OPENBAAR

TER BESLISSING
Datum
30 maart 2023

Aan

Onze referentie
IENW/BSK-2023/81343

Minister

Toezenden RIVM rapport Waterbeschikbaarheid en
opvolging moties

Opgesteld door
Bestuurskern
Dir.Waterkwal teit en Grote
Wateren
Stoffen en Waterketen
Beslistermijn
30-03-2023
Bijlage(n)
5

Aanleiding
Het RIVM heeft onderzoek (Bijlage 02) gedaan naar de beschikbaarheid van
voldoende winningscapaciteit om te kunnen voldoen aan de drinkwatervraag
tussen nu en 2030. Ook hebben de Kamerleden Van der Plas en Minhas moties
ingediend over het gebruik van ontzilting om te voorzien in de drinkwatervraag.
Op 3 april zal het RIVM rapport gepubliceerd worden op de RIVM website.
Met deze brief biedt u het RIVM rapport aan de Tweede Kamer aan, geeft u uw
beleidsreactie op dit rapport en geeft u invulling aan de ingediende moties.
Geadviseerd besluit
U wordt gevraagd in te stemmen met het verzenden van bijgevoegde Kamerbrief.
Kernpunten
De noodzakelijke capaciteit voor de productie van drinkwater was in 2020 circa
1,3 miljard m3 per jaar. Tussen nu en 2030 zal de drinkwatervraag in het hele
land verder groeien. Met de huidige hoeveelheid drinkwater die de
drinkwaterbedrijven kunnen leveren zal er een tekort gaan optreden van
ongeveer 102 miljoen m3 drinkwater per jaar. Regionaal kan dit betekenen dat
drinkwaterbedrijven onvoldoende kunnen inspringen op piekvragen tijdens
perioden van droogte. Ook is de levering van drinkwater voor nieuwe
aansluitingen niet gewaarborgd.
Op grond van de analyse van het RIVM is het nodig op korte termijn acties te
ondernemen om de drinkwatervoorziening te waarborgen. Daartoe wordt een
Actieplan Leveringszekerheid drinkwater opgesteld door Vewin, IPO en IenW om
de knelpunten aan te pakken en zo te zorgen voor de continuïteit vanGraag
de
bij IPO en VEWIN kort op de bal
drinkwatervoorziening.
zitten, dat het actieplan voldoende

concreet wordt (dus dat duidelijk is wie

Een alternatieve manier om drinkwater te produceren is het toepassen
van
wat
op welk moment moet doen en er
ontzilting. De Kamerleden Van der Plas en Minhas hebben beiden moties
een tijdschema achter zit waarin de
ingediend om inzicht te krijgen in de mogelijke inzet van deze technieken
om te
noodzakelijke
acties op tijd gereed zijn)
voldoen aan de drinkwatervraag. Met deze brief geeft u invulling aan deze moties.
Krachtenveld
De partijen betrokken bij de uitvoering van de Beleidsnota Drinkwater 2021-2027
(IenW, Vewin, IPO, VNG, UvW) zijn het erover eens dat de drinkwatervoorziening

OPENBAAR

Pagina 1 van 4

gewaarborgd moet worden, en dat het daarvoor nodig is om op korte termijn te
komen tot het genoemde gezamenlijke Actieplan.
Met het toezenden van deze brief informeert u de Kamer over het actieplan. De
bestuurlijke afstemming hierover vindt plaats in het Bestuurlijk Overleg Water en
moet nog plaatsvinden.
Toelichting
Politieke context
In de Water en bodem sturend brief is het volgende aangegeven:
“Nieuwe drinkwateronttrekkingen worden toegestaan mits ze duurzaam inpasbaar
zijn, ook in relatie tot verdrogingsproblematiek en effect op bestaand gebruik.
Voor de korte termijn krijgt het drinkwaterbelang daar waar nodig en onder
strikte voorwaarde prioriteit, vanwege de leveringsplicht van drinkwaterbedrijven
en de zorgplicht van overheden.”

Datum
30 maart 2023
Onze referentie
IENW/BSK-2023/81343
Opgesteld door
Bestuurskern
Dir.Waterkwal teit en Grote
Wateren
Stoffen en Waterketen
Aan
Minister
Bijlage(n)
5

Motie Van der Plas (bijlage 03)
Met haar motie verzoekt het lid Van der Plas het kabinet om te onderzoeken of en
zo ja hoe het filteren van zeewater tot drinkwater in tijden van droogte mogelijk
is.
Motie Minhas c.s (Bijlage 04)
Met de motie verzoeken de leden Minhas, Van der Plas en Van der Molen de
regering te onderzoeken in welke mate ontzilting van zout water een rol kan
spelen bij het op peil houden van de drinkwatervoorziening.
Technisch is het mogelijk om met behulp van ontzilting te voorzien in de
drinkwatervoorziening. Het toepassen van een dergelijke techniek kent echter een
aantal beperkende randvoorwaarden. Zo moet een oplossing gevonden worden
voor de omgang met/lozing van de reststroom. Ook kent deze techniek een zeer
grote energievraag in vergelijking met het gebruik van zoet water. Naast de
beschikbaarheid van voldoende energie op het energienet, vergroot de hoge
energievraag de kwetsbaarheid van het drinkwaterbedrijf voor schommelingen in
de energieprijs. Het is dan ook aan de drinkwaterbedrijven om, in overleg met de
(grond-)waterbeheerder, te bepalen op welke wijze en met welke technieken zij
het drinkwater bereiden. U heeft hierin geen directe rol.
Financiële/juridische overwegingen
De drinkwaterbedrijven hebben op grond van de Drinkwaterwet de plicht om
drinkwater te leveren voor huishoudelijk gebruik. Op grond van dezelfde wet
hebben alle bestuursorganen de taak om bij te dragen aan een duurzame
drinkwatervoorziening.
Strategie
Om op korte termijn tot aanvullende winningscapaciteit te komen, zullen mogelijk
keuzes gemaakt moeten worden die strijdig zijn met het streven naar een robuust
watersysteem. Deze strijdigheid is al benoemd in de Water en Bodem sturend
brief en wordt nu wellicht al ingevuld. Een concreet voorbeeld kan zijn dat een
grondwaterwinning waarbij zowel de grondwaterbeheerder en het
drinkwaterbedrijf van mening zijn dat deze winning afgebouwd moet worden
vanwege de impact op de omgeving, gedurende een langere periode in stand
gehouden moet worden om aan de drinkwatervraag te voldoen. Dit kan in

OPENBAAR

Pagina 2 van 4

potentie ten koste gaan van overige functies, zoals de omliggende natuur of
landbouwgronden.
Uitvoering en gevolgen voor de maatschappij
Een drinkwaterwinning heeft altijd impact op de omgeving. Hetzij door
grondwaterstandsdaling, hetzij door gebruiksbeperkingen in de omgeving. Dit
maakt dat het voor belanghebbenden vaak de voorkeur heeft dat een winning
elders gerealiseerd wordt. Voor schade als gevolg van de onttrekking van
grondwater is er een schadevergoedingsregeling.
Vanwege de beperkte beschikbaarheid van drinkwater heeft Vitens op diverse
plekken al de aansluiting van bedrijven op het drinkwaternet moeten weigeren.
Uit het RIVM rapport blijkt dat de vanzelfsprekendheid in Nederland dat er altijd
voldoende drinkwater uit de kraan komt onder druk staat.

Datum
30 maart 2023
Onze referentie
IENW/BSK-2023/81343
Opgesteld door
Bestuurskern
Dir.Waterkwal teit en Grote
Wateren
Stoffen en Waterketen
Aan
Minister
Bijlage(n)
5

Communicatie
Er zal met DCO een communicatielijn worden opgesteld. Er is veel interesse
vanuit de pers voor dit onderwerp.
Voorgaande ontwikkelingen en alternatieven
Op 21 april 2022 heeft u Kamervragen beantwoord van de leden Minhas en Peter
De Groot over een bericht van de Vewin dat de waterbeschikbaarheid onder druk
staat (Bijlage 5). Daarin wordt ook melding gemaakt van het onderzoek dat met
voorliggende kamerbrief wordt aangeboden.
Duurzaamheid
Het is waarschijnlijk zo dat de opties die op korte termijn gerealiseerd kunnen
worden om te voldoen in de drinkwatervraag, opties zijn die het (grond-)
watersysteem zwaarder belasten dan gewenst is ten behoeve van het bereiken
van een robuust watersysteem.
Informatie die niet openbaargemaakt kan worden
Niet van toepassing.

OPENBAAR

Pagina 3 van 4

Bijlagen

Datum
30 maart 2023

Volgnummer

Naam

Informatie

01

Kamerbrief aanbieden rapport Kamerbrief waarmee het RIVM
RIVM Waterbeschikbaarheid en rapport wordt aangeboden aan
toepassen ontzilting
de kamer en de 2 moties over
het toepassen van ontzilting
worden afgehandeld.

2

RIVM Rapport 2023-0005
Waterbeschikbaarheid voor de
bereiding van drinkwater tot
2030. Knelpunten en
oplossingsrichtingen

Het RIVM rapport waarin de
opgave voor de
drinkwatervoorziening voor de
periode tot 2030 wordt
beschreven.

3

Motie 32600 XII 32 Van der
Plas

Onderzoeken of het filteren van
zeewater tot drinkwater
mogelijk is

4

Motie 32600 XII 15Minhas c.s

Onderzoeken in welke mate
ontzilting van zout water een rol
kan spelen bij het op peil
houden van de
drinkwatervoorziening

5

Kamerbrief antwoord op vragen Over het bericht ‘Vewin:
van de leden Minhas en Peter
drinkwater voor 900.000
de Groot
nieuwe woningen niet zeker’

OPENBAAR

Onze referentie
IENW/BSK-2023/81343
Opgesteld door
Bestuurskern
Dir.Waterkwal teit en Grote
Wateren
Stoffen en Waterketen
Aan
Minister
Bijlage(n)
5

Pagina 4 van 4