Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1336

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 januari 2012
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij 14 fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling
Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche 1: Mededeling en verordening Erasmus voor Iedereen (Kamerstuk
22 112, nr. 1332)
Fiche 2: Inzake verordeningen European Venture Capital Funds en Social
Entrepreneurship Funds (Kamerstuk 22 112, nr. 1333)
Fiche 3: Mededeling Oplossing van grensoverschrijdende successiebelastingproblemen in de EU (Kamerstuk 22 112, nr. 1334)
Fiche 4: Mededeling Actie Plan financiering MKB (Kamerstuk 22 112, nr.
1335)
Fiche 5: Verordening inzake de vaststelling van een programma voor het
milieu en klimaatactie (LIFE)
Fiche 6: Richtlijn consulaire bescherming voor burgers van de Unie in het
buitenland (Kamerstuk 22 112, nr. 1337)
Fiche 7: Richtlijn hergebruik van overheidsinformatie, mededeling Open
gegevens en het besluit over hergebruik van documenten van de
Commissie (Kamerstuk 22 112, nr. 1338)
Fiche 8: Verordening tot vaststelling van het programma «Europe for
Citizens» 2014–2020 (Kamerstuk 22 112, nr. 1339)
Fiche 9: Mededeling over mensenrechten en democratie in het externe
optreden van de EU (Kamerstuk 22 112, nr. 1340)
Fiche 10: Verordening maatregelen niet-duurzame visserij (Kamerstuk
22 112, nr. 1341)
Fiche 11: Verordening EU-ambtenarenstatuut (Kamerstuk 22 112, nr. 1342)
Fiche 12: Mededeling Eco-innovatie Actie Plan (Kamerstuk 22 112, nr.
1343)
Fiche 13: Richtlijn betreffende de gunning van concessieopdrachten
(Kamerstuk 22 112, nr. 1344)

kst-22112-1336
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1336

1

Fiche 14: Richtlijnen betreffende het gunnen van overheidsopdrachten
(Kamerstuk 22 112, nr. 1345)
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P. M. Knapen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1336

2

Fiche: Verordening inzake de vaststelling van een programma
voor het milieu en klimaatactie (LIFE)
1. Algemene gegevens
Titel voorstel: Verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake
de vaststelling van een programma voor het milieu en klimaatactie (LIFE)
Datum Commissiedocument: 12-12-2011
Nr. Commissiedocument: COM(2011) 874
Prelex:
http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=201182
Nr. impact-assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board:
SEC(2011) 1542
Behandelingstraject Raad: Milieuraad
Eerstverantwoordelijk ministerie: Ministerie van Infrastructuur en Milieu
(voor milieu en klimaat) en Ministerie van Economische Zaken, Landbouw
en Innovatie (voor Natura 2000 en Biodiversiteit)
Rechtsbasis, stemwijze Raad, rol Europees Parlement, gedelegeerde en/of
uitvoeringshandelingen
a) Rechtsbasis;
De EU is bevoegd op basis van artikel 192 en artikel 191 VWEU
b) Besluitvormingsprocedure Raad en rol Europees Parlement;
Gewone wetgevingsprocedure, gekwalificeerde meerderheid in de Raad
en medebeslissingsrecht van het Europees Parlement.
c) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen;
Artikel 29 van de verordening voorziet in een «Comité voor het
LIFE-programma voor het milieu en klimaatactie». Dit is een Comité in de
zin van verordening nr. 182/2011 voor het vaststellen van uitvoeringshandelingen. Het voorstel voorziet er ook in dat de Commissie gedelegeerde
handelingen mag vaststellen om de criteria te bepalen voor de selectie
van projecten en een evenwichtige geografische spreiding van «geïntegreerde projecten», alsmede toepasselijke prestatie-indicatoren voor
specifieke thematische prioriteiten.
2. Samenvatting BNC-fiche
– Korte inhoud voorstel
Dit voorstel maakt deel uit van het pakket voorstellen voor het Meerjarig
Financiële Kader 2014–2020 (COM(2011) 500 final). LIFE is een financieel
instrument van de Europese Commissie ter ondersteuning van de
uitvoering van het communautaire milieu-, natuurbeleid en klimaatbeleid.
Voor het totale instrument is een bedrag van € 3,6 miljard begroot voor
de periode 2014–2020. Daarvan is € 2,7 miljard voor natuur- en milieubeleid en € 0,9 miljard voor klimaatbeleid. Het EU cofinancieringspercentage gaat omhoog naar 70% en in specifieke gevallen naar 80%.
– Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
De EU is bevoegd op grond van de artikelen 192 en 191 VWEU. Zowel de
subsidiariteit als de proportionaliteit van de verordening worden positief
beoordeeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1336

3

– Implicaties/risico’s/kansen
LIFE is een bestaand en goed functionerend specifiek instrument van de
EU voor de financiering van projecten gericht op het realiseren van de
milieu (inclusief natuur) en klimaatdoelstelling van de Commissie. Deze
doelstellingen sluiten aan bij het Nederlandse beleid voor die thema’s.
Risico’s zijn niet te voorzien, implicaties grotendeels bekend van vorige
LIFE-verordeningen en de kansen voor Nederlandse projectvoorstellen
zijn goed.
– Nederlandse positie
Nederland staat positief tegenover de voorstellen van de Commissie voor
de LIFE-verordening. De verordening zal moeten passen binnen de
Nederlandse beleidsdoelstellingen voor het Meerjarig Financieel Kader
2014–2020 van de EU (MFK).
3. Samenvatting voorstel
– Inhoud voorstel
Dit voorstel maakt deel uit van het pakket voorstellen voor het Meerjarig
Financiële Kader 2014–2020 (COM(2011) 500 final). LIFE is een financieel
instrument van de Europese Commissie ter ondersteuning van de
uitvoering van het communautaire milieu-, natuurbeleid en klimaatbeleid.
Voor het totale instrument is een bedrag van € 3,6 miljard begroot voor
de periode 2014–2020. Daarvan is € 2,7 miljard voor natuur- en milieubeleid en € 904,5 miljoen voor klimaatbeleid. Het EU cofinancieringspercentage gaat omhoog naar 70% en in specifieke gevallen naar 80%.
Veranderingen ten opzichte van de huidige LIFE+-verordening zijn onder
meer:
– de creatie van een nieuw subprogramma voor klimaatactie;
– meer strategische focus op de beleidsprioriteiten van de EU, zoals
biodiversiteit, efficiënt hulpbronnengebruik en klimaat;
– prioritering in meerjarige werkprogramma’s die in overleg met de
lidstaten worden vastgesteld;
– nieuwe mogelijkheden om programma’s op grotere schaal uit te
voeren via «geïntegreerde projecten» die er door een hefboomwerking
aan moeten bijdragen dat andere EU-, nationale en private middelen
worden ingezet voor milieu- en klimaatdoelstellingen;
– op markttoepassing gerichte innovatie van de verordening wordt
uitgesloten en ondergebracht in Horizon 2020 (COM(2011) 808).
– De uitvoering van de verordening zal worden vereenvoudigd zodat de
administratieve lasten voor een aanvraag omlaag gaan.
Het subprogramma milieu (voor natuur- en milieuprojecten) kent 3
prioritaire gebieden;
– Milieu en efficiënt gebruik van hulpbronnen;
– Biodiversiteit;
– Sturing en informatie.
Het subprogramma voor klimaatactie richt zich op de prioriteiten:
– Mitigatie;
– Adaptatie;
– Sturing en Informatie.
– Impact assessment Commissie
LIFE maakt onderdeel uit van de begrotingsvoorstellen in het Meerjarig
Financieel Kader 2014–2020 (MFK). De Impact Assessment voor de LIFE
verordening beperkt zich daarom tot die aspecten waarover geen besluit
is genomen in de MFK-mededeling. Een aantal opties is uitgewerkt voor
verschillende dimensies van het LIFE-programma. Op grond van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1336

4

vergelijking tussen die opties wordt een voorkeur uitgesproken voor een
programma dat beter thematisch prioriteert, eenvoudiger is en met
aanmerkelijke synergie met andere EU-fondsen door een sterker
multipliereffect. Dit sluit aan bij de belangrijkste aanbevelingen van de
evaluaties van het bestaande LIFE-programma. De verwachting is dat het
programma zo € 900 – € 1 210 miljoen per jaar aan milieuvoordelen
genereert met besparingen van 7–12% op inschrijvingskosten en 25% op
rapportageverplichtingen.
4. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en
proportionaliteitsoordeel
a) Bevoegdheid
De EU is bevoegd op basis van art 192 en art 191 VWEU.
b) Subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
– Subsidiariteit: positief. Dit instrument dient specifiek om de uitvoering
en realisatie van communautaire prioritaire beleidsdoelen te ondersteunen. Een belangrijk element is het genereren en delen van goede
praktijken en testen van vernieuwende aanpakken. Door het grensoverschrijdende karakter hiervan is het logisch dat de Europese Commissie
hier op communautair niveau een instrument voor ontwikkelt.
– Proportionaliteit: positief. Het financieringsinstrument is een goed
middel om de realisatie van communautaire milieu-, natuur- en
klimaatdoelen te realiseren. Door de introductie van geïntegreerde
projecten en de beoogde hefboomwerking om ook andere private,
nationale publieke en Europese fondsen aan te boren en door de
mogelijkheid van internationale projecten ontstaat ook een duidelijke
toegevoegde waarde voor een instrument op Europese schaal ten
opzichte van nationale regelingen.
c) Nederlands oordeel over de voorstellen op het gebied van gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen:
Nederland heeft geen bezwaar tegen de voorstellen van de Commissie.
De comitologie betreft vooral de formulering en vaststelling van de
meerjarige werkprogramma’s. Nederland hecht er aan dat de lidstaten
hierbij betrokken worden, de comitologieprocedure verankert dit
voldoende.
De delegatie betreft de nadere specificatie van criteria voor de selectie van
projecten die voor subsidie in aanmerking komen, de criteria voor een
evenwichtige geografische spreiding van «geïntegreerde projecten» en op
de specifieke thematische prioriteiten toepasselijke prestatie-indicatoren.
Nederland ondersteunt dat deze nadere specificatie op Europees niveau
wordt geregeld door de delegatie van bevoegdheden aan de Commissie.
5. Financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
a) Consequenties EU-begroting
De allocatie voor de LIFE verordening maakt onderdeel uit van de
Meerjarige Financiële Kaders 2014–2020. De commissie stelt voor de
periode 2014–2020 een totaalbudget voor LIFE van € 3,6 miljard voor,
waarvan € 2,7 miljard voor het subprogramma Milieu, en € 0,9 miljard
voor het subprogramma Klimaatactie.
De onderhandelingen over financiële middelen voor LIFE in de periode
2014–2020 maken integraal onderdeel uit van de onderhandelingen over
het Meerjarig Financieel Kader (MFK). In dit licht hecht Nederland eraan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1336

5

dat hier niet op wordt vooruitgelopen. De beleidsmatige inzet van
Nederland ten aanzien van LIFE zal ondersteunend moeten zijn aan de
Nederlandse inzet in de MFK-onderhandelingen, te weten een substantiële
vermindering van de Nederlandse afdrachten aan de EU en een
hervormde begroting die is toegespitst op de prioriteiten van dit
decennium. Binnen dit kader blijft vanzelfsprekend de ruimte bestaan om
op de inhoud actief in te spelen op het verloop van de onderhandelingen.
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/of
decentrale overheden
De personele last voor coördinatie door de Rijksoverheid (IenM, EL&I) van
LIFE zal ongeveer 0,2 fte bedragen. Daarnaast zal voor de uitvoering van
de LIFE regeling budget nodig zijn. Het gaat daarbij om de financiering
van ongeveer 1 fte op jaarbasis voor de begeleiding en toetsing van
projectvoorstellen. De ervaring leert dat zonder deze begeleiding de
slagingskans bij subsidieaanvragen aanzienlijk vermindert. Deze taak is
momenteel bij AgentschapNL belegd. De financiële gevolgen voor de
rijksoverheid zullen moeten worden ingepast op de begrotingen van de
verantwoordelijke beleidsdepartementen, conform de regels begrotingsdiscipline.
Verder zullen de verschillende overheden cofinanciering kunnen leveren
bij concrete projecten. Dit zal vooral optreden bij projecten die gerelateerd
zijn aan Natura 2000, biodiversiteit en Klimaat. Hiervoor zijn echter geen
aparte reserveringen nodig in het kader van de LIFE-regeling. Als de
overheid als co-financier optreedt is dat bij de uitvoering van eigen
nationale en regionale beleidsdoelen.
De bestaande begrotingsregels dienen in acht te worden genomen en
staat voor het Rijk centraal dat de beleidsverantwoordelijke departementen de financiële gevolgen moeten opvangen binnen de eigen
begroting, conform de regels budgetdiscipline.
c) Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en burger
Het EU cofinancieringspercentage bedraagt 70%, in specifieke gevallen
80%. Aanvragers moeten dus zelf 30% (in bijzondere gevallen 20%)
medefinanciering regelen. Daarnaast is het schrijven en indienen van
aanvragen een vrij intensieve opgave, wat leidt tot (personele) kosten
voor de subsidie-aanvragers. De Commissie heeft in haar voorstel voor de
nieuwe LIFE-verordening, mede na herhaaldelijke verzoeken van
Nederland daarover, aangegeven deze administratieve procedures te
willen vereenvoudigen waardoor lastenreducties aannemelijk zijn.
Nederland zal hier op blijven aandringen.
d) Gevolgen voor regeldruk/administratieve lasten voor rijksoverheid,
decentrale overheden, bedrijfsleven en burger
De administratieve lasten voor de rijksoverheid bestaan vooral uit
uitvoeringslasten voor de regeling die hiervoor onder het kopje 5b reeds
zijn beschreven. Voorts zijn er administratieve lasten voor de projecten
door de rapportageverplichtingen aan de Europese Commissie over de
voortgang en afronding van de projecten. De Commissie geeft in haar
voorstel voor de LIFE regeling aan deze te willen vereenvoudigen en
reduceren.
De personele en administratieve lasten voor decentrale overheden en
bedrijven bestaan uit de tijdsbesteding en kosten verbonden aan het
formuleren en indienen van projectvoorstellen. Voorts zijn er administratieve lasten voor de projecten door de rapportageverplichtingen aan de
Europese Commissie over de voortgang en afronding van de projecten.
De Commissie geeft in haar voorstel voor de LIFE regeling aan deze te
willen vereenvoudigen en reduceren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1336

6

6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo)
Geen.
b) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en beschikkingen) met
commentaar t.a.v. haalbaarheid
De voorgestelde implementatie is haalbaar. De verordening geldt voor de
periode 2014–2020 en is een voortzetting van een bestaand instrument
met een deels aangepaste aanpak en focus. Voor klimaatactie moet hier
vooralsnog een voorbehoud gemaakt worden omdat deze prioriteit nieuw
is in het LIFE-programma en aangestuurd zal worden door DGClima.
c) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
Niet nodig, de verordening wordt door de EC geëvalueerd op Europees
niveau volgens haar eigen procedures. De verordening eindigt in 2020.
7. Implicaties voor uitvoering en handhaving
a) Uitvoerbaarheid
Geen implicaties. De uitvoering van LIFE environment (inclusief nature)
kan worden voortgezet met de bestaande nationale structuren. Voor LIFE
climate action zullen nieuwe structuren moeten worden opgezet in
samenwerking met DG Clima van de Europese Commissie. Parallel
hieraan zal in Nederland een structuur moeten worden opgezet om
subsidieaanvragers te begeleid in hun aanvraag. De uitvoerbaarheid is
daarmee een aandachtspunt maar vooralsnog geen zorgpunt
b) Handhaafbaarheid
Niet aan de orde.
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Geen.
9. Nederlandse positie
Nederland staat positief tegenover de voorstellen van de EC voor de LIFE
verordening.
Motivatie:
De verordening voorziet in een specifiek financieel instrument waarmee
de EC de uitvoering van haar milieu-, natuur- en klimaatbeleid ondersteunt, in aanvulling op financiering van maatregelen voor milieu,
biodiversiteit en klimaat vanuit andere beleidssectoren (GLB, GVB,
Cohesiefondsen). Door de opname van integrale projecten wordt het
mogelijk via de LIFE verordening territoriaal grotere en sectoroverstijgende projecten te financieren in het natuur-, milieu- en klimaatbeleid.
Nederland ondersteunt de introductie van deze nieuwe categorie met de
mogelijkheid om ook uit andere fondsen financiering te genereren van
harte. Vooral voor natuurprojecten (biodiversiteit) als voor klimaatprojecten biedt dit aanmerkelijke voordelen door de schaal en de integraliteit
van de opgaven waarvan sprake is.
Door de opname van geïntegreerde projecten wordt het mogelijk via de
LIFE-verordening territoriaal grotere en sectoroverstijgende projecten te
financieren in het natuur-, milieu- en klimaatbeleid. De verordening
beoogt daarbij ook de aanwending van andere private, nationale en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1336

7

Europese fondsen te stimuleren (een multipliereffect). Het instrument kan
daarmee een goede bijdrage leveren aan integrale duurzame gebiedsontwikkeling, waarbij zowel natuurdoeleinden als klimaatdoeleinden
gerealiseerd kunnen worden, en andere maatschappelijk relevante doelen.
Het instrument ondersteunt de uitvoering van andere communautaire
richtlijnen en verordeningen zoals de Vogelrichtlijn, de Habitatrichtlijn, de
Kaderrichtlijn Water, wetgeving uit het Europese klimaat- en energiepakket, en wetgeving voor afval, luchtkwaliteit en energie en klimaatbeleid.
De verordening biedt in aansluiting op de instrumenten die beschikbaar
zijn vanuit landbouw (GLB), visserij (GVB) en regionaal beleid (Cohesiefondsen) een aanvullend en specifiek financieel instrument voor de
uitvoering van communautaire verplichtingen vanuit Natura 2000. Dit is
met name ook van belang voor herstelbeheer in het kader van Natura
2000 (en Programmatische Aanpak Stikstof) die nagenoeg niet via andere
EU fondsen gecofinancierd kunnen worden.
Daarnaast blijft er aandacht voor meer klassieke LIFE-milieuprojecten,
waarbij de focus verschuift naar een efficiënt gebruik van natuurlijke
hulpbronnen. Ook hiermee sluit de verordening aan op nationale
beleidskeuzes, zoals onder meer blijkt uit de Grondstoffennotitie (zomer
2011) en de aandacht daarin voor thema’s als grondstofzekerheid,
hergebruik van hulpbronnen, etc. Nederland staat derhalve zeer positief
tegenover incorporatie van dit thema in de LIFE-regeling.
De Commissie wil verder financiering van milieu en klimaat in andere
EU-fondsen bevorderen via mainstreaming. Nederland staat positief
tegenover de voorgestelde vergroening van de EU begroting door middel
van mainstraiming in de verschillende fondsen. Dit LIFE-instrument wordt
aanvullend ingezet om verdere prioriteiten te realiseren, de uitvoering
rechtstreeks te monitoren en de financiële middelen rechtstreeks te
kunnen inzetten. De reservering van 50% van het budget van subprogramma milieu voor biodiversiteit, ook een eigen beleidsprioriteit, wordt
door Nederland ondersteund. De focus op Natura2000 is in lijn met het
gelijktijdig gepubliceerde «Commission Working Staff Paper on Financing
Natura2000» (SEC (2011) 1573. Het voorstel past binnen het streven van
Nederland naar vergroening van de EU-begroting.
De onderhandelingen over de LIFE verordening maken voor wat betreft de
financiële aspecten integraal onderdeel uit van de onderhandelingen over
het Meerjarig Financieel Kader (MFK) 2014–2020. Nederland hecht eraan
dat besprekingen over de LIFE verordening niet vooruitlopen op de
integrale besluitvorming betreffende het MFK. De beleidsmatige inzet van
Nederland bij de vormgeving van de LIFE verordening zal ondersteunend
moeten zijn aan de Nederlandse inzet in de MFK-onderhandelingen, te
weten een substantiële vermindering van de Nederlandse afdrachten aan
de EU en een hervormde begroting die is toegespitst op de prioriteiten
van dit decennium. Binnen dit kader blijft vanzelfsprekend de ruimte
bestaan om op de inhoud actief in te spelen op het verloop van de
onderhandelingen. De omvang van het LIFE-programma dient te worden
bezien in het kader van de onderhandelingen over het totale MFK
2014–2020. De middelen voor LIFE dienen in de ogen van het kabinet te
worden gevonden binnen een nominale bevriezing van de middelen voor
de begrotingscategorie voor natuurlijke hulpbronnen (thans categorie 2).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1336

8