2
Vragenuur: Vragen Snels
Aan de orde is het mondelinge vragenuur, overeenkomstig
artikel 136 van het Reglement van Orde.
Vragen van het lid Snels aan de minister van Economische
Zaken en Klimaat over het hoger uitvallen van de energierekening.
De voorzitter:
Aan de orde is het mondelinge vragenuur. We beginnen
met de vraag van de heer Snels. Eigenlijk was de vraag
gericht aan de minister van Financiën, maar het is de
minister van Economische Zaken en Klimaat, die ik van
harte welkom heet, die de vragen van de heer Snels gaat
beantwoorden.

De heer Snels (GroenLinks):
Voorzitter. De stijgende energierekening stijgt veel harder
dan het kabinet ons tot nu toe voorhield. Dat is het nieuws
van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Dat is geen
blunder, dat is een kroniek van een aangekondigde blunder.
Het kabinet houdt zich doof voor de waarschuwingen van
de oppositie en stak de kop in het zand. Dit gaat om 2019,
niet om de sommen van het klimaatakkoord voor de
komende jaren. Dit gaat over wat mensen dit jaar moeten
betalen.
Volgens GroenLinks gaat het om twee fouten. De eerste
fout zijn de koopkrachtplaatjes. Daar vraagt GroenLinks al
aandacht voor bij de debatten over het regeerakkoord, de
Miljoenennota, het Belastingplan en de Najaarsnota. De
koopkrachtplaatjes waar het kabinet zo trots op is, laten
voor lagere inkomens niet goed de nadelige effecten zien
van de stijgende energiebelasting en de bezuiniging op de
korting op de energierekening.
De tweede fout is dat de prijzen van energie sneller stijgen
dan volgens de ramingen van het kabinet. De stijging is
niet €108 maar €334, en dat terwijl de collega van de
minister, zijn staatssecretaris, op 11 december nog zei dat
we mensen niet bang moesten maken. Want volgens
staatssecretaris Keijzer is er niets aan de hand.
Voorzitter. Ik heb de volgende vragen.
Is de minister het met mij eens dat er twee fouten zijn
gemaakt, zowel in de koopkrachtraming als in de raming
voor de energierekening?
Is de minister het met mij eens dat door deze twee fouten
bij de stijgende energierekening het kabinet zich niet houdt
aan de belofte dat iedereen, of bijna iedereen, erop vooruit
zou moeten gaan in 2019?
Kan de minister aangeven hoeveel mensen er nu op achteruitgaan door die stijgende energierekening?

Minister Wiebes:
Voorzitter. Om begrijpelijke redenen noemde de heer Snels
de naam van staatssecretaris Keijzer, maar ik wil even zeggen dat zij namens mij hier stond. Haar naam dient op geen
enkele manier in verband te worden gebracht met dit dossier. Dus u zult het echt met mij moeten doen.
Heel veel huishoudens zijn onaangenaam verrast door de
energietarieven voor 2019. Het kabinet heeft daar inderdaad
eerder een uitspraak over gedaan, maar laat ik daar dan
meteen helder over zijn. Ja, daarbij heeft het kabinet zich
gebaseerd op de ramingen zoals die altijd gehanteerd
worden, van het Planbureau voor de Leefomgeving, de
NEV. Maar in alle eerlijkheid had het kabinet zich daar
minder stellig moeten uitlaten, in de wetenschap dat de
NEV-voorspellingen toen al meer dan een jaar oud waren
en dat blijkbaar andere partijen in de markt wel voorzagen
dat er voor het jaar daarop — nog niet toen, maar het jaar
daarop — andere energietarieven zouden kunnen gaan
gelden. Dus die stelligheid was onterecht.
Een van de dingen waar meteen wat aan gedaan moet
worden, ik ben daar enige tijd geleden mee begonnen, is
die enorme kakafonie van verschillende communicaties
over de energierekening. Daar raken veel mensen van in
verwarring. Dus het is van belang om die raming van de
NEV 2017 waar we nu nog mee werken, te updaten. Ik heb
dat twee weken geleden aan het Planbureau voor de Leefomgeving gevraagd, maar ik ben ook in gesprek gegaan
met partijen als het Nibud, het CBS en de Vereniging Eigen
Huis. We hanteren allemaal andere dingen en het Rijk gaat
altijd uit van de NEV, maar het is wel helder dat het handig
is om dat wat meer op elkaar te laten aansluiten.
Over de koopkracht, dat kan ik nu nog niet zeggen. Ik weet
dit. Er is door het CPB uitgegaan van een inflatieverwachting. Die inflatieverwachting lijkt nog steeds daarmee in
lijn. Dat zou betekenen dat weliswaar energie sterker
gestegen is, andere dingen minder, maar in alle eerlijkheid,
laten we daar niet op vooruitlopen. Laat ik nu even die
stelligheid ook achterwege laten. Of dat werkelijk zo is,
moeten we zien uit de CPB-cijfers van komende maand.
Dan hoop ik ook die update van de energierekening van
het Planbureau voor de Leefomgeving te hebben. Dus dan
hebben we zowel één beeld van de ontwikkeling van de
energierekening als de laatste inflatiecijfers en daarmee
dus ook de laatste koopkrachtcijfers. Dus dan kunnen we
een antwoord geven op de vragen van de heer Snels.
Nogmaals, dat is allemaal prachtig maar daar hebben
mensen thuis helemaal niks aan. Voorlopig zitten mensen
met een energierekening en met energietarieven die hoger
zijn uitgevallen dan ze dachten. In alle eerlijkheid zal ik
daarbij zeggen: ook hoger dan het kabinet op basis van de
PBL-ramingen dacht.
De heer Snels (GroenLinks):
Ik vind dat de minister wat laconiek is. Hij spreekt over
verwarring, maar dit gaat over echte euro's die mensen nu
jaarlijks en maandelijks op hun energierekening krijgen en
die ook echt betaald moeten worden.

De voorzitter:
Dan geef ik nu het woord aan de minister.

Minister Wiebes:
Zeker.

Tweede Kamer

19 februari 2019
TK 55

Vragenuur: Vragen Snels

55-2-1

De heer Snels (GroenLinks):
En dat betekent — en daar gaf de minister geen antwoord
op — dat de minister en het kabinet zich niet kunnen houden
aan de belofte dat iedereen erop vooruitgaat. Er zullen in
2019 mensen, grote groepen mensen met vooral lagere
inkomens, erop achteruitgaan en niet, zoals het kabinet met
trots presenteerde bij de Miljoenennota, erop vooruitgaan.
Ik heb de vraag al bij de Najaarsnota gesteld aan de minister
van Financiën. Met hem hebben we dat debat gevoerd, bij
de Najaarsnota maar ook daarvoor al bij het Belastingplan
en bij de Miljoenennota. Wij hebben er toen ook voorstellen
voor gedaan. Er is een motie aangenomen dat als de energierekening tegenvalt, het kabinet maatregelen gaat nemen
om de energierekening te compenseren. Mijn vraag aan de
minister is: aan welk type maatregelen denkt het kabinet?
Kan dat nog voor 2019? Het gaat namelijk echt over dit jaar,
over wat mensen nu betalen. Is de minister het met mij
eens dat dit van belang is om ervoor te zorgen dat mensen,
vooral met lagere inkomens, er in koopkracht op vooruitgaan en dat dit veel beter is voor het draagvlak onder het
klimaatbeleid?
Minister Wiebes:
Voorzitter. De heer Snels weet als geen ander dat koopkrachtontwikkelingen echt niet alleen maar afhangen van
de energierekening. De bredere inflatie is daar een punt.
De bredere inflatieverwachting lijkt niet veranderd te zijn.
Nogmaals, dat moeten we zien aan de ramingen van het
CPB, zoals de heer Snels bijzonder goed weet. Dan weten
wij wat de effecten zijn op de totale prijsontwikkeling en de
effecten op de koopkracht. Dat is waar het telt. Dan kunnen
we vaststellen hoe de koopkracht zich ontwikkelt ten
opzichte van wat er eerder door het CPB geraamd is.
De heer Snels (GroenLinks):
Maar die koopkrachtraming was de eerste fout van het
kabinet. Het CPB heeft zelf al aangegeven — dat is toegegeven door de minister van Financiën — dat de energiebelastingen en de bezuinigingen op de energiekorting niet goed
in de koopkrachtplaatjes van het Centraal Planbureau zitten
en dat lagere inkomens er meer op achteruitgaan dan het
kabinet denkt. Dat wordt nu door de stijgende tarieven
alleen maar erger, dus nog grotere groepen mensen zullen
er uiteindelijk op achteruitgaan. Ik vrees dat het kabinet nu
zijn derde fout maakt, na de koopkrachtplaatjes en de stijgende tarieven. De derde fout is: nu we zien dat de energierekening ook echt tegenvalt, mensen niet de zekerheid
geven en geen helderheid geven dat die stijgende energierekening nog dit jaar, in 2019, zal worden gecompenseerd.
Ik zou daar toch wel graag een antwoord op hebben, want
dat is wel een aangenomen motie van deze Kamer.
Minister Wiebes:
De kern van de zaak is dat heel veel mensen onaangenaam
verrast zijn door de hogere tarieven die zich in de markt
hebben voorgedaan voor energie. Dat is de kern. De heer
Snels weet verdomde goed dat het CPB over zijn eigen
berekeningen gaat en niet het kabinet. Daar hebben wij
even mee te leven. Er is volledige helderheid over wat
waarin zit. Daar zitten geen verrassingen in. We weten ook
dat wij de koopkracht pas beoordelen op het moment dat
de koopkracht is berekend. Daar hebben we volgende
maand een eerste zicht op. Dan zien we de inflatieontwikke-

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Snels

ling en die zegt iets over de koopkracht. De heer Snels en
ik zullen samen naar die grafiekjes kijken. Hij weet dat dat
dan komt. Nogmaals, de kern van de zaak gaat niet over al
deze statistiek. Het gaat over mensen thuis die onaangenaam verrast zijn door hun hogere energierekening. Dat
vinden we hier allemaal.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Snels. Dan ga ik naar mevrouw Marijnissen namens de SP.
Mevrouw Marijnissen (SP):
Wat hier vandaag gebeurt, is een grof schandaal. Dit kabinet
liegt dat het barst. Hoe vaak hebben mensen al wel niet
gehoord dat ze erop vooruit zouden gaan? Ook bij het
aantreden van dit kabinet werd dat gezegd. Twee weken
geleden nog stonden we hier in het grote klimaatdebat en
heeft de SP voor de zoveelste keer een voorstel gedaan om
de energierekening te verlagen. We werden weggehoond
door de coalitie. Het was allemaal niet nodig, het viel allemaal reuze mee en iedereen zou gaan meeprofiteren van
de groeiende economie; iedereen zou erop vooruitgaan.
Wat wij zien ...
De voorzitter:
De vraag?
Mevrouw Marijnissen (SP):
... is dat de energierekening omhooggaat. Daar kom ik op,
voorzitter. De huur gaat omhoog, de kosten voor de kinderopvang gaan omhoog, de btw op de boodschappen gaat
omhoog en zo kan ik nog wel even doorgaan. En dit kabinet
doet niets.
De voorzitter:
De vraag, mevrouw Marijnissen.
Mevrouw Marijnissen (SP):
Onze eis aan het kabinet is: grijp in en verlaag de energierekening.
Minister Wiebes:
Het algemene koopkrachtdebat wordt gevoerd met ministers
die daar veel meer van weten dan ik en dat zijn die van
Financiën en SZW. We weten allemaal dat de btw, enzovoort, enzovoort, gewoon in die ramingen hebben gezeten.
We weten niet — dat kunnen we echt niet vaststellen — of
er nu ten opzichte van de inflatieramingen van eerst iets
veranderd is. We weten van één portie iets, van de energierekening. Dat vind ik ernstig genoeg, want daar heb ik mee
te maken. Het is de markt die daar hogere prijzen vraagt.
Dat had het Planbureau voor de Leefomgeving niet voorzien
en ik ook niet. We hebben ons daar als kabinet met een te
grote stelligheid over uitgelaten. De raming bleek niet per
se juist, maar het lijkt me te vroeg om nu vooruit te lopen
op de CBP-cijfers van over een maand.

19 februari 2019
TK 55

55-2-2

Mevrouw Marijnissen (SP):
Dan is mijn concrete vraag aan de minister wat hij wel gaat
doen. Hij kan hier toch vandaag niet wegkomen met een
soort "foutje, bedankt"-houding? Ja, mensen zijn onaangenaam verrast door hun stijgende energierekening. Wij
hebben een Meldpunt Energierekening — daar hebben we
hier al heel vaak over verteld — waar massaal door mensen
gemeld wordt dat die stijging gigantisch is. Dus nogmaals
mijn vraag. De minister kan vandaag niet wegkomen met
"foutje, bedankt". Hij moet ingrijpen. Is hij bereid om zijn
fout en de fout van dit kabinet recht te zetten en mensen te
compenseren voor die stijgende energierekeningen?
Minister Wiebes:
De energierekening stijgt. Dat is een serieuze zorg en die
bespreek ik in het kabinet, maar daar kijken we niet alleen
naar de energierekening. Het leven bestaat uit meer dan
energie. Er zijn ook andere categorieën en daar krijgen we
volgende maand meer zicht op. We krijgen ook een update
van de energierekening. Daar heb ik twee weken geleden
om gevraagd bij het Planbureau voor de Leefomgeving.
Met die feiten in de hand dient dit in het kabinet besproken
te worden. Maar mevrouw Marijnissen kan mij niet kwalijk
nemen dat ik niet nu even in een vragenuur toezeggingen
doe die op het terrein liggen van andere bewindslieden. Ik
kan dus zeggen dat ik het serieus meeneem naar het kabinet
— maar wel in breder verband en met alle cijfers bij de
hand — maar ik ga niet in een vragenuur even mijn collega's
voor het blok zetten. Dat kan ik niet doen.
De voorzitter:
Ik neem aan niet omdat het een vragenuur is.
Minister Wiebes:
Wel omdat de voorbereidingstijd daarvoor nogal kort is.
De voorzitter:
Ja, natuurlijk. Ik ga daar niet over in discussie, maar het is
wel van belang dat ook in het vragenuur toezeggingen
kunnen worden gedaan.
Minister Wiebes:
Zeker kan dat, maar dan doordacht en na overleg.
De voorzitter:
Goed. Dan de heer Van Rooijen namens 50PLUS.
De heer Van Rooijen (50PLUS):
Voorzitter. De minister van Economische Zaken had het
over zijn collega's van Financiën en Sociale Zaken. Nou,
die rekenen ook niet altijd even goed. Ik heb hier een bericht
voor me van 2018 en wat krijgen we nou: "Koopkracht
dáálde in economisch jubeljaar 2017". Dat heeft minister
Koolmees op 17 mei 2018 verklaard. Dan krijgen we dus in
het najaar, in oktober: minister Koolmees blundert met
koopkrachtcijfers. En in januari en februari krijgen we nu:
koopkrachtcijfers stellen teleur.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Snels

De voorzitter:
Ja?
De heer Van Rooijen (50PLUS):
Wat ik hier zie, is dat de koopkrachtcijfers achteraf in 2017
zwaar tegenvallen en dat de koopkrachtcijfers in 2018 zwaar
tegenvallen. Ik voorspel u: ze gaan dit jaar ook zwaar
tegenvallen.
De voorzitter:
Wat is de vraag, meneer Van Rooijen?
De heer Van Rooijen (50PLUS):
Mijn vraag is of de minister, als blijkt dat ik weer gelijk krijg,
wil toezeggen — dat mag van de voorzitter — dat er een
koopkrachtcorrectie komt, dit jaar nog, en niet alleen voor
de energierekening, maar voor alle kosten in totaal die veel
hoger uitvallen dan we gedacht hadden.
Minister Wiebes:
Ramingen komen niet altijd uit. De spreker zelf weet verdomde goed uit zijn verleden dat dat zo is. Ramingen zijn
ramingen en geen feiten. Wij kijken permanent naar de
koopkracht. De stijgende energieprijzen vallen velen koud
op het dak en dat is een goed punt van gesprek in het
kabinet, maar ik ga geen toezeggingen doen namens collega's en ook niet voordat ik weet of er daadwerkelijk een
koopkrachtvraagstuk is, en dat weten we nu nog niet. We
weten iets over één kostenpost en vermoedelijk wordt dat
door andere kostenposten enigszins gecompenseerd. Daar
lijkt het op in de inflatieverwachtingen, maar dat gaan we
zien.
De heer Kops (PVV):
Voorzitter. In december stond ik daar, achter het spreekgestoelte, in het vragenuur, ook namens de PVV, en toen zei
ik dat dit jaar, 2019, de energierekening met zeker €300
omhoog zou gaan. En toen stond daar, in vak-K, een
staatssecretaris van EZK de boel te bagatelliseren. Ik werd
een beetje weggezet als een gekke Henkie: het was allemaal
niet waar. De cijfers kloppen niet, zei ze letterlijk. "We
moeten de mensen niet bang maken." Maar wat blijkt nu?
De cijfers kloppen wel degelijk. Dit jaar gaat de energierekening gemiddeld met €334 omhoog. Nu moet ook het
kabinet dat schoorvoetend toegeven. Dan is de vraag: wat
moeten mensen hier nou mee? Dit is een kabinet dat niets
anders doet dan liegen, bedriegen, mensen voor de gek
houden, en ondertussen gaan de lasten gigantisch omhoog!
Mensen kunnen het gewoon niet meer betalen.
De voorzitter:
Goed. Dan geef ik ...
De heer Kops (PVV):
Heel veel mensen leven in energie-armoede. Dit kabinet
heeft beloofd dat iedereen erop vooruit zou gaan.

19 februari 2019
TK 55

55-2-3

De voorzitter:
De minister.
De heer Kops (PVV):
Wat komt daar nou in hemelsnaam van terecht?
De voorzitter:
Nou, we beginnen de week heel enthousiast.
Minister Wiebes:
De koopkrachtcijfers die regulier uitkomen, zullen ons het
antwoord geven op die laatste vraag. Ja, ik heb hier eerlijk
gezegd dat het kabinet zich te stellig heeft uitgelaten aan
de hand van ramingen van het Planbureau voor de Leefomgeving die toen al best oud waren. Ik verzoek echt om mijn
collega, de staatssecretaris, daarbuiten te houden en te
spreken tot mij als portefeuillehouder. Zij heeft daar helemaal geen hand in gehad. De stelligheid van het kabinet
was niet terecht. Wij baseerden ons op ramingen die toen
al te oud waren. Of dat de koopkracht daadwerkelijk heeft
aangetast gaan wij zien, maar daarbij speelt meer dan alleen
maar energie. Dat weet de heer Kops bijzonder goed.
De heer Kops (PVV):
Wat een ongelofelijk slecht antwoord. Laat ik wel zeggen
dat de staatssecretaris van EZK heeft geantwoord namens
het hele kabinet ...

Minister Wiebes:
Ik zeg: dit valt veel mensen koud op het dak. Daar dient dus
in het kabinet over gesproken te worden, maar wij blijven
koopkrachtbeleid zien in het kader van het geheel en nooit
op een categorie. Dus als er iets aan de hand is, dan moet
dat besproken worden, maar dat is niet specifiek en exclusief aan de hand van de energierekening. Nogmaals,
daarom kijken we naar de prijsontwikkeling van alle categorieën en kijken we wat een huishouden meer kwijt is aan
allerlei dingen. Wij rekenen al die factoren mee ten opzichte
van de raming en kijken dan wat er van de koopkracht
overblijft.
De voorzitter:
Tweede vraag, meneer Stoffer.
De heer Stoffer (SGP):
Nou, een conclusie, voorzitter.
De voorzitter:
Nou, dat telt ook.

Minister Wiebes:
Zeker.
De heer Kops (PVV):
... dus ook namens deze minister. Dan kan de minister wel
leuk verwijzen naar allerlei cijfers die nog moeten komen,
maar daar hebben de mensen thuis helemaal niks aan. Hun
is beloofd dat ze er allemaal op vooruit zouden gaan. Er
komt helemaal niets van terecht. Dit kabinet doet niets
anders dan liegen, bedriegen en de portemonnee van de
burgers plunderen. Maar er komt een moment — dat zal
zijn op 20 maart aanstaande — waarop de mensen kunnen
gaan afrekenen. Dan bedoel ik niet de torenhoge energienota, maar dat ze dan eindelijk kunnen gaan afrekenen met
dit vreselijke kabinet.
De voorzitter:
Dan ga ik naar de heer Stoffer namens de SGP.
De heer Stoffer (SGP):
Een paar weken geleden heeft minister Koolmees mij ook
namens het kabinet nog nadrukkelijk verzekerd dat 97%
van de mensen in Nederland er dit jaar op vooruitgaat.
De heer Sienot (D66):
96%.

Tweede Kamer

De heer Stoffer (SGP):
97%. Hiernaast wordt 96% gezegd, maar het is 97%. Ik snap
wat minister Wiebes aangeeft, namelijk dat er in de totale
koopkracht veel meer parameters zitten, maar deze parameter is heel duidelijk: de energierekening valt tegen. Als deze
parameter tegen blijft vallen en die 97% naar beneden haalt,
is deze minister dan bereid om op dit punt, dat in zijn portefeuille zit, compensatie te plegen?

Vragenuur: Vragen Snels

De heer Stoffer (SGP):
Mijn conclusie is dat ik hoor dat de minister zegt: op het
moment dat het nodig is, dan zullen wij op de energierekening compenseren. Daar ga ik van uit en daar zal ik de
minister ook aan houden. Dank.
De voorzitter:
Dan ga ik naar de heer Sienot namens D66.
De heer Sienot (D66):
Dit is echt een enorme miskleun, die het vertrouwen onder
de doorrekeningen niet ten goede komt. Wij hebben daar
veel vragen over. Wij zullen ook schriftelijke Kamervragen
stellen, maar één zou ik hier graag willen stellen. We weten
dat er onvoldoende rekening is gehouden met de actuele
cijfers, het echte verbruik in 2018. Er is gerekend met een
model over 2018. Wordt bij de doorrekeningen van het klimaatakkoord wel gerekend met de echte verbruikersdata
en kunnen we er dus op vertrouwen dat daar op een goede
manier voor mensen haalbare en betaalbare berekeningen
uitkomen?
Minister Wiebes:
De doorrekening van het klimaatakkoord waar het gaat om
de invloed op huishoudens zal niet zijn op het niveau van
koopkracht maar van inkomenseffecten. Dat is namelijk
over een periode van tien jaar goed te bekijken. Die inko-

19 februari 2019
TK 55

55-2-4

menseffecten zullen niet afhankelijk zijn van deze zaken.
Bovendien zijn marktprijzen over een periode van elf jaar
tot 2030 sowieso niet erg goed voorspelbaar, dus die lenen
zich ook niet voor zulke dingen. Wat we gaan zien, zijn de
inkomenseffecten zoals bepaald door het Centraal Planbureau voor verschillende types huishoudens. Dat wordt niet
verstoord door deze discussie.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Bij mijn fractie is dit nieuws echt rauw op het dak gevallen.
We vinden dit een ongelofelijke stommiteit. We balen
hiervan. Ik merk ook dat er heel veel onrust is ontstaan in
de samenleving. Dit is niet goed voor het vertrouwen van
mensen in de overheid, maar ook niet voor het vertrouwen
in de rekening voor energie en de energietransitie. Ik heb
eigenlijk maar één vraag aan de minister: hoe gaan we
ervoor zorgen dat burgers in ons land weer vertrouwen
krijgen in de aanpak van deze overheid, dit kabinet, van
klimaatverandering en de energietransitie? Voor mijn fractie
is het altijd belangrijk geweest dat we dat sociaal en rechtvaardig doen. Met het nieuws van vandaag komt dat wel
onder druk te staan. Dat is niet wat wij willen.
Minister Wiebes:
"Balen" vind ik het goede woord. Zo sta ik er ook in. Heel
veel mensen in huishoudens zien hun energietarieven stijgen. Dat komt weliswaar niet door de overheid maar door
de markt, maar dat maakt in euro's allemaal niet uit. Het
zijn dezelfde euro's en het is dezelfde portemonnee.
Ramingen kunnen ernaast zitten, maar vertrouwen kan
mijns inziens alleen komen door steeds uit te gaan van de
meest recente getallen, door recht te doen aan verschillen
tussen huishoudens en door op die inkomenseffecten te
letten, maar ook door eerlijk te zijn over de onzekerheden
in die ramingen. Daar was de stelligheid van het kabinet
denk ik te groot. Wij moeten steeds helder zijn over wat
een feit is en wat een raming. Ramingen kunnen ernaast
zitten en ik denk dat mensen thuis dat ook wel zullen
begrijpen.
Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Die laatste woorden laat ik nog even tot mij doordringen,
want het is wel een optelsom van heel veel verschillende
extra kostenposten voor onze inwoners. Daarom komt dit
allemaal ook zo ontzettend hard aan. Als je de verwachting
hebt dat het minder hard stijgt, en dan stijgt het toch in
deze mate, dan snap ik die zorgen van onze inwoners heel
goed. Wij hebben die mensen ook allemaal aan de telefoon
en op de mail; zij melden zich bij ons. Ik wil weten wat het
kabinet hier straks aan gaat doen. Hier moet het kabinet
echt wel een antwoord op hebben, want dit is voor ons niet
acceptabel.
Minister Wiebes:
Er zijn twee dingen die ons laten zien wat er werkelijk aan
de hand is, want we hebben echt maar een deel van het
beeld. Het eerste is dat we het Planbureau voor de Leefomgeving om een update vragen als het gaat om de vraag hoe
de energierekening er ten opzichte van een vergelijkbaar
huishouden uitziet. Het tweede is dat we gaan kijken naar
de totale prijsontwikkeling en koopkrachtgevolgen zoals
we die volgende maand van het Centraal Planbureau krij-

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Snels

gen. Dan is het bredere beeld zichtbaar en zien we of hier
een vraagstuk met de energierekening speelt, hoe groot
dat is en waardoor dat komt; of dat hier een vraagstuk met
de bredere koopkracht aan de hand is. Afhankelijk daarvan
ga ik dat bespreken met mijn collega's die over de koopkracht gaan en die daarvoor verantwoordelijk zijn. Dat is
ook het moment voor mevrouw Mulder om haar oordeel
te vormen.
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Er zijn sommen gemaakt op basis van oude gegevens. Dat
mag natuurlijk echt niet gebeuren. Dit zorgt bij mensen
thuis voor onrust en boosheid. Zij hebben heel veel vragen,
en die snap ik. Die leven ook bij de VVD. Een heleboel vragen zijn hier al gesteld door collega's en wij zullen ze ook
nog schriftelijk indienen. Natuurlijk willen we allemaal
Nederland schoon doorgeven aan de generaties na ons,
maar wel op een manier dat het betaalbaar en behapbaar
is voor iedereen. Ik vraag me dan wel af of we dat op deze
manier kunnen waarmaken. Is het betaalbaar? Ik zou heel
graag van de minister willen weten hoe het kan dat die
aannames en prognoses zo sterk afwijken van de huidige
cijfers. Hebben we die marktontwikkelingen wel scherp?
En nogmaals, wat betekent dit nou voor de doorrekening
van het klimaatakkoord? Volgens mij moet er heel snel heel
veel duidelijkheid komen.
Minister Wiebes:
De belangrijkste oorzaak is gewoon dat de markt andere
tarieven vraagt. De tarieven voor 2019, voor zowel elektriciteit als gas, vielen tegen. Verder — daarom is het ook
belangrijk om dat gesprek met het CBS te voeren — nemen
het Planbureau voor de Leefomgeving en CBS een ander
type huishouden met een ander verbruik. Dat scheelt best
aanzienlijk. Dus we moeten nog even zien wat daar nu
werkelijk aan de hand is, maar daar zullen zeker huishoudens bij zijn die deze verhoging van de kosten voor hun
rekening nemen. Dat is aanzienlijk op jaarbasis. Voor de
doorrekening van het klimaatakkoord betekent een kortetermijnstijging van energieprijzen nou ook weer niet alles. Wat
we daar vooral zien, is dat de investeringslasten neerdalen
in de samenleving. Dat is een belangrijk punt. Daarover
gaan die kosten. Strikt genomen geldt: naarmate energie
duurder wordt, worden investeringen in een energieneutraal
huis natuurlijk alleen maar rendabeler. Maar laten we nou
niet op dat effectje anticiperen.
Al met al is het belangrijk dat we laten zien — dat is gewoon
ter beoordeling aan deze Kamer, dat is aan de politiek —
dat bij een eventueel klimaatakkoord het voor de burger
behapbaar wordt en dat inzichtelijk is welke huishoudens
wat te verwachten hebben. Het zal iets kosten, maar wij
streven er, zoals bekend, naar om zo veel mogelijk een
woonlastenneutrale overgang naar een duurzame economie
te krijgen.
De voorzitter:
Tweede vraag, mevrouw Yeşilgöz
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Ik ben ervan overtuigd dat de minister het niet alleen wil
laten zien aan de Kamer en aan de mensen thuis, maar

19 februari 2019
TK 55

55-2-5

vooral ook wil laten voelen dat het allemaal betaalbaar en
behapbaar kan. Ik hoop dat we op basis van de juiste cijfers
daar goed naar kijken. Ik geloof niet dat we dit nog een keer
op deze manier mee kunnen maken.
Minister Wiebes:
Nee, dat is een heel belangrijk punt. Dat is een feit, ja.
De heer Moorlag (PvdA):
Wat de PvdA betreft kan de minister hier niet met zo'n slap
keuvelend verhaal wegkomen. De afgelopen periode heeft
het kabinet bijna unisono verklaard, zo trots als een kat met
een haring in de bek, dat ten minste 97% van de Nederlanders erop vooruit zou gaan. Dat koopkrachtplaatje ligt nu
echt helemaal aan gruzelementen. Mijn vraag aan de
minister is: is hij bereid om maatregelen te treffen, bijvoorbeeld door het verlagen van de energiebelasting, om
koopkrachtbehoud en koopkrachtverbetering te bewerkstelligen?
Minister Wiebes:
Daar heb ik net toch echt op geantwoord. Ja, dit valt huishoudens rauw op het dak. Of het voor de totale koopkracht
iets betekent en voor de totale inflatie, dat gaan we nog
zien. Dat zou kunnen, dat sluit ik allemaal niet uit. Maar naar
één categorie kijken ... Het is echt nog te vroeg. Op basis
van het beeld dat dan ontstaat, gaan we er in het kabinet
over spreken, zoals wij trouwens altijd over koopkracht
spreken. Maar nu een toezegging doen zonder enig overleg
en zonder de juiste cijfers, vind ik echt te vroeg. We gaan
de cijfers zien en dan kan de heer Moorlag samen met mij
beoordelen wat er met de koopkracht aan de hand is.
De heer Baudet (FvD):
Ik hoorde de heer Wiebes net zeggen dat naarmate de
energierekening hoger is, de besparing door het isoleren
van je huis relatief groter is. Dat zou waar zijn als die energieprijs gebaseerd is op de daadwerkelijke kosten van de
energie zelf. Alleen, die stijging komt natuurlijk door de
verhoogde belastingen enzovoorts. Dat moet je zien als
inkomensderving voor de overheid. Dat kun je dus niet als
besparing zien, misschien wel voor de burger zelf, maar de
samenleving als geheel betaalt dan alsnog een hoge prijs.

stijging van de energierekening? Het komt toch door het
beleid dat u voert, het klimaatbeleid?
Minister Wiebes:
Ook de markt kent fluctuaties. Op zich leidt het feit dat je
een bedrijf subsidieert nog niet tot een hogere gasprijs of
een hogere elektriciteitsprijs.
De heer Wassenberg (PvdD):
Er is één ding nog volstrekt onduidelijk. Eind vorig jaar
waren er twee energiebedrijven die zeiden: de energierekening gaat stijgen met €300 à €400; €340 werd genoemd.
Nou zegt de minister: we hebben ons antwoord daarop
gebaseerd op cijfers die niet meer kakelvers waren. Maar
de Nationale Energieverkenning was op dat moment veertien maanden oud. Hoe is het mogelijk dat er bedrijven zijn
die met cijfers komen en dat de staatssecretaris, namens
de minister, met een papier wappert van veertien maanden
oud en zegt "nee, veertien maanden geleden was de situatie
echt heel anders"? Hoe is dat mogelijk?
Minister Wiebes:
Daar is de stelligheid te groot geweest. Er was een bandbreedte in verschillende voorspellingen over wat de energietarieven met ingang van 2019 zouden zijn. Het was toen
nog geen 2019. Maar ik ben de eerste om te erkennen dat
daar een te grote stelligheid was en dat er andere partijen
waren die het meer bij het rechte eind hadden dan de
raming op dat moment van het Planbureau voor de Leefomgeving, die inderdaad toen al oud was. Daar heeft de heer
Wassenberg volkomen gelijk in. Daarom had wat minder
stelligheid daarover het kabinet prima gepast.
De voorzitter:
Dank u wel.

Minister Wiebes:
Deze toename die we hier zien tussen CBS en de NEV 2017
komt door de markt. Daar heeft de overheid niet de hand
in gehad.
De voorzitter:
De heer Baudet, tweede vraag.
De heer Baudet (FvD):
Maar je kan de marktprijs als zodanig toch niet los zien van
alle beleidsmaatregelen die de overheid neemt om de
marktprijs te doen stijgen, zoals het sluiten van allerlei
kolencentrales, allerlei subsidies en allerlei belastingen die
bedrijven moeten betalen? Dat kun je toch niet isoleren?
Je kunt toch niet zeggen: dat is een natuurfenomeen, die

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Snels

19 februari 2019
TK 55

55-2-6