Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1901
Vragen van het lid Van Nispen (SP) aan de Minister van Justitie en Veiligheid
over de betrokkenheid van de Minister bij een mogelijke megaschikking met
Shell voor corruptie in Nigeria (ingezonden 30 januari 2020).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
2 maart 2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020,
nr. 1807.
Vraag 1
Hoe vaak heeft u, of is er namens u, gesproken met het openbaar ministerie
(OM) over een mogelijke schikking met Shell wegens de corruptiezaak in
Nigeria?1 Op welke momenten hebben deze gesprekken plaatsgevonden en
wat was op dat moment de stand van zaken in de strafzaak?
Antwoord 1
Zoals in mijn brief van 30 januari jl.2 aangegeven, is in de zaak Etosha sprake
van een lopend strafrechtelijk onderzoek. Zoals bij u bekend, kan ik geen
inhoudelijke mededelingen doen over individuele strafzaken waarin het
strafrechtelijk onderzoek loopt. Wel kan ik u meedelen dat ik – zoals te doen
gebruikelijk in gevoelige strafzaken – door het Openbaar Ministerie ben
geïnformeerd over de stand van zaken in het lopende onderzoek.
Uit de door mij genomen beslissing op een verzoek om informatie op grond
van de Wet openbaarheid van bestuur van 27 januari jl. en daarbij behorende
stukken volgt dat het Openbaar Ministerie mij en mijn ambtsvoorganger(s)
zowel mondeling als schriftelijk diverse malen heeft geïnformeerd over de
stand van zaken in het strafrechtelijk onderzoek genaamd Etosha. Deze
stukken zijn, zoals ik uw Kamer op 28 januari jl. berichtte, gepubliceerd op de
website van de rijksoverheid.3
Vraag 2
Op wiens initiatief vonden deze gesprekken plaats?

1

NRC Next, 30 januari 2020, «Minister wilde alles weten over mogelijke schikking Shell»
Kamerstuk 26 485, nr. 322
3
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/wob-verzoeken/2020/01/27/besluit-op-wob-verzoek27-januari-2020-inzake-opl245-zaak
2

ah-tk-20192020-1901
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Antwoord 2
In de onderhavige zaak heeft het Openbaar Ministerie het eerste overleg c.q.
presentatie op 2 juli 2018 – waarin het Openbaar Ministerie mij heeft
geïnformeerd over de stand van zaken in het onderzoek – geïnitieerd. Hierna
hebben vervolgoverleggen plaatsgehad.
Uit artikel 129, eerste lid, van de Wet op de rechterlijke organisatie juncto
artikel 11, eerste lid, van het Reglement van Orde College van procureursgeneraal volgt dat het Openbaar Ministerie jegens mij een inlichtingenverplichting heeft. Door mij te informeren over een gevoelige strafzaak word ik
in staat gesteld mijn politieke verantwoordelijkheid te kunnen nemen voor de
gedragingen van het Openbaar Ministerie. Het verstrekken van inlichtingen
kan het Openbaar Ministerie zowel op eigener beweging als op mijn verzoek
doen.
Vraag 3
Wat is daar inhoudelijk besproken? Zijn hier verslagen van?
Antwoord 3
Zoals aangegeven in antwoord op de vragen 1 en 2 heeft het Openbaar
Ministerie mij geïnformeerd over de stand van zaken in het strafrechtelijk
onderzoek, dat nog lopende is. Reeds hierom kan ik geen inhoudelijke
mededelingen doen over deze zaak en hetgeen daarover is besproken. Ten
aanzien van de in deze zaak geïnventariseerde documenten verwijs ik naar
het gepubliceerde besluit van 27 januari jl. en de daarbij behorende stukken.
Vraag 4
Waarom schreef u eerder aan advocaten en de actiegroepen dat het gezien
de scheiding der machten niet gepast is dat u in dit stadium enige bemoeienis hebt of zienswijze geeft op de zaak, terwijl nu blijkt dat u herhaaldelijk
overleg heeft gevoerd met het OM over deze zaak?
Antwoord 4
Zoals volgt uit het antwoord op de vragen 1 en 2 word ik door het Openbaar
Ministerie geïnformeerd over gevoelige zaken. Daardoor word ik als Minister
van Justitie en Veiligheid in staat gesteld mijn politieke verantwoordelijkheid
te kunnen nemen voor het handelen van het Openbaar Ministerie.
Vraag 5
Is het gebruikelijk om nog voordat een grote schikking (hoge of bijzondere
transactie) is getroffen hierover overleg te voeren met het OM? In welke
zaken heeft u dit nog meer gedaan?
Antwoord 5
Zoals volgt uit het antwoord op de vragen 1 en 2 is het gebruikelijk dat het
Openbaar Ministerie mij informeert over gevoelige zaken. Dat is niet enkel
aan de orde in de zaak waarop deze vragen zien, maar ook in andere zaken,
waarin een bijzondere (al dan niet potentiële) maatschappelijke, publicitaire of
politieke belangstelling voor het optreden van het Openbaar ministerie kan
zijn. Door mij te informeren over dergelijke zaken word ik als Minister van
Justitie en Veiligheid in staat gesteld mijn politieke verantwoordelijkheid te
kunnen nemen voor het handelen van het Openbaar Ministerie.
Vraag 6
Waarom kan een multinational als Shell, dat het predicaat «Koninklijk»
draagt, op deze behandeling rekenen dat u over deze specifieke lopende zaak
overleg heeft met het OM? Kunnen anderen op een gelijke behandeling
rekenen? Zo niet, dan lijkt er toch sprake van klassenjustitie?
Antwoord 6
Onder verwijzing naar het antwoord op vraag 5 merk ik op dat de onderhavige zaak door het Openbaar Ministerie als gevoelig is aangemerkt en om die
reden heeft het Openbaar Ministerie mij over de zaak geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 7
Deelt u de mening dat u zich, als Minister van Justitie en Veiligheid, vanwege
de scheiding der machten, ver moet houden van lopende strafzaken? Zo ja,
waarom heeft u dat dan niet gedaan?
Antwoord 7
Als Minister van Justitie en Veiligheid dien ik terughoudendheid te betrachten
bij individuele (straf)zaken, omdat beslissingen dienaangaande door de
wetgever op grond van rechtsstatelijke overwegingen aan de officier van
justitie zijn toegekend. Tegelijkertijd draag ik volledige ministeriële verantwoordelijkheid voor het optreden van het Openbaar Ministerie. In dat
verband dien ik door het Openbaar Ministerie geïnformeerd te worden over
zaken die gevoelig (kunnen) zijn en waarover ik verantwoording zou kunnen
of moeten afleggen. Onder verwijzing naar het antwoord op de vragen 2, 5
en 6 merk ik op dat de onderhavige zaak door het Openbaar Ministerie als
gevoelig is aangemerkt en ik om die reden over de zaak ben geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3