1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

34 660 (R2085)

Verdrag van Minamata inzake kwik; Kumamoto,
10 oktober 2013

A/ nr. 1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Ter griffie van de Eerste en van de Tweede
Kamer der Staten-Generaal ontvangen op
17 januari 2017.
De wens dat het verdrag aan de uitdrukkelijke
goedkeuring van de Staten-Generaal wordt
onderworpen kan door of namens een van de
Kamers of door ten minste vijftien leden van
de Eerste Kamer dan wel dertig leden van de
Tweede Kamer of door de Gevolmachtigde
Ministers van Aruba, Curaçao of Sint Maarten
te kennen worden gegeven uiterlijk op
16 februari 2017.

Aan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal

Het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State van het Koninkrijk wordt niet
openbaar gemaakt, omdat het uitsluitend
opmerkingen van redactionele aard bevat
(artikel 26, zesde lid jo vijfde lid, van de Wet
op de Raad van State).

Den Haag, 4 januari 2017
Overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, eerste en tweede lid, en artikel
5, eerste en tweede lid, van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking
verdragen, de Raad van State van het Koninkrijk gehoord, heb ik de eer u
hierbij ter stilzwijgende goedkeuring over te leggen het op 10 oktober
2013 te Kumamoto tot stand gekomen verdrag van Minamata inzake kwik
(Trb. 2013, nr. 239 en Trb. 2014, nrs. 173 en 211).
Een toelichtende nota bij dit verdrag treft u eveneens hierbij aan.
De goedkeuring wordt voor het gehele Koninkrijk gevraagd.
Aan de Gouverneurs van Aruba, Curaçao en Sint Maarten is verzocht
hogergenoemde stukken op 18 januari 2017 over te leggen aan de Staten
van Aruba, de Staten van Curaçao en de Staten van Sint Maarten.
De Gevolmachtigde Ministers van Aruba, Curaçao en Sint Maarten zijn
van deze overlegging in kennis gesteld.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

kst-34660-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Staten-Generaal, vergaderjaar 2016–2017, 34 660 (R2085), nr. 1

1

TOELICHTENDE NOTA
1. Algemeen
Op 20 februari 2009 aanvaardde de Beheerraad van het Milieuprogramma
van de Verenigde Naties (UNEP) besluit 25/51 om de aanzet te geven tot
internationale actie om kwik op efficiënte, effectieve en samenhangende
wijze te beheren. In paragraaf 221 van het slotdocument «The future we
want» van de Conferentie van de Verenigde Naties inzake duurzame
ontwikkeling in Rio de Janeiro van 20 tot 22 juni 2012 werd opgeroepen
tot succesvolle afronding van de onderhandelingen over een mondiaal,
juridisch bindend instrument inzake kwik teneinde de gevaren voor de
menselijke gezondheid en het milieu aan te pakken2.
Op 10 oktober 2013 is te Kumamoto het Verdrag van Minamata inzake
kwik (Trb. 2013, 239 en Trb. 2014, 173 en 211; hierna: het Verdrag) tot
stand gekomen. Het Verdrag heeft tot doel de menselijke gezondheid en
het milieu te beschermen tegen antropogene emissies en lozingen van
kwik en kwikverbindingen. Kwik is een toxische stof die kan leiden tot
aanzienlijke schadelijke gevolgen voor het milieu en de menselijke
gezondheid. De emissies van kwik door menselijke activiteiten geven
mondiaal reden tot bezorgdheid vanwege de verspreiding ervan over
lange afstand in de atmosfeer en ophoping in levende organismen. In het
Verdrag worden voor kwik, kwikhoudende producten en kwikverbindingen
regels gesteld ten aanzien van productie, export, import, lozingen,
emissies, tussentijdse opslag en afvalbeheer, met de nodige administratieve verplichtingen. In de artikelsgewijze toelichting zal hier nader op
worden ingegaan.
Het Verdrag is juridisch bindend tussen partijen en verplicht partijen tot
het nemen van maatregelen die de schadelijke gevolgen van kwik voor
het milieu en de menselijke gezondheid adresseren. Het Verdrag bevat
naar de mening van de regering dan ook geen een ieder verbindende
bepalingen.
Momenteel hebben 28 partijen het Verdrag geratificeerd. Het Verdrag zal
in werking treden nadat 50 partijen een akte van bekrachtiging,
goedkeuring, aanvaarding of toetreding hebben nedergelegd. De eerste
Conferentie van de partijen (hierna: CoP) staat gepland voor september
2017. De Europese Unie (hierna: EU) is groot voorstander van het Verdrag
en wil graag als partij met volledig stemrecht deelnemen aan deze eerste
CoP. De EU stelt daarom alles in het werk om het Verdrag gezamenlijk met
de lidstaten zo spoedig mogelijk te ratificeren. Hiermee zal ook de EU
partij bij het Verdrag worden, zoals ook het geval is voor andere milieuverdragen die vallen onder de bevoegdheid van zowel de EU als de
lidstaten.3

1

http://www.unep.org/chemicalsandwaste/Mercury/GlobalMercuryPartnership/
MandatesDecision255/tabid/4565/language/en-US/Default.aspx
https://sustainabledevelopment.un.org/futurewewant.html
3
O.a. het Verdrag van Stockholm inzake persistente organische verontreinigende stoffen;
Stockholm, 22 mei 2001 (Trb. 2001, 132), het Verdrag van Bazel inzake de beheersing van de
grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen en de verwijdering ervan;
Bazel, 22 maart 1989 (Trb. 1990, 12) en het Verdrag van Rotterdam inzake de procedure met
betrekking tot voorafgaande geïnformeerde toestemming ten aanzien van bepaalde gevaarlijke
chemische stoffen en pesticiden in de internationale handel; Rotterdam, 10 september 1998
(Trb. 1999, 30).
Het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State van het Koninkrijk wordt niet
openbaar gemaakt, omdat het uitsluitend opmerkingen van redactionele aard bevat (artikel 26,
zesde lid jo vijfde lid, van de Wet op de Raad van State).
2

Staten-Generaal, vergaderjaar 2016–2017, 34 660 (R2085), nr. 1

2

2. Gevolgen van het Verdrag voor wet- en regelgeving in het
Europese deel van Nederland
Binnen de EU is al uitgebreide regelgeving op het gebied van kwik van
kracht. Desalniettemin wil de EU partij worden bij het Verdrag. Dit
betekent dat de EU haar regelgeving, die doorwerkt in de regelgeving van
de EU-lidstaten, in lijn moet brengen met het Verdrag. Een groot deel van
de verdragsverplichtingen is neergelegd in EU-regelgeving, maar ten
aanzien van een zestal onderwerpen bestaan leemten tussen het Verdrag
en de EU-regelgeving.
Het Verdrag is een gemengde overeenkomst (d.w.z. een internationale
overeenkomst die bevoegdheden van de Unie en de lidstaten bestrijkt). De
Unie en de lidstaten zijn gezamenlijk bevoegd om extern op te treden en
zowel EU als de lidstaten kunnen dus partij worden bij het Verdrag. Omdat
dit Verdrag milieu betreft, is er sprake van een gedeelde bevoegdheid van
EU en de lidstaten (art. 191, vierde lid, Verdrag inzake de Werking van de
Europese Unie; hierna VWEU). Voor bepaalde onderwerpen (zoals de
handel in kwikhoudende producten) die het Verdrag regelt, geldt dat de
EU exclusieve regelgevende bevoegdheid heeft ten opzichte van de
EU-lidstaten. Voor veel van de niet-handelsgerelateerde onderwerpen van
het Verdrag geldt reeds EU-regelgeving. Om deze reden kan voor deze
onderwerpen niet door middel van nationale regelgeving, maar alleen
door EU-regelgeving invulling worden gegeven aan de verdragsverplichtingen, alvorens het Verdrag door de EU en de EU-lidstaten kan worden
geratificeerd.
Voor het deel van de verdragsverplichtingen, waaraan de EU-regelgeving
nog niet voldoet, is een nieuwe verordening opgesteld. De Europese
Commissie heeft hiertoe op 2 februari 2016 een voorstel ingediend
(COM(2016) 39 final).4 De verordening vervangt Verordening (EG) nr.
1102/20085 en voorziet tevens in nu nog ontbrekende bepalingen omtrent
– de beperking van de invoer van kwik op basis van de bron, het
beoogde gebruik en de plaats van oorsprong van het kwik;
– een verbod op de uitvoer, invoer en productie van bepaalde kwikhoudende producten;
– het gebruik van kwik in bepaalde productieprocessen;
– het verbieden en beperken van nieuwe toepassingen van kwik in
producten en productieprocessen;
– het gebruik van kwik in ambachtelijke en kleinschalige goudwinning en
– het gebruik van kwik in tandheelkundig amalgaam.
Om ervoor te zorgen dat de EU-regelgeving altijd in lijn is met besluiten
van de CoP die door de EU zijn gesteund, wordt in de verordening de
Europese Commissie de bevoegdheid gegeven om de bijlagen bij de
verordening te wijzigen of de verordening aan te vullen met technische
voorschriften voor de milieuverantwoorde technische opslag van kwik en
kwikverbindingen.
Inwerkingtreding van deze nieuwe kwikverordening is voorzien per
1 januari 2018. Voorafgaand hieraan zou ratificatie van het Verdrag door
de EU en de lidstaten al mogelijk zijn, namelijk direct na de vaststelling
van de verordening door de Europese Raad en het Europees parlement.
Voor zover de EU en de lidstaten nu nog niet aan de verplichtingen van
het Verdrag voldoen, gaat het om verplichtingen die niet onmiddellijk na
4
5

Kamerstukken II 2015–2016, 22 112, nr. 2075.
Verordening (EG) Nr. 1102/2008 van het Europees parlement en de Raad van 22 oktober 2008
inzake het verbod op de uitvoer van metallisch kwik en andere kwikverbindingen en -mengsels
en de veilige opslag van metallisch kwik (PbEU 2008, L 304/75).

Staten-Generaal, vergaderjaar 2016–2017, 34 660 (R2085), nr. 1

3

inwerkingtreding van het Verdrag implementatie vereisen, aangezien de
verplichtingen van het Verdrag op zijn vroegst drie jaar na inwerkingtreding van het Verdrag gaan gelden. Nederland kan aan die verdragsverplichtingen voldoen; dit wordt nader toegelicht in de artikelsgewijze
toelichting bij artikel 5 van het Verdrag. Dit betekent dat geratificeerd kan
worden zodra de nieuwe kwikverordening is vastgesteld.
Op dit moment voldoet Nederland al grotendeels aan de verplichtingen
van het Verdrag door middel van de Europese verordeningen 1102/2008,
1907/2006 en 166/20056 en de Nederlandse implementatie van enkele
Europese richtlijnen.7 Met inwerkingtreding van de nieuwe verordening
zal Nederland geheel aan de verdragsverplichtingen voldoen. Er zal dan
ook geen nationale uitvoeringswetgeving nodig zijn. Na vaststelling van
de nieuwe kwikverordening zal nationale regelgeving die mogelijkerwijs
niet in lijn is met de verordening worden aangepast.
3. Gevolgen van het Verdrag voor wet- en regelgeving in het
Caribische deel van Nederland
Op dit moment is medegelding van het Verdrag voor het Caribische deel
van Nederland nog niet voorzien omdat uitvoeringswetgeving voor
Bonaire, Sint Eustatius en Saba om te kunnen voldoen aan het verdrag
ontbreekt. Met Bonaire, Sint Eustatius en Saba zal overleg gevoerd
worden over de mogelijke aanvaarding van het Verdrag, welke uitvoeringswetgeving daarvoor nodig is en welk tijdspad daarvoor is te
voorzien. Zodra de daarvoor benodigde uitvoeringswetgeving gereed is,
kan het Verdrag ook voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba gaan gelden.
4. Artikelsgewijze toelichting
De belangrijkste verplichtingen die in het Verdrag zijn opgenomen,
worden hieronder toegelicht.
Artikel 1 Doelstelling
Dit artikel bevat de doelstelling van het Verdrag: de menselijke
gezondheid en het milieu te beschermen tegen antropogene, dat wil
zeggen: door de mens veroorzaakte, emissies en lozingen van kwik en
kwikverbindingen.

6

Verordening (EG) Nr. 1102/2008 van het Europees parlement en de Raad van 22 oktober 2008
inzake het verbod op de uitvoer van metallisch kwik en andere kwikverbindingen en -mengsels
en de veilige opslag van metallisch kwik (PbEU 2006, L 33/1), Verordening (EG) nr. 1907/2006
van het Europees parlement en de Raad van 18 december 2006 inzake de registratie en
beoordeling van en de autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen (REACH),
tot oprichting van een Europees Agentschap voor chemische stoffen, houdende wijziging van
Richtlijn 1999/45/EG en houdende intrekking van Verordening (EEG) nr. 793/93 van de Raad en
Verordening (EG) nr. 1488/94 van de Commissie alsmede Richtlijn 76/769/EEG van de Raad en
de Richtlijnen 91/155/EEG, 93/67/EEG, 93/105/EG en 2000/21/EG van de Commissie (PbEU 2006,
L 396/1)en Verordening (EG) Nr. 166/2005 van het Europees parlement en de Raad van
18 januari 2006 betreffende de instelling van een Europees register inzake de uitstoot en
overbrenging van verontreinigende stoffen en tot wijziging van de Richtlijnen 91/689/EEG en
96/61/EG van de Raad (PbEU 2006, L 33/1 I).
7
Richtlijn 2010/75/EU van het Europees parlement en de Raad van 24 november 2010 inzake
industriële emissies (geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging) (herschikking)
(PbEU 2010, L 334/17), Richtlijn 2008/98/EG van het Europees parlement en de Raad van
19 november 2008 betreffende afvalstoffen en tot intrekkingvan een aantal richtlijnen (PbEU
2008, L 312/3), Richtlijn 2011/65/EU betreffende beperking van het gebruik vanbepaalde
gevaarlijke stoffen in elektrische en elektronische apparatuur, en Richtlijn 2010/75/EU inzake
industriële emissies (PbEU 2011, L 174/88).

Staten-Generaal, vergaderjaar 2016–2017, 34 660 (R2085), nr. 1

4

Artikel 2 Begripsomschrijvingen
Deze bepaling bevat de definities van de belangrijke begrippen in het
Verdrag, zoals best beschikbare technieken, kwik, kwikverbindingen en
kwikhoudende producten.
Artikel 3 Bronnen voor het aanbod aan kwik en de handel erin
Dit artikel bevat basisverplichtingen met betrekking tot het aanbod van
kwik en de handel daarin. De eerste twee leden geven specifieke omschrijvingen en uitsluitingen voor dit artikel. Het derde en vierde lid verbieden
het starten van primaire kwikmijnbouwactiviteiten en verplichten tot het
uitfaseren van bestaande primaire kwikmijnbouw binnen vijftien jaar na
inwerkingtreding van het Verdrag voor een partij. Gedurende die tijd zijn
de handelingen met het gewonnen kwik beperkt door voorschriften in het
Verdrag. Ons Koninkrijk kent geen kwikmijnbouw.
Het vijfde lid verplicht partijen zich in te spannen om kwikvoorraden van
meer dan 50 ton en bronnen waaruit meer dan 10 ton kwik per jaar
vrijkomt te identificeren en verplicht tot maatregelen om kwik vrijkomend
bij ontmanteling van chlooralkali bedrijven op milieuverantwoorde wijze
af te voeren. In ons Koninkrijk bestaat dit type bedrijven niet meer.
Het zesde tot en met tiende lid geven beperkende voorwaarden voor de
import en export van kwik. Export van kwik is alleen toegestaan naar een
land (verdragspartij of niet) dat schriftelijke toestemming heeft verleend
en daarin heeft verklaard te zullen voldoen aan bepaalde vereisten en
beperkingen die gelden onder het Verdrag. Import van kwik is verdragspartijen alleen toegestaan als zij aan de exporterende verdragspartij de
hierboven genoemde schriftelijke toestemming hebben verleend of als ze
van de exporterende niet-verdragspartij een schriftelijk verklaring
ontvangen hebben dat het kwik niet afkomstig is uit bronnen die het
Verdrag niet toestaat.
Als alternatief voor de toestemmingsprocedure voorziet het Verdrag in
een algemene kennisgeving van het importerende land aan het Secretariaat van het Verdrag, gebonden aan een reeks voorwaarden. Deze
mogelijkheid wordt echter niet opgenomen in de EU-verordening en is
daarmee voor EU-lidstaten niet van toepassing.
Het elfde tot en met dertiende lid bepalen dat partijen moeten rapporteren
over de toepassing van dit artikel (zie ook artikel 21), dat de CoP tijdens
haar eerste vergadering nadere invulling aan dit artikel zal geven en dat zij
zal overwegen of de reikwijdte van het artikel naast kwik ook bepaalde
kwikverbindingen zou moeten omvatten.
Artikel 4 Kwikhoudende producten
Dit artikel regelt het verbod van de productie, import en export van de
kwikhoudende producten genoemd in Deel I van Bijlage A bij het Verdrag
vanaf 2020. Op deze lijst staan onder meer batterijen, schakelaars en
relais, lampen, cosmetica, pesticiden en biociden, baro-, hygro-, mano-,
thermo- en bloeddrukmeters.
In enkele typen batterijen en voor schakelaars in bepaalde typen geavanceerde apparatuur blijft kwik na 2020 tot een bepaald maximumgehalte
toegestaan. Voor kwikhoudende lampen worden per 2020 maximumwaarden voor de hoeveelheid kwik bepaald. Voor cosmetica en voor de
genoemde meetinstrumenten (thermometers etc.) geldt een beperkt
aantal uitzonderingen op het verbod. De verbodsbepalingen, inclusief de
maximale kwikgehalten, zijn in alle gevallen niet stringenter dan de
verbodsbepalingen in EU-regelgeving.
Partijen moeten maatregelen treffen om naleving van de verboden te
garanderen, tenzij sprake is van een uitzondering of een partij een

Staten-Generaal, vergaderjaar 2016–2017, 34 660 (R2085), nr. 1

5

vrijstelling als bedoeld in artikel 6 heeft gekregen. Onder voorwaarden
mag een partij kiezen voor alternatieve maatregelen.
Op grond van het derde lid moeten partijen voor bepaalde kwikhoudende
producten, genoemd in Deel II van Bijlage A, een aantal aldaar aangegeven maatregelen treffen. Daarbij gaat het vooralsnog alleen om het
geleidelijk uitfaseren van tandheelkundig amalgaam.
Partijen moeten de marktintroductie van nieuwe kwikhoudende producten
ontmoedigen, tenzij zo’n product aantoonbaar voordelen voor het milieu
en de menselijke gezondheid oplevert.
Voorstellen voor wijzigingen van Bijlage A kunnen door elke partij worden
ingediend. De CoP toetst Bijlage A uiterlijk 5 jaar na inwerkingtreding van
het Verdrag en kan daarbij ook wijzigingen overwegen, onder andere de
wijzigingen de door partijen zijn voorgesteld. De wijzigingen komen tot
stand volgens de procedure van artikel 27 van het Verdrag.
Artikel 5 Productieprocessen waarbij kwik of kwikverbindingen
worden gebruikt
Artikel 58 verbiedt het gebruik van kwik of kwikverbindingen in de
(chemische) productieprocessen die in Deel I van Bijlage B staan
genoemd vanaf de daar genoemde datum. Op dit moment bevat Deel I
twee productieprocessen: die van chlooralkaline en die van acetaldehyde.
Het gebruik van kwik wordt hier verboden vanaf eind 2025 respectievelijk
eind 2018. Ten aanzien van de in Deel II van Bijlage B vermelde productieprocessen worden partijen verplicht om bepaalde maatregelen te treffen
om het gebruik van kwik te beperken. Uitbreiding van deze processen is
niet toegestaan.
Voor alle in Bijlage B vermelde productieprocessen moeten partijen
aanvullende maatregelen treffen en bepaalde informatie rapporteren.
Partijen moeten de ontwikkeling van nieuwe productieprocessen die kwik
gebruiken ontmoedigen. De Nederlandse industrie gebruikt geen van de
in Bijlage B genoemde processen. De CoP kan, mede op voorstel van een
partij, wijzigingen van Bijlage B overwegen en die wijzigingen conform
artikel 27 aannemen.
Artikel 6 Vrijstellingen
Artikel 6 biedt de mogelijkheid van tijdelijke vrijstelling van de in Bijlage A
en Bijlage B verplichte uitfasering. Vrijstellingen verstrijken uiterlijk vijf
jaar na de datum van uitfasering die in Bijlage A of B is opgenomen, maar
kunnen op verzoek van de partij in kwestie door de CoP met nog eens
maximaal vijf jaar worden verlengd. In de ontwerpEU-verordening is de
mogelijkheid van vrijstelling niet voorzien.
Artikel 7 Ambachtelijke en kleinschalige goudwinning
Artikel 7, in combinatie met Bijlage C, verplicht elke partij op wiens
grondgebied ambachtelijke en kleinschalige goudwinning en -verwerking
plaatsvindt, waarbij goud uit erts onttrokken wordt door het met kwik te
amalgameren, maatregelen te nemen om het gebruik van kwik en
emissies en lozingen daarvan in het milieu te verminderen en waar
mogelijk uit te bannen.
8

Artikel 5, tweede lid, van het verdrag bepaalt: «Elke partij zorgt er door het nemen van
passende maatregelen voor dat het gebruik van kwik of kwikverbindingen bij de in de Deel I
van Bijlage B vermelde productieprocessen niet is toegestaan na de in die bijlage gespecificeerde datum van uitfasering voor de individuele processen, tenzij een partij een geregistreerde vrijstelling ingevolge artikel 6 heeft.» In de Bijlage staat 2018 genoemd als verbodsdatum voor productie van acetaldehyde waarbij kwik of kwikverbindingen als katalysator
worden gebruikt. Nederland kan hieraan voldoen omdat zulke industrie in Nederland niet
voorkomt.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2016–2017, 34 660 (R2085), nr. 1

6

Een partij die vaststelt dat de ambachtelijk en kleinschalige goudwinning
op zijn grondgebied een omvang van enige betekenis heeft, moet het
Secretariaat hiervan in kennis stellen en maatregelen nemen, zoals het
opstellen van een nationaal actieplan, als gespecificeerd in Bijlage C. De
partij toetst elke drie jaar de voortgang en rapporteert hierover (artikel 21).
Artikel 8 Emissies
Dit artikel beoogt emissies van kwik en kwikverbindingen in de atmosfeer
te beheersen en, indien mogelijk, te verminderen. Het gaat om emissies
door de grote industriële installaties genoemd in Bijlage D. De aan
partijen opgelegde verplichtingen (emissiebeperkende maatregelen,
inventaris van de (grootte van) emissies opstellen en bijhouden) zijn alle
reeds voorzien in bestaande EU-wetgeving9. De EU-lidstaten hebben al
emissiebeperkende maatregelen geïmplementeerd die aan het Verdrag
voldoen.
De CoP zal tijdens haar eerste vergadering niet-bindende richtsnoeren
aannemen met betrekking tot de beste beschikbare technieken en de
beste milieupraktijken en de verlening van steun aan partijen bij het
uitvoeren van de maatregelen ten aanzien van de bestaande emissiebronnen.
Artikel 9 Lozingen
Dit artikel is bedoeld om lozingen van kwik en kwikverbindingen in de
bodem en het water, door relevante puntbronnen die niet onder andere
bepalingen van het Verdrag vallen, te beheersen en waar mogelijk te
verminderen. De maatregelen waartoe het Verdrag verplicht zijn al in de
EU geïmplementeerd.
De CoP zal tijdens haar eerste vergadering richtsnoeren aannemen met
betrekking tot de beste beschikbare technieken en de beste milieupraktijken en de methoden voor het inventariseren van lozingen.
Artikel 10 Milieuverantwoorde tijdelijke opslag van kwik, anders
dan kwikafval
Dit artikel heeft betrekking op de tijdelijke opslag van kwik en kwikverbindingen zoals omschreven in artikel 3 die niet vallen onder de begripsomschrijving van kwikafval van artikel 11. Partijen moeten maatregelen
nemen om ervoor te zorgen dat de tijdelijke opslag op een milieuverantwoorde wijze gebeurt, in overeenstemming met richtlijnen die hiervoor
door de CoP worden aangenomen (derde lid). De CoP moet bij deze
richtlijnen onder meer rekening houden met relevante richtlijnen die zijn
opgesteld in het kader van het Verdrag van Bazel inzake de beheersing
van de grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen en
de verwijdering ervan (Trb. 1990, 12; hierna: Verdrag van Bazel). Vereisten
voor tijdelijke opslag kunnen ook in een aanvullende bijlage bij het
Verdrag worden opgenomen. Voor het tot stand komen van de bijlage
geldt dan de procedure van artikel 27.

9

Met name Richtlijn 2010/75/EU van het Europees parlement en de Raad van 24 november 2010
inzake industriële emissies (geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging)
(herschikking) (PbEU 2010, L 334/17) en Verordening (EG) Nr. 166/2005 van het Europees
parlement en de Raad van 18 januari 2006 betreffende de instelling van een Europees register
inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen en tot wijziging van de
Richtlijnen 91/689/EEG en 96/61/EG van de Raad (PbEU 2006, L 33/1 I).

Staten-Generaal, vergaderjaar 2016–2017, 34 660 (R2085), nr. 1

7

Artikel 11 Kwikafval
In het eerste lid van dit artikel wordt de verhouding van dit Verdrag tot het
Verdrag van Bazel uiteengezet. Als partijen bij het Verdrag ook partij bij
het Verdrag van Bazel zijn, zijn de relevante begripsomschrijvingen van
het Verdrag van Bazel ook van toepassing op het afval waarop het Verdrag
van toepassing is. Partijen bij het Verdrag die geen partij bij Bazel zijn,
moeten toch rekening houden met het Verdrag van Bazel. Zij moeten
namelijk de begripsomschrijvingen van het Verdrag van Bazel gebruiken
als richtlijn voor het afval waarop het Verdrag van toepassing is.
Het tweede lid bevat de omschrijving van kwikafval, die geldt voor het
gehele Verdrag. Als kwikafval in de zin van het Verdrag worden aangemerkt: stoffen of voorwerpen die worden verwijderd, bestemd zijn voor
verwijdering of volgens nationale wetgeving of dit Verdrag moeten
worden verwijderd en die:
– uit kwik of kwikverbindingen bestaan,
– kwik of kwikverbindingen bevatten of
– verontreinigd zijn met kwik of kwikverbindingen, in een hoeveelheid
die boven de relevante grenswaarden ligt die worden vastgesteld door
de CoP, in samenwerking met de bevoegde lichamen van het Verdrag
van Bazel.
De omschrijving geldt niet voor deklagen, afvalgesteente en residuen uit
de mijnbouw (behalve voor primaire mijnbouw).
Het derde lid bevat de verplichtingen voor partijen om passende
maatregelen te nemen om te garanderen dat het kwikafval op milieuverantwoorde wijze wordt beheerd, in overeenstemming met de eisen die
daarvoor zijn vastgesteld door de CoP en het Verdrag van Bazel. Partijen
moeten ook maatregelen treffen om te verzekeren dat kwikafval
uitsluitend wordt teruggewonnen, gerecycled, gerecupereerd of dat het
direct wordt hergebruikt voor een volgens dit Verdrag toegestane
toepassing of voor milieuverantwoorde verwijdering. Tenslotte moeten
partijen bij het Verdrag van Bazel er voor zorgen dat het kwikafval niet
grensoverschrijdend wordt vervoerd, behalve met het doel van milieuverantwoorde verwijdering die voldoet aan dat verdrag.
De opslag van kwikafval is in de EU een beleidsterrein in ontwikkeling en
onderdeel van het Commissievoorstel voor een nieuwe kwikverordening.
Artikel 12 Verontreinigde locaties
Dit artikel regelt het beheer van locaties, die verontreinigd zijn met kwik of
kwikverbindingen. Voor de nadere uitvoering van dit artikel neemt de CoP
richtsnoeren aan. Partijen moeten strategieën ontwikkelen om verontreinigde locaties te identificeren en beoordelen. Als maatregelen worden
genomen om de risico’s van deze locaties te beperken, moeten deze
maatregelen op milieuverantwoorde wijze worden uitgevoerd.
EU-regelgeving voorziet al in implementatie van de verplichtingen onder
dit artikel.
Artikel 13 en artikel 14 bevatten regelingen voor financiering van de
activiteiten uit het Verdrag en ondersteuning van capaciteit, techniek en
technologie.
Artikel 15 Comité Uitvoering en Naleving
Het Verdrag stelt een mechanisme in, inclusief een comité, dat de
uitvoering van het Verdrag bevordert en de naleving van het Verdrag
toetst. Het comité zal de CoP ook ondersteunen. Het comité onderzoekt
individuele of systematische kwesties van uitvoering of naleving en kan

Staten-Generaal, vergaderjaar 2016–2017, 34 660 (R2085), nr. 1

8

aanbevelingen doen aan de CoP. Een dergelijk mechanisme is gebruikelijk
bij verdragen van de Verenigde Naties (waar UNEP deel van uitmaakt).
Het comité kan zich buigen over kwesties op basis van schriftelijke
inzendingen van een partij inzake haar eigen naleving, nationale verslagen
in overeenstemming met artikel 21 en verzoeken van de CoP.
Artikel 16 moedigt partijen aan strategieën te ontwikkelen met
betrekking tot de gezondheidsaspecten van blootstelling aan kwik en
kwikverbindingen.
Artikel 17 Uitwisseling van informatie
Partijen moeten zich inspannen om uitwisseling van informatie over kwik
en kwikverbindingen te vergemakkelijken. Hierbij moet gedacht worden
aan wetenschappelijke, technische, economische en juridische informatie,
informatie over de vermindering of uitbanning van de productie, het
gebruik, emissies en lozingen van kwik en kwikverbindingen en de handel
daarin, informatie over technisch en economisch haalbare alternatieven
en epidemiologische informatie over gevolgen voor de gezondheid die in
verband worden gebracht met blootstelling aan kwik en kwikverbindingen.
Daarnaast moet elke partij een nationaal contactpunt aanwijzen voor de
uitwisseling van informatie krachtens dit Verdrag, onder meer met
betrekking tot de toestemming van importerende partijen genoemd in
artikel 3. Het vijfde lid bepaalt dat, voor de toepassing van dit Verdrag,
informatie inzake de gezondheid en veiligheid van de mens en inzake
milieu niet als vertrouwelijk wordt aangemerkt. Andere informatie die
tussen partijen op basis van het Verdrag wordt uitgewisseld moet worden
beschermd op een wijze die tussen partijen onderling is afgesproken.
Artikel 18 verplicht partijen om informatievoorziening, bewustmaking en
voorlichting van het publiek over onder meer de gevolgen van kwik en
kwikverbindingen voor de gezondheid en milieu te bevorderen en te
vergemakkelijken.
Artikel 19 moedigt partijen aan om samen te werken op het gebied van
onderzoek, ontwikkeling en monitoring.
Artikel 20 Uitvoeringsplannen
Dit artikel geeft partijen, na een eerste beoordeling, de mogelijkheid om
aan hun verdragsverplichtingen te voldoen via een uitvoeringsplan. Een
dergelijk plan moet worden gedeeld met het Secretariaat. Het uitvoeringsplan kan te allen tijde worden aangepast aan ontwikkelingen. Bij het
opstellen en aanpassen van het uitvoeringsplan moeten nationale
belanghebbenden geconsulteerd worden. Het is mogelijk uitvoeringsplannen regionaal op elkaar af te stemmen.
Artikel 21 Verslaglegging
Dit artikel bevat de verplichting voor partijen om -via het Secretariaat- aan
de CoP te rapporteren over de genomen maatregelen ter uitvoering van
het Verdrag, de doeltreffendheid van de maatregelen en de mogelijke
uitdagingen bij het bereiken van de doelstellingen van het Verdrag. In het
bijzonder moet worden gerapporteerd over de informatie die gevraagd
wordt in de artikelen 3 (informatie waaruit blijkt dat aan de basisverplichtingen is voldaan), 5 (maatregelen om emissies en lozingen van kwik of
kwikverbindingen door faciliteiten waar kwik of kwikverbindingen worden
gebruikt bij de in Bijlage B vermelde productieprocessen), 7 (toetsing van
de voortgang die is geboekt bij het aanpakken van emissies en lozingen in

Staten-Generaal, vergaderjaar 2016–2017, 34 660 (R2085), nr. 1

9

het milieu als gevolg van goudwinning), 8 (informatie over de maatregelen ter vermindering van de emissies van kwik en kwikverbindingen en
de effectiviteit van die maatregelen) en 9 (genomen maatregelen en
effectiviteit daarvan om lozingen van kwik en kwikverbindingen in de
bodem en het water te beheersen en verminderen).
Het Comité van Uitvoering en Naleving gebruikt deze nationale verslagen
ter beoordeling van de uitvoering en naleving van het Verdrag (artikel 15).
Artikel 22 Evaluatie van de doeltreffendheid
De CoP evalueert de doeltreffendheid van het Verdrag, voor het eerst
uiterlijk zes jaar na inwerkingtreding van het Verdrag; daarna periodiek.
Artikel 23 Conferentie van de partijen (CoP)
De eerste vergadering van de CoP zal plaatsvinden uiterlijk een jaar na
inwerkingtreding van het Verdrag. Tijdens die eerste vergadering zal de
CoP onder andere nadere richtsnoeren aannemen ter uitvoering van het
Verdrag. De CoP evalueert en toetst de uitvoering van het Verdrag, onder
meer door de aanbevelingen van het Comité Uitvoering en Naleving te
onderzoeken en de nationale verslagen te toetsen. De CoP kan aanvullende maatregelen nemen om de uitvoering van het Verdrag te bevorderen en ook Bijlagen A en B evalueren om te zien of wijzigingen daarvan
wenselijk zijn.
Artikel 24 stelt een Secretariaat in ter ondersteuning van de CoP en de
partijen bij de uitvoering van het Verdrag. De secretariaatstaken worden
uitgevoerd door de Uitvoerend Directeur van het Milieuprogramma van
de Verenigde Naties.
Artikel 25 Beslechting van geschillen
Partijen hebben de mogelijkheid een verklaring af te leggen waarbij zij
zich bij voorbaat verplichten tegenover partijen die een gelijke verklaring
hebben afgelegd, een eventueel geschil over de uitleg of de toepassing
van dit Verdrag voor te leggen aan het Internationaal Gerechtshof, of te
onderwerpen aan arbitrage, dan wel een keuze voor beide vormen van
geschillenbeslechting. In het geval partijen een verschillende voorkeur
hebben gekozen en zij er niet door onderhandeling of ander vreedzaam
overleg uit kunnen komen, kan een conciliatieprocedure wordt gevolgd.
Bijlage E bevat de regels voor deze arbitrage- en conciliatieprocedures.
Het Koninkrijk zal bij aanvaarding van het Verdrag voor Europees
Nederland een verklaring afleggen, dat beide wijzen van geschillenbeslechting worden aanvaard.10
Artikel 26 Wijzigingen van het Verdrag
Wijzigingen kunnen door elke partij worden voorgesteld en worden door
de CoP aangenomen, bij voorkeur bij consensus. Als dat niet lukt, kan een
wijziging uiteindelijk aangenomen worden met een meerderheid van drie
vierden van de stemmen van de op de vergadering aanwezige partijen die
hun stem uitbrengen. Een wijziging moet door een partij worden
bekrachtigd, aanvaard of goedgekeurd voordat een partij aan die wijziging
gebonden kan worden.

10

Zie ook Kamerstukken II, 2006–2007, 30 800 V/30 800 XI, nr. 44.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2016–2017, 34 660 (R2085), nr. 1

10

Artikel 27 Aanneming en wijziging van bijlagen
De bijlagen bij het Verdrag maken daarvan integrerend onderdeel uit,
maar voor de aanneming en wijziging van bijlagen geldt deels een aparte
procedure.
Aanvullende bijlagen, die dus na de inwerkingtreding van het Verdrag
worden aangenomen, mogen alleen betrekking hebben op aangelegenheden van procedurele, wetenschappelijke, technische of administratieve
aard (tweede lid). Het derde lid bepaalt dat voor het voorstellen en
aannemen van deze aanvullende bijlagen dezelfde procedure geldt als
voor wijzigingen van het Verdrag, zoals opgenomen in artikel 26, eerste
tot en met derde lid.
Partijen kunnen op de volgende wijze aan deze aanvullende bijlagen
worden gebonden.
Een partij die niet aan de aanvullende bijlage wenst te worden gebonden,
kan binnen een jaar na aanneming van die bijlage de depositaris
schriftelijk laten weten de bijlage niet te kunnen aanvaarden. Dit wordt
door de depositaris aan alle partijen gecommuniceerd. De partij in kwestie
kan deze kennisgeving te allen tijde intrekken. Voor partijen die geen
kennisgeving van niet-aanvaarding hebben ingediend, treedt de bijlage
automatisch na een jaar na de mededeling door de depositaris van
aanneming van die aanvullende bijlage in werking.
Aanvullende bijlagen, die alleen betrekking kunnen hebben op aangelegenheden van procedurele, wetenschappelijke, technische en administratieve aard, kunnen worden beschouwd als zijnde van uitvoerende aard. De
aanvaarding of wijziging van deze bijlagen behoeft op grond van artikel 7,
onderdeel f, van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen
niet de goedkeuring van de Staten-Generaal, tenzij deze zich ter zake het
recht van goedkeuring voorbehouden.
Voor het voorstellen, aannemen en in werking treden van wijzigingen van
de huidige bijlagen bij het Verdrag geldt dezelfde procedure (vierde lid).
Omdat de bijlagen van uitvoerende aard zijn, behoeven wijzigingen van
deze bijlagen, voor zover zij niet de onder de exclusieve bevoegdheid van
de EU vallen, op grond van artikel 7, onderdeel f, van de Rijkswet
goedkeuring en bekendmaking verdragen niet de goedkeuring van de
Staten-Generaal, tenzij deze zich ter zake het recht tot goedkeuring
voorbehouden.
Een wijziging van een bijlage treedt niet in werking voor een partij die een
verklaring heeft afgelegd overeenkomstig artikel 30, vijfde lid, dat een
wijzigingen van een bijlage voor haar pas in werking treedt na nederlegging van haar akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring van of
toetreding tot een dergelijke wijziging. Gezien de voorgaande alinea zal
voor Europees Nederland een dergelijke verklaring niet worden afgelegd.
Artikel 28 Stemrecht
Elke partij heeft een stem, met uitzondering van regionale organisaties
voor economische integratie, zoals de EU. Die hebben een aantal
stemmen dat gelijk is aan het aantal stemmen van hun lidstaten die partij
zijn bij dit Verdrag. Als die organisatie stemt, kunnen zijn lidstaten dat
stemrecht niet meer uitoefenen en vice versa.
Artikel 29 bepaalt dat het Verdrag ondertekend kon worden tot en met
9 oktober 2014. Het Koninkrijk heeft het Verdrag ondertekend op
10 oktober 2013. Vanaf 9 oktober 2014 kan alleen nog worden toegetreden
tot het Verdrag.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2016–2017, 34 660 (R2085), nr. 1

11

Artikel 30 Bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding
Omdat de EU ook partij wenst te worden bij het Verdrag, zullen de EU en
de lidstaten bij het deponeren van hun respectieve akten moeten
vermelden in hoeverre zij bevoegd zijn voor de aangelegenheden die in
het Verdrag worden geregeld.
Partijen worden aangemoedigd om bij bekrachtiging, aanvaarding,
goedkeuring of toetreding tot het Verdrag het Secretariaat te informeren
over de maatregelen die zij hebben genomen om aan de verdragsverplichtingen te voldoen.
Zie ook artikel 27 voor de verklaring die afgelegd kan worden onder het
vijfde lid van dit artikel.
Artikel 31, 32, 33 Inwerkingtreding, voorbehouden en opzegging
Het Verdrag treedt in werking op de 90e dag na de datum van nederlegging van de 50e akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of
toetreding. Voor elke partij die na de nederlegging van de 50e akte het
Verdrag bekrachtigt, aanvaardt, goedkeurt of hiertoe toetreedt, treedt het
in werking op de 90e dag na de nederlegging van de akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding.
Er kunnen geen voorbehouden worden gemaakt bij het Verdrag.
Het Verdrag kan op grond van het eerste lid van artikel 33 worden
opgezegd vanaf drie jaar na inwerkingtreding van het Verdrag voor de
betreffende partij en het tweede lid van dat artikel regelt wanneer die
opzegging effectief wordt.
Artikel 34 en 35 bevatten informatie over de depositaris van het
Verdrag en de authentieke teksten.
5. Bijlagen
Bijlage A bevat in Deel I kwikhoudende producten waarvoor productie,
import en export na een bepaalde datum niet langer is toegestaan, zoals
onder artikel 4 is toegelicht. Deel II van Bijlage A bevat maatregelen die
partijen ten aanzien van bepaalde kwikhoudende producten moeten
nemen. Op dit moment betreft dat alleen tandheelkundig amalgaam.
Bijlage B
Bijlage B bevat productieprocessen waarbij kwik of kwikverbindingen
worden gebruikt. Deel I van Bijlage B bevat productieprocessen waarbij
kwik of kwikverbindingen worden gebruikt en waarop artikel 5, tweede lid,
van het Verdrag van toepassing is en die op de daar genoemde datum
uitgefaseerd moeten zijn. Deel II van Bijlage B bevat processen waarbij
kwik wordt gebruikt en waarop artikel 5, derde lid, van toepassing is.
Partijen moeten de daar genoemde maatregelen nemen om het gebruik
van kwik of kwikverbindingen bij deze productieprocessen te beperken.
Bijlage C
Deze bijlage bevat de elementen die moeten worden opgenomen in de
nationale actieplannen (artikel 7, derde lid) die een partij moet maken als
is vastgesteld dat er sprake is van niet een onbetekenende ambachtelijke
en kleinschalige goudwinning en -verwerking op haar grondgebied. In die
actieplannen moeten onder andere nationale doelstellingen en reductiedoelstellingen worden opgenomen en maatregelen om het gebruik van
kwik in ambachtelijke en kleinschalige goudwinning en -verwerking te
beheren

Staten-Generaal, vergaderjaar 2016–2017, 34 660 (R2085), nr. 1

12

Bijlage D
Artikel 8 verplicht partijen maatregelen te treffen om emissies van
relevante bronnen te beheersen. Bijlage D bevat een lijst van categorieën
puntbronnen die als relevante bronnen worden aangemerkt in de zin van
artikel 8. Dit zijn: steenkoolcentrales, kolengestookte industriële boilers,
smelt- en roostprocessen gebruikt bij de productie van non-ferrometalen,
afvalverbrandingsinstallaties en cementklinkerproductiefaciliteiten.
Bijlage E
Bijlage E bevat de regels voor de arbitrage- en conciliatieprocedures die
op grond van artikel 25 van het Verdrag door partijen kunnen worden
gevolgd.
6. Koninkrijkspositie
Om mogelijk te maken dat het Verdrag aanvaard zal kunnen worden voor
elk van de landen van het Koninkrijk der Nederlanden, wordt ter zake de
goedkeuring gevraagd voor het gehele Koninkrijk.
Met betrekking tot Nederland zal het Verdrag alleen voor het Europese
deel van Nederland worden aanvaard. Nadat de Europese Kwikverordening in werking is getreden, zal in het Europese deel van Nederland
geen uitvoeringswetgeving meer nodig zijn, zie paragraaf 2. Het Verdrag
zal voor het Caribische deel van Nederland worden aanvaard, wanneer de
benodigde uitvoeringswetgeving gereed is, zie paragraaf 3.
De regeringen van Aruba, Curaçao en Sint Maarten beraden zich nog over
medegelding van het Verdrag.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
S.A.M. Dijksma
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

Staten-Generaal, vergaderjaar 2016–2017, 34 660 (R2085), nr. 1

13