Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3641
Vragen van het lid Bromet (GroenLinks) aan de Minister van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit over de ophokplicht van vrije uitloop kippen
(ingezonden 18 juni 2021).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 20 juli 2021).
Vraag 1
Kunt u toelichten waarom in heel Nederland nog sprake is van een ophokplicht terwijl deze in buurlanden is opgeheven en in sommige delen van
Nederland de hele winter geen enkele besmetting is vastgesteld?
Antwoord 1
De ophokplicht wordt ingesteld als het risico van besmetting van pluimveebedrijven vanuit onder andere wilde vogels is verhoogd. De kans op besmetting
neemt toe als er wilde vogels zijn aangetroffen die besmet zijn met hoogpathogene vogelgriep van de types H5 of H7. Besmette wilde vogels zijn
gedurende de afgelopen maanden in diverse regio’s in Nederland gevonden.
De ophokplicht is bedoeld om de kans op een besmetting van een bedrijf met
een uitloop te verkleinen.
Een groot deel van Nederland is een delta en is daarmee aantrekkelijk voor
watervogels (trek- of standvogels). Deze biotoop is anders dan die van onze
buurlanden en daarnaast zijn er in Nederland ook veel pluimveebedrijven.
Elke lidstaat maakt zijn eigen afweging bij het al dan niet opleggen en
intrekken van een ophokplicht en ik baseer mijn beleid mede op de risicobeoordeling van de deskundigengroep dierziekten.
Ik heb, mede op basis van de beoordeling van de deskundigengroep
dierziekten, per regio bekeken of ik de ophokplicht kon opheffen. Daarover
heb ik uw Kamer op 18 en 29 juni geïnformeerd. Inmiddels hebben de
deskundigen het risico voor heel Nederland naar beneden bijgesteld en heb
ik op 6 juli de ophokplicht in heel Nederland opgeheven.
Vraag 2
In hoeverre is het mogelijk om kippen weer naar buiten te laten in het hele
land of delen van het land? Bijvoorbeeld overal waar in de afgelopen twee
weken en een bepaalde straal – zeg 25km – geen besmetting is vastgesteld?

ah-tk-20202021-3641
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Ik heb geregeld de deskundigengroep dierziekten geconsulteerd en de
vondsten van besmette wilde vogels gemonitord. In een aantal regio’s heb ik
in juni de ophokplicht opgeheven, mede op basis van de vondsten van
besmette wilde vogels. Ik heb toen aangegeven de weken daarna te bekijken
of en waar dat nog meer kan. Op 6 juli heb ik ook in de rest van Nederland
de ophokplicht en afschermplicht opgeheven.
Vraag 3
Bent u bereid om net als in Engeland veel meer regionaal te kijken en naar
kenmerken van het landschap die invloed hebben op de hoogte van het risico
zoals de aanwezigheid van watervogels in plaats van in het hele land kippen
op te hokken?
Antwoord 3
Wanneer dat mogelijk is, zoals ik 19 en 29 juni heb gedaan, differentieer ik
mijn beleid regionaal. Daarbij neem ik in mijn afweging mee wat de kansen
op besmettingen van pluimvee zijn, de pluimveedichtheid in een gebied en
de vondsten van met HPAI besmette wilde vogels. Daarbij vraag ik ook een
risicobeoordeling van de deskundigengroep dierziekten. De deskundigen
hebben aangegeven enige verschillen te zien in besmettingskansen tussen
regio’s. Mede op basis daarvan heb ik de ophokplicht in eerst in vijf regio’s
en op 29 juni in nog twee andere regio’s opgeheven. Mijn beleid is dus al
gericht op een mogelijk regionale aanpak. De ophokplicht heb ik op 6 juli
voor heel Nederland opgeheven.
Vraag 4
In hoeverre is het mogelijk om de ophokplicht ook per diersoort in te stellen,
bijvoorbeeld legkippen niet en hoog risicosoorten zoals eenden of kalkoenen
wel?
Antwoord 4
Kippen, eenden en kalkoenen zijn gevoelig voor besmetting met hoogpathogene vogelgriep, zeker wanneer ze ook deels buiten lopen. Eenden en
kalkoenen worden in het algemeen niet buiten gehuisvest. De buitenuitloop
wordt voornamelijk gebruikt bij legpluimvee. Buiten lopende kippen lopen
een groter risico, omdat de kans om met wilde vogels en hun met virus
gecontamineerde uitwerpselen in contact te komen daarmee toeneemt. Om
die kans te verkleinen stel ik dan ook een ophok- en afschermplicht in en leg
ik eisen op aan de pluimveehouders om hygiënemaatregelen in acht te
nemen. Een ophokplicht voor alleen eenden en kalkoenen draagt daarom
mijns inziens niet bij aan verlagen van de kans op besmetting. Ik zie daarom
geen reden mijn huidige beleidslijn aan te passen.
Vraag 5
Bent u ermee bekend dat pluimveehouders van vrije uitloopkippen nu veel
geld kwijt zijn omdat zij hun eieren niet als vrije uitloop kunnen verkopen en
daar bijvoorbeeld andere verpakkingen voor aan moeten schaffen? Wat vindt
u hier van?
Antwoord 5
Ik realiseer me de gevolgen voor de legpluimveesector goed. De eieren
kunnen niet meer als vrije uitloopeieren worden verhandeld, hetgeen leidt tot
verlies van inkomen. De gevolgschade door de langdurige ophokplicht komt
inderdaad ten laste van de individuele houder.
Vraag 6
In hoeverre is het voor pluimveehouders van vrije uitloopkippen mogelijk
deze ook als zodanig te verkopen met daarbij een vermelding van de
wettelijke ophokplicht door bijvoorbeeld een briefje in het doosje of een extra
etiket?
Antwoord 6
Als de ophokplicht langer duurt dan 16 weken, kunnen houders van
uitloopkippen de eieren niet verkopen als vrije-uitloopeieren, maar alleen als
scharreleieren. Dat is vastgelegd in Europese regelgeving. Als deze pluimvee-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

houders de eieren nog wel de verpakking voor vrije-uitloopeieren willen
blijven gebruiken, dan moeten alle aanduidingen voor vrije-uitloop worden
afgedekt en moet duidelijk op de verpakking worden vermeld dat het
scharreleieren betreft. Op het schap kan de consument wel worden geïnformeerd dat er vanwege de ophokplicht tijdelijk geen vrije-uitloopeieren
beschikbaar zijn.
Met het opheffen van de ophokplicht in de vijf regio’s, afgelopen zaterdag,
mogen de houders van vrije-uitloopbedrijven in deze regio’s hun eieren weer
verkopen als vrije-uitloopeieren, dus in de gebruikelijke doosjes. De afwaardering van vrije-uitloopeieren tot scharrelei blijft bestaan voor de regio’s waar
de ophokplicht voortduurt.
Vraag 7
Op welke andere manieren kunt u pluimveehouders van vrije uitloopkippen
helpen? In hoeverre bent u bereid deze methoden in te zetten?
Antwoord 7
Het staande Nederlandse beleid is dat geen compensatie wordt gegeven in
deze gevallen. Dit is het geval, omdat de bedrijfseconomische gevolgen van
overheidsmaatregelen die zijn gericht op preventie en bestrijding van
besmettelijke dierziekten («gevolgschade») tot het normale bedrijfsrisico
behoren en dus door de houder zelf gedragen horen te worden.
Vraag 8
Weet u dat de wetgeving rondom ophokplicht zeer nadelig uitpakt voor het
dierenwelzijn van kippen van kleinschalige houders, zoals kipcaravans? Bent
u bereid om de wet hieraan aan te passen en daarmee beter aan te laten
sluiten op een kleinschalige kringlooplandbouw?
Antwoord 8
Ik heb welzijn van pluimvee hoog in het vaandel en dit is ook een van de
redenen om de ophokplicht in delen van Nederland op te heffen. Kleinschalige bedrijven zijn echter niet gevrijwaard van besmetting. Ik acht het daarom
niet verantwoord om kleinschalige houderijen uit te zonderen van de ophoken afschermplicht, gezien de besmettingskansen.
Vraag 9
Bent u bereid zich in Europees verband in te zetten zodat vaccinatie van
dieren in de veehouderij mogelijk wordt om wilde vogels te beschermen en
grootschalige ruimingen en nieuwe pandemieën te voorkomen?
Antwoord 9
Ja. Dat traject om de mogelijkheden van vaccinatie van pluimvee te
onderzoeken loopt, ook Europees.
Vraag 10
Is het mogelijk om op korte termijn een pilot op te zetten voor houders die
kunnen aantonen dat hun eieren niet de grens over gaan – zoals kleine
mobiele stallen – om te starten met vaccineren?
Antwoord 10
Zolang er geen effectieve vaccins zijn tegen de circulerende AI-stammen is
een pilot niet opportuun. Als dat wel aan de orde is, dan kan vaccinatie onder
voorwaarden worden toegestaan.
Vraag 11
Bent u het eens met de stelling dat 100 miljoen kippen die in een klein land te
dicht op elkaar zitten grote risico’s met zich mee brengen? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 11
De kans op besmetting en verspreiding van dierziekten zoals vogelgriep is
afhankelijk van veel factoren. Onder andere bedrijfsdichtheid, locatie,
pluimveedichtheid, het huisvestingssysteem, het niveau van biosecurity en
het management spelen een belangrijke rol. Alhoewel de nu circulerende
HPAI-virussen niet of nauwelijks mensen kunnen besmetten, bestaan er met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

name in Azië ook HPAI-virussen die wel zoönotisch zijn, en daarmee
gevaarlijk voor mensen. Het kabinet heeft met het oog op het verder
verminderen van de risico’s van het ontstaan en de verspreiding van
zoönosen, een expertgroep onder leiding van de heer Bekedam gevraagd
hierover te adviseren. Het rapport is opgeleverd en is op 6 juli jl. aangeboden
aan uw Kamer (Kamerstuk 25 295, nr. 1357).
Vraag 12
Wilt u inzetten op het inperken van de pluimveestapel, uiteraard op een
boervriendelijke manier zodat de boer financieel wordt ondersteund in de
overgang? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 12
Ik laat beleidskeuzes hierin over aan een nieuw kabinet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4