Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

29 984

Spoor: vervoer- en beheerplan

Nr. 209

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 januari 2010
In de procedurevergadering van de vaste commissie voor Verkeer en
Waterstaat van 16 december 2009 is gesproken over het nieuwsbericht in
de Telegraaf dat de hogesnelheidslijn (ICE) naar Duitsland mogelijk zou
verdwijnen. De commissie heeft mij verzocht hierop schriftelijk te
reageren en tevens in te gaan op de stand van zaken ten aanzien van de
verbindingen met Duitsland in het kader van Regions of Connected Knowledge. In deze brief ga ik in op deze beide punten.
Reactie op bericht mogelijk verdwijnen van de ICE naar Duitsland
Ik heb naar aanleiding van het nieuwsbericht contact opgenomen met NS
Hispeed. Volgens NS Hispeed berust de berichtgeving op een misverstand
en is zij inhoudelijk op verschillende punten onjuist. Het bedrijf heeft mij
gemeld dat er geen sprake is van een besluit of voornemen tot stopzetten
van de ICE-verbinding.
Volgens NS Hispeed is het juist dat ICE tot nu toe altijd verliesgevend is
geweest, maar de bewering dat ICE jaarlijks tientallen miljoenen euro’s
zou verliezen is volgens NS Hispeed zwaar overdreven. NS Hispeed heeft
mij verzekerd nog altijd toekomst te zien in deze verbinding, maar heeft
wel zorgen over de rentabiliteit. Om de ICE structureel winstgevend te
maken, is er een intern verbeterprogramma in gang gezet. In dit verbeterprogramma zal NS Hispeed zowel zelf als samen met betrokken partners
bekijken of er meer reizigers verleid kunnen worden om de ICE te nemen.
Ook voert NS Hispeed gesprekken met Deutsche Bahn om tot een betere
kostenverdeling tussen DB en NS te komen. NS Hispeed verwacht dat de
ICE-formule met deze maatregelen op termijn winstgevend zal worden.
De in het krantenartikel genoemde verhouding van 1 rijdend personeelslid
op 4 kantoormedewerkers lijkt volstrekt uit de lucht gegrepen. NS Hispeed
heeft mij laten weten dat deze verhouding ruim onder de 1 op 1 ligt. Ook
de bewering dat door verkeerd geprinte tickets zo’n 4 miljoen verlies is
geleden, is volgens NS Hispeed onjuist.

KST140381
0910tkkst29984-209
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 984, nr. 209

1

Ik heb overeenkomstig afspraken in MIRT-verband (eind 2008) het initiatief
genomen om, samen met de provincie Gelderland, de ICE op de korte
termijn beter op de kaart te zetten. Dat initiatief is een aanvulling op de
lopende PHS-planstudie Utrecht–Arnhem waar gekeken wordt naar een
betere doorstroming van de ICE naar Duitsland. Ik heb diverse partijen bij
elkaar gebracht (Gelderland, KAN, Rover, NS Hispeed, Kamers van Koophandel en VenW) om concrete maatregelen te bespreken om op korte
termijn meer reizigers naar de ICE te trekken. Hierbij gaat het onder
andere om het verbeteren van de reisinformatie, de marketing en de treindienst zelf (bijvoorbeeld de punctualiteit). Uiteindelijk is NS Hispeed
verantwoordelijk om een goede business case op te stellen. NS Hispeed
vindt dit initiatief zeer zinvol en ziet hierin win-win-mogelijkheden om de
rentabiliteit en aantrekkelijkheid van de ICE te kunnen verbeteren.
Mijn beeld is dat NS Hispeed overtuigd is dat er voldoende marktpotentieel is voor de ICE naar Duitsland en zich onverminderd inzet voor een
goede en adequate treindienst. Ik zal de ontwikkelingen de komende tijd
monitoren.
Treinverbinding naar Duitsland in het kader van Regions of
Connected Knowledge
Zoals gesteld in mijn brief van 14 juli 2009 (kenmerk VENW/DGMo-2009/
5372) zetten regionale overheden en vervoerders zich onder aanvoering
van de gemeente Eindhoven in om de verbinding met Duitsland te verbeteren. Het doel is hierbij om te komen tot een verbinding Eindhoven–
Venlo–Düsseldorf en/of Eindhoven–Heerlen–Aken. In het kader van
Regions of Connected Knowledge (RoCK) heb ik in 2008 toegezegd medewerking te zullen verlenen aan kleine maatregelen die de verbinding met
Duitsland ten goede zal komen. De ambitie van RoCK is om de verbindingen tussen 2012 en 2015 te realiseren.
Zoals in bovenstaande brief bevestigd blijft ook nu voor de vervoerders
het algemene uitgangspunt gelden dat een rendabel en toekomstvast
treinproduct voldoende marktomvang vereist. Als er voldoende markt én
bestuurlijk commitment is voor grensoverschrijdende samenwerking, kan
een aanpak op maat worden ontwikkeld.
Samen met de betrokken overheden, in Nederland én Duitsland, zoekt NS
naar de mogelijkheden om de verbindingen met Duitsland te verbeteren
door gebruik te maken van de bestaande treindiensten in Nederland. NS
heeft in die hoedanigheid een aantal varianten (o.a. Aken via Heerlen en
Düsseldorf via Venlo) onderzocht en de resultaten van de business cases
besproken met de betrokken overheden, zodat zij de juiste informatie
kregen om besluiten te nemen.
Belangrijkste vraagstukken nu zijn welke mogelijkheden er zijn om in
Duitsland gelijkwaardige treinverbindingen te realiseren en hoe om te
gaan met de beperkte infrastructurele mogelijkheden in Duitsland. Indien
deze vraagstukken niet kunnen worden opgelost, zullen de treindiensten
fors onrendabel zijn. Als deze vraagstukken kunnen worden opgelost, dan
kan blijken dat de treindiensten uitgevoerd kunnen worden en kan dit in
een aantal gevallen zelfs leiden tot een beter financieel resultaat. De
betrokken overheden zijn op dit moment bezig de mogelijkheden in Duitsland in kaart te brengen en positief te beïnvloeden.
De internationale treinverbinding Heerlen–Herzogenrath–Aken is ook aan
bod gekomen in het kader van de bestuurlijke overleggen MIRT. Alle
betrokken partijen willen een stap zetten in het verbeteren van de verbindingen met Duitsland, zoals wordt nagestreefd door RoCK. Daarbij wordt
gewerkt aan het realiseren van reistijdverbetering. De inzet van de € 20

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 984, nr. 209

2

mln aan investeringen in infrastructuur uit het amendement Van Hijum/
Dijksma draagt daaraan bij.
De stand van zaken rond deze genoemde initiatieven is recent aan de orde
geweest in het landsdelig overleg in het kader van het MIRT (zie brief van
30 november 2009 met kenmerk VENW/DGMo-2009/9922). Daarin staat
dat het uitgangspunt blijft dat de regio trekker is en dat VenW kan faciliteren als dat nodig is.
De minister van Verkeer en Waterstaat,
C. M. P. S. Eurlings

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 984, nr. 209

3