ze al kent als buren
Mensen waren boos over het feit dat er een legitimatie bewijs overlegd moest
worden.
rijbewijzen hebben slechte foto;' een kiezer weigerede zich te legitimeren om
principiële redenen, agressie van mensen die ID vergeten waren of ergens hadden
laten liggen.
sommige kiezers hadden geen identiteitspapieren bij zich. Ondanks dat de kiezers
geïdentificeerd konden worden door de leden van het stembureau mochten die
kiezers niet stemmen, hetgeen ook ergernis opriep.
veel bekenden vonden het laten zien van een identiteitskaart de grap van de dag;
je kent me al 50 jaar ; ik ga je toch niet een papiertje laten zien!
Er waren veel mensen kwaad om redenen dat wij hun allemaal kenden. Deze altijd
stemmende mensen verlieten de zaal en kwamen niet terug. ook wij vinden het
een overbodige activiteit omdat we 95 % van de mensen in ons dorp kennen. ge
dit a.u.b. versoepelen. We missen hierdoor nogal wat stemmen.
het is niet eenvoudig een 94 jarige stemmer terug te sturen. We hebben heel snel
gebruik gemaakt dat een volgende kiezer de betreffende persoon zonder
identiteitspapieren te machtigen . We hebben hier ons coulant opgesteld maar niet
verzaakt de hierbij de wet te overtreden. Daarnaast stond in BNdeStem een

•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

•
•

•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

storend artikel waarop een kiezer zich heeft moeten beroepen. Ook deze kiezer
hebben we overtuigd dat de wet en de stemkaarten maar ook de campagne in de
media dit duidelijk heeft gemaakt. Veel ouderen zijn niet uit te leggen omdat zij
altijd naar het zelfde stembureau gaan. Jonge mensen begrijpen heel goed dat
identificatie nodig is.
Het is een schande dat mensen die bekend zijn bij de stembureau leden toch op
identiteit moesten worden gecontroleerd!
waren verlopen of waren niet van toepassing (65+ pas)
verschillende kiezers hadden er problemen mee, dat zij een identiteitsdocument
moesten tonen
bezwaren tegen legitimatie
diverse personen wilde zich niet legitimeren
vanwege de lokale situatie (plattelandsdorp) vonden vele stemmers dat ze zonder
identiteitsbewijs ook voldoende bekend waren.
verlopen documenten met name bij ouderen
Kiezer wenste zich niet te legitimeren
rijbewijzen in zeer slechte staat - uit elkaar
niet iedereen had het meegenomen
irritatie bij bekenden
sommige identiteitspapieren hebben een heel klein lettertype en dan is controleren
wat moeilijker
kiezers zijn bekend
veel rijbewijzen in slechte staat/gescheurd -> nog geldig?
stemmer had alleen kopie rijbewijs beschikbaar. Heb als voorzitter toen de
verantwoording genomen deze stemmer toch te laten stemmen. De gegevens met
stempas kwamen overeen en er was verder geen reden om te weigeren. De
echtgenote van de stemmer was erbij en had zelf wel de originele ID
een man weigerde zich te identificeren tegenover een andere burger
Het is moeilijk naar identiteitsdocumenten te vragen, als 2 stembureauleden van
alle 311 opgeroepen kiezers na 30 jaar samenleven er 300 kennen en van de 151
opgekomenen er slechts 4 niet kennen. Toch hadden de meeste mensen begrip
voor de situatie.
identiteit letters zijn klein
65+ pas veel gezien
geboortedatum sommige allochtonen vermeld alleen een geboortejaar
aantal kiezers wilde zich niet legitimeren
pas 65
De stempas zou de volledige namen van de betrokken stemmer moeten
weergeven.
er waren enkele mensen die geen of ongeldige (over datum) ID-bewijzen bij zich
hadden, die behoorlijk boos waren dat ze niet konden stemmen. (op zich dus geen
problemen of knelpunten, deze opmerking volledigheidshalve)
kiezer wilde geen identiteitsdocument laten zien
klachten over de ID plicht
een paspoort was nog geldig t/m juli 2009 maar omdat dit vervangen zou worden
door een nieuw document had men bij SDZO er wel vast gaten in geponst
identiteitsbewijzen die net verlopen waren

Heeft u met betrekking tot het experiment met Stemmen in een Willekeurig
Stemlokaal op 4 juni nog opmerkingen voor het ministerie van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties?

•
•

•

•

•
•
•

•

•

Identiteitsplicht werd redelijk tot goed nageleefd. Het was bij de kiezer ruim
bekend. Van de aangemelde kiezers had ca 5% bij de eerste aanbieding geen
Identificerend document bij zich.
Wellicht zijn deze opmerkingen i.k.v. deze enquête niet relevant, toch wil ik ze
hierbij graag vermelden; algemene opmerkingen: - legitimatie vragen bij GEREDE
TWIJFEL; -openstelling stembureau tot 19.00 uur (iedereen heeft genoegzaam de
tijd gehad om te stemmen, anders machtigen) -stemkast was toch prettiger; met
name i.s.m. tellen van de stemmen (nu opkomst nog zo'n 40%, maar wat betekent
dit in maart voor de lokale verkiezingen!)
Alleen maar de vraag waarom zo'n loodzware controle met identiteitsbewijzen!
Heeft niets opgeleverd; zorgt voor enige irritatie en vragen bij publiek, levert veel
meer administratieve handelingen op met dito foutenkansen. Stempas en RIS (met
optie: stembureau KAN vragen om identificatie) effectief genoeg!
Ons stembureau was op een ouderen zorginstelling gevestigd, helaas hebben we
veel ouderen (gemiddelde leeftijd 88 jaar) het stemmen moeten verbieden,
wegens niet bij zich hebben van legitimatiebewijs, of geen geldig legitimatiebewijs.
Veel ouderen zouden de id-papieren gaan halen, maar hebben we niet meer terug
gezien. Dit vind ik zonde, deze oudere mensen doen zich de moeite om te komen
stemmen, maar door aangescherpte id-verplichtingen, kunnen ze toch niet aan de
verkiezingen deelnemen. Tevens hebben andere omwonenden, die de id-papieren
waren vergeten, ook niet gestemd en aangegeven dat als dit niet zou veranderen
(veel mensen die bij je komen stemmen kan je van naam en gezicht, waardoor
een legitimatie niet nodig zou moeten zijn), ze volgende keer niet meer komen
stemmen. Het is naar mijn idee een voordeel dat je middels SWS kan stemmen,
maar de bijbehorende (logische) id-plicht was helaas niet altijd ideaal, vooral voor
de oudjes niet.
opvallend veel voorzitters van stembureaus hadden door tegenstrijdige instructies
moeilijkheden met de administratieve rompslomp
Stemmers zijn hierover erg positief.
In mijn stembureau is het een aantal keren voorgekomen dat bejaarden boos
waren dat zij een identificatiebewijs hadden moeten meenemen. Beweerden ook
dat het een grof schandaal was dat ze er geld voor moesten uitgeven (terwijl ze
een kopie van een geldig paspoort bij zich hadden!!) Inclusief verwijzingen naar
ausweis enz. Ik heb de indruk dat ze denken dat je als bejaarde overal mee weg
moet kunnen komen....
Er wordt weinig gebruik gemaakt van de mogelijkheid om op een ander
stembureau te stemmen. Van de bijna 600 stemmers waren er nog geen vijf die
hiervan gebruik maakte. Wellicht is de oorzaak te vinden in het feit dat we een
klein dorp zijn met maar 6000 inwoners.
Ons stembureau is een relatief klein stembureau in een kleine
dorpsgemeenschap. Als gebruikelijk was de opkomst relatief hoog >50%. Een
paar kiezers hebben gebruik gemaakt van het stemmen in een willekeurig
stemlokaal. andersom kan ik natuurlijk niet beoordelen Er waren geen
bijzonderheden, iedereen hield zich aan de (identificatie)regels. Wel waren er
opmerkingen over de identificatieplicht, velen vonden het vreemd. Dit heeft echter
niet tot problemen geleid. De kiezers hadden, na uitleg, wel begrip voor deze
wettelijke waarborg. Veel kiezers ervoeren het handmatig stemmen als een stap
terug,anderen ervoeren het echter als prettig en vertrouwd. Wij ervoeren het

•

•

•
•
•

•
•

•
•
•

•
•

•

"nieuwe stemmen" natuurlijk wel als wat intensiever en "belastender", met name
de identificatie en het tellen van de stemmen. Van de andere kant vonden wij dat
echter niet echt bezwarend. Het handmatig stemmen en het handmatig tellen van
de stemmen heeft ook zijn "charme"! De verkiezing is geheel probleemloos
verlopen.
Een aantal kiezers gaf aan het aantal machtigingen (2) te weinig te vinden. Bij
herhaling moesten wij kiezers met meer dan twee machtigingen
(partner+2kinderen; partner+2 ouders etc.) teleurstellen. Hoewel onze
verwachtingen laag waren, viel het gebruik van de identificatieplicht ontzettend
mee. Slechts drie kiezers (van de 560) keerden naar huis (om alsnog hun
papieren te halen).
Dat niet. Maar ik pleit ervoor om als een speer weer het stemmen met de
computer in te voeren. Dit is echt uit de tijd. Het uitvouwen en tellen van de
stembiljetten is een tijdrovend werk. We leven toch niet meer in het stenen
tijdperk.
HET HANDMATIG TELLEN NA AFLOOP KOST ZEER VEEL TIJD, VOORAL
OMDAT HET OOK PER KANDIDAAT MOET GEBEUREN
Doordat er weer met papiet en potlood moet worden gestemd is het werk na het
sluiten van het stembureau slecht voorspelbaar en kan het dus zijn dat er een
bureau "niets" te doen heeft en een ander bureau juist heel veel.
Bij zitting op een kleiner stembureau komt het zeer vaak voor dat je als
stembureaulid de kiezer persoonlijk kent. Het is dan niet prettig als je deze naar
huis moet sturen omdat het identiteitsdocument niet voorhanden is. Wellicht kan in
de toekomst nog meer de nadruk op de identificatieplicht gelegd worden.
Graag vooraf aan de verkiezingen de kiezers erop attenderen op tijd hun ID te
verlengen cq vernieuwen. Er waren zeer boze reacties van kiezers die niet
mochten stemmen omdat de geldigheids duur van het document verstreken was.
Wij wisten niet dat een Afghaanse asielzoeker met een permanente
verblijfsvergunning die wel heeft gestemd voor andere verkiezingen voor het EP
niet mag stemmen en konden dit ook niet echt bevestigd krijgen en er is door die
dame dan ook niet gestemd met onze excuses daarbij aan haar.
Veel mensen vinden het overdreven om zich te moeten legitimeren. Ze vinden dat
als ze beschikken over een stempas dit voldoende moet zijn.
Er wordt weinig gebruik gemaakt van de mogelijkheid om in een ander
stembureau te stemmen.
Kiezers moeten soms lang zoeken in tas etc en het oude type rijbewijs moet
meestal nog uit een hoesje worden gehaald om te kunnen zien of het geldig is,
terwijl ze hun stempas al in de hand hebben. Dit kost meer tijd, zeker als het ook
weer terug in het hoesje moet worden gestopt. Het is aan te bevelen dat ze hun
legitimatiebewijs ook gereed houden zoals een aantal mensen ook al deden. Een
enkele keer is het legitimatiebewijs blijven liggen en nog net op tijd door een
stembureaulid na gebracht.
De legitimatiebewijzen waren ongeveer 20 maal vergeten,
de meeste kiezers waren verbaasd over dat het stemmen met het potlood moest
geschieden. 2) faciliteiten gemeente pijnacker-nootdorp bureau 19 waren prima in
orde. 3) vooral veel leuke dingen gehoord over lokale zaken en meer mensen
leren kennen 4) prettige werksfeer 5) goede instructies en in nood lag een
draaiboek klaar met hulptelefoonnummers van de Gemeente officials;
identificatieplicht middels controle op een geldig identiteitsbewijs is onzin als er
niet ook voor volmachten een betere controle komt: iemand zonder ID-papieren

•

•

•

•

•
•

•
•
•
•
•
•

•
•
•

kan iemand machtigen voor hem/haar te stemmen. Dit maakt dat controle bij elke
fysieke stemmer belachelijk is.
Het kan voorkomen dat een kiezer zonder geldig identiteitsbewijs komt op een
stembureau en dan niet kan stemmen. De mededeling wordt dan gedaan dat de
kiezer niet weer zal komen (om het identiteitsbewijs op te halen) om te stemmen.
Echter de kiezer haalt wel het identiteitsbewijs op en gaat naar een ander
stembureau ("wil geen woord hebben").
75plussers beschikken niet altijd meer over een geldig identiteitsbewijs en weten
vaak ook niet dat ze dat verplicht moeten hebben. Als mensen van die leeftijd
geen sociale omgeving hebben die ze daarop wijst gaat het dus mis. Dat leidde
soms tot bijna pijnlijke situaties omdat ze niet mochten stemmen.
Diverse kiezers vonden de identificatieplicht niet zinvol en zelfs overbodig.
Desondanks verleenden ze wel medewerking. Diegene die zich niet direct konden
of wilden legitimeren zijn zonder te stemmen weggegaan en zijn niet meer
teruggekomen (enkele verscheurden de stempas ter plaatse). Het stemmen op
een willekeurig stembureau werd, door diegene die er gebruik van hebben
gemaakt, als prettig ervaren. Grootste deel van de stemmers kwam uit echter
eigen district.
zeer klantvriendelijk - wordt positief op gereageerd - verhoogd het aantal
uitgebrachte stemmen omdat het goed is te plannen met andere bezigheden op de
verkiezingsdag Over de dag heen de meest gehoorde zin bij het legitimeren is:
maar u kent mij toch.... Wellicht is het mogelijk om een soort sticker te ontwikkelen
met een boodschap dat je ondanks je bekendheid je toch formeel dient te
legitimeren. Met humor komt een boodschap altijd beter over.
Het kan niet duidelijk genoeg worden gemaakt dat identiteitsbewijs verplicht is,
veel mensen reageren nog "je kent me toch" en vrij veel (20) mensen moesten
terug om hun paspoort te halen.
Bijna iedereen had een identiteitsbewijs al in eerste instantie bij zich. Zeer zelden
weigerde iemand zich te legitimeren (1 kiezer). Enkele kiezers probeerden met
verlopen identiteitsdocumenten toch te stemmen. Wel jammer is, dat de stempas
waarmee je ook in andere gemeenten kon stemmen door elke gemeente op
geheel eigen wijze wordt ingevuld. Dat is jammer en kan in de praktijk
misverstanden opleveren. Het is toch niet zo ingewikkeld om daarvoor ook een
algemeen ontwerp te maken dat voor elke gemeente bruikbaar is.
kiezers hadden problemen met het stemmen met het potlood, deze methode was
niet meer van deze tijd, .vooral de jeugdige vonden het lach wekkend
geen, het verliep goed
In principe bleek dat mensen goed op de hoogte waren. De meest mensen gaven
direct hun identiteitsbewijs ter controle, zonder dat ik er naar hoefde te vragen
Europese vlag bij elk stembureau
Meer reclame maken ervoor. Het was niet bekend bij velen.
Het stemmen met het rode potlood zet de klok 25 jaar terug. Daar moet rekening
mee gehouden worden met de vele keuzen die de kiezer krijgt zoals stemmen in
een willekeurig stembureau. Het tijdig afronden van de stembureau
werkzaamheden op dezelfde dag is nagenoeg onmogelijk.
kaartnummer groter vermelden plus punten tussen de diverse nummers
meerdere personen vonden de legitimatieplicht onzin, vooral in een kleine
gemeente waar iedereen elkaar kent.
Volgens mij werkt het zeer positief op de opkomstpercentages.

•
•
•
•

•

•

•

•

•
•
•

•
•

Ja, ik vond het lastig om met de onervarenheid van brave vrijwilligers zoveel
verschillende controles te moeten uitvoeren. Echte vervalsingen haal je er niet uit
en je pakt alleen de burgers die een beetje laks met de tijdigheid zijn geweest.
Mensen die je zeer goed kende, geen ID kaart bij zich hadden en terug moest
sturen. Dat maakte een zeer slechte indruk en maakten mensen boos. Sommige
zouden ook nooit meer gaan stemmen!!!
voortaan weer stemmachines gebruiken!
Stemmen in een willekeurig stembureau is alleen maar toe te juichen. Voor veel
oudere mensen is het tonen van de identiteitskaart etc. een "gedoe": tas open ,
zoeken, vervolgens alles onbeheerd (op rollator) achterlaten. Wij moesten in veel
gevallen er goed opletten dat ze pasjes, portefeuille etc. weer veilig meenamen!
Stemmen met het potlood en daardoor het handmatig tellen is helemaal niet meer
van deze tijd en hebben wij als een groot minpunt ervaren.
Er waren een aantal kiezers in het bezit van verlopen ID (paspoort, rijbewijs, IDkaart). Ook een vermissing met wel een verlopen paspoort moest ik als voorzitter
weigeren. Er was wel een PV, maar dat lag thuis. Betrokkene (een oude dame met
dochter) is niet teruggekeerd. Ik vind persoonlijk, dat de mededeling LEGITIMATIE
verplicht een veel te ruim begrip is geweest. Ook een kiezer met een
bejaardenpas en allerlei pasjes van ziekenhuis, OV e.d. heb ik niet tot de
stemming toegelaten. Enige uitzondering die ik heb gemaakt was een paspoort
met als einddatum 03/06/2009. Formeel had ik deze persoon ook moeten
weigeren. Verder was er één kiezer die weigerde een ID te overleggen. Hij heeft
het stembureau zonder te stemmen (met medeneming van z'n stempas) verlaten.
Betrokkene kon ik niet aan z'n verstand brengen, dat hij zich moest legitimeren.
Voor het overige een redelijk drukke dag met een nazit van hooguit 2 uur.
Voorlopige uitslag al na ± 45 minuten!
In een klein dorpje, ons kent ons, was het heel vervelend om iedere keer te
moeten vragen naar het id bewijs. De hokjes waren te open, te weinig privacy.
Volgende verkiezingen een andere opvangbak en geen container, hier hebben
veel stemmers opmerkingen overgemaakt. leesbrillen ter beschikking stellen bij de
rode potlood
Bij sommige kiezers leverde het tonen van een identiteitsbewijs negatieve reacties
op richting de leden van het stembureau. "U kent mij toch?" was een veelgehoorde
opmerking. Leden worden persoonlijk aangesproken op hun weigering iemand toe
te laten zonder geldig identiteitsbewijs.
Op pas moet veel duidelijker staan dat er zonder legitimatie niet gestemd kan
worden en dat de identiteitsbewijzen getoond moeten worden. Dit zou dikgedrukt
op de pas moeten staan en duidelijk op een poster die bij de ingang van het lokaal
dient te hangen. Nu is er diverse keren discussie ontstaan.
Een kiezer had principiële bezwaren om zich te legitimeren. Hij heeft dus niet
gestemd. Dit is aangetekend in het proces-verbaal
het vragen naar een identiteitsdocument aan iemand die je kent wordt als
vreemd/onzinnig ervaren.
Boek mbt identiteitsbewijzen niet nodig gehad, omdat alleen NL ID's zijn
aangeboden. Door de vele controle handelingen zullen bij verkiezingen met een
grote opkomst (nu 30%) grote vertragingen optreden die de opkomst negatief
zullen beïnvloeden. Nu is tijdens pieken soms minder scherp gecontroleerd.
Veel vragen over het nut van het legitimeren. Vaak gehoord: jullie kennen mij toch!
In een middelgrootte gemeente met dorpen van 1000 tot 12.000 inwoners is m.i de
identiteitscontrole een doorgeschoten instrument. Het zou m.i. veel beter zijn om
alleen de mensen die je niet kent te vragen om een identiteitskaart. Nu moet je

•
•
•

•

•

•
•
•
•
•
•
•

•
•
•
•

zelfs je eigen vrouw en je buurman vragen om zo'n kaart. Graag meer vrijheid en
verantwoordelijkheid voor de stembureauleden. In een verpleeghuis waar ik zat
dringt een vraag naar een ID kaart pas langzaam door tot de stemmers van veelal
80 jaar en ouder. meestal moet de vraag herhaald worden want deze mensen
hebben al genoeg moeite om alles op een rijtje te krijgen. We hebben dan ook met
veel begrip gehandeld.
Dat het stemmen met de computer veel eenvoudiger is.
De problemen ontstonden pas na afloop: het uitvouwen, uitsplitsen en vervolgens
tellen van de uitgebrachte stemmen. Belachelijk ik deze tijd ! Als dit blijft, was het
mijn en van mijn mede stembusleden laatste keer !
Meer informatie over de reden waarom er nu de legitimatieverplichting is. Veel
mensen zagen daar niet de noodzaak van in. En snapten niet waarom die
verplichting er nu was. Ons stembureau heeft aangegeven dat in het vervolg bij
alle stemmingen een legitimatiebewijs nodig is. Maar extra informatie en uitleg
waarom is wat mij betreft erg nodig
Voor oudere mensen, die geen identiteitsdocument hebben, is het niet of moeilijk
te accepteren dat zij niet kunnen stemmen, ook al zijn zij goed bekend met 1 of
meer leden van het stembureau. Voor deze groep, veelal trouwe stemmers, moet
een betere oplossing worden gevonden. Het bij volmacht iemand anders laten
stemmen is geen goede oplossing.
De meeste mensen hadden geen moeite met legitimatieplicht, maar een enkeling
vond het vreemd en kon zich ook niet legitimeren en ging boos weg. Hij kwam
echter na een paar uur wel weer terug samen met zijn paspoort en stemde alsnog.
Een persoon had een verlopen ( geldig tot 2004) paspoort bij zich. Over het
stemmen in een willekeurig stemlokaal heb ik geen opmerkingen.
Gouden greep, want het leverde meer stembereidheid op.
Maak met grote letters op de stempas duidelijk dat een ID gevraagd wordt. Het
staat er nu wel op, maar in kleine letters onderaan. Mensen zijn allang afgehaakt
als dit onderaan de pagina staat.
stemcomputers ASAP terug! Wij zijn hier (nog) niet een bananenrepubliek
Let goed op toegankelijkheid van het stembureau voor rolstoel enz,en maak leden
stembureau goed duidelijk dat er niet over politiek in het stembureau word
gesproken tijdens aanwezigheid van kiezers.
ja, snel terug naar stemcomputers..!
de instructiebrochure was een warrig geheel: eerst cases met zoekopdrachten,
daarna uitleg in bv de bijlagen. Het in te vullen protocol was m.i. even warrig en
veel te moeilijk gedetailleerd
Het is mij opgevallen dat de jeugd minder moeite had met identificeren dan
ouderen. De jeugd had het bewijs vaak al bij de hand en bij ouderen moest je vaak
er echt om vragen. Toch is moeite om als voorzitter mensen terug te sturen omdat
ze geen identificatie bij zich hadden terwijl ik goed wist wie het waren.
is als zeer positief ontvangen door de kiezers.
Er zijn nogal wat echt oude personen die het niet noodzakelijk c.q. betaalbaar
vinden om een identiteitsdocument aan te schaffen.
Weigeren van kinderen in stemhokje toelaten komt als onredelijk over, zeer in
scholen en bij babies en peuters, proberen van alternatieve verkiezingen in het
stemlokaal is te overwegen
Identificatie (verplicht) wordt als bezwaarlijk ervaren zeker op eigen stembureau.
Dit is niet goed voor het imago van de overheid en de politiek en heeft als zodanig
al invloed op de uitslag.

•
•

•
•
•

•
•
•
•

•

•
•
•

Gaarne duidelijker aangeven het verschil tussen "iemand identificeren" (Ja u bent
het, want ik ken u) en het tonen van (niet 'n, maar) het eigen identificatiedocument.
Het zou misschien zinvol zijn als tenminste één stembureau lid een cursus
agressie de baas gevolgd zou hebben. Zelfs in onze kleine gemeente kwam het bij
mij van pas. De meneer die erg intimiderend was, werd toch gekalmeerd en ging
uiteindelijk ook stemmen. Mooi resultaat. De vraag is hoe het was gegaan als ik
deze techniek niet had toegepast.
In verband met het weer handmatig stemmen wordt een zeer zwaar beroep
gedaan op de leden van het stembureau (17 uur aaneen gesloten bezig zijn). Een
eerdere sluiting van het stembureau, b.v. 19 of 20 uur, geeft enige verlichting.
Goed verlopen. Geen probleem
De grootte van de stempas is verbeterd ten opzichte van voorgaande edities.
Kenmerken waren goed te vinden. In referentiemodel stempas mistten we de
verklaring van de stempasnummering. In volgende edities zouden wij graag willen
zien dat bijvoorbeeld stempas met nr 09190260100 beschreven staat: 09 is code
stemdistrict, 19 = gemeente, 026 = stembureau, 0100 is volgnummer. Of tussen
de codes _ streepjes gebruiken.
ca 20% (ca 100) had vragen of opmerkingen bij de verplichte identificatie. 15 van
de 500 hadden geen identiteitsdocumenten bij zich. 13 daarvan is die alsnog gaan
halen om te kunnen stemmen. 2 zijn niet meer op het stembureau geweest.
ID plicht leidt bij oudere mensen tot veel irritaties. Kost erg veel tijd. bij
verkiezingen met een grote opkomst leidt dit zeker tot meer problemen.
Ondanks publiciteit en voorlichting op TV en in de kranten waren er nogal wat
kiezers die bezwaar maakten tegen het identificeren. Anderen waren opgelucht en
vonden het goed dat er wordt gecontroleerd op identiteit.
Er was 1 man en die woont in Hongarije maar had een Nederlands paspoort en
betaald ook belasting in Nederland. Deze man heeft echter geen kiezerspas
ontvangen waardoor hij zijn stem niet uit kon brengen. Dit was ook niet terug te
vinden in de uitgegeven informatie.
Er wordt - ook in deze enquête - sterk de nadruk gelegd op de echtheid van de
stempassen. Natuurlijk moet daar op gelet worden, maar het komt mij allemaal wat
als teveel van het goede voor. Wie heeft er nu belang bij (ook al gelet op de
geringe opkomst) om stempassen na te maken? Het lijkt wel of we te maken
hebben met bankbiljetten. Kan nog eens helder en duidelijk in den brede kenbaar
worden gemaakt waarom de stemmachines niet meer gebruikt kunnen worden?
Hier bestaat bij kiezers en ook bij stembureauleden veel onbekendheid en onvrede
over. De controle op identiteitsbewijzen en stempassen en de raadpleging van het
negatieve stemregister kosten bijna geen tijd als de mensen stempas en
identiteitsbewijs tegelijk overleggen. Bij vooral oude mensen kost dat wel tijd; die
hebben dat bewijs vaak diep in een jas weggestoken en het duurt dan wel lang
voor zij dat paraat hebben. Bij de stemhokken worden de gordijnen -zoals vroeger
gebruikelijk- door de bezoekers gemist.
Controle van het identiteitsdocument neemt relatief veel tijd in beslag, wordt een
probleem in geval van grote drukte
in deze stemmingen meer personeel in zetten. Men kan nl veel meer kiezers op
het stembureau krijgen waardoor er na sluiting van het stembureau een zeer
zware taak rust op de (dan toch al vermoeide) stembureauvoorzitter en leden.
Oudere mensen hebben moeite met het meenemen van hun identiteitspapieren.
Ze vinden de controle onzin, omdat ieder op het stembureau in ons dorp bekend
was

•
•
•
•
•
•

•
•
•

•
•

•
•
•
•
•

Bijna iedereen liet het afscheurbare gedeelte aan de stempas zitten. Dit zou los
van elkaar toegezonden moeten worden, want geeft extra werk en rommel op het
stembureau.
identificatie riep nog als vragen en onbegrip bij de kiezer op.
Er moesten veel te veel gegevens worden bijgehouden en geturfd. Dit zorgt voor
grote foutkansen bij de telling. Wat een bureaucratie!! Jammer dat hierover geen
vragen in de enquête worden gesteld...
Het stemmen is een democratisch recht voor iedere burger, waarom dan toch de
identificatieplicht erbij halen. Iedere burger weet toch dat ze dit document bij zich
moeten hebben in eigen land en in Europa!
6 personen hadden geen identificatie bij zich. 4 namen de moeite om thuis het
document te gaan halen, 1 zei: "dan maar niet" en 1 zei "verscheur hem dan maar"
en liep weg.
mijn stembureau was in een verzorgingshuis. veel , met name oudere mensen
hebben geen pas of id-kaart meer, of die is in bewaring bij familie. Zij kunnen niet
stemmen en weten vaak ook niet hoe om te gaan met volmachten. Een veel
gehoorde opmerking was dat het stemmen met een rood potlood toch echt een
verslechtering is en een teruggaan in de tijd. Het tellen van de stemmen is zeer
tijdrovend en leidt tot fouten. Bij de stemmachine was dat nagenoeg uitgesloten
problemen met het vragen naar een identiteitsbewijs omdat ik al mijn hele leven in
moerkapelle woon en dus 90 % van de mensen met zekerheid weet wie het zijn.
Er waren toch nog mensen die niet wisten dat ze een identificatie bewijs moesten
tonen en met name oudere mensen.
Ons stembureau had zitting in een zorgcentrum voor bejaarden. Opvallend veel
bejaarden bleken hun stempas kwijt te zijn of meldden deze nooit ontvangen te
hebben. Wel beschikten ze in dat geval over de lijst met kandidaten. Suggestie:
verzending kort voor de verkiezingen of centraal via de directie. 2. het
stempasnummer is moeilijk te lezen. Suggestie: onder verdelen met punten of
strepen in: nr. gemeente (4 cijfers) - nr. stembureau (3 cijfers) - volgnummer (4
cijfers)
Het handmatig moeten tellen van de stembiljetten is een tijdrovende bezigheid om
het allemaal kloppend en geordend te krijgen. Het was nachtwerk toen we de
spullen inleverden
In verband met het tijdsbeslag prefereren wij elektronisch stemmen. Wij vinden de
mogelijkheid dat privacy geschaad wordt middels afluisteren te gering, en wat dan
nog, Wat is de mogelijke schade?, Weegt dat op tegen al het extra werk, de
meerdere kosten en al het tijdverlies ?
Voortaan wat nadrukkelijker en opvallender op de stempas vermelden dat men
zich moet legitimeren.
L.S., Het vragen naar een identificatie aan bekenden heeft nogal irritatie en
onbegrip veroorzaakt.
Mijn ervaring is, dat er slechts een zeer gering aantal mensen van deze
gelegenheid gebruik hebben gemaakt. De communicatie hierover is in hoge mate
voor verbetering vatbaar.
Kiezers die geïdentificeerd kunnen worden door de leden van het stembureau niet
verplichten om zich te identificeren. Door het identificeren zal bij een hogere
opkomst een hoge wachttijd ontstaan.
Ja, Indien het ministerie van Binnenlandse Zaken een hogere opkomst op prijs
stelt dient onmiddellijk het controleren van een identiteitsbewijs te worden
afgeschaft. Dit werkt - en dan praat ik voor plattelands gemeente - averechts. Er

•
•
•
•
•

•
•

•

•

•
•

zijn in mijn stembureau kiezers weggegaan zonder te stemmen omdat het lid van
het stembureau deze kiezers al 50 jaar kent maar toch nog moest verlangen dat
deze kiezers een bewijs toonde. De onderlinge verstandhouding heeft - en ik heb
in de nazit gehoord dat dit bij meerdere stembureau 's in onze gemeente aan de
orde is geweest - heeft bij deze confrontaties en plain publiek nogal geleden.
Hopelijk slijt dit weer. Mijn conclusie. Blijft de identiteitsplicht dan gan ik mij niet
weer beschikbaar stellen als lid van het stembureau. De goede verstandhouding
met mijn kennissen is mij meer waard dan € 100,00 bruto.
Het verplicht vragen naar de identiteitskaart is lachwekkend als je de kiezer al
jaren kent.
Graag zo snel als mogelijk weer stemmen met een computer
prima en heel praktisch voor de stemmer.
er waren nogal wat kiezers die de legitimatie ergerlijk , onjuist, of overbodig
vonden.
Het stemmen op een willekeurig stemlokaal is een goede zaak. Op een dorp waar
men ongeveer iedereen kent is het niet leuk om mensen te moeten vragen om hun
identiteitspapieren. Het wordt door een aantal mensen ook absoluut niet op prijs
gesteld.
volgende keer weer elektronisch stemmen, tellen vraagt veel tijd; risico op fouten;
verbazing over potlood; bij enkele kiezers verbazing over identificatieplicht; bij
verre weg merendeel direct beschikbaar; goed voorbeeld deed goed volgen;
Er was meer dan genoeg informatie. Het was zelfs te veel. De gemeentelijke
voorlichter, de persoon die van buiten was ingehuurd ( van Segment) om
informatie te geven, de informatie van het ministerie , de Procura-leidraad, dat
alles was veel te veel, omdat iedereen vooral volledig wil zijn.
Ja, wij hadden zitting in een bejaardentehuis en ca 15 van 500 kiezers konden
zich niet direct identifceren. Een enkele is terug gegaan om thuis een IOD o.i.d. te
halen. Een persoon heeft gemeld dat hij niet terug zou komen maar was er na 15
minuten toch weer. De overige personen gaven melding dat hun ID was gestolen
en dat ze geen ID hadden. We hebben dus de problemen creatief opgelost door
een volgende kiezer te vragen of dat de persoon van de een volmacht gebruik
mocht maken. Overigens kan ik melden dat jonge mensen op de vraag als
voorzitter van het stembureau de hulp ook hebben gegeven aan de personen
zonder ID. daarnaast kan ik melden dat in totaal ongeveer 87 stemmen van de
501 bij volmacht zijn uitgebracht. Hierbij zijn er dus ca. 14 die gebruik hebben
gemaakt van de mogelijkheid in het stembureau de volmacht in te vullen. Ik hen
bijzondere mooie gesprekken gezien tussen twintigers en hoog bejaarden. Men
heeft iedereen goed en plezierig geholpen. We hebben dus alles pragmatisch
opgelost.
ja bij de verkiezingen voor de tweede kamer misschien de mogelijkheid bieden in
het hele land te kunnen gaan stemmen omdat dit een landelijke verkiezing betreft.
Wij hebben enkele mensen gehad uit andere stemlokalen en 2 mensen uit een
naburig dorp(provincie Noord-Brabant) die we verwezen hebben naar hun eigen
gemeente(Boxmeer). Bij verkiezing Provinciale Staten mogelijk maken in de
gehele provincie te stemmen. Suggestie: Zet bovenaan de stempas de naam van
de gemeente met een nummer erbij (zoals het was bij de nummering van de
stemlokalen per gemeente!!!)..
het elektronisch stemmen ging veel sneller en de mensen waren verbaasd dat het
nu weer met een potlood moest en vonden dit veel meer fraude gevoelig. Het later
tellen van alle biljetten neemt ook zeer veel tijd in beslag.
Zo snel als mogelijk is weer computerstemming mogelijk maken. Tijdstip sluiting
stembureau naar 20.00 uur verschuiven, het laatste uur bijna geen opkomst.

•
•
•

•

•
•
•
•
•
•
•
•

•
•

•

In dorpen waar stembureauleden bijna alle stemmers kennen is het vaak gênant of
hilarisch om naar hun identificatiebewijs te moeten vragen.
Teveel turflijsten die veel tijd kosten. Het tellen van de stemmen kost veel tijd en
dat mag beloond worden...Verplichte legitimatie werd goed gecommuniceerd
gezien de goede aanwezigheid van een ID document.
Voortaan GEEN 2 stembureaus in 1 vertrek (grote verwarring m.b.t. het in de
JUISTE stembus deponeren van het stembiljet!!!!!!) Voorts grote problemen bij het
tellen van de stembiljetten van TWEE stembureaus in EEN vertrek. GRAAG HEEL
VEEL AANDACHT HIERVOOR BIJ VOLGENDE VERKIEZINGEN: DIT IS EEN
NOODKREET!!!
Opvallend was het voor mij (als voorzitter van het Stembureau) dat vrijwel alle
kiezers die zich meldden op de hoogte waren van het feit dat zij zich dienden te
legitimeren met een geldig legitimatiebewijs en zij hadden dit dan ook bij zich en
(belangrijk) dan ook min of meer bij de hand. Daardoor weinig tijdverlies of gering
oponthoud bij de controle door het Stembureau van de betreffende documenten.
De informatie van rijks- en gemeentewege heeft - ten aanzien van dit aspectkennelijk goed gewerkt en zijn doel bereikt. Als het experiment wordt voortgezet of
omgezet in definitief beleid dan dient het WAAROM van de legitimatieplicht nog
duidelijker naar de kiezers te worden gecommuniceerd.
Het is in een dorp als het onze overdreven om iedereen zich te laten legitimeren.
Als 2 of 3 stembureauleden een kiezer persoonlijk kennen is legitimatie niet nodig.
Gaat prima zo. Stel wel voor om identiteitsbewijzen die bijv. niet langer dan 2 jaar
zijn verlopen als geldig te accepteren.
Reactie: men vond dat handig!
de verplichte legitimatie gaf soms irritatie, vooral omdat de meeste stemmers bij
de stembureauleden overduidelijk bekend waren. [ voordeel bij een kleine
gemeente]
Nee, het ging prima! De kiezers waren goed op de hoogte.
Inzake dit experiment niet. Wel wil ik opmerken dat schriftelijk stemmen en
handmatig tellen en vervolgens in het gemeentehuis handmatig invoeren van de
uitkomsten door ons als een teruggang naar het stenen tijdperk is ervaren.
A.U.B. de stemmachine terug!!!
De vorige vraag is grote onzin. Slechts twee mensen hebben zich bij ons gemeld.
Alle andere die hun stempas kwijt waren zijn met een aan zekerheid grenzende
waarschijnlijkheid nooit op het stembureau geweest om dit te vertellen. Het nadeel
van dit systeem is wel dat mensen die hun stempas niet hadden, ook niet kunnen
stemmen en dat is wel heel ondemocratisch. Zeker nu ze ook geen enkele
mogelijkheid hebben om online te stemmen. Ik vind dit een omgekeerde wereld.
Het gemak voor de democratie laten uitgaan.
Veel kiezers vonden het gek dat ze weer met het potlood moeten stemmen. De
gekunstelde reden dat de stemmachine niet deugd vonden de keizers overdreven.
Stembureau in kleine buurtschap, we kende iedereen, controle werd als niet
vriendelijk ervaren. Persoonlijk vind ik de eis tot identificatie een sluipend invoeren
van een alg. identificatieplicht, hetgeen in strijd is met de considerans in de kamer
bij het instellen ervan.
Als mensen de vrees hebben dat de stemmachine niet goed zou werken of
aftapbaar was, dan zouden, bij het stemmen in willekeurig stemlokaal, deze
mensen naar een daarvoor ingericht potloodstembureau kunnen gaan. De rest zou
dan gewoon met een stemmachine kunnen stemmen. Dit vergroot de capaciteit
van het stembureau en natuurlijk ook het afsluiten na afloop. Het verplicht

•

•
•

•
•

•
•
•
•
•

•
•
•

•

identificeren, ook al kent men de persoon, vind ik een doorgeslagen maatregel.
Ook een verslag waar persé nulletjes moeten staan op bepaalde plaatsen ( totalen
per stemlijst en lijstnummers op de verzamellijst) doet mij te formeel aan. Waarom
er zonodig ook twee dezelfde verslagen gemaakt moeten worden, kost onnodig
veel tijd, en omdat ze bij elkaar worden ingeleverd zie ik hiervan ook de zin niet
van in. Dat volmachten geen ID bewijs nodig hebben, geeft wel aan dat dit
systeem toch niet helemaal waterdicht is.
Het is heel vreemd dat mensen die bekend zijn bij de stembureau leden toch hun
identificatie moesten laten zien. Identificatie kan in een dorpsgemeenschap bij
vrijwel iedereen door herkenning. Daar komt bij dat de persoonsgegevens al op de
stempas zijn. Dit is omslachtig en zorgt voor veel irritatie... Ik ga niet meer op een
stembureau zitten als er nog legitimatieplicht is.
Bijna alle kiezers hadden hun identiteitskaart bij zich. Een groot aantal reageerde
wel verrast op de mededeling dat er met potlood gestemd moest worden.
Mensen vonden het een gek idee dat het formulier in een vuilnisbak gedeponeerd
moest worden. 90% van onze stemmers vond de terugkeer van het rode potlood
"achterlijk" en veroorzaakt door een kleine groep "ophitsers'. wij hadden een
opkomst van 52 %
Door stemmers werd het legitimeren als bureaucratisch ervaren. Opmerkingen dat
bij het machtigen geen legitimatie verplicht was. Verder werd het stemmen in
willekeurig stembureau als prettig ervaren
Verschillende opmerkingen werden gemaakt over de identificatieplicht; ook zeker
waar het voor ieder bekende mensen betrof. Sommigen gaven aan al vele jaren te
hebben gestemd maar dit nog niet eerder hebben moeten tonen. Een enkeling
was daardoor gefrustreerd
DEZE NIEUWE MOGELIJKHEID WERD IN EEN BEHOORLIJK AANTAL
GEVALLEN TOEGEPAST
Ja, de mensen vonden het ongepast om de stem in een vuilnisbak te gooien
Nee, maar laat de stemmachines snel terugkomen. Dit handmatige systeem is
pre-historisch.
Het weer snel invoeren van elektronisch stemmen. Het stemmen met potlood was
een hopeloze schertsvertoning. De minister en anderen moet zich diep schamen.
Ja . Het wekt verwarrend als mensen hun lijst met partijen en kandidaten van thuis
meenemen in het stemhokje en gaan stemmen met een stembiljet dat de zelfde
afmetingen en kleur heeft in dichtgevouwen toestand. raag verschillende kleuren
i.p.v. beide wit.
het tellen maakte de dag ongelooflijk zwaar, na een lange dag. Graag of eerder
sluiten, of een verbeterd computersysteem gaan gebruiken.
Meer bekendheid geven,dat rolstoelers gemakkelijk kunnen stemmen. Hoe
moeten blinden stemmen?
Ik hou mijn hart vast hoeveel tijd een en ander gaat kosten bij de
gemeenteraadverkiezingen. Het was nu rustig en er ontstonden geen rijen. de
controle van stempas en identiteit duurde toch we 15 seconden. Overigens werd
niet vel gebruik gemaakt van de mogelijkheid om te stemmen in een willekeurig
stemlokaal. wij telden er twee of drie!
Ik heb het in een dorp waar je veel mensen kent als vervelend gevonden dat ik om
hun identiteitsbewijs moest vragen. Ik zie daar ook het nut niet van in. Komt zeer
bureaucratisch over. Ik adviseer weer terug te gaan naar systeem: "Indien nodig
moet u zich kunnen legitimeren".

•
•

•

•

•

•
•

•

•

•

Ik vraag mij af of bij de volgende verkiezingen, met een hogere opkomst, er geen
problemen ontstaan vanwege lange wachttijden. Identificatie kost wel veel tijd.
Omdat het hier om een plattelandsgemeente gaat waar iedereen iedereen kent
werd legitimatie nier door iedereen gewaardeerd. Er waren verschillende
confrontaties, zoals verscheuren stempas en niet meer komen stemmen. Advies:
op eigen stembureau is de stempas voldoende, dus geen legitimatie. Het
handmatig turven van handelingen werkt niet. (steeds verschillen).
Met name voor ouderen was het aantonen van een geldig identiteitsbewijs een
probleem omdat er altijd mensen zijn die het (bejaarden)tehuis niet verlaten en
geen geldig paspoort o.i.d. hebben. Daarbij vind ik de verplichting om zich te
legitimeren erg hard en streng. Men vond het 'terug naar af' omdat er met het
potlood werd gestemd in positieve zin. Maar degene die heeft bewerkstelligd dat
de stemcomputer moest verdwijnen zou verplicht moeten worden om de stemmen
te tellen op een groot stembureau. Door deze man heeft de verkiezing veel extra
geld en tijd gekost. Het tellen van de stemmen heeft zeker 2 tot 3 uur extra werk
per stembureau gekost, en dan hebben we het nog niet over de extra kosten van
'stemmen tellers' extra autoritten, extra werk van ambtenaren, extra werk van een
regio enz. Ik vind het absurd dat één persoon dit heeft bewerkstelligd. één persoon
ageert en daar moeten 16 miljoen mensen zich naar schikken. Volgens mij heeft
democratie een andere betekenis.
De plicht tot identificatie wordt door velen niet begrepen. Vooral omdat de
mogelijkheid bestaat (ook nog op de dag van stemming gecommuniceerd) om
zonder identificatie wel te kunnen machtigen. Bureaucratie etc. waren de termen
die gehoord zijn.
Zoals genoemd bij een vraag. Veel mensen vonden het onzinnig dat zich moesten
legitimeren terwijl er stembureauleden waren uit het eigen dorp (soms familie,
buren, gezinsleden). Na uitleg was er wel enig begrip, maar niets altijd. Enige
ruimte voor het stembureau t.a.v. bekenden, zoals hiervoor benoemd lijkt wel
zinvol.
Het contoleren van de id. bewijzen was vervelend, daar wij bijna alle mensen al
lang heel goed persoonlijk kennen.
Het willekeurig stemmen binnen de gemeente werd door onze kiezers als positief
ervaren. Als gevolg van de plaatselijke bekendheid vroegen een aantal kiezers
zich af waarom zij zich dan toch moesten legitimeren. Na de nodige uitleg, was er
begrip en acceptatie. Bij de volgende verkiezingen in 2010 ware aan de
legitimatieplicht wederom voldoende aandacht te besteden.
Het besluit om terug te keren naar het rode potlood is in mijn ogen een kortzichtig
besluit geweest. de eventuele risico's van stemmachines wegen niet op tegen het
werken met papier. Naar nauwkeurigheid, tijdbeslag en onbegrip bij kiezers. De
kans is groot, dat vrijwilligers nu afhaken. advies; kom zo snel mogelijk terug op
dat ongelukkig besluit en maak de weg vrij voor weer stemmachines.
Het controleren van de identiteit van de kiezer kost veel tijd. Levert dit echt iets op.
De stempas is in een dorp waar men als stembureauleden praktisch iedereen kent
naar mijn idee voldoende. Vorige keer was het mogen vragen naar en nu is het
moeten. Mogen is volgens mij voldoende.
Proces-verbaal met kandidaten helaas niet met stippellijnen. Kwam 's nachts pas
om een uur thuis, vanwege de sluitingstijd van 21.00 uur en er 752 biljetten
behandeld moesten worden. Dus van 05.30 tot 01.00 (5 juni) beschikbaar geweest
als voorzitter tegen een vergoeding van 50 euro. Valt bijna onder slavenarbeid. Zal
voor de verkiezingen volgend jaar mij nog tien keer bedenken of ik dit nog wel wil.
Ben inmiddels 43 jaar lid van stembureau geweest, maar dit spande de kroon. Dus
bij volgende verkiezingen stembureau eerder dicht en vergoeding verhogen.

•
•
•
•

•

•

•
•
•
•
•

•

•

•

nog nadrukkelijker erop wijzen dat identificatie moet! Mede omdat op dorpen door
stemmers nogal eens gezegd wordt: ,,Je kent me toch''. En soms kwaad
weglopen!
Ik ben positief over het experiment.
Veel kiezers begrepen niet waarom ze een ID-document moesten laten zien.
Sommige ouderen (ik zat in een bejaardentehuis) beschikten hier ook niet (meer)
over.
in advertentietekst werd wel gesproken over de verplichting tot legitimatie, maar
het woord: 'geldig' ontbrak; - van de persoon, die een stempas overhandigt, dient
naar genoegen van het stembureau vastgesteld te worden, dat de stempas bij die
persoon hoort. Dat kan ook blijken uit een inmiddels niet meer geldig
identiteitsbewijs. Het ontnemen van het recht om aan de stemming deel te nemen
bij een ongeldig identiteitsbewijs, is in dezen niet passend.
De kiezers bepalen "vrijwillig" of zij willen stemmen, daaraan gekoppeld is niet
iedere kiezer blij met het verplicht legitimeren, dus een risico van afhaken. In ons
stembureau (met een zeer lage opkomst) waren er kiezers zonder
identiteitsbewijs, die dus niet konden stemmen. Het was vervolgens wel erg
afwachten of de mensen de moeite nog wilden nemen om terug te komen.
Jammer dat er geen vragen worden gesteld omtrent het stemmen met een rode
potlood (niet van deze tijd). Want dat heeft mij doen besluiten om de volgende
keer na zoveel jaren te stoppen met mijn stembus lidmaatschap. Ik was om 01.00
uur thuis en moest de volgende dag gewoon weer op kantoor zijn. Dit waren nog
maar de Europese verkiezingen. Ik hou mijn hart vast bij de
gemeenteraadsverkiezingen. Ik verwacht een puinhoop.
procesverbaal veel te omslachtig en ingewikkeld;
s.v.p. de mogelijkheid bieden om mensen, die willen, digitaal te laten stemmen.
Het is buitengewoon te betreuren dat teruggegrepen moest worden op stemmen
met het rode potlood. Niet alleen de leden van het stembureau plaatsen daar
vraagtekens bij; een relatief groot aantal kiezers maakte daar opmerkingen over.
nvt
Het is vreemd mensen die je als voorzitter persoonlijk kent weg te moeten sturen
omdat hun paspoort is verlopen. Zeker wanneer deze persoon wel een ander kan
machtigen voor hem/haar te stemmen. Helemaal vervelend wordt het wanneer
blijkt dat in onze gemeente deze taak conform de richtlijnen is uitgevoerd en in
andere gemeenten (Son en Breugel bv.) in het geheel niet naar een legitimatie
gevraagd wordt.
Het handmatig tellen duurde erg lang. Dit zal een probleem worden bij de
gemeenteraadsverkiezingen, waarbij de opkomst veel hoger zal zijn. Er waren nu
al stembureauleden die hebben aangegeven dat zij de volgende keer niet willen
optreden als stembureaulid als er met de hand geteld moet worden. Veel
stemmers (ca 60%) wist ook niet dat er met potlood werd gestemd. Daarnaast
waren er ook ca. 5-8 personen met een verlopen identiteitsbewijs. Deze zijn door
mijn mede stembureauleden en onze voorzitter toch doorgelaten (ondanks mijn
protest). Dit is ook een aandachtspunt voor een volgende keer.
Het procesverbaal was erg verwarrend. Verschillende versies (met/zonder bijlagen
in omloop). Door het kunnen downloaden vervaagd de ´echtheid´ van de
documenten. Graag één officieel document als procesverbaal. Vraagstelling kan
nog duidelijker. Je vult het formulier immers ´s avonds laat, vaak onder tijdsdruk in,
waarbij duidelijke vragen een enorm hulpmiddel is.
ik vond het een vervelen achteruitgang dat de stemmachines niet gebruikt
mochten worden

•
•

•
•
•
•

•

•

•

Ja, de meeste of 95 % van de keizers vroegen om de stemcomputer. Het
bijhouden van de getelde stemmen in de diverse documenten is bewerkelijk. Het
kan beter en makkelijk
Ondanks het feit dat mensen kunnen gaan stemmen op een willekeurig
stembureau binnen de gemeente, gaat toch een groot aantal kiezers op zoek naar
het stembureau dat op de stempas is vermeld als het stembureau dat het dichtst in
de buurt is. In bepaalde gevallen klopt dit echter niet en zijn andere stembureaus
dichter in de buurt. Daarom zou het naar mijn mening goed zijn op de stempas
meerdere stembureaus te vermelden die binnen een bepaalde wijk zijn gesitueerd.
nummer stembureau, kiezer etc niet in één lang nummer afdrukken, maar uit
elkaar halen, of al of niet groter of kleiner, dikker etc aangeven
De meeste kiezers hadden legitimatie keurig meegenomen. Slechts enkelen
waren er niet van op de hoogte. Van deze personen is het overgrote deel later
teruggekomen. Een enkeling heeft daardoor niet gestemd.
nog duidelijker aangeven dat een identiteitsbewijs meegebracht moest worden;
werd nu vooral in de krant gecommuniceerd, maar op de stempas stond het niet
duidelijk aangegeven
Ja, de identiteitsplicht viel niet bij iedereen in goede aarde: mensen waren het
vergeten en woonden ver weg, anderen vonden het niet netjes dat iedereen het
moest zien en maakten bepaalde associaties. Een meneer maakte een tekstuele
opmerking over de stempas; er stond dat het een bewijs was om te stemmen. En
verderop werd er alleen op gewezen een ID-bewijs MEE TE NEMEN. Niet om te
laten zien! Een terecht opmerking.
Nu er bij de Europese verkiezingen een relatief lage opkomst was, is het
controleren van de identiteitsbewijzen nog te doen. Bij de
gemeenteraadsverkiezingen van 2010 adviseer ik het ministerie echter dringend
om de identificatieplicht af te schaffen. De opkomst van gemeenteraads- en
Tweede Kamer verkiezingen is veel hoger en als je dan van iedereen het ID moet
controleren, betekent dit lange rijen wachtenden. Verder waren er in mijn
stembureau 7 kiezers die geen ID bij zich hadden waarvan enkelen niet terug zijn
gekomen. Als lid van het stembureau moet je ook nog het RIS raadplegen en dat
kost al veel tijd. Indien er toch gecontroleerd moet worden, stel ik voor bij de
gemeenteraadsverkiezingen het kiezersregister in ere te herstellen. Dit houdt in
dat in elk stembureau het volledige kiezersregister ligt zodat aan de hand daarvan
de stempas gecontroleerd kan worden. Bij de verkiezingen voor PS en TK kan aan
iedereen een kiezerspas gegeven worden zodat ook hierbij de ID-plicht kan komen
te vervallen.
De nasleep van het tellen v/d stembiljetten per lijst en per persoon neemt zoveel
tijd in beslag dat het niet meer interessant is om deel te nemen als lid van een
stembureau. De vergoeding staat niet in verhouding tot de werktijd 07.00 uur 02.00 uur. Daarnaast is de verwachte opkomst voor de gemeenteraads- en
landelijke verkiezingen ook nog hoger dan de Europese verkiezingen. Dat
betekent dat het handmatig controleren veel meer tijd gaat kosten.
Ik ben stembureaulid in een gemeente met vijf dorpskernen. Mensen gaan
stemmen in hun dorp, zoals zij dat gewend zijn. In het stembureau waar ik zat, is
niemand komen stemmen van een 'ander stembureau'. Dat was makkelijk te
controleren omdat er in deze dorpskern maar één stembureau is. Het zou pas echt
handig zijn als mensen in elk stembureau in Nederland kunnen stemmen, zonder
dat zij daarvoor een kiezerspas moeten aanvragen. Maar ja, dat werkt weer niet bij
verkiezingen voor de gemeenteraad. Alhoewel, in het huidige ICT-tijdperk zou dat
toch geen probleem moeten zijn... of toch? Stemmen met papier was in ieder
geval terug naar af...

•

•
•
•
•
•

•

•

•
•
•
•
•
•

Het tellen van de stemmen heeft heel veel tijd gekost. Daarnaast moest het proces
verbaal 2 maal ingevuld worden. Dit proces verbaal was op zich best moeilijk in te
vullen. Al met al kost het administratieve gedeelte na een hele dag zitting te
hebben gehad te veel tijd.
Het komt wat raar over dat iemand die zelf komt stemmen zich moet legitimeren,
terwijl iemand die een volmacht geeft dat niet hoeft te doen.
Het viel erg tegen alles met de hand te tellen: heeft heel veel extra tijd gekost en
dit was een matige opkomst. Het merendeel van mijn stembureauleden heeft al
aangegeven volgende keren bij stemming via papier niet meer te willen komen
ik vraag mij wel af of het niet duidelijker zou zijn als een afwijkend model wordt
gebruikt en geen "oude" oproepingskaart.
men maakte geen probleem om zich via paspoort etc te identificeren, was ook
zeer algemeen bekend, maar een paar stemmers moeten weigeren, kwamen
allemaal terug met wel geldig bewijs
Alle kiezers hadden hun identiteitspapieren bij de hand en er was geen probleem
dat ze zich moesten identificeren. Was alleen onduidelijkheid vanuit het college
wat je moest doen als iemand zich niet kon identificeren. Ik wou op het moment
dat iemand zonder kwam weigeren maar een ander zei dat het college had
besloten dat wanneer 1 persoon op het stembureau deze persoon 200% kende
dan was het goed. Ik ben het daar niet mee eens want we moeten wel 1 lijn
trekken.
Geef alsjeblieft die stemmachines terug! (normaal gesproken waren we vóór 21.30
uur klaar en weer thuis; nu waren we meer dan 2 uren tijdsverlies extra kwijt.
Bovendien is een machine minder 'foutgevoelig'. Reacties van kiezers gingen in
dezelfde richting!
Het stemmen met het potlood werd door de kiezers - en de leden van het
stembureau - gezien als een onnodige stap terug in de tijd. Er waren ook enige erg
negatieve - tot bijna agressieve - reacties ten aanzien van de verplichting om een
identiteitsbewijs te vragen / hebben. Hoewel er geregeld door leden van het
stembureau afgewisseld werd, is de dag van (half) 7 in de ochtend tot 21:00 in de
avond, en daarna nog enige uren voor het tellen en controleren als erg lang
ervaren. Mogelijk zou er iets gevonden kunnen worden om a)het stembureau
minder lang open te houden en b) wellicht tussentijds telling mogelijk te maken.
(bijvoorbeeld tijdelijk sluiten tussen 2 en 3 uur in de middag?)
Geachte mevrouw/mijnheer, de echtheidskenmerken voor paspoorten zoals cijfer
type van het unike nummer(7,4en 3) zou ook vermeld kunnen worden en er zijn er
nog meer. zoals familie naam wat terug komt in het nummer enz.
Géén opmerkingen brochure Geldige identiteitsdocumenten is op verzoek
nageleverd zodat een controle later kon plaatsvinden
De mogelijkheid om een ander te machtigen biedt natuurlijk nog steeds een
fraudemogelijkheid
Stemmers waren goed op de hoogte van de identificatieplicht
Het meenemen van een identiteitsbewijs mag duidelijker vermeld worden op de
stempassen.
Ja, ik heb het heel vervelend gevonden om van stemmers, van wie je zeker weet
wie ze zijn/hoe ze heten/ geboortedatum etc. toch te moeten vragen naar hun
legitimatiebewijs. Dit moet echt veranderd worden. Er zijn er geweest die hun kaart
verscheurd hebben en boos het stemlokaal zijn uitgelopen. Dit doet pijn, zeker als
je weet wie het zijn. Zo houd je geen vrienden, ook al kan je uitleggen waarom.
Ook weet ik zeker dat er stemmers uit protest over deze kwestie niet zijn komen

•

•
•
•
•
•
•

•

•
•
•

•
•
•
•

stemmen. Dit kan toch niet de bedoeling zijn. Ik weet wel dat je altijd je papieren
bij je moet hebben, maar toch.
In mijn stemlokaal kennen wij de mensen uit het dorp. Daarom geen 1 op 1
legitimatie nodig. Wekte veel irritatie op, met nog lagere opkomsten. Als voorzitter
werd ik zelfs voor idioot uitgemaakt. "Jullie kennen mij toch wel, stelletje
bureaucraten. Ik kom hier zo niet weer. Derhalve alleen bij twijfel legitimatie
uitvoeren!!!!!
Ik had verwacht dat er vragen zouden zijn over de legitimatieplicht. In ons dorp is
het door veel mensen als erg onprettig ervaren dat de bekenden zich ook moesten
legitimeren en zelfs daarom niet wilden stemmen!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
Nu we weer handmatig moeten tellen is de werktijd voor de stembureauleden erg
lang. Als mensen moe zijn zullen er meer (tel)fouten worden gemaakt.
Veel mensen reageerden erg negatief als ze geen legitimatiebewijs bij hadden en
zeiden ook dat ze niet terug kwamen om te stemmen, dit is natuurlijk heel jammer
Het is een prettig systeem waar heel veel mensen van gebruik maken.
Graag weer stemmen met de stemcomputer veel sneller klaar met tellen en derg.
reacties kiezers; -ze kunnen naar de maan maar een computerbeveiliging is te
moeilijk, -misschien in theorie zou het mogelijk zijn, bespottelijk om daar de die
dure computers voor weg te gooien, -het zijn onze belastingcenten maar, weer 10
mille over de balk,-nou en dan weten ze wat ik stem ,flauwe kul dat potlood, - en
met die losse briefjes kan je niet sjoemelen, kom nou wiens zoon doet in
stemhokjes?-.terug naar de jaren 50, het is triest, verspilling van ons
belastinggeld, - goh heb ik nog nooit gedaan maar eigenlijk is het belachelijk.
Kortom: bijna iedere kiezer had commentaar. Zelf vind ik dat blinden en
slechtziende weer terug bij af zijn en dat vind ik, los van het kostenplaatje van
deze verkiezingen, triest. Verder heb ik grote moeite met de enorme verschillen in
beloning tussen de diverse gemeente. ( Euro 200,-- plus 3 maal catering) of (Euro
120,-- en je zelf een kop koffie moet zetten) Beloon alle burgers die het zelfde
werk toen gelijk, verkiezingen zijn landelijk.
ja, het lijkt mij zinnig dat er weer een lijst komt van de kiezers uit het stemgebied
en dat de kiezers die er niet toe behoren zich moeten legitimeren voorkomt de
onzin over echtheidscontrole en irritatie bij mensen die zich moeten legitimeren
want juist die herkenbaarheid geeft de stemmers binding en motivatie om te gaan
stemmen.
graag alle formulier invullen per computer/laptop waarbij de verplichte velden
reeds zijn opgenomen. dit scheelt enorm veel werk en tijd voor de
stembureauleden.
wij willen meer betere stoelen en meer drinken
Een aantal kiezers (zo'n 10) was boos omdat wij hen weigerde i.v.m. het niet bij
zich hebben van een legitimatie. Al deze personen vertrokken boos en kwamen
ook niet meer terug. Wel hebben wij hen gewezen op nut en noodzaak van de
legitimatie.
ja, dit duurt veel te lang, van 's ochtends 7 tot 's avonds 12 uur bezig, kan je niet
van mensen verlangen. Stembureaus zouden weer om 7 uur moeten sluiten en
niet om 9 uur.
sluiting om 19.00 uur of terugkeer van de stemcomputer
Identificatieplicht afschaffen en alleen bij onduidelijkheid om vragen.
ons stembureau zat in een overgangsgebied met de gemeente Heemskerk.
Wellicht kan de gemeente op de pas anders (groter) worden aangegeven. Of

•

•

•
•
•

•
•
•

•

•

misschien met andere kleuren stempassen stemmen, zodat onderscheidt duidelijk
is?
In het stembureau hebben we 19 mensen moeten weigeren omdat
identiteitsbewijs verlopen was, op een dorp waar je zelfs het voorgeslacht kent
levert dat veel commentaar op en is een overbodige maatregel. De democratie
wordt hier geen dienst bewezen
Voorheen hadden mensen begrip voor het feit dat de stempas werd gecontroleerd
met het kiesregister. In een dorp ervaart men het als "onzin" wanneer
stembureauleden familie, buren, vrienden en veel bekenden vragen zich te
legitimeren. Ook vindt men het "vreemd" dat geen enkele vastlegging wordt
gedaan van het getoonde legitimatiebewijs. Maw de meeste kiezers vonden de
legitimatieplicht een farce. In "mijn" stembureau kenden de stembureauleden
ongeveer 85% van de kiezers. In grotere plaatsen en in geval stembureauleden ter
plaatse minder bekend zijn, speelt dit uiteraard niet.
Ik en met mij meerdere leden vinden het onnodig dat iedereen zijn identiteitsbewijs
laad zien het zou VEEL beter zijn om bij twijfel er naar te vragen zet er bij het is
mogelijk dat er naar uw legimitatie word gevraagd
Dit was voor ons niet de eerste keer met betrekking tot het experiment met
stemmen in een willekeurig stemlokaal.
De identificatieplicht heeft slechts sporadisch tot problemen geleid; slechts
enkelen waren hierdoor boos, maar legitimeerden zich wel. Ook het tellen van de
stembiljetten leverde geen problemen op; direct al bij de eerste telling klopten de
aantallen, omdat ik gaandeweg gedurende de gehele dag daaraan veel aandacht
heb besteed. Wat me wel tegenviel was de administratieve rompslomp achteraf
met de soms ondoorgrondelijke tekst. Ik was voor 22.30 al kant en klaar; dat was
te danken aan veel vooruitdenken gedurende de dag van de stemming, anders red
je het niet !
Het zou een zeer groot voordeel zijn dat er weer stem machines zouden
komen!!!!!!!!!!!!! Voor de rest, het was niet duidelijk voor iedereen dat ze in de hele
gemeente konden stemmen, we hebben enkele vragen gehad
Identificatie niet verplichten!
Stempas kwijtraken, daardoor een nieuwe aangevraagd. Als het nieuwe document
dezelfde kleur en uitstraling heeft als het verloren document, kan men mogelijk
dubbel gaan stemmen. Een andere kleur, dan wel rechts onder een stempel met
vervangend document. Controleren van namen op een lijst die een nieuw
document hebben aangevraagd is lastig op een stembureau in een onbekende
omgeving met drukte in het stembureau. Een officieel herkenbaarheids document
meesturen met de stempas (kaartje dikker papier en kleurwaaier) die behoord bij
elk ingeleverde stempas of volmacht die ingenomen wordt bij het stemmen, zo
sluit je het dubbel stemmen in ieder geval door dezelfde persoon uit. Wie
ontdeugend is zou nu kunnen stemmen met zijn oude pas en twee volmachten, en
de nieuw aangevraagde stempas met twee volmachten. Hopelijk zit ik er naast,
maar het zou zo maar kunnen. Een extra kaartje betekend een extra controle
document naast de stempas het paspoort, i.d. of rijbewijs. of het technisch kan is
aan techneuten.
Het tweedelijns kenmerk voor echtheid van de stempas ( de kleine lettertjes in de
cirkels) waren voor de meeste leden van het stembureau totaal niet te lezen. De
locatie voor het stembureau was te klein voor de bezetting met meerdere
stembureaus in één zaaltje. (met name in verband met de handmatige telling)
Voorstel indien 2 leden van het stembureau de kiezer persoonlijk kent geen
verplichte legimitatie vragen maar steekproefsgewijs controleren. Dit komt de

•

•
•
•
•
•

•
•
•
•

•
•
•

•
•

snelheid ten goede en voorkomt dat kiezers wegblijven of weg gaan zonder te
stemmen
het proces-verbaal dient te worden herschreven. In begrijpelijke taal. Na 14 uur
"zitten " moet je het proces verbaal invullen. Als je dan 1 stembiljet minder in de
stembus aantreft dan is uitgereikt wat dan ? Het is moeilijk controleerbaar als
iemand met volmacht een of twee stembiljetten in de stembus stopt. Sommigen
brengen het kandidatenformulier om te weten op wie ze moeten stemmen. Dit
heeft NU dezelfde kleur als het stembiljet. Dit DIENT men te veranderen !!!
Ongeveer 3 mensen zijn boos weggelopen toen zij hoorden dat ze zich moesten
legitimeren en hebben daardoor niet gestemd
Ik zat op een stembureau in een klein dorp. Daar moest ik zelfs mijn buurman
vragen zich te identificeren. Dit wil ik niet weer zo doen!!! Tjeerd cuperus
de legitimatie plicht in een kleine gemeenschap, waar je iedereen kent, wekte bij 4
mensen zodanige agressie zodat zij niet wilden stemmen en verscheurden zij hun
stempas
Zo snel mogelijk weer overgaan op de stemcomputer of nog beter via internet
stemmen. Dat zal de opkomst zeker verhogen volgens mij en de opmerkingen
over 'ouderwets gedoe' etc. doen verstommen.
er waren toch mensen die het vervelend vonden zich te moeten legitimeren en
refereerde aan de 2e wereld oorlog. Er zijn 15 mensen weg gegaan zonder
legitimatie waarvan er zeker 8 later weer terug zijn gekomen om alsnog te
stemmen
In kleine stembureaus, waar de stembureauleden en de kiezers elkaar kennen,
kun je ook naar identificatie vragen indien nodig. Bijv. Bij kiezers uit een ander
stembureau, of anderszins ter beoordeling van de stembureauleden..
Openstelling stembureau te lang i.r.t. handmatig tellen
Ja. Gewoon een oproepingskaart en een mogelijke volmacht zijn voldoende
documenten bij een openingstijd stembureau van 07.30 tot 21.00
Ja. 1 Maak het elektronisch stemmen weer zo snel mogelijk. Het tellen nam nu
maar iets minder dan twee uur in beslag, maar bij een hogere opkomst zal dat
aanzienlijk meer zijn. 2. Als dat niet kan, sluit de stembureaus dan om 19 of
tenminste om 20 uur . Ervaring is dat na zeven uur s’ avonds bijna niemand meer
komt.
Gauw weer met een computer gaan stemmen. Wordt de arbeidstijdenwetgeving
niet geschoffeerd? Ik ben gestart om 06.30 en kon pas na 11.30 vertrekken. Ik
weet niet of ik de volgende keer hier weer zin in heb.
Alles is vlot verlopen. Gemeente heeft ons goed voorgelicht op de
voorlichtingsmiddag.
Vooraf was er angst dat veel mensen vergeten waren dat ze zich moesten
legitimeren. Dat bleek niet het geval te zijn. Van de 600 stemmers waren er twee
die zich niet konden identificeren. Een daarvan is nog wel weer terug gekomen
met een legitimatie. De voorlichting is kennelijk uitstekend geweest. Wat mij betreft
overigens.......... gewoon weer met de stemmachines!!!!!! Een verzoek van veel
kiezers overigens.
Bij enkele stemmers, die hun identificatiebewijs hadden vergeten, leverde de
weigering van het stembureau om betrokkene aan de stemming deel te laten
nemen, negatief (persoonlijk) commentaar op jegens de stembureauleden.
Het stempasnummer kan verduidelijkt worden door punten of spaties tussen
gemeente, district en volgnummer op te nemen. Het is nu lastig in één oogopslag
te zien, ook door het aantal nullen, welk district, volgnummer er staat ter controle

•
•
•
•

•

•
•

•
•
•
•

•
•
•
•
•

•

op het RIS. Ten tweede zou het praktisch zijn meer tellers te benoemen voor het
bepalen van de uitslag.
werkt goed geeft meer mogelijkheden voor de kiezer
Geen. Wel z.s.m. terug naar de stemcomputer. Stembureauleden anders straks
moeilijk meer te krijgen! Kiezers vinden het rode potlood flauwe kul!
voer de computer weer in!!!!!!!!!!!
afschaffen stemmen met potlood. gebruik de stemmachine desnoods als
hulpmiddel ter vervaardiging van een ingevuld stembiljet en laat deze in de bus
doen. Tellen via de computer kan later geverifieerd worden met tellen
stembiljetten. Simpel toch ??
Onze gemeente is een kleine gemeente. Heel veel mensen die komen stemmen
zijn bekend bij al de drie personen die het stembureau bemensen. Het kwam
regelmatig lachwekkend en overbodig over om naar legitimatie te vragen.
Overigens had nagenoeg iedereen een legitimatiebewijs bij zich. Persoonlijk ben ik
van mening dat de legitimatieplicht "overdone" is.
De gemeente Rheden heeft deze wijze van stemmen al meerdere malen gedaan.
Zeker 3 of vier maal.
In de dorpen zoals bij ons in de gemeente is de kans bijzonder groot dat de kiezer
een (goede) bekende is van één of meer leden van het stembureau. Toch wordt
uitdrukkelijk gewezen op de identificatieplicht. U begrijpt dat daar tenminste
verbaasd op gereageerd wordt. Ik denk dat hierbij meer waarde moet worden
toegekend aan de integriteit en van de leden van het stembureau.
Opvallend dat een aantal stemmers verscheen met een verlopen paspoort als id.
Graag de sluitingstijd vervroegen. Sluitingstijd is indertijd op 21 uur bepaald omdat
de computer de stemmen telde. Nu alles met de hand gedaan moest worden,
wordt het veel te laat.
ja ik wil nog graag melden dat een aantal stemmers problemen hadden met de
identificatieplicht. Zij hebben zich wel geïdentificeerd, maar gaven aan het een
probleem te vinden
Met de zeer lage opkomst kwamen alleen de kiezers die van de regels op de
hoogte waren en van wie de documenten in orde waren. De kans op fraude bij
Europese verkiezingen is door alleen al door de schaal gering. Het is nog
afwachten hoe de ervaringen bij de gemeenteraadsverkiezingen zullen zijn.
Geen opmerkingen
De stemcomputer weer invoeren, stemmers waren er net aan gewend. We hebben
heel wat leuke reacties gehad om weer met potlood te stemmen maar daar aan
vast de opmerking de computer is een stuk makkelijker.
Ga gauw terug naar het digitale tijdperk. ik zal me nog wel een paar keer afvragen
of in voor deze vergoeding nog een keer voorzitter wil zijn. van 06.45 uur tot 23.45
uur is nog onder het minimumloon
Ik denk dat het beter is om, om 19.30 de stemlokalen te sluiten. Na 19.30 komt er
vrijwel niemand meer.
Het geeft de burger niet het gevoel dat ze vertrouwd worden, gezien het gegeven
dat men zich verplicht moest legitimeren (hetgeen daarvoor niet zo was). Verder
vonden enkele personen die ik al meerdere voorgaande verkiezingen in mijn
stembureau heb gehad het vreemd dat ik hen nu wel om een legitimatie vroeg (je
kent me toch ?/)
Het bewust niet identificeren na oproep in Parool gaf een hinderlijke storing bij 2
stemmers. Misschien dit nog duidelijker vermelden.

•

•
•
•
•
•
•

•
•

•
•
•

•

Opvallend veel (relatief, ik heb het over een stuk of 5) kiezers kwamen in eerste
instantie met een verlopen ID (vaak paspoort) aanzetten. En bleken dan toch als
we er om vroegen ook nog een ander ID (vaak rijbewijs) bij zich te hebben dat niet
verlopen was. Het leek soms alsof ze ons wilden uittesten. De kiezers zonder
stempas beweerden nagenoeg allemaal op internet te hebben gelezen dat wij een
vervangend stempas konden uitschrijven (zoals het dus vroeger was). Wellicht dus
verouderde info gevonden of ook een poging om te zien wat er zou gebeuren. In
mijn stemlokaal waren er nauwelijks kiezers uit een ander stemdistrict. Maar dat
kan aan de buurt liggen (woonbuurt met betrekkelijk weinig kantoren).
Het proces verbaal was erg ingewikkeld opgezet: er zaten geen
checkmogelijkheden in of de aantallen goed klopten.
Het handmatig tellen was intensief en best wel veel in vergelijking met de
stemmachine.
Het tellen van de stemmen van 4 juni is goed verlopen. De opkomst was gering,
vandaar ook minder stemmen te tellen. Anno 2009 zie ik graag dat de
stemmachine weer in gebruik genomen gaat worden.
Nee, alleen moeten wij zo snel mogelijk af van die antieke stembiljetten. Verbeter
a.u.b. met spoed de stemcomputers!!!!!!!!!!!!!!
Ik hoop dat deze lijst met antwoorden wel bij u komt, en niet als de vorige ergens
onderweg van de rails af raakt. Met vriendelijke groet en succes bij het verwerken
van alle vragenlijsten Geertje.
Stemmen in een stembureau naar keuze binnen de gemeente waar een kiezer
woont heeft voor een ieder alleen maar voordelen. De nieuwe en grotere stempas
met meer ruimte voor uitleg werpt daarnaast ook z'n vruchten af! Ook werkt de
controle d.m.v. het RIS beter dan de vermeldingscontrole in het kiesregister die tot
voorheen uitgeoefend moest worden.
het verplicht identificeren heeft geen [problemen opgeleverd. Er was geen enkele
kiezer die zich niet kon legitimeren.
Persoonlijk heb ik de mening dat er met het experiment en dan met name de
administratieve rompslomp erom heen (de verbalen) een te grote aanslag vormen
op het stembureau. De identificatieplicht alleen is een prima initiatief. Vervolgens
dient gewoon overgegaan te worden tot het tellen van de uitgebrachte stemmen.
Indien men van zins is om in Amsterdam in maart bij de dubbele verkiezingen
(gemeenteraad en stadsdeelraad) voorzie ik ernstige problemen bij het bekend
maken van de geldige stemmen per partij. Ik wil hier graag wel eens over van
gedachten wisselen.
voor sommige mensen was het nog niet helemaal duidelijk dat ze in ieder
stemlokaal mochten stemmen.
nee
ja dat 1persoon in het stem hokje toegestaan is en geen kinderen bij mochten het
laatste gaf toch wat commentaar ,ik maak uit dat ik mijn kinderen laat doen dat
hoort bij de opvoeding kind 11 jaar moest leren stemmen. Dit hadden wij niet
toegestaan reactie stembiljet werd verscheurd helft instembus en andere op
bureau en een kwaad persoon
Rotterdamse stembureauleden kregen in voorgaande jaren enkele weken vóór de
verkiezingsdag, behalve een handleiding, ook een uittreksel van de toepasselijke
wettelijke regelingen toegestuurd. Dit jaar ontbrak zo'n uittreksel. Het lijkt me
raadzaam om in de toekomst weer vooraf zo'n uittreksel toe te sturen; daarmee
kunnen de stembureauleden die dat willen zich beter voorbereiden dan met alleen
een handleiding.

•
•
•
•
•
•

•
•
•
•

•
•
•

•
•
•

•

De identiteitsverplichting werkt vertragend, hetgeen betekent dat er in het zelfde
gebied iets meer stembureaus nodig zijn om tijdens spitsuren (17.00-21.00 uur) de
kiezer de gelegenheid te geven om te stemmen.
tegen mijn persoonlijke verwachting in had vrijwel iedereen een legitimatiebewijs
bij zich. Zeer positief!
Het is niet handig dat de turflijsten aan elkaar zitten (in Amsterdam), zodat maar
één persoon cq duo dit formulier in handen kan hebben. Dit veroorzaakt tijdverlies.
Er waren wel 8 kiezers die zijn geweest zonder identiteitsbewijs. Drie zijn naar huis
gegaan, de anderen hebben ter plekke iemand (partner of kind) gemachtigd.
Het is qua controle wel wat meer werk, maar het grootste bezwaar vond ik de
lange dag, erg vermoeiend.
Door de verplichte identificatieplicht zijn er stemmen verloren gegaan van mensen
die zich niet konden legitimeren en geen tijd hadden om alsnog een document te
halen. Ook was er een kiezer die zijn paspoort had opgestuurd voor een
visumaanvraag en daardoor niet kon stemmen
Gaarne weer terug naar de stemcomputer
sommige stemmers hadden moeite met de verplichte identificatie.
Nee, in Amsterdam was dit voor ons niet de 1e keer. Ook bij vorige verkiezingen
was er al deze mogelijkheid. Daarnaast werd er bij ons al langer met het rode
potlood gestemd.
Het terugdringen van dubbele bureaus op 1 locatie, dit zijn onnodig gemaakte
kosten. het is overduidelijk dat op 1 locatie 1 stembureau met 5 leden meer dan
genoeg is. Op 1 locatie 6 stemhokjes met 10 leden waar ongeveer 500 kiezers
daadwerkelijk komen stemmen is belachelijk veel om maar niet te noemen de
kosten die dit onnodig met zich meebrengen.
Het procesverbaal is een doorgeslagen ambtelijk document geworden. De vragen
werden wel 3 x gevraagd, belachelijk gewoon. De stempas en legitimatie werkten
goed.
Als men mag stemmen voor iemand onder volmacht zonder ID van die persoon
dan is dit niet eerlijk ten opzichte van de andere stemmers, die zich wel moeten
legitimeren.
Onze controletijden lijken wellicht kort; daarover hebben we ons ook wat
verwonderd toen we op de dag zelf op een evaluatieformulier zulke tijden invulden.
Lettend op de klok konden we er samen als leden vh stembureau niet meer van
maken. Alleen bij het opzoeken van buitenlandse identiteitsbewijzen in de
brochure duurde het wat langer dan 30 sec. - We zijn geen IND-ambtenaren die
beleidsmatig bij voorbaat uitgaan van leugenachtigheid en poging tot oplichting
door asielvragers. We werken vanuit vertrouwen zonder naïef te zijn en houden
dus een alert oog op eventuele onregelmatigheden.
Het verplicht tonen van een identificatiebewijs is niet nuttig en werd zelfs door
buurtbewoners die bekend zijn bij leden van het stembureau als kwetsend
ervaren. Enkel bij twijfel tonen is n.m.m. voldoende.
eerder stoppen, zsm terug naar stemmen per computer
JA, het proces verbaal was onnodig vreselijk ingewikkeld en langdradig. Een
eenvoudige tabel voor de stempassen en een eenvoudige tabel voor de
stembiljetten kan een hoop fouten en tijd schelen. Verder leek het alsof de aparte
lijsten als bijlage bij het proces verbaal zaten waardoor het eindblad met
handtekeningen gemakkelijk over het hoofd wordt gezien.
Het is te overwegen om het stembureau door 2 teams te bemannen(vrouwen) 16 a
17 uur is voor 4 mensen te veel

•
•
•
•
•

•

•

•

veel te veel regeltjes, veel te veel lijstjes bijhouden.
Het handmatige stemmen is een enorme achteruitgang, en dat in deze tijd!!
Volgens mij is de foutkans ook heel groot bij het handmatige stemmen en tellen!!
Ja, mensen zonder geboortedatum wat doe je daarmee en ten tweede mensen
met een andere naam op de stemkaart rest van de gegevens includief foto komen
wel overeen
De cursus mocht uitgebreider.
er waren veel mensen die het niet eens waren met de legitimatieplicht. Vooral bij
het verlopen van een identiteitsbewijs ontstond vaak discussie. "hoezo niet goed ik
ben nog steeds mevrouw Jansen ondanks dat mijn paspoort is verlopen" veel van
dit soort opmerkingen gehad waardoor ook een aantal mensen niet hebben
gestemd.
De brochure geldige identiteitsdocumenten kregen we pas bij de
verkiezingsmaterialen. Dit houdt in dat we ze pas een kwartier voor de
verkiezingsaanvang konden bekijken. Ze hadden bij het materiaal moeten zitten
dat we een aantal dagen tevoren thuis gestuurd hebben gekregen.
De telling na de verkiezingen ging prima alleen de papierwinkel die eraan vast zit
is veel te veel te ingewikkeld en al helemaal niet duidelijk en soms erg overbodig
koste meer tijd dan het tellen wat toch het belangrijkste is dus waarom zoveel
paperassen waar je niet uit komt
Als privé-persoon blijf ik ernstig moeite houden met de steeds verdergaande
identificatieplicht.