Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1828
Vragen van het lid Jasper van Dijk (SP) aan de Staatssecretaris van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over het bericht dat scholen niet klaar zijn
voor passend onderwijs (ingezonden 28 maart 2014).
Antwoord van Staatssecretaris Dekker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
mede namens de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (ontvangen
28 april 2014)
Vraag 1
Wat is uw reactie op de inventarisatie van de Algemene Onderwijsbond,
waaruit blijkt dat scholen niet klaar zijn voor Passend Onderwijs?1
Antwoord 1
Op 27 maart jongstleden stuurde ik de Kamer een brief over de voortgang
van passend onderwijs. Bij deze brief was ook de monitor over de voorbereiding van passend onderwijs onder ouders en leraren gevoegd. Deze monitor
laat zien dat leraren en ouders nog onvoldoende geïnformeerd zijn over
passend onderwijs. De inventarisatie van de Algemene Onderwijsbond (AOb)
bevestigt deze conclusie.
Ik vind het van groot belang dat leraren op korte termijn goed geïnformeerd
worden. Uit de eerdergenoemde monitor komt naar voren dat schoolbestuurders en schoolleiders wel goed weten hoe passend onderwijs in het
schooljaar 2014–2015 wordt vormgegeven. Daarom heb ik samen met de
onderwijsorganisaties schoolbestuurders en schoolleiders opgeroepen om
voor 1 mei met leraren en ouders in gesprek te gaan.
Vraag 2
Deelt u de mening dat het zorgelijk is dat circa 75% van het personeel in
basis- en voortgezet onderwijs zegt niet klaar te zijn voor passend onderwijs?
Antwoord 2
Zoals ik in de vierde voortgangsrapportage passend onderwijs heb gemeld,
laten de ondersteuningsplannen van de samenwerkingsverbanden zien dat
samenwerkingsverbanden kiezen voor een geleidelijke invoering van passend
onderwijs. Ondersteuning aan huidige rugzakleerlingen wordt bijvoorbeeld
komend schooljaar veelal voortgezet. Dat betekent ook dat er voor leraren

1

ah-tk-20132014-1828
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

http://www.aob.nl/default.aspx?id=12&article=50442 (25 maart 2014)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

komend schooljaar geen grote veranderingen zullen zijn. Dat neemt overigens
niet weg dat leraren daarover geïnformeerd moeten worden, zodat zij zich
niet onnodig zorgen maken.
Vraag 3
Erkent u dat de invoering van passend onderwijs buitengewoon lastig wordt
als leraren en ander onderwijspersoneel nauwelijks geïnformeerd zijn? Hoe
gaat u de betrokkenheid vergroten in de paar maanden die er nog resten
voor de invoering?
Antwoord 3
Zie het antwoord op vraag 1 en 2.
Vraag 4
Deelt u de zorg van veel leraren dat de opname van zorgleerlingen geen
succes kan worden in combinatie met grote klassen? Zo nee, waarom niet?
Zo ja, wat gaat u hiertegen ondernemen?
Antwoord 4
Zoals in het antwoord op vraag 2 is aangegeven, kiezen samenwerkingsverbanden voor een geleidelijke invoering van passend onderwijs. Dat betekent
ook dat leerlingen die nu op het (voortgezet) speciaal onderwijs zitten, niet
per 1 augustus massaal overstappen naar het reguliere onderwijs. Het
speciaal onderwijs blijft gewoon bestaan.
Of leerlingen met een extra ondersteuningsbehoefte met succes kunnen
worden opgenomen in een grote klas, hangt af van de vaardigheden van
docenten en van de mate van ondersteuning die in de klas wordt geboden.
Als samenwerkingsverbanden ervoor kiezen op termijn minder naar het
speciaal onderwijs te verwijzen, ontstaat er meer ruimte voor extra ondersteuning in het regulier onderwijs. Bijvoorbeeld voor extra handen in de klas,
het inrichten van speciale arrangementen of het kleiner maken van klassen.
Overigens is het een misvatting dat er ten gevolge van passend onderwijs
per klas 3 tot 4 extra leerlingen bij komen. Zelfs in het theoretische geval dat
alle leerlingen uit het speciaal onderwijs teruggeplaatst zouden worden naar
het regulier onderwijs, hetgeen in de praktijk geenszins het geval zal zijn,
verandert de klassengrootte hiermee heel beperkt. Wanneer de bestaande
70.000 plekken in het speciaal onderwijs niet meer zouden bestaan, betekent
dit dat er in het basisonderwijs per school gemiddeld vier leerlingen bij
komen op een gemiddelde van 213 leerlingen per school. In het voortgezet
onderwijs gaat het om gemiddeld 28 leerlingen per vestiging op een
gemiddelde van 700 leerlingen per vestiging. In dit theoretische geval zou de
klassengrootte dan ook naar beneden kunnen gaan, omdat de middelen van
het speciaal onderwijs dan ook in het regulier onderwijs ingezet zouden
worden. Die middelen zouden dan kunnen worden ingezet voor kleinere
klassen.
Vraag 5
Hoe oordeelt u over het feit dat in het basisonderwijs slechts 28% en in het
voortgezet onderwijs slechts 36% een professionaliseringsplan heeft met
afspraken over ondersteuning en scholing? Welke actie gaat u hierop nog
ondernemen?
Antwoord 5
Ik vind dat iedere docent structureel en gestructureerd aan zijn/haar professionalisering moet werken, in een professionele leergemeenschap. Op school
zijn twee partijen samen verantwoordelijk voor het werken aan professionalisering: de schoolleiding en de individuele docent. De schoolleiding dient via
personeelsgesprekken te sturen op voortdurende professionele ontwikkeling
en dit in een bekwaamheidsdossier van iedere docent vast te leggen. De
individuele docent moet er natuurlijk zelf ook voor zorgen dat hij zijn vak
bijhoudt. Om dat te stimuleren, is er het lerarenregister, dat in 2017 verplicht
wordt. Dat gaat er mede voor zorgen dat iedere leraar een bepaald aantal
uren per jaar professionaliseringsactiviteiten onderneemt, activiteiten die
gevalideerd zijn door de beroepsgroep zelf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

Vraag 6
Bent u van mening dat de professionaliseringsgelden ook daadwerkelijk voor
dat doel dienen te worden ingezet? Hoe controleert u of dit ook daadwerkelijk
gebeurt?
Antwoord 6
Schoolbesturen zijn verantwoordelijk voor de inzet van de professionaliseringsgelden. Dit budget is voor een deel ondergebracht in de lumpsum, en
daarbinnen weer voor een deel in de prestatiebox van de schoolbesturen en
wordt verantwoord in het jaarverslag en de bijbehorende jaarrekening van de
schoolbesturen. Zeker voor wat de prestatiebox betreft liggen er bestuurlijke
afspraken dat het geld ook echt ingezet wordt voor de doelen die we hebben
afgesproken in de bestuursakkoorden uit 2011–2012. Het principeakkoord
voor het voortgezet onderwijs is inmiddels gesloten voor de periode
2014–2020 en aan uw Kamer toegezonden. Professionalisering van docenten
is daarin een speerpunt en hiervoor komen extra middelen beschikbaar. Op
dit moment wordt nog gewerkt aan het akkoord voor de sector primair
onderwijs. Zodra dit akkoord gereed is, stuur ik u dit toe.
De controle ligt zowel op het niveau van de jaarrekening als op het niveau
van het personeel zelf. Het personeel heeft via de medezeggenschapsraad
een adviesbevoegdheid op de vaststelling of wijziging van de hoofdlijnen van
het meerjarig financieel beleid en kan in die zin ook controleren of het geld
wordt uitgegeven waarvoor het bestemd is. Ook heeft het personeelsdeel van
de medezeggenschapsraad instemmingsbevoegdheid bij onder andere de
vaststelling of wijziging van regels met betrekking tot de nascholing van het
personeel.
Vraag 7
Maakt de monitor onder onderwijspersoneel ook actie mogelijk op het niveau
van een samenwerkingsverband? Zo nee, gaat u dit corrigeren, aangezien het
door u was toegezegd?2
Antwoord 7
Ik heb toegezegd dat ik per samenwerkingsverband de stand van zaken in
kaart zou brengen. Dat heb ik gedaan door middel van een monitor onder
onderwijspersoneel en ouders. Inmiddels hebben alle samenwerkingsverbanden een terugkoppeling van de resultaten in hun eigen regio ontvangen. In
mei wordt een vervolgmeting uitgevoerd en ook daarvan ontvangt ieder
samenwerkingsverband een rapportage over de eigen regio.
Vraag 8
Herkent u de signalen dat er in het mbo reeds leerlingen aan de poort
worden geselecteerd? Hoeveel van die signalen hebt u ontvangen? Wat
onderneemt u hiertegen?
Antwoord 8
Uit navraag bij het College voor de Rechten van de Mens blijkt dat het
College in de periode 2008 t/m 2013 49 verzoeken om een oordeel over
onderscheid op grond van handicap of chronische ziekte heeft ontvangen. 15
verzoeken leidden daadwerkelijk tot een oordeel. In 6 van de 15 gevallen
kwam het College tot het oordeel dat er sprake was van verboden onderscheid; in de overige gevallen was hiervan geen sprake. Ook hebben
jongeren met een stoornis in het autismespectrum de afgelopen zomerperiode meldingen gedaan bij het meldpunt Start Foundation. De inspectie heeft
hiernaar onderzoek gedaan. In een afzonderlijke brief zult u binnenkort over
de bevindingen van de inspectie worden geïnformeerd.
Vanzelfsprekend blijven we alert op eventuele signalen, want het is belangrijk
dat studenten met een extra ondersteuningsbehoefte een bij hen passende
opleiding vinden. Mbo-instellingen worden zo goed mogelijk voorbereid op
de invoering van passend onderwijs. Dit wordt onder meer gedaan door
relevante onderzoeken, handreikingen, goede voorbeelden en relevante
beleidsdocumenten te plaatsen op het onderdeel mbo van de website
www.passendonderwijs.nl.
2

http://www.vo-raad.nl/dossiers/passend-onderwijs/start-monitoring-passend-onderwijs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3

Vraag 9
Houdt u bij hoe het extra onderwijsgeld van het Herfstakkoord wordt
besteed? Zo ja, kunt u de Kamer deze informatie verschaffen? Zo nee, hoe
weet u of dit geld goed wordt besteed?
Antwoord 9
In onze brief over de uitwerking van de begrotingsafspraken staat dat het
grootste deel van de extra middelen wordt toegevoegd aan de lumpsum of
aan de prestatiebox (po en vo) en kwaliteitsafspraken (mbo). De verantwoording wordt gedaan conform de systematiek voor de lumpsum, de prestatiebox en de kwaliteitsafspraken.
Ook maken we afspraken met de verschillende onderwijssectoren over te
realiseren doelstellingen en de indicatoren die we daarbij gaan hanteren.
Voor het po, vo en mbo zullen deze afspraken worden vastgelegd in
respectievelijk de sectorakkoorden en de kwaliteitsafspraken, waarover op dit
moment nog wordt onderhandeld. Zodra er een akkoord is, zal ik uw Kamer
informeren.
Vraag 10
Bent u, gezien de zorgen, bereid om de invoering van passend onderwijs uit
te stellen? Zo nee, hoe voorkomt u dat opnieuw een onderwijsvernieuwing
wordt ingevoerd zonder draagvlak?
Antwoord 10
Zoals ik in de vierde voortgangsrapportage passend onderwijs heb gemeld,
blijkt dat de samenwerkingsverbanden op koers liggen om te starten per
1 augustus. Er is dan ook geen reden om de invoering van passend onderwijs
uit te stellen. Wel zie ik dat leraren nog onvoldoende geïnformeerd zijn over
de veranderingen komend schooljaar op hun eigen school. Daar maak ik
samen met de onderwijsorganisaties op korte termijn werk van.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

4