Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

28 479

Rechtspositie van politieke ambtsdragers

Nr. 57

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 maart 2012
Inleiding
Als uitvloeisel van de zogenaamde «Dijkstal-wetgeving» geldt voor
politieke ambtsdragers een sollicitatieplicht als zij na 27 februari 2010
aftreden. Bij brief van 13 september 2010 heeft de Kamer verzocht haar na
circa een jaar te informeren over de stand van zaken bij de effectuering
van deze sollicitatieplicht. Bij dezen voldoe ik aan dit verzoek.
Het Sollicitatiebesluit politieke ambtsdragers dat betrekking heeft op de
uitvoering van de sollicitatieplicht en de planmatige begeleiding naar
werk, is (na een voorhangprocedure bij de Tweede Kamer) op
30 november 2010 gepubliceerd. Een toelichtende brochure is in
december 2010 uitgebracht en breed verspreid onder de verschillende
bestuursorganen. Toepassing vindt namelijk zowel plaats op centraal als
op decentraal niveau. Eind november 2011 heeft mijn ministerie de
praktijk, wat mijn verantwoordelijkheidsgebied betreft, geëvalueerd met
de uitvoerende instanties.
Doelgroep
Mijn verantwoordelijkheid betreft de uitvoering van de Algemene
pensioenwet politieke ambtsdragers (Appa) voor voormalige bewindspersonen, leden van de Tweede Kamer, voorzitters van de Eerste Kamer,
Rijksvertegenwoordigers BES, (substituut) Nationale Ombudsmannen en
herindelingsburgemeesters. Voor deze ambtsdragers heeft mijn ministerie
een uitvoeringscontract gesloten met Loyalis Maatwerk Administraties
(LMA). De planmatige begeleiding naar werk moet op grond van het
Sollicitatiebesluit worden uitgevoerd door een re-integratiebureau. LMA
heeft dit uitbesteed aan Van Ede & Partners.
Voor de bestuurders van de provincies en waterschappen is in het najaar
van 2011 (na een aanbestedingstraject) een uitvoeringscontract gesloten,

kst-28479-57
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 479, nr. 57

1

ook met LMA. Voor de planmatige begeleiding van deze bestuurders
worden Van Ede en P&O Services ingeschakeld. Voor de gemeenten is een
dergelijk overkoepelend contract niet afgesloten. De gemeenten kunnen
zelf besluiten hoe zij invulling geven aan de uitvoering van de Appa en
aan de sollicitatieplicht.
Ik heb geen zicht op de uitvoering bij de decentrale overheden en
bovendien is men daar nog maar, zoals gezegd, sinds kort bezig met de
uitvoering van het Sollicitatiebesluit. Ik beperk mij in deze brief dan ook
tot de uitvoering op mijn eigen verantwoordelijkheidsgebied.
De sollicitatieverplichting en de planmatige begeleiding naar
werk
Voor de Appa-uitkeringsgerechtigde gaat in principe drie maanden na het
aftreden de sollicitatieplicht gelden. Deze sollicitatieplicht geldt zolang
betrokkene aanspraak heeft op een Appa-uitkering. In de regel zal dat
twee tot vier jaar zijn, afhankelijk van de diensttijd als politieke ambtsdrager, maar maximaal tot de pensioengerechtigde leeftijd.
Het recht op de Appa-uitkering vervalt niet bij het aanvaarden van een
nieuwe voltijdfunctie. Gedurende de rest van de duur van het recht op
Appa-uitkering wordt de uitkering gekort met de uit die nieuwe functie
voortvloeiende inkomsten. De uitkering kan tot nihil worden gekort. Zodra
echter die nieuwe inkomsten om wat voor reden dan ook geheel of
gedeeltelijk weer komen te vervallen, herleeft de uitkering voor de
resterende duur geheel of gedeeltelijk. En met de herleving van de
uitkering, herleeft ook de sollicitatieplicht. Die zijn 1 op 1 gekoppeld.
Er is slechts een beperkt aantal uitzonderingen op de sollicitatieplicht.
Betrokkene heeft géén sollicitatieplicht zolang hij of zij ten minste 70%
verdient uit hoofde van een nieuw politiek ambt. Evenmin geldt de
sollicitatieplicht als de uitkering van betrokkene wordt verminderd tot nihil
vanwege neveninkomsten uit een functie, niet zijnde een politiek ambt, of
vanwege voldoende inkomsten uit een eigen bedrijf. Ten slotte geldt er
geen sollicitatieplicht ingeval van geheel of gedeeltelijke invaliditeit.
Genoemde mogelijkheid van herleving van de sollicitatieplicht gedurende
de gehele toegekende uitkeringsperiode betekent dat de uitkeringsgerechtigde gedurende de gehele uitkeringsduur moet worden gevolgd. Een
nieuwe baan schort de uitkeringsduur niet op. In geval van een nieuwe
baan en dus opschorting van de sollicitatieplicht bestaat de begeleiding
op grond van de Appa voornamelijk uit voortgangsbewaking.
In het systeem dat nu geldt bij de uitvoering van de sollicitatieplicht, is het
standaard dat betrokkene na ommekomst van die eerste drie maanden na
aftreden (of zoveel eerder als betrokkene wenst) een intakegesprek heeft
met Van Ede. Het is verplicht dat betrokkene een re-integratieplan opstelt.
Dit re-integratieplan moet binnen drie weken ter toetsing worden
gezonden aan LMA; dus uiterlijk drie maanden en drie weken na het
aftreden van betrokkene. Dit plan is de kern; het plan is bepalend welke
voorgenomen activiteiten worden ondernomen om weer aan het werk te
gaan of om zich daarop voor te bereiden. Dit plan wordt om de drie
maanden met betrokkene geëvalueerd.
Niet elke ex-politieke ambtsdrager heeft eenzelfde mate van begeleiding
nodig. Daarom kan de inhoud van de persoonsgerichte begeleiding
variëren. Zo kan men zich beperken tot de procedure van zelfreflectie,
maar is ook planmatige begeleiding/ ondersteuning in de zin van
outplacement mogelijk, vanwege de afstand tot de arbeidsmarkt. Het plan
moet in ieder geval worden goedgekeurd door LMA.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 479, nr. 57

2

Het staat betrokkene vrij te kiezen welk bureau hem of haar begeleidt in de
uitvoering van het re-integratieplan. Het ligt voor deze doelgroep echter
voor de hand dat dit Van Ede zal zijn. Dit blijkt ook zo te zijn in de praktijk.
Het proces behorende bij het opstellen en vervolgens uitvoeren van het
re-integratieplan, wordt aangemerkt als het verrichten van sollicitatieactiviteiten. Op het niet meewerken aan het opstellen (en uitvoeren) van dit
plan staan sancties op grond van het Sollicitatiebesluit. Deze sancties zijn
afgeleid van die voor de WW gelden. Het is een systeem van inhoudingen
op de Appa-uitkering.
Evaluatie
Zoals gezegd, is de uitvoering op centraal niveau eind november 2011
geëvalueerd. Deze evaluatie kan overigens beter worden opgevat als een
tussenbalans. De beoordeelde periode was vrij kort, te weten circa een
jaar. Bovendien betrof het ook een beperkt aantal betrokkenen, namelijk
vijftien: één persoon uit 2010 en veertien personen uit 2011. Er zijn in deze
periode geen verkiezingen geweest; wel een kabinetswisseling met een
aantal herbenoemingen, en een aantal herindelingen. Ook speelt mee dat
de sollicitatieplicht durende de eerste drie maanden na het aftreden niet
geldt. Overigens kan de ambtsdrager dan al wel sollicitatieactiviteiten
ontplooien of alvast met een re-integratiebureau werken aan het
re-integratieplan dat na genoemde drie maanden verplicht is. Dit is in de
praktijk ook een aantal keren gebeurd.
In algemene zin is vast te stellen dat de diepte-investering in de voorbereiding in de praktijk heeft geloond. In goede samenwerking met LMA en
Van Ede heeft mijn ministerie de praktische vormgeving van het in het
Sollicitatiebesluit beschreven kader tot stand gebracht. Deze procedures
en voorziene verschillende mogelijke situaties zijn vervolgens beschreven
in de brochure «Sollicitatieplicht en outplacement voor politieke ambtsdragers». Deze brochure blijkt in de praktijk een goed handvat te zijn voor
de beoordeling van de verschillende individuele omstandigheden.
In heel specifieke individuele gevallen vindt er over de casuïstiek een
tripartite overleg plaats tussen mijn ministerie, LMA en Van Ede. In de
schaarse gevallen dat dit nodig bleek, bewees dit zijn nut.
Op basis van het voorgaande komt uit de evaluatie unaniem naar voren
dat er geen aanleiding is voor wijzigingen in de gekozen aanpak.
De brochure geeft duidelijkheid aan alle partijen. De politieke ambtsdragers zijn positief over de aanpak: ze zien het vaststellen van het op
maat gemaakte re-integratieplan en de nazorg als goed werkgeverschap.
In cijfers kan ik nog het volgende meedelen.
• Van de vijftien personen zijn er in 2011 vijf succesvol gere-integreerd:
vier in een politiek ambt en één via een gestarte eigen onderneming.
Hierdoor is de uitkering verminderd tot nihil. Geen van hen is na deze
succesvolle reïntegratie teruggevallen in de uitkering (maar het betrof,
zoals gezegd, een korte periode).
• Van één andere persoon is de Appa-uitkering in 2011 beëindigd
vanwege het einde van de uitkeringsduur.
• De negen andere uitkeringsgerechtigden zaten in 2011 in de werkgerichte fase. Van dit aantal is na de evaluatiebijeenkomst overigens
gebleken dat er twee in de eerste maanden van 2012 zodanig zijn
gereïntegreerd dat hun Appa-uitkering tot nihil kon worden
teruggebracht.
• Van Ede meldt elke drie maanden expliciet bij LMA of er sprake is
geweest van bijstellingen van de plannen of niet. In de bekeken
periode zijn die er niet geweest.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 479, nr. 57

3

•
•

Er zijn geen sancties toegepast.
Eén persoon heeft gekozen voor een ander bureau dan Van Ede. Een
dergelijk bureau wordt getoetst door LMA aan de in het Sollicitatiebesluit gestelde eisen. Het contact met dat andere bureau verliep
aanvankelijk stroef, maar de wederzijdse verantwoordelijkheden zijn
nu duidelijk. Overigens geven LMA en Van Ede aan dat hen is gebleken
dat het bij re-integratiebureaus niet gebruikelijk is dat de planmatige
begeleiding naar werk meer inhoudt dan het toeleiden naar de
arbeidsmarkt sec. In het kader van de Appa wordt echter ook van het
bureau verwacht dat het driemaandelijks toetst of activiteiten conform
het re-integratieplan zijn uitgevoerd, dat de voortgang wordt bewaakt
gedurende de gehele uitkeringsduur en dat er nazorg is ingeval van
succesvolle re-integratie.

Het voornemen is om de volgende evaluatie plaats te laten vinden in het
komende najaar.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
J. W. E. Spies

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 479, nr. 57

4