Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3272
Vragen van de leden Paul, Erkens en Van Strien (allen VVD) aan de Minister
van Economische Zaken en Klimaat over het rapport «The Role of Critical
Minerals in Clean Energy Transitions» van het Internationale
Energieagentschap (IEA) (ingezonden 10 mei 2021).
Antwoord van Minister Blok (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen
22 juni 2021).
Vraag 1
Bent u bekend met het rapport «The Role of Critical Minerals in Clean Energy
Transitions» van het IEA?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u ook van mening dat het risicovol is dat westerse landen te afhankelijk
zijn van slechts enkele landen, zoals China, voor het verwerken van metalen?
Bent u tevens van mening dat de energietransitie gefrustreerd kan worden
door schaarste aan metalen en mogelijkheden tot metaalverwerking?
Antwoord 2
De analyse van het Internationale Energie Agentschap (IEA) laat goed zien dat
er een snel toenemende hoeveelheid grondstoffen nodig is om de mondiale
klimaat- en energietransitie te realiseren. Hierdoor ontstaan er uitdagingen
rond de tijdige beschikbaarheid van grondstoffen en bijbehorende milieu en
sociale impact. De concentratie van onder andere mijnbouw en verwerkende
industrie in een aantal grondstoffen producerende landen zoals China, vraagt
om aandacht op het Europese niveau. In het Nederlandse klimaat- een
energiebeleid wordt het belang van grondstoffenbeschikbaarheid steeds meer
onderkend. Daarom zet Nederland in op ambitieus grondstoffenbeleid op
Europees niveau. Het Europese grondstoffenbeleid rond de circulaire
economie en specifiek kritieke grondstoffen speelt hierop in door in te zetten
op betere toegang tot grondstoffen elders, het duurzaam winnen van

1

ah-tk-20202021-3272
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

IEA, 2021 «The Role of Critical Minerals in Clean Energy Transitions» (https://
iea.blob.core.windows.net/assets/24d5dfbb-a77a-4647-abcc-667867207f74/
TheRoleofCriticalMineralsinCleanEnergyTransitions.pdf)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

grondstoffen binnen Europa en het slimmer hergebruiken van grondstoffen
binnen Europa. Zo zet Europa via haar industriële allianties in op het
(weder)opbouwen van belangrijke ketenschakels rond bijvoorbeeld batterijen
om minder geopolitiek afhankelijk te zijn. Nederland steunt deze aanpak en
sluit daar zo veel mogelijk op aan. Hierdoor is het mogelijk om tijdig te
anticiperen op problemen rond de beschikbaarheid van metalen en metaalverwerking.
Vraag 3, 4, 5, 6
Deelt u de analyse van het IEA dat westerse landen strategische voorraden
moeten aanhouden van zeldzame aardmetalen en andere waardevolle
grondstoffen die onder meer van belang zijn voor de chips- en halfgeleiderindustrie, batterijen van elektrische voertuigen en voor windmolens?
Welke maatregelen heeft u reeds genomen om strategische voorraden aan te
houden van zeldzame aardmetalen?
Welke inspanningen bent u van plan te verrichten om te borgen dat
Nederland kan beschikken over een strategische voorraad van zeldzame
aardmetalen en grondstoffen en er hiermee ook voor te zorgen dat Nederland
zo onafhankelijk mogelijk kan zijn van landen buiten de EU zoals China?
Welke acties gaat u nemen om te bevorderen dat er in EU-verband strategische voorraden van zeldzame aardmetalen en grondstoffen worden aangelegd, met hetzelfde doel als omschreven in vraag vijf?
Antwoord 3, 4, 5, 6
Het IEA noemt in haar rapport verschillende oplossingsrichtingen om de
beschikbaarheid van de benodigde grondstoffen voor de mondiale klimaaten energieambities te borgen. Allereerst worden circulaire strategieën als
recycling, hergebruik en efficiënter materiaalgebruik benoemd. Daarnaast zal
de bestaande en nieuwe winning en verwerking van grondstoffen sterk
verduurzaamd moeten worden om negatieve milieu en sociale impact te
minimaliseren. Als laatste wordt aangeraden te werken aan de schokbestendigheid van waardeketens. Naast verbeterde risicoanalyses zoals stresstesten,
wordt aangegeven dat onder bepaalde omstandigheden strategische
voorraden behulpzaam kunnen zijn. De aard van specifieke grondstof en de
mate van transparantie van de desbetreffende markt bepalen of dit raadzaam
is om vooral korte termijn verstoringen op te vangen. Met name industrieën
in Europa die de ruwe grondstoffen verwerken tot tussenproduct spelen hier
al op in. Zij zijn beter dan overheden in staat om in te spelen op marktomstandigheden en benodigde voorraadzekerheden voor hun productieprocessen. Zoals in het antwoord op vraag 1 beschreven, biedt Europa het juiste
niveau om de grondstoffenbelangen van het Nederlandse bedrijfsleven te
verzekeren. Toegang hebben tot grondstoffen elders en in Europa, maar ook
het bevorderen van circulaire businessmodellen helpt bedrijven om toekomstbestendig grip te houden op grondstoffen. Het Ministerie van Economische
Zaken en klimaat steunt de huidige Europese aanpak en zal extra aandacht
vragen voor verbeterde risicoanalyse van belangrijke Europese waardeketens.
Hierdoor kan beter bekeken worden of en wanneer strategische voorraden
benodigd zijn.
Vraag 7
Bent u ook van mening dat kernenergie in Nederland een belangrijke rol kan
spelen om minder afhankelijk te worden van metalen uit landen als China die
nu gebruikt worden voor windmolens en batterijen? Welke energie-productie
mogelijkheden ziet u hiertoe nog meer?
Antwoord 7
Omdat uranium op veel plaatsen wordt gedolven, kan kernenergie bijdragen
aan meer diversificatie in de aanvoer van grondstoffen voor elektriciteitsopwekking (en dus aan grotere strategische autonomie met behoud van een
open economie).
Kernenergie kan in de toekomst mogelijk een rol vervullen in de energiemix,
maar dit is uiteraard ook van andere factoren afhankelijk, zoals de vormgeving van de energietransitie, financieringskosten, leveringszekerheid en
afhankelijkheid van het buitenland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 8
Bent u het met de conclusie van het IEA eens dat er technologie moet
worden ontwikkeld, waardoor er efficiënter met grondstoffen kan worden
omgegaan? Welke maatregelen nemen het kabinet en de EU hiertoe?
Antwoord 8
In het missiegedreven topsectoren- en innovatiebeleid wordt binnen de vier
overkoepelende thema’s, waaronder «energie en duurzaamheid», gewerkt aan
het efficiënter omgaan met grondstoffen via de inzet van technologieën. Via
materiaalsubstitutie, efficiëntere en slimmere productieprocessen zoals
3D-printen en circulair ontwerpen wordt gewerkt aan het realiseren van de
maatschappelijke uitdagingen met zo min mogelijk verspilling van grondstoffen. Meer specifiek wordt via het nationale uitvoeringsprogramma circulaire
economie binnen vijf domeinen (maakindustrie, kunststoffen, bouw,
consumptiegoederen en biomassa en voedsel) gewerkt aan efficiënter
grondstoffengebruik via circulaire strategieën zoals recycling en hergebruik.
Hierbij worden de ontwikkelde technologieën uit het missiegedreven
topsectoren- en innovatiebeleid toegepast. Ook Europa zet hier stevig op in
via onder andere via het onderzoek- en innovatiebeleid van Horizon Europe.
In de nieuwe plannen staan de klimaat-, grondstoffen- en digitaliseringstransities centraal.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3