Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 329

Wijziging van de Wet op de naburige rechten in
verband met de omzetting van Richtlijn
2011/77/EU van het Europees Parlement en de
Europese Raad van 27 september 2011 tot
wijziging van de Richtlijn 2006/116/EG
betreffende de beschermingstermijn van het
auteursrecht en bepaalde naburige rechten

Nr. 5

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 24 april 2013
Algemeen
1. Inleiding
Met belangstelling heb ik kennisgenomen van de opmerkingen en vragen
van de leden van de fracties van VVD, PvdA, PVV, SP, CDA en D66. De
vragen die deze leden hebben gesteld, beantwoord ik hieronder.
Het wetsvoorstel strekt tot implementatie van Richtlijn 2011/77/EU van het
Europees Parlement en de Raad van 27 september 2011 tot wijziging van
de Richtlijn 2006/116/EG betreffende de beschermingstermijn van het
auteursrecht en bepaalde naburige rechten (hierna: wijzigingsrichtlijn). De
wijzigingsrichtlijn moet op 1 november 2013 in Nederlands recht zijn
omgezet. Zij verlengt de beschermingstermijn van de naburige rechten
van uitvoerende kunstenaars en producenten van fonogrammen van 50
naar 70 jaar. Artikel 1 onderdeel c Wet op de naburige rechten bepaalt dat
een fonogram is: iedere opname van uitsluitend geluiden van een
uitvoering of andere geluiden. Uit artikel 1, onderdeel b van de Wet op de
naburige rechten volgt dat opnemen is: geluiden voor de eerste maal
vastleggen. Daaronder moeten mastertapes worden verstaan, maar ook
vastleggingen in de zin van opnamen die een klankbewerking hebben
ondergaan. Het laatste is bijvoorbeeld aan de orde in het geval van
remastering. Voor de aanvang van de beschermingstermijn is telkens
beslissend het moment waarop het eerste, originele fonogram werd
gemaakt.
Voor de verlenging van de beschermingstermijn zijn door de Europese
Commissie in elk geval twee redenen aangevoerd. De eerste is dat
uitvoerende kunstenaars worden geconfronteerd met wat in de wijzigingsrichtlijn een inkomensgat wordt genoemd. Gedoeld wordt op de omstandigheid dat de uitvoerende kunstenaars bij de bestaande beschermingstermijn niet gedurende hun hele leven kunnen (mee)profiteren van de
opbrengst die met hun uitvoering kan worden gegenereerd. Uitvoerende
kunstenaars beginnen hun carrière gewoonlijk op jonge leeftijd terwijl
mensen steeds ouder worden. Daardoor neemt het aantal gevallen toe
waarin bij het verstrijken van de bestaande beschermingstermijn van 50

kst-33329-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 329, nr. 5

1

jaar de uitvoerende kunstenaar nog in leven is. Doordat deze termijn
verlengd wordt naar 70 jaar kan de uitvoerende kunstenaar gedurende
een groter deel van zijn leven over een inkomstenbron beschikken, zo
wordt in de richtlijn aangegeven. De tweede reden is dat het geld dat de
fonogrammenproducenten in de verlengde termijn ontvangen kan
worden besteed aan de ontwikkeling van nieuw talent.
Naast de verlenging van de beschermingstermijn beoogt de richtlijn de
instelling van een fonds waaruit sessiemuzikanten die bij de opname van
een fonogram voor een eenmalig bedrag afstand van hun rechten hebben
gedaan een aanvullende vergoeding kunnen ontvangen. De gedachte
waarop de instelling van dit fonds berust is dat dit ook de sessiemuzikanten die voor een eenmalig bedrag zijn afgekocht in de gelegenheid
stelt mee te profiteren van de verlengde beschermingstermijn.
Een belangrijk gedeelte van de door de leden van bovengenoemde
fracties gestelde vragen heeft betrekking op dit fonds. Die vragen
betreffen meer in het bijzonder het punt wanneer sessiemuzikanten recht
hebben op een aanvullende vergoeding uit het fonds alsmede of actief
moet worden gezocht naar sessiemuzikanten die recht hebben op een
aanvullende vergoeding.
De wijzigingsrichtlijn stelt slechts dat een fonds moet worden ingesteld
dat moet worden beheerd door een daartoe aangewezen rechtspersoon
alsmede dat in dat fonds door de rechthebbenden tot de exploitatie van
een fonogram ouder dan 50 jaar waaraan sessiemuzikanten hebben
meegewerkt in de verlengde beschermingstermijn jaarlijks 20% van de
met dat fonogram behaalde inkomsten moet worden gestort. Voor het
overige bevat de wijzigingsrichtlijn geen regeling. Teneinde het fonds zo
goed mogelijk uitvoerbaar te maken, is om informatie gevraagd aan
SENA, het Platform Makers en de NVPI. Het Platform Makers is het
samenwerkingsverband van belangen- en beroepsorganisaties van
auteurs en uitvoerende kunstenaars. De NVPI is de branchevereniging van
de entertainmentindustrie. Uit de verstrekte informatie volgt dat mede in
het licht van de te vooralsnog te verwachten geringe instroom in het
fonds een praktische benadering wenselijk is. Het lijkt aangewezen de
belangrijkste elementen van die benadering uiteen te zetten alvorens toe
te komen aan de beantwoording van de afzonderlijke vragen die door de
betreffende leden zijn gesteld.
Het verkrijgen van een aanvullende vergoeding uit het fonds, dat zal
worden beheerd door SENA, is mogelijk indien aan drie voorwaarden is
voldaan, namelijk: (i) de uitvoerende kunstenaar heeft meegewerkt aan
een uitvoering en zijn rechten op die uitvoering tegen een éénmalig
bedrag overgedragen, (ii) de betreffende uitvoering is opgenomen op een
fonogram en (iii) 50 jaar zijn verstreken nadat het fonogram is openbaar
gemaakt dan wel op andere wijze rechtmatig in het verkeer gebracht.
Deze voorwaarden volgen uit het in dit wetsvoorstel voorgestelde artikel
9b Wet op de naburige rechten. Met die bepaling wordt artikel 1 lid 2 sub c
van de wijzigingsrichtlijn geïmplementeerd. Dat artikel introduceert op zijn
beurt een nieuw artikel 3 lid 2ter van de richtlijn naburige rechten
(Richtlijn 2006/116/EG van het Europees Parlement en Raad van
12 december 2006 betreffende de beschermingstermijn van het auteursrecht en van bepaalde naburige rechten, Pb. L 372/12). Daarin staat:
«Wanneer in een contract houdende overdracht of toekenning aan de
uitvoerende kunstenaar het recht op een niet-periodieke vergoeding wordt
toegekend, heeft de uitvoerende kunstenaar recht op een jaarlijkse
aanvullende vergoeding van de producent van fonogrammen voor ieder
volledig jaar direct volgend op het 50ste jaar nadat het fonogram op
geoorloofde wijze is gepubliceerd of, indien het fonogram niet op
geoorloofde wijze is gepubliceerd, het 50ste jaar nadat het op geoorloofde
wijze aan het publiek is medegedeeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 329, nr. 5

2

De aanvullende vergoeding die kan worden verkregen indien aan de
bovenstaande voorwaarden is voldaan, behelst 20% van de jaarlijkse
inkomsten die met het betreffende fonogram in de verlengde termijn
worden behaald. Dat bedrag moet in het fonds worden gestort. De
passage dat de uitvoerende kunstenaar recht heeft op een aanvullende
vergoeding van de producent van fonogrammen moet niet zodanig
worden begrepen dat altijd de oorspronkelijke fonogrammenproducent de
vergoeding verschuldigd is. Juist voor oudere fonogrammen is het
gebruikelijk dat in de loop der jaren licentiëring en herlicentiëring
plaatsvindt of de rechten van de producent worden overgedragen.
Wanneer de oorspronkelijke fonogrammenproducent altijd de vergoeding
verschuldigd zou zijn, zou dat leiden tot de onredelijke situatie dat de
partij die niet (langer) over het exploitatierecht beschikt wel de aanvullende vergoeding moet betalen. Aldus moet als verschuldigde tot de
afdracht van de met het fonogram behaalde inkomsten worden
beschouwd degene die in Nederland het recht heeft om het fonogram te
exploiteren op het moment van de betalingsplicht. Dit kunnen ook
meerdere partijen zijn, bijvoorbeeld de producent en de licentiehouder. In
het navolgende zal ten aanzien van het fonds daarom worden gesproken
van «degenen die zijn gerechtigd tot de exploitatie van het fonogram.»
Het in dit wetsvoorstel voorgestelde artikel 15g lid 1 Wet op de naburige
rechten bepaalt dat een daartoe aan te wijzen rechtspersoon met
uitsluiting van anderen is belast met de inning en de verdeling van de
aanvullende vergoeding. Deze rechtspersoon is SENA. Aldus vertegenwoordigt SENA in die hoedanigheid de uitvoerende kunstenaars die recht
hebben op een aanvullende vergoeding wat betreft de vaststelling en de
inning van die vergoeding. Hieruit vloeit voort dat de aanvullende
vergoeding uit het fonds moet worden aangemerkt als een vorderingsrecht jegens SENA van de uitvoerende kunstenaar die recht op de
aanvullende vergoeding heeft. Het uitgangspunt van het recht is dat hij
die een vordering stelt te hebben, daarvoor bewijs moet leveren (vgl.
artikel 150 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering). De sessiemuzikant
die meent een vorderingsrecht jegens SENA te hebben moet dat in
beginsel dus zelf bewijzen. Dat kan door genoegzaam jegens SENA aan te
tonen dat hij aan het fonogram – of eigenlijk de daarop opgenomen
uitvoering – heeft meegewerkt en daarbij voor een eenmalig bedrag is
afgekocht. Ten aanzien van de fonogrammen die nog op uitgebreide
schaal worden geëxploiteerd geldt overigens dat de sessiemuzikanten die
daaraan hebben meegewerkt maar daarbij voor een eenmalig bedrag zijn
afgekocht veelal bij SENA bekend zijn.
In dit wetsvoorstel is er dus niet voor gekozen om SENA of de rechthebbenden tot de exploitatie van het fonogram te verplichten om de
sessiemuzikanten die recht hebben op een aanvullende vergoeding actief
te achterhalen. Dit zou niet stroken met het uitgangspunt dat wie een
vordering stelt te hebben, daarvoor ook het bewijs moet leveren.
Bovendien zou het tot gevolg kunnen hebben dat de lasten van het
achterhalen van de betreffende sessiemuzikanten in bepaalde gevallen de
vergoeding overstijgen. Daarmee zou voorbij worden gegaan aan het doel
van de wijzigingsrichtlijn, namelijk het bewerkstelligen van een aanvullende vergoeding voor uitvoerende kunstenaars die voor een éénmalig
bedrag zijn afgekocht.
In de gekozen opzet van het fonds zal tevoren niet duidelijk zijn hoeveel
sessiemuzikanten op het fonds een beroep zullen doen. In dat kader ligt
de volgende gang van zaken voor de hand. In het geval van fonogrammen
uit de periode ouder dan 50 jaar waaraan sessiemuzikanten hebben
meegewerkt waarvan de gegevens bekend zijn, storten de rechthebbenden tot de exploitatie van die fonogrammen elk jaar 20% van de
inkomsten die zij met die fonogrammen behalen in het fonds. Daarbij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 329, nr. 5

3

geven zij aan om welke fonogrammen het gaat en welke inkomsten met
de betreffende fonogrammen zijn behaald en welke sessiemuzikanten
recht hebben op de aanvullende vergoeding. De betreffende gelden
kunnen dan door SENA worden gereparteerd over de betreffende
sessiemuzikanten.
In het geval van fonogrammen waarvan onbekend is of er sessiemuzikanten aan hebben meegewerkt die tegen een eenmalig bedrag zijn
afgekocht alsmede in het geval van fonogrammen waaraan tegen een
eenmalige vergoeding sessiemuzikanten hebben meegewerkt van wie de
gegevens onbekend zijn, storten de rechthebbenden tot de exploitatie ook
20% van de met deze fonogrammen behaalde inkomsten in het fonds. Op
dat moment is echter nog niet bekend aan wie de betreffende gelden
zullen moeten worden gereparteerd. Het kan dan ook voorkomen dat zich
geen sessiemuzikant meldt die recht heeft op een aanvullende
vergoeding. Omdat aan een fonogram veelal meerdere sessiemuzikanten
meewerken, bestaat voorts de mogelijkheid dat niet alle sessiemuzikanten
een vergoeding uit het fonds claimen of dat niet op hetzelfde moment
doen. Aldus ligt het voor de hand dat de sessiemuzikanten die wel hebben
geclaimd de aanvullende vergoeding ontvangen volgens een vaste
verdeelsleutel. Indien zich voor het einde van de door SENA in het
repartitiereglement vast te stellen termijn waarbinnen de vordering tot
een aanvullende vergoeding kan worden aangemeld vervolgens (andere)
sessiemuzikanten melden met een bewijsbaar recht op een aanvullende
vergoeding dan wel erfgenamen van dergelijke sessiemuzikanten, kunnen
zij de aanvullende vergoeding ook ontvangen. Indien zich geen (andere)
sessiemuzikanten melden, kunnen de gelden die overblijven worden
verdeeld over degenen die al hadden geclaimd nadat zij gedurende een
bepaalde termijn gereserveerd zijn gebleven. Deze werkwijze wordt thans
ook al door SENA gevolgd ten aanzien van de uitvoerende kunstenaars
waarover zij vergoedingen verdeelt: vergoedingen die niet kunnen
worden uitgekeerd blijven op grond van het repartitiereglement
gedurende vijf jaar gereserveerd.
Indien zich met betrekking tot een bepaald fonogram in het geheel geen
personen melden met een bewijsbaar recht op een aanvullende
vergoeding, geldt dat de gelden die door de tot betaling verschuldigden in
het fonds zijn gestort na de reserveringstermijn aan hen kunnen worden
gerestitueerd. Eventueel zouden die gelden dan met instemming van
degenen die ze hebben gestort kunnen worden verdeeld over alle
sessiemuzikanten.
Overweging 12 van de wijzigingsrichtlijn biedt voor de hiervoor
omschreven werkwijze ruimte nu daarin is opgenomen dat de nationale
voorschriften inzake niet verdeelbare gelden mogen worden toegepast.
De leden van de PVV fractie vragen welke bezwaren er aan de wijzigingsrichtlijn kleven.
De leden van de D66-fractie vragen wat de positie van Nederland was in
de onderhandelingen die hebben geleid tot de richtlijn. Zij willen weten of
de Nederlandse overheid een voortrekker was of juist lange tijd kritisch.
Ook willen deze leden vernemen hoe eerdere versies van de richtlijn eruit
zagen.
Op 23 september 2008 is er een BNC-fiche aan uw Kamer gestuurd
(Kamerstukken II, 2008/09, 22 112, nr. 705) Daarin werd de positie van het
toenmalige kabinet ten aanzien van het richtlijnvoorstel beschreven. In het
fiche is uiteengezet dat Nederland niet overtuigd was van de economische
of culturele noodzaak van de verlenging van de beschermingsduur zoals
die in het voorstel voor de wijzigingsrichtlijn was voorzien. Door de
verlenging van de beschermingstermijn komen muziekwerken later
beschikbaar in het publieke domein. Voor Nederland was niet duidelijk of
de inkomensverbetering van de uitvoerende kunstenaar door de
verlenging zou opwegen tegen dit later vrijkomen van muziekwerken in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 329, nr. 5

4

het publieke domein. In het fiche is voorts aangegeven dat Nederland van
mening was dat ten aanzien van de inrichting en het beheer van het fonds
voor uitvoerende kunstenaars waarin de wijzigingsrichtlijn voorziet veel
onduidelijkheden bestonden. Om deze reden is in het fiche aangegeven
dat Nederland zich kritisch ten aanzien van de wijzigingsrichtlijn zou
opstellen. Zowel uw Kamer als de Eerste Kamer steunden die positie.
Tijdens de onderhandelingen over de wijzigingsrichtlijn heeft Nederland
gevraagd welk interne marktprobleem met het voorstel voor de richtlijn
werd opgelost alsmede wat het voorstel de uitvoerende kunstenaar zou
opleveren. Nederland heeft zich in het bijzonder kritisch opgesteld ten
aanzien van de omvang van de verlenging van de duur van de
bescherming. In eerste instantie voorzag het voorstel voor de wijzigingsrichtlijn in een verlenging van 50 naar 95 jaar. Een meerderheid van de
lidstaten, waaronder Nederland, vond die verlenging te ver gaan. Dat
leidde ertoe dat door het toenmalige voorzitterschap uiteindelijk een
compromis is voorgesteld inhoudend een verlenging van de beschermingsduur van naburige rechten van zowel uitvoerende kunstenaars als
van fonogrammenproducenten van 50 jaar naar 70 jaar. Dat compromis is
uiteindelijk aanvaard door de benodigde meerderheid van de lidstaten.
Nederland maakte daarvan echter geen deel uit. Nederland was van
mening dat de verlengde beschermingstermijn zich slechts tot uitvoerende kunstenaar zou moeten uitstrekken aangezien dit zou stroken met
de doelstelling van de wijzigingsrichtlijn om de positie van de uitvoerende
kunstenaar te versterken. Nederland zag voor een verlenging van de
beschermingstermijn van de fonogrammenproducent geen aanleiding
omdat deze met 50 jaar voldoende tijd heeft gehad om zijn investering
terug te verdienen.
In de verdere onderhandelingen over de wijzigingsrichtlijn is een aantal
onduidelijkheden helaas niet weggenomen. Hierboven kwam al aan de
orde dat een belangrijk deel van de onduidelijkheid betreft de inrichting
en het beheer van het fonds voor sessiemuzikanten; de richtlijn bevat
daaromtrent slechts summiere bepalingen. Een van de belangrijkste
punten was daarbij de wijze waarop sessiemuzikanten die recht menen te
hebben op een aanvullende vergoeding uit het fonds dat recht kunnen
effectueren. Hoe dat gaat, is hierboven reeds uiteengezet. Op de overige
aspecten zal ik ingaan bij de beantwoording van de vragen die op die
aspecten betrekking hebben.
De leden van de fractie van D66 vragen of het klopt dat Nederlandse
uitvoerende kunstenaars minder vaak worden geconfronteerd met een
inkomensgat omdat het in Nederland gebruikelijk is om een (aanvullend)
pensioen op te bouwen.
Met de verlenging van de beschermingsduur beoogt de wijzigingsrichtlijn
te bereiken dat uitvoerende kunstenaars voor langere tijd kunnen
(mee)profiteren van de opbrengsten die met een fonogram worden
gegenereerd. Dit is een ander doel dan het doel dan het doel dat
gewoonlijk ten grondslag ligt aan het opbouwen van een (aanvullend)pensioen, dat is namelijk te garanderen dat men nadat men is gestopt met
werken over een voldoende en stabiel inkomen kan beschikken. Het
verschil is daarin gelegen dat het bij de verlengde beschermingsduur gaat
om het meeprofiteren van de eventuele opbrengst, waarvan niet zeker is
dat deze wordt gegenereerd, terwijl het bij een (aanvullend) pensioen gaat
om een reserve die gedurende het werkzame leven wordt opgebouwd.
Van een verband tussen het opbouwen van een (aanvullend) pensioen en
het gedurende langere tijd profiteren van de met het fonogram gegenereerde opbrengsten is aldus geen sprake. Er bestaat geen aanleiding te
veronderstellen dat het opbouwen van een (aanvullend) pensioen ertoe
leidt dat minder behoefte bestaat aan een aanvullende vergoeding.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 329, nr. 5

5

2. Verlenging van de beschermingsduur en reikwijdte van de
richtlijn
De leden van de VVD-fractie vragen hoe vaak het gebeurt dat een
kunstenaar op jonge leeftijd iets heeft geproduceerd en na 50 jaar wordt
geconfronteerd met het door de makers van de richtlijn gevreesde
inkomensgat. Zij willen weten of de verwachting is dat deze ontwikkeling
nog zal toenemen nu de leeftijd waarop met succes elektronische muziek
ten gehore kan worden gebracht steeds verder lijkt te dalen.
Een antwoord op de vraag hoeveel uitvoerende kunstenaars thans
(potentieel) onder de reikwijdte van de richtlijn vallen is niet in algemene
zin te geven. Ook het impact assessment van de Europese Commissie
geeft hierover geen duidelijkheid. Opnamen van uitvoerende kunstenaars
die niet meer populair zijn, zullen in de regel niet meer worden geëxploiteerd. In dat geval wordt met die opnamen ook geen opbrengst gegenereerd. De uitvoerende kunstenaar loopt dan ook geen inkomen mis. Van
de wijzigingsrichtlijn zullen vooral uitvoerende kunstenaars profiteren van
wie de opnamen na 50 jaar nog populair zijn. Voor uitvoerende kunstenaars die hebben meegewerkt aan repertoire waarvoor de 50-jaar termijn
nu reeds is verstreken, geldt dat dit repertoire dateert van voor 1963.
Hoewel moet worden aangetekend dat het aanbod op de radio niet zonder
meer representatief is, kan bij bestudering van het huidige radio-aanbod
worden geconstateerd dat het aandeel van het repertoire uit de periode
ouder dan 50 jaar beperkt is. Het aantal kunstenaars dat wordt geconfronteerd met de in de richtlijn bedoelde gemiste inkomsten lijkt thans dan
ook beperkt.
Ten aanzien van de vraag betreffende de relatie tussen de steeds jongere
leeftijd waarop met succes elektronische muziek ten gehore kan worden
gebracht en het moment waarop de beschermingstermijn eindigt, geldt
het volgende. De beschermingstermijn gaat in met ingang van 1 januari
van het jaar volgend op het jaar waarin de opname op rechtmatige wijze
in het verkeer wordt gebracht of is openbaar gemaakt (vgl. het voorgestelde artikel 12 lid 3 Wet op de naburige rechten). De bestaande
beschermingstermijn loopt gedurende 50 jaar. De gewijzigde beschermingstermijn zal gedurende 70 jaar lopen. De gewijzigde termijn
verandert niets aan de wetmatigheid dat hoe jonger de uitvoerende
kunstenaar is wanneer de beschermingstermijn een aanvang neemt, hoe
jonger hij is wanneer de beschermingstermijn afloopt. Met de gewijzigde
beschermingstermijn van 70 jaar zal het in de meeste gevallen echter zo
zijn dat de uitvoerende kunstenaar gedurende het grootste deel van zijn
leven kan profiteren van zijn naburige rechten.
De leden van de fracties van VVD en CDA vragen om een bevestiging dat
het onderscheid tussen bescherming van 50 en 70 jaar de vraag betreft of
bij de vastlegging sprake is van beelden. Deze leden veronderstellen dat
wanneer sprake is van beelden (al dan niet met geluid) de bescherming 50
jaar blijft, maar wanneer sprake is van geluid zonder beelden de beschermingsduur 70 jaar wordt. De leden van de PvdA-fractie hebben een vraag
van gelijke aard. Zij willen weten waarom dit onderscheid is gemaakt
alsmede of daarover misverstand mogelijk is. Ook de leden van de
SP-fractie vragen waarom de verlenging niet ziet op andere muziekwerken
en films.
De verlengde beschermingstermijn geldt slechts voor fonogrammen en
op fonogram vastgelegde uitvoeringen. Daarmee geldt zij alleen voor
geluidsopnamen zonder beelden en niet voor andere door naburige
rechten beschermde werken, zoals vastleggingen waarbij sprake is van
beelden. De beschermingstermijn voor naburige rechten op vastleggingen
waarbij sprake is van beelden blijft 50 jaar en de beschermingstermijn
voor naburige rechten op vastleggingen waarbij geen sprake is van
beelden wordt 70 jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 329, nr. 5

6

Het onderscheid tussen vastleggingen met en zonder beelden wordt door
sommigen als enigszins arbitrair beschouwd (zie bijvoorbeeld S.J. van
Gompel, AMI 2008–6, p. 169–180) en is tijdens de onderhandelingen over
de richtlijn aan de orde gesteld. De Europese Commissie heeft daarbij
aangegeven dat zij had vastgesteld dat de positie van producenten van
fonogrammen en artiesten van op fonogrammen vastgelegde uitvoeringen in economisch, juridisch en sociaal opzicht afwijkt van de positie
van omroepen, filmproducenten en overige uitvoerende kunstenaars. Het
verschil is met name daarin gelegen dat juist de muziekindustrie voor de
richtlijn tot stand kwam verlies had geleden als gevolg van peer-to-peer
gebruik en zich daardoor geconfronteerd had gezien met een beperking
van de mogelijkheden om in nieuw talent te investeren. De richtlijn
beoogt op dit punt een compensatie te bieden. Tijdens de verdere loop
van de onderhandelingen is door omroepen, filmproducenten en overige
uitvoerende kunstenaars niet (meer) kenbaar gemaakt dat zij desondanks
onder de reikwijdte van de wijzigingsrichtlijn wilden vallen.
3. Aanvullende maatregelen
De wijzigingsrichtlijn voorziet in de instelling van een fonds waaruit
uitvoerende kunstenaars een jaarlijkse vergoeding kunnen krijgen indien
zij bij de opname van hun uitvoering voor een éénmalig bedrag afstand
van hun rechten hebben gedaan.
De leden van de VVD-fractie merken op dat het volgens het voorgestelde
artikel 9b gaat om uitvoerende kunstenaars die aan het betreffende
fonogram hebben meegewerkt. Deze leden merken op dat pas ten minste
50 jaar na dato door een artiest aanspraak op het fonds kan worden
gemaakt. In veel gevallen zou het dan gaan om erfgenamen omdat de
betreffende artiest al is overleden. Deze leden vragen of het zo is dat het
voorgestelde artikel 9b strikt dient te worden geïnterpreteerd dan wel of
sessiemuzikanten meer in het algemeen aanspraak kunnen maken op het
fonds. Ook de leden van de PvdA-fractie vragen of sessiemuzikanten die
zijn afgekocht pas na 50 jaar aanspraak kunnen maken op het fonds. Zij
willen weten of dit een beoogd effect van de wijzigingsrichtlijn was en
vragen naar de reden daarvoor.
Deze leden verwijs ik graag naar hetgeen hierboven in het algemene deel
is uiteengezet met betrekking tot de vormgeving van het fonds. Daaruit
volgt dat het inderdaad zo is dat uitvoerende kunstenaars pas 50 jaar na
dato aanspraak op het fonds kunnen maken. In het geval de uitvoerende
kunstenaar op dat moment is overleden, kunnen zijn erfgenamen op de
vergoeding aanspraak maken. Dat vloeit voort uit de omstandigheid dat
de aanspraak op de aanvullende vergoeding moet worden beschouwd als
een vorderingsrecht. Erfopvolging leidt tot verkrijging onder algemene
titel (artikel 3:80 lid 2 BW). Daardoor treden de erfgenamen in de rechten
van de erflater. Aldus treden de erfgenamen van een uitvoerende
kunstenaar met aanspraak op een aanvullende vergoeding in diens
rechten en kunnen zij de aanspraak op de aanvullende vergoeding doen
gelden.
De reden voor de keuze om slechts uitvoerende kunstenaars onder de
reikwijdte van het fonds te laten vallen waarvan de fonogrammen 50 jaar
geleden op rechtmatige wijze in het verkeer zijn gebracht of openbaar zijn
gemaakt is dat zij op deze wijze kunnen meeprofiteren van de verlengde
beschermingstermijn. Ten aanzien van uitvoerende kunstenaars van wie
de fonogrammen van hun uitvoeringen minder dan 50 jaar geleden op
rechtmatige wijze in het verkeer zijn gebracht of openbaar gemaakt geldt
dat zij nog in de bestaande beschermingstermijn vallen. Verondersteld
moet worden dat het bedrag waarvoor zij worden afgekocht zich over die
termijn uitstrekt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 329, nr. 5

7

De leden van de fractie van de PvdA vragen voorts wie aanspraken op het
fonds kunnen maken. Deze leden wensen te vernemen of het uitvoerende
kunstenaars betreft uit landen die partij zijn bij de Conventie van Rome,
dan wel ook uitvoerende kunstenaars uit andere landen.
Ik begrijp de vraag van deze leden aldus dat zij wensen te vernemen of
uitvoerende kunstenaars zijn beschermd als hun uitvoeringen zijn
vastgelegd op fonogrammen die uit hoofde van artikel 32 lid 2 van de Wet
op de naburige rechten beschermd zijn. Het antwoord op deze vraag luidt
gelet op het bepaalde in artikel 32 lid 1 onderdeel b van de Wet op de
naburige rechten bevestigend; zelfs wanneer die uitvoerende kunstenaars
geen onderdanen zijn van landen die bij de Conventie van Rome zijn
aangesloten genieten zij bescherming. Dit is nadrukkelijk zo geregeld in
die Conventie van Rome, waarbij Nederland partij is. Uitvoerende
kunstenaars die aldus voor bescherming in aanmerking komen, kunnen
aanspraak maken op de bescherming waarin de Wet op de naburige
rechten voorziet, waaronder, maar niet beperkt tot, het fonds. Uiteraard
dienen de uitvoerende kunstenaars voor een beroep op het fonds nog te
voldoen aan de daarvoor geldende vereisten die behelzen dat (i) de
uitvoerende kunstenaar heeft meegewerkt aan een uitvoering en zijn
rechten op die uitvoering tegen een éénmalig bedrag overgedragen, (ii)
de betreffende uitvoering is opgenomen op een fonogram en (iii) dat 50
jaar zijn verstreken nadat het fonogram is openbaar gemaakt dan wel op
andere wijze rechtmatig in het verkeer gebracht.
De leden van de PvdA-fractie vragen voorts hoe invulling gegeven gaat
worden aan de rechten die sessiemuzikanten op uitkeringen uit het fonds
hebben. Zij duiden daarbij op het probleem dat mogelijk kan ontstaan als
bijvoorbeeld na 50 jaar nog informatie moet worden verkregen over
gerechtigde sessiemuzikanten. Deze leden willen weten hoe een platenmaatschappij kan weten wie gerechtigde is. Zij vragen of platenmaatschappijen voor individuele opnamen die artiesten moeten gaan zoeken
en wensen te vernemen of dit wenselijk en praktisch uitvoerbaar wordt
geacht.
Ik verwijs deze leden graag naar hetgeen hierboven in het algemene deel
is opgemerkt ten aanzien van de vormgeving van het fonds. In de gekozen
opzet rust op platenmaatschappijen geen verplichting tot het actief
achterhalen van individuele uitvoerende kunstenaars die tegen een
eenmalig bedrag zijn afgekocht.
De leden van de PVV-fractie merken op dat wordt voorgesteld een fonds
op te richten voor sessiemuzikanten die eenmalig meespelen bij een
studio-opname en waarvan de rechten zijn afgekocht met een éénmalig
bedrag. Zij vragen om een uiteenzetting wie hiervoor in aanmerking
komen, en willen weten of ook de erfgenamen van sessiemuzikanten een
beroep kunnen doen op het fonds. Voorts willen deze leden weten welke
artiesten uit welke landen een beroep kunnen doen op het fonds.
Voor het antwoord op de vraag wie voor een aanvullende vergoeding uit
het fonds in aanmerking komen verwijs ik deze leden graag naar hetgeen
daaromtrent hierboven in het algemene deel is uiteengezet. In antwoord
op een van de leden van de VVD-fractie afkomstige vraag van gelijke
strekking is hierboven aangegeven dat indien de betreffende uitvoerende
kunstenaar niet meer in leven is, zijn erfgenamen aanspraak kunnen
maken op de aanvullende vergoeding. Voor het antwoord op de vraag
welke artiesten uit welke landen een beroep op het fonds kunnen doen,
verwijs ik deze leden graag naar het hierboven gegeven antwoord op een
gelijkluidende vraag van de leden van de fractie van de PvdA.
De leden van de CDA-fractie merken op dat het voorgestelde artikel 9b lijkt
te impliceren dat uitvoerende kunstenaars steeds pas ten minste vijftig
jaar na dato aanspraak kunnen maken op het fonds. Zij vragen of het
artikel inderdaad zo strikt geïnterpreteerd moet worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 329, nr. 5

8

Op de vergoeding kan, zoals hierboven in het algemene deel is uiteengezet, inderdaad eerst aanspraak worden gemaakt zodra 50 jaar zijn
verstreken nadat het fonogram is openbaar gemaakt dan wel op andere
wijze rechtmatig in het verkeer is gebracht.
4. Beleidsruimte
De leden van de CDA-fractie lezen dat het wetsvoorstel SENA aanwijst als
collectieve beheersorganisatie die het fonds gaat beheren waaruit een
aanvullende vergoeding voor sessiemuzikanten wordt betaald. Zij merken
op dat SENA heeft laten weten uitsluitend die fonogrammen te hebben
geadministreerd die voor commerciële doeleinden zijn uitgebracht. Deze
leden willen weten of SENA ervan uit mag gaan dat het fonds uitsluitend
ziet op voor commerciële doeleinden uitgebrachte fonogrammen.
Het belangrijkste doel van het fonds is om uitvoerende kunstenaars die bij
de opname voor een éénmalig bedrag afstand hebben gedaan van hun
rechten te laten meeprofiteren van de inkomsten die in de verlengde
termijn met het fonogram worden behaald. Voor zover fonogrammenproducenten met een fonogram inkomsten behalen, moeten zij daarvan
melding maken bij SENA. Het ligt echter niet in de rede dat met voor
niet-commerciële doeleinden uitgebrachte fonogrammen 50 jaar nadat zij
zijn openbaar gemaakt of op andere wijze in het verkeer zijn gebracht nog
inkomsten worden gegenereerd. In dat kader mag SENA er inderdaad van
uitgaan dat het fonds in de praktijk slechts ziet op voor commerciële
doeleinden uitgebrachte fonogrammen.
5. Administratieve lasten en nalevingskosten
De leden van de PVV-fractie willen weten op welke wijze sessiemuzikanten
die 50 jaar geleden zijn afgekocht kunnen worden teruggevonden. Zij
vragen of dit niet leidt tot een onwenselijke lastenverzwaring.
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik deze leden graag naar
hetgeen hierboven in het algemene deel is opgemerkt ten aanzien van de
vormgeving van het fonds.
De leden van de PVV-fractie vragen vervolgens hoe wordt aangekeken
tegen het voorstel van de NVPI om het fonds voor sessiemuzikanten een
praktische invulling te geven in die zin dat sessiemuzikanten ongeacht het
jaar van opname aanspraak kunnen maken op het fonds.
De aan het voorstel van de NVPI ten grondslag liggende gedachte komt
sympathiek voor: zij zou ertoe leiden dat het fonds alle sessiemuzikanten
ten goede komt. De wijzigingsrichtlijn voorziet echter in een fonds waarop
een beroep kan worden gedaan door sessiemuzikanten die aan bepaalde
voorwaarden voldoen, namelijk dat (i) zij hebben meegewerkt aan een
uitvoering tegen een éénmalig bedrag hebben meegewerkt aan een
uitvoering, (ii) die uitvoering is opgenomen op een fonogram en (iii) dat
fonogram meer dan 50 jaar geleden is openbaar gemaakt dan wel op
andere wijze rechtmatig in het verkeer is gebracht. Indien het fonds zo zou
worden ingericht dat het ten goede komt aan alle sessiemuzikanten in
plaats van specifiek die sessiemuzikanten waarop de wijzigingsrichtlijn
ziet, zou dit tot gevolg hebben dat een grotere groep uitvoerende
kunstenaars een beroep op het fonds kan doen dan in de wijzigingsrichtlijn voorzien. Zulks zou ertoe leiden dat voor de door de wijzigingsrichtlijn beoogde uitvoerende kunstenaars (zij die hebben meegewerkt
aan repertoire ouder dan 50 jaar) per saldo minder geld beschikbaar is. Dit
lijkt niet verenigbaar met het doel van de wijzigingsrichtlijn. Een dergelijke
regeling zou daarmee voorts nationaal van aard zijn en zich aldus niet
laten verenigen met het uitgangspunt dat implementatiewetgeving
beperkt blijft tot het omzetten van EU-regelgeving.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 329, nr. 5

9

Hierboven is al opgemerkt dat het voor de hand ligt dat rechthebbenden
tot de exploitatie van fonogrammen uit de periode ouder dan 50 jaar 20%
van alle inkomsten die met die fonogrammen worden behaald aan het
fonds afdragen voor zover het fonogrammen betreft waaraan onbekende
sessiemuzikanten hebben meegewerkt. Indien zich dan sessiemuzikanten
melden die aantoonbaar een bijdrage aan het betreffende fonogram
hebben geleverd, kunnen zij worden voldaan uit het fonds, zoals door de
wijzigingsrichtlijn beoogd. In het algemene deel is reeds uiteengezet dat
indien en voor zover zich geen sessiemuzikanten melden die aanspraak
maken op een uitkering uit het fonds, het afgedragen geld aan de
betreffende betalingsplichtige kan worden gerestitueerd. Betalingsplichtigen kunnen er – al dan niet in onderling overleg – echter voor kiezen dat
de na het verstrijken van de termijn voor verdeling over rechthebbende
sessiemuzikanten die zich niet hebben gemeld overblijvende gelden
worden verdeeld over alle bij SENA ingeschreven sessiemuzikanten.
De leden van de CDA-fractie begrijpen uit het wetsvoorstel dat de
verwachting is dat platenmaatschappijen alle benodigde informatie
bijhouden over sessiemuzikanten, ook van 50 jaar geleden. Zij vragen om
een nadere argumentatie en wijzen erop dat deze sessiemuzikanten juist
zijn afgekocht. Deze leden vragen hoe sessiemuzikanten kunnen worden
gevonden wanneer zij 50 jaar geleden zijn afgekocht. Tevens willen deze
leden weten of een en ander leidt tot lastenverzwaringen.
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik deze leden graag naar
hetgeen hierboven in het algemene deel is opgemerkt over de
vormgeving van het fonds, namelijk dat sessiemuzikanten zelf bij SENA
moeten aantonen dat zij recht hebben op een uitkering uit het fonds
alsmede dat dit niet leidt tot een onevenredige lastenverzwaring voor
SENA of de platenmaatschappijen.
II Artikelen
A
Artikel 9b
De leden van de VVD-fractie vragen waarom is bepaald dat de vergoeding
waarop de uitvoerende kunstenaar die voor een eenmalig bedrag is
afgekocht na vijftig jaar aanspraak kan maken 20% is. Deze leden willen
weten waarom voor 20% is gekozen en niet voor een ander percentage.
Ook de leden van de fractie van de ChristenUnie vragen waar het
percentage van 20% op is gebaseerd.
Het percentage van 20% is gekozen bij het opstellen van de wijzigingsrichtlijn. De verklaring die in de toelichting is gegeven voor de keuze van
dit percentage is dat dit percentage redelijk is omdat het leidt tot een
passend evenwicht tussen de rentabiliteit van tijdens de verlengingsperiode uitgebrachte fonogrammen en de totstandbrenging van bijkomende
voordelen voor uitvoerende kunstenaars. Nederland heeft hieromtrent
tijdens de onderhandelingen opgemerkt dat het in het licht van de aan de
wijzigingsrichtlijn ten grondslag liggende doelstelling, het verbeteren van
de positie van uitvoerende kunstenaars, voor de hand zou liggen om de
vergoeding waarop de uitvoerende kunstenaar in de verlengde termijn
aanspraak kan maken op 50% te stellen temeer daar de fonogrammenproducent zijn investering gedurende de eerste 50 jaar al heeft kunnen
terugverdienen. Dit voorstel heeft echter niet geleid tot een aanpassing
van de wijzigingsrichtlijn. Het percentage van 20% is gehandhaafd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 329, nr. 5

10

B
De leden van de VVD-fractie merken op dat de richtlijn voorziet in een
verlenging van de bescherming van een vastlegging van een uitvoering
op een fonogram van 50 naar 70 jaar. Vastleggingen van uitvoeringen niet
op een fonogram blijven 50 jaar beschermd, zo signaleren deze leden
terecht. Zij merken op dat de memorie van toelichting daarbij als
voorbeeld geeft dat dit zou gelden voor de mastertape. Deze leden
merken op dat dit onjuist is. Zij geven aan dat een mastertape een
fonogram is omdat het de eerste vastlegging van een uitvoering is. Deze
leden vragen of de stelling uit de memorie van toelichting dat een
mastertape geen fonogram is zal worden gecorrigeerd.
Deze vraag biedt de gelegenheid te verduidelijken dat een mastertape wel
degelijk een fonogram is. Zoals deze leden terecht opmerken, is in artikel
1, onderdeel c van de wet op de naburige rechten fonogram gedefinieerd
als iedere opname van uitsluitend geluiden van een uitvoering of andere
geluiden alsmede dat in onderdeel b van hetzelfde artikel opnemen is
gedefinieerd als voor de eerste maal vastleggen. Aldus kan worden
geconcludeerd dat een mastertape inderdaad een fonogram is.
Volgens de leden van de VVD-fractie lijkt het zo te zijn dat Nederland een
andere terminologie hanteert dan de richtlijn en de Conventie van Rome,
waarin gesproken wordt van vastlegging, terwijl in Nederland gesproken
wordt van «opname», die wordt gedefinieerd als een eerste vastlegging.
Deze leden vragen naar de onderbouwing van deze keuze.
De wijzigingsrichtlijn en daarmee het wetsvoorstel voorziet in een
verlenging van de beschermingstermijn voor fonogrammen. In artikel 3
sub b van de Conventie van Rome is bepaald dat onder een fonogram
wordt verstaan iedere uitsluitend hoorbare vastlegging van klanken van
een uitvoering of van andere klanken. In artikel 1 onderdeel c van de Wet
op de naburige rechten is bepaald dat een fonogram is iedere opname
van uitsluitend geluiden van een uitvoering of andere geluiden. Uit artikel
1 onderdeel b van de Wet op de naburige rechten volgt dat opnemen op
zijn beurt is geluiden voor de eerste maal vastleggen. Aldus lopen de
definities die in de Conventie van Rome en de Wet parallel behalve dat in
de Nederlandse definitie het woord «eerste» is opgenomen. In de definitie
die in de Conventie van Rome wordt gegeven ontbreekt dat woord.
Deze leden lijken met hun vraag te willen vernemen of dit verschil maakt.
Het antwoord op die vraag luidt ontkennend. De in het wetsvoorstel
gehanteerde terminologie sluit aan bij de terminologie van de Wet op de
naburige rechten. Deze is op punten anders dan de terminologie van de
Conventie van Rome. Die keuze is gemaakt bij de ratificatie van de
Conventie van Rome. Van wezenlijk inhoudelijke verschillen is geen
sprake.
De leden van de VVD-fractie wensen vervolgens te vernemen wanneer de
bescherming van een bepaalde opname begint. Zij willen weten of
remastering of remixing betekent dat een nieuw beschermd fonogram
ontstaat. De leden van de fracties van PvdA en PVV hebben een vergelijkbare vraag.
Artikel 12 lid 1 Wet op de naburige rechten bepaalt dat de rechten van
uitvoerende kunstenaars vervallen door verloop van 50 jaar te rekenen
vanaf de 1e januari van het jaar volgend op dat waarin de uitvoering heeft
plaatsgehad. Indien binnen die termijn van de uitvoering een opname op
een fonogram is gemaakt en dat fonogram op rechtmatige wijze in het
verkeer is gebracht of openbaar gemaakt, vervallen de rechten op dat
fonogram echter na verloop van 70 jaar, zo volgt uit het voorgestelde
artikel 12 lid 3.
Artikel 1 onderdeel c Wet op de naburige rechten bepaalt dat een
fonogram is iedere opname van uitsluitend geluiden van een uitvoering of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 329, nr. 5

11

andere geluiden. Uit artikel 1 onderdeel b van de Wet op de naburige
rechten volgt dat opnemen is: geluiden voor de eerste maal vastleggen.
Voor het begin van de beschermingstermijn is dus van belang het
moment waarop het eerste fonogram wordt opgenomen. Wanneer niet
een nieuw fonogram ontstaat, gaat geen nieuwe beschermingstermijn
lopen. Remastering is niet voldoende onderscheidend om een nieuw
fonogram op te leveren. Bij remixing kan dit wel het geval zijn wanneer
sprake is van evidente toevoegingen en het resultaat van de remixing
daardoor voldoende onderscheidend is van het oorspronkelijke fonogram.
In dat geval ontstaat een nieuw beschermd fonogram en vangt een
nieuwe beschermingstermijn aan.
De leden van de PvdA-fractie vragen of er in het wetsvoorstel bewust is
gekozen voor een andere terminologie dan in de Conventie van Rome
waar het gaat om de termen vastlegging dan wel opname.
Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar het antwoord dat
hierboven is gegeven op een vergelijkbare vraag van de leden van de
VVD-fractie. Dat antwoord behelst dat in het wetsvoorstel wordt aangesloten bij de terminolgie van de Wet op de naburige rechten en van
wezenlijk inhoudelijke verschillen met de Conventie Rome geen sprake is.
De leden van de CDA-fractie lezen dat de richtlijn voorziet in een
verlenging van de bescherming van een vastlegging van een uitvoering
op een fonogram van 50 jaar naar 70 jaar. Zij constateren terecht dat
vastleggingen van uitvoeringen niet op een fonogram 50 jaar beschermd
blijven. Daarbij signaleren zij dat in dit kader in de toelichting de
mastertape als voorbeeld wordt genoemd. Zij vragen om een verzekering
dat dit correct is. Volgens hen is een mastertape juist een fonogram in de
zin van artikel 1 sub c Wet op de naburige rechten nu het de eerste
vastlegging van een uitvoering bevat.
In het algemene deel en naar aanleiding van een vergelijkbare vraag van
de leden van de VVD-fractie is reeds opgemerkt dat een mastertape
inderdaad een fonogram is. De leden van de CDA-fractie hebben het met
hun constatering dus bij het rechte eind.
De leden van de CDA-fractie willen vervolgens weten op welk moment de
bescherming van een bepaalde opname begint. Zij vragen of remastering
of remixing betekent dat een nieuw fonogram ontstaat.
Voor het antwoord op deze vraag worden deze leden verwezen naar het
hierboven gegeven antwoord op een vergelijkbare vraag van de leden van
de fracties van VVD, PvdA en PVV. De strekking van dat antwoord is dat
remastering niet voldoende onderscheidend is om een nieuw fonogram
op te leveren en dus ook niet leidt tot een nieuwe beschermingstermijn
terwijl dat bij remixing wel mogelijk is indien sprake is van de toevoeging
van wezenlijk nieuwe elementen.
De leden van de fractie van D66 hebben een vraag over de interpretatie
van enkele begrippen uit het wetsvoorstel. Volgens hen is de interpretatie
van de begrippen opname, vastlegging en fonogram niet geheel helder.
Deze leden merken op dat wanneer een remastering een nieuwe opname
doet ontstaan, van feitelijke afdracht aan het fonds voor aanvullende
vergoedingen nauwelijks sprake zal zijn. Zij wijzen er daarbij op dat vrijwel
alle exploitaties van oudere opnames geschieden in de vorm van
geremasterde versies. Deze leden willen graag horen wanneer sprake is
van een nieuwe opname, een nieuwe vastlegging of een nieuw fonogram.
Zij willen ook graag weten of een digitalisering of een remastering een
nieuw fonogram oplevert. Ten slotte merken zij op dat wellicht een
aanpassing van het wetsvoorstel nodig is teneinde het onderscheid
tussen deze begrippen te verduidelijken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 329, nr. 5

12

Hierboven is naar aanleiding van een vraag van de VVD-fractie uiteengezet dat de in het wetsvoorstel gehanteerde terminologie aansluit bij de
terminologie van de Wet op de naburige rechten. Daarbij is aangegeven
dat artikel 1 onderdeel c Wet op de naburige rechten bepaalt dat een
fonogram is iedere opname van uitsluitend geluiden van een uitvoering of
andere geluiden en uit artikel 1 onderdeel b van de wet op de naburige
rechten volgt dat opnemen is geluiden voor de eerste maal vastleggen.
Daarbij is uiteengezet dat «voor de eerste maal vastleggen» niet slechts in
letterlijke zin moet worden verstaan maar daaronder ook moeten worden
begrepen bestaande opnamen die een klankbewerking hebben ondergaan.
Naar aanleiding van vergelijkbare vragen van de fracties van VVD, PvdA,
CDA en PVV is geantwoord dat voor het begin van de beschermingstermijn van belang is het moment waarop het eerste fonogram wordt
opgenomen. Wanneer niet een nieuw fonogram ontstaat, gaat geen
nieuwe beschermingstermijn lopen. Remastering is niet voldoende
onderscheidend om een nieuw fonogram op te leveren en dus ook niet
om een nieuwe beschermingstermijn te doen aanvangen. Bij remixing kan
dit wel het geval zijn wanneer sprake is van evidente toevoegingen en het
resultaat van de remixing daardoor voldoende onderscheidend is van het
oorspronkelijke fonogram. In dat geval ontstaat een nieuw beschermd
fonogram en gaat een nieuwe beschermingstermijn lopen.
Met deze verduidelijkingen is een aanpassing van het wetsvoorstel niet
aangewezen.
C
Artikel 15g
De leden van de VVD-fractie hebben een vraag met betrekking tot de
aanwijzing van SENA als rechtspersoon die belast is met het beheer van
het fonds waaruit uitvoerende kunstenaars die voor eenmalig bedrag zijn
afgekocht in de verlengde beschermingstermijn een aanvullende
vergoeding kunnen ontvangen. Zij merken op dat het wetsvoorstel geen
administratieve lasten met zich brengt en vragen of de aanwijzing van
SENA ook geen administratieve lasten voor SENA met zich brengt. Ook
willen deze leden weten hoe SENA eventuele administratieve lasten gaat
delgen. Zij vragen voorts welke eisen aan SENA worden gesteld ten
aanzien van het bereiken van uitkeringen aan rechthebbenden alsmede
over de wijze waarop SENA haar eigen kosten delgt. Ten slotte willen deze
leden weten wat er gebeurt met een eventueel overschot.
SENA is belast met beheer van het fonds waaruit sessiemuzikanten die
aan een fonogram hebben meegewerkt en daarbij voor een eenmalig
bedrag zijn afgekocht in de verlengde beschermingstermijn een uitkering
kunnen ontvangen. Daartoe moeten de rechthebbenden tot het betreffende fonogram jaarlijks 20% van de met dat fonogram verworven
inkomsten in het fonds storten. SENA verdeelt dit geld vervolgens onder
de bij haar bekende uitvoerende kunstenaars, danwel hun erfgenamen. De
verdeling zal geschieden volgens een daartoe door SENA op te stellen
repartitiereglement. Voor de lasten die voortvloeien uit het opstellen van
dit reglement, uit het beheer van het fonds en uit de repartitie over de
uitkeringsgerechtigden, kan SENA beheerskosten in rekening brengen.
Deze beheerskosten, waarvan niet uit te sluiten valt dat zij bij aanvang en
in de opstartfase van het fonds enigszins hoger uitvallen dan wanneer het
fonds eenmaal operationeel is, kunnen in mindering gebracht worden op
de uit te keren aanvullende vergoeding.
In dit kader is van belang dat op 1 juli 2013 in werking zal treden de Wet
toezicht en geschillenbeslechting collectieve beheersorganisaties auteursen naburige rechten (Stb. 2013, 97). Deze wet voorziet in aanscherping

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 329, nr. 5

13

van de eisen die worden gesteld aan cbo’s (waaronder SENA) en in
versterking van de bevoegdheden van het College van Toezicht.
Ook SENA zal aan deze wettelijke (deels aangescherpte) eisen moeten
voldoen. Ten aanzien van de wijze waarop SENA haar eigen kosten delgt,
geldt dat de nieuwe Wet toezicht bepaalt dat cbo’s gebonden zijn aan een
– binnenkort bij algemene maatregel van bestuur vast te stellen –
drempel. Bij overschrijding van deze drempel is uitleg vereist in het
jaarverslag dat wordt voorgelegd aan het College van Toezicht. Tevens
bepaalt de nieuwe Wet toezicht dat collectieve beheersorganisaties een
doelmatig financieel beleid voeren en de geïnde vergoedingen in de drie
kalenderjaren volgend op het kalenderjaar van inning onder de rechthebbenden moeten verdelen. De vaststelling of wijziging van een repartitiereglement is onderworpen aan de voorafgaande schriftelijke instemming
van het College van Toezicht. Bij niet-naleving is het College van Toezicht
vanaf 1 juli a.s. bevoegd om een boete of een last onder dwangsom op te
leggen. Ten aanzien van de niet-verdeelbare gelden geldt dat uit
overweging 12 van de wijzigingsrichtlijn volgt dat ten aanzien van
niet-verdeelbare gelden de nationale voorschriften kunnen worden
toegepast.
De leden van de VVD-fractie vragen hoe dit wetsvoorstel zich verhoudt tot
het amendement dat ziet op één factuur voor ondernemers uit hoofde van
alle collectieve beheersorganisaties (Kamerstukken II, 31 766, nr. 20)
De regeling voor één factuur voor ondernemers ziet op de relatie tussen
een cbo en haar gebruikers en op het terugdringen van de lasten voor
gebruikers als gevolg van afdrachten aan cbo’s. De regeling voor één
factuur staat los van de wijzigingsrichtlijn en het onderhavige
wetsvoorstel, waarin de relatie tussen de cbo en de rechthebbende
uitvoerende kunstenaars centraal staat. De positie van platenmaatschappijen die moeten bijdragen aan het fonds voor sessiemuzikanten is
enigszins vergelijkbaar met de ondernemer die een vergoeding moet
betalen voor het gebruik van beschermde werken. Van meerdere facturen
zal richting deze platenmaatschappijen geen sprake zijn, omdat alleen
SENA wordt aangewezen voor het beheren van het fonds.
De leden van de VVD-fractie merken voorts op dat SENA in haar administratie uitsluitend de voor commerciële doeleinden uitgebrachte
fonogrammen heeft. Zij vragen of SENA ervan uit mag gaan dat het fonds
uitsluitend ziet op voor commerciële doeleinden uitgebrachte
fonogrammen.
Hierboven is op een gelijkluidende vraag van de leden van de CDA-fractie
geantwoord dat het fonds in de praktijk alleen zal zien op voor commerciële doeleinden uitgebrachte fonogrammen. Zoals de leden van de
VVD-fractie zelf reeds aangeven, ligt het niet in de rede dat met voor
niet-commerciële doeleinden uitgebrachte fonogrammen 50 jaar nadat zij
zijn openbaar gemaakt of op andere wijze in het verkeer zijn gebracht nog
inkomsten worden gegenereerd.
De leden van de VVD-fractie merken op dat platenmaatschappijen
ingevolge het voorgestelde artikel 9b lid 2 inkomsten afdragen over de
uitsluitende rechten op reproductie, verspreiding en beschikbaarstelling
van het fonogram. Zij merken op dat dit volgens de toepassingscriteria in
artikel 32 lid 1 onderdeel c Wet op de naburige rechten ook betreft
fonogrammen uit staten van buiten de Conventie van Rome, zoals de
Verenigde Staten. Zij geven daarbij aan dat volgens artikel 31 lid 5 Wet op
de naburige rechten het mandaat van SENA is beperkt tot landen uit de
Conventie van Rome. Deze leden vragen of het de bedoeling is dat
Amerikaanse artiesten een aanspraak kunnen doen op het fonds.
Ik begrijp de vraag van deze leden aldus dat zij wensen te vernemen of
buitenlandse uitvoerende kunstenaars zijn beschermd als hun uitvoe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 329, nr. 5

14

ringen zijn vastgelegd op fonogrammen die uit hoofde van artikel 32 lid 2
van de Wet op de naburige rechten beschermd zijn. Voor een antwoord op
die vraag verwijs ik deze leden naar het bevestigende antwoord op een
gelijkaardige vraag van de leden van de fractie van de PvdA.
De leden van de fractie van VVD vragen ten slotte hoe gerechtigden tot
uitkering uit het fonds kunnen worden achterhaald indien zij 50 jaar
geleden voor een eenmalig bedrag zijn afgekocht, juist om administratieve rompslomp te voorkomen. Deze leden vragen of dit niet juist leidt tot
een lastenverzwaring.
Ik verwijs de leden van de VVD-fractie graag naar hetgeen in het
algemene deel is opgemerkt ten aanzien van de vormgeving van het
fonds. Dat komt erop neer dat sessiemuzikanten die recht menen te
hebben op een uitkering uit het fonds, zelf moeten bewijzen dat zij hebben
meegewerkt aan een uitvoering die op een fonogram is opgenomen en
daarbij tegen een eenmalig bedrag zijn afgekocht. Op de platenmaatschappijen of op SENA rust geen verplichting om hen actief te achterhalen. Daarmee is van een lastenverzwaring voor de platenmaatschappijen of SENA geen sprake.
De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 329, nr. 5

15