Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

31 289

Voortgezet Onderwijs

Nr. 318

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR
EN WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 juni 2016
Met uw brief van 19 mei 2016 zond u mij het stenografisch verslag van uw
ordedebat op die dag, waarin verzocht wordt om een brief over het
gebruik van examentrucjes bij het centraal examen (Handelingen II
2015/16, nr. 85, Regeling van werkzaamheden). Hierdoor zouden
leerlingen de taal niet meer leren, maar slechts foefjes om het juiste
antwoord op de multiple choice vraag te krijgen. Met deze brief voldoe ik
aan uw verzoek. Ik heb daartoe het College voor Toetsen en Examens
(CvTE) gevraagd te reageren. Deze reactie treft u hieronder aan.
In de uitzending van RTL-nieuws van woensdag 18 mei 2016 is aandacht
besteed aan het gebruik van examentrucjes door examenkandidaten bij
de centrale examens moderne vreemde talen Duits, Engels en Frans. Deze
trucjes zouden in examentrainingen worden aangeboden zoals die van de
Stichting Studiebegeleiding Leiden (SSL) voor havo en vwo. Het CvTE is
naar aanleiding van dit signaal voor de centrale examens 2016 nagegaan
in hoeverre het geven van deze door RTL als trucjes getypeerde leerstrategieën, het kandidaten mogelijk maakt om zonder dat er sprake is van
tekstbegrip tot het juiste antwoord te komen. In een eerste analyse werd
duidelijk dat dit laatste voor het beantwoorden van de vragen van de
centrale examens 2016 niet mogelijk is. Voor het juist beantwoorden van
de vraag moet de kandidaat altijd de relevante passage in de tekst lezen
en begrijpen.
Zoals aangekondigd in het nieuwsbericht van donderdag 19 mei heeft het
CvTE hierover ook contact gehad met SSL. Uit dit contact werd duidelijk
dat SSL examenkandidaten leesstrategieën aanleert. Deze strategieën
helpen examenkandidaten sneller de gevraagde informatie uit de tekst te
halen. Ook geeft SSL kandidaten tips over hoe je de verschillende
antwoordopties met elkaar in een meerkeuzevraag kunt vergelijken met
de bevraagde tekstpassage ernaast. Hierbij biedt de stichting woordenlijsten aan met signaalwoorden en andere woorden die zowel in de

kst-31289-318
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 289, nr. 318

1

examenteksten als in de examenvragen veel voorkomen. Deze woordenlijsten zijn ook in te zien op de website van SSL.
Het aanleren van leesstrategieën en het werken met signaalwoorden of
andere kenmerkende aspecten van een tekst is onderdeel van het
reguliere moderne vreemde talenonderwijs. Het bewust toepassen van
een leesstrategie kun je als een trucje ervaren, maar dit is dan wel een
«trucje» dat het tekstbegrip ondersteunt in lijn met het toetsdoel van de
centrale examens moderne vreemde talen.
De examenmakers zijn zich van het onderwijs in leesstrategieën en de
toepassing ervan bewust. Bij de bevraging van de teksten zorgen zij er
echter voor dat kandidaten voor het goed beantwoorden van de vragen
ook de teksten en/of tekstpassages daadwerkelijk moeten begrijpen. Dit
neemt niet weg dat leesstrategieën een kandidaat goed kunnen helpen bij
het doorgronden van een tekst.
Het CvTE heeft mij aangegeven de examenmakers bovenstaand punt
nogmaals onder de aandacht te brengen. Tot slot zal het CvTE contact
zoeken met de docent in de betrokken uitzending, om van haar te horen
hoe het centraal examen aan draagvlak zou kunnen winnen.
De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
S. Dekker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 289, nr. 318

2