2016D48836

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
hebben enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen over de brief van de Minister en Staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap d.d. 15 november 2016 over de Voortgangsrapportage Aanpak Regeldruk Onderwijs 2015–2016 (Kamerstuk 29 546,
nr. 26). Vragen zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Wolbert
De adjunct-griffier van de commissie,
Boeve

nds-tk-2016D48836

1

INHOUDSOPGAVE
I

II

blz.

Vragen en opmerkingen uit de fracties
1
Algemeen
2
De uitkomsten van het Meldpunt regeldruk PO
3
De voortgang van het experiment Regelluwe scholen
PO en VO
4
Regeldrukvermindering rondom de onderwijsovereenkomst in het MBO en de pilot Onderwijs
Ontregeld
5. Vragen en opmerkingen over de bijlage «Actiepunten Regeldrukagenda 2014–2017»

2
2
3

Reactie van de Minister en Staatssecretaris

6

3

4
5

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
1 Algemeen
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
Voortgangsrapportage Aanpak Regeldruk Onderwijs 2015–2016. De leden
zijn verheugd dat de regeldruk in het onderwijs verder wordt aangepakt,
bijvoorbeeld via het traject «Operatie Regels Ruimen». Dit plan past goed
in de stofkamoperatie in het onderwijs, zoals die is vastgelegd in het
huidige regeerakkoord. Voornoemde leden vinden het van groot belang
dat docenten niet onnodig gehinderd worden in het lesgeven door te
hoge regeldruk. Verminderde regeldruk levert meer werkplezier op en kan
ook leiden tot betere onderwijsprestaties omdat er meer tijd ten goede
komt aan het lesgeven. De leden hebben met interesse kennisgenomen
van het feit dat regeldruk niet altijd wordt veroorzaakt door bestaande
wet- en regelgeving die bij de overheid vandaan komt. De leden vinden
het jammer dat er nog te vaak wordt gedacht dat regeldruk alleen
veroorzaakt wordt door de overheid en dat het daarom ook alléén aan de
overheid is om deze problemen op te lossen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de Voortgangsrapportage Aanpak Regeldruk Onderwijs 2015–2016. De
Regeldrukagenda Onderwijs 2014–2017, die uitvoering geeft aan de
afspraken in het Regeerakkoord1 en het Nationaal Onderwijsakkoord2, is
in lijn met de wens van deze leden om de ervaren lastendruk voor
docenten te verminderen. Deze leden merken op dat men alleen goede en
betrokken docenten voor de klas zal krijgen door goede arbeidsvoorwaarden en een prettig werkklimaat te scheppen. Een acceptabele
werkdruk is daarbij van groot belang, zo menen zij.
De leden vinden het goed dat de komende tijd ook aandacht zal worden
besteed aan de interne regeldruk, regels en afspraken die onderwijsinstellingen of samenwerkingsverbanden zichzelf opleggen. De leden
hebben wel enkele vragen naar aanleiding van de Voortgangsrapportage
Aanpak Regeldruk Onderwijs 2015–2016 en de actiepunten Regeldrukagenda 2014–2017.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de Voortgangsrapportage Aanpak Regeldruk Onderwijs 2015–2016. Zij hebben naar
aanleiding hiervan nog enkele vragen.

1
2

Bruggen slaan, Regeerakkoord VVD – PvdA d.d. 29 oktober 2012
Nationaal Onderwijsakkoord d.d. 19 september 2013

2

De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de voortgangsrapportage met betrekking tot de vermindering van regeldruk in het
onderwijs. Zij hebben hierover nog enkele opmerkingen en vragen.
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de inspanningen die verricht zijn om overbodige lasten te beperken.
Zij hebben nog enkele vragen over het middelbaar beroepsonderwijs.
2 De uitkomsten van het Meldpunt regeldruk PO
De leden van de SP-fractie wijzen erop dat uit het Meldpunt regeldruk PO3
onder andere blijkt dat veel regeldruk wordt ervaren bij passend
onderwijs. De melders pleiten dan ook voor het gebruik van eenduidige
en niet te ingewikkelde formats en formulieren. Daarnaast geven zij aan
dat het handig zou zijn als elke instantie bij elk samenwerkingsverband
hetzelfde formulier zou hanteren, aldus het Eindrapport regeldruk in het
primair onderwijs. Zou dit niet een (simpele) oplossing zijn voor de
ervaren regeldruk als het gaat om passend onderwijs vragen de leden van
deze fractie. Daarnaast wijzen deze leden er op dat de Staatssecretaris
begin 2017 gaat starten met het project Operatie Regels Ruimen. Hij
vergelijkt het met tv-programma’s zoals Herrie in de Keuken of Rob’s
Grote Tuinverbouwing. Vindt de Staatssecretaris het niet verwerpelijk om
de aanpak van regeldruk in het onderwijs te vergelijken met
tv-programma’s, zo willen deze leden weten. Deelnemende scholen zullen
worden gevolgd door een camerateam. Wat is hiervan de toegevoegde
waarde, vragen de leden van deze fractie. Wat betreft deze leden is dit
project symbolisch en zou het geen doorgang mogen vinden. Weten
scholen wat betreft de Staatssecretaris zelf niet wat er beter kan en hoe zij
dit voor elkaar kunnen krijgen? Daarnaast zijn de leden benieuwd naar de
alternatieven die de Staatssecretaris ziet om scholen te ondersteunen bij
de aanpak van regeldruk in plaats van Operatie Regels Ruimen.
De leden van de D66-fractie zien een aantal positieve ontwikkelingen en
richtingen in de regeldrukagenda, bijvoorbeeld waar het gaat om het goed
onder de loep nemen van de noodzakelijkheid van bestaande regels en
processen, pilots om de regeldruk tegen te gaan, en het op school
bespreekbaar en inzichtelijk maken van de regeldruk.
Deze leden hebben echter met grote verbazing kennisgenomen van het
voornemen om «een hulpteam» in te zetten die «een reddingsoperatie»
op scholen gaan opzetten, geïnspireerd door programma’s als «Herrie in
de Keuken» en «Robs Grote Tuinverbouwing», waarbij «mensen voor de
camera bij de hand worden genomen». Deze leden vinden dat hiermee
leraren en schoolbesturen niet serieus worden genomen in de aanpak van
dit probleem. Waar in het onderwijsveld heeft de Staatssecretaris gehoord
dat dit een goed idee zou zijn?
De leden vragen voorts naar de aanpak van de regeldruk die deels ook
wordt veroorzaakt door andere actoren dan OCW. Wordt hierbij ook
gekeken naar nauw aan onderwijs verwante zaken zoals samenwerking
met kinderopvang en jeugdzorg, zo vragen zij.
3 De voortgang van het experiment Regelluwe scholen PO en VO
De leden van de VVD-fractie merken op dat uit onderzoek is gebleken dat
regeldruk voornamelijk veroorzaakt wordt door registratieverplichtingen
die uit de uitvoeringsketen van de school zelf komen. De leden vinden het
traject «Operatie Regels Ruimen» dan ook een creatieve aanpak die ook
heel effectief zou kunnen zijn. De leden zouden graag van de Staatssecretaris willen horen hoeveel scholen zich hebben gemeld voor dit traject.
3

PO: Primair Onderwijs

3

Daarnaast zijn de leden benieuwd welke criteria er verbonden zijn aan het
deelnemen aan dit traject. De voornoemde leden vinden het dan ook van
groot belang dat scholen zelf het initiatief nemen om de regeldruk voor
leraren te verminderen. De leden van deze fractie vinden het dan ook
jammer dat dit door anderen soms moedwillig anders gepercipieerd
wordt. Ten slotte, willen de leden graag van de Staatssecretaris weten hoe
hij scholen wil aanmoedigen om zélf iets te doen aan de hoge regeldruk in
het onderwijs.
De leden van de SP-fractie vragen of het experiment Regelluwe scholen
PO en VO4 bijdraagt aan een verlaging van regeldruk op alle scholen al
dan niet excellent. In hoeverre worden de uitkomsten van het experiment
met andere scholen gedeeld? En in hoeverre mogen niet-excellente
scholen dan ook gebruik maken van geboden oplossingen voor lagere
regeldruk of innovatie van onderwijs, willen deze leden weten.
De leden van de D66-fractie zijn van mening dat deelname aan het
experiment Regelluwe scholen niet afhankelijk zou moeten zijn van een
excellent predicaat. Zij vinden dat ook andere scholen baat kunnen
hebben van vermindering van de regeldruk, eventueel op onderdelen, en
dat een predicaat niets zegt over de zorgvuldigheid van dit proces.
4 Regeldrukvermindering rondom de onderwijsovereenkomst in
het MBO en de pilot Onderwijs Ontregeld
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de regeldrukvermindering rondom de onderwijsovereenkomst in het MBO5 en de pilot
«Onderwijs Ontregeld» en hebben naar aanleiding daarvan enkele
opmerkingen en vragen.
De leden zijn verheugd dat er wordt gekeken naar digitale mogelijkheden
voor het ondertekenen van de onderwijsovereenkomst tussen de student
en de mbo-instelling. Wel willen de leden graag benadrukken dat de
studenten zelf ook hun verantwoordelijkheid dienen te nemen in dit
proces. De leden kijken uit naar de uitkomst van het onderzoek naar de
mogelijkheid tot digitale ondertekening van de onderwijsovereenkomst.
De leden zijn daarnaast erg geïnteresseerd in de pilot «Onderwijs
ontregeld». De leden hopen daarbij dat flexibilisering kan leiden tot meer
maatwerk in het onderwijs waar nodig. De leden willen daarbij graag
weten wat de Minister zal doen met de nieuwe inzichten die uit de
resultaten van de pilot komen. Is de Minister bereid om deze pilot uit te
breiden naar andere mbo-instellingen om zo meer inzichten te krijgen?
Deze leden vermoeden namelijk dat er meer mbo-instellingen zijn die baat
kunnen hebben bij een deelname aan de pilot «Onderwijs Ontregeld».
De leden van de SGP-fractie vragen welke inspanningen worden verricht
om het aantal wijzigingen van de onderwijsovereenkomst te beperken. Zij
vragen bijvoorbeeld in hoeverre een wijziging van een keuzedeel tot
wijziging van de overeenkomst dient te leiden.
De leden vragen in hoeverre het mogelijk is de verantwoording over
keuzedelen in het jaarverslag te beperken, bijvoorbeeld door het aantal
keuzedelen dat gekozen is via andere monitors te laten verlopen. De leden
vragen voorts of het kabinet klachten herkent van instellingen dat de
slaag- zakregeling onnodig complex is en tot veel lasten leidt. Op welke
wijze wordt hierin aan instellingen tegemoet gekomen, zo vragen zij. De
leden willen daarnaast weten in hoeverre instellingen ruimte hebben om
minder onderwijstijd aan deelnemers aan te bieden wanneer dat volgt uit

4
5

VO: Voortgezet Onderwijs
MBO: Middelbaar Beroepsonderwijs

4

het maatwerkprogramma dat is ingericht. Deelt het kabinet de mening dat
in zulke gevallen recht op bekostiging dient te bestaan, zo vragen zij.
5 Vragen en opmerkingen over de bijlage «Actiepunten Regeldrukagenda 2014-2017»
Acties onderwijsbreed
Aanpak knelpunten passend onderwijs – Regeldrukagenda
De leden van de PvdA-fractie merken op dat leraren nog steeds erg veel
bureaucratie ervaren rond passend onderwijs. In het aankomend najaar
wordt voor de tweede keer een bureaucratiemeting uitgevoerd, waarin
wordt onderzocht wat de oorzaken zijn van de ervaren bureaucratie. De
leden kijken uit naar de uitkomsten van deze bureaucratiemeting en
zouden graag zien dat er gesnoeid wordt in het aantal regels rond
passend onderwijs. Ook krijgen de leden regelmatig signalen vanuit
scholen in het (v)so6 dat zij veel bureaucratie ervaren bij het aanvragen
van tlv’s7 bij met name de leerlingen die het samenwerkingsverband moet
herindiceren. In de actiepunten wordt gewezen op een creatieve oplossing
om dit probleem aan te pakken, namelijk meer overleg tussen het
samenwerkingsverband en de scholen voor (v)so over leerlingen voor wie
een tlv moet worden aangevraagd. Worden dergelijke oplossingen breed
gedeeld en toegepast? Is dit een structurele oplossing voor de problemen
rond de tlv, zo vragen de leden.
Vergroten rol MR in slimme organisatie
Door melders aan het Meldpunt regeldruk PO wordt vaak gewezen naar
de onderwijsinspectie als bron van registratieverplichtingen, ook bij
registraties waar feitelijk geen wettelijke verplichting aan ten grondslag
ligt en waar de oorzaak voor de registratie feitelijk in de uitvoeringsketen
ligt. Er wordt door hen een grote verantwoordingsdruk aan de onderwijsinspectie gevoeld8. Ziet het kabinet mogelijkheden om dit gevoel van
verantwoordingsdruk aan de onderwijsinspectie verder te verminderen? Is
het kabinet bereid scholen opnieuw te wijzen op welke registraties
wettelijk verplicht zijn en hen zo bewust te maken van welke regels zij
zichzelf opleggen?
De leden van deze fractie staan zeer positief tegenover het traject
«Operatie Regels Ruimen» en zouden graag zien dat scholen binnen de
po- en vo-sector handvatten krijgen om intern kritisch naar hun eigen
regels te kijken. Deze leden denken, naast dat het goed is om scholen
bewust te maken van de regels die ze zichzelf opleggen, dat de MR9 hier
een belangrijke rol kan spelen. De leden hechten aan de inspraak van de
MR. Zij zijn dan ook verheugd om te lezen dat er al extra training en
voorlichting wordt gegeven aan de MR-en, zodat zij goed op de hoogte
zijn van hun wettelijke bevoegdheden en hoe deze kunnen worden
ingezet. Wat zijn de ervaringen met het project Versterking Medezeggenschap? Is het kabinet in voldoende mate tevreden over de mogelijkheden
van de MR-en om invloed uit te oefenen en maken MR-en hier voldoende
gebruik van? Ziet het kabinet reden en mogelijkheden om de MR-en hier
nog verder in te ondersteunen, zo vragen deze leden.

6

vso: voortgezet speciaal onderwijs
tlv: toelaatbaarheidsverklaring
8
Regeldruk in het primair onderwijs, p. 39.
9
MR: Medezeggenschapsraad
7

5

Doorbraak forceren om digitale systemen op elkaar te laten aansluiten
De leden van de PvdA-fractie merken op dat uit het rapport «Regeldruk in
het primair onderwijs» blijkt dat een belangrijk deel van de last wordt
veroorzaakt doordat er veel dubbel geadministreerd moet worden, omdat
systemen en formats niet op elkaar aansluiten. Het meermaals invoeren
van dezelfde gegevens in verschillende systemen en het opleveren van
dezelfde informatie in een andere vorm is een frustratie van een substantieel deel van de respondenten10. Uit de actiepunten Regeldrukagenda
2014–2017 blijkt dat hier al aandacht voor is. Is de Minister van mening
dat de afspraken die zijn gemaakt over het LAS systeem tussen leveranciers, educatieve uitgeverijen de PO-raad en Kennisnet voldoende zijn om
dit probleem te verhelpen? Ziet de Minister nog verdere noodzaak om
samen met scholen te inventariseren waar formats en systemen verder
geüniformeerd kunnen worden? Is het kabinet voornemens in kaart te
brengen waar degenen die verantwoordelijk zijn voor de aanschaf van
systemen bij hun keuzes meer alert op zouden moeten zijn zodat ook in de
toekomst een goede uitwisseling tussen systemen gegarandeerd wordt?
Acties middelbaar beroepsonderwijs
Verkenning naar een digitale ondertekening van onderwijs- en praktijkovereenkomst
De leden van de PvdA-fractie verwijzen in hun inbreng naar het onderzoeken van de mogelijkheid tot digitale ondertekening van de onderwijsovereenkomst. Hierover zullen zo snel mogelijk nadere mededelingen
worden gedaan. Deze leden zouden graag zien dat deze digitale ondertekening zo spoedig mogelijk wordt gerealiseerd. Kan de Minister aangeven
op welke termijn zij verwacht dat de digitale handtekening van de
onderwijsovereenkomst in gebruik kan worden genomen en wat de
voorlopige resultaten van de tests met ondertekening via DigiD op de
diverse mbo-instellingen zijn?
Overige opmerkingen
De leden van de PvdA-fractie zien dat het gebruik van ict nog niet op alle
scholen optimaal werkt, terwijl dit wel in grote mate zou kunnen bijdragen
aan het verminderen van de regeldruk. In het Doorbraakproject wordt
gezamenlijk gewerkt aan de inzet van ict in het onderwijs. Maar ook
docenten hebben goede digitale vaardigheden nodig om ict in te zetten in
de klas. Kan het kabinet een overzicht geven van de wijze waarop
docenten op dit moment werken aan de ontwikkeling van hun digitale
vaardigheden en op welke wijze die vaardigheden kunnen worden ingezet
om de regeldruk te verminderen in de klas, zo vragen deze leden.
II Reactie van de Minister en Staatssecretaris

10

Regeldruk in het primair onderwijs, p. 38.

6