Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 643

EU-voorstellen: Plant- en diergezondheidspakket
COM (2013) 264, 260, 262, 265, 267 en 327

Nr. 12

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 december 2013
Met deze brief informeer ik u over de stand van zaken omtrent het
herzieningspakket plant- en diergezondheid. In het Algemeen Overleg
over dit herzieningspakket van 18 september jl. heb ik uw Kamer
toegezegd u hierover nader te informeren.
Algemeen
In Raadsverband (raadswerkgroepen) zijn de afgelopen zes maanden de
voorstellen voor plantgezondheid, teeltmateriaal, diergezondheid en de
controleverordening voor het eerst artikelsgewijs besproken onder leiding
van het Litouws Voorzitterschap. De besprekingen zijn er op gericht om
uitleg van de Europese Commissie te krijgen over doel en inhoud van de
artikelen en de onderlinge samenhang van het pakket. Er wordt nog niet
gesproken over wijzigingsvoorstellen en de meeste lidstaten zullen hun
posities pas duidelijk maken nadat alle artikelen zijn doorgenomen. Het
Griekse voorzitterschap zal vanaf 1 januari 2014 de artikelsgewijze
bespreking voortzetten. De eerste besprekingen in de raadswerkgroepen
geven geen aanleiding af te wijken van de Nederlandse lijn zoals
beschreven in de BNC-fiches. Hierover bent u geïnformeerd bij brief van
14 juni 2013 van de Minister van Buitenlandse Zaken (Kamerstuk 22 112,
nr. 1640).
Het Europees Parlement heeft voor de verordeningen rapporteurs
aangesteld. Deze zijn de afgelopen weken met hun conceptrapporten
gekomen. Tot medio december kunnen leden van het Europees Parlement
hier amendementen op indienen en worden de rapporten besproken in de
betreffende comités. Begin volgend jaar worden deze rapporten in het
Europees Parlement plenair in stemming gebracht. De uitkomsten worden
vervolgens ingebracht in de onderhandelingen tussen Raad, Europees
Parlement en Europese Commissie. Mede gezien de komende verkie-

kst-33643-12
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 643, nr. 12

1

zingen van het Europees Parlement verwacht ik niet dat deze onderhandelingen tijdens het Griekse Voorzitterschap worden afgerond.
Het Europees Parlement is kritisch over het grote aantal grondslagen voor
gedelegeerde handelingen (en uitvoeringshandelingen). Niet eerder was
het Europees Parlement daar zo kritisch over.
Samen met uw Kamer maak ook ik mij zorgen over het grote aantal
grondslagen voor gedelegeerde en uitvoeringshandelingen in alle
voorstellen. De positie van Nederland is dat essentiële onderdelen en
bepalingen met gevolgen voor uitvoering, handhaving en regeldruk niet
worden opgenomen in gedelegeerde handelingen. Dit omdat ik ruimte wil
houden om de uitvoering en handhaving van de verordeningen toe te
snijden op de specifieke Nederlandse situatie.
Nederland heeft de wens om als lidstaat mee te kunnen besluiten over het
wijzigen van de lijst van dierziekten en co-financiering bij ziektebestrijding,
snellere beschikbaarheid van co-financiering voor bestrijding van
plantenziekten, het mogelijk maken van geautomatiseerde
data-uitwisseling met TRACES en het verleggen van de fytosanitaire
inspectie van de buitengrens naar een erkende inspectieplaats in de EU,
onder de aandacht gebracht van meerdere leden van het Europees
Parlement.
EU-Commissievoorstel voor Verordening Teeltmateriaal
Proces
In de raadswerkgroep is de artikelsgewijze bespreking van het voorstel
voortvarend opgepakt. Het Litouws voorzitterschap streeft er naar dat
gedurende zijn voorzitterschap de eerste 104 artikelen (van 140)
besproken worden. Het Litouws voorzitterschap heeft de lidstaten in
oktober gevraagd om schriftelijk te reageren op de eerste 104 artikelen.
Tien van de 28 lidstaten hebben deze mogelijkheid aangegrepen,
waaronder Nederland. Deze Nederlandse reactie is gebaseerd op de
uitgangspunten die zijn vastgelegd in het BNC-fiche, de motie Ouwehand
cs, het rapport van de rapporteur Dikkers, en brieven die ik u verzonden
heb naar aanleiding van het rapport Dikkers en een brief van Bionext.
Voor het bepalen van deze Nederlandse positie wordt met regelmaat
overleg gevoerd met de relevante stakeholders waaronder Bionext.
Inhoudelijk
Nederland heeft in zijn inbreng melding gemaakt van de zorgen die in de
Tweede Kamer leven. Er is op gewezen dat, wat Nederland betreft, deze
voorstellen een belangrijke kans bieden te komen tot een meer duurzame
landbouw en meer behoud van biodiversiteit. Er zijn in het voorstel
nieuwe categorieën teeltmateriaal voorgesteld, namelijk «niche markt» en
«heterogeen materiaal» waarvoor de eisen minder streng zijn dan voor de
huidige categorieën. Dit biedt met name kansen voor de ontwikkeling van
nieuw teeltmateriaal voor de biologische sector. Daarom heeft Nederland
heeft de komst van deze categorieën verwelkomd, maar wel gewezen op
het belang van een goede afbakening van deze categorieën.
Verder heeft Nederland aangegeven dat de markt voor teeltmateriaal in
Europa op vele onderdelen goed functioneert. Daar waar de markt goed
functioneert en zich geen knelpunten voordoen, moet onnodige nieuwe
regelgeving worden voorkomen.
De voorgestelde vrijstelling van kosten voor micro-ondernemingen wordt
niet gesteund door Nederland. De registratie-eisen voor siergewassen en
nieuwe randvoorwaarden, die ernstige consequenties hebben voor de
bedrijfsvoering van met name groentenzaadbedrijven (zoals de voorge-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 643, nr. 12

2

nomen verplichting dat zaad alleen geïmporteerd zou kunnen worden uit
landen die een equivalent systeem als de Europese Unie hebben en de
voorgenomen inperking van de beproevingszaadregeling), zijn naar het
oordeel van Nederland onnodige verzwaringen van de regelgeving. Wat
Nederland betreft zouden ook de registratieonderzoeken voor toelating op
de markt enerzijds en kwekersrecht anderzijds beter geïntegreerd moeten
worden. Deze punten waren ook reeds door uw Kamer gesignaleerd in het
rapport Dikkers.
Inbreng andere landen
Vele landen maken zich met Nederland zorgen over de reikwijdte en
onduidelijke definities in het voorstel. Ook maken vele lidstaten zich met
Nederland zorgen over het grote aantal grondslagen voor gedelegeerde
handelingen.
Op het gebied van de voorgestelde vrijstelling van kosten voor microondernemingen hebben vrijwel alle landen negatief gereageerd.
Inmiddels heeft de Europese Commissie een enquête uitgestuurd naar
alle lidstaten om een beeld te krijgen van het aantal bedrijven in de sector
teeltmateriaal dat onder de drempel voor micro-ondernemingen valt. De
resultaten daarvan zijn nog niet bekend.
Een grote meerderheid van de lidstaten maakt bezwaar tegen het voorstel
van de Europese Commissie om in het voorstel voor teeltmateriaal ook
het teeltmateriaal voor bosbouwkundig gebruik te regelen. Dit zijn vooral
landen met een uitgebreide bosbouw. Deze lidstaten wijzen er op, dat er
voor deze sector een richtlijn van recente datum is die een goede basis
biedt voor de controle van teeltmateriaal voor deze sector. Nederland
heeft de Europese Commissie tot op heden gesteund in haar opvatting dat
dit tot het pakket zou moeten behoren, omdat daarmee alle soorten
teeltmateriaal en de controle daarop onder één wetgevingsstelsel worden
gebracht.
EU-Commissievoorstel voor Verordening Plantgezondheid
Proces
In de Raadswerkgroep is de artikelsgewijze bespreking van het voorstel in
juni jl. gestart. Tot nu toe zijn 61 van de in totaal 103 artikelen besproken.
De bijlagen bij het voorstel zijn nog niet besproken. Onder het Griekse
voorzitterschap zal het komende halfjaar de artikelsgewijze bespreking
worden voortzetten.
Inhoudelijk
Bij de eerste tentatieve bespreking in de Raadswerkgroep van de passage
over tijdelijke maatregelen voor teeltmateriaal met een onbekend
fytosanitair risico is gebleken dat het merendeel van de lidstaten
verdergaande maatregelen wil treffen dan in het voorstel is aangegeven.
Er is met name bezorgdheid over de import van houtige gewassen
(bijvoorbeeld bomen met kluit) uit onbekende herkomsten, die een
fytosanitair risico voor het grondgebied van de EU en vooral voor de
groene ruimte kunnen vormen. Ik deel de zorg van de andere lidstaten
voor de bescherming van de Europese Unie tegen de introductie en
verspreiding van ziekten en plagen. Tegelijkertijd zet ik mij in voor een
evenwichtige grenscontrole, gebaseerd op risicobeoordeling.
Het punt van financiële compensatie voor de waarde van vernietigd
plantmateriaal heeft Nederland ingebracht bij de onderhandelingen over
de Financiële Verordening. De Nederlandse wens op dit punt lijkt gehoor
te vinden: op grond van de tot nu gevoerde discussies is de verwachting
dat cofinanciering van de waarde van vernietigd plantmateriaal met
ingang van 1 januari 2017 mogelijk wordt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 643, nr. 12

3

EU-Commissievoorstel voor Controleverordening
Proces
Inmiddels zijn de eerste 47 artikelen van de controleverordening
besproken in de raadswerkgroep. Omdat deze besprekingen een
informerend karakter hadden, kunnen nog geen conclusies getrokken
worden over de positie van de lidstaten.
Inhoudelijk
Ten aanzien van de relevantie van het huidige voorstel voor de biologische sector heeft de Europese Commissie aangegeven dat het niet de
bedoeling is om in het kader van de controleverordening de huidige
regelgeving ten aanzien van biologische productie ingrijpend te wijzigen.
Het voorstel is voor zover het biologische productie betreft alleen gericht
op het voorkomen van leemten en overlappingen in de regelgeving voor
officiële controle.
Ten aanzien van de voorgestelde vrijstelling van het betalen van controlekosten door microbedrijven heeft de Europese Commissie aangegeven
dat de bedoeling hiervan is om ondernemingen met een geringe omvang
te ondersteunen en dat deze bepaling in alle landen zal moeten worden
doorgevoerd teneinde een gelijk speelveld te bereiken. Zoals in het
BNC-fiche en in het rapport Dikkers reeds is opgemerkt, verzet Nederland
zich tegen deze bepaling, omdat deze allerlei negatieve effecten zal
hebben. Dit heeft Nederland inmiddels ook in de raadswerkgroep kenbaar
gemaakt. Daarbij is gebleken dat veel lidstaten deze bezwaren delen.
EU-Commissievoorstel voor Verordening Diergezondheid
Proces
Onder het Ierse en Litouwse voorzitterschap zijn in de raadswerkgroep
alle artikelen van de verordening voor diergezondheid voor de eerste keer
besproken. De komende tijd zal in de raadswerkgroep aandacht worden
besteed aan de plannen van de Europese Commissie met de gedelegeerde en uitvoeringshandelingen1 en de procedure voor het aanpassen
van de lijst met dierziekten.
Inhoudelijk
Het overleg in de raadswerkgroepen geeft tot nu toe geen aanleiding om
de Nederlandse inzet, zoals aangegeven in het BNC-fiche te herzien.
Aandachtspunt is de procedure voor het vaststellen van de dierziektenlijst.
Deze lijst geeft de dierziekten aan waarvoor Europese regelgeving geldt,
bijvoorbeeld een bestrijdingsplicht of handelsmaatregelen.
In de conceptrapporten stellen de rapporteurs van het Europees
Parlement voor om de lijst met dierziekten per gedelegeerde handeling te
regelen.
Voor het aanpassen van de dierziektenlijst gaat de voorkeur van
Nederland uit naar een uitvoeringshandeling, zoals ook voorgesteld door
de Europese Commissie.
Nederland heeft er bij het voorzitterschap van de Raad op aangedrongen
om met de lidstaten een lijst te maken van gedelegeerde/uitvoeringshandelingen, waarvan zij de Commissie wil vragen deze nu alvast uit te
werken. Voorbeelden die Nederland heeft genoemd zijn de beleidsvorming op het gebied van vaccinatie en antimicrobiële resistentie, en het
plan om transporten tussen lidstaten met een laag risico van bijvoorbeeld
1

De Commissie heeft een non-paper gepresenteerd waarin ze op hoofdlijnen toelicht wat zij met
de gedelegeerde en uitvoeringshandelingen van plan is. Dit overzicht is te vinden via:
http://ec.europa.eu/food/animal/animal-health-proposal-2013_en.htm.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 643, nr. 12

4

bepaalde slachtdieren, uit te zonderen van bepaalde certificatieverplichtingen. Bij dit laatste moet zekerheid worden geboden dat er geen
veterinaire risico’s bestaan.
EU-Commissievoorstel voor Financiële Verordening
Proces
De financiële verordening moet, in tegenstelling tot de overige verordeningen van het pakket, al ingaan op 1-1-2014, aangezien het nieuwe
Meerjarig Financieel Kader voor de periode 2014–2020 dan in werking
treedt. Op 1 oktober jl. werd de laatste raadswerkgroep afgerond en op
2 december vond de laatste vergadering van de Raden/attachés plaats. De
landbouwcommissie van het Europees Parlement heeft op 26 november
haar standpunt bepaald.
Op 6 december volgde in het COREPER de voorbereiding van het mandaat
voor de triloog met het Europees Parlement. De eerste overlegronde vond
plaats op 10 december, met een eventuele tweede triloog op 17 december.
Inhoudelijk
Tijdens de onderhandelingen zijn twee belangrijke punten van Nederland
gehonoreerd: compensatie van de waarde van vernietigd plantmateriaal
en besluitvorming bij noodmaatregelen. Het voor Nederland belangrijke
punt van de cofinanciering van de waarde van vernietigd plantmateriaal
bij uitroeiing van plantenziekten is nu wel in het voorstel is opgenomen.
Op grond van de tot nu gevoerde discussies is de verwachting dat
cofinanciering van de waarde van vernietigd plantmateriaal mogelijk
wordt met ingang van 1 januari 2017.
Voor Nederland is het ook belangrijk dat lidstaten hun invloed behouden
op de besluitvorming bij noodmaatregelen. Bij de bestrijding van een
uitbraak van een besmettelijke dierziekte gaat het vaak om ingrijpende
gebeurtenissen met grote financiële gevolgen. Het is in die situatie dan
ook van groot belang dat lidstaten via uitvoeringshandelingen invloed
kunnen blijven uitoefenen op de besluitvorming over de cofinanciering
van de genomen maatregelen. Op grond van de huidige discussies is de
verwachting dat besluitvorming over de cofinanciering van noodmaatregelen blijft plaatsvinden via uitvoeringshandelingen die volgens de
onderzoeksprocedure worden vastgesteld. Dat betekent dat lidstaten goed
betrokken blijven bij de besluitvorming over genoemde cofinanciering.
De besluitvormingsprocedure voor het vaststellen van de lijsten van
dierziekten en zoönosen waarbij de bestrijdingsmaatregelen in
aanmerking komen voor Europese cofinanciering is gewijzigd ten opzichte
van het oorspronkelijke voorstel.
Op grond van de tot nu toe gevoerde discussie ziet het er naar uit dat de
lijst van dierziekten en zoönosen als bijlage bij de verordening wordt
opgenomen. Op basis van de Europese verdragen is wijziging van
bijlagen alleen mogelijk door wijziging van de verordening of bij
gedelegeerde handeling. In dit geval beperkt de gedelegeerde
bevoegdheid zich tot het toevoegen van ziekten aan de lijst. Nederland
heeft ervoor gepleit om ziekten van deze lijsten toe te voegen bij
uitvoeringshandeling. Het krachtenveld ziet er echter ongunstig uit. Het
Nederlandse standpunt heeft nauwelijks steun gekregen van andere
lidstaten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 643, nr. 12

5

Ook het Europees Parlement heeft aangegeven het opnemen van de lijst
van dierziekten in een bijlage en wijziging daarvan bij gedelegeerde
handeling te steunen.
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
S.A.M. Dijksma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 643, nr. 12

6