Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 1381

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 februari 2022
Met deze brief informeer ik uw Kamer over de uitkomsten van de
Landbouw- en Visserijraad die op 21 februari jongstleden in Brussel
plaatsvond. Daarnaast bevat deze brief een nazending van de beantwoording van enkele vragen uit het Schriftelijk Overleg van november
(Kamerstuk 21 501-32, nrs. 1357 en 1359).
I. Verslag van de Landbouw- en Visserijraad
Ontbossingsvrije producten
Het Frans voorzitterschap benadrukt de rol van de Europese Landbouwministers in het behalen van klimaatdoelen en het bevorderen van de
biodiversiteit. Het voorstel ontbossingsvrije producten1 wordt primair op
de Milieuraad behandeld en is op deze Landbouw- en Visserijraad
geagendeerd om de Landbouwministers, met de bossenstrategie in
portefeuille, volledig te informeren over het voorstel en hen de
gelegenheid te bieden om politieke richting te geven tijdens deze tweede
gedachtewisseling.
Een groot deel van de lidstaten vraagt aandacht voor de administratieve
lasten en kosten die het voorstel met zich meebrengt. Daarnaast komen
de scope m.b.t. ecosystemen en grondstoffen, concepten en definities en
de evaluatieclausule als hoofdthema’s aan de orde. De door de
Commissie voorgestelde reikwijdte voor zowel ecosystemen als
producten wordt grotendeels door alle lidstaten verwelkomd. De
evaluatieclausule wordt door de lidstaten omarmd. Enig verschil van
inzicht over het tijdspad zal verder worden besproken. Een kleine groep
lidstaten roept de Commissie op om aandacht te geven aan ongewenste
neveneffecten en relatie met derde landen. Nederland en enkele andere
lidstaten doen de expliciete oproep voor flankerende maatregelen.
1

kst-21501-32-1381
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Kamerstuk 22 112, nr. 3281.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-32, nr. 1381

1

Op basis van de reeds opgedane ervaringen met de EU-houtverordening2
en de EU-bossenstrategie3 onderstreept een meerderheid van de lidstaten
het belang van duidelijke en eenduidige wettelijke definities om de
implementatie en de handhaving van het voorstel gelijkwaardig te
verenigen in nationale wetgeving. Daarbij wordt door meerdere lidstaten
het belang onderstreept om genoeg ruimte te laten voor de verschillen
tussen de lidstaten. Tot slot onderstrepen de lidstaten het belang van het
naleven van WTO-regels.
Tijdens de Milieuraad op 17 maart zullen de Milieuministers zich buigen
over het wetsvoorstel. Hierna zal het Frans voorzitterschap waarschijnlijk
met eerste tekstvoorstel komen waar de posities van de lidstaten in
gereflecteerd worden.
Samenhang Green Deal, GLB en handelsbeleid
Het Franse voorzitterschap licht zijn voornemens omtrent de samenhang
tussen de Green Deal, het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid (GLB) en
het handelsbeleid toe. Dit onderwerp is één van de drie prioriteiten van
het Franse voorzitterschap.
Commissaris Kyriakides benadrukt het belang van het onderwerp, en het
belang van WTO-conformiteit. Verduurzaming is noodzakelijk voor de
toekomst van de planeet en de generaties na ons. Commissaris
Wojciechowski geeft aan dat het nieuwe GLB een belangrijke rol speelt in
de verduurzaming van voedsel en landbouwproductie. De Commissie
meldt te werken aan het rapport over de rationale en juridische
haalbaarheid van het toepassen van EU gezondheids- en milieu productiestandaarden op geïmporteerde producten. In dit kader is recent een
stakeholder consultatie gestart. De Commissie hoopt bij de Landbouw- en
Visserijraad in maart een mondeling verslag te kunnen geven van de
eerste resultaten van de consultatie. Het rapport wordt naar verwachting
in juni gepubliceerd. Lidstaten geven aan uit te kijken naar dit rapport.
Er is brede steun van de lidstaten, waaronder Nederland, om de
coherentie tussen Green Deal, GLB en handelsbeleid te versterken. Hierbij
moeten de WTO-regels gerespecteerd worden, dat is ook voor Nederland
van belang. Een aantal lidstaten, waaronder Nederland, merkt ook op dat
we goed moeten kijken welke maatregelen zinvol zijn om de doelstellingen van de Green Deal en de transitie naar duurzame voedselsystemen
te halen en welke niet.
Het voorstel van het voorzitterschap om het beleid en de instrumenten
van de EU effectief bij te laten dragen aan het collectief verhogen van
onze normen en ambities op wereldschaal wordt breed gedragen, net als
de bijdragen die Europa moet leveren in het kader van globaal opererende
fora zoals de FAO en de WTO. Ik heb daarbij ook opgemerkt dat de EU zich
in moet blijven zetten om duurzaamheid bij de WTO te adresseren.
Een aantal lidstaten ziet graag strenge eisen met betrekking tot de import.
Andere lidstaten benadrukken de noodzaak van open markten, de
noodzaak om rekening te houden met het ontwikkelingsniveau van landen
(met name de minst ontwikkelde landen) en het belang om zorgvuldig te
kijken naar de gevolgen voor de export, zodat er geen problemen komen
met de leveringsketen.

2
3

VERORDENING (EU) Nr. 995/2010.
Kamerstuk 22 112, nr. 3196.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-32, nr. 1381

2

Een voorstel van het Voorzitterschap, namelijk dat in de Impact
Assessment voorafgaand aan wetswijzigingen, een systematische
beoordeling zou kunnen worden gemaakt van de relevantie van de
toepassing van EU-productienormen op producten uit derde landen met
als doel de mondiale gezondheids- of milieubescherming te versterken of
tegemoet te komen aan ethische bezwaren, wordt door een aantal
lidstaten gesteund. Ook Nederland steunt dit, omdat op deze wijze
consequenties op het handelsvlak zichtbaar kunnen worden gemaakt. Ik
heb aangegeven dat een dergelijke beoordeling van relevantie op risico’s
moet zijn gebaseerd, met name in het geval van versterking van de
gezondheid van planten of de bescherming van het milieu. Met betrekking
tot dierenwelzijn moet rekening worden gehouden met de publieke
moraal.
Het voorzitterschap geeft aan een samenvatting van de discussie aan de
Commissie te sturen, zodat deze mee kan worden genomen bij de
voorbereiding van het rapport over de rationale en juridische
haalbaarheid van het toepassen van EU gezondheids- en milieu productiestandaarden op geïmporteerde producten.
Marktsituatie
Commissaris Wojciechowski geeft aan dat onder dit agendapunt de focus
alleen op de uitzonderingen van de stabiele marktsituatie in de EU zal
liggen. De invloed van hoge inputprijzen door, onder andere, hogere
energiekosten, hoge prijzen van meststoffen en voederprijzen, de
vogelgriep en Afrikaanse varkenspest, klimaatverandering en de COVID-19
pandemie op de marktsituatie in de EU-lidstaten komt aan de orde. Polen
vraagt specifiek aandacht voor de urgente situatie in de varkenssector.
Een deel van de lidstaten verzoekt de Commissie om de steun uit te
breiden naast de reeds bestaande middelen. Nederland is hier, samen met
de Commissie en enkele andere lidstaten, geen voorstander van.
Nederland houdt vast aan de marktoriëntatie en het stimuleren van
producentenorganisaties om het zelfregulerend vermogen van de markt te
vergroten (artikel 222 GMO). Nationaal zijn de generieke COVIDsteunmaatregelen ook beschikbaar voor varkenshouders.
De varkenssector is getroffen door een combinatie van meerdere factoren.
De prijzen laten een langzaam stijgende trend zien en zijn bijna terug op
het oude niveau. Ondanks dat de Commissie aangeeft dat het aanwenden
van de EU-gelden uit het landbouwcrisisreservefonds voor buitengewone
steunmaatregelen (art. 219 GMO-verordening) gezien de omvang van de
sector en de beperkte middelen niet effectief is en contraproductief kan
zijn, blijft een groep lidstaten aandringen.
Fytosanitaire maatregelen import in EU en verbreding Plantenpaspoort
(AOB)
Commissaris Kyriakides heeft een toelichting gegeven op het verslag
waarin de doeltreffendheid van de fytosanitaire maatregelen wordt
samengevat. Er is hierbij opgemerkt dat er vier gebieden zijn die voor
verdere verbetering vatbaar zijn, namelijk coherentie, procedures voor
afwijkingen, transparantie van de procedures voor planten met een hoog
risico en tenslotte invoer.
Vrijwel alle lidstaten hebben mogelijke verbeterpunten benoemd. De
meeste lidstaten zijn het er mee eens dat de evaluatie van het plantenpaspoort over vijf jaar moet worden herhaald, aangezien de huidige
resultaten nog veel onzekerheden laten bestaan, zoals bij verkoop op
afstand. Ook bij de uitvoering is er ruimte voor verbetering, zoals de
controles van plantenpaspoorten bij verkoop op afstand. Het belang van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-32, nr. 1381

3

een verbeterde traceerbaarheid is als belangrijk punt door meerdere
lidstaten benoemd. Het is belangrijk dat de Commissie verder zal kijken
naar controles voor quarantaineorganismen met een hoog risico en voor
niet-gereglementeerde quarantaineorganismen.
Nederland heeft ingezet op een vervolgoverleg op technisch niveau over
mogelijkheden tot verbetering binnen de huidige regelgeving. Hierbij heb
ik ook aangegeven dat er meer praktische ervaring moet worden
opgedaan in de fytosanitaire verordening alvorens meer wijzigingen
kunnen worden aangebracht.
De Commissie heeft aangegeven dat besprekingen op technisch niveau
zullen worden voortgezet.
Welzijnsproblemen m.b.t. honden en verzoek om EU-regelgeving (AOB
Denemarken)
Denemarken heeft de lidstaten geïnformeerd over de gezondheids- en
welzijnsproblemen bij geïmporteerde honden. Hierbij gaf Denemarken
aan dat het welzijn van honden moet worden verbeterd en consumenten
moeten worden beschermd bij de aankoop van honden. Hierbij is door
Denemarken de huidige wetgeving geschetst en de noodzaak om
gezelschapsdieren daarin op te nemen.
Veel lidstaten hebben al nationale wetgeving inzake fokvoorzieningen,
maar omdat de handel in honden grensoverschrijdend is, bestaat de
behoefte aan een EU-brede aanpak.
Meerdere lidstaten gaven aan dat traceerbaarheid van dieren essentieel is
om welzijnseisen te garanderen. Hier komt bovenop dat de illegale handel
in honden is toegenomen, wat risico’s voor verspreiding van dierenziektes
vergroot. Denemarken kan rekenen op zeer brede steun voor een
EU-aanpak voor harmonisatie in regel- en wetgeving.
Nederland heeft de Deense oproep tot EU-regelgeving voor het commercieel houden en verkopen van honden gesteund en benadrukt het belang
van EU-regelgeving voor het fokken van de honden – incl. opvoeding/
socialisatie – en met voorschriften voor het terugdringen van schadelijke
raskenmerken en erfelijke ziekten. Nederland pleit voor verplichte
identificatie en registratie van alle honden binnen een bepaalde periode
na de geboorte, en een aantal andere vereisten, zoals registratie van de
houder. Dit om de traceerbaarheid van honden in de EU te bevorderen en
illegale handel terug te dringen. De Commissie heeft toegezegd meer
informatie te zullen verzamelen m.b.t. dit punt.
EU Promotiebeleid (AOB Polen)
Polen introduceert het memorandum met betrekking tot de mogelijk
negatieve effecten van de herziening van de toelatingseisen van
producten binnen het EU promotiebeleid. Dit zou mogelijk leiden tot
uitsluiting van onder andere vlees en wijn. In het kader van het promotiebeleid erkent een meerderheid van de lidstaten het belang hiervan voor
de concurrentiepositie van Europese producten. Mede daarom is het grote
merendeel van de lidstaten het niet eens met het voorstel van de
Commissie om gezonde en duurzame producten te promoten, zoals
eerder aangekondigd in de Green Deal en de van-boer-tot-bord-strategie.
Er zijn veel zorgen bij de lidstaten voor de mogelijke uitsluiting van
producten in de toekomst. Vooral wijn en rundvlees werden als voorbeeld
aandragen als essentiële producten. Nederland draagt al sinds 2014 in
Europese overleggremia uit dat het geen voorstander is van de Promotieverordening. Mocht deze na de herziening blijven voortbestaan zou
volgens Nederland deze uitsluitend gericht moeten zijn op promotie van
duurzame geproduceerde en gezonde producten, waarbij vleesproducten
in het algemeen worden uitgezonderd. Het impact assessment en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-32, nr. 1381

4

voorstellen van de Commissie worden aan het einde van het tweede
kwartaal verwacht.
Eerlijk inkomen boeren / herkomstetikettering (AOB Oostenrijk)
Oostenrijk en Duitsland presenteren een paper over het inkomen van de
boer in de keten en de relatie met voedselzekerheid. Het is volgens dit
paper belangrijk dat boeren een eerlijk inkomen kunnen ontvangen. Het
voorstel van de Commissie met betrekking tot oneerlijke handelspraktijken is een mijlpaal voor de eerlijke prijzen voor boeren. Ook kortere
ketens en het verplicht stellen van de herkomstetikettering zal hieraan
kunnen bijdragen, zoals ook aangegeven in de van boer-tot-bordstrategie4. Op de punten korte ketens, eerlijke handelspraktijken en de
verplichte herkomstetikettering zijn de meeste lidstaten positief.
Nederland heeft steun uitgesproken voor dit paper en onderstreept het
belang van een degelijk inkomen van de Europese boer, in lijn met de
uitgangspunten van de Van-boer-tot-bord-strategie. Met betrekking tot
herkomstetikettering is de harmonisatie van regels over herkomstetikettering van belang en een goede analyse noodzakelijk om niet onnodig
kosten voor producent te verhogen.
Vogelgriep en vrije uitloop eieren (AOB Nederland)
Nederland roept op tot het treffen van een tijdelijke noodmaatregel ter
overbrugging van de periode van eventuele wijziging van de
EU-handelsnorm voor eieren, en tot het treffen van structurele maatregelen voor behoud van het marktsegment van vrije uitloopeieren bij
langdurige ophokplicht als gevolg van endemische vogelgriep. De
komende jaren moet er onderzoek worden gedaan naar vaccinaties om
vogelgriep te voorkomen.
Deze Nederlandse oproep wordt gesteund door 11 lidstaten: Bulgarije,
Cyprus, Denemarken, Estland, Ierland, Italië, Luxemburg, Malta,
Oostenrijk, Portugal, Roemenië.
Commissaris Wojciechowski bedankt Nederland voor het opbrengen van
dit punt. Klimaatverandering zorgt voor een verschoven langere migratieperiode van wilde vogels, waardoor er preventieve maatregelen moeten
worden genomen om blootstelling aan vogelgriep te vermijden. De
maatregelen inzake bioveiligheid en strikte scheiding van opgehokte
dieren en wilde vogels zijn maatregelen die zo lang mogelijk in stand
gehouden moeten worden. De Commissie heeft begrip en sympathie voor
het verzoek van Nederland, maar verwacht geen oplossing op korte
termijn. Wel wil de commissie meedenken over een structurele lange
termijn oplossing.
Droogte (AOB)
Portugal en Spanje informeren de Raad over de gevolgen van de
langdurige droogte in deze landen, die een duidelijk effect van klimaatverandering is. Deze droogte heeft gevolgen voor de bodemgezondheid en
productie. Zuid-Europese landen lijden onder woestijnvorming en deze
landen roepen op tot actie en maatregelen om de landbouwgemeenschap
bij te staan. Nederland heeft dit punt aangehoord.
Informele lunch met visserijministers
Het voorzitterschap organiseerde een lunch met de visserijministers over
de rol van wetenschap in het Gemeenschappelijk Visserijbeleid. Concreet
vroeg het voorzitterschap de lidstaten naar wat de belangrijkste uitda4

Kamerstuk 22 112, nr. 2891.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-32, nr. 1381

5

gingen zijn m.b.t. de bescherming van de oceanen in het licht van de
klimaatverandering en welke ontwikkelingen in de wetenschap hiervoor
nodig zijn.
Nederland benadrukt het belang van een meer geïntegreerde aanpak van
energie, natuur- en visserijbeleid, met een versterking van de ecosysteemaanpak. Versterking van de wetenschappelijke basis is nodig,
inclusief de sociaaleconomische aspecten en de gevolgen van
verplaatsing van visserijactiviteiten. NL riep ook op dat bij dit alles de
kennis van de visserijsector wordt gebruikt en dat we de samenwerking
tussen wetenschap en vissers stimuleren.
II. IKA aardappelketen
Ik wil van deze gelegenheid gebruik maken om uw Kamer te informeren
over het verschijnen van de Integrale Ketenanalyse Aardappelketen (IKA).
In deze IKA geeft de NVWA een reactie op de adviezen in de in 2021
uitgebrachte risicobeoordeling van het onafhankelijke onderzoeksinstituut
Buro (dat is ondergebracht bij de NVWA) over de risico’s van de aardappelketen. De IKA aardappelketen is te vinden op de website van de
NVWA5.
III. Nazending beantwoording Schriftelijk Overleg
Hierbij ontvangt uw Kamer de beantwoording van twee vragen die
gesteld zijn door de BoerBurgerBeweging tijdens het SO in november,
welke per abuis nog niet beantwoord waren.
Ondanks dat drie doelen van het NSP geformuleerd zijn ten gunste van de
primaire producent, vindt het lid van de BBB-fractie de inzet op een goed
inkomen voor boeren en voedselzekerheid nog te mager. Is de Minister
bereid om deze twee punten sterker onder de aandacht te brengen bij de
Europese Commissie?
Antwoord
In het aan de Europese Commissie aangeboden Nationaal Strategisch
Plan (NSP) is gezocht naar een balans tussen de doelen. Met de geplande
interventies zoals de basissteun, herverdelende inkomenssteun, aanvullende inkomenssteun voor jonge boeren en productieve investeringen
wordt specifiek ingezet op rendabel ondernemerschap en een verdienmodel voor boeren om zo de agrarische sector en mede daardoor de
voedselzekerheid te ondersteunen. Met de aanbieding van het NSP aan de
Commissie wordt het belang dat ik hieraan hecht, direct onder de
aandacht van de Commissie gebracht. De reactie van de Commissie op
het NSP, die dit voorjaar te verwachten is, zal een belangrijk moment zijn
van de dialoog tussen Nederland en de Commissie of voldoende wordt
inzet op de drie doelen van het NSP.
De Minister gaf in haar vorige antwoorden aan dat «de daadwerkelijke
afweging van functies in het landelijk gebied de bevoegdheid is van
decentrale overheden en vindt in gebiedsprocessen plaats». Het lid van de
BBB-fractie is niet helemaal tevreden met dit antwoord. Kan de Minister
aangeven hoe zij dat ziet in het licht van doelstellingen die straks in het
NSP geformuleerd worden? Ontkent de Minister de invloed daarvan op
functies in het buitengebied?

5

https://www.nvwa.nl/documenten/plant/teeltvoorschriften/akkerbouw-en-tuinbouw/publicaties/
integrale-ketenanalyse-aardappelketen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-32, nr. 1381

6

Antwoord
De landbouwfunctie is een belangrijke functie van het buitengebied. De
uitdagingen en oplossingen verschillen echter per gebied. In gebiedsprocessen werken belanghebbenden en overheden integraal samen. Het NSP
ondersteunt met diverse maatregelen deze gebiedsgerichte aanpak. Er is
in het NSP gekozen voor een gezamenlijke governancestructuur van Rijk
en Provincies, juist om te borgen dat, zoals in de vraagstelling besloten
ligt, aan de integraliteit van de functies in het landelijk gebied met de
programmering van de interventies en aansluiting op overig beleid recht
wordt gedaan.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
H. Staghouwer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-32, nr. 1381

7