Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

33 625

Hulp, handel en investeringen

Nr. 168

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 juni 2015
Vandaag zijn met de publicatie van de beleidsregels in de Staatscourant
twee nieuwe programma’s gelanceerd ter vervanging van het Programma
voor Ontwikkelingsrelevante Infrastructuurontwikkeling (ORIO). Het
betreft DRIVE1, een instrument voor de financiering van publieke
infrastructuur in lage- en middeninkomenslanden, en Develop2Build2, een
programma om de ontwikkeling en aanbesteding van infrastructurele
projecten te ondersteunen.
Goede infrastructuur is van vitaal belang voor het functioneren van
economieën. Begaanbare wegen vergroten bijvoorbeeld de toegang van
rurale voedselproductie tot de lokale markt en goede waterzuivering is
belangrijk voor de ontwikkeling van kleine en middelkleine industriële
productie. De verkoop van lokale productie en de import van bijvoorbeeld
grondstoffen zijn mede afhankelijk van toegankelijke havens en luchthavens. Voor het midden- en kleinbedrijf is een constante en toereikende
energievoorziening een randvoorwaarde voor succes.
Helaas ontbreekt in veel lage- en middeninkomenslanden de noodzakelijke infrastructuur. Dit vormt een rem op de groei van deze landen,
temeer daar het deze landen vaak ontbreekt aan voldoende financiële
middelen om deze infrastructuur te realiseren. Daarnaast is er vooral in de
minst ontwikkelde landen (MOL’s) een gebrek aan capaciteit en middelen
om projecten te ontwikkelen. DRIVE draagt bij aan het overbruggen van
het financieringsgat. Aanvullend richt Develop2Build zich op de ondersteuning van lokale overheden bij de ontwikkeling van ontwikkelingsrelevante infrastructurele projecten.
Beide programma’s zijn vormgegeven langs de uitgangspunten zoals in
overleg met uw Kamer vastgesteld:
1

Stcrt. (2015), nr. 16818. DRIVE is een acronym voor Development Related Infrastructure
Investment Vehicle.
2
Stcrt. (2015), nr. 16820.

kst-33625-168
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 625, nr. 168

1

•
•
•
•

Meer focus op privatesectorontwikkeling en de MOL’s en een betere
programmatische samenhang;
Minder bureaucratie en meer flexibele inzet;
De mogelijkheid voor volledige concessionele financiering van
projecten.
Actieve betrokkenheid van het (Nederlandse) bedrijfsleven;

DRIVE
DRIVE biedt overheden, via subsidies aan het bedrijfsleven, een flexibele
bron van financiering voor projecten die binnen de doelstellingen van
DRIVE passen. Projectvoorstellen worden beoordeeld op ontwikkelingsrelevantie en eenduidige selectiecriteria zoals drempelvereisten (land,
projectomvang, haalbaarheidsstudie), additionaliteit en IMVO3. De
hoofddoelstelling van DRIVE is het bevorderen van de ontwikkeling van
de private sector door de verbetering van infrastructuur. Zo stelt DRIVE via
groei van werkgelegenheid en productiviteit mensen in lage- en middeninkomenslanden in staat te voorzien in hun eigen levensonderhoud.4
Om DRIVE beter in te bedden in het beleid voor hulp, handel en investeringen wordt aansluiting gezocht met andere programma’s op de
speerpunten water, voedselzekerheid en seksuele en reproductieve
gezondheidszorg (SRGR) en op het gebied van klimaatfinanciering. Zo kan
een project voor de aanleg van een irrigatiesysteem bijdragen aan het
Nederlandse voedselzekerheidsprogramma in een land of kunnen de met
Nederlandse expertise ontwikkelde waterprojecten, bijvoorbeeld op het
gebied van kustbescherming, worden geïmplementeerd. Niet alleen biedt
het bedrijf een oplossing voor het infrastructurele probleem dat duurzame
economische ontwikkeling in de weg staat, maar met behulp van DRIVE
brengt het bedrijf tevens een concessioneel financieringspakket mee voor
de volledige projectkosten. Op die manier krijgt de lokale overheid een
totaalaanbod, inclusief de financiering.
Om met behulp van DRIVE lage en middeninkomenslanden complete
concessionele financiering voor infrastructurele projecten aan te kunnen
bieden zal RVO.nl bij het structureren en arrangeren van de financiering
optreden als makelaar tussen DRIVE en andere financiers.5 Hiertoe zijn ten
laste en risico van DRIVE aanvullende mogelijkheden voor exportkredietverzekeringen (EKV) gecreëerd. Daardoor wordt ook de financiering van
projecten in landen mogelijk die niet in aanmerking komen voor de
reguliere EKV.6 Vaak zijn dit landen die infrastructurele ondersteuning het
hardst nodig hebben. Daarnaast kan RVO.nl als uitvoerder van DRIVE in
voorkomende gevallen ook garanties of leningen verstrekken. Hier is een
jaarlijks garantieplafond aan verbonden7.
In de nieuwe opzet stelt DRIVE bedrijven in staat een activerende rol te
spelen bij het tot stand komen en tijdig implementeren van projecten. Het
ownership bij de lokale overheden is geborgd door de verantwoordelijkheid over het aanbestedingstraject en de daaruit voortvloeiende
prioriteitstelling volledig bij de lokale overheid te laten. Voor zover lokale
3

In lijn met de gewijzigde motie Leegte nr. 16 (t.v.v. Kamerstuk 33 916, nr. 5).
Binnen deze doelstelling passen ook projecten die er in lijn met de motie Van Laar (Kamerstuk
33 916, nr. 15) toe leiden dat er in ontwikkelingslanden meer waarde wordt toegevoegd aan
grondstoffen.
5
In lijn met de gewijzigde motie Leegte nr. 18 (t.v.v. Kamerstuk 33 916, nr. 7).
6
De reguliere EKV wordt onder verantwoordelijkheid van de Ministers van Financiën en
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en ten laste van de begroting van het
Ministerie van Financiën uitgevoerd door Atradius DSB.
7
Meer uitleg hierover gaat u toe in het Toetsingskader Risicoregelingen in de bijlage,
raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 625, nr. 168

2

aanbestedingswetgeving hierin voorziet, is het in die opzet ook mogelijk
om zogenaamde unsolicited proposals te accommoderen, zodat een
bedrijf al in een vroeg stadium oplossingen kan aandragen voor infrastructurele uitdagingen zonder het risico dat een concurrent er kosteloos
met zijn oplossing vandoor gaat. Onderzoek toont aan dat ontwikkelingslanden beperkte ervaringen hebben met dergelijke aanbestedingsprocedures.8
Voor DRIVE komt tot en met eind 2016 een verplichtingenbudget van 150
miljoen euro beschikbaar. Het verplichtingenbudget voor de jaren daarna
zal jaarlijks via een publicatie in de Staatscourant bekend worden
gemaakt.
Develop2Build
Develop2Build is een programma dat directe ondersteuning verleent aan
overheden in lage- en middeninkomenslanden voor de ontwikkeling en
aanbesteding van ontwikkelingsrelevante infrastructurele projecten. Bij de
overheden in deze landen bestaat grote behoefte aan technische
assistentie voor de ontwikkeling van projecten die duurzaam bijdragen
aan economische ontwikkeling. Develop2Build voorziet in deze behoefte.
Eenmaal ontwikkelde projecten kunnen op termijn door DRIVE gefinancierd worden, maar dat is geen noodzakelijkheid. De ontwikkelde
projecten kunnen ook door ontwikkelingsbanken, andere donoren of zelfs
private partijen worden gefinancierd. Leidend is dat geheel ontwikkelde
projecten de financiering krijgen die het beste bij de plannen en behoefte
van de lokale overheden past.
Identificatie van te ontwikkelen infrastructurele projecten wordt verzorgd
door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl). Hierin werkt
RVO.nl nauw samen met de overheden en samen overleggen zij met de
belangrijkste stakeholders in binnen- en buitenland. RVO.nl vertolkt in dat
proces een makelaarsrol voor de opbouw van een projectportefeuille die
in lijn is met de prioriteiten van het BHOS-beleid. Daarbij beperkt
Develop2Build zich tot de MOL’s op de landenlijst voor private sectorontwikkeling zoals vastgesteld in de Nota «Wat de wereld verdient»9 en de
geïdentificeerde partnerlanden die geen MOL zijn.
De ervaring met ORIO leert dat het vooral in de minst ontwikkelde landen
ontbreekt aan capaciteit en middelen om de ontwikkeling van projecten
ter hand te nemen. Hierdoor kunnen deze landen ook minder snel
aanspraak maken op financiering van infrastructuur zoals voorzien in een
programma als DRIVE. Net als DRIVE richt Develop2Build zich op private
sectorontwikkeling en de speerpunten water, voedselzekerheid en
seksuele en reproductieve gezondheidszorg en rechten (SGRG), alsook
klimaat. En ook Develop2Build zoekt projecten uit die aansluiten bij de
bredere agenda voor hulp, handel en investeringen.
Voor Develop2Build is tot en met eind 2016 een verplichtingenbudget van
10 miljoen euro beschikbaar. Daarmee kunnen naar verwachting zo’n 10
projecten worden ondersteund. Het verplichtingenbudget voor de jaren
daarna zal jaarlijks via een publicatie in de Staatscourant bekend worden
gemaakt.
Met DRIVE en Develop2Build is invulling gegeven aan de uitgangspunten
zoals neergelegd in de Kamerbrief over een nieuw instrument voor
8

In lijn met de toezegging om de Kamer per brief te informeren over de toepassing van
unsolicited proposals in DRIVE.
9
Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Kamerstuk 33 625, nr. 1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 625, nr. 168

3

infrastructuurontwikkeling van 25 april 201410 en de suggesties en moties
zoals met uw Kamer besproken in het Notaoverleg Bedrijfsleveninstrumentarium van 23 juni 2014. Ook is rekening gehouden met de bevindingen in het aanstaande rapport van de Inspectie Ontwikkelingssamenwerking en Beleidsevaluatie (IOB) over haar onderzoek naar de impact van
het ORET-programma11. Tijdens de evaluatieperiode is hierover periodiek
overleg gevoerd met IOB. Zodra het rapport beschikbaar is, wordt het,
voorzien van een beleidsreactie, naar uw Kamer gezonden. Gelet op het
aanstaande zomerreces zal dit niet eerder dan september zijn.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.M.J. Ploumen

10
11

Kamerstuk 33 625, nr. 97.
ORET staat voor Ontwikkelingsrelevante Exporttransacties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 625, nr. 168

4