40%

FACTS &
FIGURES

03
04

04
05

05
06

06
07

07
08

08
09

09
10

2014

10
11

11
12

12 1
13

13
14

Colofon
Platform Bèta Techniek
Lange Voorhout 20, 2514 EE Den Haag
Postbus 556, 2501 CN Den Haag
(070) 311 97 11
info@platformbetatechniek.nl
www.platformbetatechniek.nl
Procesbegeleiding: Jacqueline Kooij
Bron cijfers: www.kennisbankbètatechniek.nl
mei 2014
© Platform Bèta Techniek
Auteursrechten voorbehouden. Gebruik van de
inhoud van deze publicatie is toegestaan mits
de bron duidelijk wordt vermeld.

FACTS &
FIGURES

2014

Inleiding
Er kiezen nu ruim twee keer zoveel meisjes in 4 havo en 4 vwo voor een
natuurprofiel dan in het jaar 2000, stromen in 2013 26% meer studenten in
hbo bètatechniekopleidingen in dan in 2002, en zijn sinds 2001 18 Centra
voor innovatief vakmanschap in het mbo en 22 Centres of expertise techniek
in het hbo gestart.
Dit zijn enkele highlights uit deze

Gezien de aanhoudende tekorten aan

jaarlijkse publicatie van het Platform

bètatechnici op de arbeidsmarkt is er

Bèta Techniek, waarin de algehele

sinds 2004 door de Rijksoverheid vol

trends en resultaten van de afgelopen

ingezet op meer in-, door- en uitstroom

jaren in het bètatechnische onderwijs

in het bètatechnische onderwijs. Via

op een rij staan. Dit jaar in een nieuw

het - destijds daarvoor opgerichte -

“Techniekpact-jasje”, met in het tweede

Platform Bèta Techniek zetten scholen

deel nu ook de Facts & Figures per

en bedrijven zich al jarenlang succesvol

Techniekpact-landsdeel.

in om het bètatechnische onderwijs
aantrekkelijker te maken voor jongeren.
Ook landelijke organisaties zoals
TechniekTalent.nu en de VHTO leveren
hieraan een substantiële bijdrage.
Naast de landelijke programma’s, die
in dit boekje vooral aan bod komen,
zijn er ook tal van succesvolle lokale
en regionale initiatieven die belangrijke
onderdelen vormen van de aanpak voor
het stimuleren van meer jongeren in de
bètatechniek.
Met de ondertekening van het
Techniekpact (2013) is een nieuwe
fase aangebroken in het landelijke

2

Facts & Figures 2014 | Inleiding

bètatechniekbeleid. Vijfentwintig

aandeel van “vier op de tien”: 40%

stakeholders hebben zich samen

van alle afgestudeerden (vmbo,

gecommitteerd aan 22 landelijke

havo, vwo, mbo, hbo en wo) haalt

acties waarin DOEN centraal staat.

een diploma in een bètatechnische

Het Techniekpact is daarnaast door

opleiding. Naast kwantiteit wordt ook

een groot aantal andere betrokkenen

kwaliteit steeds belangrijker. Dit vertaalt

ondertekend. De vijf landsdelen, en

zich onder andere door steeds meer

de subregio’s daarbinnen, nemen een

aandacht voor excellentiebevordering

groot deel van de (regionale) uitvoering

en nieuwe, moderne vormen van

van het Techniekpact op zich. Het

het beroepsonderwijs in structurele

Platform Bèta Techniek ondersteunt de

publiek-private samenwerking. Het

landsdelen hierbij vanuit zijn landelijke

Platform is in dat kader gestart met een

expertise rol. De afgelopen jaren zijn

kennisprogramma voor de ontwikkeling

er goede resultaten behaald in het

van Centra voor innovatief vakmanschap

structureel vergroten van de instroom

en Centres of expertise, wat de komende

in het bètatechnische onderwijs. De

jaren verder zal worden uitgebouwd.

komende jaren zullen de partners van

Deze Facts & Figures geven inzicht aan

het Techniekpact deze verder uitbouwen,

alle stakeholders van het Techniekpact

versterken en verzilveren.

in de trends in het bètatechnische
onderwijs, waar al grote successen

Het Platform Bèta Techniek heeft de

geboekt worden en waar nog kansen

ambitie om de komende jaren samen

liggen om uiteindelijk naar een goede

met het onderwijs, bedrijfsleven en

bètatechniek-balans te komen: vier op

overheid te komen tot een bètatechniek-

de tien!
3

4

Facts & Figures 2014 | Inhoud

Inhoud
Inleiding

2

Deel I: Landelijke Facts & Figures

6

Primair Onderwijs

8

Voortgezet Onderwijs

12

(Voorbereidend) Middelbaar Beroepsonderwijs

15

Hoger Onderwijs

22

Deel II: Facts & Figures in de landsdelen

28

Landsdeel Noord

30

Landsdeel Noordvleugel

37

Landsdeel Oost

44

Landsdeel Zuidoost

51

Landsdeel Zuidwest

58

5

00
01

01
02

02
03

03
04

04
05

05
06

06
07

Facts & Figures 2014 | Deel I

DEEL I

LANDELIJKE
FACTS &
FIGURES
07
08

08
09

09
10

10
11

11
12

12
13

13
14

01

Sinds het jaar 2000 is ingezet op meer Wetenschap en Technologie (W&T)
in het primair onderwijs. Vanaf 2004 is er breed stimulerend beleid
gevoerd en zijn er vele landelijke en lokale programma’s en projecten in en
voor het primair onderwijs. Er is hiermee zeker een goed begin gemaakt.
Echter besteden Nederlandse basisscholen - ten opzichte van omliggende
landen - nog altijd relatief weinig aandacht aan W&T 1. 1

Primair
Onderwijs

2001 05
2001

2001: Start programma Verbreding Techniek

Basisonderwijs (VTB) (2002-2010) (met een

2005

landelijke doorstart in 2004) - basisscholen werden
gestimuleerd lesmateriaal over techniek en
wetenschap in te passen in het onderwijs.

2005: Uit onderzoek van de
Onderwijsinspectie blijkt dat de

1

8

1

Facts:

meerderheid van alle basisscholen

• 2530 basisscholen hebben

aandacht aan techniek besteedt,

geparticipeerd = 1/3 van alle

maar met name incidenteel.

basisscholen in Nederland.

12 procent van de basisscholen

• Ongeveer een half miljoen

doet structureel aan

leerlingen is in aanraking

techniekonderwijs.31

gekomen met W&T.

3

Inspectie van het Onderwijs, (2005),
“Techniek in het Basisonderwijs”.

Advies Verkenningscommissie Wetenschap en Technologie primair onderwijs, (2013), p.4

Facts & Figures 2014 | Deel I

Waarom W&T?

Facts & Figures

Uit onderzoek blijkt dat de natuurlijke

Op dit moment bestaat er geen een­

interesse van kinderen voor W&T (en de

duidige jaarlijkse monitor om in kaart te

bijbehorende beroepen) verdwijnt als ze

brengen hoe het gesteld is met W&T in

daar niet voor hun zevende levensjaar op

het primair onderwijs. Kinderen op de

een positieve manier mee in aanraking

basisschool kiezen ook niet (zoals wel het

komen. Omdat kinderen op jonge leeftijd

geval in andere onderwijssectoren) voor

(nu vaak stereotype) beelden ontwikkelen

het vak/vakkenpakket W&T, waardoor

over W&T, die op latere leeftijd moeilijk

cijfers op leerlingniveau over wel/geen

zijn bij te stellen, is het van groot belang

interesse voor W&T op dit moment niet

om kinderen al op de basisschool een

beschikbaar zijn. Dit hoofdstuk probeert

goed beeld te geven van wetenschap en

daarom in grote lijnen een aantal

technologie2.

landelijke ontwikkelingen van W&T in het

2

Advies Verkenningscommissie Wetenschap en
Technologie primair onderwijs, (2013), p.4

primair onderwijs op een rij te zetten.

2006
2006

2006: Start multidisciplinair wetenschappelijk

onderzoekprogramma TalentenKracht - onderzoek naar
welke talenten jonge kinderen (3-12 jaar) vertonen op het
gebied van W&T en hoe deze talenten verder gestimuleerd
kunnen worden.
Facts:
• Ruim 1500 kinderen en
meer dan tachtig instellingen
(universiteiten, basisscholen en
kinderdagverblijven) hebben
geparticipeerd.

9

2008: Start VTB-pro programma (2008-2010)

2008: Start Kenniscentra

waarin de (aankomende) leraar in het basis­

Wetenschap en Techniek (KWT’s)

onderwijs door middel van (na)scholing werd

voor het ontwikkelen en onderzoe-

geprofessionaliseerd in W&T.

ken van onderwijsinnovaties voor
pabo’s en basisscholen op het

2008
gebied van W&T.

Facts:

• 19 pabo’s hebben geparticipeerd.

• 7311 pabostudenten zijn geschoold in W&T.

• 5464 zittende leraren zijn bijgeschoold in W&T.

• 1046 studenten van de pabo en technische hbo

opleidingen hebben samen geparticipeerd in 504
combistages.

2008

2009
2011
2011

2009

2011: Via regionale netwerken van bovenschoolse
schoolbesturen primair onderwijs worden de basis­

2009: Start 12 wetenschaps-

scholen gestimuleerd W&T te blijven aanbieden of te

knooppunten - samenwer-

implementeren in het onderwijs.

kingsverband tussen verschillende basisscholen en een

Facts:

(of meer) universiteit(en).

• 3000 zittende leraren zijn bijgeschoold in W&T.

Vaak is ook een pabo bij het

• 700 schoolleiders en –bestuurders zijn geholpen bij

knooppunt betrokken.

het ontwikkelen van kennis en een visie op W&T.

Doel is kinderen enthousiast

te maken voor de wetenschap,

2011: Bureau Top en TechniekTalent.nu starten

door kennis uit te wisselen.

met de Techniekcoaches; (ex-)werknemers uit de

technische sector geven op basisscholen voorlich-

ting over hun vak en assisteren bij het uitvoeren van
technieklessen.
10

Facts & Figures 2014 | Deel I

2013: Advies verkennings­

2013: Stichting Leerplan

commissie W&T in het primair

Ontwikkeling (SLO) krijgt in het

onderwijs - maak van W&T géén

kader van het Techniekpact de

apart vak, maar kies voor een

opdracht van het ministerie van

vakoverstijgende benadering.

OCW een leerlijn te ontwikkelen

Negen aanbevelingen, o.a.

voor W&T. Deze zal medio 2014

2013

rond het ontwikkelen van een

worden opgeleverd.

curriculum, opname van W&T

in het schoolbeleid van scholen,

meer samenwerking met bedrijven

2013: Ambitie Techniekpact - in 2020 hebben alle

en science centra en bijscholing

basisscholen in Nederland het vak Wetenschap &

van zittende docenten en opname

Technologie opgenomen in het lesprogramma. Het doel

van W&T op de pabo’s.

in 2016: 3.000 van de circa 7.000 basisscholen maken

2013

gebruik van de ondersteuning door het bedrijfsleven en
het technisch hoger onderwijs om W&T te stimuleren.

2014

2014: Uit onderzoek onder pabo’s blijkt dat er redelijk
veel aandacht is voor W&T. Wel liggen er nog uitdagingen.

2014

Er is nu veel variatie in de opleidingsprogramma’s
W&T van verschillende pabo’s, er is nog niet altijd een
bestuurlijk breed gedragen visie op W&T en (door)

2014: Uit onderzoek onder
oud-VTB scholen blijkt dat
relatief veel scholen erin

ontwikkeling W&T staat onder druk door o.a. tijdgebrek.51

5 ResearchNed, (2014), “Wetenschap en Technologie op de pabo’s.

Een inventarisatie van de stand van zaken 2013”.

geslaagd zijn de aandacht voor
W&T vast te houden. Twee derde

2014: W&T opgenomen in Strategische

van de scholen ervaart wel

beleidsagenda PO-raad 2014-2018. “De visie

belemmeringen bij de uitvoering.

op wetenschap en technologie kan worden

En - in de beleving van scholen

gebruikt in de (meerjaren)plannen van de scholen,

- is het aantal belemmeringen

om de leerlingen te stimuleren in ontdekkend

de afgelopen jaren eerder

leren, samen problemen oplossen, kritisch

toegenomen dan afgenomen.41

denken, ondernemingszin, creativiteit en ICTgeletterdheid.”61

4

Regioplan, (2014), “Het perspectief voor
het W&T onderwijs. Onderzoek onder
voormalig VTB-scholen”.

6

 O-raad, (2014), “Om de leerling. Beleidsagenda
P
2014-2018”, p. 10.

11

02

Voortgezet
Onderwijs

(havo/vwo)

In het voorgezet onderwijs (havo/vwo) kiezen steeds meer jongeren voor
een bètatechnisch profiel; het zogenaamde natuurprofiel of N-profiel
(de profielen Natuur & Techniek en/of Natuur & Gezondheid). Met dit
profiel kunnen zij doorstromen naar een bètatechnische vervolgopleiding.
Deze groei van de afgelopen jaren staat niet op zichzelf. Havo/vwo scholen
hebben samen met bedrijven ingezet op het aantrekkelijker maken van
de N-profielen:

Via het Universum Programma (2005-

De afgelopen jaren zijn er 83 havo/vwo

2010) hebben 183 havo/vwo scholen

scholen een Technasium geworden.

met succes gewerkt aan het vernieuwen

Op een Technasium staan via het vak

van hun bètatechnisch onderwijs aan

Onderzoeken en Ontwerpen (O&O) de

de hand van aandachtsgebieden zoals

bètavakken centraal. Het Technasium

onderwijsvernieuwing, profiel- en

werkt met praktijkgerichte opdrachten

studiekeuzebegeleiding, praktijk- en

die zijn geformuleerd vanuit de

beroepsoriëntatie en samenwerking in

beroepspraktijk en het hoger onderwijs.

bèta(bedrijfs)netwerken.
De laatste jaren is, met name in de havo,
In het bedrijvennetwerk Jet-Net, het

een aanzienlijk deel van de groei van het

Jongeren en Technologie Netwerk

aandeel van de N-profielen te danken aan

Nederland, participeren nu 169 havo/vwo

de groei van het aantal meisjes dat kiest

scholen, 84 bedrijven en 35 partners.

voor een N-profiel. Toch blijft er nog een

Elk Jet-Net-bedrijf werkt samen met een

groot potentieel binnen deze groep. Ten

of meer scholen om scholieren een reëel

opzichte van het totaal aantal leerlingen

beeld te geven van bèta en technologie

kiezen meisjes en allochtonen minder

en hen te interesseren voor een

voor een N-profiel. Via programma’s

bètatechnische vervolgopleiding.

van VHTO worden deze doelgroepen

12

Facts & Figures 2014 | Deel I

2004 / 2005

Aandeel
leerlingen met
N-profiel in
havo en vwo

30%

havo

52%

2013 / 2014

39%

vwo

totaal havo/vwo

40%
havo

48%

60%

totaal havo/vwo

vwo

Het aandeel bovenbouwleerlingen met een N-profiel is de afgelopen jaren aanzienlijk
gestegen. In schooljaar 2013/2014 koos inmiddels 48% van havo en vwo vierdejaars
scholieren voor een N-profiel. In 2004 was dit nog 39%. Op het vwo kiest tegenwoordig

60% van de leerlingen voor een N-profiel (52% in 2004), op de havo ligt dit iets lager
en is dit 40% (30% in 2004).
Figuur 1. Aandeel leerlingen met N-profiel t.o.v. totaal aantal leerlingen in havo en vwo
70%
vwo

60%

totaal
havo/vwo

50%
40%

havo

30%
20%
10%
0%
00
Jaar → 01

01
02

02
03

03
04

04
05

05
06

06
07

07
08

08
09

09
10

10
11

11
12

12
13

13
14

geënthousiasmeerd en krijgen ze een

wo ligt de laatste jaren constant rond

breder en beter beeld van bètatechniek.

de 55%. Doordat de afgelopen jaren
steeds meer leerlingen voor een N-profiel

Het percentage leerlingen met een

kiezen zijn er ook steeds meer leerlingen

N-profiel dat met een diploma direct

beschikbaar voor het bètatechnische

het volgende jaar doorstroomt naar een

hoger onderwijs.

bètatechnische opleiding in het hbo of
13

De doorstroom van havo/vwo naar het

andere ingezet op regionale uitbreiding

bètatechnische vervolgonderwijs kan nog

van publiek private programma’s zoals

beter. Om de doorstroom te bevorderen

Jet-Net en Technasium. Als kwantitatieve

werken havo/vwo scholen samen met

doelstelling heeft het Techniekpact voor

hogescholen en universiteiten in de

het havo/vwo opgenomen: het aandeel

zogenaamde vo-ho netwerken.

leerlingen in havo en vwo dat kiest voor
een N-profiel neemt toe naar 55 procent

Techniekpact

in 2015.

Met het Techniekpact wordt voortgebouwd
op succesvolle initiatieven en wordt onder

Aantal leerlingen
met een N-profiel
in 4 havo/vwo

2004 / 2005
Havo

15.123

leerlingen

Aandeel meisjes
havo/vwo binnen
het N-profiel

VWO

19.461

leerlingen

2004 / 2005

35%
havo

47%
vwo

2013 / 2014
Havo

24.093

leerlingen

VWO

24.802

leerlingen

2013 / 2014

44%

havo

49%
vwo

Het aandeel meisjes binnen het N-profiel is gestegen en hoewel meisjes nog altijd
minder voor N-profiel kiezen dan jongens, kiezen er met name op de havo steeds meer
meisjes voor een N-profiel in vergelijking met 2004. Op de havo kiest 35% van de
meisjes tegenover 46% van de jongens voor een N-profiel. In 2004 koos slechts 20%
van de meisjes op de havo voor een N-profiel, tegenover 39% van de jongens. Op het
vwo kiest inmiddels 55% van de meisjes tegenover 65% van de jongens voor een
N-profiel, in 2004 was dit respectievelijk 46% en 60%.

14

0

03

Facts & Figures 2014 | Deel I

(Voorbereidend)

Middelbaar
Beroepsonderwijs
Het laatste decennium is er sprake van een algehele opwaartse beweging in
het onderwijs en in het voortgezet onderwijs is deze beweging zichtbaar in
de toename van het aantal leerlingen in het havo en vwo en een afname in
het vmbo7. Pas de laatste drie jaar neemt het aantal vmbo-leerlingen weer

licht toe.
Steeds minder leerlingen zijn door deze

In het VMBO-Ambitie Programma (2006-

opwaartse beweging van de basisschool

2010) en het MBO-Ambitie Programma

door naar de route vmbo-mbo

(2006-2010) zetten deelnemende

gestroomd. Dit heeft ook zijn weerslag

scholen zich in voor aantrekkelijk

op de technische opleidingen. Klassen

bètatechnisch (v)mbo onderwijs met

worden kleiner en door de vaak kostbare

goede aansluiting bij de leefwereld van

techniekopleidingen dreigen steeds meer

jongeren. Het vmbo-programma telde in

techniekopleidingen te moeten sluiten.

2010 139 aangesloten vmbo-scholen, de

De afgelopen jaren hebben het vmbo en

helft van alle vmbo-scholen in Nederland

mbo samen met het bedrijfsleven extra

met minimaal een beroepsgerichte

ingezet op het vergroten van het aantal

technische afdeling. In het mbo hebben

techniekleerlingen; in de eerste jaren
3vooral
4 5 6 7vanuit de individuele school, de

28 ROC’s deelgenomen aan het
programma, twee derde van alle ROC’s.

laatste jaren steeds meer in regionaal
verband:
7

4
5
6

ECBO, (2013), Stromen en onderstromen in vo, mbo en hbo; Ontwikkelingen in leerlingenstromen door het
Nederlandse onderwijsstelsel

15

Daarnaast is in 2007 in samenwerking

ontwikkelen. In totaal zijn er inmiddels

met Platform Bèta Techniek het

18 Centra voor innovatief vakmanschap

Vakcollege Techniek ontstaan, een

gestart. Daarnaast zijn er vanuit de

leerroute binnen het (v)mbo die jongeren

Centra in de topsectoren Agri & Food

in de gelegenheid stelt om een opleiding

en Tuinbouw & Uitgangsmaterialen 16

te volgen in de praktijk. Bij het Vakcollege

“meeting points” opgericht in het land.

ligt de nadruk op het doen. In totaal zijn
er nu 53 Vakcolleges techniek binnen het

In het programma Toptechniek in bedrijf,

vmbo-mbo met in totaal 8.679 leerlingen.

gestart in 2012, werken onderwijs,
bedrijfsleven en overheid in de regio

Op initiatief van TechniekTalent.nu en

samen aan een toekomstbestendig

Platform Bèta Techniek is sinds 2008

vmbo en mbo bètatechniek dat jongeren

TechNet actief, het bedrijvennetwerk

uitzicht biedt op een uitdagende baan

voor het vmbo-mbo. Het bevordert

met perspectief. Er zijn 17 Toptechniek

de regionale samenwerking tussen

in bedrijf regio’s waarin in totaal

vmbo, mbo en technische bedrijven.

40 mbo-instellingen en 158 vmbo-

In 169 TechNetkringen werken

scholen in nauwe samenwerking met

scholen en bedrijven samen aan

elkaar participeren. TechNet maakt

aantrekkelijker techniekonderwijs en

vaak integraal onderdeel uit van de

betere loopbaanoriëntatie voor jongeren.

Toptechniek in bedrijf regio’s.

Het programma wordt uitgevoerd door
TechniekTalent.nu.

Ook in het vmbo en mbo zijn meisjes
en allochtonen ondervertegenwoordigd.

Begin 2011 zijn de eerste vier Centra

Via programma’s van VHTO, JINC

voor innovatief vakmanschap van

en Forum worden deze doelgroepen

start gegaan. In een Centrum voor

geënthousiasmeerd voor een opleiding en

innovatief vakmanschap werken

loopbaan in de techniek.

ondernemers, wetenschappers,
docenten en studenten samen aan het

Techniekpact

bevorderen van de kwaliteit van het

Het Techniekpact wil doorpakken op de

technisch onderwijs. Deze publiek-private

huidige inspanningen. Voor het vmbo

samenwerkingsverbanden richten zich

is de ambitie dat in 2015 tenminste

op een topsector die in de regio sterk

50 procent van de leerlingen in de

vertegenwoordigd is, teneinde een eigen

gemengde en theoretische leerweg kiest

uniek opleidings- en kennisprofiel te

voor een vakkenpakket met natuur- en

16

Facts & Figures 2014 | Deel I

Figuur 2. Aantal leerlingen alle studies vmbo (leerjaar 3 en 4)
100000

80000

Theoretische
leerweg

60000

Kaderberoepsgerichte leerweg

40000

Basisberoepsgerichte leerweg

20000

Gemengde
leerweg

0
Jaar →

03
04

04
05

05
06

06
07

07
08

08
09

09
10

10
11

11
12

12
13

13
14

scheikunde en dat 30 procent van de

met elkaar en met werkgevers zodat

leerlingen in de beroepsgerichte leerweg

de aansluiting met de (regionale)

kiest voor techniek. De beroepsgerichte

arbeidsmarkt verbetert.

examenprogramma’s, ook in de sector
techniek, worden gemoderniseerd en

Verschillend beeld in het vmbo

gestroomlijnd om de aansluiting op het

Binnen het gehele vmbo heeft de

mbo te verbeteren.

afgelopen jaren een verschuiving
plaatsgevonden van de beroepsgerichte

Doorgaande leerlijnen vmbo-mbo zijn in

leerwegen (met name basis) naar de

2016 in iedere regio beschikbaar voor

meer theoretische leerwegen (gemengde

elk van de sterke sectoren in die regio.

en theoretische), zoals te zien in

Binnen het programma Toptechniek

bovenstaande grafiek.

in bedrijf hebben vmbo-scholen en
mbo-instellingen in samenwerking met

Met name de basisberoepsgerichte

bedrijven en (regionale) overheden

leerweg heeft veel leerlingen verloren.

doorlopende leerlijnen ontwikkeld:

De algemene daling is een belangrijke

de zogenaamde Vakmanschaps- en

verklaring voor de terugloop van het

de Technologieroute. Experimenten

aantal bètatechnische leerlingen in de

hiermee starten in 2014. Mbo-instellingen

basisberoepsgerichte leerweg. In de

stemmen hun onderwijsaanbod af

basisberoepsgerichte leerweg is tussen
17

2004 en 2013 het aantal bètatechnische

opleiding volgt verschilt sterk per leerweg.

leerlingen van 22.658 naar 12.099

In de basisberoepsgerichte leerweg

leerlingen gedaald. Het aandeel van

daalt het aandeel leerlingen dat kiest

de leerlingen dat een bètatechnische

voor een bètatechnische richting van

Figuur 3. Aantal ingeschreven leerlingen bètatechniek vmbo (leerjaar 3 en 4, excl tl)
50000
Totaal basis/
kader/gemengd

40000

30000
Gemengde
leerweg

20000

Kaderberoepsgerichte leerweg

10000

Basisberoepsgerichte leerweg

0
Jaar →

03
04

04
05

05
06

06
07

07
08

08
09

09
10

10
11

11
12

12
13

13
14

Aandeel bètatechniek binnen het totaal
aantal ingeschrevenen vmbo 2004 2013
(leerjaar 3 en 4) per leerweg (excl tl)
33% 28% Basisberoepsgerichte leerweg

VMBO

Aandeel meisjes binnen
de bètatechniek vmbo
per leerweg (excl tl)

18

26%

27% Kaderberoepsgerichte leerweg

21%

57% Gemengde leerweg

29%

34% Totaal basis/kader/gemengd

2004

2013

3%

6%

5%

10% Kaderberoepsgerichte leerweg

20%

43% Gemengde leerweg

5%

21% Totaal basis/kader/gemengd

Basisberoepsgerichte leerweg

Facts & Figures 2014 | Deel I

In het vmbo bètatechniek (basis/kader/gemengde leerweg) is het aandeel meisjes sinds
2004 toegenomen van 5% naar 21%. Per leerweg is er veel verschil, met name in de
gemengde leerweg is het aandeel meisjes in een bètatechnische richting aanzienlijk
toegenomen. Het aandeel van de meisjes binnen het bètatechnische vmbo in de
gemengde leerweg is nu 43% en was 20% in 2004. De meerderheid van deze meisjes zit
in een combinatie opleiding met een component techniek. In de basis- en kaderberoeps­
gerichte leerweg is het aandeel meisjes erg klein; respectievelijk 6% en 10%.

33% in 2004 naar 28% in 2013, in de

een component techniek. In enkel de

kaderberoepsgerichte leerweg blijft

sector techniek daalt het aantal leerlingen

de laatste tien jaar het aandeel

de afgelopen jaren.

stabiel rond de 26 à 27% en in de
gemengde leerweg is het aandeel

Afname instroom beroepsbegeleidende

bètatechniekleerlingen sinds 2006 fors

leerweg in het mbo

gestegen van 24% naar 57% mede

Het aantal deelnemers aan het totale

door de combinatie opleidingen met

mbo loopt de afgelopen jaren terug.

Figuur 4. Instroom bètatechniek mbo8
50000

140000

Totaal
BOL/BBL

30000
BOL vt

20000

10000

0
Jaar →

8

BBL

05
06

06
07

07
08

08
09

09
10

10
11

11
12

12
13

13
14

Het mbo bestaat uit BBL, BOL voltijd en BOL deeltijd. BOL deeltijd telt het laatste jaren slechts rond de
700 instromers. Daarom is BOL deeltijd niet apart weergegeven. Deze aantallen tellen wel mee in het totaal.

19

Aandeel
bètatechniek
binnen totale
instroom mbo

42%
BBL

Aandeel
meisjes
binnen de
instroom in het
bètatechnische
mbo

2013 / 2014

2005 / 2006

25%

BOL vt

30%

Totaal BBL/BOL

35%
BBL

2005 / 2006

5%
BBL

13%

BOL vt

26%

BOL vt

27%

Totaal BBL/BOL

2013 / 2014

10%

Totaal BBL/BOL

7%
BBL

17%

BOL vt

15%

Totaal BBL/BOL

Het aandeel meisjes in de instroom in BBL bètatechniek is licht toegenomen van 5%
in 2005 tot 7% in 2013. In de BOL is het aandeel meisjes in de instroom bètatechniek
van 13% in 2005 naar 17% in 2013 toegenomen.
Deze afname in het aantal leerlingen

neemt af en neemt in de BOL de laatste

vindt plaats in de beroepsbegeleidende

twee jaar toe. Binnen de BBL is het

leerweg (BBL), mede veroorzaakt door

aandeel instromende leerlingen dat kiest

de daling in de beroepsbegeleidende

voor bètatechniek10 de laatste jaren

leerweg in het vmbo9. Aan de beroeps­

afgenomen van 42% in 2005 tot 35% in

opleidende leerweg (BOL) neemt

2013, binnen de BOL blijft dit aandeel

het aantal instromende leerlingen de

stabiel; 25% in 2005 en 26% in 2013.

laatste twee jaar toe. Ook binnen de
bètatechnische opleidingen is dit beeld

Diploma’s bètatechniek mbo

terug te zien; de instroom in de BBL

Na een eerdere stijgende trend in het
aantal behaalde diploma’s bètatechniek in

9

ECBO, (2013), Stromen en onderstromen in vo,
mbo en hbo; Ontwikkelingen in leerlingenstromen
door het Nederlandse onderwijsstelsel.

1
10

het mbo, is het laatste jaar het totaal aantal diploma’s bètatechniek licht gedaald.

Door de overgang naar kwalificatiedossiers is de verdeling van studies veranderd. Voor dit jaar is voor
bèta­techniek gekeken naar de domeinen “Afbouw, hout en onderhoud”, “Ambacht, laboratorium en
gezondheidstechniek”, “Bouw en infra”, “Informatie en communicatietechnologie”, “Media en vormgeving”,
“Mobiliteit en voertuigen”, “Techniek en procesindustrie”, “Transport, scheepvaart en logistiek”.

20

Facts & Figures 2014 | Deel I

Figuur 5. Aantal diploma’s bètatechniek mbo
60000
Totaal
BOL/BBL

50000
40000

BBL

30000
20000

BOL vt

10000
CBL/COL*

0
Jaar →

05
06

06
07

07
08

08
09

09
10

10
11

11
12

12
13

* CBL staat voor gecombineerde begeleidende leerweg, COL staat voor gecombineerde opleidende leerweg

Aandeel bètatechniek
binnen diploma’s mbo

Aandeel
meisjes
binnen de
bètatechnische
gediplo­
meerden mbo

2005

2012

BBL

45%

39%

BOL vt

25%

22%

CBL / COL*

42%

28%

Totaal mbo

33%

28%

2005 / 2006

4%
BBL

12% 4%

BOL vt CBL/COL*

2012 / 2013

8%

6%

Totaal mbo BBL

16%

BOL vt

8%

11%

CBL/COL* Totaal mbo

Net als in de instroom in het mbo bètatechniek is ook bij de diploma’s het aandeel
meisjes binnen mbo bètatechniek gestegen. Het aandeel meisjes is tussen 2005 en
2012 is het aandeel van 4% naar 6% gestegen binnen de BBL en van 12% naar

16% in de voltijd BOL.
21

04

Hoger
Onderwijs
Het hoger onderwijs (ho) is de afgelopen jaren succesvol geweest in het
aantrekken van meer studenten in de bètatechnische opleidingen door hier
gericht beleid op te voeren:

Van 2004 tot 2010 hebben 13

(met als afgeleide het studiesucces),

universiteiten en 17 hogescholen in

het versterken van het profiel en de

het Sprint Programma geparticipeerd.

daarmee samenhangende zwaartepunten

Het doel van het Sprint Programma

in onderzoek. Kwantitatief door het

was om hogescholen en universiteiten

duurzaam vergroten van de instroom,

te stimuleren en faciliteren om

het verbeteren van de doorstroom en

scholieren te interesseren voor een

rendementen en het zorgdragen voor een

bètatechnische studie, vroegtijdige uitval

verhoogde gediplomeerde uitstroom.

van bètastudenten te voorkomen en een
aantrekkelijk loopbaanperspectief voor

Het 3TU Sectorplan Technologie (2011)

bètastudenten te creëren. Het Sprint

vormt de basis van de samenwerking

Programma richtte zich daarmee op het

tussen de drie technische universiteiten

verhogen van de instroom, doorstroom

in Delft, Twente en Eindhoven. In

en uitstroom van studenten in het hoger

het Sectorplan Technologie staan

bètatechnisch onderwijs.

concrete plannen op het gebied
van onderwijs, onderzoek en

Het Sectorplan Natuur- en Scheikunde

kennisvalorisatie beschreven. Thema’s

(2007) heeft als doel het natuur- en

zoals arbeidsmarktbehoefte, specialisatie

scheikunde onderwijs en onderzoek van

en profilering van de opleidingen,

de algemene en technische universiteiten

internationaal toonaangevend onderzoek,

een kwalitatieve en kwantitatieve impuls

kennistransfer en samenhang met het

te geven. Kwalitatief door het verbeteren

beleid op het gebied van de topsectoren,

van de bachelor- en masteropleidingen

maken er deel van uit. Een van de

22

Facts & Figures 2014 | Deel I

Figuur 6. Aantal bètatechniekstudenten in instroom hoger onderwijs
40000

totaal
hbo/wo

35000
30000
25000

hbo

20000
wo

15000
10000
5000
0

00
Jaar → 01

01
02

02
03

03
04

04
05

05
06

06
07

07
08

08
09

09
10

10
11

11
12

12
13

13
14

doelstellingen van het 3TU Sectorplan is

techniek-bachelors zijn teruggebracht.

het leveren van voldoende en hoogwaardig

Sinds 2011 zijn er 24 Centres of

gekwalificeerde ingenieurs, onderzoekers

expertise officieel gestart. Ondernemers,

en technologisch ontwerpers.

wetenschappers, docenten en studenten
werken in een Centre of expertise samen

In het hoger beroepsonderwijs (hbo)

aan het bevorderen van de kwaliteit van

wordt uitvoering gegeven aan het

het technisch onderwijs. Door zich te

Verkenningsrapport “HBO Techniek in

richten op een sterk vertegenwoordigde

Bedrijf” (2011) waarin het technische

topsector zoeken deze publiek-private

hbo wordt geadviseerd om de komende

samenwerkingsverbanden aansluiting

jaren verder in te zetten op meer

op de regionale kennisinfrastructuur. Op

studenten in de techniek (vier op de

deze wijze bieden de mensen ‘uit het veld’

tien), het aantal technische opleidingen

(bedrijfsleven) en onderwijsinstellingen

terug te brengen naar een aantal bredere

samen toegevoegde waarde aan

bachelors ten behoeve van transparantie

onderwijs, onderzoek en human capital.

en het sneller kunnen inspelen op
regionale ontwikkelingen en om de

Techniekpact

samenwerking onderwijs-bedrijfsleven

Het Techniekpact onderstreept de

structureel sterker te maken. Vanaf

gewenste ontwikkelingen in het hbo

collegejaar 2014-2015 zal het aantal

om het aantal bacheloropleidingen
23

voor techniek te reduceren van 65

het grootst is op het hbo, is de groei van

naar circa 25. Daarnaast hebben de

het aantal bètatechnische studenten

topsectoren zich in het kader van het

op het wo sterker. Bètatechniek is

Techniekpact gecommitteerd aan 1000

populairder op het wo dan op het hbo,

topsectorbeurzen voor studenten in het

wat terug te zien is in het aandeel

hoger onderwijs, om hiermee de beeld­

studenten aan bètatechnische studies ten

vorming rond bètatechnische opleidingen

opzichte van het totaal van alle studies.

en sectoren aantrekkelijker te maken.

In 2013 was op het wo 33 van de 100
nieuwe studenten ingeschreven aan een

Toename bètatechniek

bètatechnische opleiding. In 2002 was dit

Er zijn aanzienlijke verschillen te

nog 24. Op het hbo is, in 2013, 20 van

zien tussen bètatechniek op het

de 100 studenten ingeschreven aan een

wetenschappelijk onderwijs (wo) en op

bètatechnische opleiding. Hiermee heeft

bètatechniek op het hbo. Hoewel het

het aandeel zich op het hbo zich hersteld

aantal bètatechniekstudenten nog steeds

van een daling van 20% in 2002 naar
18% tussen 2004 en 2009.

Aandeel
bètatechniek
binnen totale
instroom ho

20%
hbo

Aandeel vrouwelijke
studenten binnen
de instroom in het
bètatechnische ho

2013

2002

24%
wo

2002

17%
hbo

28%
wo

20%
hbo

33%
wo

2013

23%
hbo

39%
wo

Op het wo is 39% van de nieuwe studenten aan een bètatechnische opleiding vrouw
in 2013, in 2002 was dit nog 28%. Op het hbo is in 2013 23% van de ingeschreven
studenten aan een bètatechnische opleiding vrouw, in 2002 was dit 17%. Het afgelopen
jaar is dit op het hbo met 2 procentpunt toegenomen.
24

Facts & Figures 2014 | Deel I

Een deel van de groei van het aantal

2013 licht gedaald van 35% naar 33%.

instromende studenten bètatechniek

Toch is er nog een groot verschil te zien

is te danken aan het feit dat meer

tussen het aantal mannen en het aantal

vrouwen voor een bètatechnische studie

vrouwen in het bètatechnisch hoger

kiezen. Koos in 2002 nog 13% van de

onderwijs. Mannen zijn nog altijd in de

instromende vrouwelijke wo-studenten

meerderheid. (zie figuur en kader p.24)

en 6% van de instromende vrouwelijke
hbo-studenten voor een bètatechnische

In 2011 is zowel in bètatechniek als bij

studie, in 2013 is dat respectievelijk 24%

de andere studies een tijdelijke stijging

en 9%. Van de instromende mannelijke

waarneembaar in het aantal diploma’s.

studenten op het wo koos in 2002

Mogelijk hebben de aankondiging en ook

37% voor een bètatechnische studie,

de afschaffing van de langstudeerboete

inmiddels is dat 43%. Op het hbo is

een rol gespeeld in dit specifieke piekjaar.

het aandeel mannen dat kiest voor een

Over het algemeen is het aantal diploma’s

bètatechnische studie tussen 2002 en

in de bètatechniek op het hbo licht

Het aandeel van bètatechniek onder de diploma’s is voor zowel het hbo iets gedaald
ten opzichte van 2002, het hbo is 19% naar 17%, het wo van 23% naar 22%.
Hiermee zijn zowel het wo als het hbo zich aan het herstellen van een verdere daling in
het aandeel bètatechniek tot 2011.

Figuur 7. Diploma’s bètatechniek hoger onderwijs
20000

totaal
hbo/wo

15000

hbo

10000

wo

5000

0

99
Jaar → 00

00
01

01
02

02
03

03
04

04
05

05
06

06
07

07
08

08
09

09
10

10
11

11
12

12
13

25

Aandeel
bètatechniek
binnen
totaal aantal
afgestudeerden
ho

19%
hbo

Aandeel
vrouwelijke
afgestudeerden
binnen de
bètatechnische
afgestudeerden

2013

2002

23%

17%

wo

hbo

hbo

wo

2013

2002

18%

22%

21%

32%

hbo

wo

35%
wo

gedaald van 11.851 in 2002 naar 10.719

Via Eerst de Klas worden meer excellente

in 2013 en op het wo gestegen van 5.745

(bèta)studenten geworven voor een

in 2002 naar 8.111 in 2013.

baan in het onderwijs. Door middel
van het Onderwijstraineeship komen

Leraren

academische studenten in aanraking

Ook voldoende en kwalitatief

met het onderwijs. Studenten met een

hoogstaande leraren in de bètatechniek

bèta-opleiding, die anders niet voor het

is een belangrijk aandachtspunt, en dit

leraarschap zouden kiezen, kunnen zo

wordt ook nadrukkelijk genoemd in het

ingezet worden voor de klas.

Techniekpact. Hierin is de ambitie dat
het aantal universitair opgeleide docenten

De huidige instroom in de leraren­

in het voortgezet onderwijs verhoogd

opleidingen laat zien dat de instroom

wordt.

in exacte lerarenopleidingen licht stijgt,
maar ook dat het nog altijd om relatief

De programma’s Eerst de Klas (2009) en

kleine absolute aantallen gaat van het

Onderwijstraineeship (2013) proberen

aantal jongeren dat kiest voor een

daarom op andere wijze meer jongeren

exacte lerarenopleiding, met name de

te trekken naar de lerarenopleidingen,

eerstegraads.

specifiek die van de tekortvakken.
26

Facts & Figures 2014 | Deel I

Figuur 8. Instroom lerarenopleidingen in hoger onderwijs
1500
leraar vo
(2e graads)
exact

1200

900

leraar vo
(2e graads)
beroepsgericht

600

leraar vo
(1e graads,
hbo) exact

300

0
Jaar →

leraar vo
(1e graads,
ulo) exact

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Bron: www.stamos.nl, CAOP.

27

00
01 28

01
02

02
03

03
04

04
05

05
06

06
07

Facts & Figures 2014 | Deel II

DEEL II

FACTS &
FIGURES
landsdelen
in de

07
08

08
09

09
10

10
11

11
12

12
13

29

13
14

LANDSDEEL
NOORD
Het landsdeel Noord, bestaande uit de provincies Groningen, Friesland en
Drenthe, heeft het Techniekpact regionaal vertaald in de Techniekagenda
Noord Nederland. In de noordelijke provincies vinden veel succesvolle
activiteiten plaats die als doel hebben de aantrekkingskracht van de
technische sector voor leerlingen en werknemers te vergroten. Het landsdeel
heeft zichzelf ten doel gesteld te zorgen voor een betere samenhang tussen
deze activiteiten en een doelmatige infrastructuur voor de techniek in
Noord-Nederland te creëren.

Infrastructuur landsdeel Noord
Circa 1030 basisscholen | 66 (voortgezet) speciaal onderwijs scholen | 68 voortgezet
onderwijs (vmbo-havo-vwo) scholen | 6 ROC’s en 2 AOC’s | 4 hogescholen met
bètatechniek | 1 universiteit | Jet-Net: 18 scholen en 3 bedrijven | 16 Technasium
scholen | 17 TechNetkringen | 10 Vakcolleges Techniek | 3 Regio’s Toptechniek in
bedrijf | 2 Centra voor innovatief vakmanschap (penvoerders), 2 meeting points |

4 Centres of expertise (penvoerders)

Voortgezet onderwijs

het aandeel gemiddeld in Nederland;

Het aantal havo- en vwo-scholieren dat

41% op de havo kiest een N-profiel, 60%

kiest voor een N-profiel stijgt de laatste

op het vwo kiest een N-profiel.

jaren in landsdeel Noord.
Het aandeel van meisjes binnen het
Het aandeel leerlingen met een N-profiel

N-profiel stijgt de afgelopen jaren in

ligt in landsdeel Noord vrijwel gelijk met

Landsdeel Noord, met name op de havo.

30

Facts & Figures 2014 | Deel II

Figuur 9. Aantal leerlingen N-profiel Noord
5000
totaal
havo/vwo

4000

3000
havo

2000

vwo

1000

0

00
Jaar → 01

01
02

02
03

Aandeel leerlingen
met N-profiel in
havo en vwo

03
04

04
05

05
06

07
08

08
09

09
10

10
11

2004

29%
havo

Aandeel meisjes
in havo en vwo
binnen het
N-profiel

06
07

50%
vwo

11
12

havo

49%
vwo

13
14

2013

41%
havo

2004

33%

12
13

60%
vwo

2013

45% 50%
havo

vwo

Op de havo ligt het aandeel van meisjes

aandeel van meisjes met 50% iets hoger

binnen het N-profiel met 45% iets hoger

dan het landelijke gemiddelde van 49%.

dan het landelijke gemiddelde van 44%.
Op het vwo geldt hetzelfde en is het
31

Landsdeel Noord

Voortgezet middelbaar beroepsonderwijs

Het aandeel meisjes in vmbo

Landsdeel Noord kent, na een

bètatechniek is de afgelopen jaren

dalende trend, de afgelopen jaren

toegenomen, ook in landsdeel Noord.

weer een voorzichtige groei in het

Vooral in de gemengde leerweg zijn er

vmbo bètatechniek. Vooral het

nu veel meer meisjes. Het landsdeel

aantal bètatechniekleerlingen in de

ligt met het totale aandeel meisjes in de

kaderberoepsgerichte leerweg groeit

bètatechniek van 15% nog wel onder het

harder dan gemiddeld in Nederland.

landelijke gemiddelde van 21%.

Het aandeel bètatechniekleerlingen in het

Middelbaar beroepsonderwijs

totale vmbo (excl tl) is de afgelopen jaren

Het totale aantal nieuwe deelnemers in

licht gestegen in het landsdeel, van 29%

het mbo in landsdeel Noord loopt de

naar 30%. Het aandeel verschilt wel per

afgelopen jaren - zoals in heel Nederland

leerweg. Voor de basisberoepsgerichte

- terug, ook in de bètatechniek.

leerweg daalt het aandeel, volgens

De instroom in de bètatechnische

landelijke trend. Het aandeel

beroepsbegeleidende leerweg (BBL)

bètatechniekleerlingen in de gemengde

neemt de afgelopen jaren fors af, die in

leerweg is de afgelopen jaren in het

de bètatechnische beroepsopleidende

landsdeel flink gestegen, mede door

leerweg (BOL) neemt de afgelopen twee

de combinatie opleidingen met een

jaar weer voorzichtig toe.

component techniek.
Figuur 10. Aantal ingeschreven leerlingen bètatechniek vmbo (leerjaar 3 en 4, excl tl)
6000
Totaal basis/
kader/gemengd

5000
4000

Kaderberoepsgerichte leerweg

3000

Basisberoepsgerichte leerweg

2000
1000
0
Jaar →

32

Gemengde
leerweg

03
04

04
05

05
06

06
07

07
08

08
09

09
10

10
11

11
12

12
13

13
14

Facts & Figures 2014 | Deel II

Aandeel bètatechniek binnen het totaal
aantal ingeschrevenen vmbo
(leerjaar 3 en 4) per leerweg (excl tl)

VMBO

Aandeel meisjes binnen
de bètatechniek vmbo
per leerweg (excl tl)

2004

2013

35%

29%

Basisberoepsgerichte leerweg

28%

28%

Kaderberoepsgerichte leerweg

11%

36%

Gemengde leerweg

29%

30%

Totaal basis/kader/gemengd

2004

2013

4%

6%

Basisberoepsgerichte leerweg

4%

9%

Kaderberoepsgerichte leerweg

1%

38%

Gemengde leerweg

4%

15%

Totaal basis/kader/gemengd

Figuur 11. Instroom bètatechniek mbo Noord
5000

4000

Totaal
BBL/BOL

3000

BOL vt

2000

1000

0
Jaar →

BBL

05
06

06
07

07
08

08
09

09
10

10
11

11
12

12
13

13
14

33

Landsdeel Noord

2005 / 2006

Aandeel
bètatechniek
binnen totale
instroom mbo

42%
BBL

Aandeel
meisjes
binnen de
instroom in het
bètatechnische
mbo

23%

BOL vt

2013 / 2014

26%

Totaal BBL/BOL

BBL

6%

BOL vt

BBL

23%

BOL vt

23%

Totaal BBL/BOL

2013 / 2014

2005 / 2006

2%

23%

4%

Totaal BBL/BOL

3%
BBL

11%

BOL vt

9%

Totaal BBL/BOL

Binnen de BBL is het aandeel

bètatechniekstudenten in het hoger

instromende leerlingen dat kiest voor

onderwijs (ho) de afgelopen jaren gestaag.

bètatechniek in het landsdeel de laatste

Het aantal bètatechniek­studenten is op

jaren afgenomen van 42% naar 23%

het hoger beroepsonderwijs (hbo) nog

en ligt daarmee nu onder het landelijke

altijd het grootst, maar de groei In het

gemiddelde van 35%. Binnen de BOL

wetenschappelijk onderwijs (wo) is sterker.

(voltijd) blijft het aandeel stabiel.

Het aandeel van de bètatechniekinstroom daalt de afgelopen jaren licht in

Het aandeel meisjes in de instroom

het hbo, maar groeit aanzienlijk in het wo.

in zowel BBL bètatechniek als BOL
bètatechniek is licht toegenomen. Wel

Het aantal meisjes dat instroomt in het

ligt het aandeel meisjes in het landsdeel,

bètatechnische hoger onderwijs is de

voor BBL 3% en BOL 11%, onder het

afgelopen jaren flink toegenomen in het

landelijke gemiddelde van 7% in de BBL

landsdeel. In het hbo loopt het landsdeel

en 17% in de BOL.

met 20% nog wat achter op het landelijke
gemiddelde van 23%. In het wo is het

Hoger onderwijs

aandeel meisjes in de bètatechniek met

In landsdeel Noord groeit het aantal

39% gelijk aan het landelijke gemiddelde.

34

Facts & Figures 2014 | Deel II

Figuur 12. Aantal bètatechniekstudenten in instroom ho Noord
3500

totaal
hbo/wo

3000
2500
2000

hbo

1500
wo

1000
500
0
Jaar →

00
01

01
02

02
03

03
04

04
05

Aandeel
bètatechniek
binnen totale
instroom ho

05
06

06
07

07
08

08
09

09
10

10
11

2004

18%
hbo

Aandeel
vrouwelijke
studenten binnen
de instroom in het
bètatechnische ho

13%
wo

hbo

29%
wo

12
13

13
14

2013

16%
hbo

2004

15%

11
12

23%
wo

2013

20%
hbo

39%
wo

Publiek-private samenwerking

2 meeting points (mbo) en 4 Centres of

In landsdeel Noord zijn er op dit moment

expertise techniek (hbo) (penvoerders).

2 Centra voor innovatief vakmanschap en

35

Landsdeel Noord

Landsdeel Noord. Centra voor innovatief vakmanschap

2

centrum CIV Energie Eemsdelta
penvoerder Noorderpoort

CIV Water
Friesland College
deelnemende mbo-instellingen Nordwin College
centrum

penvoerder

Landsdeel Noord. Centres of expertise
Healthy ageing
Hanzehogeschool Groningen
andere participerende hogescholen Van Hall Larenstein,
Stenden, NHL Hogeschool Leeuwarden
centrum

penvoerder

centrum Centre of expertise
Water technology
penvoerder NHL hogeschool

Energie
Hanzehogeschool
Groningen

centrum

penvoerder

andere participerende hogeschool

Van Hall Larenstein
toegekend in 2010

Smart Polymeric Materials
Stenden Hogeschool Emmen
andere participerende hogeschool Christelijke
Hogeschool Windesheim Zwolle
centrum

penvoerder

Topsectoren
Agri&Food
Chemie
Creatieve industrie

36

Tuinbouw & Uitgangsmaterialen
High Tech Systemen en Materialen
Life Sciences & Health

Logistiek
Energie
Water

Meeting points
Agri&Food
Tuinbouw &
Uitgangsmaterialen

Kennis DC’s
Logistiek

Facts & Figures 2014 | Deel II

LANDSDEEL

NOORDvleugel
In het Techniekpact Noordvleugel hebben de provincies Noord-Holland,
Flevoland en Utrecht hun bestaande techniek-, human capital- en
economische agenda’s gebundeld om samen te werken aan de doelstellingen
van het Techniekpact. In het landsdeel is veel aandacht voor het opzetten en
uitbouwen van regionale bedrijvennetwerken rondom scholen in het primair
en voortgezet onderwijs. Ook het ontwikkelen van deelregionale campussen
voor het beroepsonderwijs staat hoog op de regionale agenda.

Infrastructuur landsdeel Noordvleugel
Circa 1540 basisscholen | 152 (voortgezet) speciaal onderwijs scholen | 183
voortgezet onderwijs (vmbo-havo-vwo) scholen | 11 ROC’s, 2 AOC’s en 5 vakscholen

5 hogescholen met bètatechniek | 3 universiteiten | Jet-Net: 31 scholen en 15
bedrijven | 13 Technasium scholen | 28 TechNetkringen | 13 Vakcolleges Techniek
2 Regio’s Toptechniek in bedrijf | 4 meeting points | 4 Centres of expertise
(penvoerders)

Voortgezet onderwijs

39% op de havo kiest een N-profiel, 58%

Het aantal havo- en vwo-scholieren dat

op het vwo kiest een N-profiel.

kiest voor een N-profiel stijgt de laatste
jaren in landsdeel Noordvleugel.

Het aandeel van meisjes binnen het
N-profiel stijgt de afgelopen jaren in

Het aandeel leerlingen met een N-profiel

Landsdeel Noordvleugel, met name op

ligt in landsdeel Noordvleugel iets lager

de havo. Op de havo ligt het aandeel van

dan het aandeel gemiddeld in Nederland;

meisjes binnen het N-profiel met 43%
37

Landsdeel Noordvleugel

Figuur 13. Aantal leerlingen N-profiel Noordvleugel
15000
totaal
havo/vwo

12000

9000
vwo

6000

havo

3000

0

00
Jaar → 01

01
02

02
03

Aandeel leerlingen
met N-profiel in
havo en vwo

03
04

04
05

06
07

07
08

08
09

09
10

10
11

2004

30%
havo

Aandeel meisjes
in havo en vwo
binnen het
N-profiel

05
06

52%
vwo

11
12

havo

47%
vwo

13
14

2013

39%
havo

2004

35%

12
13

58%
vwo

2013

43% 50%
havo

vwo

iets lager dan het landelijke gemiddelde

Voortgezet middelbaar beroepsonderwijs

van 44%. Op het vwo is het aandeel van

Na een dalende trend, groeit het totaal

meisjes met 50% iets hoger dan het

aantal vmbo-bètatechniekleerlingen de

landelijke gemiddelde van 49%.

afgelopen twee jaar weer voorzichtig

38

Facts & Figures 2014 | Deel II

in landsdeel Noordvleugel. Opvallend

het aandeel, volgens de landelijke trend.

is dat in het landsdeel deze groei, in

Het aandeel bètatechniek­leerlingen in de

tegenstelling tot het landelijke beeld

gemengde leerweg is de afgelopen jaren

vooral in de kaderberoepsgerichte

in het landsdeel flink gestegen, mede

leerweg, en in mindere mate in de

door de combinatie opleidingen met een

gemengde leerweg.

component techniek.

Het aandeel bètatechniekleerlingen in

Het aandeel meisjes in vmbo

het totale vmbo is met 27% de afgelopen

bètatechniek is de afgelopen jaren

jaren gelijk gebleven in het landsdeel. Het

toegenomen, ook in landsdeel

aandeel verschilt wel per leerweg. Vooral

Noordvleugel. Vooral in de gemengde

in de basisberoepsgerichte leerweg daalt

leerweg zijn er nu veel meer meisjes

Figuur 14. Aantal ingeschreven leerlingen bètatechniek vmbo (leerjaar 3 en 4, excl tl)
10000

8000

Totaal basis/
kader/gemengd

6000

4000

Kaderberoepsgerichte leerweg

2000

Basisberoepsgerichte leerweg

0
Jaar →

Gemengde
leerweg

03
04

04
05

05
06

06
07

07
08

Aandeel bètatechniek binnen het totaal
aantal ingeschrevenen vmbo
(leerjaar 3 en 4) per leerweg (excl tl)

VMBO

08
09

09
10

10
11

11
12

12
13

13
14

2004

2013

31%

25%

Basisberoepsgerichte leerweg

23%

24%

Kaderberoepsgerichte leerweg

17%

42%

Gemengde leerweg

27%

27%

Totaal basis/kader/gemengd

39

Landsdeel Noordvleugel

Aandeel meisjes binnen
de bètatechniek vmbo
per leerweg (excl tl)

2004

2013

3%

9%

Basisberoepsgerichte leerweg

5%

11%

Kaderberoepsgerichte leerweg

22%

41%

Gemengde leerweg

5%

16% Totaal basis/kader/gemengd

Figuur 15. Instroom bètatechniek mbo Noordvleugel
12000
10000
Totaal
BBL/BOL

8000
6000

BOL vt

4000
BBL

2000
0
Jaar →

05
06

06
07

07
08

08
09

09
10

10
11

11
12

12
13

13
14

met een techniekopleiding of met een

Nederland - terug, ook in de bètatechniek.

combinatie opleiding met een component

De instroom in de bètatechnische

techniek. Het landsdeel ligt met het

beroepsbegeleidende leerweg (BBL)

totale aandeel meisjes in de bètatechniek

neemt de afgelopen jaren fors af, die in

van 16% nog wel onder het landelijke

de bètatechnische beroepsopleidende

gemiddelde van 21%.

leerweg (BOL) neemt de afgelopen twee
jaar weer voorzichtig toe.

Middelbaar onderwijs
Het totale aantal nieuwe deelnemers

Binnen de BBL is het aandeel

in het mbo in landsdeel Noordvleugel

instromende leerlingen dat kiest voor

loopt de afgelopen jaren - zoals in heel

bètatechniek in het landsdeel de laatste

40

Facts & Figures 2014 | Deel II

Aandeel
bètatechniek
binnen totale
instroom mbo

2005 / 2006

25% 36%
BBL

Aandeel meisjes
binnen de
instroom in het
bètatechnische
mbo
3%
BBL

BOL vt

2013 / 2014

28%

Totaal BBL/BOL

29% 25%
BBL

BOL vt

2005 / 2006

2013 / 2014

16%

9%

BOL vt

11%

Totaal BBL/BOL

BBL

22%

BOL vt

25%

Totaal BBL/BOL

19%

Totaal BBL/BOL

jaren afgenomen van 28% naar 25%

(hbo) kent wel wat meer fluctuaties.

en ligt daarmee onder het landelijke

Het aantal bètatechniekstudenten is op

gemiddelde van 35%. Binnen de BOL

het hbo niet langer het grootst in het

(voltijd) blijft het aandeel stabiel.

landsdeel door de forse groei In het
wetenschappelijk onderwijs (wo).

Het aandeel meisjes in de instroom

Het aandeel van bètatechniek instroom

in zowel BBL bètatechniek als BOL

in het hbo daalt de afgelopen jaren licht

bètatechniek is de afgelopen jaren

maar groeit aanzienlijk in het wo.

toegenomen. Het aandeel ligt in het
landsdeel, voor BBL 9% en BOL 22%,

Het aantal meisjes dat instroomt in het

boven het landelijke gemiddelde van 7%

bètatechnische hoger onderwijs is de

in de BBL en 17% in de BOL.

afgelopen jaren flink toegenomen in het
landsdeel. Het landsdeel doet het met het

Hoger onderwijs

percentage meisjes in het bètatechnische

In landsdeel Noordvleugel groeit het

hbo met 30% en in het wo met 40%

aantal bètatechniekstudenten in het

aanzienlijk beter dan het landelijke

hoger onderwijs (ho) de afgelopen jaren

gemiddelde van 23% in het hbo en

gestaag. Het hoger beroepsonderwijs

39% in het wo.
41

Landsdeel Noordvleugel

Figuur 16. Aantal bètatechniekstudenten instroom ho Noordvleugel
10000

totaal
hbo/wo

8000

6000

wo

4000
hbo

2000

0

00
Jaar → 01

01
02

02
03

03
04

04
05

Aandeel
bètatechniek
binnen totale
instroom ho

05
06

06
07

07
08

08
09

09
10

10
11

2004

21%
hbo

Aandeel
vrouwelijke
studenten binnen
de instroom in het
bètatechnische ho

17%
wo

hbo

41%
wo

12
13

13
14

2013

20%
hbo

2004

21%

11
12

30%
wo

2013

30%
hbo

47%
wo

Publiek-private samenwerking

innovatief vakmanschap en 4 Centres of

In landsdeel Noordvleugel zijn er

expertise techniek (hbo) (penvoerders).

4 meetings points van de Centra voor

42

Facts & Figures 2014 | Deel II

Landsdeel Noordvleugel. Centra voor innovatief vakmanschap

Landsdeel Noordvleugel. Centres of expertise
KennisDC Logistiek
Hogeschool van Amsterdam
andere participerende hogescholen Christelijke
Hogeschool Windesheim Zwolle Hogeschool
Rotterdam, Hogeschool van Arnhem en
Nijmegen, Fontys Hogescholen, NHTV

CoE Open Teelten
CAH Vilentum Hogeschool
andere participerende hogeschool HAS
Hogeschool, Hogeschool Inholland
(Delft), Hogeschool Van Hall Larenstein

centrum

centrum

penvoerder

penvoerder

centrum

Creatieve Industrie & ICT
penvoerder Hogeschool
van Amsterdam
andere participerende hogescholen

Hogeschool InHolland,
Amsterdamse Hogeschool
voor de kunsten

Topsectoren
Agri&Food
Chemie
Creatieve industrie

Tuinbouw & Uitgangsmaterialen
High Tech Systemen en Materialen
Life Sciences & Health

centrum

Interactieve Media
Hogeschool Utrecht

penvoerder

Logistiek
Energie
Water

Meeting points
Agri&Food
Tuinbouw &
Uitgangsmaterialen

Kennis DC’s
Logistiek

43

LANDSDEEL
oost
De provincies Gelderland en Overijssel vormen samen landsdeel Oost.
Het landsdeel levert een bijdrage aan de doelen van het Techniekpact via
uitvoering van de Techniekpacten van de regio’s en daaraan verbonden
uitvoeringsorganisaties. Landsdeel Oost voert een actief human capital
beleid waarin de focus op (technische) topsectoren ligt: HTSM, Kunststoffen,
Chemie, Energie-Milieutechnologie, en Agrofood. In het landsdeel bevinden
zich Centra voor innovatief vakmanschap en Centres of expertise in de
genoemde topsectoren.

Infrastructuur landsdeel Oost
Circa 1450 basisscholen | 136 (voortgezet) speciaal onderwijs scholen | 119
voortgezet onderwijs (vmbo-havo-vwo) scholen | 9 ROC’s, 4 AOC’s en 2 vakscholen

4 hogescholen met bètatechniek | 3 universiteiten | Jet-Net: 29 scholen en 12
bedrijven | 15 Technasium scholen | 31 TechNetkringen | 6 Vakcolleges Techniek
3 Regio’s Toptechniek in bedrijf | 5 Centra voor innovatief vakmanschap (penvoerders),
2 meeting points | 4 Centres of expertise (penvoerders), 2 KennisDC’s logistiek

Voortgezet onderwijs

aandeel gemiddeld in Nederland; 41% op

Het aantal havo- en vwo-scholieren dat

de havo kiest een N-profiel, 61% op het

kiest voor een N-profiel stijgt de laatste

vwo kiest een N-profiel.

jaren in landsdeel Oost.
Het aandeel van meisjes binnen het
Het aandeel leerlingen met een N-profiel

N-profiel stijgt de afgelopen jaren in

ligt in landsdeel Oost iets hoger dan het

landsdeel Oost, met name op de havo.

44

Facts & Figures 2014 | Deel II

Figuur 17. Aantal leerlingen N-profiel Oost
10000

totaal
havo/vwo

8000

6000

havo

4000

vwo

2000

0

00
Jaar → 01

01
02

02
03

Aandeel leerlingen
met N-profiel in
havo en vwo

03
04

04
05

06
07

07
08

08
09

09
10

10
11

2004

29%
havo

Aandeel meisjes
in havo en vwo
binnen het
N-profiel

05
06

11
12

havo

13
14

2013

53%

41%

vwo

havo

2004

36%

12
13

61%
vwo

2013

47%

45% 50%

vwo

havo

vwo

Op de havo ligt het aandeel van meisjes

het aandeel van meisjes met 50% iets

binnen het N-profiel met 45% iets hoger

hoger dan het landelijke gemiddelde

dan het landelijke gemiddelde van 44%.

van 49%.

Op het vwo geldt hetzelfde: ook hier ligt
45

Landsdeel Oost

Voortgezet middelbaar beroepsonderwijs

bètatechniekleerlingen in de gemengde

Landsdeel Oost kent, na een dalende

leerweg is de afgelopen jaren in het

trend, het afgelopen jaar een hele

landsdeel flink gestegen, mede door de

voorzichtige groei in het vmbo

combinatie opleidingen met een component

bètatechniek. Dit komt door een

techniek.

licht groeiende trend in het aantal
techniekleerlingen in de gemengde

Het aandeel meisjes in vmbo bètatechniek

leerweg tegenover een flinke afname

is de afgelopen jaren toegenomen, ook in

van het aantal techniekleerlingen in

landsdeel Oost. Vooral in de gemengde

de basisberoepsgerichte leerweg de

leerweg zijn er nu veel meer meisjes met

afgelopen jaren.

een techniek­opleiding of met een combinatie
opleiding met een component techniek.

Het aandeel techniekleerlingen in

Het lands­deel ligt met het totale aandeel

het totale vmbo (excl tl) is echter

meisjes in de bètatechniek van 23% boven

de afgelopen jaren gestegen in het

het landelijke gemiddelde van 21%.

landsdeel, van 30% naar 37% en ligt
hiermee boven het landelijke gemiddelde

Middelbaar beroepsonderwijs

van 34%. Het aandeel verschilt wel per

Het totale aantal nieuwe deelnemers in het

leerweg. Voor de basisberoepsgerichte

mbo in landsdeel Oost loopt de afgelopen

leerweg daalt het aandeel volgens

jaren - zoals in heel Nederland - terug,

landelijke trend. Het aandeel

ook in de bètatechniek. De instroom in de

Figuur 18. Aantal ingeschreven leerlingen bètatechniek vmbo (leerjaar 3 en 4, excl tl)
12000
Totaal basis/
kader/gemengd

10000
8000
6000

Gemengde
leerweg

4000

Kaderberoepsgerichte leerweg

2000
0
Jaar →

46

Basisberoepsgerichte leerweg

03
04

04
05

05
06

06
07

07
08

08
09

09
10

10
11

11
12

12
13

13
14

Facts & Figures 2014 | Deel II

Aandeel bètatechniek binnen het totaal
aantal ingeschrevenen vmbo
(leerjaar 3 en 4) per leerweg (excl tl)

VMBO

Aandeel meisjes binnen
de bètatechniek vmbo
per leerweg (excl tl)

2004

2013

35%

28%

Basisberoepsgerichte leerweg

27%

27%

Kaderberoepsgerichte leerweg

19%

60%

Gemengde leerweg

30%

37%

Totaal basis/kader/gemengd

2004

2013

3%

5%

Basisberoepsgerichte leerweg

3%

9%

Kaderberoepsgerichte leerweg

12%

43%

Gemengde leerweg

3%

23%

Totaal basis/kader/gemengd

Figuur 19. Instroom bètatechniek mbo Oost
12000
10000
8000

Totaal
BBL/BOL

6000

BOL vt

4000
2000
0
Jaar →

BBL

05
06

06
07

07
08

08
09

09
10

10
11

11
12

12
13

13
14

47

Landsdeel Oost

2005 / 2006

Aandeel
bètatechniek
binnen totale
instroom mbo

44%
BBL

Aandeel
meisjes
binnen de
instroom in het
bètatechnische
mbo

24%

BOL vt

2013 / 2014

29%

Totaal BBL/BOL

28%
BBL

BBL

13%

BOL vt

BOL vt

25%

Totaal BBL/BOL

2013 / 2014

2005 / 2006

4%

24%

9%

Totaal BBL/BOL

6%
BBL

17%

BOL vt

14%

Totaal BBL/BOL

bètatechnische beroepsbegeleidende

in het landsdeel, voor BBL 6% en BOL

leerweg (BBL) neemt de afgelopen

17%, ongeveer gelijk aan het landelijke

jaren fors af, die in de bètatechnische

gemiddelde van 7% in de BBL en 17% in

beroepsopleidende leerweg (BOL)

de BOL.

neemt de afgelopen twee jaar weer
voorzichtig toe.

Hoger onderwijs

Binnen de BBL is het aandeel

In landsdeel Oost groeit het aantal

instromende leerlingen dat kiest voor

bètatechniekstudenten in het hoger

bètatechniek in het landsdeel de laatste

onderwijs (ho) de afgelopen jaren gestaag.

jaren afgenomen van 29% naar 25%

Het aantal bètatechniekstudenten

en ligt daarmee onder het landelijke

is op het hoger beroepsonderwijs (hbo)

gemiddelde van 35%. Binnen de BOL

nog altijd het grootst.

(voltijd) blijft het aandeel stabiel.

Het aandeel van de bètatechniek-instroom
in het hbo daalt de afgelopen jaren licht

Het aandeel meisjes in de instroom

maar groeit aanzienlijk in het wo.

in zowel BBL bètatechniek als BOL
bètatechniek is toegenomen. Het

Het aantal meisjes dat instroomt in het

aandeel meisjes in de bètatechniek is

bètatechnische hoger onderwijs is de

48

Facts & Figures 2014 | Deel II

Figuur 20. Aantal bètatechniekstudenten instroom ho Oost
8000

totaal
hbo/wo

7000
6000
5000

hbo

4000
wo

3000
2000
1000
0

00
Jaar → 01

01
02

02
03

03
04

04
05

Aandeel
bètatechniek
binnen totale
instroom ho

05
06

06
07

07
08

08
09

09
10

10
11

2004

20%
hbo

Aandeel
vrouwelijke
studenten binnen
de instroom in het
bètatechnische ho

38%
wo

hbo

34%
wo

12
13

13
14

2013

19%
hbo

2004

15%

11
12

44%
wo

2013

24%
hbo

42%
wo

afgelopen jaren flink toegenomen in het

Publiek-private samenwerking

landsdeel. Het landsdeel loopt iets voor

In landsdeel Oost zijn er op dit moment

op het landelijke gemiddelde met in het

5 Centra voor innovatief vakmanschap

hbo 24% ten opzichte van 23% landelijk

en 2 meeting points (mbo), 4 Centres

en in het wo 42% ten opzichte van

of expertise techniek en 2 KennisDC’s

39% landelijk.

Logistiek (hbo) (penvoerders).
49

Landsdeel Oost

Landsdeel Oost. Centra voor innovatief vakmanschap
Polymeren,
Coatings en Composieten
penvoerder Deltion College

CIV Agri&Food
Aeres groep
meeting points agri: Akkerbouw,
Melkvee-, Pluimvee-,
Varkenshouderij
meeting points food: Food Noord,
Food Academy Amsterdam,
Food & Fresh Lab ZO Brabant,
Foodport academy Zeeland

centrum

centrum

penvoerder

centrum

TechWise Twente
ROC van Twente

penvoerder

centrum

IJ5Lab
Rijn IJssel

penvoerder

CIVON
Graafschap College

deelnemende mbo-instelling

centrum

de Leijgraaf

penvoerder

Landsdeel Oost. Centres of expertise
TechForFuture, het CoE
High Tech Systemen en
Materialen (HTSM) Oost
penvoerder Saxion Hogescholen
centrum

TechYourFuture, het CoE TechniekOnderwijs
Saxion Hogescholen
andere participerende hogescholen Hogeschool Edith Stein,
Christelijke Hogeschool Windesheim Zwolle
centrum

penvoerder

andere participerende hogeschool

Christelijke Hogeschool
Windesheim Zwolle

CoE Agro Dier
penvoerder van Hall
Larenstein
centrum

Samenwerking met CoE Biobased Economy Breda
centrum Centre for Biobased Economy
penvoerder Wageningen University
andere participerende hogescholen

Hogeschool Arnhem Nijmegen
(BioCentre), CoE BBE, CAH Dronten,
HAS Hogeschool, Inholland,
Van Hall Larenstein

andere participerende
hogescholen

Hogeschool InHolland,
HAS Hogeschool,
CAH Vilentum,
Stoas Vilentum

SEECE
Hogeschool
van Arnhem en Nijmegen

centrum

penvoerder

Topsectoren
Agri&Food
Chemie
Creatieve industrie

50

Tuinbouw & Uitgangsmaterialen
High Tech Systemen en Materialen
Life Sciences & Health

Logistiek
Energie
Water

Meeting points
Agri&Food
Tuinbouw &
Uitgangsmaterialen

Kennis DC’s
Logistiek

Overig
Onderwijs

Facts & Figures 2014 | Deel II

LANDSDEEL
zuidoost

De Human Capital Agenda Brainport 2020 vormt de basis voor het regionaal
Techniekpact van het landsdeel Zuidoost, bestaande uit de provincies
Noord-Brabant en Limburg. In het Techniekpact is niet alleen aandacht voor
de actielijnen uit het landelijk Techniekpact, maar ook voor het werven en
behouden van internationale kenniswerkers voor de Brainport International
Community. Het landsdeel voert het Techniekpact uit via verschillende
regionale agenda’s: het Brabant Arbeidsmarkt Akkoord, de Limburgse
sectorale human capital agenda’s (Chemie, Logistiek en Life Sciences &
Health), Techniekplan Limburg en het Technologiepact Brainport.
Infrastructuur landsdeel Zuidoost
Circa 1000 basisscholen | 108 (voortgezet) speciaal onderwijs scholen | 110
voortgezet onderwijs (vmbo-havo-vwo) scholen | 9 ROC’s, 1 AOC en 1 vakschool |
3 hogescholen met bètatechniek | 3 universiteiten | Jet-Net: 38 scholen en 13
bedrijven | 15 Technasium scholen | 36 TechNetkringen | 7 Vakcolleges Techniek |
3 Regio’s Toptechniek in bedrijf | 4 Centra voor innovatief vakmanschap (penvoerders),
3 meeting points | 6 Centres of expertise bètatechniek (penvoerders), 1 KennisDC logistiek

Voortgezet onderwijs

het aandeel gemiddeld in Nederland;

Het aantal havo- en vwo-scholieren dat

42% op de havo kiest een N-profiel,

kiest voor een N-profiel stijgt de laatste

61% op het vwo kiest een N-profiel.

jaren in landsdeel Zuidoost.
Het aandeel van meisjes binnen het
Het aandeel leerlingen met een N-profiel

N-profiel stijgt de afgelopen jaren in

ligt in landsdeel Zuidoost iets hoger dan

landsdeel Zuidoost. Op de havo is het
51

Landsdeel Zuidoost

aandeel van meisjes binnen het N-profiel

aandeel van meisjes met 59% aanzienlijk

met 44% op dit moment gelijk aan het

hoger dan het landelijke gemiddelde

landelijke gemiddelde. Op het vwo ligt het

van 49%.

Figuur 21. Aantal leerlingen N-profiel Zuidoost
10000
totaal
havo/vwo

8000

6000
vwo

4000

havo

2000

0
00
Jaar → 01

01
02

02
03

Aandeel leerlingen
met N-profiel in
havo en vwo

03
04

04
05

havo

07
08

08
09

09
10

10
11

54%
vwo

11
12

havo

46%
vwo

12
13

2013

42%
havo

2004

36%

52

06
07

2004

32%

Aandeel meisjes
in havo en vwo
binnen het
N-profiel

05
06

61%
vwo

2013

44% 59%
havo

vwo

13
14

Facts & Figures 2014 | Deel II

Voortgezet middelbaar beroepsonderwijs

naar 43% en ligt daarmee nu boven

Landsdeel Zuidoost kent een dalende

het landelijke gemiddelde van 34%.

trend in het aantal leerlingen in

Het aandeel verschilt wel per leerweg.

het vmbo bètatechniek. Vooral het

In de basisberoepsgerichte leerweg daalt

aantal techniekleerlingen in de

het aandeel volgens landelijke trend.

basisberoepsgerichte leerweg is, zoals

Het aandeel bètatechniekleerlingen in de

ook in de rest van Nederland, de

gemengde leerweg is de afgelopen jaren

afgelopen jaren fors gedaald.

in het landsdeel flink gestegen, mede
door de combinatie opleidingen met

Het aandeel bètatechniekleerlingen in het

een component techniek.

totale vmbo is echter de afgelopen jaren
flink gestegen in het landsdeel, van 32%
Figuur 22. Aantal ingeschreven leerlingen bètatechniek vmbo (leerjaar 3 en 4, excl tl)
10000
Totaal basis/
kader/gemengd

8000

6000
Gemengde
leerweg

4000

Kaderberoepsgerichte leerweg

2000

Basisberoepsgerichte leerweg

0
Jaar →

03
04

04
05

05
06

06
07

07
08

Aandeel bètatechniek binnen het totaal
aantal ingeschrevenen vmbo
(leerjaar 3 en 4) per leerweg (excl tl)

VMBO

08
09

09
10

10
11

11
12

12
13

13
14

2004

2013

35%

29%

Basisberoepsgerichte leerweg

28%

29%

Kaderberoepsgerichte leerweg

35%

74%

Gemengde leerweg

32%

43%

Totaal basis/kader/gemengd

53

Landsdeel Zuidoost

Het aandeel meisjes in vmbo bètatechniek

Middelbaar beroepsonderwijs

is de afgelopen jaren flink toegenomen,

Het totale aantal nieuwe deelnemers in

ook in landsdeel Zuidoost. Vooral in de

het mbo in landsdeel Zuidoost loopt de

gemengde leerweg zijn er nu veel meer

afgelopen jaren - zoals in heel Nederland

meisjes met een techniekopleiding of een

- terug, ook in de bètatechniek, met

combinatie opleiding met een component

uitzondering van een piek in 2010-

techniek. Het landsdeel ligt met het totale

2011. De instroom in de bètatechnische

aandeel meisjes in de bètatechniek van

beroepsbegeleidende leerweg (BBL)

29% flink boven het landelijke gemiddelde

neemt de afgelopen twee jaar af, die in

van 21%.

de bètatechnische beroepsopleidende
leerweg (BOL) is wat stabieler en neemt
het afgelopen jaar weer voorzichtig toe.

Aandeel meisjes binnen
de bètatechniek vmbo
per leerweg (excl tl)

2004

2013

3%

7%

Basisberoepsgerichte leerweg

5%

12%

Kaderberoepsgerichte leerweg

29%

47%

Gemengde leerweg

9%

29%

Totaal basis/kader/gemengd

Figuur 23. Instroom bètatechniek mbo Zuidoost
12000
10000
8000

Totaal
BBL/BOL

6000
BOL vt

4000
BBL

2000
0
Jaar →

54

05
06

06
07

07
08

08
09

09
10

10
11

11
12

12
13

13
14

Facts & Figures 2014 | Deel II

2005 / 2006

Aandeel
bètatechniek
binnen totale
instroom mbo

44% 30%
BBL

Aandeel meisjes
binnen de
instroom in het
bètatechnische
mbo
7%
BBL

BOL vt

2013 / 2014

33%

Totaal BBL/BOL

49% 27%
BBL

BOL vt

2005 / 2006

2013 / 2014

14%

9%

BOL vt

11%

Totaal BBL/BOL

BBL

18%

BOL vt

32%

Totaal BBL/BOL

14%

Totaal BBL/BOL

Binnen de BBL is het aandeel

Hoger onderwijs

instromende leerlingen dat kiest voor

In landsdeel Zuidoost groeit het aantal

bètatechniek in het landsdeel de laatste

bètatechniekstudenten in het hoger onderwijs

jaren licht afgenomen van 33% naar 32%

(ho) de afgelopen jaren gestaag door. Het

en ligt daarmee iets onder het landelijke

aantal bètatechniekstudenten is op het hoger

gemiddelde van 35%. Ook binnen de

beroepsonderwijs (hbo) nog altijd het grootst.

BOL (voltijd) neemt het aandeel af, van
30% naar 27%.

Het aandeel bètatechniek-instroom groeit de
afgelopen jaren licht in het hbo en wo van

Het aandeel meisjes in de instroom

het landsdeel.

in zowel BBL bètatechniek als BOL
bètatechniek is toegenomen. Het aandeel

Het aandeel meisjes dat instroomt in

meisjes in het landsdeel ligt daarmee,

het bètatechnische hoger onderwijs is

voor BBL 9% en BOL 18%, iets boven

de afgelopen jaren toegenomen in het

het landelijke gemiddelde van 7% in de

landsdeel. Met een aandeel van 20% in het

BBL en 17% in de BOL.

hbo en 29% in het wo loopt het landsdeel
nog wat achter op het landelijke gemiddelde
van 23% in het hbo en 39% in het wo.
55

Landsdeel Zuidoost

Figuur 24. Aantal bètatechniekstudenten instroom ho Zuidoost
8000

totaal
hbo/wo

7000
6000
5000

hbo

4000
wo

3000
2000
1000
0

00
Jaar → 01

01
02

02
03

03
04

04
05

Aandeel
bètatechniek
binnen totale
instroom ho

05
06

06
07

07
08

08
09

09
10

10
11

2004

22%
hbo

Aandeel
vrouwelijke
studenten binnen
de instroom in het
bètatechnische ho

27%
wo

hbo

16%
wo

12
13

13
14

2013

23%
hbo

2004

15%

11
12

31%
wo

2013

20% 29%
hbo

wo

Publiek-private samenwerking

6 bètatechnische Centres of expertise en

In landsdeel Zuidoost zijn er op dit

1 KennisDC logistiek (hbo, penvoerders).

moment 4 Centra voor innovatief
vakmanschap en 3 meeting points (mbo),
56

Facts & Figures 2014 | Deel II

Landsdeel Zuidoost. Centra voor innovatief vakmanschap
Teclab
Summa College

centrum

centrum

penvoerder

MBO Automotive Centrum
ROC Ter Aa

penvoerder

deelnemende mbo-instellingen

Summa College, Gilde Opleidingen

centrum

Zorgtechniek Limburg
Arcus College

penvoerder

deelnemende mbo-instellingen

Leeuwenborgh Opleidingen,
Gilde Opleidingen
Chemelot Innovation and Learning Labs
Leeuwenborgh Opleidingen
deelnemende mbo-instelling Arcus College
centrum

penvoerder

Landsdeel Zuidoost. Centres of expertise
centrum

CoE Food
HAS Hogeschool

Automotive CoE
Hogeschool van
Arnhem en Nijmegen
centrum

penvoerder

penvoerder

andere participerende hogescholen

Van Hall Larenstein, Hogeschool
Inholland, CAH Vilentum,
Stoas Vilentum
centrum

andere participerende hogeschool

Fontys toegekend in 2010

CoE Greenports
HAS Hogeschool

penvoerder

Van Hall
Larenstein, Hogeschool Inholland,
CAH Vilentum, Stoas Vilentum
andere participerende hogeschool

centrum

Productietechniek en materialen
Fontys Hogescholen

penvoerder

andere participerende hogeschool

centrum Chemelot Innovation
and Learning Labs
penvoerder Hogeschool Zuyd

Fontys Hogescholen

toegekend in 2010

centrum

Innovatieve Zorg en Technologie
Hogeschool Zuyd

penvoerder

Topsectoren
Agri&Food
Chemie
Creatieve industrie

Tuinbouw & Uitgangsmaterialen
High Tech Systemen en Materialen
Life Sciences & Health

Logistiek
Energie
Water

Meeting points
Agri&Food
Tuinbouw &
Uitgangsmaterialen

Kennis DC’s
Logistiek

57

LANDSDEEL
zuidwest
De regio West-Brabant is samen met de provincies Zeeland en Zuid-Holland
verenigd in het landsdeel Zuidwest. In de Techniekpact-samenwerking op
landsdeelniveau verbinden de zes subregio’s van het landsdeel Zuidwest
hun bestaande techniek-, human capital- en economische agenda’s. Deze
agenda’s hebben er al toe geleid dat bedrijfsleven, onderwijs en overheden
in Zuidwest de afgelopen jaren constructief zijn gaan samenwerken aan
toekomstbestendig en aantrekkelijk technisch onderwijs op verschillende
niveaus, aantrekkelijk werkgeverschap en helder geprofileerde (top)sectoren.

Infrastructuur landsdeel Zuidwest
Circa 1610 basisscholen | 163 (voortgezet) speciaal onderwijs scholen | 179
voortgezet onderwijs (vmbo-havo-vwo) scholen | 8 ROC’s, 3 AOC’s en 4 vakscholen

6 hogescholen met bètatechniek | 3 universiteiten | Jet-Net: 53 scholen en 17
bedrijven | 24 Technasium scholen | 57 TechNetkringen | 17 Vakcolleges Techniek |
6 Regio’s Toptechniek in bedrijf | 7 Centra voor innovatief vakmanschap (penvoerders),
5 meeting points | 4 Centres of expertise techniek (penvoerders), 2 KennisDC’s logistiek

Voortgezet onderwijs

met het aandeel gemiddeld in Nederland;

Het aantal havo- en vwo-scholieren dat

39% op de havo kiest een N-profiel, 60%

kiest voor een N-profiel stijgt de laatste

op het vwo kiest een N-profiel.

jaren in landsdeel Zuidwest.
Het aandeel van meisjes binnen het
Het aandeel leerlingen met een N-profiel

N-profiel stijgt de afgelopen jaren in

ligt in landsdeel Zuidwest nagenoeg gelijk

landsdeel Zuidoost, met name juist ook

58

Facts & Figures 2014 | Deel II

Figuur 25. Aantal leerlingen N-profiel Zuidwest
15000
totaal
havo/vwo

12000

9000
vwo

6000
havo

3000

0

00
Jaar → 01

01
02

02
03

Aandeel leerlingen
met N-profiel in
havo en vwo

03
04

04
05

06
07

07
08

08
09

09
10

10
11

2004

29%
havo

Aandeel meisjes
in havo en vwo
binnen het
N-profiel

05
06

51%
vwo

11
12

havo

46%
vwo

13
14

2013

39%
havo

2004

34%

12
13

60%
vwo

2013

44% 49%
havo

vwo

op de havo. Op de havo is het aandeel

Dit geldt ook voor het vwo: het aandeel

van meisjes binnen het N-profiel met

van meisjes met 49% is gelijk aan het

44% op dit moment gelijk aan het

landelijke gemiddelde.

landelijke gemiddelde.
59

Landsdeel Zuidwest

Voortgezet middelbaar beroepsonderwijs

Het aandeel meisjes in vmbo

Landsdeel Zuidwest kent een dalende

bètatechniek is de afgelopen jaren

trend in het vmbo bètatechniek. Vooral

flink toegenomen, ook in landsdeel

het aantal techniekleerlingen in de

Zuidwest. Vooral in de gemende leerweg

basisberoepsgerichte leerweg is, zoals

zijn er nu veel meer meisjes met een

ook in de rest van Nederland, de

techniekopleiding of met een combinatie

afgelopen jaren fors gedaald.

opleiding met een component techniek.
Het landsdeel ligt met het totale aandeel

Het aandeel bètatechniekleerlingen in het

meisjes in de bètatechniek van 18% nog

totale vmbo is de afgelopen jaren echter

wel onder het landelijke gemiddelde

wel gestegen in het landsdeel, van 28%

van 21%.

naar 33%. Het aandeel verschilt wel per
leerweg. Voor de basisberoepsgerichte

Middelbaar beroepsonderwijs

leerweg daalt het aandeel volgens

Het totale aantal nieuwe deelnemers

landelijke trend. Het aandeel

in het mbo in landsdeel Zuidwest

bètatechniek­leerlingen in de gemengde

loopt de afgelopen jaren - zoals in heel

leerweg is de afgelopen jaren in het

Nederland - terug, ook in bètatechniek.

landsdeel flink gestegen, mede door

De instroom in de bètatechnische

de combinatie opleidingen met een

beroepsbegeleidende leerweg (BBL)

component techniek.

neemt de afgelopen jaren fors af, die in
de bètatechnische beroepsopleidende

Figuur 26. Aantal ingeschreven leerlingen bètatechniek vmbo (leerjaar 3 en 4, excl tl)
15000
Totaal basis/
kader/gemengd

12000

9000
Kaderberoepsgerichte leerweg

6000

Basisberoepsgerichte leerweg

3000

0
Jaar →

60

Gemengde
leerweg

03
04

04
05

05
06

06
07

07
08

08
09

09
10

10
11

11
12

12
13

13
14

Facts & Figures 2014 | Deel II

Aandeel bètatechniek binnen het totaal
aantal ingeschrevenen vmbo
(leerjaar 3 en 4) per leerweg (excl tl)

VMBO

2004

2013

33%

29%

Basisberoepsgerichte leerweg

25%

27%

Kaderberoepsgerichte leerweg

17%

55%

Gemengde leerweg

28%

33%

Totaal basis/kader/gemengd

2004 2013

Aandeel meisjes binnen
de bètatechniek vmbo
per leerweg (excl tl)

3%

6%

Basisberoepsgerichte leerweg

6%

9%

Kaderberoepsgerichte leerweg

14%

40%

Gemengde leerweg

5%

18%

Totaal basis/kader/gemengd

Figuur 27. Instroom bètatechniek mbo Zuidwest
15000

12000
Totaal
BBL/BOL

9000

BOL vt

6000

3000

0
Jaar →

BBL

05
06

06
07

07
08

08
09

09
10

10
11

11
12

12
13

13
14

61

Landsdeel Zuidwest

leerweg (BOL) neemt de afgelopen

Hoger onderwijs

twee jaar weer voorzichtig toe.

In landsdeel Zuidwest groeit het aantal

Binnen de BBL is het aandeel

bètatechniekstudenten in het hoger

instromende leerlingen dat kiest voor

onderwijs (ho) de afgelopen jaren

bètatechniek in het landsdeel de laatste

gestaag door. Door een sterkere groei

jaren afgenomen van 44% naar 39%

in het wetenschappelijke onderwijs (wo)

en ligt daarmee boven het landelijke

haalt het aantal bètatechniekstudenten

gemiddelde van 35%. Binnen de BOL

op het wo het laatste jaar het aantal

(voltijd) is het aandeel gestegen waardoor

bètatechnische studenten in het hoger

het totale aandeel bètatechniek binnen

beroepsonderwijs (hbo) in.

het mbo stabiel is gebleven met 30%.

Het aandeel van bètatechniek-instroom
groeit zowel in het hbo als in het wo.

Het aandeel meisjes in de instroom
in zowel BBL bètatechniek als BOL

Het aandeel meisjes dat instroomt in het

bètatechniek is licht toegenomen. Wel

bètatechnische ho is de afgelopen jaren

ligt het aandeel meisjes in het landsdeel

flink toegenomen in het landsdeel. Het

voor de BBL met 4% onder het landelijke

landsdeel loopt met 21% in het hbo en

gemiddelde van 7%. In de BOL is het

33% in het wo nog wat achter op het

aandeel meisjes met 17% gelijk aan het

landelijke gemiddelde van 23% in het

landelijke gemiddelde.

hbo en 39% in het wo.

2005 / 2006

Aandeel
bètatechniek
binnen totale
instroom mbo

44%
BBL

Aandeel
meisjes
binnen de
instroom in het
bètatechnische
mbo

BOL vt

30%

Totaal BBL/BOL

6%

11%

BOL vt

39%
BBL

28%

BOL vt

30%

Totaal BBL/BOL

2013 / 2014

2005 / 2006

BBL

62

25%

2013 / 2014

10%

Totaal BBL/BOL

4%
BBL

17%

BOL vt

14%

Totaal BBL/BOL

Facts & Figures 2014 | Deel II

Figuur 28. Aantal bètatechniekstudenten instroom ho Zuidwest
12000
totaal
hbo/wo

10000
8000

wo

6000
4000

hbo

2000
0

00
Jaar → 01

01
02

02
03

03
04

04
05

Aandeel
bètatechniek
binnen totale
instroom ho

05
06

06
07

07
08

08
09

09
10

10
11

2004

18%
hbo

Aandeel
vrouwelijke
studenten binnen
de instroom in het
bètatechnische ho

31%
wo

hbo

24%
wo

12
13

13
14

2013

20%
hbo

2004

16%

11
12

37%
wo

2013

21%
hbo

33%
wo

Publiek-private samenwerking

expertise bètatechniek en 1 KennisDC

In landsdeel Zuidwest zijn op dit moment

logistiek (hbo, penvoerders).

7 Centra voor innovatief vakmanschap
en 5 meeting points (mbo), 4 Centres of
63

Landsdeel Zuidwest

Landsdeel Zuidwest. Centra voor innovatief vakmanschap
centrum

LiS Academy en LiS Engineering
Leidse Instrumentmakersschool

centrum

Maritieme Techniek
STC-Group

penvoerder

penvoerder

deelnemende mbo-instellingen

Da Vinci College
CIV Maintenance en
procestechniek Rijnmond
penvoerder STC-Group
centrum

centrum

CIVOM
Zadkine

penvoerder

deelnemende mbo-instellingen

deelnemende mbo-instelling

Albeda College, Zadkine

Albeda College

CIV Tuinbouw &
Uitgangsmaterialen
penvoerder Lentiz onderwijsgroep
meeting points: Aalsmeer, Barendrecht,
Bleiswijk, Breda, Hoorn, Venlo,
Westland en Zwolle
centrum

De Logisticus
van de toekomst!
penvoerder STC-Group
centrum

centrum

CIV Passie voor Biobased
ROC West-Brabant

penvoerder

Landsdeel Zuidwest. Centres of expertise
centrum

Deltatechnologie
HZUAS

centrum

penvoerder

Genomics
Hogeschool Leiden

penvoerder

andere participerende hogescholen

Hogeschool Rotterdam,
Van Hall Larenstein

centrum Sustainable
mainport innovation
penvoerder Hogeschool Rotterdam

centrum

CoE Biobased Economy
Avans Hogeschool

penvoerder

andere participerende hogescholen

Avans Hogeschool en HZUAS

Topsectoren
Agri&Food
Chemie
Creatieve industrie

64

Tuinbouw & Uitgangsmaterialen
High Tech Systemen en Materialen
Life Sciences & Health

Logistiek
Energie
Water

Meeting points
Agri&Food
Tuinbouw &
Uitgangsmaterialen

Kennis DC’s
Logistiek

0%
92
93

93
66
94

94
95

95
96

96
97

97
98

98
99

99
00

00
01

01
02

02
03