Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Vragen gesteld door de leden der Kamer

2023Z18154
Vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) aan de Staatssecretaris van
Economische Zaken en Klimaat over schade in Groningen (ingezonden
24 oktober 2023).
Vraag 1
Klopt het dat de memorie van eis van de Nederlandse Aardolie Maatschappij
(NAM) in de arbitrage van september 2022 niet is overgelegd aan de
parlementaire enquêtecommissie aardgaswinning Groningen (PEAG)?
Vraag 2
Klopt het dat in de memorie van eis van de NAM de formele standpunten van
de NAM ten aanzien van de versterking van de gebouwen in Groningen is
weergegeven en kunt u aangeven hoeveel pagina’s het processtuk betreft?
Vraag 3
Bent u er zeker van dat de wijziging van artikel 52g Mijnbouwwet geen
kapitale schade toebrengt aan de schatkist van de Staat der Nederlanden en
zo ja, kunnen we hiervan de toetsing ontvangen waarbij extensief ingegaan
wordt op de gevolgen voor de vergoedingsplicht van de NAM en de
gevolgen voor de periode vanaf 1 januari 2020 tot het invoeren van de
heffing en de argumenten uitgewisseld in de arbitrageprocedure?
Vraag 4
Kunt u toelichten hoe het heeft kunnen gebeuren dat in de zomer van 2022,
dus tijdens de parlementaire enquête en ook in het dossier Groningen waar
transparantie uitgangspunt is, door de Minister of de Staatssecretaris is
besloten om -anders dan bijvoorbeeld een openbare arbitrageprocedure of
een openbare rechtbankprocedure- een slot te zetten op de processtukken, de
inhoud van de arbitrageprocedure?
Vraag 5
Is de keuze om een slot op de arbitrageprocedure te zetten alleen uw keuze,
of is dit ook besproken of gedeeld met het kabinet of de regering dan wel de
Minister-President?

kv-tk-2023Z18154
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Vragen

1

Vraag 6
Zijn er nog andere afspraken gemaakt ten aanzien van de arbitrageprocedure
in het kabinet of de regering en zo ja, zijn deze geheim of openbaar en in
beide gevallen? Graag ontvang ik een afschrift van die afspraken.
Vraag 7
Klopt het dat een arbitrageprocedure met een slot erop nooit de betrokken
bewindvoerders ontslaat van de plicht om de documenten aan de parlementaire enquêtecommissie te verstrekken?
Vraag 8
Is de keuze van een slot op de arbitrageprocedure gemaakt vanwege de
fouten van de opvolgend VVD-Ministers in de versterkingsprocedure en
specifiek Minister Wiebes in het Akkoord op Hoofdlijnen en de interim
Betalingsovereenkomst Versterken (IBOV)(+)?
Vraag 9
Klopt het dat alle versterkingskosten op grond van artikel 52g Mijnbouwwet
en 6:95 BW voor rekening van NAM dienen te komen voor de periode vanaf
1 januari 2020, het publiek worden van de versterkingsoperatie?
Vraag 10
Bent u met mij eens dat onder de Wettelijke Vergoedingsplicht Versterken
door NAM voor Groningen, dus op basis van artikel 52g Mijnbouwwet en het
Burgerlijk Wetboek, alle versterkingskosten vallen, waaronder maar niet
beperkt tot:
a. Apparaatskosten;
b. versterkingsmaatregelen;
c.
maatregelen die nodig zijn voor versnelling van de versterkingsoperatie;
d. maatregelen die nodig zijn vanwege bijzondere omstandigheden;
e. eventuele andere maatregelen die onder de discretionaire bevoegdheid
van de Algemeen Directeur Nationaal Coördinator Groningen (NCG)
vallen;
f.
de maatregelen voortkomend uit de PEAG die door NCG zijn en worden
geïmplementeerd voor de versterkingsoperatie, waaronder intensivering
van de gebiedsgerichte aanpak;
g. overige kosten, zoals vergoeding immateriële kosten en kosten
rechtsbijstand?
Vraag 11
Op mijn vraag of de versterkingskosten 11 miljard euro bedragen, komt u
terug met het in rekening gebrachte bedrag bij NAM van 1,1 miljard euro
plus nog 4 miljard euro versterkingsgeld voor de periode van 2023 t/m 2028.
Ik ben daarom ook gaan rekenen en kom meer in de buurt van mijn bedrag
van 11 miljard euro. Op basis van miljoenennota 2024 en 2023 + alle overige
versterkingskosten, kom ik uit op: versterkingskosten 2020 (onbekend) +
5.847 miljoen + beleidsmatige ontwikkelingen PEAG+ Apparaatskosten NCG +
Bestuurlijke Afspraken 2020 1.5 miljard + Nationaal Programma Groningen
1,15 miljard.
Toelichting 5.874 miljoen euro: namelijk (miljoenennota 2023) voor het jaar
2021 – einde een bedrag van 5.386 miljoen euro plus 461 miljoen euro
(bijstelling miljoenennota 2024) = 5.847 miljoen.
Graag uw reactie op de door mij opgevoerde posten. Waar u het niet eens
bent met een (volledige) doorbelasting aan de NAM?
Vraag 12
Hoe heeft het kunnen gebeuren dat met de Wiebes-overeenkomsten, namelijk
het Akkoord op Hoofdlijnen uit 2018, de IBOV uit 2018 en de IBOV+ uit 2019
met de NAM, de wettelijke vergoedingsplicht versterken door de NAM voor
Groningen (hierna ook: WVVNG) is ingeperkt?
Vraag 13
Kunt u aangegeven waarom in het Akkoord op Hoofdlijnen, specifiek vanaf
artikel 5.5 is opgenomen dat de apparaatskosten voor personeel, gebruik
gebouwen, ICT, externe inhuur medewerkers, programmatuur, gebruik van
diensten zoals DICTU van NCG (hierna gezamenlijk: Apparaatskosten) van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Vragen

2

Wettelijke Vergoedingsplicht Versterken door de NAM voor Groningen zijn
uitgezonderd?
Vraag 14
Had het onttrekken van de Apparaatskosten van de Wettelijke Vergoedingsplicht Versterken door de NAM voor Groningen niet expliciet gemeld moeten
worden aan de Kamer en had dit bovendien niet als staatssteun voor toetsing
gemeld moeten worden bij de Europese Commissie?
Vraag 15
Kunt u aangeven wat de Apparaatskosten van NCG zijn voor de publieke
versterkingsoperatie, namelijk de periode 1 januari 2020 tot aan het einde,
met een onderverdeling van Apparaatskosten in de periode van 1 januari
2020 tot nu en vanaf nu tot het einde van de versterkingsoperatie?
Vraag 16
Kunt u de, vanwege belangen van de Staat der Nederlanden, weggelakte
artikelen 5.8 en 5.9 van het Akkoord op Hoofdlijnen alsnog openbaar maken
en zo ja, dan graag een kopie en zo nee, waarom niet en kunt u dan
tenminste aangeven of hierin ook een beperking van de Wettelijke Vergoedingsplicht Versterken voor Groningen door de NAM is opgenomen en zo ja,
voor welke kosten?
Vraag 17
Waarom is de Kamer bij het Akkoord op Hoofdlijnen in 2018 niet expliciet
geïnformeerd over het verkleinen van de wettelijke vergoedingsplicht door
NAM?
Vraag 18
Hoe heeft het kunnen gebeuren dat in de IBOV(+) de Wettelijke Vergoedingsplicht Versterken door NAM voor Groningen is teruggebracht, namelijk van
een niet-limitatieve wettelijke vergoeding van alle vermogensschade en ander
nadeel in Groningen naar een limitatief aantal kostenposten van de versterkingsoperatie in Groningen namelijk:
a. de beoordeling of gebouwen aan de veiligheidsnorm voldoen;
b. het treffen van maatregelen teneinde een gebouw aan de veiligheidsnorm te laten voldoen;
c.
de kosten van het CVW (wat in functie was tot eind 2019)?
Vraag 19
Waarom is de Kamer in 2018 niet expliciet geïnformeerd over deze (tweede)
fundamentele wijziging en afwijking van de wettelijke vergoedingsplicht door
NAM?
Vraag 20
Is de Minister in 2018 bij het aangaan van het Akkoord op Hoofdlijnen dan
wel bij het aangaan van de IBOV door de Secretaris-Generaal van het
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) geïnformeerd dat een
inperking van de wettelijke vergoedingsplicht door de exploitant verboden
staatssteun aan NAM en haar aandeelhouders is in de zin van artikel 107 e.v.
VWEU?
Vraag 21
Is er een verband tussen enerzijds de in de PEAG uitspringende keuze van
Minister Wiebes tot het stilleggen van de versterkingsoperatie in 2018 en
anderzijds de Wiebesovereenkomsten uit dezelfde periode, waarin het
wettelijke kostenverhaal van de Staat op NAM is beperkt?
Vraag 22
Klopt het dat naast de door de PEAG genoemde keuze voor het stilleggen van
de versterkingsoperatie met verstrekkende gevolgen voor de Groningers,
eveneens door Minister Wiebes een fout lijkt te zijn gemaakt met verstrekkende gevolgen voor de schatkist?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Vragen

3

Vraag 23
Is niet de essentie van een melding bij de Europese Commissie van staatssteun dat de Wiebesovereenkomsten worden getoetst aan verenigbaarheid
met de Europese regels van staatssteun en dat dit in essentie zal leiden tot
een verplichting van de Staat der Nederlanden om alle versterkingskosten te
verhalen op NAM?
Vraag 24
Zou je kunnen stellen dat het op het eerste gezicht lijkt alsof NAM handiger
en slimmer is geweest bij het verkleinen van haar vergoedingsplicht voor
versterken over de band van de Wiebesovereenkomsten, maar dat deze
inperking nietig is voor zover wordt afgeweken van de wettelijke verplichting
tot betaling van de versterkingskosten door NAM?
Vraag 25
Is staatssteun gebruikt door de Staat der Nederlanden in de arbitrageprocedure over de facturen op grond van de Wiebesovereenkomsten?
Vraag 26
Gaat de Staat der Nederlanden voor een verhaal van alle versterkingskosten
vanaf 1 januari 2020, niet alleen de facturen maken op grond van de
Wiebesovereenkomsten?
Vraag 27
Heeft u namens de Staat der Nederlanden al een staatssteunmelding gedaan
voor de totale versterkingskosten en de inperking van de Wiebesovereenkomsten en zo nee, is dit er niet een verplichting om dit alsnog te doen op grond
van de inzichten van vandaag?
Vraag 28
Was het niet nuttig en eigenlijk essentieel geweest als de PEAG en ook de
Kamer op de hoogte was gebracht van de gevolgen van de Wiebesovereenkomsten voor het verhaal van versterkingskosten op NAM en de mogelijkheid
om dit via een staatssteunmelding bij de Europese Commissie alsnog recht te
zetten?
Vraag 29
U heeft zoals ook eerder aangegeven dat via het gashuis uiteindelijk een 30
(NAM): 70 (Staat der Nederlanden) verdeling van de kosten ontstaat. Klopt
het dat in 1963 een verdeling van de kosten is afgesproken op 60 (NAM): (40)
Staat der Nederlanden. Kunt u het verschil toelichten?
Vraag 30
Kunt u, in dat kader, nog eens toelichten waarom de verhouding 70 tot 30
procent is zoals u aangaf, bijvoorbeeld bij de niet denkbeeldige situatie dat er
weinig tot geen baten zijn voor NAM en wel versterkingskosten voor rekening
van NAM?
Vraag 31
Zijn in het Ministerie van EZK maatregelen genomen vanwege de uitkomsten
van de PEAG ten aanzien van het kerndepartement?
Vraag 32
Gezien de inhoud van de Wiebesovereenkomsten, het integriteitsonderzoek
en de uitkomsten van de PEAG ten aanzien van het kerndepartement, kunt u
de Kamer ervan verzekeren dat de onderhandelingen met Shell en Exxon niet
worden gevoerd door een of meer medewerkers die de Wiebesovereenkomsten hebben geschreven of onderhandeld met NAM en haar aandeelhouders
en zo nee, kunt u hiertoe maatregelen nemen?
Vraag 33
Gezien de inhoud van de Wiebesovereenkomsten, het integriteitsonderzoek
en de uitkomsten van de PEAG ten aanzien van het kerndepartement, kunt u
de Kamer ervan verzekeren dat u op het verhaal van de totale versterkingskosten en ook het doen van een staatssteunmelding niet wordt geadviseerd
door een of meer medewerkers die de Wiebesovereenkomsten hebben

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Vragen

4

geschreven of onderhandeld met NAM en haar aandeelhouders en zo nee,
kunt u hiertoe maatregelen nemen?
Vraag 34
Met de focus op de versterkingsoperatie en het afwikkelen van schade, is het
niet beter om -naast de huidige DG voor Groningen- een apart tijdelijk DG op
te richten waarin de versterkingskosten en kosten door schade worden
verhaald?
Vraag 35
Kunt u toelichten hetgeen u op 12 oktober 2023 in de Kamer aangaf, namelijk
dat de IBOV per 1 juli 2023 niet meer van toepassing is op de versterkingsoperatie vanwege de heffing die is opgenomen in de Tijdelijke wet Groningen?
Vraag 36
Bent u met mij eens dat een van de twee wettelijke grondslagen voor verhaal
van de versterkingskosten fundamenteel worden aangepast met het
wetsvoorstel (kamerstuk 36 441), waarbij in het voorstel bijvoorbeeld wordt
verwijderd de tekst dat de «houder van de winningsvergunning Groningenveld neemt alle noodzakelijke maatregelen om de gevolgen van een zwaar
ongeval voor mens en milieu te beperken»?
Vraag 37
Bent u met mij eens dat het oorspronkelijke wetsartikel 52g kan blijven staan
zo lang er schade ontstaat of versterking nodig is en zo nee, kunt u uitleggen
wat hierop tegen is?
Vraag 38
Bent u bereid zorg te dragen dat er een externe heroverweging plaatsvindt
van de recente Kamerstukken van 5 oktober 2023 (Kamerstuk 36 441), met
name het schrappen van artikel 52g Mijnbouwwet, een en ander om
potentiële miljoenen of miljardenschade over de afgelopen jaren en nog te
vergoeden kosten door NAM te voorkomen? Zo nee, waarom niet?
Vraag 39
Kunt u aangeven waarom er geen beslag is gelegd onder NAM voor de
ingehouden substantiële betalingen op de facturen en waarom er geen
staatssteunmelding is gedaan voor de versterkingskosten in de Wiebesovereenkomsten?
Vraag 40
Kunt u de Wiebesovereenkomsten waarmee u bij uw aantreden geconfronteerd werd met de kennis van nu beschouwen en aangeven of u de Wiebesovereenkomsten anders had geschreven voor wat betreft het verhaal van de
versterkingskosten?
Vraag 41
Kunt u aangeven waarom er naast de arbitrage met als eiser NAM, niet ook
een juridische procedure door de Staat der Nederlanden voor de volledige
versterkingskosten is ingesteld. Bent u bereid dit alsnog te doen?
Vraag 42
Kunt u aangeven of u, met de kennis van dit moment en de vragen hier
gesteld, tot de conclusie komt dat er alsnog een verplichte staatssteunmelding moet worden gedaan vanwege de Wiebesovereenkomsten?
Vraag 43
Kunt u door het advocatenkantoor dat u inzake de onderhandelingen
adviseert (en niet betrokken is geweest bij de Wiebesovereenkomsten) laten
uitzoeken of het doen van een staatssteunmelding gunstige gevolgen heeft
voor de arbitrageprocedure door bijvoorbeeld het verlies van belang of het
stoppen hiervan vanwege de arbitrageafspraken uit medio 2022, ook gezien
het integriteitsonderzoek bij directie Wetgeving en Juridische Zaken (WJZ) bij
het onderdeel wat deze arbitrageprocedure heeft voorbereid?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Vragen

5

Vraag 44
Kunt u aangeven welke andere belanghebbenden een staatssteunmelding
over de Wiebesovereenkomsten kunnen doen bij de Europese Commissie?
Vraag 45
Kunt u er voor zorgen dat de procedure voor artikel 52g Mijnbouwwet,
Kamerstukken van 5 oktober 2023 (Kamerstuk 36 441) met spoed aangepast
wordt door intrekking dan wel een andere wijze van aanhouding en waarbij u
extern onderzoek laat uitvoeren of dit wetsartikel zonder enig risico voor de
staatskas, de arbitrageprocedure en de wettelijke vergoedingsplicht versterken door NAM voor Groningen kan worden aangepast?
Vraag 46
Kunt u de Kamer met spoed informeren over de stand en planning van de
arbitrageprocedure en het doen van een staatssteunmelding?
Vraag 47
Kunt u aangeven welke verbeteringen binnen het Ministerie van EZK zijn
doorgevoerd of welk traject hiervoor is ingezet, naar aanleiding van de
opmerkingen die door de PEAG zijn gemaakt over het Ministerie van EZK met
punten die verbeterd zouden moeten worden, bijvoorbeeld het niet informeren van de politiek bestuurder of het nemen van ambtelijke beslissingen die
politiek bestuurlijke afstemming hadden moeten hebben?
Vraag 48
Kunt u er voor zorgen dat er in de adviezen die uitgevraagd en aan u
gegeven worden voor de staatssteunmelding, arbitrage en onderhandelingen
met NAM en haar aandeelhouders, zich geen filters van medewerkers
bevinden die betrokken zijn geweest bij het schrijven of onderhandelen van
de Wiebesovereenkomsten of die onderdeel uitmaken van het integriteitsonderzoek?
Vraag 49
Kunt u deze vragen elk afzonderlijk beantwoorden?
Vraag 50
Kunt u deze vragen met spoed, maar in elk geval ruim voor 22 november
2023 beantwoorden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Vragen

6