1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

33 517

Protocol tussen de Benelux-Staten (het
Koninkrijk België, het Groothertogdom
Luxemburg en het Koninkrijk der Nederlanden)
en de Macedonische Regering ter uitvoering van
de Overeenkomst tussen de Europese
Gemeenschap en de Voormalige Joegoslavische
Republiek Macedonië betreffende de overname
van personen die zonder vergunning op het
grondgebied verblijven; Brussel, 30 juli 2012

A/ Nr. 1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Ter griffie van de Eerste en van de Tweede
Kamer der Staten-Generaal ontvangen op
14 januari 2013.
De wens dat het verdrag aan de uitdrukkelijke
goedkeuring van de Staten-Generaal wordt
onderworpen kan door of namens één van de
Kamers of door ten minste vijftien leden van
de Eerste Kamer dan wel dertig leden van de
Tweede Kamer te kennen worden gegeven
uiterlijk op 13 februari 2013.
Het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State wordt niet openbaar gemaakt,
omdat het zonder meer instemmend luidt
(artikel 26, zesde lid jo vijfde lid, van de Wet
op de Raad van State).

Aan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal
Den Haag, 10 januari 2013
Overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, eerste lid, en artikel 5, eerste lid,
van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen, de Raad van
State gehoord, heb ik de eer u hierbij ter stilzwijgende goedkeuring over
te leggen het op 30 juli 2012 te Brussel tot stand gekomen Protocol tussen
de Benelux-Staten (het Koninkrijk België, het Groothertogdom Luxemburg
en het Koninkrijk der Nederlanden) en de Macedonische Regering ter
uitvoering van de Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de
Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië betreffende de
overname van personen die zonder vergunning op het grondgebied
verblijven (Trb. 2012, 153).
Een toelichtende nota bij het Protocol treft u eveneens hierbij aan.
De goedkeuring wordt alleen voor het Europese deel van Nederland
gevraagd.
De minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

kst-33517-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Staten-Generaal, vergaderjaar 2012–2013, 33 517, nr. 1

1

TOELICHTENDE NOTA
1. Algemeen
1.1 Inleiding
In het onderhavige verdrag (hierna genoemd: het uitvoeringsprotocol) zijn
bepalingen opgenomen ter uitwerking van de op 18 september 2007 te
Brussel totstandgekomen, en op 1 januari 2008 inwerking getreden,
Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de Voormalige
Joegoslavische Republiek Macedonië betreffende de overname van
personen die zonder vergunning op het grondgebied verblijven (PbEU
2007, L 334; hierna genoemd: de EU-overnameovereenkomst).
Het op 13 december 2007 tot stand gekomen Verdrag van Lissabon tot
wijziging van het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag tot
oprichting van de Europese Gemeenschap (Trb. 2008, 11) is in werking
getreden op 1 december 2009. Vanaf die datum is de Europese Gemeenschap vervangen en opgevolgd door de Europese Unie. De Europese Unie
oefent nu alle rechten uit en neemt alle verplichtingen op zich die
voorheen toebehoorden aan de Europese Gemeenschap. Deze wijziging
heeft dan ook geen gevolgen voor internationale overeenkomsten
gesloten door de Europese Gemeenschap, zoals bovengenoemd verdrag
van 2007.
In het regeerakkoord is intensivering van het terugkeer- en uitzetbeleid
aangemerkt als prioriteit. Het beleid met betrekking tot terugkeer is
uiteengezet in de Kamerbrief van 1 juli 2011 «Terugkeer in het vreemdelingenbeleid» (Kamerstukken II 2010/11, 19 637, nr. 1436). Doelstelling van dit
beleid is, onder meer, met de zogenoemde herkomstlanden een goede
samenwerking op het gebied van terugkeer te realiseren en te onderhouden, alsmede een betere samenhang na te streven met het bredere
Nederlandse beleid ten opzichte van deze landen.
In het kader van het terugkeerbeleid wordt er kortom naar gestreefd met
belangrijke herkomstlanden van immigranten een terug- en overnameverdrag te sluiten. Hierbij gaat het in de eerste plaats, maar niet
uitsluitend, om de landen van herkomst die in het kader van dat beleid als
prioritaire landen zijn aangemerkt. Voorts blijft ook het uitgangspunt uit
de «Notitie inzake opname van terug- en overnameclausules in bilaterale
verdragen» (Kamerstukken II 2003/04, 29 344, nr. 20) gehandhaafd dat in
bilaterale verdragen met herkomstlanden een terug- en overnameclausule
dient te worden opgenomen, die zowel ziet op de verplichting eigen
onderdanen terug te nemen als op de verplichting op verzoek een verdrag
te sluiten waarin de terugname van eigen onderdanen en de overname
van onderdanen van derde landen en staatlozen wordt geregeld.
Terug- en overnameverdragen waarbij het Koninkrijk der Nederlanden
partij is of waaraan Nederland als lid van de Europese Unie is gebonden,
worden gesloten op verschillende niveaus. Het Koninkrijk sluit niet zelf
bilateraal terug- en overnameverdragen.
Op grond van de op 11 april 1960 te Brussel tot stand gekomen Overeenkomst tussen het Koninkrijk der Nederlanden, het Koninkrijk België en het
Groothertogdom Luxemburg inzake de verlegging van de personencontrole naar de buitengrenzen van het Beneluxgebied (Trb. 1960, 40) sluiten
de lidstaten van de Benelux hun terug- en overnameverdragen
gezamenlijk. De Benelux-staten bepalen in overleg met elkaar met welke
landen van herkomst onderhandelingen worden geopend en welke van de
Benelux-staten daarin het voortouw neemt. Daarbij is de omvang van de

Staten-Generaal, vergaderjaar 2012–2013, 33 517, nr. 1

2

terugkeerproblematiek in de drie landen bepalend. De terug- en overnameverdragen die in Benelux-verband worden gesloten, gaan in de regel
vergezeld van een gelijktijdig gesloten uitvoeringsprotocol waarin
specifieke uitvoeringsbepalingen zijn opgenomen. Het uitvoeringsprotocol
wordt eveneens door de Benelux-staten gezamenlijk met de verdragspartner overeengekomen. In Benelux-verband zijn verschillende terug- en
overnameverdragen tot stand gekomen, laatstelijk met de Republiek
Kosovo (Brussel, 12 mei 2011; Trb. 2011, 127).
Daarnaast is Nederland gehouden aan terug- en overnameovereenkomsten die de Europese Unie sluit. De Europese Unie is bevoegd tot het
sluiten van dergelijke verdragen op grond van artikel 79, derde lid, van het
Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, volgens de
procedure van artikel 218 van hetzelfde Verdrag (zie Trb. 2008, 51, voor de
geconsolideerde tekst). Op grond van die bepaling verleent de Raad van
de Europese Unie de Europese Commissie op haar voorstel een mandaat
om onderhandelingen te openen met bepaalde landen. Bij de keuze van
deze landen baseert de Raad zich ondermeer op criteria als migratiedruk
uit het desbetreffende land en de geografische ligging ten opzichte van
het grondgebied van de Europese Unie. De Europese Unie heeft tot nu
toe, naast de voornoemde EU-overnameovereenkomst met de Voormalige
Joegoslavische Republiek Macedonië, overnameovereenkomsten
gesloten met Albanië, Bosnië-Herzegovina, Georgië, Hongkong, Macau,
Moldavië, Montenegro, Oekraïne, Pakistan, de Russische Federatie, Servië
en Sri Lanka. Zolang de Europese Unie geen gebruik maakt van haar
bevoegdheid een overnameovereenkomst te sluiten, blijven de lidstaten
bevoegd dat zelf, op bilateraal, of zoals in het geval van de Benelux, op
multilateraal niveau te doen.
Bij de overnameovereenkomsten die in EU-verband tot stand komen, kan
elke lidstaat afzonderlijk een uitvoeringsprotocol met de andere partij
sluiten. Het onderhavige uitvoeringsprotocol ziet hierop en is gebaseerd
op artikel 19 van de EU-overnameovereenkomst. De desbetreffende
bepaling, die in beginsel standaard in de EU-overnameovereenkomst
wordt opgenomen, biedt de partijen de mogelijkheid nadere afspraken te
maken over de praktische uitvoering van de in de EU-overnameovereenkomst overeengekomen bepalingen en over de concrete samenwerking
tussen de uitvoerende diensten die hiervoor verantwoordelijk zijn.
Nederland sluit uitvoeringsprotocollen in Benelux-verband, ingevolge de
eerdergenoemde Overeenkomst inzake de verlegging van de personencontrole naar de buitengrenzen van het Beneluxgebied. Met betrekking tot
het onderhavige uitvoeringsprotocol met de voormalige Joegoslavische
Republiek Macedonië heeft Nederland namens de Benelux-landen de
onderhandelingen gevoerd.
1.2 Inhoud van het uitvoeringsprotocol
De EU-overnameovereenkomst strekt ertoe de feitelijke uitzetting van
vreemdelingen ten aanzien van wie op basis van het nationale recht de
verplichting bestaat Nederland te verlaten, te vergemakkelijken. De
uitoefening van de op grond van de Vreemdelingenwet 2000 bestaande
bevoegdheid om uit te zetten, wordt vergemakkelijkt doordat de aangezochte Partij erkent, onder bepaalde omstandigheden, tot terug- of
overname verplicht te zijn.
De EU-overnameovereenkomst bevat voorwaarden waaronder de Partijen
gehouden zijn eigen onderdanen terug te nemen en onderdanen van
derde landen en staatlozen over te nemen, evenals procedurele
bepalingen met betrekking tot het indienen en antwoorden van

Staten-Generaal, vergaderjaar 2012–2013, 33 517, nr. 1

3

eenverzoek voor terug- of overname. De praktijk heeft geleerd dat
dergelijke afspraken de procedures die moeten leiden tot het vaststellen
van de identiteit en nationaliteit van vreemdelingen aanzienlijk bekorten.
De EU-overnameovereenkomst regelt voorts de voorwaarden waaronder
en de wijze waarop Partijen gehouden zijn de doorgeleiding over elkaars
grondgebied toe te staan van naar derde landen te verwijderen personen.
In het uitvoeringsprotocol bij een EU-overnameovereenkomst worden
vooral de procedurele bepalingen die door de uitvoerende diensten van
de verdragsluitende Partijen dienen te worden gevolgd, nader uitgewerkt.
Met de nadere uitwerking van de afspraken wordt beoogd de concrete
afhandeling van een terug- en overnameverzoek verder te bespoedigen.
Afhankelijk van de inhoud van de bepalingen van de EU-overnameovereenkomst, kunnen in het uitvoeringsprotocol nadere afspraken worden
gemaakt over, bijvoorbeeld, de termijnen die in acht dienen te worden
genomen in het kader van een terug- en overnameverzoek, de wijze van
transport, de vergoeding van gemaakte kosten en de handelwijze bij
doorgeleiding over elkaars grondgebied.
2. Artikelsgewijze toelichting
Titel en preambule
Dit verdrag wordt gesloten met de Macedonische Regering. Dit verdrag
zal uiteraard wel tussen de staten gelden.
Artikelen 2 en 10
De partijen informeren elkaar via diplomatieke kanalen welke autoriteit
bevoegd is voor de uitvoering van de EU-overnameovereenkomst en van
welke grensovergangen gebruik kan worden gemaakt.
Artikelen 3, 4 en 7
De onderhavige artikelen bevatten voorschriften voor de verzending van
verzoeken om terugname, overname of doorgeleiding, alsmede voor de
verzending van antwoorden op deze verzoeken. Verzoeken om terugname
van eigen onderdanen, overname van onderdanen van derde landen of
staatlozen of doorgeleiding van over elkaars grondgebied naar derde
landen te verwijderen personen dienen te worden gezonden aan de
bevoegde autoriteit van de aangezochte staat. De aangezochte staat dient
binnen de in de EU-overnameovereenkomst gestelde termijnen op dit
verzoek te antwoorden.
Artikel 5
Dit artikel bepaalt wie verantwoordelijk is voor de afgifte van het
reisdocument voor betrokkene. Indien er sprake is van overname van een
derdelander of staatloze, verschaft de diplomatieke of consulaire
vertegenwoordiging van de aangezochte staat een inreisvisum, omdat op
basis van een door één van de Benelux-staten te verstrekken EU-reisdocument alleen niet de Macedonische grens kan worden overschreden.
Artikel 6
De feitelijke overdracht dient vooraf te worden gemeld aan de bevoegde
autoriteiten van de aangezochte staat.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2012–2013, 33 517, nr. 1

4

Artikelen 8 en 9
In deze artikelen zijn bepalingen opgenomen met betrekking tot ondersteuning door de aangezochte partij bij doorgeleiding (artikel 8) en de
verplichtingen voor de begeleiders van de verzoekende staat bij terug- en
overname of een doorgeleiding (artikel 9). Zij dienen onder meer in burger
op te treden en niet gewapend te zijn en zich tijdens de uitvoering van hun
taak aan het recht van de aangezochte staat te houden.
Artikel 11
Het onderhavige artikel bevat een nadere uitwerking van artikel 15 van de
EU-overnameovereenkomst dat ziet op de verrekening van de kosten
verbonden aan terug- en overname. Ingevolge artikel 15 komen de kosten
die voortvloeien uit de terug- en overname ten laste van de verzoekende
staat. Artikel 11 van het uitvoeringsprotocol bepaalt dat de verzoekende
staat alle kosten dient te vergoeden binnen zestig dagen na ontvangst van
een factuur.
Artikel 12
Dit artikel bepaalt dat de partijen samenwerken bij het analyseren van
onderwerpen die de toepassing van het onderhavige uitvoeringsprotocol
aangaan. Voor dit doel kan op verzoek van één van de partijen een
vergadering van deskundigen worden belegd.
Artikel 13
De bevoegde autoriteiten communiceren in de Engelse taal via fax of post.
Na instemming van de partijen kan ook gebruik worden gemaakt van
e-mail of andere technische middelen.
Artikelen 14, 15 en 16
Deze artikelen bevatten de gebruikelijke bepalingen over bijlagen,
wijzigingen en de depositaris.
Ingevolge artikel 14 vormen de twee bijlagen een integrerend onderdeel
van het uitvoeringsprotocol. Het zijn formulieren die ten behoeve van de
terug- en overnameprocedure door de bevoegde autoriteiten gebruikt
dienen te worden. De bijlagen zijn aan te merken als zijnde van uitvoerende aard en verdragen tot wijziging van deze bijlagen behoeven op
grond van artikel 7, onderdeel f, van de Rijkswet goedkeuring en
bekendmaking verdragen geen parlementaire goedkeuring, tenzij de
Staten-Generaal zich het recht tot goedkeuring terzake voorbehouden.
Artikel 17
Artikel 17 ziet op inwerkingtreding, duur en opzegging. In artikel 17,
tweede lid, wordt met betrekking tot de inwerkingtreding van het
uitvoeringsprotocol verwezen naar artikel 19, tweede lid, van de
EU-overnameovereenkomst. Iedere verdragsluitende partij dient de voor
haar geldende nationale goedkeuringsprocedure te volgen. Wanneer de
verdragspartijen hun nationale goedkeuringsprocedure hebben
doorlopen, wordt het Gemend Comité overname hierover geïnformeerd,
waarna het uitvoeringsprotocol in werking kan treden.
Artikel 17, derde lid, geeft aan dat de bepalingen uit de EU-overnameovereenkomst en het onderhavige uitvoeringsprotocol voorrang hebben op de
bepalingen van de op 30 mei 2006 te Voorburg totstandgekomen

Staten-Generaal, vergaderjaar 2012–2013, 33 517, nr. 1

5

Overeenkomst tussen de Regeringen van de Benelux-staten (het
Koninkrijk België, het Groothertogdom Luxemburg, het Koninkrijk der
Nederlanden) en de Macedoonse Regering betreffende de overname van
onregelmatig verblijvende personen (Trb. 2006, 135). De Overeenkomst uit
2006 blijft echter wel volledig van kracht tussen Curaçao, Sint Maarten en
het Caribische deel van Nederland, enerzijds, en de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, anderzijds.
Ingevolge artikel 17, vierde lid, is de beëindiging van het uitvoeringsprotocol gekoppeld aan die van de EU-overnameovereenkomst. Als deze
overeenkomst door de EU of de Voormalige Joegoslavische Republiek
Macedonië wordt opgezegd, zal daarmee tegelijkertijd het uitvoeringsprotocol worden beëindigd.
3. Koninkrijkspositie
De EU-overnameovereenkomst geldt alleen voor het gebied waarop het
Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie van toepassing is.
Het uitvoeringsprotocol zal dan ook wat het Koninkrijk der Nederlanden
betreft, alleen voor het Europese deel van Nederland gelden.
De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven
De minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

Staten-Generaal, vergaderjaar 2012–2013, 33 517, nr. 1

6