Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

33 693

Evaluatie Wet op bijzondere medische
verrichtingen (Wbmv)

Nr. 10

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 maart 2018
Op 13 februari jongstleden heeft de Gezondheidsraad haar advies
uitgebracht over de toepassing van protonentherapie bij kinderen. De
raad geeft hierin antwoord op de vraag of protonentherapie bij kinderen
altijd in een ziekenhuissetting (oftewel hospital based) moet plaatsvinden
of – gelet op de huidige stand van de wetenschap – ook op een locatie
verder buiten het ziekenhuis zou kunnen. Met deze brief bied ik uw Kamer
het rapport van de Gezondheidsraad aan1 en geef ik een inhoudelijke
reactie op het advies.
Achtergrond van het advies
Protonentherapie is een relatief nieuwe vorm van bestraling, die bij
bepaalde vormen van kanker belangrijke voordelen kan bieden ten
opzichte van reguliere bestraling (fotonentherapie). Vooral kinderen en
jongvolwassenen kunnen hier baat bij hebben, omdat een protonenbundel nauwkeuriger en meer geconcentreerd op de tumor kan worden
gericht. Dit zorgt naar verwachting voor minder schade aan het omliggende weefsel en verkleint de kans op «late» effecten als gevolg van de
bestraling (bijvoorbeeld secundaire tumoren). Vooral voor kinderen die
nog volop in de groei zijn, zijn dit belangrijke voordelen.
Het Zorginstituut Nederland heeft in 2011 geoordeeld dat protonentherapie (onder andere) voor tumoren bij kinderen voldoet aan de stand van
de wetenschap en praktijk. Deze zorg behoort daarmee tot het verzekerde
pakket op grond van de Zorgverzekeringswet. In 2014 zijn op basis van de
Wet op bijzondere medische verrichtingen (Wbmv) vier vergunningen
verleend voor de toepassing van protonentherapie in Nederland. In deze
vergunningen is de voorwaarde opgenomen dat protonentherapie bij
kinderen uitsluitend hospital based mag plaatsvinden. De gedachte hierbij
1

kst-33693-10
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 693, nr. 10

1

was dat anesthesie bij kinderen altijd bepaalde risico’s met zich
meebrengt, waardoor de nabijheid van een intensive care faciliteit vereist
is. Drie van de vier vergunninghouders, respectievelijk de protonencentra
in Groningen, Maastricht en Amsterdam, kunnen (op termijn) aan deze
voorwaarde voldoen.2 Het centrum in Delft voldoet niet aan het hospital
based criterium en mag op grond van de huidige vergunning dus geen
kinderen behandelen.
De Gezondheidsraad is gevraagd om te adviseren of het in het licht van de
huidige wetenschappelijke inzichten noodzakelijk is om vast te houden
aan dit «ziekenhuis criterium» of dat protonentherapie bij kinderen ook op
een locatie buiten het ziekenhuis zou kunnen.
Advies van de Gezondheidsraad
De kern van het advies van de Gezondheidsraad is om vast te houden aan
de eis dat protonentherapie bij kinderen altijd in of direct bij een
ziekenhuis moet plaatsvinden. Daarbij is de veiligheid van de behandeling
slechts één van de overwegingen. De raad onderschrijft dat er altijd
risico’s verbonden zijn aan anesthesie bij kinderen. Als er iets misgaat, is
het inderdaad belangrijk dat de intensive care dichtbij is. Het leidende
uitgangspunt moet volgens de raad echter zijn: wat is er nodig om
optimale zorg te bieden aan kinderen met kanker en hun ouders?
Optimale kwaliteit van zorg, zo geeft de raad aan, vraagt om multidisciplinariteit en concentratie van kinderoncologische zorg. De raad benadrukt
dat er brede consensus is dat kinderen met kanker behandeld moeten
worden in een multidisciplinair centrum waar alle specialismen vertegenwoordigd zijn en waar ook de vereiste psycho-sociale ondersteuning
beschikbaar is. Optimale kwaliteit van zorg weegt in deze context ook
zwaarder dan de bereikbaarheid. De raad geeft aan dat het voor kinderen
en hun ouders weliswaar een voordeel kan zijn als de behandeling
dichterbij huis beschikbaar is, maar dat bereikbaarheid in dit geval niet
doorslaggevend is. Het belang van de kwaliteit van zorg voor het kind
staat voorop, ook als dit betekent dat ouders verder moeten reizen. De
raad verwacht ook geen capaciteitsproblemen als protonentherapie voor
kinderen bij een beperkt aantal centra wordt aangeboden. Op grond van
deze overwegingen concludeert de raad dat protonentherapie bij kinderen
voorbehouden moet blijven aan de (gespecialiseerde) centra in of direct
bij een ziekenhuis.
Inhoudelijke reactie
Het advies van de Gezondheidsraad ondersteunt het huidige beleid om
protonentherapie bij kinderen alleen toe te staan in of direct bij een
ziekenhuis. De raad geeft hier een heldere en brede onderbouwing voor.
De veiligheid van de behandeling is zeker een overweging, maar de
optimale kwaliteit van de zorg voor de kinderen en hun ouders is voor de
raad doorslaggevend. Daar ben ik het zeer mee eens. Kinderen die
protonentherapie moeten ondergaan, zijn vaak uiterst kwetsbaar. Ik ben
met de Gezondheidsraad van mening dat zij de best mogelijke zorg
moeten krijgen. Door protonentherapie te concentreren bij een aantal
gespecialiseerde centra, creëren we de beste randvoorwaarden voor een
optimale kwaliteit van zorg.

2

Het protonencentrum in Amsterdam (APTC) heeft nog geen besluit genomen of zij daadwerkelijk gebruik gaan maken van de vergunning.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 693, nr. 10

2

Ik volg het advies van de Gezondheidsraad dan ook op en houd vast aan
de voorwaarde van hospital based zoals die nu geldt voor protonentherapie bij kinderen.
De Minister voor Medische Zorg,
B.J. Bruins

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 693, nr. 10

3