Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol
Versie 1.0
Datum
Status

14 januari 2022
Definitief

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

●

Colofon

Bestuurskern
Directie Participatie
Den Haag
Versie

1.0

Status

Definitief

Pagina 2 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

Inhoud
1

Samenvatting

4

2

Inleiding

6

3

Beschrijving en context consultatieproces Schiphol

7

4

Scope

9

5

Aanpak toetsing

10

6

Toetsingscriteria

12

7

Resultaten toetsing op criteria minister, IAP2- en CLEAR-criteria

17

8

Analyse aanvullende criteria vanuit ORS

29

9

Conclusie

32

10

Aanbevelingen

36

11

Reactie expert-check

38

12

Signalen buiten de scope van deze toetsing

42

13

Bronnenlijst

45

14

Verklarende woordenlijst

47

15

Bijlagen

49

Pagina 3 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

1

Samenvatting

Op verzoek van de minister van Infrastructuur en Waterstaat 1 hebben Schiphol N.V.
en LVNL een hinderreductieplan opgesteld. Voor beoordeling van dit
hinderreductieplan heeft de minister van IenW aangegeven een toets te laten
uitvoeren op zowel de inhoud en het ambitieniveau van het hinderreductieplan als
op het consultatieproces dat tot het hinderreductieplan geleid heeft. 2
De toetsing op het consultatieproces is uitgevoerd door de directie Participatie van
het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (hierna IenW).
De toetsing bestaat uit drie verschillende onderdelen. Er is deskresearch uitgevoerd
(1) en er zijn interviews met betrokkenen gehouden (2). Op basis van de
uitkomsten hiervan is dit rapport opgesteld. Deze is daarna gecheckt door externe
experts (3). De conclusies van deze experts staan in bijlage 21 en 22. Suggesties
zijn waar mogelijk verwerkt. In hoofdstuk 11 wordt verantwoord hoe met de expertcheck is omgegaan.
Aan de basis van deze toetsing liggen de criteria die de minister destijds heeft
meegegeven aan Schiphol:
•
M1 Een openbare consultatie (ORS en breder) die transparant is over de
reikwijdte (wie doet mee en waar gaat het over);
•
M2 Een helder proces (inclusief terugkoppeling) van wat er met de
opbrengsten gedaan wordt;
•
M3 Terugmelding over de resultaten;
•
M4 Communicatie over de uitvoering van het plan en bij wijzigingen van het
plan. Bij grotere wijzigingen wordt bezien hoe de omgeving daarbij
betrokken kan worden.
Deze criteria zijn, ten behoeve van een goede toetsing, geoperationaliseerd met:
•
De criteria uit het CLEAR-model voor evaluatie van participatie;
•
De criteria van de International Association for Public Participation (IAP2).
Een aantal van deze criteria zijn vanwege overlap geclusterd bekeken.
Daarnaast is er, op verzoek van de Omgevingsraad Schiphol (zie hoofdstuk 4), ook
breder gekeken naar:
•
De relevante punten uit de rapporten commissies Cohen en van Geel;
•
De geest van de Omgevingswet en de Luchtvaartnota.
Het is hierbij van belang op te merken dat de criteria die gebruikt zijn voor de
toetsing vooraf niet bekend waren bij Schiphol en LVNL. Gelet op het universele
karakter en op de internationale erkenning van de criteria zijn deze wel gebruikt.
Uit de analyse van deskresearch en de interviews met betrokkenen heeft de directie
Participatie het volgende geconcludeerd:
•
Omdat de consultatie openbaar was en transparant over de reikwijdte,
hebben de organiserende partijen voldaan aan criterium M1.
•
Door het ontbreken van het afwegingskader was het vooraf niet helder wat
er met de opbrengsten ging gebeuren. Aan criterium M2 hebben de
organiserende partijen daarmee gedeeltelijk voldaan.

1
2

Kamerstuk 31936-646
Kamerstuk 29665-403

Pagina 4 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

•

•

De organiserende partijen hebben de participanten van de consultatie
terugkoppeling gegeven over de resultaten. Daarmee is voldaan aan
criterium M3.
Aan het criterium M4 hebben de organiserende partijen gedeeltelijk voldaan.
Via de website minderhinderschiphol.nl is informatie beschikbaar over de
status van maatregelen, de informatie is echter op hoofdlijnen en mist
gedetailleerde informatie. Uit interviews en uit de stukken komt echter naar
voren dat er veel onduidelijkheid is bij participanten rondom de toekomstige
uitvoering van het plan en/of de communicatie over deze uitvoering. Uit de
toetsing komt verder naar voren dat deze onduidelijkheid grotendeels te
maken heeft met de toekomst van de Omgevingsraad Schiphol. De
onzekerheid over de toekomst van de Omgevingsraad Schiphol ligt echter
buiten de invloedssfeer van de organiserende partijen. Echter, de
organiserende partijen zouden hier wel beter over kunnen communiceren.

Naast de toetsing op de criteria van de minister heeft de directie Participatie ook
een aantal conclusies gebaseerd op de IAP2- en CLEAR-criteria. Deze zijn geclusterd
bekeken:
•

•

•

Aan de criteria die gaan over kennis en informatie is gedeeltelijk voldaan.
De participanten van de consultatie die wij gesproken hebben gaven aan
voldoende kennis te hebben van het dossier. De organiserende partijen
hebben getracht de informatie inzichtelijk en toegankelijk te maken en zijn
hier grotendeels in geslaagd. Voor participanten met weinig tot geen kennis
van het dossier is het onderwerp complex en moeilijk te doorgronden.
Iedereen voelde urgentie om mee te doen, maar dit kwam niet duidelijk
naar voren in de communicatie van de organiserende partijen. De
organiserende partijen hebben op verschillende plekken een belofte
opgenomen over de invloed van de bijdrage van het publiek op de
beslissing. Aan de criteria ten aanzien van urgentie en ruimte voor
doorwerking is daarom voldaan.
De aanpak voor de consultatie, inclusief bijeenkomsten, is besproken in het
Regioforum van 22 november 2019 op basis van een PowerPoint-presentatie
door Schiphol. Hierin is de aanleiding, doel, aanpak en vragen die gesteld
worden in de consultatie gepresenteerd. Aan het criterium participatieaanpak is voldaan.

Naast conclusies zijn er ook een aantal aanbevelingen geformuleerd op basis van
zowel de conclusies over M1 t/m M4 als de conclusies over de IAP2- en CLEARcriteria. De aanbevelingen zijn terug te vinden in hoofdstuk 10 en gaan onder
andere over het kennisniveau, de informatievoorziening, de weging en de
terugkoppeling en de toekomst.
Alles overziend is het belangrijk om de toetsing in perspectief te plaatsen. Dit is een
van de eerste keren dat Schiphol en LVNL een dergelijk breed participatietraject
hebben georganiseerd en het is de eerste keer dat IenW het participatieproces
achteraf toetst. Het participatieproces van Schiphol en LVNL voldoet aan een aantal
criteria wel, en aan een aantal niet (volledig). Gelet op de veranderende context en
het nieuwe type proces moet deze rapportage als geheel, maar zeker ook de
conclusies, worden gezien als een aanmoediging om verder in gesprek te gaan, te
leren en te ontwikkelen. Niet alleen intern, maar ook samen met deelnemers aan
het participatieproces.

Pagina 5 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

2

Inleiding

Op verzoek van de minister van Infrastructuur en Waterstaat 3 hebben Schiphol N.V.
(hierna Schiphol) en LVNL een hinderreductieplan opgesteld. Voor beoordeling van
dit hinderreductieplan heeft de minister van IenW aangegeven een toets te laten
uitvoeren op zowel de inhoud en het ambitieniveau van het hinderreductieplan als
op het consultatieproces dat tot het hinderreductieplan geleid heeft. 4
De toetsing op het consultatieproces is uitgevoerd door de directie Participatie van
het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (hierna IenW).
Deze rapportage beschrijft de uitgevoerde toetsing en geeft een onderbouwd en
navolgbaar oordeel over de kwaliteit van het doorlopen proces.
Het oordeel is hoofdzakelijk gebaseerd op de vier criteria die de minister van IenW
heeft meegegeven aan Schiphol. Deze criteria zijn, ten behoeve van een goede
toetsing, geoperationaliseerd met:
•
De criteria uit het CLEAR-model 5 voor evaluatie van participatie;
•
De criteria van de International Association for Public Participation (IAP2). 6
Op verzoek van de Omgevingsraad Schiphol zijn ook een aantal andere criteria
meegenomen, deze worden apart besproken.
Onderstaand figuur toont de opbouw en structuur van de rapportage.

Figuur 1: Opbouw rapportage

De interviewverslagen, interviewleidraden, memo’s over de procesaanpak en
gebruikte bronnen die niet openbaar toegankelijk zijn, zijn opgenomen in een apart
bijlage-document. In de rapportage wordt gebruik gemaakt van voetnoten, de
volledige verwijzingen zijn opgenomen in de bronnenlijst (hoofdstuk 13).

Kamerstuk 31936-646
Kamerstuk 29665-403
5
CLEAR-model
6
IAP2-criteria
3
4

Pagina 6 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

3

Beschrijving en context consultatieproces Schiphol

Op 5 juli 2019 informeerde de minister van Infrastructuur en Waterstaat de Tweede
Kamer dat zij Schiphol had gevraagd om “samen met andere partijen uit de sector
en de omgeving nog dit jaar een uitvoeringsplan hinderreductie op te stellen.” 7
Daarop heeft Schiphol in samenwerking met de Luchtverkeersleiding Nederland
(hierna LVNL), een hinderreductieplan opgesteld. Hiervoor is eveneens een aanpak
ontwikkeld voor het betrekken van de omgeving. Deze aanpak is gepresenteerd in
het Regioforum van 22 november 2019.
Het participatieproces is vormgegeven door een combinatie van een online
consulatie, online bijeenkomsten en offline bijeenkomsten:
•
De online consultatie stond open van 12 maart 2020 tot 4 november 2020.
•
De offline informatiebijeenkomsten hebben plaatsgevonden op:
o Maandag 28 september in De Oude Veiling in Aalsmeer (2 sessies,
25 deelnemers);
o Dinsdag 29 september in Het Wapen van Assendelft in Assendelft (3
sessies, 18 deelnemers);
o Dinsdag 6 oktober in Tussen Kaag en Braassem in Nieuwe Wetering
(2 sessies, 17 deelnemers).
•
De online bijeenkomsten vonden plaats op 7 en 8 oktober (42 deelnemers).
Opnames hiervan waren op de website www.minderhinderschiphol.nl terug
te kijken.
Parallel aan de openbare consultatie zijn er door Schiphol en LVNL gesprekken
gevoerd met ambtelijk adviseurs, bestuurders van gemeenten en provincies,
gemeenteraden, in de Omgevingsraad Schiphol (hierna ORS), in de Bestuurlijke
Regie Schiphol (hierna BRS) en met overige maatschappelijke instanties.
Er zijn door Schiphol naar aanleiding van de online consultatie circa 1.000
participanten betrokken, te weten:
•
846 respondenten uit 74 verschillende woonplaatsen hebben de online
vragenlijst ingevuld;
•
102 deelnemers aan informatiebijeenkomsten op locaties in regio (60) en
online (42);
•
15 ingekomen schriftelijke reacties van gemeenten en provincies,
bewonersorganisaties en andere maatschappelijke organisaties;
•
Circa 10 mails van individuele bewoners. 8
Na afloop van de online consultatie en inbreng van overige reacties zijn op 5 maart
op de website minderhinderschiphol.nl gepubliceerd:
•
‘Antwoorden op suggesties en reacties uit de omgeving’ van Schiphol en
LVNL;
•
‘Resultaten analyse van de online maatschappelijke consultatie van het
programma met geluidshinderbeperkende maatregelen van Schiphol en
Luchtverkeersleiding Nederland’ van het bureau Partners+Pröpper;
•
Dashboard met daarin alle ontvangen reacties.
Op 5 maart 2021 is het definitieve hinderreductieplan aangeboden aan de minister. 9

Kamerstuk 31936-646
‘Antwoorden op reacties en suggesties uit de omgeving’, p.6, 7, 89
9
Kamerstuk 2020-2021 29665-403
7
8

Pagina 7 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

Context consultatieproces hinderreductieplan
De context waarbinnen het consultatieproces van het hinderreductieplan heeft
plaatsgevonden is complex. De governance en participatie rond luchtvaart in
algemeenheid en specifiek rond Schiphol zijn in ontwikkeling.
In het advies van dhr. Van Geel, ‘Vernieuwd Verbinden Schiphol’, wordt over deze
context gezegd dat deze: “verzuurd en inmiddels niet meer productief is”. 10
Belangrijk onderdeel in de governance en participatie rond Schiphol is de ORS. De
commissie Governance en Participatie Luchtvaart, onder leiding van dhr. Cohen,
zegt dat deze Omgevingsraad en de governance-structuur rond Schiphol “tegen een
houdbaarheidsdatum aan [blijkt] te lopen”. 11
Verder hebben de BRS-partijen aangegeven per 1 januari 2022 hun lidmaatschap
van de ORS op te zeggen.
Tot op heden verliep een groot deel van de participatie via de ORS en de BRS. Het
participatieproces rond het hinderreductieplan is een van de eerste
participatieprocessen die Schiphol en LVNL zelf hebben georganiseerd, die breder is
opgezet dan de consultatie zoals deze voorheen plaatsvond via de ORS/BRS.
Voor opvolging van de adviezen van Van Geel en Cohen en om te voorkomen dat er
een vacuüm ontstaat door het vertrek van de BRS-partijen is een kwartiermaker
aangesteld. De kwartiermaker zal samen met de secretaris en de voorzitter van de
ORS en andere betrokken partijen de werkzaamheden die nodig zijn voor een
soepele overgang naar 2022 vormgeven. Dit betreft onder andere het doorvoeren
van mogelijke wijzigingen in de ORS en het in goede banen leiden van de verdere
besluitvorming over de toekomst van de ORS. 12
Een groot deel van de toekomstige participatie rond het hinderreductieplan is
afhankelijk van bovenstaande ontwikkelingen. Verder hebben bovenstaande
ontwikkelingen invloed op het verloop van en de verstandshouding in het doorlopen
consultatieproces van het hinderreductieplan.
Voor de context van het consultatieproces rond het hinderreductieplan is het verder
van belang om te weten dat er ook een aantal andere participatie- en
consultatietrajecten spelen. Deze trajecten hebben invloed op Schiphol en
hinderreductie, maar zijn breder en hebben betrekking op luchtvaartbeleid in
algemeenheid. Hierbij valt onder andere te denken aan:
•
Duurzame luchtvaart
•
Luchtruimherziening
•
Implementatie en uitvoeringsagenda Luchtvaartnota
Tot slot is het van belang op te merken dat de gehele consultatieprocedure, evenals
de toets die hierop is uitgevoerd, plaatsvond ten tijde van de COVID-19 pandemie.
Hierdoor was de activiteit op luchthaven Schiphol sterk verminderd. Ook vond de
consultatie hierdoor grotendeels online plaats. Zo konden bijvoorbeeld verschillende
bijeenkomsten op locatie pas later doorgaan dan gepland en zijn hiervoor ook online
alternatieven opgezet.

Advies Schiphol Vernieuwd Verbinden dhr. Van Geel, p. 9
Rapport commissie Governance en Participatie in luchtvaart o.l.v. dhr. Cohen, p. 21
12
Kamerstuk 29665-415
10
11

Pagina 8 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

4

Scope

Gelet op het omvangrijke karakter van het hinderreductieplan en de complexiteit
van de participatie en governance rond Schiphol is het van belang scherp te stellen
waar de uitgevoerde toetsing op ingaat.
De toetsing gaat in op onderstaande vier zaken:
1. Het consultatieproces dat doorlopen is: hierbij wordt gekeken naar het
procesontwerp met specifieke aandacht voor de openbaarheid,
transparantie, inclusie en representativiteit van dit ontwerp;
2. De manier waarop Schiphol en LVNL zijn omgegaan met de opbrengsten van
de consultatie;
3. De consultatie en participatie rond de verdere uitwerking van de individuele
maatregelen;
4. Het ‘levende’ karakter van het hinderreductieplan en de wijze waarop de
omgeving hierbij betrokken wordt.
Tijdens de bespreking van het procesvoorstel voor de uit te voeren procestoetsing in
de ORS op woensdag 14 juli 2021 gaf de ORS nog een aantal aandachtspunten mee.
Zie voor deze aandachtspunten het addendum in bijlage 2.
De volgende aandachtspunten zijn relevant om te noemen als het gaat om de scope
van de toetsing:
•
Gebruik naast IAP2 en CLEAR ook aanbevelingen uit de rapporten van
Cohen en Van Geel in de toetsing;
•
Kijk voor de beoordeling van de procesaanpak voor de uitvoering/wijziging
van het hinderreductieplan ook naar de Omgevingswet en de
Luchtvaartnota.
Over deze aandachtspunten is tijdens de bespreking van de voorgestelde
procesaanpak voor de toetsing van de participatie op het hinderreductieplan in de
ORS het volgende gezegd (zie ook het addendum in bijlage 2):
•
De aanbevelingen van de commissie Governance en Participatie Luchtvaart
onder leiding van dhr. Cohen 13 en uit het advies ‘Schiphol Vernieuwd
Verbinden’ 14 van dhr. Van Geel zullen ten dele meegenomen worden. Op
een groot deel van deze aanbevelingen vindt nog een uitwerking plaats, o.a.
door de ambtelijk verkenner die aan de slag is met de aanbevelingen van
Van Geel. Deze rapportage zal daarom niet ingaan op de implementatie van
de adviezen van de commissie onder leiding van dhr. Cohen en het advies
van dhr. Van Geel, dit is immers breder dan de scope van de toetsing;
•
De geest van de Omgevingswet en de Luchtvaartnota zullen meegenomen
worden in de beoordeling van de procesaanpak voor uitvoering/wijziging van
het hinderreductieplan. Omdat de Omgevingswet nog niet van kracht is en
de Luchtvaartnota door de Tweede Kamer controversieel is verklaard 15 zal
dit niet meer zijn dan de geest van beide stukken.
Gezien de stand van zaken van de adviezen en de status van de Omgevingswet en
Luchtvaartnota, is er wel een analyse uitgevoerd op deze meegegeven
aandachtspunten, maar is deze analyse niet meegenomen in de conclusies in H9.

Rapport commissie Governance en Participatie Luchtvaart o.l.v. dhr. Cohen
Advies Vernieuwd Verbinden Schiphol dhr. Van Geel
15
Besluitenlijst commissievergadering Infrastructuur en Waterstaat 25 januari 2021
13
14

Pagina 9 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

5

Aanpak toetsing

Zoals eerder geschetst geeft deze rapportage een oordeel over de kwaliteit van het
door Schiphol en LVNL doorlopen consultatieproces van het hinderreductieplan. Dit
hoofdstuk schetst de aanpak om tot het oordeel te komen.
De gekozen aanpak bestaat uit een drietal onderdelen:
1. Deskresearch;
2. Interviews;
3. Check van en aanvulling op uitkomsten door externe experts.
Middels de deskresearch en de interviews zijn de criteria die in het volgende
hoofdstuk beschreven worden, getoetst. Aan de hand van de resultaten van deze
toetsing zijn conclusies en aanbevelingen geformuleerd.
Deskresearch
Via deskresearch is op basis van beschikbare documentatie een beeld gevormd over
het proces.
De volgende bronnen zijn meegenomen in de deskresearch (zie bronnenlijst, H13):
•
Kamerbrieven:
o Kamerstuk 2019-2020, 31936-646
o Kamerstuk 2020-2021 29665-403
•
Website www.minderhinderschiphol.nl
•
Advertentie on- en offline over consultatie
•
Nieuws- en persberichten op schiphol.nl en lvnl.nl
•
De historie van de ‘geef je mening pagina’ en de tekst van de vragenlijst,
die via minderschiphol.nl beschikbaar waren
•
Burennieuwsbrieven van Schiphol
•
Verslag van Schiphol en LVNL met daarin antwoorden op de door
participanten gegeven reacties in de online consultatie
•
Analyse Partners+Pröpper
•
Verslagen Regioforum 22 november 2019 en 24 januari 2020
Interviews
Via interviews met betrokkenen is dieper ingegaan op het doorlopen proces en is, in
combinatie met de deskresearch, een oordeel gevormd.
Er is gesproken met drie categorieën betrokkenen:
•
Organiserende partijen van de consultatie (Schiphol en LVNL);
•
Deelnemende maatschappelijke partijen aan de consultatie (zoals
omwonenden, bewoners- en maatschappelijke organisaties);
•
Deelnemende bestuurlijke partijen aan de consultatie (zoals burgemeesters,
gedeputeerden, wethouders, raadsleden en ambtelijke ondersteuners).
Het doel van de interviews was, om in ieder geval alle perspectieven, zoals
hierboven genoemd, in beeld te krijgen. Dit betekent dat dit geen evenwichtige
representatie is van alle participanten van het consultatieproces. Er zijn 9 interviews
afgenomen. De interviews hebben online plaatsgevonden in juli, augustus en
september 2021.

Pagina 10 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

Check van en aanvulling op uitkomsten toetsing door externe experts
Het oordeel dat gevormd is op basis van de deskresearch en de interviews is
gecheckt en aangevuld door externe experts. Hier is gekozen voor een expert vanuit
de wetenschap, Jitske van Popering-Verkerk (Erasmus Universiteit Rotterdam), en
een expert vanuit de praktijk, Peter van Rooy (Accanto & NederLandBovenWater).
Zij maken onderdeel uit van het netwerk van de directie Participatie.
De experts is gevraagd op basis van hun expertise een oordeel te geven over het
onderzoek naar en de rapportage over het participatieproces rond het
hinderreductieplan Schiphol. Deze check heeft het karakter van een collegiale
toetsing/peer-review.
Specifiek is de experts gevraagd te kijken naar:
•
Logica en navolgbaarheid aanpak;
•
Begrijpelijkheid voor de lezer;
•
Kwaliteit rapportage, specifiek: onderzoeksresultaten, oordeel en
aanbevelingen.
Vanwege de herleidbaarheid en transparantie van de doorwerking van de door de
experts uitgevoerde check is hen expliciet gevraagd hun bevindingen in een apart
document vast te leggen. Deze zijn opgenomen als bijlage 21 en 22. In hoofdstuk
11 wordt verantwoord hoe met de expert-checks is omgegaan. Suggesties zijn waar
mogelijk verwerkt.
Signalen buiten de scope van de toetsing
In hoofdstuk 4 is de scope van de toetsing aangegeven. Tijdens de analyse van de
interviews zijn een aantal signalen opgemerkt, die niet binnen de scope van toetsing
vallen.
Daar waar meerdere geïnterviewden hetzelfde signaal (buiten de scope van de
toetsing) afgaven, zijn deze opgenomen in hoofdstuk 12. Omdat deze signalen geen
onderdeel uitmaken van de toetsing van het participatieproces zijn ze niet in de
conclusies meegenomen. Ook zijn er geen aanbevelingen op gedaan. Tevens is een
algemene reflectie van expert 2 toegevoegd. De signalen en reflectie worden op
deze manier doorgegeven aan de directie Luchtvaart van het ministerie van IenW.

Pagina 11 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

6

Toetsingscriteria

Het consultatieproces behorend bij het hinderreductieplan is getoetst aan de hand
van de vier criteria die de minister van IenW heeft meegegeven aan Schiphol. Deze
criteria zijn, ten behoeve van een goede toetsing, verder geoperationaliseerd met:
•
De criteria uit het CLEAR-model 16 voor evaluatie van participatie;
•
De criteria van de International Association for Public Participation (IAP2). 17
Daarnaast is er, op verzoek van de Omgevingsraad Schiphol (zie hoofdstuk 4), ook
breder gekeken naar:
•

•

De relevante punten uit het rapport van de commissie Governance en
Participatie Luchtvaart onder leiding van dhr. Cohen en uit het advies
‘Schiphol Vernieuwd Verbinden’ van dhr. Van Geel;
De geest van de Omgevingswet en de Luchtvaartnota.

Dit hoofdstuk beschrijft de criteria horend bij de verschillende categorieën. Gelet op
de samenhang en de overlap tussen de criteria beschrijft dit hoofdstuk eveneens
hoe met deze samenhang en overlap omgegaan is. De IAP2- en CLEAR-criteria die
geen overlap kennen met de criteria van de minister, kennen soms wel onderlinge
overlap.
Het is van belang op te merken dat de criteria niet zwart/wit zijn. De criteria kunnen
niet binair afgevinkt worden, het gaat om de invulling, de toepassing en de som van
het totaal. Het niet (volledig) voldoen aan een individueel criterium hoeft niet te
betekenen dat het gehele participatieproces slecht is. De som van de criteria geeft
echter wel een indruk van de kwaliteit van het proces.
Verder is het van belang op te merken dat de criteria die gebruikt zijn voor de
toetsing vooraf niet bekend waren bij Schiphol en LVNL. Gelet op het universele
karakter en op de internationale erkenning van de criteria zijn deze wel gebruikt.
De in dit hoofdstuk beschreven criteria zijn vertaald in interviewleidraden, aan de
hand waarvan de interviews zijn gevoerd. Deze interviewleidraden zijn te vinden in
de bijlagen 8, 9 en 10.

6.1 Categorieën toetsingscriteria
(1) Criteria die de minister van IenW heeft meegegeven aan Schiphol
De criteria, zoals eerder door de minister benoemd, waarop het consultatieproces
getoetst wordt zijn:
•
M1 Een openbare consultatie (ORS en breder) die transparant is over de
reikwijdte (wie doet mee en waar gaat het over);
•
M2 Een helder proces (inclusief terugkoppeling) van wat er met de
opbrengsten gedaan wordt;
•
M3 Terugmelding over de resultaten;
•
M4 Communicatie over de uitvoering van het plan en bij wijzigingen van het
plan. Bij grotere wijzigingen wordt bezien hoe de omgeving daarbij
betrokken kan worden.

16
17

CLEAR-model
IAP2-criteria

Pagina 12 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

(2) Het CLEAR-model voor evaluatie van participatie
Op basis van uitgebreid, internationaal, wetenschappelijk onderzoek is het CLEARmodel opgesteld. Het CLEAR-model is bedoeld als een audit-tool om
(burger)participatie te beoordelen.
De verschillende letters van het CLEAR-model staan voor verschillende indicatoren:
•
Can do, de kennis, vaardigheden en middelen van de participant om te
participeren;
•
Like to, de bij de participant gevoelde urgentie en drijfveren om te
participeren;
•
Enabled to, de manier waarop de participant in staat is gesteld door de
organiserende partijen om te participeren;
•
Asked to, de manier waarop de participant uitgenodigd wordt/zich
uitgenodigd voelt om te participeren;
•
Responded to, de manier waarop de inbreng van de participant gewogen
is/door(ge)werkt (heeft) en de manier waarop dit is teruggekoppeld aan de
participant.
(3) De criteria van de International Association for Public Participation
(IAP2)
De International Association for Public Participation (IAP2) heeft, op basis van
internationaal vergelijkend onderzoek, een zevental kernwaarden geformuleerd
waar een kwalitatief goed participatieproces aan moet voldoen.
Deze IAP2-waarden worden door de directie Participatie gebruikt als leidende
criteria voor participatieprocessen van het ministerie van IenW.
De IAP2-kernwaarden 18 zijn:
1. Participatie is gebaseerd op de overtuiging dat diegenen die door een besluit
worden getroffen, het recht hebben om bij het besluitvormingsproces te
worden betrokken;
2. Participatie omvat de belofte dat de bijdrage van het publiek de beslissing
zal beïnvloeden;
3. Participatie bevordert duurzame beslissingen door de behoeften en belangen
van alle participanten, inclusief besluitvormers, te erkennen en te
communiceren;
4. Participatie zoekt en faciliteert de betrokkenheid van degenen die mogelijk
worden geraakt door of geïnteresseerd zijn in een besluit;
5. Participatie vraagt om input van participanten bij het ontwerpen van hun
participatie;
6. Participatie geeft participanten de informatie die ze nodig hebben om op een
zinvolle manier deel te nemen;
7. Participatie communiceert aan de participanten hoe hun inbreng de
beslissing (heeft) beïnvloed.

18
De IAP2-kernwaarden zijn voor de leesbaarheid vertaald naar het Nederlands. De originele
Engelse tekst is hier te vinden https://www.iap2.org/page/corevalues

Pagina 13 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

6.2 Overlap tussen criteria van de minister en IAP2-/CLEAR-criteria
Er bestaat een overlap tussen de criteria die de minister heeft meegegeven en een
aantal van de criteria uit IAP2 en uit het CLEAR-model. In de toetsing worden deze
criteria geclusterd bekeken. In onderstaande tabel is de samenhang weergegeven.
Per criterium dat door de minister is meegegeven (grijze regels), is aangegeven
welke IAP2-/CLEAR-criteria hiermee overlappen of hier nadere invulling aan geven.
Tabel 1: Overlap criteria minister en IAP2/C LEAR

Afkorting

Criterium

M1

Een openbare consultatie (ORS en breder) die transparant is
over de reikwijdte (Wie doet mee en waar gaat het over).
Enabled to, de manier waarop de participant in staat is gesteld
door de organiserende partij om te participeren.
Asked to, de manier waarop de participant uitgenodigd
wordt/zich uitgenodigd voelt om te participeren.
Participatie is gebaseerd op de overtuiging dat diegenen die door
een besluit worden getroffen, het recht hebben om bij het
besluitvormingsproces te worden betrokken.
Participatie zoekt en faciliteert de betrokkenheid van degenen
die mogelijk worden geraakt door of geïnteresseerd zijn in een
besluit.

CLEAR-E
CLEAR-A
IAP2-1

IAP2-4

M2

CLEAR-R

IAP2-7
M3
CLEAR-R

IAP2-3

M4

CLEAR-A
IAP2-4

Een helder proces (inclusief terugkoppeling) van wat er met de
opbrengsten gedaan wordt.
*In verband met de overlap tussen M2 en M3 vallen alle
conclusies over terugkoppeling onder M3. CLEAR-R is daarom
gesplitst.
Responded to, de manier waarop de inbreng van de participant
gewogen is/door(ge)werkt (heeft) en de manier waarop dit is
teruggekoppeld aan de participant.
Participatie communiceert aan de participanten hoe hun inbreng
de beslissing (heeft) beïnvloed.
Terugmelding over de resultaten.
Responded to, de manier waarop de inbreng van de participant
gewogen is/doorgewerkt heeft en de manier waarop dit is
teruggekoppeld aan de participant.
Participatie bevordert duurzame beslissingen door de behoeften
en belangen van alle participanten, inclusief besluitvormers, te
erkennen en te communiceren.
Communicatie over de uitvoering van het plan en bij wijzigingen
van het plan. Bij grotere wijzigingen wordt bezien hoe de
omgeving daarbij betrokken kan worden.
Asked to, de manier waarop de participant uitgenodigd
wordt/zich uitgenodigd voelt om te participeren.
Participatie zoekt en faciliteert de betrokkenheid van degenen
die mogelijk worden geraakt door of geïnteresseerd zijn in een
besluit.

Pagina 14 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

Een aantal van de criteria uit IAP2 en CLEAR kennen geen directe overlap met de
criteria zoals meegegeven door de minister, maar wel onderlinge overlap. Deze
worden als volgt behandeld:
Tabel 2: Overige criteria IAP2/CLEAR

Afkorting

Criterium

Kennis en informatie
CLEAR-C

Can do, de kennis, vaardigheden en middelen van de participant
om te participeren.
IAP2-6
Participatie geeft participanten de informatie die ze nodig
hebben om op een zinvolle manier deel te nemen.
Urgentie en ruimte voor doorwerking
CLEAR-L
IAP2-2

Like to, de bij de participant gevoelde urgentie en drijfveren om
te participeren.
Participatie omvat de belofte dat de bijdrage van het publiek de
beslissing zal beïnvloeden.

Participatie-aanpak
IAP2-5

Participatie vraagt om input van participanten bij het ontwerpen
van hun participatie.

6.3 Criteria uit rapport commissie Cohen, rapport van Geel, de
Omgevingswet en de Luchtvaartnota
Zoals eerder gemeld heeft de ORS tijdens de bespreking van het procesvoorstel
voor de uit te voeren procestoetsing op woensdag 14 juli 2021 een aantal
aandachtspunten meegegeven ten aanzien van de rapporten van de commissie
Governance en Luchtvaart onder leiding van dhr. Cohen en van dhr. Van Geel, de
Omgevingswet en de Luchtvaartnota. Dit resulteert in de hierop volgende criteria.
Op deze criteria wordt een analyse uitgevoerd in H8. Zoals in H4 toegelicht, is deze
analyse niet opgenomen in de conclusies (H9).
Rapport commissie Governance en Luchtvaart onder leiding van dhr. Cohen 19 en
Advies Schiphol Vernieuwd Verbinden van dhr. Van Geel 20
Recent zijn er door de commissie Governance en Luchtvaart onder leiding van dhr.
Cohen en door dhr. Van Geel advies uitgebracht over de governance en participatie
rond Schiphol.
Uit het rapport van de commissie Governance en Luchtvaart onder leiding van dhr.
Cohen zijn de volgende punten meegenomen in de toetsing:
•
Ontwerpprincipes voor participatie volgens de commissie:
o Timing, vroegtijdig. Wat precies vroegtijdig is hangt af van de
omstandigheden. In elk geval wordt er verondersteld dat participatie
voorafgaand aan een conceptbesluit wordt georganiseerd, zodat
belangen en perspectieven meekunnen worden genomen en tegen
elkaar kunnen worden afgewogen.
o Representatie, wie mogen participeren en hoe worden zij
geselecteerd. Het participatieproces hoort alle relevante belangen en
perspectieven te kunnen vertegenwoordigen.
o Transparantie.
19
20

Rapport commissie Governance en Participatie in luchtvaart o.l.v. dhr. Cohen
Advies Schiphol Vernieuwd Verbinden dhr. Van Geel

Pagina 15 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

o
o

Procedure, er is een doordachte aanpak voor participatie (zowel het
ophalen van input als de verwerking van de resultaten) en de
afspraken hierover zijn vastgelegd.
Vorm volgt doel, participatie is geen doel an sich daarom volgt de
gekozen participatievorm uit het beoogde doel van de participatie.

Uit het advies Schiphol Vernieuwd Verbinden van dhr. Van Geel zijn de volgende
punten meegenomen in de toetsing:
•
Bij participatie volgt vorm inhoud;
•
Belanghebbenden hebben recht op participatie en informatie;
•
Alle belangen moeten op een onafhankelijke en transparante manier bij de
formulering van het beleid en de maatregelen betrokken worden.
De Omgevingswet en de Luchtvaartnota
Participatie speelt een belangrijke rol in zowel de Omgevingswet (als het gaat om
participatie in algemene zin) als in de Luchtvaartnota (als het gaat om participatie
specifiek als het gaat om luchtvaart). Daarom zijn uit beide stukken elementen die
gaan over participatie meegenomen in de toetsing.
De Omgevingswet is juridisch niet van toepassing op het hinderreductieplan. Het
hinderreductieplan is niet een van de instrumenten zoals bedoeld in de
Omgevingswet. Daarom kunnen geen specifieke concept-artikelen uit de
Omgevingswet meegenomen worden in de toetsing.
De volgende punten t.a.v. participatie uit de Omgevingswet zijn meegenomen in de
toetsing, omdat deze generiek zijn 21:
•
Participatie in een vroeg stadium van het project/programma;
•
Participatie is vormvrij;
•
Motiveringsplicht participatie, het bevoegd gezag geeft bij het besluit aan
hoe burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen
zijn betrokken bij de voorbereiding van het besluit en wat de resultaten
daarvan zijn.
De Luchtvaartnota 22 gaat specifiek in op samenwerking en bestuur binnen het
beleidsdomein Luchtvaart. Veel van de in de Luchtvaartnota genoemde zaken gaan
over vorm en rolverdeling, bijvoorbeeld de vorming van een Nationale
Klankbordgroep. Omdat de Luchtvaartnota controversieel is verklaard door de
Tweede Kamer zijn alleen de volgende waarden meegenomen in de toetsing:
•
Alle belangen zijn goed in beeld en afgewogen ten behoeve van
besluitvorming over landelijk beleid;
•
Er is sprake van een helder besluitvormingsproces waarbij belanghebbenden
hun ideeën en belangen evenwichtig in kunnen brengen.

21
22

Aan de slag met de Omgevingswet
Luchtvaartnota 2020-2050

Pagina 16 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

7
Resultaten toetsing op criteria minister, IAP2- en CLEARcriteria
Dit hoofdstuk bevat de resultaten van de toetsing op de criteria die de minister van
IenW aan de organiserende partijen (Schiphol en LVNL) heeft meegegeven, evenals
de IAP2- en de CLEAR-criteria.
In dit hoofdstuk worden afkortingen gebruikt voor de criteria van de minister (M1
t/m M4), CLEAR (CLEAR-C t/m CLEAR-R), IAP2 (IAP2-1 t/m IAP2-7) en de
geïnterviewden (I1 t/m I9). De interviewverslagen zijn te vinden in de bijlage.

7.1 Criteria minister en overlappende IAP2- en CLEAR-criteria
Bij criterium M1 geldt dat er voor de twee geoperationaliseerde factoren CLEAR-A en
IAP2-4 gekeken wordt naar het afgeronde consultatietraject. Voor de toekomst van
het hinderreductieplan worden CLEAR-A en IAP2-4 nogmaals gebruikt onder
criterium M4. Verder bestaat overlap tussen criteria M2 en M3. Daarom is besloten
om alle zaken die betrekking hebben op de terugkoppeling naar participanten onder
M3 mee te nemen.
Criterium M1: Een openbare consultatie (ORS en breder) die transparant is
over de reikwijdte (Wie doet mee en waar gaat het over).
Bij de toetsing op dit criterium worden, vanwege de overlap, de volgende criteria
meegenomen:
•
CLEAR-E: Enabled to, de manier waarop de participant in staat is gesteld
door de organiserende partij om te participeren;
•
CLEAR-A: Asked to, de manier waarop de participant uitgenodigd wordt/zich
uitgenodigd voelt om te participeren;
•
IAP2-1: Participatie is gebaseerd op de overtuiging dat diegenen die door
een besluit worden getroffen, het recht hebben om bij het
besluitvormingsproces te worden betrokken;
•
IAP2-4: Participatie zoekt en faciliteert de betrokkenheid van degenen die
mogelijk worden geraakt door of geïnteresseerd zijn in een besluit.
Een openbare consultatie
De consultatie was openbaar. Partijen gaven in de interviews aan dat je wel van de
consultatie op de hoogte moest zijn om mee te kunnen doen. Uit het interview met
de organiserende partijen en uit deskresearch 23 kwam naar voren dat
maatschappelijke partijen actief en breed benaderd zijn. Bijvoorbeeld via kranten en
via social media. Eén maatschappelijke partij (I7) gaf aan ook op deze manier van
de consultatie gehoord te hebben. Een andere maatschappelijk partij gaf aan dat
“kosten noch moeite zijn gespaard om dit bekend te maken” (I5).
Bijna alle maatschappelijke partijen (I1, I3, I5, I7) gaven aan dat de informatie in
de consultatie niet altijd even makkelijk te begrijpen was. Dit kan deels verklaard
worden door de technische aard van het onderwerp. Een andere verklaring zit in het
feit dat niet alle informatie toegankelijk gemaakt is, bijvoorbeeld als het gaat om de
kaarten met vliegroutes.
De respondenten onderkenden dat de organiserende partijen hebben geprobeerd
om, bijvoorbeeld middels informatievoorziening op de website, de begrijpelijkheid te
23

Krantenadvertentie en social media bericht vanuit organiserende partijen

Pagina 17 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

verbeteren. Naast de begrijpelijkheid heeft één van deze partijen (I7) aangegeven
zich af te vragen wat er is gedaan aan de toegankelijkheid van de website,
bijvoorbeeld voor mensen met een visuele beperking.
De verschillende belangen waren volgens de geïnterviewden voldoende
vertegenwoordigd, met daarbij de kanttekening dat een aantal geïnterviewden (I1,
I7, I9) aangaven daar geen goed of volledig zicht op te hebben. Zij vroegen zich af
of bijvoorbeeld ook gemeenten en/of vliegtuigmaatschappijen hebben meegedaan.
In bijna alle interviews werd de complexiteit van het dossier en de kennis die er
nodig is om het dossier goed te begrijpen benoemd als aandachtspunt (I1, I3, I4,
I5, I6, I8, I9). Volgens de partijen die gesproken zijn in deze toetsing was deze
kennis bij bepaalde participanten (buitenstaanders en/of ongeorganiseerde
belanghebbenden) mogelijk onvoldoende aanwezig. Verderop in dit hoofdstuk wordt
hierop nader ingegaan.
Transparantie over de reikwijdte
De reikwijdte was voor veel van de gesproken maatschappelijke en bestuurlijke
partijen duidelijk. Zo gaf een maatschappelijke partij (I4) aan: “Het was wel al van
tevoren duidelijk dat het in ieder geval niet ging over het beperken van het aantal
vluchten.”
Inhoudelijk konden veel betrokkenen (I1, I3, I4, I5, I9) zich echter niet in deze
reikwijdte vinden. Meerdere geïnterviewden gaven aan dat ze deze reikwijdte te
nauw vonden, en vonden dat deze niet aansluit op de beleving en behoeften van
bewoners. Dit valt echter buiten de invloedssfeer van de organiserende partijen van
de consultatie.
Meerdere maatschappelijke partijen (I1, I3, I5) gaven aan dat de reikwijdte niet
meteen duidelijk was voor iedereen die geïnteresseerd was om mee te doen. Zo
gingen er mensen weg tijdens een bijeenkomst toen duidelijk werd dat minder
vliegen buiten de reikwijdte van dit traject viel. Dit kan, volgens een geïnterviewde
(I1), deels verklaard worden door het sentiment dat bij een dergelijke bijeenkomst
de overhand neemt.
Relatie tot andere maatregelen
Daarnaast was voor zowel bestuurlijke (I6, I8) als maatschappelijke partijen (I1)
onduidelijk of maatregelen uit het verleden (die bijvoorbeeld onderdeel waren van
eerdere maatregelenpakketten) ook binnen de reikwijdte van dit plan vielen.
In het kader van de terugkoppeling zei een maatschappelijke partij (I1) hierover:
“Er staat bijvoorbeeld niet in welk van al die maatregelen al onderdeel waren van
het pakket dat is afgesproken bij het maximum van 500.000 vliegtuigbewegingen
die indertijd zijn vastgelegd, in het Alders akkoord.”
Conclusie M1
Er is door de organiserende partijen een consultatie vormgegeven waaraan iedereen
die dat wilde kon deelnemen. Uit de toetsing komen een aantal aandachtspunten
naar voren:
•
De begrijpelijkheid van de informatie was soms niet optimaal, ondanks de
inzet van de organiserende partijen.
•
De reikwijdte van de consultatie was voor veel partijen inhoudelijk duidelijk;
desondanks waren veel partijen het inhoudelijk niet eens met deze
reikwijdte.

Pagina 18 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

•

De relatie tot bestaande maatregelen was volgens geïnterviewden niet
duidelijk voor participanten.

Omdat de consultatie openbaar was en transparant over de reikwijdte, hebben de
organiserende partijen voldaan aan criterium M1.

Criterium M2: Een helder proces (inclusief terugkoppeling) van wat er met
de opbrengsten gedaan wordt.
Bij de toetsing op dit criterium worden, vanwege de overlap, de volgende criteria
meegenomen:
•
CLEAR-R Responded to, de manier waarop de inbreng van de participant
gewogen is/door(ge)werkt (heeft) en de manier waarop dit is
teruggekoppeld aan de participant.;
•
IAP2-7 Participatie communiceert aan de participanten hoe hun inbreng de
beslissing (heeft) beïnvloed.
Inzichtelijk maken opbrengsten
De organiserende partijen hebben middels een verslag 24 (ook nota van antwoord
genoemd in een aantal interviews) gerapporteerd over de opbrengsten van de
consultatie en wat met deze opbrengsten gedaan wordt. Daarnaast zijn alle reacties
inzichtelijk gemaakt in een dashboard op minderhinderschiphol.nl.
Hiermee zijn de belangen en meningen van de verschillende participanten
gecommuniceerd en inzichtelijk gemaakt. Meerdere partijen, maatschappelijk (I1)
en bestuurlijk (I6), gaven aan het gevoel te hebben dat alle reacties in dit
dashboard zijn opgenomen. Zo zei de maatschappelijke partij (I1) hierover: “Ik heb
het gevoel dat alle suggesties integer zijn verwerkt.”
Wat wordt er met opbrengsten gedaan
Voor veel van de maatschappelijke en bestuurlijke partijen is er niet genoeg gedaan
met de inbreng in het uiteindelijke maatregelenpakket. Zo gaf een maatschappelijke
partij (I4), over de doorwerking van hun inbreng aan: “… daar is gewoon niets mee
gedaan. Daar is niet serieus naar geluisterd.” Dit wordt gedeeltelijk verklaard door
het verschil tussen de gewenste reikwijdte (van maatschappelijke en bestuurlijke
partijen) en de daadwerkelijke reikwijdte van dit traject (zie ook onder kopje
‘transparantie over reikwijdte’ op voorgaande pagina).
Afwegingskader
Voor zowel bestuurlijke (I8, I9) als maatschappelijke partijen (I1, I5) is de
gemaakte afweging voor het al dan niet implementeren van specifieke maatregelen
(soms) onduidelijk. Een bestuurlijke partij (I9) zei hierover: “We willen graag weten,
waarom iets wel of niet wordt meegenomen, want dat zien we ook niet helder
terug.” Een andere bestuurlijke partij (I8) en een maatschappelijke partij (I4)
spraken in het kader van de terugkoppeling over een “black box”.
Een derde bestuurlijke partij (I6) gaf aan het wel duidelijk uitgelegd te vinden
waarom bepaalde maatregelen wel en niet zijn meegenomen.
In een breder kader sprak nog een maatschappelijke partij (I1) over een black box,
namelijk over de website en het hinderreductieplan in het algemeen. Voor deze

24

Antwoorden op reacties en suggesties uit de omgeving

Pagina 19 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

partij was de gemaakte afweging bij maatregelen ook niet duidelijk: “die afweging
van welke wel en niet relevant zijn, die vind ik niet duidelijk.”
Volgens de organiserende partijen (I2) was er wel een kader. Hierin werd onder
andere gekeken naar of iets wettelijk kan, of het veilig uitvoerbaar is, evenals een
aantal andere criteria. De organiserende partijen geven tevens aan dat het kader
niet vooraf bekendgemaakt is, maar wel consequent gebruikt is in de nota van
antwoord.
Consequenties van deelname
Breder dan de vragen over het afwegingskader, gaf één van de bestuurlijke partijen
(I6) aan dat de consequenties van het participeren niet inzichtelijk waren. Door
ervaringen in het verleden, die het gevoel ‘hallo, daar heb ik niet voor getekend’
gaven, was er bij deze partij vooraf behoefte aan een duidelijk antwoord op de
vraag waar je als participant ja tegen zei als je deelnam. Dit ontbrak volgens deze
partij bij dit traject.
Deze partij gaf ook aan de zorg te hebben dat met hun deelname later geschermd
zou kunnen worden, om daarmee in besluitvorming te laten zien dat participatie
heeft plaatsgevonden. Deze zorg kwam in algemenere zin ook aan bod bij interviews
met maatschappelijke partijen (I3, I4, I5), die het bijvoorbeeld hebben over een
verplicht nummer om daarna weer verder te kunnen (I5).
Conclusie M2
De opbrengsten zijn duidelijk inzichtelijk gemaakt en er is door de organiserende
partijen toegelicht wat er met deze opbrengsten gedaan wordt. Uit de toetsing
komen een aantal aandachtspunten naar voren:
•
Een duidelijk afwegingskader ontbrak aan de voorkant van dit proces.
Hierdoor was aan de voorkant voor participanten niet helder hoe hun
inbreng gewogen zou worden en liepen verwachtingen uiteen.
•
Voor een aantal partijen was niet duidelijk wat de strategische
consequenties zijn van hun deelname aan de consultatie.
Door het ontbreken van het afwegingskader was het vooraf niet helder wat er met
de opbrengsten ging gebeuren. Aan criterium M2 hebben de organiserende partijen
daarmee gedeeltelijk voldaan.

Criterium M3: Terugmelding over de resultaten.
Bij de toetsing op dit criterium worden, vanwege de overlap, de volgende criteria
meegenomen:
•
CLEAR-R Responded to, de manier waarop de inbreng van de participant
gewogen is/doorgewerkt heeft en de manier waarop dit is teruggekoppeld
aan de participant;
•
IAP2-3 Participatie bevordert duurzame beslissingen door de behoeften en
belangen van alle participanten, inclusief besluitvormers, te erkennen en te
communiceren.
Verslag antwoorden op reacties
Er is gerapporteerd over de opbrengst van de consultatie. De terugkoppeling is
gebundeld aangeboden in het verslag ‘Antwoorden op reacties en suggesties uit de
omgeving’ van Schiphol & LVNL. 25 Ook is teruggekoppeld over wat er met de
25

Antwoorden op reacties en suggesties uit de omgeving

Pagina 20 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

opbrengsten is gedaan. Deze terugkoppeling is gecategoriseerd op onderwerp. Twee
maatschappelijke partijen (I1, I7) gaven aan hierover per mail te zijn geïnformeerd,
via de nieuwsbrief. Een aantal andere geïnterviewden hebben via overleggremia
(zoals bijvoorbeeld het Regioforum) over de terugkoppeling vernomen.
Kanttekeningen terugmelding
Naast de terugkoppeling via het zojuist benoemde document, gaven
maatschappelijke partijen (I1, I4, I7, I9) aan geen persoonlijke terugkoppeling te
hebben ontvangen. Het antwoord op eigen inbreng was daardoor soms moeilijk
terug te vinden. Een partij gaf aan behoefte te hebben aan persoonlijke
terugkoppeling (I5), een andere partij had graag contact over de terugkoppeling
gehad (I4).
De begrijpelijkheid die onder M1 al wordt aangestipt is ook van toepassing op de
terugkoppeling. Deze werd door meerdere geïnterviewden (I1, I4, I5) als erg
technisch ervaren. Uit verschillende interviews met de organiserende, bestuurlijke
en maatschappelijke partijen kwam naar voren dat de materie zelf technisch is en
dat dit uitdagingen met zich meebrengt.
Eén maatschappelijke partij (I1) gaf over de terugmelding aan dat er regelmatig
wordt gemeld dat een maatregel eerder onderzocht is en afgewezen. Volgens deze
partij mist de uitleg waarom dit niet opnieuw onderzocht wordt.
In een interview (I4) werd over de als technisch ervaren terugkoppeling
verduidelijkt dat er “weinig inlevingsvermogen voor de omgeving en voor de
bewoners” in de terugkoppeling te vinden was. Ook in een ander interview met een
maatschappelijke partij (I5) werd het gebrek aan empathie in de terugkoppeling
benoemd.
De geïnterviewde bestuurlijke partijen stonden positiever tegenover de feitelijke
terugmelding. Naast de eerder gemaakte opmerkingen over de onduidelijkheid over
de weging (zie tussenkopje ‘afwegingskader’ eerder in deze rapportage), gaven de
bestuurlijke partijen aan dat men “een poging heeft gedaan die paar dingen die
vanuit onze regio de afgelopen jaren de revue hebben gepasseerd, een goede plek
te geven in het eindproduct” (I8) en “… het getuigt er wel van dat ze serieus
omgaan met alle opmerkingen” (I9).
Conclusie M3
Er is aan participanten teruggekoppeld wat de resultaten van de consultatie zijn. Uit
de toetsing komen de volgende aandachtspunten:
•
De terugkoppeling werd als technisch (en soms niet empathisch) ervaren.
•
Geïnterviewden hadden behoefte aan een persoonlijke terugkoppeling op de
inbreng en/of de mogelijkheid tot contact over de terugkoppeling.
De organiserende partijen hebben de participanten van de consultatie
terugkoppeling gegeven over de resultaten. Daarmee is voldaan aan criterium M3.

Pagina 21 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

Criterium M4: Communicatie over de uitvoering van het plan en bij
wijzigingen van het plan. Bij grotere wijzigingen wordt bezien hoe de
omgeving daarbij betrokken kan worden.
Bij de toetsing op dit criterium worden, vanwege de overlap, de volgende criteria
meegenomen:
•
CLEAR-A: Asked to, de manier waarop de participant uitgenodigd wordt/zich
uitgenodigd voelt om te participeren;
•
IAP2-4: Participatie zoekt en faciliteert de betrokkenheid van degenen die
mogelijk worden geraakt door of geïnteresseerd zijn in een besluit.
Communicatie in de toekomst
Alle maatschappelijke (I1, I3, I4, I5, I7) en bestuurlijke (I6, I8, I9) partijen gaven
in de interviews aan dat het voor hen niet (volledig) duidelijk is waarover er in de
toekomst nog gecommuniceerd wordt en hoe zij hierin als partij worden betrokken.
Een aantal geïnterviewden gaf wel aan te verwachten dat de website hierin een
belangrijke rol zal spelen.
Uit het interview met de organiserende partijen en uit deskresearch 26 kwam naar
voren dat de website in de toekomst inderdaad een belangrijke informatiebron blijft.
De organiserende partijen zeiden hier verder over: “De website is het nummer één
middel waar we ook de actuele stand van zaken bijhouden. Daar geven we ook
statusupdates. Daar kun je per maatregel precies zien wat de stand van zaken is”.
Dit lijkt echter bij de meeste partijen, die in het kader van de toetsing op het
participatieproces gesproken zijn, onbekend.
Een andere geïnterviewde (I7) verwachtte “een halfjaarlijkse update van
maatregelen die gedaan en genomen zijn” te krijgen, via de nieuwsbrief.
Betrokkenheid bij individuele maatregelen
Er wordt voor de toekomstige betrokkenheid rondom de implementatie van
individuele maatregelen gebruik gemaakt van de participatieladder. 27 Per maatregel
wordt de betrokkenheid gespecificeerd op de website minderhinderschiphol.nl. Uit
deskresearch is geconcludeerd dat deze informatie abstract is, zonder specifieke
informatie over de planning van de participatie, specifieke betrokkenen, toekomstige
activiteiten en of/hoe men aan dit proces mee kan doen.
In een interview met een maatschappelijke partij (I1) kwam het gebruik van de
ladder specifiek naar voren. Volgens deze partij wordt er in de praktijk alleen maar
geïnformeerd (de laagste trede op de participatieladder): “Als je dan vervolgens
kijkt bij welke maatregelen er dan wordt meebeslist of gecoproduceerd door
burgers, dat is volgens mij in geen enkel geval. Oftewel, eigenlijk is alles op website
‘informeren’.” Daarmee is het volgens deze partij “meer een PR-website dan een
participatiewebsite”. Voor deze geïnterviewde is dus niet inzichtelijk uit de website
hoe de keuze voor niveaus van de participatieladder zijn vormgegeven.
Afhankelijkheid toekomst ORS
Over de toekomstige betrokkenheid bij maatregelen uit het hinderreductieplan werd
door zowel maatschappelijke, bestuurlijke en de organiserende partijen een sterke
relatie met de toekomst van de ORS gesproken. De organiserende partijen (I2)
zeiden hierover: “Er is wel een samenhang met de toekomst van de ORS. We
hadden met ORS ook een gestroomlijnd proces over nieuwe hinder beperkende
26
27

Minder hinder schiphol, over dit plan
Minder hinder schiphol, veelgestelde vragen

Pagina 22 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

maatregelen. Dat was een jaarlijks terugkerende cyclus. Nu moeten we even
afwachten wat dat in de toekomst gaat leveren, of dat eenzelfde soort proces kent
of dat dat een ander soort proces kent”.
Verschillende maatschappelijke partijen noemden ideeën over de invulling hiervan.
Zo pleitten geïnterviewden (I4, I5) voor “een maatschappelijke adviesraad, zoals
door bijvoorbeeld commissie Van Geel voorgesteld”.
Conclusie M4
Voor zowel bestuurlijke als maatschappelijke partijen is niet duidelijk hoe er in de
toekomst wordt gecommuniceerd en hoe zij betrokken worden bij wijzigingen. Uit de
toetsing komen de volgende punten naar voren:
•
Over de individuele maatregelen wordt op de website geïnformeerd. De
uitleg op de website, over bijvoorbeeld planning, is op hoofdlijnen en mist
gedetailleerde informatie.
•
Voor het aangeven van de betrokkenheid bij de individuele maatregelen
wordt op de website de participatieladder gebruikt. De toepassing van deze
ladder is niet voor alle geïnterviewden duidelijk.
•
De toekomstige betrokkenheid bij de uitvoering van het maatregelenpakket
hangt samen met de onzekerheid rondom de toekomst van de ORS. De
toekomst van de ORS ligt buiten de invloedssfeer van de organiserende
partijen. Over deze onzekerheid wordt echter niet helder gecommuniceerd
en dit is daardoor voor maatschappelijke partijen niet duidelijk.
Aan het criterium M4 hebben de organiserende partijen gedeeltelijk voldaan. Via de
website minderhinderschiphol.nl is informatie beschikbaar over de status van
maatregelen, de informatie is echter op hoofdlijnen en mist gedetailleerde
informatie. Uit interviews en uit de stukken komt echter naar voren dat er veel
onduidelijkheid is bij participanten rondom de toekomstige uitvoering van het plan
en/of de communicatie over deze uitvoering. Uit de toetsing komt verder naar voren
dat deze onduidelijkheid grotendeels te maken heeft met de toekomst van de
Omgevingsraad Schiphol. De onzekerheid over de toekomst van de Omgevingsraad
Schiphol ligt echter buiten de invloedssfeer van de organiserende partijen. Echter,
de organiserende partijen zouden hier wel beter over kunnen communiceren.

Pagina 23 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

7.2 Overige IAP2- en CLEAR-criteria
Deze paragraaf richt zich op IAP2- en CLEAR-criteria, die geen overlap hebben met
de criteria die de minister van IenW heeft meegegeven aan Schiphol en LVNL.
Kennis en informatie
CLEAR-C
‘Can do –that is, have the resources and knowledge to participate’, de
kennis, vaardigheden en middelen van de participant om te participeren.
Ten aanzien van CLEAR-C kwam uit de interviews een wisselend beeld naar voren.
De meeste geïnterviewden gaven aan kennis te hebben van het dossier en goed op
de hoogte te zijn (I1, I3, I4, I5, I6, I8, I9). Veel geïnterviewden gaven echter ook
aan dat zij denken dat het voor iemand met weinig tot geen achtergrond in dit
onderwerp moeilijk is de informatie te doorgronden om een goed beeld te krijgen
van het plan en inbreng te kunnen leveren (I1, I2, I4, I5, I6, I9).
Vrijwel alle geïnterviewden adresseerden in de interviews de complexiteit van het
dossier en de kennis die er nodig is om het dossier goed te begrijpen (I1, I3, I4, I5,
I6, I8, I9). Er was waardering voor de mate waarin in de communicatie van Schiphol
en LVNL is getracht de informatie inzichtelijk over te brengen en op de website te
ontsluiten (I4, I6, I8, I9). Tegelijkertijd was er ook de constatering dat de
informatie maar tot een bepaald niveau te vereenvoudigen is. De organiserende
partijen herkenden deze worsteling (I2).
Over het taalniveau werd ook opgemerkt dat deze nog steeds ingewikkeld kan zijn
(I7). In het document ‘Antwoorden op de reacties en suggesties uit de omgeving’
komt dit punt ook terug: “Omwonenden hebben ons [red. Schiphol en LVNL]
gewezen op de grote hoeveelheid aan technische informatie, die niet voor iedereen
begrijpelijk is. Ook concludeert onderzoeksbureau Partners+Pröpper dat de
‘systeemtaal’ van de luchtvaartsector soms te ver af ligt van de taal van
omwonenden, die vooral geïnteresseerd zijn in concrete effecten op hun eigen
woonomgeving. Het voorstel is om duidelijke en begrijpelijke taal te gebruiken.” 28
Ook werd er een aantal keer door geïnterviewden geraakt aan de toegankelijkheid
van de gekozen consultatievormen: voor mensen met minder digitale vaardigheden
was de online consultatie allicht minder geschikt (I4, I7). Tegelijkertijd bood de
online consultatie een instrument voor mensen die niet naar een bijeenkomst
kunnen of durven te gaan of daar durven te spreken (I2, I4). Verder werd
gerefereerd aan de beperkte hoeveelheid fysieke bijeenkomsten als gevolg van
corona, die voor minder digitale vaardige mensen een alternatief zijn (I2) en welke
weer een andere dynamiek met zich meebrengen (I8). Vanuit de organiserende
partijen en een maatschappelijke partij werd het bredere bereik van de online
consultatie als positief aangemerkt (I2, I5); een andere maatschappelijke partij gaf
aan een hogere respons op de online consultatie te hebben verwacht (I7).
IAP2-6
Participatie geeft participanten de informatie die ze nodig hebben om op
een zinvolle manier deel te nemen.
Vanuit verschillende partijen was er waardering voor de communicatie rondom het
hinderreductieplan in de vorm van de website minderhinderschiphol.nl (I4, I6, I7,
28

‘Antwoorden op reacties en suggesties uit de omgeving’, p.73

Pagina 24 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

I8). De informatie werd over het algemeen overzichtelijk gevonden: “het werd wel
mooi breed uitgelicht allemaal” (I7). Al maakte de complexe materie het voor een
leek alsnog uitdagend (I1, I2, I4, I5, I6, I9). Uit de analyse van Partners+Pröpper
over de consultatie zelf kwam naar voren: “Ruim de helft van de respondenten
(57%) vindt het pakket van maatregelen overzichtelijk en begrijpelijk weergegeven
op de website. Ruwweg een kwart (25% - 28%) vindt dat niet.”, 15-18% had geen
mening hierover. 29
Er zijn ook een aantal kritische kanttekeningen. Met name de informatie over
effecten werd oppervlakkig gevonden (I9). Twee geïnterviewden gaven aan dat
kaartmateriaal onduidelijk was (I1, I5). Een aantal bestuurlijke partijen en een
maatschappelijke partij gaven aan dat informatie over effecten, zowel algemeen als
op locatie, grotendeels ontbrak. Ook waterbedeffecten werden niet goed inzichtelijk
gemaakt. Dit maakte het lastig voor een leek, maar ook voor iemand met meer
kennis en expertise, om het pakket aan maatregelen te beoordelen (I1, I5, I6, I8,
I9).
Zo stelde een bestuurlijke partij: “Die website is op zich heel duidelijk en goed
ingericht. Er zit alleen heel weinig, laten we zeggen, detailinformatie in. Het is
allemaal behoorlijk oppervlakkig waardoor er niets komt als je door wilt klikken om
te kijken wat iets nou echt gaat opleveren. Dan is het leeg. Dan zegt Schiphol: dat
moeten we nog onderzoeken. Dat snap ik ook wel, maar daardoor is het wel moeilijk
te beoordelen wat het totale effect zal zijn van het pakket maatregelen” (I9).
Een maatschappelijke partij vond de website op punten ook onvolledig en
misleidend. De geïnterviewde zegt hierover: “Er staat bijvoorbeeld niet in welk van
al die maatregelen al onderdeel waren van het pakket dat is afgesproken bij het
maximum van 500.000 vliegtuigbewegingen die indertijd zijn vastgelegd, in het
Alders akkoord” (I1).
Ook in het document ‘Antwoorden op reacties en suggesties vanuit de omgeving’
zijn opmerkingen opgenomen over de website: “Tussen de inhoudelijke suggesties
en opmerkingen door is een aantal vragen gesteld en zijn voorstellen gedaan over
de website minderhinderschiphol.nl, waar alle programma hinderbeperking te
vinden is. Dit gaat bijvoorbeeld over de vindbaarheid, begrijpelijkheid en
volledigheid van informatie, maar ook over de werking van de website. Uit
opmerkingen blijkt dat soms niet duidelijk is waar informatie te vinden is, omdat het
inhoudelijk veel (nieuwe) informatie betreft. Er werden ook regelmatig suggesties
gedaan om de informatie op de website aan te vullen (…) of anders te presenteren.
Terugkerend element in de reacties is de wens van omwonenden om vanuit hun
eigen locatie of woonplaats als startpunt het programma te kunnen verkennen.” 30
Conclusie kennis en informatie
De meeste geïnterviewden gaven aan kennis te hebben van het dossier en goed op
de hoogte te zijn. Er was waardering voor de mate waarin in de communicatie van
Schiphol en LVNL is getracht de informatie inzichtelijk over te brengen en op de
website te ontsluiten. De informatie werd over het algemeen overzichtelijk
gevonden. Uit de toetsing komen de volgende aandachtspunten:
•
Veel geïnterviewden denken dat het voor iemand met weinig tot geen
achtergrond in dit onderwerp moeilijk is de informatie te doorgronden.
•
Het was voor een aantal participanten lastig om het pakket aan maatregelen
te beoordelen, omdat:
29
30

Analyse Partners+Pröpper, p.9
’Antwoorden op reacties en suggesties vanuit de omgeving’, p.78

Pagina 25 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

o
o
o

kaartmateriaal ingewikkeld was;
informatie over effecten van maatregelen niet altijd beschikbaar was;
waterbedeffecten beperkt inzichtelijk zijn gemaakt.

Aan deze criteria is gedeeltelijk voldaan.

Urgentie en ruimte voor doorwerking
CLEAR-L
‘Like to –that is, have a sense of attachment that reinforces participation’,
de bij de participant gevoelde urgentie en drijfveren om te participeren.
De bestuurlijke en maatschappelijke partijen ervaarden allemaal een sterke mate
van urgentie, vooral vanuit de beleefde hinder: van zichzelf of van de mensen die de
partij in kwestie vertegenwoordigd (I1, I3, I4, I5, I6, I7, I8, I9).
Hierbij werden nog een aantal motivaties genoemd voor geïnterviewden om deel te
nemen aan de consultatie, deze vallen uiteen in een tweetal categorieën:
•
Strategisch:
o Een maatschappelijke partij gaf aan mee te doen om niet achteraf te
horen te krijgen dat er geen hinder wordt ervaren, omdat er niet is
deelgenomen aan de consultatie (I5).
o Een bestuurlijke partij belichtte daar een andere kant: namelijk een
zorg dat hun deelname een vinkje zou zijn waarmee later
geschermd zou kunnen worden (I6).
o Volgens een aantal maatschappelijke partijen (I1, I3, I5) hebben
een aantal mensen niet deelgenomen aan het participatieproces
omdat zij niet geloofden dat hun inbreng invloed zou uitoefenen op
het plan en/of omdat zij het niet eens waren met de reikwijdte
waarover gesproken mocht worden.
Er is in het kader van deze toetsing niet met deze groep mensen
gesproken.
•
Inhoudelijk:
o Een maatschappelijke partij gaf aan deel te nemen om een beter
inzicht te kunnen geven aan Schiphol en LVNL over de
hinderbeleving (I7).
De organiserende partijen gaven aan niet expliciet de urgentie om deel te nemen in
hun communicatie-uitingen te hebben opgenomen (I2).
IAP2-2
Participatie omvat de belofte dat de bijdrage van het publiek de beslissing
zal beïnvloeden.
Er is op verschillende plekken in de communicatie van Schiphol en LVNL een belofte
opgenomen over de invloed van de bijdrage van het publiek op de beslissing. Zoals
in een persbericht met de opmerking: “De ontvangen reacties en suggesties worden
door Schiphol en LVNL gebruikt om het programma hinderreductie te verbeteren
en/of verder aan te vullen”. 31 In de vragenlijst van de online consultatie zelf hebben
Schiphol en LVNL opgenomen onder het kopje ‘wat gebeurt er met mijn reactie’:
“Op basis van alle antwoorden gaan wij verder aan de slag om het programma met
maatregelen verder te verfijnen of indien nodig aan te passen.” Ook in bijvoorbeeld
het Regioforum van 22 november 2019 is in een presentatie aangegeven: “Na het
31

Vliegverkeer Schiphol neemt geleidelijk toe

Pagina 26 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

afronden van de publieke consultatie zal Schiphol de input verwerken.” Ook tijdens
de online informatiebijeenkomst van 8 oktober 2020 is aangegeven dat suggesties
bekeken worden en tot aanpassingen kunnen leiden. 32
In algemenere communicatie van Schiphol en LVNL ontbrak deze belofte soms. Op
de landingspagina van de ‘Geef je mening’-pagina stond geen expliciete verwijzing
naar een belofte. Hier was opgenomen: “Schiphol en LVNL zijn benieuwd naar jouw
mening over de hinderbeperkende maatregelen.” 33 Ook in de advertenties en een
aantal burennieuwsbrieven over de consultatie en informatiesessies stond veelal
generiek geformuleerd dat naar de mening van mensen wordt gevraagd. 34 Er moest
dan dus wel actief verder worden doorgeklikt naar de website of een bijeenkomst
worden bijgewoond om die belofte expliciet te lezen of horen.
Verder gaven zowel een aantal bestuurlijke als maatschappelijke geïnterviewden
aan dat hen onduidelijk was op welke manier de afweging van de inbreng zou
plaatsvinden. Door het ontbreken van communicatie over het afwegingskader was
niet op voorhand duidelijk op welke manier inbreng door kon werken. Zie hierover
de paragraaf ‘afwegingskader’ onder criterium M2.
Conclusie urgentie en ruimte voor doorwerking
De bestuurlijke en maatschappelijke partijen ervaarden allemaal urgentie, vooral
vanuit de beleefde hinder. Tevens is er op verschillende plekken in de communicatie
van Schiphol en LVNL een belofte opgenomen over de invloed van de bijdrage van
het publiek op de beslissing. Uit de toetsing komt het volgende aandachtspunt:
•
In algemenere communicatie van Schiphol en LVNL ontbrak de belofte over
de invloed van de bijdrage van het publiek op de beslissing soms.
Aan dit criterium is voldaan.

Participatie-aanpak
IAP2-5
Participatie vraagt om input van participanten bij het ontwerpen van de
participatie.
De aanpak voor de consultatie, inclusief bijeenkomsten, is besproken in het
Regioforum van 22 november 2019 op basis van een PowerPoint-presentatie door
Schiphol 35. Het gesprek was expliciet gericht op het proces van de consultatie van
het hinderreductieplan. Hierin is de aanleiding, doel, aanpak en vragen die gesteld
worden in de consultatie gepresenteerd. De reacties die daarop werden gesteld
gingen over besluitvorming rondom het plan (wie beslist over het plan, wordt het
hele plan uitgevoerd, rol van de ORS), in kaart brengen van waterbedeffecten, de
relatie met groei van vluchten, de manier waarop hinderreductie wordt beoordeeld
en hoe omgegaan wordt met reeds bestaande toezeggingen en besproken
maatregelen.
Verder zijn er nog opmerkingen geplaatst over het proces in het Regioforum van 24
januari 2020, waar het ministerie van IenW een agendapunt over het proces
rondom de Luchtvaartnota, hinderreductieplan en het Luchthavenverkeerbesluit
LVNL, minder hinder Schiphol
Aangeleverde informatie Schiphol van de historische versies van de Geef je mening pagina.
34
Aangeleverde informatie Schiphol van een aantal burennieuwsbrieven en advertenties voor
on- en offline media.
35
Verslag Regioforum – 22 november 2019
32
33

Pagina 27 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

Schiphol toelichtte. Tijdens dit agendapunt werd aangegeven door een aanwezige:
“Volgens het ministerie zijn bewoners betrokken bij het proces rond
hinderbeperking, maar dat is niet het geval. Bewonersgroepen en milieuorganisaties
zijn niet betrokken bij het pakket dat Schiphol nu opstelt.” Een andere aanwezige bij
het Regioforum stelde: “dat hinderbeperkende maatregelen in de ORS besproken
dienen te worden. Het hele pakket is door Schiphol geïnventariseerd en het gaat
uiteindelijk om het resultaat. Het ministerie heeft een participatieproces voor ogen
zoals dat de afgelopen periode heeft plaatsgevonden, maar bewoners ervaren dat
vooral als eenrichtingverkeer; ze mogen reageren op voorstellen.” In de bespreking
gaf IenW aan dat de inzet was dat er een uitgebreid consultatietraject wordt
doorlopen, en Schiphol gaf aan dat in november 2019 is toegelicht hoe het
Regioforum (ORS) betrokken zou worden. 36
De organiserende partijen gaven aan dat de aanpak naast de bespreking in het
Regioforum ook is besproken met de individuele gemeenten en provincies evenals in
de BRS en dat zij daar ook konden reageren (I2).
Conclusie participatie-aanpak
De aanpak voor de consultatie, inclusief bijeenkomsten, is besproken in het
Regioforum van 22 november 2019 op basis van een PowerPoint-presentatie door
Schiphol. Hierin zijn de aanleiding, het doel, de aanpak en de vragen die gesteld
worden in de consultatie besproken.
Aan dit criterium is voldaan.

36

Verslag Regioforum - 24 januari 2020

Pagina 28 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

8

Analyse aanvullende criteria vanuit ORS

Op verzoek van de ORS zijn een aantal extra criteria meegenomen in deze toetsing.
In dit hoofdstuk wordt op deze criteria ingegaan. Zoals in H4 toegelicht, is deze
analyse niet opgenomen in de conclusies (H9).
Rapport commissie Governance en Participatie Luchtvaart o.l.v. dhr. Cohen
•

Timing, vroegtijdig. Wat precies vroegtijdig is hangt af van de
omstandigheden. In elk geval wordt er verondersteld dat
participatie voorafgaand aan een conceptbesluit wordt
georganiseerd, zodat belangen en perspectieven meekunnen
worden genomen en tegen elkaar kunnen worden afgewogen.
De versie van het hinderreductieplan waar de consultatie op plaatsvond, was
gebaseerd op bekende suggesties en voorstellen van bewoners,
bestuurders, het Regioforum van de Omgevingsraad Schiphol, de top 20
klachten bij Bewoners Aanspreekpunt Schiphol (BAS), eigen expertise van
Schiphol en LVNL en innovaties in luchtvaarttechnieken en – systemen. Ook
zijn er door de organiserende partijen “gesprekken met omwonenden, lokale
bestuurders en experts” gevoerd in het jaar voorafgaand aan de
consultatie. 37
Een aantal geïnterviewden gaf aan dat zij vinden dat er meer betrokkenheid
had moeten zijn bij het opstellen van het maatregelpakket voordat dit in de
consultatie ging (I4, I5, I8), ook is gesproken over het betrokken willen zijn
bij de manier van wegen (I5, I8, I9). Hierover stelde een geïnterviewde:
“Wat je ziet is dat we eigenlijk helemaal niet betrokken zijn bij de criteria
waaraan maatregelen moeten voldoen, bij het selectieproces of bij het
denkproces. We zijn pas betrokken op het moment dat die maatregelen
werden gepubliceerd. Dat was vorig jaar maart, vlak voordat corona
losbarstte. Toen hebben we daarop gereageerd. Vervolgens zijn ze dat gaan
bewerken tot een definitieve versie. Daar zijn we verder ook helemaal niet
bij betrokken. Ook niet bij de selectie van die zestien extra maatregelen en
waarom je die er dan bij doet, ja of nee. In die zin is het eigenlijk steeds
een black box voor ons. Het is niet duidelijk welke criteria gehanteerd
worden en hoe ze dan een selectie maken. Dat is in ieder geval niet met de
omgeving gebeurd.” (I8)

37

•

Representatie, wie mogen participeren en hoe worden zij
geselecteerd. Het participatieproces hoort alle relevante belangen
en perspectieven te kunnen vertegenwoordigen.
De consultatie van het hinderreductieplan was open voor eenieder. Er heeft
zowel een online consultatie als fysieke bijeenkomsten plaatsgevonden,
waarmee iedereen de kans heeft gehad om relevante belangen en
perspectieven in te brengen.

•

Transparantie.
Op de website minderhinderschiphol.nl was informatie te vinden over het
plan en in het dashboard is alle inbreng van de participanten terug te
vinden. Geïnterviewden gaven aan vooral informatie over de effecten te
hebben gemist. Voor een aantal maatschappelijke en bestuurlijke partijen
was het afwegingskader niet duidelijk (zie hiervoor de bespreking onder
criterium M2, ‘afwegingskader’).

Persbericht: ‘Nieuwe maatregelen van Schiphol en LVNL om geluidhinder te beperken’

Pagina 29 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

•

Procedure, er is een doordachte aanpak voor participatie (zowel het
ophalen van input als de verwerking van de resultaten) en de
afspraken hierover zijn vastgelegd.
Er was geen specifiek document op de website beschikbaar waar de
participatieaanpak apart in beschreven staat maar er is wel een aanpak
uitgedacht. Deze is besproken in het Regioforum en met diverse overheden.
Tijdens de looptijd van de consultatie stond op de ‘Geef je mening’- pagina
aangegeven dat Schiphol en LVNL meningen over het hinderreductieplan
gingen ophalen door middel van de online vragenlijst,
informatiebijeenkomsten en huiskamergesprekken. Op de huidige versie van
de website is deze aanpak ook weergegeven, op deelpagina’s, bijvoorbeeld
bij ‘Geef je mening’ en ‘Veelgestelde vragen’.

•

Vorm volgt doel, participatie is geen doel an sich daarom volgt de
gekozen participatievorm uit het beoogde doel van de participatie.
De minister van IenW heeft aan Schiphol gevraagd om: “samen met andere
partijen uit de sector en de omgeving nog dit jaar een uitvoeringsplan
hinderreductie op te stellen.” 38 Schiphol en LVNL hadden als doel om “een
brede betrokkenheid van de omgeving tot stand te brengen, met hopelijk
ook breed draagvlak, voor het uitvoeringsplan.” 39 Hun aanpak voor een
online consultatie, geadverteerd in verschillende off- en online media sluit
op het doel van Schiphol en LVNL aan.

Advies ‘Schiphol Vernieuwd Verbinden’ van dhr. Van Geel

38
39

•

Bij participatie volgt vorm inhoud.
Van Geel geeft in zijn advies aan: “Niet governance-modellen, maar de
inhoudelijke publieke opgaven zijn leidend voor de coördinatiebehoefte in de
regio Schiphol en de invulling daarvan.” In de opzet van de consultatie is
gekozen voor een brede openbare consultatie, om de bredere omgeving van
Schiphol te kunnen betrekken.

•

Belanghebbenden hebben recht op participatie en informatie.
Er is een participatieproces opgezet, waarbij informatie met name via de
website en informatiebijeenkomsten is gedeeld.

•

Alle belangen moeten op een onafhankelijke en transparante manier
bij de formulering van het beleid en de maatregelen betrokken
worden.
De meeste geïnterviewden hadden het idee dat alle belangen
vertegenwoordigd waren in het participatieproces (zie hierover ook
bespreking M1). Ondanks dat het vooraf niet duidelijk was hoe belangen
betrokken zouden worden bij de weging van de maatregelen, zijn alle
ingebrachte belangen uiteindelijk wel meegenomen en teruggekomen in het
document: ‘Antwoorden op reacties en suggesties uit de omgeving’, van
Schiphol en LVNL.

Kamerstuk 31936-646
Zie verslag ORS 22 november 2019

Pagina 30 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

Omgevingswet
•

Participatie in een vroeg stadium van het project/programma.
Zie criterium vroegtijdige participatie onder Governance en participatie in
luchtvaart o.l.v. dhr. Cohen.

•

Participatie is vormvrij.
Hieraan wordt voldaan omdat de vorm per definitie niet is voorgeschreven.

•

Motiveringsplicht participatie, het bevoegd gezag geeft bij het
besluit aan hoe burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties
en bestuursorganen zijn betrokken bij de voorbereiding en wat de
resultaten daarvan zijn.
In het document ’Antwoorden op reacties en suggesties uit de omgeving’ is
weergegeven hoe het participatieproces eruit heeft gezien, welke bronnen er
allemaal betrokken zijn, en hoe de inbreng wel of niet heeft doorgewerkt in
het plan.

Luchtvaartnota
•

Alle belangen zijn goed in beeld en afgewogen ten behoeve van
besluitvorming over landelijk beleid.
Het afwegingskader was niet vooraf bekend bij de participanten (zie
bespreking M2 onder ‘afwegingskader’). De meeste geïnterviewden hadden,
voor zover zij daar inzicht in hadden, wel het idee dat de relevante belangen
vertegenwoordigd waren (zie bespreking M1 onder ‘Een openbare
consultatie’) in en onderdeel uit maakten van het participatieproces.

•

Er is sprake van een helder besluitvormingsproces waarbij
belanghebbenden hun ideeën en belangen evenwichtig in kunnen
brengen.
Wat betreft ‘een helder besluitvormingsproces’, was voor een aantal
geïnterviewden vooraf niet helder op welke manier hun inbreng gewogen
zou worden voor het uiteindelijke plan (zie bespreking M2 onder
‘afwegingskader’). Belanghebbenden hebben hun ideeën en belangen
evenwichtig kunnen inbrengen.

Pagina 31 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

9

Conclusie

Dit hoofdstuk somt de losse conclusies op van de toetsing op de criteria van de
minister, evenals de criteria van CLEAR en IAP2. Per criterium wordt kort
aangegeven in hoeverre volgens deze toetsing blijkt dat de organiserende partijen
hieraan hebben voldaan. Het doel van de interviews waar de conclusies voor een
belangrijk deel op gebaseerd zijn was, om in ieder geval alle perspectieven in beeld
te krijgen.

9.1 Conclusies toetsing criteria minister en bijbehorende IAP2- en CLEARcriteria
M1: Een openbare consultatie (ORS en breder) die transparant is over de
reikwijdte (Wie doet mee en waar gaat het over).
CLEAR-E, CLEAR-A, IAP2-1, IAP2-4
Er is door de organiserende partijen een consultatie vormgegeven waaraan iedereen
die dat wilde kon deelnemen. Uit de toetsing komen een aantal aandachtspunten
naar voren:
•
De begrijpelijkheid van de informatie was soms niet optimaal, ondanks de
inzet van de organiserende partijen.
•
De reikwijdte van de consultatie was voor veel partijen inhoudelijk duidelijk,
desondanks waren veel partijen het inhoudelijk niet eens met deze
reikwijdte.
•
De relatie tot bestaande maatregelen was volgens geïnterviewden niet
duidelijk voor participanten.
Omdat de consultatie openbaar was en transparant over de reikwijdte, hebben de
organiserende partijen voldaan aan criterium M1.
M2: Een helder proces (inclusief terugkoppeling) van wat er met de
opbrengsten gedaan wordt.
CLEAR-R, IAP2-7
De opbrengsten zijn duidelijk inzichtelijk gemaakt en er is door de organiserende
partijen toegelicht wat er met deze opbrengsten gedaan wordt. Uit de toetsing
komen een aantal aandachtspunten naar voren:
•
Een duidelijk afwegingskader ontbrak aan de voorkant van dit proces.
Hierdoor was aan de voorkant voor participanten niet helder hoe hun
inbreng gewogen zou worden en liepen verwachtingen uiteen.
•
Voor een aantal partijen was niet duidelijk wat de strategische
consequenties zijn van hun deelname aan de consultatie.
Door het ontbreken van het afwegingskader was het vooraf niet helder wat er met
de opbrengsten ging gebeuren. Aan criterium M2 hebben de organiserende partijen
daarmee gedeeltelijk voldaan.

Pagina 32 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

M3: Terugmelding over de resultaten.
CLEAR-R, IAP2-3
Er is aan participanten teruggekoppeld wat de resultaten van de consultatie zijn. Uit
de toetsing komen de volgende aandachtspunten:
•
De terugkoppeling werd als technisch (en soms niet empathisch) ervaren.
•
Geïnterviewden hadden behoefte aan een persoonlijke terugkoppeling op de
inbreng en/of de mogelijkheid tot contact over de terugkoppeling.
De organiserende partijen hebben de participanten van de consultatie
terugkoppeling gegeven over de resultaten. Daarmee is voldaan aan criterium M3.
M4: Communicatie over de uitvoering van het plan en bij wijzigingen van
het plan. Bij grotere wijzigingen wordt bezien hoe de omgeving daarbij
betrokken kan worden.
CLEAR-A, IAP2-4
Voor zowel bestuurlijke als maatschappelijke partijen is niet duidelijk hoe er in de
toekomst wordt gecommuniceerd en hoe zij betrokken worden bij wijzigingen. Uit de
toetsing komen de volgende punten naar voren:
•
Over de individuele maatregelen wordt op de website geïnformeerd. De
uitleg op de website, over bijvoorbeeld planning, is op hoofdlijnen en mist
gedetailleerde informatie.
•
Voor het aangeven van de betrokkenheid bij de individuele maatregelen
wordt op de website de participatieladder gebruikt. De toepassing van deze
ladder is niet voor alle geïnterviewden duidelijk.
•
De toekomstige betrokkenheid bij de uitvoering van het maatregelenpakket
hangt samen met de onzekerheid rondom de toekomst van de ORS. De
toekomst van de ORS ligt buiten de invloedssfeer van de organiserende
partijen. Over deze onzekerheid wordt echter niet helder gecommuniceerd
en dit is daardoor voor maatschappelijke partijen niet duidelijk.
Aan het criterium M4 hebben de organiserende partijen gedeeltelijk voldaan. Via de
website minderhinderschiphol.nl is informatie beschikbaar over de status van
maatregelen, de informatie is echter op hoofdlijnen en mist gedetailleerde
informatie. Uit interviews en uit de stukken komt echter naar voren dat er veel
onduidelijkheid is bij participanten rondom de toekomstige uitvoering van het plan
en/of de communicatie over deze uitvoering. Uit de toetsing komt verder naar voren
dat deze onduidelijkheid grotendeels te maken heeft met de toekomst van de
Omgevingsraad Schiphol. De onzekerheid over de toekomst van de Omgevingsraad
Schiphol ligt echter buiten de invloedssfeer van de organiserende partijen. Echter,
de organiserende partijen zouden hier wel beter over kunnen communiceren.

Pagina 33 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

9.2 Conclusies overige IAP2- en CLEAR-criteria
Kennis en informatie
CLEAR-C en IAP2-6
De meeste geïnterviewden gaven aan kennis te hebben van het dossier en goed op
de hoogte te zijn. Er was waardering voor de mate waarin in de communicatie van
Schiphol en LVNL is getracht de informatie inzichtelijk over te brengen en op de
website te ontsluiten. De informatie werd over het algemeen overzichtelijk
gevonden. Uit de toetsing komen de volgende aandachtspunten:
•
Veel geïnterviewden denken dat het voor iemand met weinig tot geen
achtergrond in dit onderwerp moeilijk is de informatie te doorgronden.
•
Het was voor een aantal participanten lastig om het pakket aan maatregelen
te beoordelen, omdat:
o kaartmateriaal ingewikkeld was;
o informatie over effecten van maatregelen niet altijd beschikbaar was;
o waterbedeffecten beperkt inzichtelijk zijn gemaakt.
Aan deze criteria is gedeeltelijk voldaan.

Pagina 34 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

Urgentie en ruimte voor doorwerking
CLEAR–L en IAP2-2
De bestuurlijke en maatschappelijke partijen ervaarden allemaal urgentie, vooral
vanuit de beleefde hinder. Tevens is er op verschillende plekken in de communicatie
van Schiphol en LVNL een belofte opgenomen over de invloed van de bijdrage van
het publiek op de beslissing. Uit de toetsing komt het volgende aandachtspunt:
•
In algemenere communicatie van Schiphol en LVNL ontbrak de belofte over
de invloed van de bijdrage van het publiek op de beslissing soms.
Aan dit criterium is voldaan.
Participatie-aanpak
IAP2-5
De aanpak voor de consultatie, inclusief bijeenkomsten, is besproken in het
Regioforum van 22 november 2019 op basis van een PowerPoint-presentatie door
Schiphol. Hierin zijn de aanleiding, het doel, de aanpak en de vragen die gesteld
worden in de consultatie besproken.
Aan dit criterium is voldaan.

9.3 Eindbeschouwing
Alles overziend is het belangrijk om de toetsing in perspectief te plaatsen. Dit is een
van de eerste keren dat Schiphol en LVNL een dergelijk breed participatietraject
hebben georganiseerd en het is de eerste keer dat IenW het participatieproces
achteraf toetst. Het participatieproces van Schiphol en LVNL voldoet aan een aantal
criteria wel, en aan een aantal niet (volledig). Gelet op de veranderende context en
het nieuwe type proces moet deze rapportage als geheel, maar zeker ook de
conclusies, worden gezien als een aanmoediging om verder in gesprek te gaan, te
leren en te ontwikkelen. Niet alleen intern, maar ook samen met deelnemers aan
het participatieproces.

Pagina 35 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

10

Aanbevelingen

Voor een aantal aandachtspunten die in het vorige hoofdstuk zijn benoemd, zijn
aanbevelingen geformuleerd. De aanbevelingen gaan zowel in op de conclusies over
M1 t/m M4 als de conclusies over de IAP2- en CLEAR-criteria. Ook komen er een
aantal aanbevelingen voort uit de eindbeschouwing in hoofdstuk 9 en uit de expertcheck in hoofdstuk 11.
De aanbevelingen gaan onder andere over het kennisniveau, de
informatievoorziening, de weging en de terugkoppeling en de toekomst. Deze
worden hieronder verder toegelicht (het aandachtspunt wordt samengevat of
herhaald, gevolgd door een aanbeveling).

•

De verwachtingen en terminologie over de participatie lopen in dit proces
uiteen.
Aanbeveling: Gebruik terminologie die past bij de participatie-vorm.
Wees duidelijk over de reikwijdte en zorg voor een consistente
communicatie-boodschap.

•

Hinderreductie is complexe materie. De begrijpelijkheid van de informatie
was soms niet optimaal.
Aanbeveling: Blijf inzetten op begrijpelijkheid. Toets dit bij de
doelgroep die je probeert te bereiken, bijvoorbeeld via
focusgroepen.

•

De relatie tot bestaande maatregelen was niet duidelijk in het
hinderreductieplan.
Aanbeveling: Maak inzichtelijk hoe een participatieproces zich
verhoudt tot eerder genomen beslissingen of participatietrajecten
rondom maatregelen.

•

Er was behoefte aan meer informatie over effecten, lokale effecten en
waterbedeffecten van de maatregelen.
Aanbeveling: Wees in alle communicatie helder welke informatie je
al wel of niet hebt, waarom dat zo is en wanneer je verwacht die wel
te hebben. Als je bepaalde dingen nog niet weet, wees hier
transparant over.

•

Er is behoefte aan terugkoppeling op de persoonlijke inbreng.
Aanbeveling: Maak in een terugkoppeling inzichtelijk, indien er op
thema of onderwerp reacties worden gebundeld, op welke pagina
iemand zijn inbreng kan terugvinden. Bied gelegenheid voor
persoonlijk contact of toelichting.

•

De manier waarop de ingediende inbreng gewogen en beoordeeld zou
worden was vooraf niet helder.
Aanbeveling: Maak, indien mogelijk, van tevoren bekend hoe je de
afweging over de inbreng maakt (het afwegingskader), bijvoorbeeld
op het gebied van veiligheid, CO2, aantal nieuwe gehinderden.

Pagina 36 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

•

De terugkoppeling is technisch van aard, terwijl juist ook beleving een grote
rol speelt.
Aanbeveling: Heb in de terugkoppeling oog voor emotie en de
beleving van participanten. Wees empathisch en erken in de
communicatie de beleving van de participant.
Aanbeveling: Deel in de nota van antwoord dilemma’s rond de
toepassing van het afwegingskader en de werking van het
afwegingskader in generieke zin.

•

Er is veel onduidelijkheid over de uitvoering van het plan en toekomstige
betrokkenheid bij deze uitvoering.
Aanbeveling: Wees duidelijk over toekomstige participatiemogelijkheden. Communiceer waarom in sommige gevallen nog
geen duidelijkheid kan worden gegeven over bijvoorbeeld planning,
en welke stappen worden ondernomen om hier invulling aan te
geven.

•

Er is weinig informatie beschikbaar over de invulling van de participatie bij
individuele maatregelen. Bijvoorbeeld waarom gekozen is voor een bepaald
niveau van de participatieladder, welke specifieke partijen betrokken worden
en of en hoe een belangstellende mee kan doen.
Aanbeveling: Neem per individuele maatregel een toelichting op
over de keuze voor het niveau van participatieladder, het (te)
doorlopen proces en de partijen die betrokken zijn of worden.

•

De participatie kan alleen kwaliteit hebben als participatie op andere cruciale
onderwerpen ook goed geregeld is.
Aanbeveling: Zie de participatie rondom het hinderreductieplan en
de betrokkenheid bij de uitvoering van toekomstige maatregelen in
een breder perspectief. Zorg voor een overkoepelende en integrale
participatie-aanpak.

•

Een nieuwe participatie-aanpak brengt allerlei uitdagingen, leerpunten en
nieuwe inzichten met zich mee, die relevant zijn voor vervolgtrajecten.
Daarom is leren en reflecteren altijd van belang. Niet om af te rekenen maar
vooral om verder te professionaliseren en door te ontwikkelen.
Aanbeveling: Evalueer elk doorlopen participatietraject. Evalueer
niet alleen zelf en intern, maar ook met participanten. Bijvoorbeeld
door altijd na een bijeenkomst een enquête te sturen naar
deelnemers of hen uit te nodigen voor een evaluatiegesprek.
Aanbeveling: Kies bij evaluatie voor een vorm die passend is bij de
zwaarte van het participatieproces dat heeft plaatsgevonden en
waar de uitkomst van de evaluatie aan bij moet dragen.

Pagina 37 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

11

Reactie expert-check

Zoals eerder aangeven is het oordeel dat in voorgaande hoofdstukken is gevormd
op basis van de deskresearch en de interviews gecheckt en aangevuld door externe
experts. Er is gekozen voor twee experts, met verschillende perspectieven: een
expert vanuit de wetenschap, Jitske van Popering-Verkerk (Erasmus Universiteit
Rotterdam) en een expert vanuit de praktijk, Peter van Rooy (Accanto &
NederLandBovenWater). Beiden maken deel uit van het netwerk van de directie
Participatie.
De experts is gevraagd om op basis van hun expertise een oordeel te geven over
het onderzoek naar en de rapportage over het participatieproces rond het
hinderreductieplan Schiphol. Deze check heeft het karakter van een collegiale
toetsing/peer-review.
Specifiek is de experts gevraagd te kijken naar:
•
Logica en navolgbaarheid aanpak;
•
Begrijpelijkheid voor de lezer;
•
Kwaliteit rapportage, specifiek: onderzoeksresultaten, oordeel en
aanbevelingen.
Vanwege de herleidbaarheid en transparantie van de doorwerking van de door de
experts uitgevoerde check is hen expliciet gevraagd hun bevindingen in een apart
document vast te leggen. Deze documenten zijn te vinden in bijlage 21 en 22.
Dit hoofdstuk verantwoordt op welke manier de expert-checks verwerkt zijn in het
rapport. Op een aantal onderdelen is een suggestie overgenomen. Bij een aantal
andere onderdelen is een suggestie beargumenteerd niet verwerkt. Tot slot is er
door één van de experts een algemene reflectie gegeven, die buiten de scope van
de door directie Participatie uitgevoerde toetsing valt. Daarom is deze ter
kennisgeving aangenomen en wordt deze doorgegeven aan de directie Luchtvaart
van het ministerie van IenW (via hoofdstuk 12).

11.1 Reactie op expert-check 1 (Jitske van Popering-Verkerk)
In de eerste expert-check kwam naar voren dat de aanpak van de toetsing
navolgbaar is en een begrijpelijk beeld geeft van de participatie rond het
hinderreductieplan. Er zijn een drietal punten benoemd die de kwaliteit van de
toetsing mede bepalen: de keuze voor consultatie, de kwaliteiten en
aandachtspunten in het consultatieproces, en de afbakening. De expert gaf hier
aandachtspunten voor mee.
1. Participatie betekent invloed
De expert gaf aan dat de verwachtingen en terminologie over de participatie
uiteenlopen. Dit sluit aan bij de conclusies onder M2 en M3. Verder gaf expert 1 aan
dat je bewust na moet denken over je kader en de participatie die hier uiteindelijk
passend bij moet zijn. Dit raakt sterk aan het verwachtingenmanagement.
Naar aanleiding van deze opmerking is een aanbeveling toegevoegd over de
gebruikte communicatie/terminologie rond de participatie.

Pagina 38 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

2. Consultatieproces
Expert 1 gaf aan dat het beeld ontstaat dat participanten voorbijgangers zijn in het
proces, met een tijdelijke rol en zonder duidelijke positionering. Dit beeld wordt
herkend. Echter is de manier waarop aan rol en positionering vervolg wordt gegeven
sterk afhankelijk van de toekomst van de ORS en de implementatie van het advies
van dhr. Van Geel. Hetzelfde geldt voor het in continue participatie ontwikkelen van
een gezamenlijke kennisbasis.
3. Onlosmakelijk verbonden
Expert 1 gaf aan dat participatie onlosmakelijk verbonden is met de inhoud. Dit punt
wordt ook herkend en erkend. In het proces van de toetsing van het
hinderreductieplan Schiphol is echter de keuze gemaakt proces en inhoud los te
knippen. Voor een volgende toetsing wordt de overweging meegegeven om deze
knip niet te maken.
Verder gaf expert 1 aan dat de context van het consultatieproces van het
hinderreductieplan nu niet helder naar voren komt in de rapportage. Deze context is
uitgebreider beschreven in de procesbeschrijving.
Tot slot gaf expert 1 aan dat “een belangrijke les die voor de verdere participatie
rond Schiphol getrokken kan worden is dat participatie over een specifiek onderwerp
– zoals het hinderreductieplan – alleen kwaliteit kan hebben als participatie op
andere cruciale onderwerpen ook goed geregeld is.” Dit punt wordt onderschreven
en heeft geleid tot een nieuwe aanbeveling onder het kopje uitvoering toekomst.

11.2 Reactie op expert-check 2 (Peter van Rooy)
Logica en navolgbaarheid aanpak
Expert 2 gaf aan de aanpak correct te vinden en de bronvermeldingen uitstekend te
vinden. Hij gaf aan dat het waardering verdient hoe in de rapportage gestreefd is
naar openbaarheid en transparantie. De expert vond de aanpak navolgbaar tot en
met de gevoerde gesprekken met geïnterviewden.
Expert 2 gaf verder aan dat het door Schiphol en LVNL doorlopen participatieproces
technocratisch van aard is. In de rapportage komt de technische aard van het
onderwerp ook aan bod, bijvoorbeeld bij de wijze van terugkoppeling en het
overbrengen van informatie.
Verder gaf expert 2 hier mee dat de ervaring leert dat het goed is aan inhoud en
procedure voorwaarden te verbinden alvorens in te stemmen met een
participatieproces. Dit punt kent overeenkomsten met de opmerkingen van expert 1
onder ‘participatie betekent invloed’, namelijk dat de inhoud passend moet zijn bij
het proces en dat de verwachtingen hierover goed gemanaged dienen te worden.
Naar aanleiding van de opmerkingen van expert 1 en expert 2 hierover zijn
aanbevelingen toegevoegd.
Begrijpelijkheid voor de lezer
Expert 2 gaf aan dat de aanpak navolgbaar is, maar niet eenvoudig. Op suggestie
van de expert is een figuur toegevoegd waarin de aanpak en verhouding tussen
criteria verder verduidelijkt wordt, zie pagina 6.
Het punt van de expert waarin hij aangeeft dat er sprake is van herhaling wordt
erkend, maar gelet op herleiding en heldere verantwoording over de gekozen
aanpak is hier geen aanpassing in de rapportage voor gemaakt.

Pagina 39 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

De suggestie om ook in het begin citaten toe te voegen is niet overgenomen, omdat
citaten zonder duiding en context geen evenwichtige weergave van de interviews
geven. Het gebruik van citaten blijft beperkt tot de hoofdstukken 7, 8 en 12.
Tot slot stipt expert 2 het taalgebruik uit de systeemwereld aan. Dit is echter niet
altijd te voorkomen omdat ervoor is gekozen om in de rapportage dicht bij de
bewoording uit bijvoorbeeld kamerbrieven te blijven. Er kan verwarring ontstaan als
er voor andere bewoordingen wordt gekozen.
Kwaliteit rapportage
Expert 2 gaf aan dat, hoewel de onderzoeksresultaten helder zijn, de vele
afkortingen en verantwoording van werkwijze afleiden van de onderzoeksresultaten.
Ter verduidelijking van de afkortingen is een verklarende woordenlijst opgenomen:
zie hoofdstuk 14. Gelet op de zorgvuldigheid en herleidbaarheid wordt het van
belang gevonden om de werkwijze inzichtelijk te verantwoorden. Dit punt is daarom
niet overgenomen.
Verder gaf expert 2 aan dat de nauwe reikwijdte klinkt als een voldongen feit.
De minister van Infrastructuur en Waterstaat heeft voor de toetsing een knip
gemaakt tussen proces en inhoud. De reikwijdte en scope van toetsing is afgestemd
met de ORS en Schiphol en LVNL en dit is het vertrekpunt van de toetsing. Het klopt
dat dit voor deze toetsing dus een voldongen feit is.
Oordeel
De expert gaf aan dat de conclusies, in relatie tot de uitgangspunten van het proces,
fair en navolgbaar zijn. Het feit dat betrokken partijen tot elkaar zijn veroordeeld
rechtvaardigt volgens expert 2 een open participatieproces. Deze opmerkingen
hebben niet tot aanpassing in de rapportage geleid.
Aanbevelingen
Expert 2 gaf een viertal aanbevelingen mee:
•
Aanbeveling 1 komt overeen met de reeds opgenomen aanbeveling over
oog voor emotie en beleving van participanten in de terugkoppeling (zie
hoofdstuk 10). Gelet op de overlap heeft dit niet tot aanpassing van de
huidige aanbeveling geleid.
•
Aanbeveling 2 is herkenbaar, maar geeft geen aanleiding een aanbeveling
toe te voegen, omdat dit specifiek gaat over de uitvoering van
communicatie.
•
Aanbeveling 3 wordt ook herkend, maar is niet overgenomen. Een
openbare chat met vragen en antwoorden zou een instrument zijn dat goed
kan werken in een participatieproces, maar is sterk afhankelijk van de
context en het vraagstuk waarbij dit ingezet wordt. Dit is daarom niet
opgenomen als generieke aanbeveling.
•
Aanbeveling 4 heeft geleid tot een aanvulling van de aanbeveling over het
afwegingskader (zie hoofdstuk 10). Het delen van dilemma’s rond de
toepassing van het afwegingskader specifiek en de werking van het
afwegingskader in generieke zin kan het begrip rond de terugkoppeling en
gemaakte afweging vergroten. De black-box wordt meer geopend. Dit is in
lijn met de, in het werkveld van participatie, reeds gedragen aanpak van
dilemmalogica.

Pagina 40 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

Algemene reflectie
Tot slot heeft expert 2 nog een algemene reflectie opgenomen. De reflectie valt
echter buiten de scope van de door de directie Participatie uitgevoerde toetsing en
daarmee ook buiten de scope van dit rapport.
De algemene reflectie is ter kennisgeving aangenomen en worden via dit rapport in
hoofdstuk 12 meegegeven aan de directie Luchtvaart van het ministerie van IenW.

Pagina 41 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

12

Signalen buiten de scope van deze toetsing

Naast de verschillende criteria die zijn bekeken, hebben de geïnterviewden ook
opmerkingen gemaakt over zaken die geen onderdeel uit maken van de toetsing.
Daar waar meerdere geïnterviewden hetzelfde signaal (buiten de scope van de
toetsing) afgaven, zijn deze opgenomen in dit hoofdstuk.
Omdat deze signalen geen onderdeel uitmaken van de toetsing van het
participatieproces zijn ze niet in de conclusies meegenomen en zijn er geen
aanbevelingen over geformuleerd. De signalen worden via dit hoofdstuk
doorgegeven aan de directie Luchtvaart, van het ministerie van IenW.
•

Een aantal geïnterviewden missen regie vanuit het ministerie van
IenW (I1, I6, I8, I9).
Dit gebrek aan regie vanuit IenW wordt op verschillende manieren geuit,
hieronder geïllustreerd aan de hand van citaten. Het ging daarbij om welke
uitgangspunten het ministerie van IenW had meegegeven aan Schiphol voor
het hinderreductieplan (I1, I4), hoe de participatie rondom het
hinderreductieplan paste binnen het grotere luchtvaartbeleid (I6, I8) en dat
er over veel maatregelen niet door Schiphol besloten kunnen worden (I9).
o “Dan vraag ik me af, een minister die een dergelijk verzoek doet en ze
doet het bij de juiste partij Schiphol en LVNL, daar ben ik het helemaal
mee eens, zou toch ook kaders hebben moeten aangeven waarbinnen
dit plan had moeten worden opgeleverd? Je krijgt nu een beetje de
slager die zijn eigen vlees keurt, Schiphol die zelf bepaalt wat de kaders
zijn.” (I1)
o “De inhoudelijke regie van het ministerie van Infrastructuur en
Waterstaat als regievoerder op de luchtvaart in zijn algemeenheid, die
heb ik gemist. Wat ik al zei, er zat gewoon heel veel onduidelijkheid in
hoe dit consultatietraject paste in die visie vanuit het ministerie.” (I6)
o “Mij is altijd in het hele Schiphol gebeuren een beetje onduidelijk wat
het ministerie voor regie voert en wat zij als doel en strategie hebben.
Dat blijft altijd een beetje onduidelijk.” (I8)
o “Er zijn heel veel maatregelen gericht op het intensiever gebruik van
een specifieke start- en landingsbaan, omdat dat het beleid is van het
ministerie. Daar zou het ministerie ook een andere keuze in kunnen
maken. Dat zijn hele andere pakketten met maatregelen.” (I9)

•

De bestuurlijke geïnterviewden vinden de rollen van het ministerie
van Infrastructuur en Waterstaat, Schiphol en LVNL in het proces
niet helder (I6, I8, I9).
De rol van het ministerie van IenW en de rol van Schiphol en de rol van
LVNL met ieder hun bevoegdheden en bewegingsruimte waren niet even
helder voor de bestuurlijke geïnterviewden (I6, I8, I9). Hierover zegt een
geïnterviewde: “Wat mij ten ene male onduidelijk is in dat soort processen is
de rol van het ministerie. Het ministerie van Financiën is eigenaar van
Schiphol. Bij Infrastructuur en Waterstaat zit een minister die uitvoert. Ik
hoop dat in de hele participatie veel meer en tijdiger een rol van het
ministerie duidelijk wordt gemaakt aan de bestuurders en de omgeving.”
(I8)
Dit punt is ook opgemerkt in het document ’Antwoorden op reacties en
suggesties vanuit de omgeving’: “Diverse bestuurders hebben ons gevraagd
om beter duidelijk te maken hoe de verantwoordelijkheden liggen, wat

Pagina 42 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

Schiphol en LVNL zelf kunnen en waar andere partijen voor nodig zijn of
externe factoren een rol spelen.” 40
•

Meerdere geïnterviewden vinden de reikwijdte inhoudelijk te smal
(I1, I3, I4, I5, I9).
Dit is eerder in de rapportage ook aan bod gekomen. De inhoudelijke
reikwijdte van het hinderreductieplan valt echter buiten de scope van deze
toetsing.
Een aantal geïnterviewden gaf aan dat Schiphol en LVNL niet op
maatregelen kon ingaan die door Rijksbeleid worden besloten, zoals groei of
afname van vluchten. Hierdoor werd de ervaren ruimte om inbreng te
leveren beperkt voor de participanten (I1, I3, I4, I5, I9). De consultatie
sloot daarmee niet aan bij de beleving van bewoners (I1, I3, I5). Een
maatschappelijke partij gaf hierover aan: “Wat ik niet goed vind is, wat we
voortdurend zeggen, dat de echte hinderreductiemaatregelen bij voorbaat al
buiten het mandje vielen en dus niet serieus zijn meegenomen. Als je dat
zou doen zou je hele andere maatregelen nemen.”(I4) Een andere
geïnterviewde gaf aan: “Ik heb altijd wel het idee gehad dat het maar heel
weinig kan helpen, dat pakket met maatregelen. De grote hinderbeperking
moet eigenlijk uit Den Haag komen door bepaalde maatregelen vanuit het
ministerie te stellen. Bijvoorbeeld ten aanzien van nachtvluchten of dat soort
dingen. In de zin van een stevige beperking van vliegverkeer op bepaalde
momenten of op bepaalde routes, en dat Schiphol zelf daar niet zo heel veel
aan kan en wil doen.” (I9)

•

De invloed van corona (I1, I2, I3, I7, I8).
Zowel vanuit de organiserende partijen als vanuit bestuurlijke en
maatschappelijke partijen werd de timing van de consultatie onfortuinlijk
genoemd, vanuit twee perspectieven:
1. Omdat er veel minder vliegverkeer was, en daardoor de ervaren
hinder afnam, is er mogelijk ook minder animo voor deelname aan
de consultatie geweest.
2. Omdat hierdoor fysieke bijeenkomsten later en beperkter in
groepsgrootte konden plaatsvinden.
Een geïnterviewde vroeg zich ook af of de ingevulde hinderbeleving in de
online consultatie nog beïnvloed is door corona (I7).
Een maatschappelijke geïnterviewde zei over het onderwerp corona: “Wij
waren toch wel een beetje verbaasd dat Schiphol deze minderhinderwebsite
in de markt zette op het moment dat corona toesloeg en er helemaal niet
gevlogen werd. Dat vonden we niet een hele handige keuze. Daar hebben
we behoorlijk kritisch op gereageerd. Op dat moment was het gewoon totaal
stil in de lucht. Wie gaat er dan nog klagen of zich echt verdiepen in de
geluidhinder?” (I1). De organiserende partijen gaven aan: “We werden hier
ook gehinderd door corona. Er was vrijwel geen vliegverkeer vlak nadat de
consultatie gelanceerd is. Er is na de zomer ook nog een keer gewezen op
de consultatie want dan is het gewoon moeilijk als mensen iets niet merken,
om mensen dan geïnteresseerd te krijgen. In die zin hebben we ook daarbij
last gehad van corona” (I2).

40

‘Antwoorden op reacties en suggesties uit de omgeving’, p. 74

Pagina 43 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

•

Het participatieproces is moeilijk los te zien van de inhoud (I3, I6,
I8).
Op verschillende manieren is duidelijk geworden dat de inhoud van het
hinderreductieplan en het participatieproces nauw met elkaar verbonden
zijn. Zo werd in een aantal interviews aan de inhoud geraakt (I6, impliciet
I8) en in een enkel interview (I3) werd de inhoud vaak aangehaald.
Daarnaast werd ook bij het aanschrijven van participanten van dit
consultatietraject meerdere malen duidelijk dat betrokkenen de scope van
het interview (beperkt tot het participatieproces) niet voldoende reden
vonden tot het voeren van een gesprek. Deze participanten wilden alleen
meewerken aan de uitgevoerde toetsing op het participatieproces als zij het
ook over de inhoud konden hebben.

Naast bovenstaande signalen, die in de interviews naar voren kwamen, heeft expert
2 een algemene reflectie over de toekomst van het luchtvaartbeleid opgenomen.
Deze valt ook buiten de scope van deze toetsing en is te vinden in bijlage 22.

Pagina 44 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

13

Bronnenlijst

Alle gebruikte bronnen zijn reeds vermeld in de voetnoten. Dit hoofdstuk geeft een
totaaloverzicht van alle gebruikte openbare bronnen. Bronnen die niet openbaar
toegankelijk zijn, zijn als bijlage toegevoegd.
Aan de slag met de Omgevingswet
https://aandeslagmetdeomgevingswet.nl/
Advertentie geplaatst door Schiphol en LVNL over consultatie en
informatiebijeenkomsten voor offline media (zie bijlage 3)
Advies Schiphol Vernieuwd Verbinden dhr. Van Geel
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2020/12/10/bijlage-2eindadvies-schiphol-vernieuwd-verbinden
Analyse Partners+Pröpper
https://minderhinderschiphol.nl/wp-content/uploads/2021/02/Eindrapportinternetconsultatie-geluidshinderbeperkende-maatregelen-Schiphol-5-februari2021_DEF.pdf
Antwoorden op reacties en suggesties uit de omgeving
https://minderhinderschiphol.nl/in-gesprek/antwoorden-op-reacties/
Beleidslijn actieve openbaarmaking nota’s
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/beleidsnotas/2021/05/10/beleidslijnactieve-openbaarmaking-notas
Besluitenlijst commissievergadering Infrastructuur en Waterstaat 25 januari 2021
https://www.tweedekamer.nl/debat_en_vergadering/commissievergaderingen/detail
s?id=2021A00406
Burennieuwsbrieven Schiphol (zie bijlage 7)
CLEAR-model
https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridgecore/content/view/09AC50493F42C270A1DDF92F0D7B937B/S1474746405002988a.
pdf/div-class-title-diagnosing-and-remedying-the-failings-of-official-participationschemes-the-clear-framework-div.pdf
Historie van de ‘Geef je Mening’ pagina op www.minderhinderschiphol.nl (zie bijlage
5)
IAP2-criteria https://www.iap2.org/page/corevalues
Kamerstuk 29665-403 https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29665-403.html
Kamerstuk 29665-415 https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-1001239
Kamerstuk 31936-646 https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31936-646.html
Luchtvaartnota
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2020/11/20/bijlage-1luchtvaartnota-2020-2050

Pagina 45 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

Minder hinder Schiphol, over dit plan https://minderhinderschiphol.nl/over-dit-plan/
Minder hinder Schiphol, veelgestelde vragen.
https://minderhinderschiphol.nl/veelgestelde-vragen/
Minder hinder Schiphol www.minderhinderschiphol.nl
Nieuws- en persberichten op schiphol.nl en lvnl.nl:
Schiphol en LVNL lanceren minder hinder Schiphol.nl
https://www.schiphol.nl/nl/jij-en-schiphol/nieuws/schiphol-en-lvnl-lancerenminderhinderschipholnl/
Kom naar de informatiesessie over minder hinder
https://www.schiphol.nl/nl/jij-en-schiphol/nieuws/kom-naar-deinformatiesessies-over-minder-hinder/
Laatste mogelijkheid, geef je mening over minder hinder
https://www.schiphol.nl/nl/jij-en-schiphol/nieuws/laatste-mogelijkheid-geefje-mening-over-minder-hinder/
Zeker 1000 reacties op hinderbeperkende maatregelen
https://www.schiphol.nl/nl/jij-en-schiphol/nieuws/zeker-1000-reacties-ophinderbeperkende-maatregelen/
Samen op weg naar minder hinder https://www.schiphol.nl/nl/schiphol-alsbuur/pagina/samen-op-weg-naar-minder-hinder/
LVNL, minder hinder schiphol https://www.lvnl.nl/omgeving/minder-hinderschiphol
Omwonenden kunnen meedenken over hinderbeperking vliegverkeer
https://nieuws.schiphol.nl/omwonenden-kunnen-meedenken-overhinderbeperking-vliegverkeer/
Vliegverkeer Schiphol neemt geleidelijk toe
https://nieuws.schiphol.nl/vliegverkeer-schiphol-neemt-geleidelijk-toe/
Nieuwe maatregelen van Schiphol en LVNL om geluidshinder te beperken
https://nieuws.schiphol.nl/nieuwe-maatregelen-van-schiphol-en-lvnl-omgeluidshinder-te-beperken/
Rapport commissie Governance en Participatie in luchtvaart o.l.v. dhr. Cohen
https://www.overlegorgaanfysiekeleefomgeving.nl/actuele+projecten/afgeronde+pr
ojecten+overzicht/commissie+luchtvaart+en+governance/documenten+commissie
+participatie+en+governance/handlerdownloadfiles.ashx?idnv=1768954
Screenshot facebook advertentie geplaatst door Schiphol en LVNL over consultatie
(zie bijlage 4)
Verslag Regioforum 22 november 2019 https://www.omgevingsraadschiphol.nl/wpcontent/uploads/2020/01/Agendapunt-6.a-Definitief-verslag-Regioforum-22november-2019-1.pdf
Verslag Regioforum 24 januari 2020 https://www.omgevingsraadschiphol.nl/wpcontent/uploads/2020/03/Verslag-Regioforum-24-januari-2020.pdf
Verslag van Schiphol en LVNL met daarin antwoorden op de door participanten
gegeven reacties in de online consultatie https://minderhinderschiphol.nl/ingesprek/antwoorden-op-reacties/
Vragenlijst met introductie en dankmelding (zie bijlage 6)

Pagina 46 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

14

Verklarende woordenlijst

Bestuurlijke partij: dit is een partij die betrokken is geweest bij het proces vanuit
een bestuurlijke functie. Dit kan bijvoorbeeld een burgemeester, gedeputeerde,
wethouder, raadslid en hun ambtelijke ondersteuning zijn.
BRS: dit staat voor Bestuurlijke Regie Schiphol. De Bestuurlijke Regie Schiphol is
het samenwerkingsverband van 56 gemeenten en 4 provincies in de Schipholregio.
Zie voor meer informatie:
https://www.odnhn.nl/Inwoners/Geluid/Vliegverkeer/Bestuurlijke_Regie_Schiphol_B
RS
CLEAR: Op basis van uitgebreid, internationaal, wetenschappelijk onderzoek is het
CLEAR-model opgesteld. Het CLEAR-model is bedoeld als een audit-tool om
(burger)participatie te beoordelen.
Consultatieproces: het door Schiphol en LVNL opgezette proces waarbij een
consultatie is georganiseerd over het concept hinderreductieplan Schiphol. Bij deze
consultatie werd gevraagd naar hinderbeleving, meningen en ideeën over het
hinderreductieplan.
Criteria minister: de minister van Infrastructuur en Waterstaat heeft een viertal
criteria meegegeven aan Schiphol voor het proces van het opstellen van het
hinderreductieplan.
Expert-check: de door directie Participatie aangevraagde check van en eventuele
aanvulling op de uitkomsten van de uitgevoerde toetsing op het consultatieproces
dat tot het hinderreductieplan geleid heeft door twee onafhankelijke experts uit het
participatie werkveld.
Geïnterviewde: een partij (organiserend, bestuurlijk of maatschappelijk) aan wie
voor deze toetsing vragen zijn gesteld over hun ervaring met het consultatieproces
dat tot het hinderreductieplan geleid heeft.
Hinderreductieplan: het geheel aan onderzoeken, maatregelen en initiatieven die
Schiphol van plan is te treffen om geluidshinder te reduceren voor de omgeving.
IAP2: De International Association for Public Participation (IAP2) heeft, op basis
van internationaal vergelijkend onderzoek, een zevental kernwaarden geformuleerd
waar een kwalitatief goed participatieproces aan moet voldoen.
IenW: het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
LVNL: Luchtverkeersleiding Nederland. De LVNL is de instantie die zich bezighoudt
met de luchtverkeersleiding in het Nederlandse civiele luchtruim en op de
Nederlandse civiele luchthavens.
Maatschappelijke partij: dit is een partij die betrokken is geweest bij het proces
vanuit een maatschappelijke betrokkenheid. Dit kan bijvoorbeeld een omwonende,
een bewonersorganisatie of een maatschappelijke organisatie zijn.
Organiserende partijen: dit zijn de partijen die betrokken is geweest bij de
organisatie van het consultatieproces. In het geval van deze toetsing gaat dit om
Schiphol en Luchtverkeersleiding Nederland.

Pagina 47 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

ORS: dit staat voor Omgevingsraad Schiphol. De omgevingsraad draagt bij aan de
ontwikkeling van Schiphol en omgeving door discussies en adviesvraagstukken te
faciliteren tussen overheden, bewoners, luchtvaart- en brancheorganisaties.
Daarnaast verstrekt de ORS aan de partijen informatie over onder andere
vliegtuiggeluid, ontwikkelingen in het vliegverkeer en operationele omstandigheden.
De omgevingsraad volgde in 2015 de Alderstafel Schiphol en de Commissie
Regionaal Overleg luchthaven Schiphol op. Sindsdien biedt de ORS een platform
voor alle luchtvaart gerelateerde vraagstukken, belangen en partijen in de regio.
Meer over de Omgevingsraad Schiphol is te lezen op
https://www.omgevingsraadschiphol.nl/organisatie/
Participant: persoon, vertegenwoordiger of organisatie die heeft deelgenomen aan
het consultatieproces dat tot het hinderreductieplan geleid heeft.
Regioforum: het Regioforum is onderdeel van de Omgevingsraad Schiphol. In het
Regioforum wordt gesproken over de lopende zaken voor wat betreft de operatie
van de luchthaven Schiphol, waaronder hinderbeperking en de ruimtelijk
economische ontwikkeling van de regio. Zie voor meer informatie
https://www.omgevingsraadschiphol.nl/organisatie/regioforum/
Reikwijdte: dit geeft aan over welke onderwerpen de consultatie van het
hinderreductieplan gaat en waar inbreng op gegeven kan worden.
Scope: dit geeft aan wat in de toetsing besproken wordt, aan de hand van de vraag
van de minister van IenW.
Toetsing: de door de minister van Infrastructuur en Waterstaat gevraagde toetsing
op het consultatieproces dat tot het hinderreductieplan geleid heeft, uitgevoerd door
de directie Participatie van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Pagina 48 van 49

Toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol

15

Bijlagen

Onderstaande bijlagen zijn in een apart document opgenomen. De genummerde
bijlagelijst is opgenomen in dit bijlagedocument.
Documenten aanpak
Bijlage 1. Memo procesaanpak toetsing participatie hinderreductieplan
Schiphol
Bijlage 2. Addendum op procesaanpak toetsing participatie
hinderreductieplan Schiphol
Documenten deskresearch
Bijlage 3. Advertentie geplaatst door Schiphol en LVNL over consultatie
en informatiebijeenkomsten voor offline media
Bijlage 4. Screenshot facebook advertentie geplaatst door Schiphol
en LVNL over consultatie
Bijlage 5. Historie van de ‘Geef je Mening’ pagina op
www.minderhinderschiphol.nl
Bijlage 6. Vragenlijst met introductie en dankmelding
Bijlage 7. Burennieuwsbrieven Schiphol
Gespreksleidraden
Bijlage 8. Interviewleidraad organiserende partij consultatie
Bijlage 9. Interviewleidraad maatschappelijke partij consultatie
Bijlage 10. Interviewleidraad bestuurlijke partij consultatie
Gespreksverslagen
Bijlage 11. Interviewverslag 1
Bijlage 12. Interviewverslag 2
Bijlage 13. Interviewverslag 3
Bijlage 14. Interviewverslag 4
Bijlage 15. Interviewverslag 5
Bijlage 16. Interviewverslag 6
Bijlage 17. Interviewverslag 7
Bijlage 18. Interviewverslag 8
Bijlage 19. Interviewverslag 9
Expert-check
Bijlage 20. Uitvraag check door experts
Bijlage 21. Uitkomsten expert-check 1
Bijlage 22. Uitkomsten expert-check 2

Pagina 49 van 49

Bijlagen participatietoets
hinderreductieplan

Documenten aanpak
Bijlage 1. Memo procesaanpak toetsing participatie hinderreductieplan
Schiphol . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Bijlage 2. Addendum op procesaanpak toetsing participatie
hinderreductieplan Schiphol . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Documenten deskresearch
Bijlage 3. Advertentie geplaatst door Schiphol en LVNL over consultatie
en informatiebijeenkomsten voor offline media . . . . . . . . . . . .
Bijlage 4. Screenshot facebook advertentie geplaatst door Schiphol
en LVNL over consultatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Bijlage 5. Historie van de ‘Geef je Mening’ pagina op
www.minderhinderschiphol.nl . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Bijlage 6. Vragenlijst met introductie en dankmelding . . . . . . . . . . . . . .
Bijlage 7. Burennieuwsbrieven Schiphol . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Bestuurskern
Directie Participatie
Den Haag
Postbus 20901
2500 EX Den Haag

2
4

5
6
7
11
14

Gespreksleidraden
Bijlage 8. Interviewleidraad organiserende partij consultatie . . . . . . . . . . 20
Bijlage 9. Interviewleidraad maatschappelijke partij consultatie . . . . . . . . 23
Bijlage 10. Interviewleidraad bestuurlijke partij consultatie . . . . . . . . . . . . 26
Gespreksverslagen
Bijlage 11. Interviewverslag 1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
Bijlage 12. Interviewverslag 2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46
Bijlage 13. Interviewverslag 3 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69
Bijlage 14. Interviewverslag 4 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83
Bijlage 15. Interviewverslag 5 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97
Bijlage 16. Interviewverslag 6 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115
Bijlage 17. Interviewverslag 7 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129
Bijlage 18. Interviewverslag 8 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145
Bijlage 19. Interviewverslag 9 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162
Experttoetsing
Bijlage 20. Uitvraag toets door experts . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179
Bijlage 21. Uitkomsten experttoets 1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180
Bijlage 22. Uitkomsten experttoets 2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182

Pagina 1 van 185

Bijlage 1
Memo procesaanpak toetsing participatie
hinderreductieplan Schiphol

Bestuurskern
Directie Participatie

Inleiding
Op verzoek van de minister van Infrastructuur en Waterstaat 1 (IenW) heeft
Schiphol N.V. een hinderreductieplan opgesteld. Voor vaststelling van dit
hinderreductieplan heeft de minister van IenW aangegeven door een
onafhankelijke partij een toets te laten uitvoeren op zowel de inhoud / het
ambitieniveau als op het consultatieproces dat tot het hinderreductieplan geleid
heeft 2.
Als het gaat om de toets op het consultatieproces moet ook worden gekeken naar
hoe Schiphol en LVNL omgaan met de opbrengsten van de consultatie in de
afweging om tot het definitieve uitvoeringsplan hinderreductie te komen. 3
De criteria waarop het consultatieproces wordt beoordeeld zijn, zoals eerder door
de minister benoemd:
•
Een openbare consultatie (ORS en breder) die transparant is over de
reikwijdte (Wie doet mee en waar gaat het over).
•
Een helder proces (inclusief terugkoppeling) van wat er met de
opbrengsten gedaan wordt
•
Terugmelding over de resultaten.
•
Communicatie over de uitvoering van het plan en bij wijzigingen van het
plan. Bij grotere wijzigen wordt bezien hoe de omgeving daarbij
betrokken kan worden.
De kwaliteit van het proces wordt specifiek getoetst aan de hand van de
internationaal en wetenschappelijk gevalideerde IAP2-normen en het CLEARmodel voor participatie.
Gezien de structurele opgave om te werken aan verbetering van de kwaliteit van
de leefomgeving betreft het door Schiphol gepresenteerde uitvoeringsplan een
'levend' document. Dat vraagt tijdens de gehele uitvoering heldere communicatie
over de uitvoering van het plan en bij wijzigingen van het plan, met name waar
het gaat om het toevoegen van nieuwe maatregelen of het niet uitvoerbaar
verklaren van bestaande maatregelen. Bij grotere wijzigen wordt bezien hoe de
omgeving daarbij betrokken kan worden. Ook dit levende karakter van het
hinderreductieplan zal bijzondere aandacht hebben in de toets.
Deze toets op het consultatieproces zal onafhankelijk uitgevoerd worden door de
directie Participatie van het ministerie van IenW. Dit memo geeft een eerste
beknopte uitwerking van de wijze waarop de toets op het consultatieproces dat
tot het hinderreductieplan geleid heeft invulling zal krijgen.
Scope toetsing
De toetsing gaat in op een viertal zaken, waarvan de eerste twee punten reeds
hebben plaatsgevonden. Punten 3 en 4 zijn gedeeltelijk uitgevoerd en/of moeten
nog uitgevoerd/afgerond worden. Hierbij wordt er ook gekeken naar de
voorgenomen uit te voeren plannen.
1

Kamerstuk 31936-646 https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31936-646.html

2 Kamerstuk 29665-403 https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29665-403.html

3

Kamerstuk 29665-382 https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29665-382.html
Pagina 2 van 185

De toets gaat in op onderstaande vier zaken:
1) Het consultatieproces dat doorlopen is: hierbij wordt gekeken naar het
procesontwerp met specifieke aandacht voor de, openbaarheid,
transparantie, inclusie en representativiteit van dit ontwerp.
2) De manier waarop Schiphol en LVNL zijn omgegaan met de opbrengsten
van de consultatie.
3) De consultatie en participatie rond de verdere uitwerking van de
individuele maatregelen.
4) Het ‘levende’ karakter van het hinderreductieplan en de wijze waarop de
omgeving hierbij betrokken wordt.

Bestuurskern
Directie Participatie

Voorgestelde aanpak
De toetsing vindt plaats via de volgende stappen:
1) Toetsing door de directie Participatie, bestaande uit:
a. desk-research;
b. gesprekken met de uitvoerende partij (o.a. Schiphol N.V. en LVNL
als uitvoerende partij van de consultatie);
c. gesprekken met deelnemers aan de consultatie, vanuit de diverse
perspectieven (bijvoorbeeld vanuit de
bewonersvertegenwoordiging ORS, bewonersorganisatie(s), BRSdeelnemer(s) en maatschappelijke organisaties)
2) Een check van en aanvulling op uitkomsten toetsing van directie
Participatie door externe experts.
Het doel van de gesprekken is niet om te spreken met alle deelnemers aan het
consultatieproces dat doorlopen is, maar om in ieder geval alle perspectieven
zoals hierboven genoemd onder punt 1)-C vertegenwoordigd te hebben. Hiervoor
wordt gedacht aan 5-10 gesprekken.
Verder is bewust gekozen voor een aanpak die de deskundigheid van de directie
Participatie combineert met de onafhankelijke borging via externe experts.
Eindproduct
Resultaat van de toetsing is een rapport waarin een onderbouwd en navolgbaar
oordeel wordt gegeven over de viertal onderwerpen genoemd onder scope
toetsing.
Naast dit oordeel, dat door de minister gebruikt kan worden in de besluitvorming
over het hinderreductieplan, worden een aantal aanbevelingen gegeven voor het
vervolg. Deze zullen met name betrekking hebben op punt 3 en 4, zoals genoemd
onder scope toetsing.
Het door de directie Participatie te schrijven rapport wordt gebruikt in de
besluitvorming door de minister en wordt daarom gepubliceerd gelijktijdig met
deze besluitvorming. Naar verwachting wordt het rapport medio september
opgeleverd. Dit is in lijn met de geest van de beleidslijn actieve openbaarmaking
nota’s 4 die per 1 juli 2021 van kracht is.

Beleidslijn actieve openbaarmaking nota’s
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/beleidsnotas/2021/05/10/beleidslijn-actieveopenbaarmaking-notas
4

Pagina 3 van 185

Bijlage 2
Addendum op procesaanpak toetsing participatie
hinderreductieplan Schiphol

Bestuurskern
Directie Participatie

Inleiding
Op woensdag 14 juli 2021 vond een bespreking van de procesaanpak toetsing
participatie hinderreductieplan plaats in de Omgevingsraad Schiphol (ORS).
Tijdens deze bespreking stemde de ORS in met de procesaanpak. Verder gaf de
ORS een aantal aandachtspunten mee voor de toetsing. Deze aandachtspunten
leiden niet tot aanpassing van de procesaanpak, maar het is wel goed om deze
expliciet toe te vermelden. Dit addendum gaat in op de aandachtspunten.
Aandachtspunten
Vanuit de ORS-bespreking kwamen de volgende aandachtspunten naar voren:
1. Kijk specifiek naar de manier waarop resultaten van de consultatie
gewogen zijn en welke afwegingen zijn gemaakt in het wel/niet
meenemen van resultaten;
2. Kijk niet alleen naar hoe resultaten van de consultatie gewogen zijn,
maar kijk ook naar de vraag die gesteld is;
3. Gebruik naast IAP2 en CLEAR ook aanbevelingen uit de rapporten van
Cohen en van Geel mee in de toetsing;
4. Kijk voor de beoordeling van de procesaanpak voor de uitvoering /
wijziging van het hinderreductieplan ook naar de omgevingwet en de
luchtvaartnota;
5. Bespreek het concept-rapport eind september in de ORS, parallel aan en
vergelijkbaar met de bespreking van het concept-rapport van To70.
Deze aandachtspunten worden allemaal meegenomen in het te doorlopen proces,
met daarbij een tweetal kanttekeningen.
De eerste kanttekening betreft punt 3.: de aanbevelingen van Cohen en
van Geel zullen meegenomen worden, echter vind op een groot deel van deze
aanbevelingen nog een uitwerking plaats, o.a. door de ambtelijk verkenner die
aan de slag is met de aanbevelingen van Geel. Het rapport van de directie
Participatie zal niet ingaan op de implementatie van deze adviezen, dit is immers
breder dan de scope van de toetsing.
Een tweede kanttekening betreft punt 4.; de geest van de omgevingswet
en de luchtvaartnota zullen meegenomen worden in de beoordeling van de
procesaanpak voor uitvoering / wijziging van het hinderreductieplan. Echter,
omdat de omgevingswet nog niet is ingevoerd en de luchtvaartnota door de
Tweede Kamer controversieel is verklaard zal dit niet meer zijn dan de geest van
beide stukken.

Pagina 4 van 185

Bijlage 3
Advertentie geplaatst door Schiphol en LVNL over
consultatie en informatiebijeenkomsten voor offline media

Bestuurskern
Directie Participatie

Pagina 5 van 185

Bijlage 4
Screenshot facebook advertentie geplaatst door
Schiphol en LVNL over consultatie

Bestuurskern
Directie Participatie

Pagina 6 van 185

Bijlage 5
Historie van de ‘Geef je Mening’ pagina op
www.minderhinderschiphol.nl

Bestuurskern
Directie Participatie

Geef je mening pagina op minderhinderschiphol.nl
12 maart 2020

Geef je mening
Schiphol en LVNL zijn benieuwd naar jouw mening over dit de hinderbeperkende
maatregelen. Daarom willen we jou als omwonende in de gelegenheid stellen om
je mening hierover te geven. Dat doen we in de komende maanden via
huiskamergesprekken, informatiebijeenkomsten bij jou in de buurt en een online
vragenlijst. Deze gaan over het totale programma aan maatregelen. Wil je
betrokken worden bij een specifieke maatregel? Dan bieden we je mogelijkheden
om je te laten participeren bij de uitwerking van die maatregel. Goed om te
weten: wat het kabinet ook besluit over de toekomst van de luchtvaart in
Nederland, Schiphol en LVNL zijn vastberaden om door te gaan met
hinderbeperking en het programma met maatregelen dat je op deze website ziet
staan.
Online vragenlijst
Laat ons meteen weten wat je van de hinderbeperkende maatregelen vindt via de
online vragenlijst. Wat is je algemene indruk van alle maatregelen gezamenlijk?
Hier kun je ook aangeven welke maatregelen je persoonlijk het interessantst
vindt. Ook is er ruimte voor suggesties voor verdere verbetering en voor vragen
over de maatregelen.
[Vul de vragenlijst in]
Informatiebijeenkomsten
Er komen informatiebijeenkomsten bij jou in de buurt. Hier bespreken we alle
voor jouw regio relevante maatregelen en krijg je de gelegenheid om vragen te
stellen. Zodra de data en locaties bekend zijn, kun je je via deze site hiervoor
aanmelden. Bij de exacte planning en invulling van informatiebijeenkomsten
worden de actuele ontwikkelingen rond het coronavirus zorgvuldig meegewogen.
Huiskamergesprekken
In diverse huiskamers in de omgeving van Schiphol voeren we gesprekken met
omwonenden. Hierbij zijn vaak ook directieleden van Schiphol en LVNL aanwezig.
De huiskamergesprekken zijn op uitnodiging.

Aanpassing 23 maart 2020:

Geef je mening
Schiphol en LVNL zijn benieuwd naar jouw mening over dit de hinderbeperkende
maatregelen. Daarom willen we jou als omwonende in de gelegenheid stellen om
je mening hierover te geven. Dat kan via onderstaande online vragenlijst. Deze
gaan over het totale programma aan maatregelen. Wil je betrokken worden bij
Pagina 7 van 185

een specifieke maatregel? Dan bieden we je mogelijkheden om je te laten
participeren bij de uitwerking van die maatregel. Goed om te weten: wat het
kabinet ook besluit over de toekomst van de luchtvaart in Nederland, Schiphol en
LVNL zijn vastberaden om door te gaan met hinderbeperking en het programma
met maatregelen dat je op deze website ziet staan.

Bestuurskern
Directie Participatie

Online vragenlijst
Laat ons meteen weten wat je van de hinderbeperkende maatregelen vindt via de
online vragenlijst. Wat is je algemene indruk van alle maatregelen gezamenlijk?
Hier kun je ook aangeven welke maatregelen je persoonlijk het interessantst
vindt. Ook is er ruimte voor suggesties voor verdere verbetering en voor vragen
over de maatregelen.
[Vul de vragenlijst in]
Informatiebijeenkomsten
Vanwege de uitbraak van het coronavirus zijn er voorlopig geen
informatiebijeenkomsten over de hinderbeperkende maatregelen bij jou in de
buurt. We werken aan alternatieven om de voor jouw regio relevante
maatregelen persoonlijk toe te lichten en hierover met je in gesprek te gaan.
Zodra hier meer over bekend is, lees je het op deze site.
Huiskamergesprekken
Door de corona-ontwikkelingen zijn ook de diverse huiskamergesprekken met
directieleden van Schiphol en LVNL voorlopig uitgesteld. Zodra er alternatieven
bekend zijn, zullen we de genodigden van de huiskamergesprekken op de hoogte
stellen.

Aanpassing 13 mei 2020:

Geef je mening
Schiphol en LVNL zijn benieuwd naar jouw mening over dit de hinderbeperkende
maatregelen. Daarom willen we jou als omwonende in de gelegenheid stellen om
je mening hierover te geven. Dat kan via onderstaande online vragenlijst en via
persoonlijke gesprekken en informatiebijeenkomsten later dit jaar. De vragenlijst
en gesprekken gaan over het totale programma aan maatregelen. Wil je
betrokken worden bij een specifieke maatregel? Dan bieden we je mogelijkheden
om je te laten participeren bij de uitwerking van die maatregel.
Goed om te weten: wat het kabinet ook besluit over de toekomst van de
luchtvaart in Nederland, Schiphol en LVNL zijn vastberaden om door te gaan met
hinderbeperking en het programma met maatregelen dat je op deze website ziet
staan. Daarbij wordt altijd samenwerking gezocht met het ministerie van
Infrastructuur en Waterstaat dat uiteindelijk eindverantwoordelijk is voor het
luchtvaartbeleid in Nederland.
Online vragenlijst
Laat ons meteen weten wat je van de hinderbeperkende maatregelen vindt via de
online vragenlijst. Wat is je algemene indruk van alle maatregelen gezamenlijk?
Hier kun je ook aangeven welke maatregelen je persoonlijk het interessantst

Pagina 8 van 185

vindt. Ook is er ruimte voor suggesties voor verdere verbetering en voor vragen
over de maatregelen. Je hebt nog tot eind oktober 2020 om deze vragenlijst in te
vullen.

Bestuurskern
Directie Participatie

[Vul de vragenlijst in]
Informatiebijeenkomsten
Vanwege de coronacrisis zijn de informatiebijeenkomsten over de
hinderbeperkende maatregelen bij jou in de buurt voorlopig uitgesteld naar
september en oktober. Tijdens deze informatiebijeenkomsten lichten we de voor
jouw regio relevante maatregelen persoonlijk toe en gaan hierover met je in
gesprek. Zodra hier meer over bekend is, lees je het op deze site.
Huiskamergesprekken
We verwachten dat de diverse huiskamergesprekken met directieleden van
Schiphol en LVNL in september en oktober zullen plaatsvinden. De
huiskamergesprekken zijn op uitnodiging en zullen uiteraard alleen doorgaan als
dit op een veilige en verantwoorde manier kan.

27 augustus 2020

Geef je mening
Schiphol en LVNL zijn benieuwd naar jouw mening over de hinderbeperkende
maatregelen. Daarom willen we jou als omwonende in de gelegenheid stellen om
je mening hierover te geven. Dat kan via onderstaande online vragenlijst en via
persoonlijke gesprekken en informatiebijeenkomsten. De vragenlijst en
gesprekken gaan over het totale programma aan maatregelen. Wil je betrokken
worden bij een specifieke maatregel? Dan bieden we je mogelijkheden om je te
laten participeren bij de uitwerking van die maatregel.
Goed om te weten: wat het kabinet ook besluit over de toekomst van de
luchtvaart in Nederland, Schiphol en LVNL zijn vastberaden om door te gaan met
hinderbeperking en het programma met maatregelen dat je op deze website ziet
staan. Daarbij wordt altijd samenwerking gezocht met het ministerie van
Infrastructuur en Waterstaat dat uiteindelijk eindverantwoordelijk is voor het
luchtvaartbeleid in Nederland.
Online vragenlijst
Laat ons meteen weten wat je van de hinderbeperkende maatregelen vindt via de
online vragenlijst. Wat is je algemene indruk van alle maatregelen gezamenlijk?
Hier kun je ook aangeven welke maatregelen je persoonlijk het interessantst
vindt. Ook is er ruimte voor suggesties voor verdere verbetering en voor vragen.
Je hebt nog tot eind oktober 2020 om deze vragenlijst in te vullen.
[Vul de vragenlijst in]
Informatiebijeenkomsten
De informatiebijeenkomsten over de hinderbeperkende maatregelen bij jou in de
buurt vinden eind september en begin oktober plaats. Tijdens deze
informatiesessies lichten we de maatregelen persoonlijk toe en gaan hierover met

Pagina 9 van 185

je in gesprek. Uiteraard houden we rekening met de coronamaatregelen. Ook
komen er online informatiesessies, die je vanuit huis kunt volgen. De aanmelding
voor de informatiesessies start binnenkort via deze site.

Bestuurskern
Directie Participatie

Huiskamergesprekken
We verwachten dat de diverse huiskamergesprekken met directieleden van
Schiphol en LVNL in september en oktober zullen plaatsvinden. De
huiskamergesprekken zijn op uitnodiging en zullen uiteraard alleen doorgaan als
dit op een veilige en verantwoorde manier kan.

7 september 2020

Geef je mening
Schiphol en LVNL geven jou als omwonende graag de gelegenheid om je mening
te geven over de hinderbeperkende maatregelen. Dat kan direct via het
onderstaande online vragenlijst. Wil je liever eerst nog met ons in gesprek of
meer toelichting van ons ontvangen? Schrijf je dan in voor één van de
informatiesessies bij jou in de buurt of online. We ontvangen graag je feedback
op het programma aan maatregelen als geheel. Wil je betrokken worden bij een
specifieke maatregel? Dan bieden we je mogelijkheden om je te laten participeren
bij de uitwerking van die maatregel.
Kom naar de informatiesessies
Eind september/begin oktober zijn er bij jou in de buurt informatiesessies over de
hinderbeperkende maatregelen. Tijdens deze bijeenkomsten lichten we de
maatregelen toe en gaan hierover met je in gesprek. Uiteraard houden we
rekening met de corona-maatregelen en richten we de sessies op een daarbij
passende manier in met een maximum aantal deelnemers. Je kunt je vanaf nu
aanmelden:
•
•
•

Maandag 28 september in De Oude Veiling in Aalsmeer
Dinsdag 29 september in Het Wapen van Assendelft in Assendelft
Dinsdag 6 oktober in Tussen Kaag en Braassem in Nieuwe Wetering

Liever online met ons in gesprek?
Voor wie niet op bovengenoemde locaties aanwezig kan of wil zijn organiseren we
ook twee online informatiesessies, die je vanuit huis kunt volgen.
•
•

Woensdag 7 oktober online informatiesessie
Donderdag 8 oktober online informatiesessie

Online vragenlijst
Laat ons meteen weten wat je van de hinderbeperkende maatregelen vindt via dit
online formulier. Wat is je algemene indruk van alle maatregelen gezamenlijk?
Hier kun je aangeven welke maatregelen je persoonlijk het interessantst vindt.
Ook is er ruimte voor suggesties voor verdere verbetering en voor vragen. Je
hebt nog tot eind oktober 2020 om deze vragenlijst in te vullen.
[Vul de vragenlijst in]

Pagina 10 van 185

Bijlage 6

Vragenlijst met introductie en dankmelding

Bestuurskern
Directie Participatie

Vragenlijst met introductie en dankmelding
Online consultatie MinderhinderSchiphol.nl
Wat vind je van de maatregelen op minderhinderschiphol.nl? Wij, Schiphol en
Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) zijn erg benieuwd naar jouw mening. Via
onderstaande vragenlijst kun je reageren op de hinderbeperkende maatregelen
die we in de komende jaren gezamenlijk onderzoeken of uitvoeren.
Waar gaat het om?
In deze fase horen we graag je algemene indruk van alle maatregelen
gezamenlijk. Daarnaast kun je aangeven of je maatregelen mist. Ook is er ruimte
voor suggesties voor verdere verbetering. Goed om te weten: wat het kabinet
ook besluit over de toekomst van de luchtvaart in Nederland, Schiphol en LVNL
zijn vastberaden om door te gaan met hinderbeperking en dit programma met
maatregelen.
Wat gebeurt er met mijn antwoorden?
Je antwoorden blijven anoniem. Wij gaan uiteraard vertrouwelijk met de
ingevulde gegevens om. We verzamelen geen persoonsgegevens anders dan je
de cijfers van je postcode. Deze helpt ons een beter beeld te krijgen uit welke
regio welke reacties komen. Op basis van alle antwoorden gaan wij verder aan de
slag om het programma met maatregelen verder te verfijnen of indien nodig aan
te passen. Dit kun je volgen op minderhinderschiphol.nl.
Tip!
De vragenlijst bestaat uit twaalf vragen over minderhinderschiphol.nl. Voordat je
hieronder antwoorden geeft, is het handig om de informatie op de website goed
door te nemen.
1. Wat is je postcode?
1234AB
2. In welke mate ervaar je hinder door vliegtuiggeluid?
◊ 0 = geen, 10 = heel veel.
0
1
2
3
4
5
6
7

8

9

10

3. Indien je hinder door vliegtuiggeluid ervaart: op welke tijdstippen ervaar
je dit dan meestal?
Je mag meerdere antwoorden selecteren
’s Ochtends vroeg (06.00-07.00 uur)
Overdag (07.00-18.00 uur)
In de avond (18.00-23.00 uur)
’s Nachts (23.00-06.00uur)
Ik ervaar weinig tot geen hinder
4. Heb je in de afgelopen jaren deelgenomen aan bijeenkomsten,
overlegorganen of opiniepeilingen over Schiphol en geluidshinder?
Ja, 1 of 2 keer
Ja, 3 tot 5 keer
Ja, meer dan 5 keer

Pagina 11 van 185

Nee, nooit
Weet ik niet (meer)

Bestuurskern
Directie Participatie

Tip!
Voor de volgende vragen kun je het beste de website minderhinderschiphol.nl in
een apart venster openen.
5. Geeft de website wat jou betreft het pakket aan maatregelen
voldoende overzichtelijk weer?
Ja
Nee
Geen mening
6. Geeft deze website wat jou betreft het pakket aan maatregelen
voldoende begrijpelijk weer?
Ja
Nee
Geen mening
7. Wat spreekt je het meest aan in het pakket aan maatregelen
op minderhinderschiphol.nl?
8. Heb je nog concrete verbetersuggesties voor het huidige pakket aan
maatregelen?
9. Welke specifieke maatregel(en) op minderhinderschiphol.nl vind
je persoonlijk het interessantst?
10. Zijn er maatregelen of onderwerpen die volgens jou nog ontbreken?
Ja, namelijk
Nee
Geen mening
11. Heb je verder nog vragen of opmerkingen over de
website minderhinderschiphol.nl?
12. Hoe wil je het liefst op de hoogte gehouden worden van de ontwikkelingen
rond de hinderbeperkende maatregelen?
Via de lokale media
Via een e-mailnieuwsbrief
Via social media (Twitter, Facebook, LinkedIN)
Via de websites van Schiphol en LVNL
Anders

Dit is het einde van de vragenlijst. Bedankt voor je deelname!
Om je antwoorden te versturen, vragen we je om toestemming te verlenen om je
antwoorden te verwerken. Klik hier om het privacy statement door te nemen.

Pagina 12 van 185

Ik heb het privacy statement gelezen en geef Schiphol toestemming om de door
mij ingevulde gegevens te verwerken.
[Verstuur]

Bestuurskern
Directie Participatie

Hartelijk dank voor je input!
Na sluiting van de internetconsultatie gaan we alle inbreng verwerken. Het
onafhankelijke onderzoeksbureau Partners+Pröpper zal de resultaten analyseren.
Waar nodig en mogelijk passen we op basis van deze input het plan aan.
Ben je benieuwd naar de resultaten van deze consultatieronde? Laat dan
hieronder je e-mailadres achter. We sturen je dan, zodra deze beschikbaar is,
eenmalig de eindrapportage van deze consultatie toe.

E-mailadres:
[Verstuur]
Wil je als buur van Schiphol op de hoogte blijven van baanonderhoud, afwijkend
baangebruik en relevante ontwikkelingen en activiteiten rondom Schiphol? Meld
je dan aan voor onze maandelijkse burennieuwsbrief
op schiphol.nl/burennieuwsbrief.

Pagina 13 van 185

Bijlage 7

Burennieuwsbrieven

Bestuurskern
Directie Participatie

Nieuwsbrief [1/2], deel [1/3]

Pagina 14 van 185

Nieuwsbrief [1/2], deel [2/3]

Bestuurskern
Directie Participatie

Pagina 15 van 185

Nieuwsbrief [1/2], deel [3/3]

Bestuurskern
Directie Participatie

Pagina 16 van 185

Nieuwsbrief [2/2], deel [1/3]

Bestuurskern
Directie Participatie

Pagina 17 van 185

Nieuwsbrief [2/2], deel [2/3]

Bestuurskern
Directie Participatie

Pagina 18 van 185

Nieuwsbrief [2/2], deel [3/3]

Bestuurskern
Directie Participatie

Pagina 19 van 185

Bijlage 8

Interviewleidraad organiserende partij consultatie

Bestuurskern
Directie Participatie

Introductie
Bedankt voor uw tijd.
Voorstelrondje
Akkoord opname. Opname wordt gebruikt voor verslag, na maken van verslag
wordt de opname gewist.
Van dit gesprek wordt een anoniem woordelijk verslag gemaakt. In geen enkel
geval (verslag en rapportage) zijn uitspraken te herleiden naar personen.
Verslag maakt onderdeel uit van de rapportage.
Achtergrond: toetsing consultatieproces hinderreductieplan
Dit gesprek gaat dus niet over de inhoud van het hinderreductieplan.
Algemene vragen
1. Wat was je rol in de consultatie van het hinderreductieplan?
2. Op welke manier was je betrokken bij de consultatie?
3. Vanaf wanneer was je betrokken bij de consultatie?

Ontwerpfase
4. Welke doelen had het consultatietraject?
5. Lag er een bepaalde filosofie of gedachtegang ten grondslag aan de
gekozen aanpak?
6. Is er een projectplan / plan van aanpak / participatieplan geschreven voor
het consultatietraject?
7. Is dit plan van aanpak afgestemd met stakeholders/deelnemers? Zo ja,
hoe en welke?
8. Welke afwegingen lagen ten grondslag aan de keuze voor bijeenkomsten
gecombineerd met een online consultatie?
9. Op welke manier is gekomen tot deelnemers aan de consultatie?
Was dit een open proces? Of konden mensen alleen deelnemen op basis
van een uitnodiging? Of was er sprake van een combinatie?
10. Hoe is de communicatie rond het traject vormgegeven? Hoe is de
consultatie aangekondigd en kenbaar gemaakt?
11. Zijn deelnemers tijdig uitgenodigd?

Pagina 20 van 185

12. Op welke manier is duidelijk gemaakt wat de scope/reikwijdte van de
consultatie was?

Bestuurskern
Directie Participatie

13. Hoe is de urgentie, het onderwerp en de relevantie voor de deelnemers
duidelijk gemaakt?

Uitvoeringsfase
14. Als je kijkt naar het uiteindelijke deelnemersveld; waren alle belangen
dan vertegenwoordigd, of misten er nog belangen?
15. Hadden participanten voldoende informatie om deel te nemen aan de
consultatie?
16. Hoe zijn participanten voorzien van informatie om deel te nemen aan de
consultatie?
17. Was er sprake van een gelijk speelveld tijdens de consultatie?
Zowel op vlak van deelnemers onderling als tussen deelnemers en
organisatie
18. Welke acties zijn ondernomen om een gelijk speelveld te creëren?
19. Hoe zag de opzet van de georganiseerde bijeenkomsten er uit?
20. Welke verwachting had je vooraf van de bijeenkomsten?
21. Voldeden de bijeenkomsten aan de verwachting die je hier vooraf van
had?
22. Hoe zag de opzet van de online consultatie er uit?
23. Welke verwachting had je vooraf van de online consultatie?
24. Voldeed de online consultatie aan de verwachting die je hier vooraf van
had?
25. Is tijdens de bijeenkomsten en/of de consultatie ook duidelijk gemaakt
wat de scope en reikwijdte was? Oftewel: waar het wel/niet over ging?
26. Op welke manier is ervoor gezorgd dat iedereen in staat was deel te
nemen aan de consultatie?
27. Was in jullie optiek ook daadwerkelijk iedereen in staat om deel te nemen
aan de consultatie?
28. Hoeveel ruimte was er om iets met de inbreng van de participanten te
kunnen doen?

Pagina 21 van 185

Terugkoppeling en doorwerking
29. Hoe is de inbreng van participanten meegewogen?

Bestuurskern
Directie Participatie

30. Hoe zag de terugkoppeling naar participanten eruit?
31. Is voor participanten duidelijk op welke manier hun inbreng is gewogen of
heeft doorgewerkt?

Afronding m.b.t. consultatie
32. Op welke punten vond je de consultatie succesvol?
33. Wat zou je een volgende keer anders aanpakken?

Toekomstige betrokkenheid
Het hinderreductieplan heeft een levend karakter. Dit betekent dat over de
uitvoering gecommuniceerd zal worden met de omgeving en dat de omgeving bij
wijzigingen betrokken zal worden.
34. Op welke manier wordt invulling gegeven aan de communicatie?
35. Op welke manier wordt invulling gegeven aan het betrekken van de
omgeving bij wijzigingen?
36. Is dit afgestemd met de omgeving?
37. Is dit ook bekend bij de omgeving?

Conclusie en afronding
38. Is er voldoende gezegd over het doorlopen consultatietraject?
39. Zijn er nog andere punten die nu niet aan de orde zijn geweest, maar die
wel benoemd moeten worden?
40. Is er nog iets dat je ons wilt meegeven t.a.v. het gesprek dat we gevoerd
hebben?

Van dit gesprek zullen wij een verslag maken. Het concept-verslag wordt ter
controle met u gedeeld na de uitwerking. Het verslag maakt, geanonimiseerd,
deel uit van de rapportage.

Pagina 22 van 185

Bijlage 9
Interviewleidraad maatschappelijke partij
consultatie

Bestuurskern
Directie Participatie

Introductie
Bedankt voor uw tijd.
Voorstelrondje
Akkoord opname. Opname wordt gebruikt voor verslag, na maken van verslag
wordt de opname gewist.
Van dit gesprek wordt een anoniem woordelijk verslag gemaakt. In geen enkel
geval (verslag en rapportage) zijn uitspraken te herleiden naar personen.
Verslag maakt onderdeel uit van de rapportage.
Achtergrond: toetsing consultatieproces hinderreductieplan
Dit gesprek gaat dus niet over de inhoud van het hinderreductieplan.
Algemene vragen
1. Vanuit welke rol was u betrokken bij de consultatie van het
hinderreductieplan?
2. Op welke manier was u betrokken bij de consultatie?
(meedenkbijeenkomst, informatiebijeenkomst, schriftelijke reactie, online
consultatie etc.)
3. Vanaf welk moment was u betrokken bij de consultatie?

Ontwerpfase
4. Op welke manier bent u uitgenodigd voor de consultatie?
Was dit een open proces? Of kon u alleen deelnemen op basis van een
uitnodiging?
5. Waren alle belangen en personen vertegenwoordigd in het proces die ook
vertegenwoordigd moeten worden volgens u?
6. Hoe is de communicatie rond het traject vormgegeven? Hoe is de
consultatie aangekondigd en kenbaar gemaakt?
7. Bent u tijdig uitgenodigd?
8. Wat het voor u duidelijk waar de consultatie wel/niet over ging?
9. Op welke manier is dit duidelijk gemaakt?
10. Sloot de reikwijdte van de consultatie aan bij uw ideeën, wensen en
behoeften t.a.v. deze reikwijdte?
11. Voelde u urgentie en relevantie om mee te doen aan de consultatie?
12. Waar kwam dit vandaan?

Pagina 23 van 185

13. Hoe is de urgentie, het onderwerp en de relevantie voor u als deelnemers
duidelijk gemaakt door de organisatie van de consultatie?

Bestuurskern
Directie Participatie

14. Waren de wensen en doelen van Schiphol en LVNL voor u duidelijk?

Uitvoeringsfase
15. Had u voorafgaand aan de consultatie de verwachting dat er bij de
initiatiefnemers van de consultatie ruimte was om iets met de inbreng te
doen?
16. Had u voldoende informatie om op een effectieve manier deel te nemen
aan de consultatie?
17. Hoe bent u voorzien van informatie om deel te nemen aan de consultatie?
18. Was er sprake van een gelijk speelveld tijdens de consultatie?
Zowel op vlak van deelnemers onderling als tussen deelnemers en
organisatie
19. Werd u in staat gesteld om uw bijdrage te leveren tijdens de consultatie?
20. Waren de in de consultatie gestelde vragen helder voor u?
21. Sloten de in de consultatie gestelde vragen volgens u aan bij het
onderwerp van de consultatie?
22. Hoe zag de opzet van de georganiseerde bijeenkomsten / online
consultatie / etc. er uit?
23. Welke verwachting had u vooraf van de bijeenkomsten?
24. Voldeden de bijeenkomsten aan de verwachting die u hier vooraf van
had?
25. Hoe zag de opzet van de online consultatie er uit?
26. Welke verwachting had u vooraf van de online consultatie?
27. Voldeed de online consultatie aan de verwachting die u hier vooraf van
had?
28. Was in uw optiek iedereen in staat om deel te nemen aan de consultatie?
29. Had u tijdens aan de consultatie de verwachting dat er bij de
initiatiefnemers van de consultatie ruimte was om iets met de inbreng te
doen?

Pagina 24 van 185

Terugkoppeling en doorwerking
30. Is voor u inzichtelijk hoe uw inbreng is gewogen of heeft doorgewerkt?

Bestuurskern
Directie Participatie

31. Hoe zag de terugkoppeling naar u er uit?

Waar nodig vragen naar voorbeelden en onderbouwing.
Afronding m.b.t. consultatie
32. Op welke punten vond u de consultatie succesvol?
33. Op welke punten ziet u ruimte voor verbetering voor de consultatie??

Toekomstige betrokkenheid
Het hinderreductieplan heeft een levend karakter. Dit betekent dat over de
uitvoering gecommuniceerd zal worden met de omgeving en dat de omgeving bij
wijzigingen betrokken zal worden.
34. Is voor u duidelijk hoe invulling wordt gegeven aan de communicatie?
35. Is voor u duidelijk hoe invulling wordt gegeven aan het betrekken van de
omgeving bij wijzigingen?

Conclusie en afronding
36. Is er voldoende gezegd over het doorlopen consultatietraject?
37. Zijn er nog andere punten die nu niet aan de orde zijn geweest, maar die
wel benoemd moeten worden?
38. Is er nog iets dat u ons wilt meegeven t.a.v. het gesprek dat we gevoerd
hebben?

Van dit gesprek zullen wij een verslag maken. Het concept-verslag wordt ter
controle met u gedeeld na de uitwerking.

Pagina 25 van 185

Bijlage 10 Interviewleidraad bestuurlijke partij consultatie

Bestuurskern
Directie Participatie

Introductie
Bedankt voor uw tijd.
Voorstelrondje
Akkoord opname. Opname wordt gebruikt voor verslag, na maken van verslag
wordt de opname gewist. Start opname.
Van dit gesprek wordt een anoniem woordelijk verslag gemaakt. In geen enkel
geval (verslag en rapportage) zijn uitspraken te herleiden naar personen.
Verslag maakt onderdeel uit van de rapportage. Verslag wordt voor goedkeuring
voorgelegd.
Achtergrond: toetsing consultatieproces hinderreductieplan
Dit gesprek gaat dus niet over de inhoud van het hinderreductieplan.
Algemene vragen
1. Vanuit welke rol was u betrokken bij de consultatie van het
hinderreductieplan?
2. Op welke manier was u betrokken bij de consultatie?
(meedenkbijeenkomst, informatiebijeenkomst, schriftelijke reactie, online
consultatie etc.)
3. Vanaf welk moment was u betrokken bij de consultatie?

Ontwerpfase
4. Op welke manier bent u uitgenodigd voor de consultatie?
Was dit een open proces? Of kon u alleen deelnemen op basis van een
uitnodiging?
5. Waren alle belangen en personen vertegenwoordigd in het proces die ook
vertegenwoordigd moeten worden volgens u?
6. Hoe is de communicatie rond het traject vormgegeven? Hoe is de
consultatie aangekondigd en kenbaar gemaakt?
7. Bent u tijdig uitgenodigd?
8. Wat het voor u duidelijk waar de consultatie wel/niet over ging?
9. Op welke manier is dit duidelijk gemaakt?
10. Sloot de reikwijdte van de consultatie aan bij uw ideeën, wensen en
behoeften t.a.v. deze reikwijdte?
11. Voelde u urgentie en relevantie om mee te doen aan de consultatie?
12. Waar kwam dit vandaan?

Pagina 26 van 185

13. Hoe is de urgentie, het onderwerp en de relevantie voor u als deelnemers
duidelijk gemaakt door de organisatie van de consultatie?

Bestuurskern
Directie Participatie

14. Waren de wensen en doelen van Schiphol en LVNL voor u duidelijk?

Uitvoeringsfase
15. Had u voorafgaand aan de consultatie de verwachting dat er bij de
initiatiefnemers van de consultatie ruimte was om iets met de inbreng te
doen?
16. Had u voldoende informatie om op een effectieve manier deel te nemen
aan de consultatie?
17. Hoe bent u voorzien van informatie om deel te nemen aan de consultatie?
18. Was er sprake van een gelijk speelveld tijdens de consultatie?
Zowel op vlak van deelnemers onderling als tussen deelnemers en
organisatie
19. Werd u in staat gesteld om uw bijdrage te leveren tijdens de consultatie?
20. Waren de in de consultatie gestelde vragen helder voor u?
21. Sloten de in de consultatie gestelde vragen volgens u aan bij het
onderwerp van de consultatie?
22. Hoe zag de opzet van de georganiseerde bijeenkomsten / online
consultatie / etc. er uit?
23. Welke verwachting had u vooraf van de bijeenkomsten?
24. Voldeden de bijeenkomsten aan de verwachting die u hier vooraf van
had?
25. Hoe zag de opzet van de online consultatie er uit?
26. Welke verwachting had u vooraf van de online consultatie?
27. Voldeed de online consultatie aan de verwachting die u hier vooraf van
had?
28. Was in uw optiek iedereen in staat om deel te nemen aan de consultatie?
29. Had u tijdens aan de consultatie de verwachting dat er bij de
initiatiefnemers van de consultatie ruimte was om iets met de inbreng te
doen?

Pagina 27 van 185

Terugkoppeling en doorwerking
30. Is voor u inzichtelijk hoe uw inbreng is gewogen of heeft doorgewerkt?

Bestuurskern
Directie Participatie

31. Hoe zag de terugkoppeling naar u er uit?

Waar nodig vragen naar voorbeelden en onderbouwing.
Afronding m.b.t. consultatie
32. Op welke punten vond u de consultatie succesvol?
33. Op welke punten ziet u ruimte voor verbetering voor de consultatie??

Toekomstige betrokkenheid
Het hinderreductieplan heeft een levend karakter. Dit betekent dat over de
uitvoering gecommuniceerd zal worden met de omgeving en dat de omgeving bij
wijzigingen betrokken zal worden.
34. Is voor u duidelijk hoe invulling wordt gegeven aan de communicatie?
35. Is voor u duidelijk hoe invulling wordt gegeven aan het betrekken van de
omgeving bij wijzigingen?

Conclusie en afronding
36. Is er voldoende gezegd over het doorlopen consultatietraject?
37. Zijn er nog andere punten die nu niet aan de orde zijn geweest, maar die
wel benoemd moeten worden?
38. Is er nog iets dat u ons wilt meegeven t.a.v. het gesprek dat we gevoerd
hebben?

Van dit gesprek zullen wij een verslag maken. Het concept-verslag wordt ter
controle met u gedeeld na de uitwerking.

Pagina 28 van 185

Bijlage 11 Interviewverslag 1

Betreft

Gesprek in het kader van toetsing
participatieproces hinderreductieplan Schiphol;
verslag respondent 1 (maatschappelijke partij)

Vergaderplaats

Virtueel, Zoom

Deelnemers

Respondent 1, Interviewer 1, Interviewer 2

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
We gaan het gesprek voeren aan de hand van wat algemene vragen. We zullen
steeds een stapje verder gaan richting de consultatie. Waarbij we eerst kijken
naar het ontwerp en de manier waarop uitnodiging en communicatie tot stand is
gekomen, dan de consultatie zelf en vervolgens kijken we nog naar de
terugkoppeling en de weging van de opbrengst van die consultatie. We zullen
afsluiten met een korte vooruitblik naar wat Schiphol van plan is en ook op heeft
genomen in het hinderreductieplan over de toekomstige betrokkenheid van onder
andere bewoners en de communicatie daaromheen. Dat zal op hoofdlijnen de
structuur van het gesprek zijn. Ik verwacht dat we ongeveer één uur daarvoor
nodig hebben maar we hebben anderhalf uur gepland zodat we in ieder geval
zeker weten dat alles ook goed aan de orde kan komen. Dan stel ik voor dat we
gaan beginnen. We hadden net al kort iets gezegd over de petten die u op heeft
ten aanzien van de participatie rondom Schiphol. Vanuit welke rol was u ook
betrokken bij de consultatie van dat hinderreductieplan?
Respondent
Ten eerste door de ORS, want daar hebben we regelmatig in het regioforum
vragen gesteld over het Schiphol minderhinderplan, en hoorden we de
aankondiging van de lancering ervan. Maar ook via de bewonersorganisatie
waarin ik actief ben; wij hebben een grote informatiebijeenkomst georganiseerd
in 2019 om input van bewoners op te halen. Ook hebben wij met Schiphol
directeur Dick Benschop in een soort huiskamersetting gesproken met 10
bewoners; dat hadden wij zelf georganiseerd. Al die uitkomsten zijn ook
meegenomen in die duizend reacties die nu op de website staan. Tenslotte ben ik
ook zelf naar een van de lokale informatiebijeenkomsten geweest die Schiphol
had georganiseerd in het kader van de lancering van het Schiphol
minderhinderplan. Vanuit al die rollen ben ik betrokken geweest.
Interviewer
Helder. Schiphol had natuurlijk meerdere type activiteiten georganiseerd rondom
dat hinderreductie plan, zoals die huiskamergesprekken die u al noemt en
informatiebijeenkomsten. Bij welke van die bijeenkomsten en type betrokkenheid
die Schiphol heeft geprobeerd te organiseren bent u betrokken geweest? Bent u
bijvoorbeeld ook betrokken geweest bij de online consultatie? Op welke manieren
heeft u meegedaan in dat proces?
Respondent

Pagina 29 van 185

Je bedoelt of ik ook zelf persoonlijk iets heb ingevuld?

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
U gaf aan dat u bij het huiskamergesprek was geweest en bij een
informatiebijeenkomst maar heeft u bijvoorbeeld ook aan de online-consultatie
meegedaan of niet?
Respondent
Ik heb zelf wel zo’n formulier op de website ingevuld. Maar omdat ik via de
eerder genoemde manieren al veel meer input had geleverd vond ik het niet
zinvol om met één nieuwe hinderbeperkende maatregel zelf privé ook mijn input
te leveren. Met alle respect, je moet toch heel veel weten om echt een goede
maatregel te kunnen bedenken. Binnen de ORS hebben we ieder jaar een rondje
hinder beperkende maatregelen. Ook voor 2021 heb ik daar weer
twee maatregelen ingediend. Vanuit meerdere bronnen zijn mijn ideeën en die
van de bewonersorganisatie terechtgekomen in de minderhinder website. Ik heb
later gecontroleerd dat alle ideeën ook echt zijn meengenomen.
Interviewer
Vanaf welk moment werd u ook betrokken bij die consultatie? Vanaf welk
moment werd u daar ook actief voor uitgenodigd door Schiphol?
Respondent
Ik weet mij nog te herinneren dat de brief van juli 2019 van de minister eigenlijk
het startschot was voor het minderhinderplan. Dat werd uiteraard uitgebreid
besproken in het regioforum van de ORS. Vanaf dat moment heeft Schiphol ook
aangegeven dat zij met het verzoek van de minister iets gingen doen. Toen is het
ook continue op de agenda van het regioforum teruggekomen, in ieder geval in
de vorm van vragen naar voortgang en of het plan ook nog in ORS inhoudelijk
besproken zou worden. Dat was niet het geval. Ook ging Schiphol “de boer op”
met het organiseren van die lokale informatiebijeenkomsten. Ik heb me toen
ingeschreven voor een informatiebijeenkomst, in Aalsmeer. Daar kwamen zowel
mensen die er veel vanaf wisten als mensen uit de buurt die gewoon maar eens
kwamen kijken. Ik heb me uiteraard ook geabonneerd op de nieuwsbrief op de
minderhinderwebsite om ook op die manier op de hoogte gehouden te worden.
De nieuwsbrief komt niet al te frequent uit, moet ik je zeggen. Wij waren toch wel
een beetje verbaasd dat Schiphol deze minderhinderwebsite in de markt zette op
het moment dat corona toesloeg en er helemaal niet gevlogen werd. Dat vonden
we niet een hele handige keuze. Daar hebben we behoorlijk kritisch op
gereageerd. Op dat moment was het gewoon totaal stil in de lucht. Wie gaat er
dan nog klagen of zich echt verdiepen in de geluidhinder? Wij vonden dat een
zeer ongelukkige keuze, en we hebben ook gezegd dat ze de lancering eigenlijk
hadden moeten uitstellen totdat er weer normale operaties zijn op Schiphol en
dat de toen de verzamelde input dus een vertekend beeld geeft. We hebben
vanaf het begin het proces gevolgd. We hebben ook in de ORS een aantal keer
gevraagd: “krijgen wij ook een adviesrecht op dat minderhinderplan?”. Dat was
niet de bedoeling.
Interviewer
Als u dan kijkt naar de consultatiestappen die Schiphol heeft gezet, kon iedereen
daar dan aan meedoen? Was dat een open proces of kon alleen deelgenomen
worden op basis van uitnodiging, of als je inside information had?

Pagina 30 van 185

Respondent
De lokale informatiebijeenkomsten die werden georganiseerd waren heel open.
Daar kon je je gewoon online voor inschrijven. Iedereen kon zich inschrijven. De
mensen die er zaten, in mijn bijeenkomst, waren over het algemeen mensen die
best wel op de hoogte waren van het geheel en ook echt technische vragen
stelden waardoor een aantal mensen die daar iets minder vanaf wisten ook
dachten: “waar gaat dit over?”. Hinderbeperking is heel snel een heel technisch
onderwerp natuurlijk. Als je met mensen gaat praten over het baangebruik dan
krijg je van sommigen die grote overlast ervaren een emotionele reactie en van
de goed ingevoerde mensen krijg je dan allerlei technische vragen. Ik weet niet
of Schiphol die informatiebijeenkomsten zelf heeft geëvalueerd maar ik vond het
geen goede bijeenkomst. Als je als Schiphol richting de bewoners gaat moet je
heel duidelijk aangeven waar wel en waar niet over gesproken kan worden. Op
het moment dat ze dat deden - er mocht niet gesproken worden over krimp,
maar alleen over groei - vertrok de helft van de zaal. Toen zeiden mensen: “ik
ben hier niet gekomen om een PR-stunt van Schiphol te ondersteunen. Ik wil
daadwerkelijk praten over vermindering van mijn overlast.” Ik heb gehoord dat
ook de andere informatiebijeenkomsten niet zo positief zijn verlopen.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Zegt u daar dan eigenlijk ook mee dat het vooraf niet helemaal helder en scherp
was waar die consultatiebijeenkomsten wel en ook niet over gingen?
Respondent
Ja, voor een deel wel. Maar ook voor een deel dat het sentiment dan toch de
overhand neemt. Mensen willen praten over significante vermindering van hinder
en niet over: “straks hebben we een toestel dat twee decibel minder produceert
maar je krijgt er wel 10% meer over je hoofd”. Uiteindelijk zijn dat de
hinderbeperkende maatregelen waar we het over hebben. Het is óf verschuiving
van de hinder van het ene naar het andere gebied óf het gaat om minimale
reducties in dB’s. Dat heeft Hans Alders natuurlijk ook al geconstateerd in zijn
advies. En dat heeft Van Geel opnieuw geconstateerd. Je hebt het over marginale
zaken. Op het moment dat je het over dat soort marginale zaken hebt, hoe kun
je dan bewoners die daar niet zoveel vanaf weten als mensen bij de ORS
bijvoorbeeld daarin goed meenemen? Dat is natuurlijk heel lastig. Ik begrijp dus
wel dat die bijeenkomsten niet zo goed liepen.

Pagina 31 van 185

Interviewer
Als je dan kijkt naar meer de scope en de reikwijdte van de consultatie en van
waar dat dan eigenlijk allemaal over ging, sloot dat dan ook aan bij uw eigen
wensen en ideeën en behoeften ten aanzien van bijvoorbeeld ook die scope?
Schiphol had een bepaalde scope en een bepaalde reikwijdte, maar hoe kijkt u
daarnaar? Sloot dat aan bij uw eigen wensen en behoeften?

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent
Als ik dan als bewoner redeneer niet. Als bewoner ben je maar op één ding
gefocust, dat is dat je wil laten weten dat die hinder te veel is en dat er iets aan
gedaan moet worden, heel plat. Dat zien we natuurlijk ook in de opbrengst van
het geheel. Als je duizend reacties hebt en je kunt er zestien maatregelen
uithalen waarvan de meeste ook al bekend waren bij de ORS, dat is natuurlijk
een minimale opbrengst. Dat is ook wel logisch want de scope was denk ik niet
goed en niet op de bewoners en de beleving van de bewoners toegespitst.
Interviewer
Waar kwam voor u de urgentie vandaan om mee te doen? Waarom vond u het zo
belangrijk om in dit traject uw stem te laten horen en uw ideeën in te brengen?
Respondent
Vooral omdat de adviesaanvraag van de minister daarover bij de ORS op het
gebied van wonen en vliegen was gestopt. Dat had niet tot een resultaat geleid.
De minister had Schiphol de opdracht gegeven om een minderhinderplan op te
stellen in haar brief van juli 2019. Maar zonder, en dat vind ik heel
problematisch, daar juiste kaders voor mee te geven. Uiteindelijk zijn er
natuurlijk toch bepaalde wettelijke normen. Schiphol heeft in het plaatje op de
website de landelijke vastgestelde contouren, de 48 en 58 Lden contour, niet
overgenomen. Ze hebben het buitengebied gewoon wat verruimd. Dat levert bij
mij veel vragen op. Dan vraag ik me af, een minister die een dergelijk verzoek
doet en ze doet het bij de juiste partij Schiphol en LVNL, daar ben ik het helemaal
mee eens, zou toch ook kaders hebben moeten aangeven waarbinnen dit plan
had moeten worden opgeleverd? Je krijgt nu een beetje de slager die zijn eigen
vlees keurt, Schiphol die zelf bepaalt wat de kaders zijn. Schiphol bepaalt ook zelf
welke maatregelen ze wel en niet laten zien. Natuurlijk hebben ze gezegd dat ze
een expert daarvoor hebben ingeschakeld. Pröpper en partners hebben er een
evaluatierapport aan gewijd maar dat is ook in opdracht van Schiphol en betaald
door Schiphol neem ik ook aan. Daar zit dus niets van objectiviteit in. Dat vind ik
problematisch als je het hebt over het creëren van uiteindelijk draagvlak in de
omgeving rond Schiphol voor de toekomstige ontwikkeling. Daarom was ik daar
ook zeer op tegen.
Interviewer
Als u kijkt naar de wensen en doelen van Schiphol en LVNL meer als
organiserende partij, waren die voor u ook duidelijk? Dan bedoel ik specifiek de
wensen en de doelen van Schiphol en LVNL met dit consultatietraject.
Respondent
Wij waren zeer wantrouwig over wat de doelen waren. Volgens ons was het
voornaamste doel om een vlucht naar voren te maken omdat de ORS stilstond.
Schiphol wilde zelf de regie te pakken en aantonen dat er best gegroeid kan
worden omdat er nog zoveel nieuwe hinderbeperkende maatregelen aan zouden
komen. De website is op punten ook onvolledig en misleidend. Er staat
Pagina 32 van 185

bijvoorbeeld niet in welk van al die maatregelen al onderdeel waren van het
pakket dat is afgesproken bij het maximum van 500.000 vliegtuigbewegingen die
indertijd zijn vastgelegd, in het Alders akkoord. Bijvoorbeeld ook het loslaten van
die 48 Lden geluidscontour in de plaatjes, waardoor het buitengebied veel ruimer
is dan volgens de tot nu toe gebruikte contouren. We weten binnen de ORS dat
het heel belangrijk is dat je die afweging tussen binnen- en buitengebieden
zorgvuldig moet doen. Mensen in het binnengebied, vlakbij de banen, hebben
gewoon veel en veel meer last dan mensen die veel verderop, bijvoorbeeld
voorbij Gouda, wonen. Er zitten allerlei rare dingen in die website waarvan wij
dan denken waarom mag een bedrijf, Schiphol is toch eigenlijk een gewoon
bedrijf, waarom mag een bedrijf dat zomaar zonder kaders van de overheid
opstellen? Daarom is het goed dat I en W deze toets op participatie doet en
straks ook een toets plaatsvindt op het ambitieniveau van het plan, door een
onafhankelijke partij.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Helder. We gaan zaken nog wat verder door praten ook over die informatie en die
verwachtingen. Voordat we dat doen wil ik even checken bij mijn collega. Heb jij
nog aanvullende vragen? Klopt het allemaal, volg je het allemaal nog een beetje?
Interviewer 2
Ik heb nog wel een paar kleine vraagjes waarvan ik denk daar wil ik het antwoord
nog specifiek op horen. Ik was benieuwd: bent u tijdig uitgenodigd. We hebben
het gehad over de uitnodiging en het karakter van de informatiebijeenkomst.
Maar nog even heel specifiek, bent u echt uitgenodigd voor de bijeenkomsten?
Respondent
Er spelen verschillende informatiebijeenkomsten door elkaar bij deze vraag. Als
bewonersorganisatie hebben wij Benschop zelf uitgenodigd voor een
huiskamergesprek. Als lid van de ORS ben ik door Schiphol in het regioforum
bijgepraat. Wat betreft de lokale informatiebijeenkomsten moest je je zelf online
aanmelden. Ik werd niet door Schiphol als individuele bewoner benaderd. Er was
geen bulkmail naar alle inwoners. Je moest ervan weten en dan kon je je
aanmelden. Het was natuurlijk ook coronatijd. Er zijn daarom ook heel veel
mensen niet naartoe gegaan. Er werd niet meer gevlogen en er was corona.
Interviewer
Weet u toevallig ook of Schiphol advertenties heeft geplaatst in huis-aanhuisbladen of op een bepaalde manier ruchtbaarheid heeft gegeven aan die
informatiebijeenkomsten?
Respondent
In huis-aan-huisbladen volgens mij niet. Of ik heb het gemist maar ik dacht niet
dat er geadverteerd was.

Pagina 33 van 185

Interviewer
Heb jij nog andere vragen?

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer 2
Ik ben mijn lijstje nog één keer aan het aflopen. Volgens mij heb ik bijna alles
beantwoord. Ik ben rond voor deze fase.
Interviewer
Het is misschien bijna bij het overdreven af, maar we vinden het wel belangrijk
om goed te checken dat we ook alle informatie ophalen die we nodig hebben
uiteindelijk voor ons oordeel. Dan stel ik voor dat we nu echt de stap ook maken
naar meer ook de uitvoering van die consultatie en elementen die daarin zaten.
Had u ook voorafgaand aan die consultatie of voordat u daaraan ging meedoen
ook de verwachting dat er bij initiatiefnemers van de consultatie ruimte was om
iets met de inbreng die er uiteindelijk opgehaald werd te gaan doen?
Respondent
Nee. De lokale informatiebijeenkomst was echt een uitlegsessie. Schiphol/LVNL
legde uit wat er ging gebeuren. Er was eigenlijk weinig interactie. Omdat er niet
gesproken mocht worden over krimp zijn er ook mensen weggelopen bij die
bijeenkomst.
Interviewer
Had u ook voorafgaand aan die bijeenkomst wel de indruk of de verwachting dat
u daar in gesprek kon gaan met Schiphol en dus ook uw punten kwijt kon?
Respondent
Ja, want ik vind het belangrijk om met elkaar in gesprek te zijn. Ik dacht dat ik in
ieder geval weer wat meer informatie kon krijgen. Ik zie het altijd positief in. Heel
veel mensen zeggen ook: “ik ga er niet eens meer heen”. Maar ik ga er dan wel
heen want dan kan ik toch weer even aan iemand van bijvoorbeeld LVNL vragen
hoe het nou precies zit bij dat of dat vliegpad. Het feit dat je met mensen van
Schiphol of LVNL in de pauze kan praten bij de koffie en de thee. Daarvoor vond
ik het ook belangrijk. Maar had ik nou van tevoren het idee dat uit die groep
nieuwe, hele innovatieve ideeën zouden komen waarvan Schiphol nog nooit had
gehoord en LVNL nog nooit had gehoord en dat die nieuwe ideeën echt voor de
toekomst opgepakt zouden worden? Nee, want die ideeën zijn er niet. Dat is nu al
zo vaak vastgelegd door Van Geel, door Alders. Waarom vraag je dan de
bevolking: “ga nog eens wat bedenken?”. Alles wat bewoners bedenken is óf al
eerder bedacht en al af geserveerd óf helemaal niet nieuw en al in praktijk
gebracht. Het was daarom meer een soort good news show.
Interviewer
Had u ook tijdens bijeenkomsten of bijvoorbeeld via de reactie die u heeft
gegeven of meer in de brede zin van die consultatie, voldoende informatie om
daar op een effectieve manier aan mee te kunnen doen? Had u echt voldoende
informatie om mee te kunnen doen aan die consultatie?

Pagina 34 van 185

Respondent
Ja, maar dat komt natuurlijk omdat ik bij dat regioforum ben aangesloten.
Voordat ik bij het regioforum was aangesloten, had ik er echt niets van gesnapt.
Het is hele complexe materie. Als je daar als bewoner zonder voorkennis naartoe
gaat, dan heb je een grote achterstand qua informatie en dan kun je alleen maar
toeluisteren. Ik weet nog dat een aantal mensen zei: “er zitten hier een paar
mensen die er ontzettend veel van afweten”. De rest had daar gewoon heel
weinig mee, dus het was ook niet effectief.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Begrijp ik dan ook uit uw antwoord dat het voornamelijk zat in de begrijpelijkheid
en het niveau van de informatie of was er ook gewoon niet voldoende informatie
beschikbaar als in bepaalde stukken waren niet beschikbaar of waren niet
toegankelijk?
Respondent
De informatie is complex. Als je aan mensen gaat vragen: “praat met ons mee,
bedenk nieuwe hinder beperkende maatregelen”, dan kan het niet anders dan dat
zij een bepaalde mate van technische kennis moeten hebben. Je moet in ieder
geval weten dat er vijf banen zijn en dat je erop kan landen en starten en dat er
primaire en secundaire banen zijn. Er is heel veel informatie die je als basis moet
hebben om te kunnen begrijpen hoe die Schiphol operaties werken. Als je dan
naar de bevolking komt waarvan een deel die kennis niet heeft en gaat vragen:
“kom eens met nieuwe ideeën die wij nog niet weten om hinderbeperking te
realiseren”. Dat is toch kansloos en misleidend? Als mensen dan willen praten
over “kan die Polder- of Aalsmeerbaan niet dicht?”, dan krijg je vervelende
discussies. “Dat is buiten de scope. Daar gaan we het niet over hebben vandaag.”
Toen zijn er dus een paar mensen vertrokken. Die zeiden: “hier doe ik niet aan
mee”. Dan is zo’n informatiebijeenkomst alleen maar een good news show voor
Schiphol.
Interviewer
Als je kijkt naar de informatie die beschikbaar was tijdens de consultatie, op
welke manier hadden Schiphol en LVNL de informatievoorziening gerealiseerd?
Was dat ook via de website minderhinderschiphol? Of hadden ze daar andere
manieren voor?
Respondent
Via de website, en via de PowerPointpresentatie op die informatieavond. Die twee
dingen heb ik gezien. Ik heb verder geen andere informatievoorziening gezien. Je
moet gewoon naar de website en daar kon je dan klikken op het kaartje op het
gebied waarin je woont. Dat zag er allemaal best wel mooi uit.
Interviewer
U ging er net al een klein beetje op in. Was er tijdens de consultatie sprake van
een gelijk speelveld tussen de deelnemers aan de consultatie en de
organiserende partij van de consultatie?
Respondent
Nee. Het is gewoon complexe materie. Zelfs experts en LVNL hebben moeite om
nieuwe hinderbeperkende maatregelen te verzinnen. Wat wil je dan aan bewoners
vragen? Er zit echt geen Einstein tussen die ineens iets bedenkt waardoor alle
vliegtuigen stil zijn. Nee, er is een grote informatieasymmetrie terwijl er behalve
Pagina 35 van 185

informatie ook nog de regelgeving en de kaders zijn. Schiphol zit natuurlijk heel
duidelijk met een bepaald kader. Dat beperkt ook de mate waarin zij participatie
kunnen vragen en daar iets mee kunnen doen. Als je dat niet goed organiseert
krijg je dus dit soort bijeenkomsten waarvan iedereen zegt: “het is een good
news show en er komt niet zoveel uit.”

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
En dan over de andere kant van dat gelijke speelveld, dat is ook tussen de
deelnemers onderling. Daar zei u net ook al iets over. Als u kijkt naar dat gelijke
speelveld, uit uw eerdere antwoord maakte ik op dat er ook bij de deelnemers
onderling geen sprake van was. Dat klopt?
Respondent
Dat klopt absoluut. Dat is denk ik ook de verworvenheid van de ORS, tenminste
zolang die nu nog bestaat, dat je bewonersvertegenwoordigers hebt die echt door
de wol geverfd zijn en die behoorlijk wat technische kennis hebben opgedaan
gedurende al die jaren en die ook bewoners wat beter aan de hand kunnen
meenemen over bepaalde technische onderwerpen. Zij kunnen het vaak wat
eenvoudiger uitleggen dan iemand van LVNL of van Schiphol. Er zat in die
informatiebijeenkomst een enorm verschil qua kennisniveau. Als je dan met
elkaar praat over hinderbeperking bij start- en landingsprocedures, waar heb je
het dan eigenlijk over?
Interviewer
Heeft u dan ook een idee op welke manier zo een informatie asymmetrie op te
lossen zou zijn door bijvoorbeeld een partij als Schiphol?
Respondent
Het gaat erom waarover bewoners meepraten. Als je daadwerkelijk wilt dat de
bewoners meepraten over het beperken van de hinder maar je kadert het zo in
dat het alleen maar over hinderbeperkende maatregelen mag gaan die niet te
maken hebben met verminderde aantallen, met andere zaken die technisch van
aard zijn, dan wordt het speelveld heel klein. Waarom laat je bewoners
meepraten over hinderbeperkende maatregelen als er gewoon geen ruimte is
daarnaar te luisteren omdat de kaders er niet zijn? Omdat er ook nog steeds
geen duidelijkheid is met betrekking tot het goed meten van de hinder, het wordt
nu berekend. Bewoners willen maar één ding: “We hebben hinder, we beleven
dat geluid en dat moet minder. Hoe je het doet overheid, zal ons een zorg zijn
maar doe het.” Dat is een beetje de instelling.
Als je die informatieasymmetrie wilt overbruggen, dan denk ik dat je er niet
onderuit komt dat je die bewoners een beetje opleidt. Dat je ervoor zorgt dat,
zoals binnen de ORS waar je al die bewonersorganisaties gezamenlijk hebt, waar
we met elkaar praten en waar men ook “opgeleid” wordt,
informatiebijeenkomsten bezoeken enzovoorts. Daar kun je uiteindelijk van
verwachten dat bewoners dan een idee genereren dat wel wellicht nog iets
oplevert. Maar met de gemiddelde burger, als je die informatieasymmetrie wilt
dichten, ik heb daar geen oplossing voor.
Interviewer
Dat was ook een klein uitstapje. Dat was niet een vraag die we hadden
opgenomen maar ik was er gewoon nieuwsgierig naar.
Respondent
Pagina 36 van 185

Ik denk dat je dat via een getrapte organisatie als de ORS moet doen. Ik denk
dat je met dit onderwerp niet anders kan dan op die manier informatie en kennis
bundelen bij bewonersorganisaties en daar gebruik van maken.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Een klein uitstapje maar ik vind zelf de manier waarop rondom Eindhoven Airport,
daar heeft defensie een aantal jaar geleden masterclasses georganiseerd voor
onder andere dorpsraden en bewonersorganisaties. Ik vind dat zelf altijd wel een
inspirerend voorbeeld hoe Defensie daar heeft geprobeerd de
informatieasymmetrie een beetje gelijk te trekken hoewel dat natuurlijk nooit
helemaal kan. Je kunt niet in één avond vier jaar lucht- en ruimtevaarttechniek in
Delft geven.
Respondent
We hebben dat natuurlijk nu ook al zo georganiseerd binnen de ORS. Dat hebben
we dus al. Met de lokale bewonersorganisatie hebben we hier een
huiskamerevenement georganiseerd. Benschop kwam hier naartoe. Ik had tien
bewoners uitgenodigd. We hebben hem gewoon verteld hoe het is om te leven
onder Schiphol. Wij hebben geen hinderbeperkende maatregelen voorgesteld
maar hem gewoon deelgenoot gemaakt van hoe we hier leven en wat we wel en
niet kunnen doen. Dat is het bewonersperspectief. Als je bewoners wilt uitnodigen
om daadwerkelijk te participeren in het bedenken van hinderbeperkende
maatregelen en die moeten verder gaan dan het sluiten van een baan, dan zal je
ze gewoon moeten opleiden. Dan zal je een systeem moeten hebben waarin die
bewoners ook voldoende kennis en ervaring en opleiding hebben, wellicht
ondersteund met experts. En ze in staat stellen om onafhankelijke experts te
raadplegen. Anders werkt het niet.
Interviewer
Dan gaan we nu weer een stapje zetten richting de vragenlijst. Ander dan weet ik
niet of we dit gesprek in anderhalf uur gaan redden.
Respondent
Overigens nog één dingetje. Daar zit ik nu aan te denken. Een van de gemeentes
heeft in 2019 een enquête gehouden onder de bewoners. Die heeft een
representatieve steekproef laten uitvoeren naar hinderbeleving. Daar kwam uit
dat zo’n 83% overlast had van vliegtuigen. In die enquête werd niet gevraagd of
men nog een hinder beperkende maatregel wist maar gewoon hoe men ervaart
om zo dichtbij Schiphol te wonen. Zo simpel is het. Ik zou met name dat soort
instrumenten inzetten want die zijn heel duidelijk. Dan laat je bewoners niet in
verwarring achter.
Interviewer
Als we weer even wat verder inzoomen op die consultatie zelf, werd u daar ook
voldoende in staat gesteld om een bijdrage te kunnen leveren? Voelde u zich ook
voldoende uitgenodigd om uw bijdrage te kunnen leveren in die consultatie?
Respondent
Tijdens de lokale informatiebijeenkomst was er voldoende ruimte om vragen te
stellen, want het was een presentatie. Zoals ik al zei, de vragen moesten wel
binnen een bepaald kader vallen en dus niet over krimp gaan. Alle vragen die ik
had, ik had een aantal specifieke vragen, maar die had ik ook al via de ORS
gesteld, die vielen buiten dat kader. Ik kon daar niet zoveel mee. Ook anderen
Pagina 37 van 185

hadden dit. Je kon vragen stellen. Ik heb ook gezien dat Schiphol/LVNL van
goede wil waren om ze te beantwoorden maar uiteindelijk kom je toch niet tot
een interessante output in mijn optiek.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
U heeft ook een schriftelijke reactie gegeven tijdens die consultatie. Had dat, los
van het schrijven van de reactie uiteraard, nog veel voeten in aarde om die
reactie te kunnen indienen of was dat een toegankelijk en eenvoudig proces?
Respondent
Dat was heel toegankelijk en eenvoudig. Wij hadden in een grote bijeenkomst, er
waren iets van honderd mensen, gevraagd om op flipovers antwoorden te geven
op een aantal vragen over geluidhinder die we hadden geformuleerd. Die
uitkomsten hebben we zo allemaal overhandigd aan Dick Benschop en via de PRcommunicatie afdeling is dat hele pakket op de Schiphol minderhinder-website
opgenomen. Dat ging heel makkelijk. Dat komt ook omdat de contacten er al
waren. Ik heb gezien dat ze heel zorgvuldig alle opmerkingen, ook de wat
vreemdere, hebben overgenomen.
Interviewer
Dat overnemen en wegen daar gaan we dadelijk wat specifieker op in. We hadden
het ook al over die scope en de verwachting die vooraf was over die consultatie.
Werd dat in het proces zelf ook nog duidelijk gemaakt door Schiphol en LVNL,
waar het wel en niet over ging? Bijvoorbeeld via de website, tijdens
bijeenkomsten of op andere manieren dat helder was welke vragen voorlagen in
die consultatie en welke niet?
Respondent
Nee, in de vragenlijst stonden open tekst vakken waarin je alles kon opschrijven.
Het waren open vragen, zoals “Wat vind je van het hele programma?” en “heb je
nog concrete verbetersuggesties voor het programma?”. Er stond niet bij dat je
het niet mocht hebben over beperking van het aantal vliegtuigen. Het was heel
vrij, het was heel open. Ik denk dat daarom ook iedereen gewoon van alles erin
heeft gezet. Het was niet duidelijk dat bepaalde zaken niet bespreekbaar waren.
Interviewer
Sloten de gestelde vragen volgens u aan bij het onderwerp en ook de reikwijdte
van de consultatie of niet?

Respondent
Bij de vragenlijst moest je aangeven op welke postcode je zat en of jij vaak
overlast van vliegtuigen had en op welke tijdstippen. Ik neem aan dat dat dan
wordt geanalyseerd. Je voelde je wel ingekaderd omdat ze precies willen weten
waar je woont. Vervolgens waren die vragen dan weer heel erg open.
Interviewer
Vond u dat open karakter van die vragen passend of juist niet?
Respondent
Als je nagaat dat er maar weinig ruimte is voor Schiphol om echt iets aan
hinderbeperking te doen, dan kun je beter niet zulke open vragen stelt zonder
een duidelijk kader aan te geven. Ze hadden bijvoorbeeld kunnen zeggen: “we
Pagina 38 van 185

begrijpen dat veel van u liever willen dat er minder overlast is en dat er minder
vliegtuigen overkomen maar dat valt niet binnen ons mandaat want dat
maximumaantal is door de Rijksoverheid vastgesteld.” Zo’n uitleg had je ook
kunnen opnemen maar die heb ik niet kunnen vinden; daardoor wekt het irritatie
als je dan zo’n open vraagstelling hebt. Zet alles er maar in vervolgens zie je dus
in die uitkomsten dat honderden suggesties niet relevant waren. Als je niet van
tevoren duidelijk aangeeft wat relevant en wat niet relevant is en je stelt alleen
maar open vragen, dan krijg je dat resultaat.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
We hebben het net al wat uitgebreider gehad over de verwachting die u vooraf
had van de bijeenkomsten en dat de bijeenkomsten zelf iets anders waren. Is er
nog iets anders wat u over de verwachting en de daadwerkelijke bijeenkomsten
kwijt wilt?
Respondent
Ik heb ze toen ook verteld dat ik het goed vond dat ze de regio introkken. Tot nu
toe hadden we dat eigenlijk nog niet gezien als bewoners, dat Schiphol
daadwerkelijk de buurt introk. Ik denk dat ze zich beter hadden moeten
voorbereiden op wat hen te wachten stond. Misschien waren ze wat naïef. En ze
hebben niet duidelijk van tevoren aangegeven waar wel en waar niet over
gepraat mocht of kon worden. De kans was overigens best groot geweest dat als
ze hadden gezegd: “we gaan het niet hebben over minder gebruik van de Polderof Aalsmeerbaan, we gaan het niet hebben over krimp, Schiphol naar zee of al
dat soort zaken”, dat er dan helemaal niemand was gekomen. Dat hadden velen
gedacht: “Daar hoef ik niet heen”. Maar door het niet van tevoren duidelijk aan te
geven krijg je natuurlijk dit soort verwarrende bijeenkomsten.
Interviewer
En dan wat betreft verwachtingenmanagement haal ik er ook een beetje uit, daar
schort het in die zin dan een klein beetje aan.
Respondent
Ja daar heeft het echt aan geschort.

Pagina 39 van 185

Interviewer
De opzet van die online consultatie, was die volgens u ook passend en werkte dat
voor u ook ten aanzien van het vraagstuk waar het eigenlijk over ging?

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent
Dan heb je het eigenlijk weer over die vragenlijst toch?
Interviewer
Ja die vragenlijst.
Respondent
Want dat is toch online consultatie?
Interviewer
Ja volgens mij is dat de vragenlijst.
Respondent
Dat is dus de website, dus dan ga je naar de website. Ik had gehoord dat er een
minder hinderwebsite was. Dan zie je “geef uw mening”, daar zag je ergens een
button. Als je daar dan op klikte kwam in je in die online vragenlijst. Dat waren
tien vragen, iets in die geest. Die begonnen eerst met waar woon je en waar heb
je last van en wanneer, op welke tijd enzovoorts. Daarna was er een aantal open
vragen, zoals “Wat vind je van het pakket maatregelen” en “heeft u nog
suggesties?”. Dat is volgens mij het internetconsultatieproces of ik heb een
onderdeel gemist.
Interviewer
Dat klopt. Dat is ook waarop ik doelde. Als u dan kijkt naar die online vragenlijst.
Voldeed die aan de verwachtingen die u daar vooraf van had? Of had u daar een
andere verwachting bij of misschien ook wel geen verwachting?
Respondent
Ik had er geen echte verwachting van. Ik had niet de illusie dat wat ik ging
opschrijven zo uniek was dat dat opgepakt zou gaan worden. Misschien ben ik
ook een beetje cynisch. Er werd ook gevraagd in hoeverre de website duidelijk en
te begrijpen was? Daar hebben we het net ook al over gehad. Als je redelijk goed
ingevoerd bent, dan kun je wel een deel begrijpen maar als je bijvoorbeeld kijkt
naar de plaatjes voor de hinder beperkende maatregelen, daar staan allerlei
codes in. Bijvoorbeeld EH073 en 500AMSL. Hoe moet je als bewoner zo’n plaatje
met een route met allemaal codes ernaast nou begrijpen? Er staat een korte
toelichting naast, maar je snapt niet goed wat je ziet. En dan ben ik nog goed
ingevoerd. Ik weet inmiddels wat EH037 is, het waypoint. Maar als je dat niet
weet, dan zie je een technisch plaatje, waar je als burger niets mee kan.
Interviewer
Als we dit alles wat we het afgelopen blokje bespraken dus meer het
uitnodigingsbeleid, informatievoorziening, die opzet van die consultatie, als we
dat allemaal samen nemen: was in uw optiek iedereen die mee zou moeten doen
aan die consultatie in staat om deel te nemen?

Respondent

Pagina 40 van 185

Ja, als ze het wisten. Maar ik heb grote vraagtekens over bijvoorbeeld de
gemeentes. Hebben de gemeentes meegedaan? Wat ik net vertelde bijvoorbeeld
over die gemeente die een enquête heeft gedaan onder al zijn bewoners, met
hele duidelijke uitspraken, ik weet niet of die gemeente iets heeft ingevuld. Stel
je voor dat dat niet zo is, dan zou ik als bewoner best wel ongerust zijn. Ik vind
wel dat gemeentes iets moeten invullen. Maar daar heb ik geen inzicht in. De
website en het minderhinderplan is gewoon een black box en wordt gecontroleerd
door Schiphol zelf. Schiphol zelf heeft er belang bij dat ze dat pakket maatregelen
netjes bij het ministerie als een goed pakket kan verkopen. Daar is ook de
toekomstige ontwikkeling van afhankelijk. Zonder een echte objectieve toetsing
en zonder de kaders die van tevoren hadden moeten worden gesteld bij de
opdrachtverlening denk ik niet dat het een succes is geweest.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
We begonnen dit blokje met de vraag of u vooraf de verwachting had dat er bij
de initiatiefnemers ruimte was om iets met uw inbreng te doen. Is die
verwachting achteraf en tijdens de bijeenkomst nog veranderd of is die hetzelfde
gebleven?
Respondent
Nee, die is tijdens die informatiebijeenkomst hetzelfde gebleven. Ook daarna had
ik me ingeschreven voor die nieuwsbrief. Want ze zouden je dan op de hoogte
houden als je die internetconsultatie had gedaan. Of is dat het volgende blok?
Interviewer
Dat is een beetje het volgende blok. Maar vertel er gerust wat over hoor? Dat is
een mooi bruggetje ook.
Respondent
Ja precies. Ik kreeg een mailtje met “bedankt, we hebben zestien of veertien
nieuwe maatregelen als gevolg van de hele consultatie kunnen toevoegen.” Als ik
die maatregelen met mijn voorkennis doorneem dan weet ik dat dat een beetje
een wassen neus is. Duizend reacties ophalen en maar zestien nieuwe
maatregelen toevoegen waarvan de meeste al bekend waren. Dat is een score
van 1 - 2 procent?
Interviewer
Daar gaan we zo dadelijk wat dieper op in. Voordat we dat doen nog even weer
de check.
Interviewer 2
Dit blok is alles echt duidelijk, dus ik heb geen aanvullingen.
Interviewer
Prima. Dan gaan we nu door naar de terugkoppelingen en de doorwerking in de
resultaten van het proces. Is voor u ook inzichtelijk hoe uw inbreng uiteindelijk is
gewogen en heeft doorgewerkt?

Pagina 41 van 185

Respondent
Ja, want in het dashboard op de website kun je dat nagaan. Ik heb dat wel
gecheckt. Ik heb het gevoel dat alle suggesties integer zijn verwerkt. Vervolgens
is er geanalyseerd welke wel relevant en welke niet relevant zijn, en die afweging
van welke wel en niet relevant zijn, die vind ik niet duidelijk. Vaak wordt er
gemeld dat het al een keer is onderzocht en afgewezen. Als je dan dieper in de
website duikt en kijkt wanneer het is onderzocht, dan blijkt dat bijvoorbeeld in
2014 te zijn onderzocht en afgehandeld. Maar het is toch wel weer vijf of zes jaar
later, misschien zijn er wel nieuwe ontwikkelingen geweest. Dus het wordt je
meegedeeld, het is onderzocht en klaar en het wordt verder niet opgepakt. Er is
verder geen communicatie over.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Als ik het dan even samenvat is het eigenlijk in die zin helder wat betreft de losse
onderdeeltjes van de input, wat daar de reactie op is. Maar de manier waarop die
afweging is gemaakt die is niet helder. Als ik dat dan goed zeg, de doorwerking is
wel inzichtelijk maar de weging en de manier waarop het gewogen is niet.
Respondent
Precies. Want in dat dashboard kun je precies je eigen inbreng checken, of het
erin staat. Toevallig heb ik dat gecheckt en die van mij stonden erin, ik weet
natuurlijk niet of dat bij iedereen zo is. Maar hoe dan vervolgens de afweging
wordt gemaakt of er iets mee wordt gedaan of al is gedaan, dat is onduidelijk.
Interviewer
Heeft u ook nog terugkoppeling ontvangen van Schiphol zelf of werd u ook nog op
een bepaalde manier geattendeerd dat de terugkoppeling online stond? Hoe zag
de communicatie naar u over de terugkoppeling eruit?
Respondent
Ik had me gelijk opgegeven voor die nieuwsbrief. Zo kon je op de hoogte
gehouden worden dus dat heb ik gedaan. Toen werd ik gelijk op de hoogte
gesteld dat het eindrapport er was en dat die zestien of veertien maatregelen
waren toegevoegd. Ik weet niet meer of ik vanuit die lokale informatiesessie nog
een bedankje heb gekregen. Maar als je je inschreef op die website, kreeg je wel
gewoon netjes te horen dat het evaluatierapport op de website stond.
Interviewer
Als we dan ook nog kijken naar die terugkoppeling en die doorwerking. Is er
verder nog iets wat u daar graag over kwijt wilt of wat u expliciet wilt benoemen
naast de dingen die we al besproken hebben?
Respondent
Ja. Allereerst over de verruimde Lden, vraag ik me af waarom de wettelijke
contouren nergens op de website te vinden zijn. Ook vond ik het vreemd hoe de
participatieladder gestalte werd gegeven. Ze hebben vijf manieren van
participeren opgenomen op de website. Je kunt meebeslissen, coproduceren,
adviseren, meedenken en informeren. Dat zijn er vijf. We zijn natuurlijk gewend
om met modellen te werken met verschillende soorten participatie, tredes op de
ladder enz. Het is onduidelijk welke model erachter zit. Als je dan vervolgens kijkt
bij welke maatregelen er dan wordt meebeslist of gecoproduceerd door burgers,
dat is volgens mij in geen enkel geval. Oftewel, eigenlijk is alles op website
“informeren”. Op het moment dat je alleen maar aan het informeren bent moet je
Pagina 42 van 185

het ook geen participeren noemen. Dat is de boel voor het lapje houden. Daar
moet ook veel meer duidelijkheid over komen.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Dat is dus meer communicatie dan participatie?
Respondent
Precies. Wij vinden het meer een PR-website dan een participatiewebsite.
Interviewer
Misschien is het goed om nog even in te zoomen op die weging die in uw woorden
een beetje in de black box van Schiphol plaatsvindt. Waar zou u zelf behoefte aan
hebben om dat meer inzichtelijk te maken? Zou dan letterlijk willen zien hoe die
afweging is gemaakt en op basis waarvan het is gebeurd? Waar zit de onvrede
precies?
Respondent
Ik denk dat dat zit bij het stellen van de kaders van tevoren. Als er niet over
minder vluchten gepraat mag worden dan kan je als burger wel als suggestie
indienen: “ik wil minder vluchten” en dan wordt het wel netjes opgenomen in die
duizend inzendingen maar wordt er vervolgens gezegd: “in het kader van de
afweging valt minder vluchten er niet onder”. Dus dat wordt af geserveerd. Het
feit dat dat de consultatie zo weinig heeft opgeleverd heeft mede te maken met
het gebrek aan inkadering aan de voorkant. Dat heeft weer te maken met het feit
dat er nog maar weinig of geen nieuwe hinder beperkende maatregelen te vinden
zijn en dit dus eigenlijk een PR- en informatievoorzieningswebsite is. Maar als het
dan een PR- en informatievoorzieningswebsite is, dan gelden er met name voor
informatievoorziening de wettelijke eisen dat het betrouwbaar moet zijn. In 2013
heeft professor Schuiling daar ook een advies over afgegeven in de Tweede
Kamer. Het is voor de omgeving ongelofelijk belangrijk dat er een betrouwbare
informatievoorziening is en frequente informatievoorziening. Ik vind dat er op het
gebied van de betrouwbaarheid van de informatievoorziening echt nog een wereld
te winnen is. Dan zeg ik het heel netjes.
Interviewer
Dan gaan we nu weer een stapje maken. Langzaam gaan we richting het einde
van het gesprek. Alles overziend heb ik eigenlijk twee vragen. Op welke punten
vond u de consultatie succesvol en op welke punten ziet u ook ruimte voor
verbetering van de consultatie? Dat is ook een beetje samenvattend over wat we
het afgelopen uur besproken hebben met elkaar.

Pagina 43 van 185

Respondent
Wat ik positief vond is dat Schiphol naar buiten is gegaan letterlijk en figuurlijk en
de wijken in is getrokken om met bewoners te spreken. Dus een meer directe
relatie. Ik denk dat dat positief is. Dat is in die zin winst. Dan moet je dat wel
goed doen en over de juiste onderwerpen en juist ingekaderd. Daar zitten naar
mijn gevoel heel veel verbetermogelijkheden.
Ik denk dat Schiphol misschien toch ook moet bedenken wat voor rol zij willen
spelen in dit hele spel. Schiphol is natuurlijk een onderdeel van de hele
luchtvaart, Schiphol als N.V. bedoel ik dan. Uiteindelijk is Schiphol ook weer
afhankelijk van op welke manier het ministerie bijvoorbeeld kaders stelt of niet.
Dat is dus in dit geval niet gebeurd. Schiphol is ook afhankelijk van bijvoorbeeld
het meetsysteem. Wij hebben hier ook slechte meetsystemen. Dat zijn toch ook
allemaal onderdelen die ook meespelen. Daar kan Schiphol in die zin weer weinig
aan doen behalve dan het agenderen. Dus er kan heel veel verbeterd worden
maar ik denk dat je deze website gewoon moet benoemen als een
informatievoorzieningstool. En aan informatievoorziening moeten we gewoon
hogere eisen stellen dan wat er nu ligt. Als het participatie moet zijn dan moeten
de kaders beter. Dan moet ook duidelijk aan de voorkant gezegd worden tegen
mensen die gaan meedoen, welk niveau van kennis heb je nodig en als je die
kennis niet hebt via welke manier kun je dat dan regelen. Bijvoorbeeld via
bewonersvertegenwoordigers die dat wel hebben en ook wat kan er met je
uitkomsten gedaan worden? Waar is de ruimte in de wetgeving of in de
regelgeving om iets met jouw ideeën te doen? Dat moet van tevoren duidelijk zijn
voor burgers. Volgens mij is dan het antwoord bijna nul.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
We gaan zo dadelijk naar de conclusie en de afronding. Dan sluit ik nu het stukje
af over het consultatietraject dat doorlopen is. Het hinderreductieplan heeft zoals
Schiphol dat zelf noemt een levend karakter. Dat betekent ook dat er over de
uitvoering van het plan gecommuniceerd zal worden en dat ook bij wijzigingen
Schiphol daar de omgeving bij betrekt. U noemde net ook al die nieuwsbrief. Is
voor u verder ook duidelijk hoe invulling wordt gegeven aan die communicatie?
Respondent
Nee. 5 maart heb ik de laatste hindernieuwsbrief gehad. Dat ging over die zestien
maatregelen maar verder heb ik niets gezien. We hebben op 23 september, 8
december en op 5 maart zo’n e-mail gehad. In de mail wordt verwezen naar de
website zodat je zelf moet gaan kijken hoe het ermee staat en wat er is gedaan.
Het is niet gepersonaliseerd. Het is in zijn algemeenheid, een algemene
nieuwsbrief.
Interviewer
Als u kijkt naar het betrekken van de omgeving bij toekomstige wijzigingen. Is
voor u helder hoe daar invulling aan gegeven wordt?
Respondent
Nee, want ik zou eigenlijk niet weten of ik, als ik nu bijvoorbeeld ineens een
vernieuwend idee zou hebben, dat dan nu nog zou kunnen indienen. Dat zou ik
eigenlijk niet eens weten. Volgens mij niet. Waar komen dan de nieuwe
hinderbeperkende-maatregel-ideeën vandaan? De ORS is straks waarschijnlijk
ook opgeheven. Ik weet het niet.

Pagina 44 van 185

Interviewer
Over de toekomst is nog veel onduidelijkheid?

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent
Ja, over de toekomst is heel veel onduidelijkheid. Ook omdat een deel van de
maatregelen die op de website staan al pasten bij het pakket van die 500.000,
bijvoorbeeld over die nachtvluchten. Er zijn ook allerlei wettelijke afspraken die
ook gewoon binnen die website niet duidelijk naar boven komen. Als omgeving
zijn we dan ook wantrouwig, want we denken dat Schiphol hiermee probeert
groei te verdienen, terwijl er ook nog hinderbeperking moet worden geleverd bij
die 500.000 die ze al hebben weten te realiseren. Ook daar is onduidelijkheid
over. Dat zijn ook typisch kaders die naar mijn gevoel vanuit het ministerie
zouden moeten worden gesteld.
Interviewer
Helder signaal. Dit nemen we in ieder geval ook mee. We komen nu bij een
afronding. Heeft u alles wat u heeft willen zeggen over het consultatietraject en
de participatie en communicatie daaromheen, heeft u dat ook kunnen zeggen? Of
zijn er dingen die u alsnog wilt benoemen die niet aan de orde zijn geweest?
Respondent
Ik loop mijn lijstje nog even na. Over de timing van de lancering van de website
hebben we het gehad, die was niet goed.
Vragen over welke suggesties wel en niet zijn meegenomen en hoe de
afwegingen waren, en wie hebben er allemaal deelgenomen? Zoals gemeentes?
Dat is onduidelijk.
Het omzeilen van de ORS: normaal gesproken zou de ORS het gremium zijn
geweest om dat hinderbeperkingsplan integraal te behandelen. Dat is niet van de
grond gekomen.
De oude maatregelen die in 2014 zijn afgewezen en die er nog steeds op staan:
er zijn heel veel ontwikkelingen geweest afgelopen jaren, dus waarom kunnen die
dan niet nogmaals bekeken worden?
Als dit participatie is zou je echt moeten bepalen wat is de ruimte voor Schiphol
om bij te kunnen sturen naar aanleiding van de uitkomsten van de participatie en
duidelijke kaders en vragen stellen.
Wettelijk adviesrecht van de bewoners, wat we nu op dit moment hebben in de
ORS, zou de basis moeten zijn. Die wettelijke afspraken, over de Ldens en al dat
soort zaken zouden binnen die website duidelijk moeten zijn.
Nog één punt heb ik niet besproken. Er staat ook steeds pakket maatregelen:
“Wat vindt u van het hele pakket maatregelen”? Als er iets moeilijk is, is het wel
om een pakket maatregelen in samenhang met elkaar te beoordelen. Een pakket
betekent dat de één meer en de ander minder hinder krijgt door verschuiving van
het ene naar het andere gebied. Eén pakket maatregelen in samenhang
beoordelen, door een burger, dat is onmogelijk. Dat kan zelfs een expert als To70
niet of nauwelijks. Waarom vraag je het dan de bewoners?
Een ander puntje nog is hoe wordt omgegaan met de privacy van de burgers en
hun gegevens? Daar staat ook nergens iets over opgenomen.
Die niveaus van participatie, die vijf niveaus kennelijk bedacht door Schiphol, het
is onduidelijk waar ze op gestoeld zijn.
Over de onduidelijkheden door die technische plaatjes met codes heb ik het ook
gehad.
Dat is alles.

Pagina 45 van 185

Bijlage 12 Interviewverslag 2

Betreft

Gesprek in het kader van toetsing
participatieproces hinderreductieplan Schiphol;
organiserende partij (gesprek 2)

Vergaderplaats

Virtueel, Zoom

Deelnemers

Interviewer 1 en 2, respondenten 1,2,3 (LVNL)
en 4 en 5 (Schiphol)

Bestuurskern
Directie Participatie

Het gesprek wordt gevoerd met vijf medewerkers van LVNL en Schiphol. De
antwoorden op de eerste vraag die gesteld werd over hun rol bij de consultatie
bevatten veel persoonlijk herleidbare informatie, daarom wordt deze op verzoek
van de respondenten niet woordelijk weergegeven. De rol van deze medewerkers
bij de consultatie was als volgt:
Respondent 1: strategy expert LVNL; respondent 2: woordvoerder en
communicatieadviseur LVNL; respondent 3: account-issuemanager LVNL;
respondent 4: adviseur public en community affairs Schiphol en respondent 5:
adviseur public en community affairs Schiphol.
Interviewer
Klopt het ook dat jullie allemaal gedurende het hele traject, of vanaf het begin
van het traject betrokken zijn? Of zit daar nog wat verschil in?
Respondenten beantwoorden bevestigend.
Interviewer
De meeste gesprekken die we voeren, dat is vaak één op één. Uiteindelijk is het
denk ik niet nodig dat iedereen elke vraag vanuit een eigen perspectief
beantwoordt. Ik zal de vragen die wat meer over het traject gaan gewoon stellen.
Dan moeten we praktisch kijken wie daarop het beste antwoord kan geven en of
mensen daar nog aanvullingen op hebben. Laten we het op zo’n manier een
beetje pragmatisch aanpakken. Ik stel voor dat we beginnen met het hele begin,
de ontwerpfase die jullie hebben gehad van dit traject. Ik ben daar ook wel
benieuwd welke doelen voor jullie dat consultatietraject had. Wat hoopten jullie
daarmee te bereiken en welke doelen lagen daaraan ten grondslag?
Respondent 5
Zal ik hem even pakken? Waar we volgens mij mee zijn begonnen is in ieder
geval enerzijds is het een inhoudelijk doel en dat ging dan echt om het verrijken
van het programma. We hebben zelf dat programma gebaseerd, wat Respondent
4 al zei, op signalen en input die we al uit de omgeving hadden gekregen, en op
eigen kennis, op heel veel wat er al lag. Wat we met het consultatie- en
participatietraject wilden doen was in ieder geval de toets van: ‘hebben we u
goed gehoord? Beantwoordt dit pakket aan de wensen en ideeën die er spelen in
onze omgeving?’ Dus enerzijds het toetsen, het inhoudelijk verrijken waar
mogelijk van het pakket, en anderzijds natuurlijk ook de participatie an sich als
Pagina 46 van 185

functie, dus het betrekken van onze omgeving bij hinderbeperking omdat dat bij
uitstek iets is wat je samen met de partijen die het betreft moet doen. We wilden
dit traject ingaan vanaf het begin, in dialoog met de omgeving.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Zijn daar nog andere aanvullingen op of nuances die iemand hier nog aan wil
toevoegen? Nee? De doelen zijn helder. Hebben jullie ook een bepaalde filosofie
daarbij gevolgd, bij de aanpak die jullie uiteindelijk gekozen hebben of dat jullie
denken dit waren echt hele belangrijke principes die echt ten grondslag lagen aan
de gekozen aanpak? Of hadden jullie dat niet zozeer?
Respondent 5
Ik denk dat we van tevoren hebben gezegd wat vinden we belangrijk? Dat we een
zo breed mogelijk traject inzetten, dus dat we bestaande kanalen aanboren maar
ook breder gaan kijken dan dat. Dat we zorgen dat als we inzetten op
communicatie, dat we daar zo een breed mogelijk bereik hebben zodat we een zo
breed en representatief mogelijke groep bereiken met onze vragen. Dat was wat
mij betreft een heel belangrijk uitgangspunt. We wilden het ook heel transparant
en navolgbaar maken. Echt open laten zien welke stappen we nemen, alles moet
transparant, controleerbaar en navolgbaar zijn. Daar hebben we ook heel erg op
gelet in het traject, dat alles open en inzichtelijk was en dat alle processtappen te
volgen waren op de website. Dat is nog steeds een belangrijk uitgangspunt en dat
is ook waarom we de website als primair kanaal hebben voor het hele
programma. Ik denk dat dat in ieder geval twee belangrijke uitgangspunten
waren bij de inrichting. Respondent 3, had jij nog een andere die je wilde gaan
noemen?
Respondent 3
Nee, vooral ook dat zo breed mogelijk. Normaal gesproken hebben wij veel
contact met de omgevingsraad Schiphol en dat zijn toch wel veelal dezelfde
mensen. Het doel was juist om hier ook mensen te bereiken die niet dagelijks
met Schiphol bezig zijn maar wel Schiphol ervaren.
Interviewer
De website die jullie noemen, daarmee bedoelen jullie even ook voor de
helderheid, minderhinderschiphol.nl denk ik he? Ja, dat klopt. Nog andere
toevoegingen op dit vlak? Niet? Dan maken we het vervolgstapje. De aanpak die
jullie bedacht hadden voor dit consultatietraject, hebben jullie die ook ergens
vastgelegd of ook nog afgestemd met stakeholders? Kunnen jullie daar iets over
vertellen?
Respondent 5
We hebben het in ieder geval vastgesteld in die zin dat we het in gezamenlijkheid
met het projectteam, dus luchtverkeersleiding en Schiphol hebben we samen dat
traject ingericht en er met elkaar naar gekeken van voldoet dit aan die
uitgangspunten, is dit voor iedereen werkbaar en past het in de tijd? Dat plan
hebben we met elkaar samen vastgesteld. Wat was het tweede deel van je vraag
ook al weer?
Interviewer
Of jullie bijvoorbeeld ook die aanpak en die dingen die jullie daarvoor bedacht
hadden ook nog op een of andere manier hebben afgestemd met jullie doelgroep

Pagina 47 van 185

of dat jullie daar nog een check op hebben gedaan van voldoet dit aan de
behoeften of verwachting?

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 5
We hebben in ieder geval in de ORS, zoals Respondent 3 ook zei, we hebben het
een aantal keer terug laten komen in de ORS. Volgens mij hebben we ook in het
regioforum voor de start van het consultatieproces het plan van aanpak
gepresenteerd.
Interviewer
Respondent 4, jij wilt er wat aan toevoegen denk ik?
Respondent 4
Misschien nog wel even relevant, de eerste versie van het programma
hinderbeperking op minderhinderschiphol.nl, hebben we gepresenteerd vlak
voordat de coronacrisis uitbrak. Ik denk dat dat ook wel relevant is omdat dat wel
wat deed met ons participatieproces. Simpelweg omdat niet in alle fases het
mogelijk was om fysieke bijeenkomsten te organiseren. Dat betekende wel wat
voor hoe we ons proces moesten inrichten. We hebben gelukkig wel ook een
aantal fysieke bijeenkomsten kunnen organiseren. Wat ik er nog aan toe wilde
voegen: naast de ORS hebben wij ook wel goed contact met ambtelijke
ondersteuning van de BRS en met BRS zelf ook contact hebben gehad over hoe
we dit gingen aanpakken en op welke momenten zij daar input op konden
leveren.
Interviewer
Dat is een goede toevoeging en een mooi bruggetje naar de volgende vraag.
Jullie aanpak bestond voor een deel uit fysieke bijeenkomsten maar ook uit een
onlineconsultatie. Dat is volgens mij een belangrijk deel van de aanpak. Welke
afwegingen lagen daaraan ten grondslag, kunnen jullie daar iets over vertellen?
Aan de afweging om bijvoorbeeld ook online en offline te combineren. Waren dat
hele pragmatische of zat er meer achter?
Respondent 5
Dat was een beetje een gevolg van corona.
Respondent 4
Volgens mij is dat een combinatie van corona, zonder corona hadden we meer
grotere fysieke bijeenkomsten kunnen organiseren. Dan hadden we dat
waarschijnlijk ook gedaan. Ik denk dat de combinatie ook voortkomt uit dat je
een zo breed mogelijk publiek wilt bereiken. Fysieke bijeenkomsten, dat is een
drempel voor sommige mensen om daarnaar toe te gaan vanwege praktische
redenen of ze zijn er niet dagelijks mee bezig. Dan ga je misschien niet naar zo’n
avond. Het ministerie van IenW heeft natuurlijk zelf ook wel meegemaakt met
van die dagen, fysieke bijeenkomsten komt toch een beperkt publiek op af, ook al
heb je hele mooie opstellingen in de RAI. Online was ook wel echt een goede
aanvulling om een breder publiek te bereiken. Ik denk dat als je ook kijkt naar
wie er allemaal hebben gereageerd, wat voor profiel en wat voor antwoorden ze
geven op de onlineconsultatie, dan zie je daar eigenlijk denk ik een meer divers
palet aan meningen en profielen dan dat je ziet als je alleen maar fysieke
bijeenkomsten organiseert.
Interviewer
Pagina 48 van 185

Ik check ook nog even bij de anderen of daar nog verdere aanvullingen op zijn.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 1
Naast die fysieke bijeenkomsten en die online-consulatie hebben we natuurlijk
ook nog andere middelen ingezet. Bezoeken aan de gemeenteraden door onze
CEOs, , ook daar hebben we informatie opgehaald, ook BRS is bezocht. Er zijn
meer fora geweest. We hebben gekeken: hoe kunnen we zo breed mogelijk onze
doelgroep bereiken? Dit was waar we op kwamen. Met alle kennis en creativiteit
die we hadden was dit waar we op kwamen. Internet, fysieke bijeenkomsten,
BRS, gemeenteraden, we konden niet nog veel andere instrumenten verzinnen
die we ook nog konden inzetten. Anders hadden we dat waarschijnlijk ook
gedaan. Het doel was, zoveel mogelijk mensen hun zegje laten doen zodat het
pakket wat we hebben, dat daar niet een soort grote leemtes in zitten waardoor
mensen altijd weer zeggen: ‘ja maar dat vinden we allemaal dat dat moet
gebeuren maar niemand denkt daaraan, we zien het nergens terug’. Die nota van
antwoord gaat daar duidelijk op in. Soms zijn er maatregelen die mensen altijd
zeggen maar die wij niet gaan doen. Dat is vervelend, maar soms kan het
gewoon niet, is het niet veilig of niet uitvoerbaar. Dan staat het ook heel duidelijk
in die nota van antwoord, zodat het ook traceerbaar en uitlegbaar is. Daar maken
we nog steeds gebruik van ook in woordvoering als mensen vragen stellen, dan
pakken we weer die lijn terug van: we hebben het toen gezegd, daarom maken
we het ook transparant. Soms kan het, en soms kan het niet, maar dan leggen
we ook uit waarom het niet kan. Dat zet een soort baseline neer. Zo denken we
over onderwerpen. Een soort woordvoerbeleid bij wijze van spreken, van dit is
hoe we het met het onderwerp omgaan. Dat is tot op de dag van vandaag nog
heel behulpzaam, wat we daar hebben neergezet.
Respondent 2
Misschien nog een hele kleine aanvulling van mij omdat die nu in mijn hoofd
schiet omdat we in aanvulling op die breedte die we gezocht hebben, hebben we
ook wel heel bewust social media ingezet om ook jongeren te bereiken om hen
ook de kans te geven op het programma te reageren. We hebben ook heel actief
Facebook en andere social mediakanalen ingezet, dus we hebben het heel breed
gemaakt. Advertenties in lokale kranten, social media, persberichten, we hebben
geprobeerd dat hele brede, al die doelgroepen met een middel ook die
gelegenheid te bieden.
Respondent 1
Via de nieuwsbrief van Schiphol, via de website van de beide organisaties.
Interviewer 2
Ik wilde nog even een checkvraag stellen. Interviewer 1 stelde net de vraag is er
een participatieplan of een plan van aanpak opgesteld. Hoe is dat besproken? De
dingen die jullie noemen is dus ook het bezoek aan de gemeenteraden, aan de
BRS, dat stond ook in dat plan dat is besproken in de ORS en in de BRS? Klopt
dat? Dat het een heel palet was, ook met de social media die net is genoemd?
Respondent 5
Ja, volgens mij wel.
Interviewer 2
Konden mensen daar ook op reageren tijdens de overleggen waarin jullie het
hebben besproken?
Pagina 49 van 185

Respondent 5
In het regioforum is het als agendapunt voorbijgekomen. Dan hebben partijen
ook altijd de ruimte om erop te reageren.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 4
Met de individuele en georganiseerde gemeenten en provincies hebben we het
daar wel over gehad in mijn herinnering, en konden zij daar ook op reageren en
hebben wij ook wel geluisterd naar wat daar hun ideeën bij waren, absoluut.
Interviewer
Jullie zeiden net ook al iets over de communicatiekanalen die jullie hebben
ingezet, ook om mensen te attenderen op dat dit liep. Dat is ook de volgende
stap die wij nu graag willen zetten. Even kijken naar hoe jullie zijn gekomen tot
die deelnemers die uiteindelijk hebben deelgenomen aan de consultatie en of
iedereen kon deelnemen of alleen op basis van een uitnodiging of een
combinatie? Wie zou daar iets over kunnen vertellen?
Respondent 5
Iedereen kon deelnemen. Het was volledig open, geen enkel selectiecriterium van
toepassing. Dat was juist echt de insteek. Iedereen die zich aangesproken voelde,
die een mening over dit plan had, die was welkom om deel te nemen.
Interviewer
Hoe hebben jullie gezorgd dat die mensen die jullie wilden uitnodigen ook wisten
dat het speelde. Jullie noemden net al social media en krantenberichten maar
kunnen jullie daar iets meer over vertellen?
Respondent 5
De opsomming die Respondent 2 net deed die was volgens mij vrij volledig als ik
even snel na ga. Wij hebben in de tijd uitgezet van wanneer zijn de
mogelijkheden voor mensen om op welke manier hun mening te geven. We zijn
per kanaal gaan kijken hoe koppelen we daar de communicatiecampagne aan. We
hadden natuurlijk een online-vragenlijst, dus online consultatie. Die stond wel
open vanaf het moment dat het conceptplan ook op de website live ging en dat
was dus in maart 2020. Vanaf maart 2020 stond die online mogelijkheid open om
je mening te geven. Vanaf de start van de communicatie van dit programma
hebben we dat eerst gepusht. Dat hebben we via social media berichten gedaan,
via nieuwsberichten van Schiphol, op onze website gezet, ook via partners via
ORS. Advertenties hebben we geloof ik na de zomer gedaan nog omdat we door
corona ermee te maken kregen dat onze bijeenkomsten, dat we daarmee
moesten gaan schuiven. Die hadden we graag ook voor de zomer gedaan, dat is
na de zomer geworden. Toen hebben we ervoor gekozen om aan het eind van de
zomer weer even flink de boer op te gaan middels advertenties in lokale media
maar ook Facebook-advertising wat heel goed bleek te werken. Op Twitter, ook
via nieuwsbrieven, dus eigenlijk al onze eigen corporate kanalen aangevuld met
publicaties ook via persberichten. Er zijn toen ook nog interviews geweest, de
CEO’s zijn samen een aantal keer geïnterviewd. Op die manier eigenlijk zoveel
mogelijk publiciteit opgezocht en daarmee toen de boodschap meegenomen dat
men zich ook voor bijeenkomsten in konden schrijven, en daarnaast nog steeds
op de online vragenlijst terecht kon. Tussentijds hebben we dat steeds weer
geprobeerd onder de aandacht te brengen via de bestaande kanalen.

Pagina 50 van 185

Respondent 4
Misschien nog een kleine aanvulling, we hebben ook, ik heb op zijn minst twee
keer ook naar de ambtelijke ondersteuning van de BRS informatie gestuurd die ze
eventueel direct zouden kunnen gebruiken, ook op websites van gemeentes of die
ze konden meegeven aan bewoners met wie ze zelf contact hebben. Heel veel
ondersteuning van wethouders die zich met luchtvaart bezig houden krijgen
natuurlijk ook bewoners die aan de bel trekken vanwege problemen die ze
ervaren of ideeën die ze hebben. Ook daar hebben we geprobeerd ze te bedienen
met zo goed mogelijke informatie.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Zijn er nog andere aanvullingen? Anders maken we weer een vervolgstapje. Ik
ben benieuwd of jullie in de communicatie, hebben jullie daar ook iets duidelijk
gemaakt over de scope en wat de reikwijdte was van de consultatie dus eigenlijk
waar het volgens jullie wel maar ook zeker niet over ging. Hebben jullie daar ook
iets aan gedaan of niet?
Respondent 2
Ik denk dat dat heel erg in de vraagstelling besloten lag zoals we die gesteld
hebben. We hebben hele duidelijke vragen gesteld van wat vindt u van dit
programma? Dat willen we graag weten, zijn er dingen die u mist? Dat was het
doel om dat vooral op te halen en mensen de gelegenheid te geven hun mening
daarover te geven en vooral ook de behoeften op te halen. Ik woon in dat en dat
dorp, ik zie je hier vliegtuigen, kunt u daar niet ook wat aan doen? Dat is heel
verrijkend geweest. Wij weten wat kan qua vliegprocedures als LVNL maar de
mensen die er wonen die ervaren dat vliegverkeer. Dat wilden we zo graag
ophalen. Zij kennen die situatie, wij wonen daar niet. Zij wel en dat wilden we
graag ophalen. Ik denk dat we daar heel erg goed in zijn geslaagd. De
vraagstelling was aan de ene kant natuurlijk in die zin afgebakend, wat vindt u
van dit programma, maar het gaf tegelijkertijd ook ruimte om vragen aan ons te
stellen waar we wat mee konden.
Interviewer 5
Ik denk dat de website ook een grote rol heeft gespeeld in het vooraf die scopeafbakening zo goed mogelijk doen. Als je wilde deelnemen aan ofwel de online
vragenlijst ofwel aan bijeenkomsten, werd je altijd langs de website geleid. Wij
hebben getracht op die website de scope van het programma zo goed mogelijk
neer te zetten. Vanaf het begin heeft er op de website duidelijk gestaan het gaat
hier om geluidshinderbeperking en het programma omvat de volgende subthema’s en binnen die sub-thema’s zijn we met maatregelen aan de slag. Dat was
de manier waarop we die scope hebben geprobeerd neer te zetten.
Respondent 4
We hebben ook een Q en A toegevoegd waarin ook de vraag staat die we weleens
krijgen, waarom staat erin het programma niet dat er minder vluchten komen.
Dat zijn ook van die vragen die we over de scope weleens hebben gehad en laten
we eerlijk zijn er zijn natuurlijk ook georganiseerde bewoners die vinden dat het
enige wat erin moet staan is dat er minder vluchten komen, die hebben we
natuurlijk ook gehoord. Daar hebben we wel vaker vragen over gehad, hebben
we ook in de nota van antwoord gepubliceerd, ook meer op die manier. We
hebben geprobeerd daar ook helderheid over te scheppen waar het over gaat,
ook in de brieven die we hebben gestuurd ook naar de bestuurders kwam dat
naar voren. De eerlijkheid gebiedt ook te zeggen, dat is wel een vraag die we
Pagina 51 van 185

vaak teruggekregen, waarom staat dit er niet in? We hebben geprobeerd dat
goed uit te leggen maar ik kan me best voorstellen dat het soms toch een beetje
verwarrend kan zijn omdat luchtvaart nu eenmaal een veelomvattend iets is.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Zeg je daarmee ook misschien dat de scope misschien wel duidelijk was maar dat
er ook wat discussie was over die scope bij bijvoorbeeld partijen in het veld, dat
ze wel zagen dat jullie dat op deze manier definieerden maar dat ze het daar
misschien niet mee eens waren?
Respondent 4
Er zijn, maar dan heb ik het over specifieke individuen of bepaalde
twitteraccounts, er zijn mensen die vinden dit programma per definitie slecht
omdat er niet in staat dat het totale aantal vluchten minder wordt. Dan leggen wij
uit, het ministerie gaat erover hoeveel vluchten er zijn, en eerlijk gezegd denk ik
dat sommige mensen dat best weten maar die willen gewoon iets anders horen.
Er zullen ongetwijfeld ook mensen zijn voor wie het nog niet helemaal duidelijk
was. Ik kan me voorstellen als je niet dagelijks met luchtvaart bezig bent, dat je
dan denkt hoe zit het? Waar gaat het wel over en waar gaat het niet over?
Interviewer
Hebben jullie in de communicatie duidelijk gemaakt of een bepaalde oproep
gedaan waarom het voor mensen belangrijk was om hieraan mee te doen? Dus
de urgentie en relevantie, hebben jullie die ook geprobeerd duidelijk te maken of
niet zozeer? Wie kan daar iets over zeggen?
Respondent 5
Ik geloof niet dat we dat heel expliciet in onze boodschap hebben meegenomen.
Ik denk dat, het zit er natuurlijk automatisch in op het moment dat je iemand
aanspreekt op het zijnde van een omwonende van Schiphol. Ik denk dat op het
moment dat je geluidshinder ervaart of er zelf een belang bij hebt, dat dan je
trigger zal zijn om er iets van te vinden. We hebben niet expliciet nog iets
toegevoegd van 'wat levert het u op', in die zin. Vergeet ik dan iets?
Respondent 2
De urgentie was, het was vooral een open uitnodiging om met ons in dialoog te
gaan. Dit is een meerjarenprogramma waarvan wij vanaf het begin af aan hebben
gezegd, maatregelen zullen afgerond worden en dan ontstaat er ruimte om
nieuwe toe te voegen. Er zullen ook maatregelen mislukken, daar willen we ook
helder in zijn. Die gewoon niet haalbaar blijken, dan zullen we ook transparant
zijn. Het is wel ook echt gepositioneerd als een programma met een langere
looptijd en een commitment van onze beide organisaties om aan hinderbeperking
te blijven werken, ook in de toekomst.
Respondent 1
Het woord hinderbeleving was ook belangrijk in de communicatieboodschap. We
gaan niet turven hoeveel minder ernstig gehinderden dit precies oplevert want
dat is ook een maat. Dit programma zal ook minder ernstig gehinderden
opleveren maar het doel was minder hinderbeleving. Herken je dat dit beeld iets
doet aan jouw beleving van hinder? Door daarop steeds de boodschap te richten,
hebben CEO’s ook steeds gezegd, wij gaan dit programma doen ook los van groei
bijvoorbeeld. Dit gaat niet om te verdienen maar om de beleving van
omwonenden beter te maken. Daar zit ook die urgentie in. Dan heb je dus die
Pagina 52 van 185

beleving nodig, of die input nodig van die omgeving om te snappen wat die
beleving dan is. Ik denk dat we zo ook de boodschap hebben gepositioneerd.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 3
Wat we ook heel nadrukkelijk hebben gecommuniceerd is dat dit helemaal
losstaat van groei, dat dit gewoon gaat over vliegtuigbewegingen die er nu zijn en
dat er geen voorwaardelijkheid aan zit.
Interviewer
Respondent 4, jij wilde volgens mij ook nog wat toevoegen?
Respondent 4
Ik denk dat de collega’s van LVNL dat nu hebben aangevuld. Het ging mij er even
om, ik denk dat voor mensen die met Schiphol bezig zijn of die met luchtvaart
bezig zijn, de kans om invloed te hebben om bij te dragen aan de jarenlange
agenda die we gezamenlijk hebben om de hinder te beperken, dat dat wel een
urgentie oproept. De mogelijkheid om met ons daarover te praten en om input te
leveren dat hebben we denk ik wel goed in alle communicatie proberen te
brengen.
Interviewer
Dank kijk ik nog rond of er nog aanvullingen zijn en als dat niet het geval is dan
check ik even bij mijn collega Interviewer 2 of Interviewer 2 nog aanvullende
vragen heeft en anders gaan we meer richting wat er daadwerkelijk heeft
plaatsgevonden aan bijeenkomsten en consultatie.
Interviewer 2
Nee, ik heb geen aanvullende vragen.
Interviewer
Top, dan maken we zoals aangekondigd het stapje naar meer de daadwerkelijke
uitvoering van alles. Daar hebben we het net al kort even over gehad maar als
jullie kijken naar wie er uiteindelijk hebben deelgenomen aan de bijeenkomst of
de onlineconsultatie of wie dan ook, is dan volgens jullie idee, was iedereen
vertegenwoordigd die vertegenwoordigd moest zijn of misten daar nog belangen
of geluiden als je daar nu een beetje op terugkijkt?
Respondent 4
Ik denk als je kijkt naar de input en de gesprekken die we hebben gevoerd en
gehad van de bestuurders, ook sessies met een ambtelijke ondersteuning, met
BRS als geheel, of individueel met gemeenten of clusters van gemeenten, dan
heb ik de indruk dat dat complete input was en dat iedereen die daar een
bijdrage wilde leveren dat heeft kunnen doen en dat ook actief heeft gedaan en
dat ook op meerdere momenten heeft kunnen doen. Ik lees dat ook terug in de
brief die de BRS heeft geschreven over ons consultatieproces. Daar staat
specifiek in dat ze de manier van werken waarderen.
Respondent 1
Ik zit even, ondertussen heb ik ook een ander scherm dus daar staat even die
nota van antwoord op, niet dat ik dit uit mijn hoofd weet maar er staan 846
respondenten uit 74 woonplaatsen, Haarlemmermeer, Aalsmeer, Amsterdam,
Uithoorn, Amstelveel, Ronde Venen als topgemeenten. Ik kan niet zeggen is dit
demografisch een goede vertegenwoordiging van die gemeenten, in
Pagina 53 van 185

leeftijdscategorieën in man en vrouw, zo diep zitten we niet in de statistieken dat
ik kan zeggen het is een volledig wetenschappelijk representatief deel van de
bevolking, maar wat je wilt is dat er in die gemeenten een respectabel aantal
mensen reageren. Als er niemand uit Uithoorn reageert dan weet je dat gaat niet
goed. Als er maar tien mensen totaal reageren denk je het gaat niet goed. Wat
mij betreft staat er wat mij betreft qua internetconsultatie een hele hoop
metertjes in het groen. Die bijeenkomsten zijn bij elkaar digitaal en fysiek iets
van honderd man geweest die daar zijn geweest. Daar had je wat hoger gewild,
wat Respondent 4 zei door corona, daarvan weten we niet precies is dat
representatief. Het zijn in ieder geval mensen die tijd hadden om naar die
bijeenkomst te komen en geïnteresseerd waren in luchtvaart. Het zullen radicaal
tegen zijn maar ook mensen die geïnteresseerd zijn in luchtvaart. Ik ben over het
algemeen wel heel blij met die respons die dit heeft opgeleverd. Respondent 4 zei
het, de meer proportionele contacten die we hebben gehad maar in het bereiken
van de bevolking hebben we echt wel een mooie score.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 5
Ik kan me nog herinneren dat we bij één van de bijeenkomsten hier zelfs een
discussie of een gesprek over hadden met de aanwezigen, van wanneer zijn we
nu eigenlijk succesvol met deze bijeenkomsten? Is dat aantallen, een volle zaal of
inhoudelijk ingevoerde mensen die aan tafel zitten? Dat blijft een lastige. Het kan
natuurlijk verschillende redenen hebben dat die zalen wel of niet vol zaten. Ik
weet ook nog dat we bij het plannen met elkaar een inschatting moesten maken
wat voor locatie gaan we afhuren, hoe groot, hoeveel ruimte moeten we maken?
We hadden geen idee hoeveel interesse er zou zijn. Dat viel, als je in aantallen
gaat kijken viel het mee, en hadden we steeds en dat was natuurlijk door corona
ingeleid dat het kleinere groepen werden maar er waren ook niet heel veel meer
aanmeldingen per bijeenkomst. Betekent dat dat we mensen niet bereikt hebben
of betekent dat dat er minder interesse was of dat het issue misschien niet overal
even groot is? Dat is lastig. Dat zou je achteraf moeten meten. Wat ik wel zag
was dat er niet alleen maar mensen aan tafel zaten die we al kennen. Daar waren
we volgens mij met zijn allen erg blij mee, dat we wel zagen dat we echt ook
breder bereik hadden dan normaal gesproken aan de dialoogtafel zitten over de
luchtvaart. Er zaten ook de wat meer neutrale luisteraars die gewoon eens
geïnteresseerd was te horen wat wij allemaal doen. Die hebben we ook aan tafel
gehad. Het was wel over het algemeen, ook wel logisch gezien het onderwerp,
het waren mensen die over het algemeen wel in zekere zin hinder ervaren en ook
qua leeftijd zag je wel een duidelijke concentratie boven de vijftig gemiddeld. Ook
dat werd ergens genoemd, waar zijn nu die jongeren uit ons dorp? Vinden wij dit
nu alleen maar zelf een probleem en wordt dat eigenlijk wel gedeeld onder de
jongere bevolking?
Interviewer
Zijn er nog aanvullingen op dit? Nee? Dan is de volgende vraag of in jullie optiek
ook de respondenten of degenen die uiteindelijk hebben deelgenomen aan die
consultatie, in welke vorm dat dan ook was, hadden die ook voldoende informatie
om uiteindelijk goed deel te kunnen nemen? Hadden zij voldoende informatie om
hun inbreng te kunnen leveren?
Respondent 4
Ik vind dat wel een goede vraag. Als je ziet naar het soort maatregelen die we
nemen, per definitie zit daar iets in dat als je niet dagelijks met luchtvaart bezig
bent kan dat best ingewikkeld zijn. We hebben geprobeerd dit zo goed mogelijk
Pagina 54 van 185

uit te leggen op verschillende manieren. We hebben op de website, maar ik ben
natuurlijk niet helemaal neutraal meer, staat het best goed uitgelegd. We hebben
ook informatiebijeenkomsten georganiseerd zowel fysiek als Webinars. We
hebben met bestuurders en ambtelijke ondersteuning meerdere sessies gehad
ook om te vertellen wat we gingen doen. Mensen konden ook pas daarna of veel
weken daarna hun input leveren. Dus je kon eerst de website lezen, dan kon je
naar de bijeenkomst gaan en dan kon je als je wilde daarna de vragenlijst
invullen. Er waren meerdere momenten en mogelijkheden om informatie te
krijgen over dit programma, ook interactief. Op die manier hebben we dat
proberen op te vangen.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 1
Ik zeg net even tegen Respondent 2, die online informatiesessies die we hebben
gedaan, de uitleggedeeltes daarvan, daar hebben we ook opnames van gemaakt
en die zijn op onze website weer terug te vinden. Wie weet hebben nog
duizenden mensen daarna ook die filmpjes bekeken. Ik heb geen idee van de
kijkcijfers daarvan. Het is tot op de dag van vandaag nog traceerbaar, wat we
daar hebben. We hebben echt ons best gedaan om te zorgen dat die informatie
transparant en begrijpelijk was door het te vertalen naar echt begrijpelijke taal.
We hadden ook iemand aan boord met die expertise, een
communicatiemedewerker van Schiphol die veel van de tekst heeft geschreven
die echt heel goed de burger speelde als wij weer vanuit LVNL met een
ingewikkelde tekst kwamen dan werd het echt teruggeschreven naar taal die ook
begrijpelijk was. Dat is echt een hele belangrijke focus van ons steeds geweest op
de site, op de sessies, de slides die we daarvoor maakten. Dat ging steeds door
de test, is dit begrijpelijk voor een gewone burger? We willen niet alleen maar de
expert aanspreken die al twintig jaar zich met dit dossier bezighoudt. Die
stemmen zitten er meestal al in. Voorstellen vanuit ORS of iets dergelijks zaten al
grotendeels in de voorstellen verwerkt. We willen juist ook die andere stem
ophalen.
Respondent 4
Maar alsnog waren er nog steeds wel mensen die opmerkingen maakten over de
begrijpelijkheid. En daar zijn we ook transparant over, wantdat kun je ook
gewoon terugvinden in onze nota van antwoord. Er waren mensen die er positief
over waren, er waren ook mensen die hadden er kritische opmerkingen over. Dit
hebben we ook gewoon opgeschreven en aangegeven wat we daar zelf van
hebben geleerd. Dat is altijd een aandachtspunt als je dit soort trajecten doet.
Respondent 1
Eén van die dingen waar naar gevraagd werd was ook waar gaan die maatregelen
nu over en wat is de impact van zo’n maatregel? Daar hebben we meteen actie
op ondernomenen we geven nu per maatregel ook aan op hoeveel vluchten zo’n
maatregel potentieel effect kan hebben zodat je ook kwantitatief wat meer gevoel
krijgt bij zo’n maatregel. Dat was ook één van de leerpunten uit die consultatie
dat je bij mensen dat gevoel kunt wegnemen. Soms gaat het niet over 500.000
vluchten, soms gaat het over een jaar gezien om 5000 vluchten in de nacht op
één baan. Daar probeer je dan iets aan te doen. Dan geef je ook een reëel beeld
wat de potentiële impact van een maatregel is. Dat is iets wat we uit de
tussentijdse feedback hebben geleerd bijvoorbeeld.
Respondent 4

Pagina 55 van 185

Ook die animaties die LVNL nu maakt over individuele maatregelen, die helpen
denk ik ook enorm.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
De volgende vraag is hier een klein beetje aan gerelateerd. Jullie hebben
toegelicht hoe jullie die informatievoorziening hadden georganiseerd en dat
iedereen de kans had genoeg informatie te krijgen. Hadden jullie ook het idee dat
er tijdens bijvoorbeeld die bijeenkomst of tijdens de online consultatie sprake was
van een gelijk speelveld bijvoorbeeld tussen deelnemers onderling en misschien
ook wel tussen deelnemers en jullie als organiserende partij als het gaat om die
informatie. Was er sprake van een gelijk speelveld binnen die consultatie?
Respondent 4
Er is toch per definitie nooit een gelijk speelveld? Als jullie als ministerie een
consultatie doen over iets wat jullie hebben gemaakt dan is er ook geen gelijk
speelveld.
Interviewer
Klopt. Er is per definitie in een participatieproces geen gelijk speelveld en een
informatie asymmetrie, maar misschien dat jullie daar wel iets over kunnen
zeggen van de deelnemers onderling en hoe dat speelveld er een beetje uitzag en
aanvullend aan wat jullie net verteld hebben of er nog dingen zijn die jullie daar
specifiek bijvoorbeeld tijdens de bijeenkomsten aan hebben gedaan of tijdens de
consultatie. Als er niets is aanvullend op wat jullie al gezegd hebben is dat ook
prima overigens.
Respondent 5
Ik denk dat het ook een consequentie is van het feit dat we hebben gezegd als
een van de uitgangspunten we willen een zo breed mogelijk publiek bereiken. Dat
betekent dat je niet een homogene groep in je zaal hebt zitten en zeker niet als
het gaat om informatieniveau of voorkennis van de materie, plus het feit dat het
van zichzelf al enorm technisch en complexe materie is. Dat hebben we, wat
Respondent 1 net al omschreef, we hebben aan onze kant gedaan wat we konden
om in ieder geval die technische materie om die zoveel mogelijk te vertalen naar
de taal van de gemiddelde burger en tijdens de bijeenkomsten daar ook goed op
gelet. Juist door zoveel mogelijk interactief met aanwezigen te levelen, en door ze
vooral te vragen naar de beleving. Dat is het punt waar ze allemaal op hetzelfde
niveau zitten. De burgers hebben allemaal hun eigen beleving van die
geluidssituatie in hun leefomgeving, en dat dan als uitgangspunt maken. Volgens
mij steeds proberen daar de koppeling te leggen wat betekent dat dan met het
programma wat wij aan het ontwikkelen zijn.
Respondent 4
Mag ik daar nog iets bij aanvullen? Ook een beetje ter illustratie we begonnen die
informatiebijeenkomsten, zowel de Webinars als de fysieke, en vaak met
gemeenten juist vaak met een uitleg van hoe zit het programma in elkaar. Voor
sommige bewoners die al heel lang met luchtvaart bezig zijn, die wilden daar niet
naar luisteren of die wisten dat allemaal wel en die kennen dat ook allemaal. We
deden dat toch iedere keer omdat er ook mensen in de zaal zaten die dat niet al
jarenlang doen. Dat is ook een manier om in ieder geval op het begin van zo’n
bijeenkomst die asymmetrie iets te verkleinen.
Interviewer
Pagina 56 van 185

Ik denk dat het goed is nu het stapje ook te maken om even die verschillende
middelen die jullie hebben ingezet om daar even naar te kijken en om ook te
kijken wat jullie daarvoor al van verwachten en hoe dat daadwerkelijk heeft
uitgepakt of dat ook voldeed aan de verwachting die jullie daar vooraf van
hadden. Misschien is het dan goed om bij die informatiebijeenkomst te beginnen.
Ik stel voor dat we nu doorgaan met het langslopen van de verschillende dingen
die jullie hebben gedaan, te beginnen bij de bijeenkomsten. Misschien dat iemand
van jullie een soort aftrap kan doen hoe dat er ongeveer uitzag en of dat voldeed
aan de verwachting die jullie daar vooraf van hadden. Ik weet niet wie daar iets
over wil zeggen?

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 2
We hebben zowel fysiek in zaaltjes als Webinars gehad, bijeenkomsten. We
hebben op twee manieren daar invulling aan gegeven. Wij vonden het heel
belangrijk dat er echt ruimte was voor de dialoog. Dat was ook de opzet van die
bijeenkomsten. We hebben natuurlijk een korte toelichting gegeven op het
programma en de doelstellingen daarvan. Daarna zijn we vrij snel in dat format
overgegaan naar het dialoog en mensen te ruimte te geven om vragen te stellen.
Wat we daarin zagen is dat het omdat het technisch is, vaak wel hielp dat experts
van LVNL ook wat meer duiding of uitleg kunnen geven. Hoe werkt nu zoiets?
Mensen hadden daar behoefte aan. We hadden plaatjes mee, toelichting mee om
gewoon ook meer inzicht te kunnen verschaffen. Dat hielp. Er was ook behoefte
om gehoord te worden. Mensen die minder ervaren waren wilden ook gehoord
worden. Ik denk dat het ook belangrijk was dat ook een functie was dat wij
daarnaar konden luisteren en met elkaar over in gesprek konden zijn. Dat was
denk ik belangrijk. Mensen wilden ook echt heel graag hun persoonlijke situatie
met ons delen, van hoe kan het dat het ene moment de vliegtuigen van die kant
komen, en dan van die kant. Er was echt een informatiebehoefte ook.
Interviewer
Hadden jullie dat ook van tevoren verwacht dat dat zo zou gaan?
Respondent 2
Ja, we waren wel heel blij met vooral ook de creativiteit die soms naar voren
kwam. Hoe ver mensen al zelf na hadden gedacht soms over mogelijke
oplossingen. Dat vonden wij wel bijzonder. Je hebt echt mensen die denken daar
heel goed over na en weten ook al heel veel. Anderen weer, dat is de breedte, je
had ook mensen die weten helemaal niets en die vonden het ook heel complex
allemaal. We hadden heel veel materiaal om in al die verschillende
informatiebehoeften te kunnen voorzien.
Interviewer
Zijn er nog aanvullingen op vanuit anderen of niet?
Respondent 5
Ik herken me erg in wat Respondent 2 zegt dat je zag bij vrijwel alle
bijeenkomsten dat het in het begin een kwestie was van mensen willen graag hun
zegje doen. Je zag daarna dat er in de meeste gevallen echt wel een constructief
gesprek ontstond en dat er echt ruimte was voor luisteren naar elkaar. Daar
moest echt wel even aan vooraf gaan dat men kon luchten. We hebben één
bijeenkomst gehad in Aalsmeer, die ook wel echt door sommige deelnemers werd
gebruikt in eerste instantie voor een protestgeluid. Ook daar hebben we van
tevoren rekening mee gehouden, dat dat zou kunnen gebeuren en ook die
Pagina 57 van 185

bijeenkomst was na dat eerste kwartier ontstond er alsnog het goede gesprek. Ik
denk dat het verliep zoals we het zelf ook wel hadden ingeschat. We hebben er
rekening mee gehouden dat er minder makkelijke gesprekken gevoerd moeten
worden. Niet iedereen die plaatsneemt zal ons met gejuich ontvangen. Dat bleek
zo te zijn.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 3
Altijd was er nog de mogelijkheid om net na de bijeenkomst nog even wat vragen
te stellen aan de mensen die daar vanuit beide organisaties aanwezig waren. Er
werd ook altijd gewezen op het e-mailadres van minderhinder. Als u nog een
vraagt hebt of het is niet helemaal goed overgekomen, e-mail ons.
Interviewer
Zijn daar verder nog aanvullingen op? Anders dan gaan we ook nog even kijken
naar de bestuurlijke kant en naar de onlineconsultatie, en ook om te kijken van
hoe was dat opgezet en voldeed dat ook uiteindelijk aan wat jullie ervan verwacht
hadden. Heeft het ook opgeleverd wat jullie ervan verwacht hadden? Die
onlineconsultatie is nu een goede om vast te pakken. Wie zou daar iets over
willen zeggen? En of dat ook voldeed aan de verwachting die jullie daarvan
hadden.
Respondent 4
Misschien vooraf, de andere collega’s weten er wat meer over, voor ons was het
voor zover ik weet de eerste keer dat we het op deze manier doen, op zo een
brede manier een uitvraag doen. In die zin was het ook een beetje lastig om in te
schatten wat moeten we hiervan verwachten. We hoopten natuurlijk dat we met
een bredere groep mensen een gesprek zouden hebben of input van ze zouden
krijgen dan je krijgt als je het alleen via de ORS doet. Dus dat is gelukt. Dan heb
ik het niet per se over de aantallen maar ook de profielen van de respondenten
en de soorten reacties. Iedereen kan op de website zien wat de reacties zijn
geweest. Als je gaat naar het dashboard kun je zien wat er in de consultatie
allemaal is gezegd. Er is een enorme diversiteit aan opmerkingen. Dat vind ik een
goed teken. Wat dat betreft is het denk ik geslaagd. Als het gaat over de
aantallen, 846 is dat veel? Als je het vergelijkt met sommige consultaties over
luchtvaart of over andere thema’s dan kan het veel zijn maar je kunt niet zeggen
dat heel Nederland of de hele omgeving van Schiphol heeft meegepraat. Ik denk
dat dat een algemene worsteling is voor dit soort consultaties. Hoe bereik je die
brede middengroep. Ik denk dat het wel gelukt is een veel bredere groep te
bereiken en ook in de actiestand te krijgen zoals we hadden gehoopt.
Respondent 3
We werden hier ook gehinderd door corona. Er was vrijwel geen vliegverkeer vlak
nadat de consultatie gelanceerd is. Er is na de zomer ook nog een keer gewezen
op de consultatie want dan is het gewoon moeilijk als mensen iets niet merken,
om mensen dan geïnteresseerd te krijgen. In die zin hebben we ook daarbij last
gehad van corona.
Respondent 5
Ik denk wel dat het ook goed is om mee te nemen dat we bij de onlineconsultatie
en ook de inrichting en het ontwerp van de vragenlijst, dat we daar nog apart
Partners+Pröpper, een onafhankelijk onderzoeksbureau hebben gevraagd om
mee te kijken juist omdat het voor ons de eerste keer was dat we dat op deze
manier deden. We hebben als referentie gekeken naar de ORSPagina 58 van 185

publieksconsultatie uit 2018. Ook een beetje als ambitie dat dashboard dat zij
daar hadden, zij hadden daar een heel mooi dashboard gemaakt van de
resultaten. Dat hebben we steeds als uitgangspunt gehad van zoiets willen we
ook kunnen laten zien zodat mensen straks hun eigen input ergens terug kunnen
zien, dat het niet ergens in de grote bak verdwijnt maar dat je zoveel mogelijk je
eigen opmerkingen kan koppelen aan een antwoord van onze kant.
Partners+Pröpper heeft ons geholpen ook bij het opstellen van de vragenlijst om
te kijken hoe open en hoe dicht wil je je vragen formuleren. Bij de vraagstelling
hebben we die hoofddoelen waar we het aan het begin over hadden centraal laten
staan. We wilden enerzijds vragen wat vindt u van het huidige programma en
anderzijds wat mist u nog. Die hoofdindeling hebben we continue aangehouden,
zowel in de vragenlijst alsook in het dashboard met resultaten die nu gewoon op
de website toegankelijk is. Wat we wel hebben gezien, want we hebben dus ook
met Partners+Pröpper samen al die resultaten verwerkt. Dat gaat om 846
respondenten die allemaal nog eens x open zinnen met ons hebben gedeeld,
soms hele lappen tekst. Dat moest door, Exocortex heeft dat dan gedaan via een
kunstmatig tekstintelligentie systeem om ook al die analyses te doen. Dat is wel
een flinke klus gebleken, juist omdat we ervoor gekozen hadden we willen
mensen open antwoorden laten geven. Dat moest dus wel allemaal geanalyseerd
worden en in het juiste bakje verdwijnen. Dat is een hele klus geweest.
Respondent 1 weet er alles van.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 1
Daar was nog geen tool voor, om drieënhalf duizend regels door te akkeren.
Respondent 5
Daar was dus wel een tool voor maar daar bleek dus, en dat heeft ook denk ik
weer met de materie te maken, het systeem zette dan een bepaald woordje in
een bepaald vakje, maar als je dan weet wat er aan technieken achter zit dan
hoort hij eigenlijk in een ander vakje. Daar hebben we nog wel behoorlijk op
moeten oefenen om dat scherp te krijgen, maar het is uiteindelijk gelukt.
Respondent 1
Ik heb dan vooral gekeken naar suggesties die werden gedaan vanuit de
consultatie. We hebben breed gekeken naar wat vinden mensen van het
programma, wat is leerzaam, wat vinden ze de beste maatregelen? Maar ook van
wat zijn nieuwe suggesties en dan zie je wel dat er een heel breed pallet aan
nieuwe suggesties wordt gedaan. Vanaf starten, landen, routes, alles wat je een
beetje kunt bedenken daar worden wel suggesties over gedaan. Dat is voor mij
een soort bewijs dat het gelukt is. Als je twee suggesties krijgt dan denk je dit
kan niet kloppen want we weten dat er meer suggesties spelen of leven onder
bewoners, van waarom doe je niet gewoon dat? Waarom vlieg je niet gewoon
altijd rechtdoor als je start? We weten dat dat soort dingen leven en die hebben
we ook allemaal wel teruggezien in de inhoud. Dat is vind ik ook een positief
teken, dat je de breedte van suggesties ook kunt zien.
Interviewer
We hebben het eerder al wat uitgebreider gehad het duidelijk maken van de
scope en reikwijdte van de consultatie onder andere in de communicatie. Is er
ook nog iets wat jullie daarover kwijt willen als het gaat over de uitvoering van
die bijeenkomsten en wat jullie daar tijdens die bijeenkomsten misschien nog aan
hebben gedaan of niet of in de consultatie? Of is alles daar al over gezegd?

Pagina 59 van 185

Respondent 4
Ik denk dat daar het meeste wel over is gezegd. Ook tijdens die bijeenkomsten
zijn we er ongeveer mee begonnen wat die scope was van het programma iedere
keer. Ik heb er niet heel veel aan toe te voegen.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 5
Dan heb ik er toch nog iets aan toe te voegen. Ik denk dat wel dat we hebben
gezien, en dat blijkt natuurlijk ook gewoon uit de resultaten en is ook op het
dashboard vrij duidelijk geworden, dat er natuurlijk ook heel veel is
binnengekomen wat wij uiteindelijk als out of scope hebben beoordeeld. Die
boodschap, dat is wel iets wat we natuurlijk, en dat komen we nu ook veel tegen
in het bespreken van de resultaten weer met stakeholders en in de ORS is het
natuurlijk ook al veelvuldig aan de orde gekomen, dat het natuurlijk best lastig is
om uit te leggen dat dat het niet betekent dat zo een voorstel niet interessant of
waardevol of belangrijk is en dat het onderwerp dat niet is, maar het dat het niet
binnen de reikwijdte van dit programma valt. Dat is wel iets wat we continu tegen
zijn gekomen. We hebben het in dit specifieke programma over geluidshinder - en
niet over andere vormen van hinder -; en over operationele maatregelen waar wij
als Schiphol en LVNL direct invloed op hebben. Er liggen ook heel veel zaken
buiten die directe invloedssfeer, dat gaat van verantwoordelijkheden in Den Haag
tot verantwoordelijkheden in de cockpit.
Leg dat maar eens uit aan de gemiddelde buur. Dat hebben we ook gezien en
zoveel mogelijk ook gewoon een plek getracht te geven in die nota van antwoord.
Door nog steeds onderwerpen die out of scope van dit programma zijn, wel te
beantwoorden en wel te voorzien van een toelichting.
Interviewer
Voordat we het stapje maken om iets verder in te zoomen op die terugkoppeling
en het dashboard en de nota van antwoord, is het nog goed om even te kijken of
iedereen ook in staat was om deel te nemen. Zeker bij bijvoorbeeld de online
participatie, spelen de inclusie thema’s ook altijd wel een rol. Was in jullie optiek
daadwerkelijk iedereen in staat om uiteindelijk inbreng te leveren via welke weg
dan ook en hoe hebben jullie daar misschien ook wel speciaal aandacht voor
gehad? Kan iemand daar iets over vertellen?
Respondent 5
Ik hoop dat iedereen die wilde die zou input moeten hebben kunnen leveren. Dat
zit hem vooral in die combinatie online offline die we hebben aangeboden. Ik zou
niet weten wat we daar nog meer over kunnen zeggen.
Respondent 1
We zijn niet langs de deuren gegaan. Het is altijd een soort selectie, het zijn in
ieder geval de mensen die voor internetconsultatie bijvoorbeeld op internet
moeten zitten of internet moeten hebben. We hebben de kranten gebruikt om
mensen te bereiken om bij fysieke bijeenkomsten aanwezig te zijn. Ik denk dat
we op die manier geprobeerd hebben de groep zo groot mogelijk te maken. Er
zullen vast doelgroepen zijn die je misschien door de methodes die je kiest toch
ergens uitsluit. Dat kun je niet 100 procent uitsluiten, dat dat voorkomt. Is er iets
specifieks waar je aan denkt?
Interviewer
Als ik een vraag stel is het goed om te weten dat ik niet al ergens iets van vind.
Weet dat als je alleen een onlineconsultatie zou doen je al een aantal groepen
hebt die bijvoorbeeld niet de vaardigheden hebben om online te kunnen reageren

Pagina 60 van 185

en bepaalde groepen die als je ze fysiek uitnodigt andere prioriteiten hebben of
niet fysiek kunnen deelnemen. Dat was waar ik een beetje naar op zoek was of
die mix en andere dingen daaromheen.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 1
E-mailadressen die we ook hadden waarop mensen wat rustiger hun eigen
verhaal konden vertellen of vragen konden stellen. We hebben het zo breed
mogelijk geprobeerd, de populatie te bereiken.
Interviewer
Hadden jullie ook het idee dat er voldoende ruimte was in het plan dat jullie
uiteindelijk bijvoorbeeld ter inzage hebben, of in de consultatie hebben gebracht
om ook daadwerkelijk iets te doen met die input die jullie hebben opgehaald?
Was er voldoende ruimte ook alles te verwerken wat jullie op hadden gehaald?
Respondent 1
Ja eigenlijk wel, binnen de kaders natuurlijk. We hebben het net al een tijdje
gehad over wat is in en out of scope en in een aantal gevallen van suggesties, we
moeten natuurlijk ook een uitvoerbare operatie behouden. Dat is ook nog wel
weer onze taak als LVNL en Schiphol, er moeten ook nog wel gewoon vliegtuigen
vliegen. Als mensen zeggen vlieg maar alle vliegtuigen rechtdoor. Dat zou
technisch kunnen maar dan gaat de capaciteit van één baan zo omlaag dat of de
luchthaven niet meer te runnen is of dat je met de baanregels in conflict komt.
Die afwegingen zie je natuurlijk terug in die nota van antwoord, dat we wel
steeds hebben getoetst aan wat onze basistaak is in het leven, waarvoor we zijn
opgericht. Maar die zaken waarvan we denken daar kunnen we iets mee, ik weet
niet precies hoeveel maatregelen er zijn toegevoegd?
Interviewer
Zestien.
Respondent 1
Waarvan we zeggen dat is technisch uitvoerbaar. We hebben met experts
gekeken van kun je niet meer wat meer over het Uitgeestmeer vliegen, dan zitten
we met experts naar elkaar te kijken van ja het zou eigenlijk kunnen, er is geen
bezwaar tegen. We kunnen nog niet honderd procent zeggen dat is een super
goede businesscase want dat levert zoveel op voor die gemeente, maar het is
uitvoerbaar. Dus als er iemand zegt dat zou ik willen, dan zou dat kunnen en
kunnen we het onderzoeken. Zo is het ook op de lijst gekomen. We hadden ook
de back up van ons management om dat ook te gaan toevoegen. Ik denk dat we
met die bril van wat is uitvoerbaar, wat uitvoerbaar is binnen de kaders van onze
taakuitvoering, die hebben het wel gehaald.
Interviewer
Als we kijken naar hoe jullie die weging hebben gedaan, klopt het dat jullie dat
suggestie voor suggestie bekeken hebben en met experts bekeken hebben van
kan dit en is dit haalbaar en op zo een manier die weging van die input hebben
vormgegeven?
Respondent 1
Ja letterlijk elke suggestie is gewogen volgens een afwegingskader met kan het
wettelijk, is het veilig uitvoerbaar, zo hadden we een aantal criteria die we
toepasten per maatregelen. Je ziet de redenering, het is natuurlijk geclusterd
Pagina 61 van 185

want we hebben niet iedere individuele zin terug laten komen in de nota van
antwoord maar we hebben het geclusterd naar thema’s. Iedereen kan zijn vraag
beantwoord zien in de nota van antwoord. Soms staat er een aantal mensen
hebben gereageerd, dat zijn er dan soms ook echt twee en soms één. We hebben
als ik de nota van antwoord terugkijk, ieder antwoord kun je daarin terugvinden.
De suggestie daar wordt op gereageerd.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 4
Ik heb wel van één of twee mensen gehoord dat ze dachten waar staat mijn input
dan maar we hebben het geclusterd dus soms moesten we daar wel even op
wijzen. Dat nemen we voor de volgende keer mee, hoe kunnen we dat dan nog
duidelijker doen? Het is wel zo, en ik hoop ook echt en ik heb ook van veel
mensen gehoord dat het zo is, dat als je deze nota van antwoord leest dat je in
ieder geval ziet dat er met iedere input heel serieus wordt omgegaan. Ook de
input buiten de scope. We geven wel een reactie op waar kun je dat dan wel
vinden of in welk ander programma doen we daar dan wel wat mee? Of het nu
gaat over het verduurzamen van luchtvaart, daar kwamen natuurlijk ook heel
veel opmerkingen over. Dat valt niet binnen de scope van deze consultatie, maar
daar zijn we wel heel veel mee aan het doen. Dat geven we dus ook aan in de
nota van antwoord, inclusief verwijzing naar waar mensen meer informatie
hierover kunnen vinden.
Interviewer
Zijn er nog andere aanvullingen op?
Interviewer 2
Mag ik even een doorvraag stellen? Het afwegingskader waar jij het net over had
Respondent 1, was dat ook bekend van tevoren? Stond dat bijvoorbeeld ook in de
vragenlijst en op de website?
Respondent 1
Nee ik denk het niet, niet letterlijk in die zinnen die wij als professionals hebben
gebruikt om onze interne afweging te maken, maar wel dat we een afweging
zouden maken per maatregel. Die zijn vrij voor de hand liggend hoor, daar zit
niets verrassends in. Is het veilig, is het niet veilig, zit het al binnen de scope van
het programma, zijn het activiteiten die we al van plan zijn om te gaan doen en
past het binnen onze taakuitvoering? Zoiets. Ik zeg het zo even uit mijn hoofd.
Dit is ongeveer het kader waarop we ze hebben gelegd.
Respondent 3
En dat is ook weer heel transparant te vinden in die nota van antwoord.
Interviewer
Dan is het goed om even te kijken hoe jullie die terugkoppeling precies hebben
vormgegeven en hoe mensen dat hebben kunnen terugvinden. Uit wat we tot nu
toe al gewisseld hebben vat ik een beetje samen dat inderdaad via het dashboard
en die nota van antwoord, dat daar alles te vinden is. Zijn de mensen die
uiteindelijk iets hebben ingebracht, zijn die ook nog geattendeerd op die nota van
antwoord en op dat dashboard? Kunnen jullie daar iets over vertellen hoe dat is
gegaan?
Respondent 5

Pagina 62 van 185

We hebben de hele groep die input heeft geleverd via een e-mailing, we hebben
natuurlijk de e-mailadressen daarvoor vooraf gevraagd en iedereen die ook het
vinkje heeft gezet van ik wil graag op de hoogte blijven van het vervolg, die
hebben we een direct e-mailing gestuurd met de resultaten zijn beschikbaar en
hier kunt u het vinden.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 2
In aanvulling daarop hebben we natuurlijk ook een persconferentie gegeven om
daarvan verslag te doen, ook weer in heel veel persberichten en lokale media is
dat weer heel goed opgepakt. Als mensen het niet via de direct e-mailing hebben,
we hebben heel erg getarget ook qua pers echt op de lokale redacties, echt de
huis-aan-huisbladen. Daar hebben we een heel bestand van gemaakt. Die hebben
ook allemaal dat soort informatie van ons gekregen juist om te zorgen dat
mensen in al die gemeenten, als ze het niet rechtstreeks kregen, in ieder geval
indirect de kans hebben om te weten het is beschikbaar, kijk op de website daar
kun je alles terugvinden.
Respondent 4
In het regioforum is het ook op de agenda geweest, de terugkoppeling.
Respondent 3
Ja, eigenlijk is iedere stap die in die hele consultatie gezet is voortdurend ook
onder aandacht van het regioforum gebracht hetzij via een presentatie in het
regioforum en ook nog via een werkgroep waarin getracht is wat maatregelen op
een rij te zetten die vanuit de ORS ingediend zouden worden.
Interviewer
Zijn hier verder nog aanvullingen op of niet?
Respondent 1
Ik zit nog te denken, iets wat misschien ernaast bestaat is, is dat we ook onze
eigen organisaties hebben meegenomen, dat is als ik over LVNL spreek, ik weet
niet precies hoe het bij Schiphol gegaan is. Wij hebben ook op ons intranet steeds
berichten gezet over hoe dit traject gaat. Niet per se over dit onderwerp
consultatie van de omgeving maar het is toch ook dat je de organisatie en de
luchtvaart meeneemt in dit traject. Het bewust van de omgeving zijn, waar we
natuurlijk al langer mee bezig zijn maar ook door zo’n traject weer te
communiceren neem je je eigen medewerkers daar ook weer in mee. Dat vind ik
toch wel interessant om dat ook te vertellen. Kijk eens wat er allemaal gebeurt en
er komen gesprekken, ook in de organisaties, tot stand. Dat is wel een leuke
bijvangst.
Interviewer
Mooi om dat ook te horen. We komen langzaam tot een afronding als het gaat om
de consultatie. Ik ben benieuwd of jullie nog wat punten kunnen noemen van ja,
op deze punten vond ik de consultatie echt een groot succes of echt succesvol en
misschien dat jullie ook nog wel wat dingen hebben waarvan jullie zeggen dat zou
ik met de kennis van nu een volgende keer anders aanpakken. Zouden jullie daar
misschien nog iets over kunnen zeggen?
Respondent 2
Ik denk dat we, als ik de aftrap daarvan mag doen, heel erg tevreden kunnen zijn
met de dialoog en de suggesties, de nieuwe voorstellen die zijn ingediend. Wat ik
Pagina 63 van 185

zeker vast zou willen houden naar de toekomst toe is toch die combinatie van
fysiek en die Webinars want daarmee bereik je echt mogelijkheden. Je hebt een
ander profiel mensen die zegt ik ga er niet helemaal voor in een zaaltje zitten
maar een uurtje inbellen van acht tot negen en op die manier mijn vragen
kunnen stellen dat werkt voor mij. Dat vond ik echt een succesformule.
Noodgedwongen met corona, maar ik vind hem heel effectief. Ik zou het zeker
ook in de toekomst willen blijven doen. Wat ik zelf wel mee wil nemen hierin, en
dat heeft Partners+Pröpper ook tegen ons gezegd en dat vind ik wel een hele
lastige want het raakt mijn eigen vakgebied, dat er toch gezegd is ondanks al die
inspanningen die we hebben gedaan om het voor de leek begrijpelijk te maken,
dat we daar toch nog beter ons best voor moeten doen. Het blijft gewoon, die
vliegprocedures, het is echt complexe materie. Mijn eigen man heeft de hele
website moeten lezen, die weet nu alles van vliegprocedures. Ik toetste de hele
tijd bij hem snap jij dit? Hij is iets hoger opgeleid, maar hij snapte het wel. We
hebben gemerkt dat het ondanks dat het in onze beleving helemaal geschoond is
van technisch vakjargon, echt een goede uitleg, dat we daar toch nog een stapje
extra kunnen zetten om het toch nog beter begrijpelijk te maken. We zien, daar
hebben we ook wel de eerste positieve ervaringen mee dat we soms animaties
maken waarin je dan een klein filmpje met dat je ziet hoe zo’n vliegtuig gaat
vliegen, dat dat wel helpt. Ik denk dat we daar ook gewoon naar de toekomst toe
gewoon zwaarder op in gaan zetten, om dat nog meer te doen. Daar moeten we
ook wel de tijd en de middelen voor zijn, het zijn dure dingetjes. Dat kun je niet
voor alles doen. Dat moet je dan bewust en gericht inzetten maar ik zie daar wel
mogelijkheden.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Zijn er nog aanvullingen of dingen waarvan jullie zeggen dit vinden we echt
succesvol of daar zijn we trots op? En wat zouden we de volgende keer anders
doen?
Respondent 5
Ik ben zelf heel blij met de producten van deze consultatie en dan bedoel ik de
nota van antwoord en het verslag en het bijbehorende dashboard. Ik denk dat we
er wel goed in geslaagd zijn om precies te doen wat we graag wilden, dat we
iedere reactie en suggestie een plek hebben gegeven en hebben beantwoord en
alles zo transparant mogelijk hebben gemaakt. Ik denk als ik afga op de feedback
die we krijgen vanuit de omgeving dat we daar in ieder geval in geslaagd zijn.
Niemand kan zeggen het is me niet duidelijk wat jullie met mijn input hebben
gedaan. Ik denk dat we daar heel goed in geslaagd zijn. Wat ik meeneem voor
een volgende keer is nog beter kijken naar die afkadering vooraf, om te
voorkomen dat er toch, een begrip als geluidshinder is in zichzelf alweer zo breed
en wij vanuit onze expertise hebben een heel duidelijk beeld bij wat we dan wel
en niet kunnen binnen dat kader, maar dat is niet voor het brede publiek wat je
wilt bereiken is dat niet zo vanzelfsprekend en is dat niet zo duidelijk en dat heb
ik soms wel jammer gevonden dat dan achteraf dus waarschijnlijk iemand toch
teleurgesteld is van: nu heb ik de moeite genomen om mijn onvrede te uiten over
de aantallen nachtvluchten en dan wordt er gezegd dat dat niet onder dit
programma valt. Dat is natuurlijk gewoon een uitdaging waar we altijd wel mee
te maken hebben. Ik weet ook nog niet eens zo goed hoe we dit beter kunnen
doen want we hebben dit vanaf het begin getracht zo goed mogelijk te doen.
Maar dat kan wellicht nog beter.
Respondent 4
Pagina 64 van 185

Ik sluit mij aan bij wat Respondent 5 zei over de nota van antwoord. Ik heb in
een eerdere functie heel wat nota’s van antwoord gezien en ik vind oprecht dat
dit een mooie nota van antwoord is. We laten zien serieus met input om te gaan.
Wat ik meeneem, ik denk dat het belangrijk is dat we hiermee doorgaan. Het
hoeft niet altijd precies zo’n proces te zijn maar wel een structureel proces dat je
in gesprek bent met je omgeving, ook over vorderingen die je maakt binnen het
programma hinderbeperking. Wat we al hebben gezegd, het is een programma
voor de komende jaren. We moeten af en toe blijven toetsen, merken jullie er
ook wat van? Deze nieuwe aanpak die we hebben opgezet en uitgebreid om dat
voort te zetten, dat is denk ik voor nu het belang. We moeten natuurlijk een
beetje afwachten wat het ministerie straks besluit over de regionale governance
binnen dat verhaal. Maar los daarvan zou ik dit wel echt belangrijk vinden om
voort te zetten, dat directe contact.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Respondent 3 wil je daar verder nog iets op aanvullen of kun je je helemaal
vinden in wat er gezegd is?
Respondent 3
Ik kan me vinden in het wat er al gezegd. Complexe materie, hoe simpel je het
ook verwoordt, het blijft complex. Dat is iets waar we met elkaar mee worstelen.
Je kan het heel simpel vertellen maar dan nog is het niet iedereen gegeven om te
begrijpen wat er staat. Dat is iets waar we al langjarig mee worstelen denk ik.
Maar ik ben wel heel blij met de opbrengst en we blijven ook inzetten op het
betrekken van de omgeving. We zijn ook in overleg van hoe gaan we weer verder
terugkoppelen, hoe gaan we updates geven, hoe gaan we die mensen weer
bereiken? Daar is gewoon uitgebreid de aandacht voor en ik denk dat dat een
goed ding is.
Interviewer
We komen nu langzaam tot een afronding. Voordat we definitief afronden denk ik
dat het goed is om nog heel even kort stil te staan bij die toekomst. De
belangrijkste focus van de toetsing die we nu uitvoeren is het traject dat jullie
doorlopen hebben maar de minister heeft ook gezegd dat juist vanwege het
levende karakter dat we daar ook nog iets naar moeten kijken. Dat is dus zoals
gezegd niet het zwaartepunt, maar wel goed om even aandacht voor te hebben.
Hebben jullie in die zin ook al iets doordacht en vastgelegd over hoe jullie bij
wijzigingen ook de omgeving willen betrekken? Of is dat vooral iets waar jullie
vanaf nu mee bezig gaan?
Respondent 4
Bij wijzigingen bedoel je in het programma?
Interviewer
Ja, bij wijzigingen in het hinderreductieplan, dus als er maatregelen toegevoegd
worden of afvallen. Het levende karakter van het hinderreductieplan.
Respondent 4
De collega’s moeten me even aanvullen maar die website is het nummer één
middel waar we ook de actuele stand van zaken bijhouden. Daar hebben we ook
statusupdates. Daar kun je per maatregel precies zien wat de stand van zaken is.
Als je daarop kijkt en overigens ook op de website van LVNL en Schiphol dan zal
je zien dat een aantal maatregelen al is geïmplementeerd. Recent heeft LVNL een
Pagina 65 van 185

nieuwe maatregelen ook geïmplementeerd.. Op die manier proberen we ook
online op die website ook goed weer te geven wat de stand van zaken is.
Daarnaast zullen we ook weer bijeenkomsten gaan organiseren, zowel met
bestuurders als met bewoners en ik denk ook weer zowel digitaal als fysiek om
mensen regelmatig bij te praten en te kijken is er misschien wel nieuwe input of
andere dingen die we mee moeten nemen.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Ik wilde nog vragen of daar nog aanvullingen op waren vanuit jullie?
Respondent 1
Er is wel een samenhang met de toekomst van de ORS. We hadden met ORS ook
een gestroomlijnd proces over nieuwe hinder beperkende maatregelen. Dat was
een jaarlijks terugkerende cyclus. Nu moeten we even afwachten wat dat in de
toekomst gaat leveren, of dat eenzelfde soort proces kent of dat dat een ander
soort proces kent. Ik vermoed dat er wel in een vorm iets terug gaat komen in de
organisatie van ORS om het over hinder beperkende maatregelen te hebben en
de toekomst. Daar verwacht ik wel wat van maar het is denk ik ook aan ons de
uitdaging om ook in de toekomst die bredere participatie vorm te geven, die
grote groep die we via internetconsultatie en de bijeenkomsten hebben bereikt
om die ook weer te blijven bereiken naast wat we in de ORS in het georganiseerd
overleg doen. Ik denk dat dat voor ons ook zoeken is naar een vorm. Ik kan niet
zeggen we hebben een governance en dat is al helemaal uitgedacht en we gaan
iedere tweeënhalf jaar een internetconsultatie doen. Dat is er nog niet, dat moet
zich een beetje vormen. Voor ons is het nu ook kijken naar die maatregelen,
daarover rapporteren, de website laten werken. Ik denk ook niet dat je het ieder
half jaar moet doen. Die materie gaat niet zo snel. Het is niet dat er na een half
jaar meteen tien maatregelen zijn uitgevoerd en er weer tien toegevoegd kunnen
worden. Het is een iets geleidelijker proces in de luchtvaart maar over enige tijd
zal je wel weer een keer zo een herhalingsactie moeten doen. Dat geloof ik wel.
Interviewer
Ik kijk ook even rond of hier verder nog aanvullingen op zijn. Als dat niet het
geval is check ik nog even bij Interviewer 2 of we nu alle inhoudelijke punten
hebben gehad, en dan gaan we afsluiten.
Interviewer 2
Nog even ter check, er werd net gezegd het is nog zoeken naar de vorm van hoe
gaan we in de toekomst die participatieaanpak vormgeven, de communicatie gaat
via de website en ook via nieuwsbrieven. We hadden ook nog de vraag van, de
toekomstige participatieaanpak, wordt dat nog afgestemd met de omgeving hoe
dat eruitziet? Mijn check is, is dat ook nog iets wat vorm moet krijgen omdat daar
ook die samenhang zit met de governance of hebben jullie daar wel een idee bij?
Of je dat wil afstemmen en hoe je dat wilt afstemmen?
Respondent 1
Misschien is het goed om even onderscheid te maken naar soorten van
participatie. Je hebt ook gewoon de participatie van een specifieke maatregel. Als
het gaat om een routeaanpassing, dan kent dat een nauw participatietraject wat
we voorheen altijd in een ORS-werkgroep deden in de toekomst in een andere
vorm. Participatie op het totale plan, ik denk dat dat laatste is waar jij op doelt?
Ja. Ik denk dat wij nu de conclusie trekken dat we dit plan zoals het nu ligt
hebben geconsulteerd, dat we eruit hebben gehaald en hebben toegevoegd en
Pagina 66 van 185

dat we met een geparticipeerd plan aan de slag zijn. Dat heeft natuurlijk een
bepaalde houdbaarheid. Als je twintig jaar wacht kun je niet meer zeggen het is
een totaal geparticipeerd plan, dan zullen mensen zich daar niet meer in
herkennen in die uitspraak. Wat die termijn is, misschien hebben mijn collega’s
daar een gevoel bij maar ik denk niet dat het een half jaar is dat je dan weer
opnieuw je consultatie doet en het is ook geen tien jaar. Het zit ergens daar
tussenin, zal je weer een refresh actie moeten doen. Dat doe je ook een beetje
op gevoel van wat speelt er allemaal. Als je in contact met de omgeving staat,
wat bijvoorbeeld Respondent 4 doet, wat Respondent 2 doet met bestuurders en
de ORS.) Er zitten heel veel ideeën en er zijn veel geluiden dan is dat misschien
een moment om iets te doen. Tijd zal ook een factor zijn dat je dat doet. Die
indicator op basis waarvan je weer zo’n consultatie start, ik herken dat niet
helemaal, ik denk dat we die indicatoren met elkaar wel hebben.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 4
Voor de helderheid, er is natuurlijk een verschil tussen zo’n consultatie zoals we
net hebben gehad enerzijds en anderzijds tussentijds communiceren en met
elkaar erover praten hoe het gaat en daar transparantie over geven. Dat doe je
denk ik al veel sneller. Volgens mij staan de eerste gesprekken met de BRSambtenaren alweer gepland om ze mee te nemen in waar we nu staan. Zo zullen
we dat ook weer gaan doen richting bewoners in de communicatie en ook op
locatie. Daar hebben we nu ook een plan voor. Dat zijn dus even twee dingen.
Daarnaast heb je dan dus nog de participatie op individuele maatregelen. Dat
verschilt een beetje per individuele maatregel. Over de maatregel grondgeluid
Badhoevedorp, bijvoorbeeld, zijn we in gesprek met Haarlemmermeer, over hoe
we dat verder gaan doen.
Interviewer
Dan gaan we nu langzaam naar een afronding. Voordat ik echt wil afronden even
de vraag of jullie nu ook alles gezegd hebben dat jullie van tevoren bedacht
hadden dat jullie wilden zeggen? Hebben jullie alle punten die jullie kwijtwilden
ook daadwerkelijk kwijt gekund? En zo nee, wat willen jullie ons nog meegegeven
of welke punten zijn niet aan de orde geweest en willen jullie wel heel graag
benoemen?
Respondent 1
Waar je naar kijkt met zo een participatie, wij willen breed betrekken. Je ziet dat
binnen de groep die je participeert merk je bij de bewonersvertegenwoordiging in
de ORS dat die daar dan weer een andere positie in hebben. Een aantal hebben
gezegd: ‘wij zijn de ORS en wij zijn de bewonersvertegenwoordigers, hoezo gaan
jullie nog andere mensen betrekken?’ Bij de gemeente zie je: ‘nee dat zijn niet de
bewonersvertegenwoordigers, wij zijn de gemeente, wij zijn de
vertegenwoordigers van de bewoners.’ De eisen die je stelt aan participatie, dan
zie je dat die bij doelgroepen ook weer anders liggen. Daar zullen jullie ook wel
achter komen met andere interviews. De één zegt: ‘hoezo internetconsultatie?’ en
de ander zegt: ‘hoezo heb je die bewonersvertegenwoordigers eigenlijk
gesproken’ en ‘hoezo zit je bij alleen maar bij die BRS?’. Dat was voor ons ook
zoeken, je wilt het liefst iedereen hebben maar je kunt ook niet iedereen
tevreden maken. We hebben zoals we hebben uitgelegd, zo breed mogelijk te
doen om alle doelgroepen aan het woord te laten. Het wil niet zeggen dat
iedereen dan vervolgens spinnend tevreden is. Daar zal je vast af en toe weleens
wat ruis horen, daar ontkom je niet aan.

Pagina 67 van 185

Respondent 4
Misschien daarop aanvullend, ik zat ook een beetje met dat punt. Dit was voor
ons een nieuwe manier van werken. Ik denk dat we hier allemaal laten zien dat
we best wel blij zijn met deze nieuwe manier van werken. Transparanter, we
stellen ons daarmee ook kwetsbaarder op, want in zekere zin is het veel
makkelijker om gewoon alles alleen via de ORS te laten lopen. Maar ik hoop wel
dat de overheid en de omgeving over het algemeen denkt: dit is een goede
manier van werken om voort te zetten, en er kunnen altijd dingen beter. Ik hoop
wel dat mensen dit waarderen als een goede, open, transparante manier van
werken. Wat ons betreft gaan we dat ook voortzetten.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Nog andere aanvullingen? Anders stop ik ook de opname en dan is het hele
officiële gedeelte ten einde. Dan wil ik jullie in ieder geval ontzettend bedanken
voor jullie inbreng en de tijd die jullie gereserveerd hebben voor ons.

Pagina 68 van 185

Bijlage 13 Interviewverslag 3

Betreft

Gesprek in het kader van toetsing
participatieproces hinderreductieplan Schiphol;
gesprek 3 (maatschappelijke partij)

Vergaderplaats

Virtueel, Zoom

Deelnemers

Respondent, Interviewer 1, Interviewer 2

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Om te beginnen ben ik benieuwd vanuit welke rol of welke rollen u betrokken was
bij die consultatie van het hinderreductieplan.
Respondent
Wij hebben kennisgenomen van het hinderreductieplan via het regioforum. In het
kader daarvan is er een bijeenkomst geweest met iemand van de
luchtverkeersleiding. Dat hele hinderreductieplan is gerelateerd aan groei, dat
komt dus bij de bewonersorganisaties steeds als beklemmend over. Het
hinderreductieplan heeft te maken met hoe krijg ik minder hinder. Dat gaat even
voorbij aan de hele problematiek waar het over gaat. Alders heeft ooit eens
gezegd van: “groei moet je verdienen door minder hinder”. Hier is er heel
duidelijk sprake dat er minder hinder is, en dat dat dan vertaald wordt naar
groeimogelijkheden. Dat zit als een rode draad in dat hele hinderreductieplan. Als
je vraagt van, kan het niet anders of waarom geen CDA glijvluchten, dan wordt
dat er gewoon uitgehaald omdat dat niet past en ten koste gaat van de capaciteit.
Dan wordt dat niet behandeld. Dat geeft een stuk wantrouwen in de benadering
en nu is het dan zover dat, het zijn 28 punten of zoiets, CDA kan, maar dan
moeten wij wachten op het feit dat we naar vaste routes gaan. Maar de hele
omgeving inclusief de provincie en de gemeenten willen geen vaste routes. Wat
krijg je dan, dan krijg je zeer ernstige hinder waarbij het gezondheidsrisico
aanzienlijk zal toenemen omdat er voorbeelden zijn vanuit Amerika en Engeland.
Daarmee zie je dus steeds dat Schiphol eigenlijk toestuurt naar het feit van: “als
ik minder hinder heb dan is er wat veranderd”. Zoals ik ook vanmorgen tegen de
gedeputeerde zei, het hele verhaal rond Schiphol is in twee jaar tijd veranderd.
Waarom is dat veranderd? Omdat er sprake is van andere omstandigheden. We
hebben Covid gehad, waarbij er dus heel duidelijk sprake is van een
gezondheidsrisico in Nederland. We hebben rapporten gehad van de WHO die
heel duidelijk zeggen je mag maximaal zoveel decibel. Ook hebben wij rapporten
gehad, recentelijk, van het IPCC over het klimaat. Daarnaast zien wij dus ook
heel duidelijk in onze omgeving klimaateffecten. Overstromingen, branden et
cetera. We zien het gevolg van het gedrag van de sector. Ik zal een voorbeeld
noemen over de luchtverkeersleiding die ons dan parten speelt. Als wij in het
regioforum zitten en we hebben het dan over hinder, dan wordt er gezegd
'luchtverkeersleiding hoe ga je daarmee om'? De luchtverkeersleiding zegt:
‘bovenaan mijn lijstje i staat veiligheid en het tweede is efficiency. Als er
inderdaad een afwijking van een route plaatsvindt dan kan je daar een klacht
voor indienen maar voor ons is op een gegeven moment dat eerst het vliegtuig in

Pagina 69 van 185

veiligheid komt er vervolgens dat het een efficiënte route gaat toepassen’. Als je
dan doorvraagt met betrekking tot 'hoe is dat dan met hinder'? Dat komt niet in
dit vocabulaire voor. Dat maakt het gewoon frustrerend om daarmee door te
gaan. Dan zeggen ze gewoon ik ga door naar de volgende. Dat idee, wat je dan
ook hoort, wat je nu ook merkt van KLM dat zo snel mogelijk naar het oude
normaal van twee jaar geleden. Dan praat je hier over zo’n 150.000 of 170.000
vliegbewegingen die dan plaatsvinden. Dat is absoluut niet leuk meer. Ik heb zelf
meegewerkt aan een filmpje met betrekking tot een luchtruimwijziging die ik zelf
vorig jaar op de agenda heb gezet met vermindering van de vlieghinder. Dat
betekent dat het iets opschuift, maar dan komt men voor dat filmpje langs als de
baan in onderhoud is. Als de baan in onderhoud is dan is hier dus weinig
vliegverkeer en dan heeft het ook helemaal geen zin. Als men nu zou komen ’s
morgens tussen 06.00 uur en 09.00 uur dan is het gewoon een herrie in de tent.
Dat wordt dan weer gebruikt in dat verhaal en vorige week of begin deze week in
kwam meneer van Dorst van de luchtverkeersleiding in het nieuws van: “we
hebben iets gevonden en dat vermindert de last”. We praten hier maar over een
hele kleine verbetering, minimaal, die ’s nachts gaat plaatsvinden bij nadering en
dat wordt door de luchtverkeersleiding gebruikt van: “moet je eens kijken wat wij
allemaal kunnen doen”. Dat schopt weer tegen de schenen aan van die
bewonersvertegenwoordigers. Vertel het hele verhaal. Vertel dat overdag is er
absoluut niets veranderd en dat je dan veel meer krijgt. Dat gedrag dat zit er
gewoon ingebakken en dat krijgen we er niet uit. Waar die problematiek zit, en
misschien vervelend om tegen jullie te zeggen, de problematiek zit in Den Haag.
De problematiek zit in Den Haag die in wezen de mogelijkheid geeft om dit
gedrag te tolereren. Er ligt een Luchtvaartnota 2020/2050 waarin heel duidelijk
gesproken wordt over groei naar 770.000 vliegbewegingen. Ik heb ooit eens een
interview gegeven. Ik heb het in dat interview ook genoemd, als dat gaat
gebeuren dan praat je hier dus over de hel van het Noorden. Er ligt een rapport
met betrekking tot de nieuwe luchtruimindeling. Dat betekent dat CDA mogelijk is
maar dat we dan met vaste routes gaan. Die vaste routes zijn nu al ingenomen.
Je merkt gewoon een toename. Wat wij hier ook heel duidelijk merken is het feit
dat het lobbycircuit Amsterdam/Amstelveen ten opzichte van de rest, de
secundaire banen Buitenveldert en Amstelveen. Dat is veel sterker dan de
dorpsgemeenschap Castricum of Heiloo et cetera. Dat frustreert, die gooien de
herrie over de schutting en wij krijgen dat over ons heen. Dat is heel vervelend.
Ik heb hier ook mensen bij mij gesproken die gewoon verhuizen. Ik ben zelf, mag
ik eerlijk zeggen, ook op zoek geweest naar een huis. Dan spreek ik makelaars in
Heerhugowaard of in Schagen die zeggen: “wij krijgen heel veel mensen die
vertrokken zijn vanwege de herrie vanuit die drukke Randstad”. Maar Den Haag
tolereert dat en wat we dan ook heel duidelijk zien in dat hele dossier is dat er
gewoon onvoldoende kennis is over het hele dossier. Of ik nu praat over politici of
praat over Tweede Kamerleden. We hebben nu in een nieuwe Tweede Kamer. Je
ziet dat er een drie- of viertal woordvoerders vertrokken zijn en dat die kennis
niet aanwezig is. Ook kennis bij wethouders ontbreekt. Maar je bent er als
bestuurder wel voor verantwoordelijk. Dat maakt het gewoon heel moeilijk.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Het is een hele mooie introductie in het onderwerp rondom het onderwerp hinder.
Als u het oké vindt zou ik nu nog iets specifieker in willen gaan op de afgelopen
anderhalf jaar waarin Schiphol echt met dat programma hinderreductie aan de
slag is gegaan en ook nog wat nader willen kijken naar de activiteiten die
Schiphol daaromheen heeft georganiseerd en hoe Schiphol heeft geprobeerd
samen met de luchtverkeersleiding daar betrokkenheid van de omgeving bij te
Pagina 70 van 185

organiseren. Als we specifiek ook kijken naar dat hinderreductieplan, dan ben ik
ook benieuwd of u naar meedenkbijeenkomsten of informatiebijeenkomsten bent
geweest. Of u bijvoorbeeld heeft meegedaan aan de onlineconsultatie en hoe u
specifiek bij de consultatie van het hinderreductieplan betrokken was.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent
Wat ik vertelde, ik ben bij een bijeenkomst geweest. Dan hoor je: “we zijn bezig
maar er is nog veel in uitvoering”. Maar vergeet niet dit was covid hoogspanning
dat was een klein zaaltje waar iedereen op grote afstand zat. Op zich komen er
dan ook niet zoveel mensen. Er waren ook wat mensen die protesteerden aan de
buitenzijde et cetera. Wat je ziet, dat is de rode draad door mijn verhaal steeds,
het is eenzijdig. Het zijn die maatregelen en als er andere maatregelen worden
gevraagd die in wezen niet de groei of het herstel doen naar het oude normaal,
dan werd dat niet behandeld. Ik heb heel duidelijk ook vragen gesteld naar
aanleiding van dat hinderreductieplan en gezegd van in die covidperiode waren er
zo weinig vliegbewegingen. Het aantal vliegbewegingen is teruggezakt naar zo’n
dertig procent van het totaal. Dan kun je ook anders vliegen. Dan hoef je niet
over die bewoonde kernen heen te vliegen. Dan kan je op een bepaald moment
ook zeggen ik vlieg om die dorpen heen. Dan loop je tegen een muur aan van
“nee, dat kan niet”, of in eerste instantie is het ´ja we gaan het onderzoeken”.
Dan ben je drie maanden verder en in het regioforum stel je weer de vraag van
hoe gaat u daarmee om? Dan wordt er weer gezegd: “wij kunnen dat niet doen
want het vergt een dusdanige implementatie”. Dan verwacht je van de regering
dat ze zeggen: “en nu is het afgelopen en nu gaan we dat gewoon doen en die
mensen te hulp komen”. Nee, het wordt gewoon gezegd: “het kan niet”.
Het hinderreductieplan daar staat ook het terugbrengen van het aantal
nachtvluchten van 32.000 naar 29.000. De regering heeft allang gezegd dat moet
gebeuren en zelfs in het hulppakket van Wopke Hoekstra staat dat het terug
moet naar 25.000. Daarmee wordt nu gewoon gezegd, wij kunnen wel terug naar
29.000 maar er gaat gewoon drie jaar overheen. Waarom gaat er drie jaar
overheen? Omdat het geïmplementeerd moet worden. Je zit met wetgeving en
afspraken. Daar loop je dus in wezen als vertegenwoordiger in dat hele
schipholdebat tegengaan. Er wordt wel een optie neergezet maar die optie die
hangt in een totaal geheel vast. En dan zegt men: “Europees hebben we dat
afgesproken, het zijn Europese voorschriften dus we kunnen niet anders”.
Schiphol heeft de macht in wezen in Den Haag met zijn gedrag en er is aan de
andere kant onvoldoende knowhow om dat te moeten doen. Maar iedereen staat
natuurlijk in dienst van Cora van Nieuwenhuizen om op bepaalde momenten dat
te doen. Je zit met een soort gevecht waar je steeds mee bezig bent. Ik loop
tegen die muur aan van kennis en onkunde. En het is heel lastig het juiste
verhaal te krijgen. Ik kan me best voorstellen als de regering morgen zou zeggen
en nu is het afgelopen en je zorgt maar dat er 29.000 vluchten zijn, en dat er
25.000 vluchten zijn. Maar dan zitten we met de slots en dat kan allemaal niet.
Zo vlucht men steeds weg en loopt maar weg en zie je het oude normaal weer
terugkomen met het aantal vliegbewegingen. Dan zegt meneer Van Dorst: “we
gaan om de dorpskern heenvliegen”.
We hebben nu pas een nieuwe site voor Schiphol: vliegherrie.nl. Voor de
aardigheid moet je eens kijken naar de commentaren die daar geleverd worden.
Al tik je gewoon een plaats in en dan zie je de belevenissen van de mensen. De
mensen konden vroeger bij BAS hun klachten indienen maar dan krijg je een
geautomatiseerd antwoord. Dat geautomatiseerde antwoord zegt: “we hebben uw
klacht ontvangen zullen het in onze statistieken opnemen en we zullen het
rapporteren”. Dat is zo frustrerend dat heel veel mensen hebben gezegd ik ga
Pagina 71 van 185

niet meer klagen bij Bas. De meesten die zeggen: mijn referentiemodel zijn het
aantal klachten die daar spelen. Terwijl je nu in wezen vliegherrie hebt en er zijn
al meer dan 15.000 klachten ingediend, maar die teksten die daarin staan die
laten exact zien hoe de belevenis van de normale burger of die nu in Heiloo
woont of in Gouda of in Rijsenhout. Die mensen die zijn het helemaal zat en moe.
Als je vraagt doe daar wat aan, zet gewoon in je communicatiestrategie duidelijk
van: wij willen echt minder hinder. Wij hebben als bewonersgroepen heel
duidelijk gezegd het is niet alleen de hinder. Wat we nu heel duidelijk hebben
meegemaakt is dat het de gezondheid aanpakt en het leefklimaat aanpakt. Het is
natuurlijk absurd als je in Amstelveen woont, en je hebt een buitenfestiviteit, dat
je gewoon anderhalve minuut je mond moet houden en dat je dan moet
verdergaan. Dan is het minderhinderplan zo eng en zo klein en zo minimaal dat je
zegt ik heb ineens 300 mensen minder hinder. Met de rest wordt geen rekening
gehouden.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Sorry dat ik u even onderbreek. Ik zou graag ook nog iets specifieker inzoomen
op de verschillende dingen die Schiphol heeft georganiseerd rondom dat
hinderreductieplan en of dat voldoende betrokkenheid creëert en iets specifieker
kijken naar dat proces.
Respondent
Nee dus, want we zijn geen steek verder gekomen. Als het zo zou zijn dat het
hinderreductieplan effect zou hebben gehad dan zou er een intense
samenwerking moeten gaan plaatsvinden tussen gemeentebesturen,
vertegenwoordigers, bewonersgroepen. Hoe kunnen we eruit komen? Het is
eenrichtingsverkeer. Aan de andere kant is het zo dat die boodschap niet over
komt. Plus het feit, en dat is denk ik het belangrijkste in dit dossier, het
vertrouwen is weg. Men heeft geen vertrouwen in het feit als er sprake is van
minder hinder. We hebben dat vorige week gezien met die reactie op van Drost
met, “ja moet je eens kijken wat we gegaan hebben. Een bochtje bij Uitgeest en
we kunnen anders aanvliegen”. In de communicatie wordt een verkeerd plaatje
gebruikt. Er worden twee maatregelen in één plaatje gedaan waarbij één
aanvliegroute staat op de Zwanenburgbaan terwijl er twee banen zijn,
Zwanenburgbaan en de Polderbaan. Daar win je het vertrouwen niet mee. Je wint
het vertrouwen als je zegt: “ik ga met Covid eromheen vliegen en ik houd er
rekening mee. Ik probeer dat vertrouwen te herstellen”. Als dat vertrouwen er is
en je gaat anders met de klachten om dan ontstaat er geen vliegherrie. Het is
misschien vervelend om te horen maar het is niet anders. Ik spreek niet alleen
voor mijzelf ik spreek ook voor de hele gemeenschappen hier. Sommige dingen
werken, maar het is natuurlijk absurd als je zegt: “ik kan ’s nachts wel eventueel
een bochtje maken maar overdag is het gewoon efficiency, doorvliegen met de
handel” Ik heb meneer Rinus, oud-directeur van de luchtverkeersleiding, weleens
verweten je hebt mijn postcode erin gezet en dan draai je echt met een bocht bij
mij over dat huis heen. Specifiek, je kan op de maatregelen ingaan, maar je komt
op punten terecht waarvan je zegt: “tja”.
Interviewer 2
Wij willen u heel graag een aantal specifieke vragen stellen over wanneer u input
heeft kunnen leveren en hoe die scope ook voor u was. We zouden graag een
aantal vragen nog even met u langslopen. Volgens mij heeft u net helder
geschetst uw boodschap en ook het vertrouwen dat u voelt dat er niet is, maar

Pagina 72 van 185

we willen graag nog een aantal vragen met u doorlopen. Dan kunt u daarop nog
aanvullen wat uw boodschap nog verder ondersteunt daarbij.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent
Onze input is geweest, er is hier een bijeenkomst geweest, we hebben onze
reacties gegeven als bewonersvertegenwoordigers.
Interviewer 2
Dat wilde ik graag bij u checken. U heeft aangegeven ik ben die bijeenkomst
geweest. U heeft het ook nog erover gehad dat er in het regioforum ook over is
gesproken. Klopt dat?
Respondent
Ik spreek regelmatig binnen het regioforum over het hinderreductieplan. Daar
komt het ook regelmatig langs, dan krijgen we dit soort velletjes zoals jullie
kunnen zien. Die ken je dan. Dat wordt verkend. Een aanleg tweede Kaagbaan
wordt verkend en sluiting Aalsmeerbaan. Dan kun je wel zeggen dat wordt
verkend, maar niemand wil dat. Ja, Aalsmeer wil dat maar die mensen bij de
Kaagbaan willen dat absoluut niet. Er staat hier beperking van het aantal
vluchten per uur. Maatregel is reeds eerder verkend en is niet uitvoerbaar. Als je
de antwoorden op dit soort stukken ziet dan zakt de moed je in de schoenen. Het
kan niet en dit soort gedrag, wat je steeds terug ziet komen dat frustreert
gewoon het geheel.
Interviewer
Als u kijkt naar de manier waarop u uw input hebt kunnen leveren, bijvoorbeeld
die bijeenkomst waar u dan bent geweest. Bent u daarvoor uitgenodigd? Hoe wist
u dat die bijeenkomst plaatsvond?
Respondent
Er kwam een bericht langs in de mailbox dat de luchtverkeersleiding dat ging
organiseren. Er waren drie bijeenkomsten geloof ik allemaal van één uur of
anderhalf uur, eentje ’s middags en eentje ’s avonds. Daar zijn een aantal
mensen geweest en die hebben gezegd: “het wordt allemaal beter, het kan
allemaal, we gaan het opnemen”.
Wat het echt geeffectueerd heeft weet ik niet. Er werden zelfs vragen gesteld van
“dat wist ik niet hoe kan dat, heeft u dan last?”. Het heeft onvoldoende gewerkt
qua communicatie. Dat moet ik gewoon heel eerlijk toegeven. Later is dat in
wezen in ook vertaald in dit soort uitingen, van “het kan niet”.
Daar komt dus met name boven tafel wat leeft. Maar het beperken van de
vliegbewegingen dat kan niet, dat past niet in de groeistrategie. Dan krijg je
steeds die botsing. Die botsing had je daar op die bijeenkomst. Dan heb je ook de
botsing in het regioforum van “het kan niet”. Dus je komt niet verder. Dan kun je
wel zeggen ik heb dat leuk georganiseerd, maar je komt niet heel veel verder. En
ik snap wel dat jullie gaan zeggen is er wel voldoende participatie geweest?
Participatie werkt als er tweerichtingsverkeer is.
Interviewer
Klopt het dat u eigenlijk ook zegt dat in die zin dat u wel de mogelijkheid had om
te participeren via de bijeenkomst, maar dat het onderwerp waar het eigenlijk
over ging en de dingen die u graag aan de orde wilde stellen, dat dat niet
aansloot bij wat Schiphol en bijvoorbeeld de luchtverkeersleiding aan de orde kon

Pagina 73 van 185

en wilde stellen? De scope waar u het graag over wilde hebben, dat matchte niet
met de scope die Schiphol en de luchtverkeersleiding had?

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent
Absoluut. Je zat met twee verschillende uitgangspunten. Je wordt als bewoner
uitgenodigd voor minder hinder, dan merk je er wordt heel veel naar de toekomst
geschoven. Eén van die maatregelen van CDA vliegen waarvan wij allang gezegd
hebben dat had in de covidtijd gekund. Dan hadden ze bij Bergen of Heiloo ze
een duizend feet hoger kunnen zitten. Nu wordt er gezegd: “bij de
luchtruimindeling dat gaan we doen”. Dat staat ook hierin, CDA-brieven met de
rapportage en zo. Maar, dat kan alleen als er vaste routes gewerkt wordt. Vaste
routes betekent dat een aantal mensen vrijgespeeld worden maar een aantal
mensen niet. Daar kom je er dus niet mee. Als je zegt we gaan CDA doen maar
we bewaren het waaiermodel, ik noem dat maar even het waaiermodel waarbij je
invliegt vanaf Bergen tot en met Wijk aan Zee en je gaat die bocht maken, nee
staat er in dat plan. In het plan staat dat het ook juist de bedoeling is om te
komen tot brandstofbesparing en dat het mogelijk is om via een kortere route
aan te vliegen op de Polderbaan. Dit betekent dus dat men in plaats van dat men
op Bergen gaat aanvliegen, dat men op Wijk aan Zee of Beverwijk gaat
aanvliegen en dat de techniek sneller kan vliegen. Wat er dan ook wordt
geroepen: “wij kunnen dan met het GPS-systeem waar de Polderbaan mee
uitgerust is het aantal vliegbewegingen van anderhalve minuut terugbrengen
naar 70 seconden”. Dit betekent dat er dus veel meer vliegbewegingen gaan. Dat
soort zaken die dan naar voren komen bij doorvragen, dat frustreert gewoon. Het
betekent gewoon dat we nog veel meer herrie krijgen.
Interviewer 2
Mijn collega vroeg u net of de scope waar u het over wilde hebben en waar
Schiphol het over wilde hebben, dat dat niet met elkaar overeenkwam. Was het
voor u vooraf, voordat die naar die bijeenkomst ging duidelijk waar gaan we het
met elkaar over hebben, wat is de reikwijdte waar we het over gaan hebben?
Respondent
Ik was benieuwd wat er aan minder hinder, welke mogelijkheden er zijn. Toen
werd al gesproken over vaste routes die gaan gebeuren.
Interviewer
Zegt u daarmee dat het voor u dus niet helemaal helder was vooraf van wat ligt
er nu eigenlijk waar we het met elkaar over hebben?
Respondent
Nee, laat ik het zo zeggen: het was het minderhinderplan en er zou een
presentatie komen en we hebben een presentatie gezien. Omdat je het in principe
zo goed inziet en een beleving hebt van verschillende dossiers. Want wij hebben
heel veel bijeenkomsten gehad over een aantal zaken, van ja dat werkt niet. Een
ander voorbeeld, jullie kennen waarschijnlijk de app Notifly. Daar werd een hele
bijeenkomst van georganiseerd van: daar kunt u zien wat u de volgende dag aan
vliegbewegingen krijgt. Dat wordt dan afgetopt op meer dan zestien. Als je dan
gewoon ziet dat daar eigenlijk vijfentwintig te hoort te staan, dat werkt dan zo
frustrerend. Dat zijn dan halve waarheden die gecommuniceerd moeten worden.
Dat komt dan weer uit het verhaal kijk eens wat wij doen, u kunt op elk moment
zien, wij kunnen zien wanneer er files zijn maar we kunnen dan zien wanneer is

Pagina 74 van 185

er een file in de lucht maar er wordt een halve waarheid verteld. Dat werkt niet
goed.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Had u het idee dat u ook voldoende informatie had om die input goed te kunnen
leveren? Los van die stijl van communiceren, was de beschikbaarheid van
informatie voldoende voor u en de toegankelijkheid van die informatie om uw
inbreng te kunnen leveren?
Respondent
Nee, want als je het van tevoren stelt dan is dit en dit niet bespreekbaar. Maar
dat komt nu uit dit document. Heel veel dingen zijn gewoon onbespreekbaar
omdat dat zogenaamd niet mogelijk is of vanwege internationale afspraken. JOp
een bepaald moment kan je iets labelen als hinderreductieplan. Dan moet je op
een bepaald moment wel ook leveren. Dan moet je op een bepaald moment
zeggen ik ga minder hinder doen. Het gevoel is er niet dat er daadwerkelijk
stappen worden gezet. Ik omschreef het vanmorgen met de gedeputeerde als
volgt: we zitten in een soort impasse. Een impasse van beleving en een impasse
van Schiphol die bepaalde dingen roept maar gewoon niet navolgt en zegt wij
willen minder hinder. Ja, als je minder hinder wilt, dan zeg je ik ga de trein
stimuleren, ik doe geen korte vluchten meer, ik neem heel duidelijk stappen met
betrekking tot de aanvliegroutes die ik niet over bewoond gebied ga doen. Dat
zijn duidelijk stappen waarvan je zegt dat is minder hinder. Maar niet dat je zegt,
ik respecteer plannen en ik doe een groot beroep op elektrisch vliegen wat de
mogelijkheden daarvan zijn. Terwijl er rapporten genoeg liggen met betrekking
tot elektrisch vliegen dat je die kisten met meer dan honderd mensen nooit
omhoog krijgt. Ook niet in twintig jaar tijd. Die ontwikkeling is er niet. Nu worden
er steeds nog vliegtuigen door Boeing afgeleverd, wat kost een 737? Dat kost
honderd miljoen. Laten we zeggen, dat heeft een economische levensduur van 25
jaar. De herrie die misschien iets minder is, wordt opgelost doordat met meer
gaat vliegen. De intensiteit, het gevolg voor de gezondheid die met name door
covid en die klimaatomstandigheden die in het IPCC-rapport naar voren komt, dat
wordt hier gedaan. Ik verwacht als ik praat over minder hinder een veel bredere
scope. We moeten het anders benaderen. We moeten invulling gaan geven op
klimaat, op duurzaamheid et cetera en geen vage beloften die door allerlei
wetenschappers weggezet worden. We moeten niet naar vaste routes gaan
waarbij rapporten liggen over de gezondheid dat dat gewoon effect heeft een
verkorting van de levensverwachting is. Er liggen rapporten in Atlanta die
concluderen dat veel hinder een verkorting van de levensverwachting geeft. Dat
moet je niet willen. Wij zitten als bewoners er redelijk goed in, maar je ziet dat
de bestuurders het aan kennis ontbreekt. De bestuurders moeten een beroep
doen op ambtenaren, om die kennis te krijgen. Als dat ook een beetje gestuurd
wordt dan kom je er ook niet. Ik snap de opdracht wel maar laat ik het zo
zeggen, het feit van die participatie is dat goed georganiseerd, nee. En waarom
ook niet? Omdat je dan ook nog zit in het feit dat de organisatie heeft
plaatsgevonden in de Covid periode waarbij in wezen het aantal vliegbewegingen
teruggezakt is naar dertig procent. Als ik nu zie wat er de afgelopen zes weken
gebeurt waarbij die intensiteit sterk is toegenomen, dan zeg ik: de mensen
worden echt horendol. Ik heb hier afspraken, ik ga ook naar de gemeenteraad
toe, inspreken in de gemeenteraad van onderneem actie en weet wel wat er gaat
gebeuren. Het is natuurlijk absurd dat gemeenteambtenaren zich moeten
uitspreken. Er ligt een heel dun pakket aan maatregelen die eigenlijk de grote
hinder niet oplossen maar alleen de randgevallen.
Pagina 75 van 185

Het geval van de bocht van Uitgeest. Ik zat in het regioforum vorig jaar mei/juni.
Toen kwam de verbetering dat er om een woonwijk in Assendelft naar het westen
uitgebreid is. Daar ligt een hele nieuwe woonwijk. De vraag was of daar niet met
een bocht omheen gevlogen kon worden. Dat was effectief mogelijk en met name
alleen ’s nachts. ’S nachts is het zo dat de benadering van die Zwanenburgbaan
nagenoeg gelijk is aan de benadering van Polderbaan. Daar vindt het meeste
nachtverkeer plaats. Toen heb ik geroepen in het regioforum: ja dat wil ik ook. Ik
wil ook een bocht. Die bocht is toen besproken. Er zijn een aantal bijeenkomsten
geweest, ook met LVNL. Dat heeft geresulteerd in een kleine aanpassing waarbij
je dan de vliegbeweging iets naar boven gaat maar het moet nog steeds
ingevoerd worden. Dat wordt dan als groot nieuws gebracht door LVNL: “kijk
eens even wat we gedaan hebben”. Maar de herrie overdag, dat geeft enorm veel
weerstand want dat is niet opgelost. Daar komt je er niet mee.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Dat begrijp ik. En als u dan kijkt naar het proces dat doorlopen is rond dat
hinderreductieplan, was in uw optiek ook iedereen in staat om zijn inbreng te
geven? Dus iedereen die eigenlijk iets in zou moeten brengen, was die ook in
staat om die inbreng te leveren?
Respondent
Ja vanuit de bewonersgroepen en landelijke bewonersvertegenwoordiging die
daar heel duidelijk woordvoerder is, is er continu gewezen op het feit dat er meer
actie moet komen. De enige oplossing is gewoon krimp. De provincie zit helemaal
vast met betrekking tot de woningbouw. Er moeten in deze regio 350.000
woningen gebouwd worden. Schiphol maakt dat gewoon niet mogelijk. Ik weet
nog dat het plan bestond om in Uitgeest Noord honderd woningen te bouwen. Dat
kon niet omdat dat onder de aanvliegroute ligt. Castricum wil aan de zuidkant
uitbreiden, dat kan niet omdat dat onder de aanvliegroute ligt. Zo ligt die
blokkade in wezen van Schiphol tegenover de hele regio. Dit hinderreductieplan is
zo klein en er worden zoveel excuses gezocht dat je niet echt tot hinderreductie
komt. Het is gewoon een bevestiging van het feit “hoe kan ik bepaalde dingen
efficiënter maken met aanvliegen”. Maar de echte hinder wordt niet
weggenomen. Kijk nog maar even heel goed naar die antwoorden die gegeven
worden op ingediende maatregelen. Die zeggen: “dat kan niet want het pas niet
in de uitvoerbaarheid.” Groei kan niet. Wil je de leefbaarheid terugbrengen in
deze regio, dan moet het businessmodel van KLM opzij.
Van de week kwam er een prachtig twitterbericht voorbij met betrekking tot wat
zijn de kosten van Chicago naar Amsterdam? Daar betaal je bij de KLM € 800
voor. Er is een andere oplossing. Je vliegt van Amsterdam eerst naar Düsseldorf,
en van Düsseldorf vlieg je naar Chicago. Dan betaal je € 530. Dat betekent dus
dat het wordt gefaciliteerd om hele korte vluchten te maken. Die overlast wordt
dan veroorzaakt en iedereen zegt dat is toch een absurditeit. Wat je nu weer ziet.
Adverteren voor € 39 naar Barcelona. Men had gewoon moeten zeggen vanuit de
regering, onder de 500 kilometer gaan we met de trein. We gaan de
infrastructuur daarop aanleggen. Dan doe je daadwerkelijk iets aan hinder. Dan
breng je het aantal terug.
Interviewer
Is dat volgens u ook iets waar bijvoorbeeld Schiphol en LVNL iets mee moeten
doen? Of is dat volgens u ook meer een politieke keuze?
Respondent

Pagina 76 van 185

Het is beide. De omgeving Tata Steel is hier een prachtig voorbeeld. Als een
ondernemer zegt: “ik veroorzaak overlast maar ik ga in gesprek met de
omwonenden om dat terug te brengen. Ik zet daar een filterinstallatie neer van
250 miljoen”, dan neem je als ondernemer verantwoordelijkheid. Als de
ondernemer, hier Schiphol of KLM gezamenlijk zouden zeggen wij gaan echt iets
doen aan het klimaat en aan die verwachting en hoe kunnen we elkaar bereiken
en ik doe dat in samenspraak. Maak dan gewoon van Schiphol een soort hub
functie voor de trein en leg de Noord-Zuidlijn aan en zorg zo snel mogelijk dat je
aangesloten wordt. Maak ook het treinkaartje net zo duur als de vliegtickets.
Zolang we zitten met een wet uit 1944 waarbij de kerosine niet belast mag
worden kom je niet zo ver. Er zit een ongelijk speelveld. Je zou als ondernemer
ook kunnen zeggen: “ik ga dat anders interpreteren en ik doe een stap naar
verduurzaming”. Verduurzaming betekent bij de KLM en Schiphol stillere
vliegtuigen, maar dan moet je ook die andere vliegtuigen weren. Die 747’ens
komen hier nog steeds bulderend voorbij. Dan vliegt de decibel naar 82. De wil is
aan die andere kant absoluut onvoldoende ten opzichte van dit plan.
Communicatief is het geweldig hoor, dan zeg je: “weet je wat, ik ga een mooi
etiket doen, een minderhinderplan. Ik maak een website ervoor.” Maar je moet
ook leveren. Als je niet levert, en in het hele Schipholdossier zie je dat, als je
onvoldoende levert gaat de ander leveren. Dan komen andere wetenschappers
erbij en die gaan rapporten schrijven. Dan komen burgerwetenschappers, laat ik
het zo maar even zeggen, en die gaan hun rapporten schrijven en die gaan
toetsen of je wel betrouwbaar bent in je gegevens. Als je dan manipulatief
bepaalde rekeningen anders gaat interpreteren en je zegt nee ik ga de CO2 doen
tot 900 meter en daarboven geldt het allemaal niet meer, dan is dat vertrouwen
er niet. Laten we zeggen, als het vertrouwen er is en de wil aan de andere kant
om daadwerkelijk te komen tot minder hinder, dan is dat niet een groeistrategie
die je neerlegt in een nota eind 2019 om te komen naar 770.000
vliegbewegingen.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
En als u dan kijkt naar de inbreng die u geleverd hebt op het hinderreductieplan,
op de bijeenkomsten, het regioforum of op andere manieren, is voor u nu ook
helder en inzichtelijk wat er met die inbreng is gebeurd? Is dat voor u
herleidbaar, is daarover teruggekoppeld door Schiphol?
Respondent
Ja, dit soort rapportages, dat is de terugkoppeling die je krijgt. Daarin staat dan
van het kan of het kan niet. Je moet het voor de aardigheid maar eens even
doorlezen hoeveel maatregelen er gewoon niet kunnen en niet passen, maar juist
die maatregelen zijn gericht op het minder hinder hebben. Dat komt niet voor. Ik
snap Schiphol wel, die zegt zolang dit kabinet niet ingrijpt en ik zit met een VVDgerelateerd kabinet die zegt iedereen moet kunnen en ook de consument moet
voor € 39 naar Barcelona kunnen en die gaat voorbij aan het klimaat, dat
frustreert heel duidelijk bij ons.
Interviewer
Als u even uw antwoord samenvat zegt u eigenlijk dat de terugkoppeling er wel
is, alleen dat de inhoud van de terugkoppeling dat bij voorbeeld heel veel dingen
niet kunnen, dat daar voor u een probleem zit. Klopt dat?
Respondent
Ja, plus het feit dat men onvoldoende oplossingsgericht is om tot een oplossing te
komen. Als de behoefte heel duidelijk is, dat je minder hinder wilt, dan moet je
Pagina 77 van 185

op een bepaald moment ook zeggen van hoe kunnen we dat doen. Niet
vooruitschuiven en zeggen: “nee wij gaan dat mogelijk maken”. Even weer over
dat CDA en de glijvluchten, dan gaan we heel veel mensen ontlasten want ze
vliegen bij Heiloo veel hoger en dan kunnen ze later een bocht maken. De vraag
is dan: waar gaan die wegen lopen? Die snelwegen in dat luchtruim. Daar krijg je
dus geen antwoord op. Neem een voorbeeld van, we hebben hier de zogenaamde
verbinding van de A8 naar de A9, de snelweg. Bij Zaandam door naar Heemskerk
en dat zou dus het dorp Krommenie enorm ontlasten omdat daar steeds dat
verkeer loopt. Al 25 jaar. Men kan het niet eens worden over het dossier,
inspraak en toestanden. Deze beweging met betrekking tot vaste routes wordt via
een algemene maatregel van bestuur gewoon geregeld. Dan zie je dat er dus
gewoon structureel iets fout zit in een stukje besluitvorming waarbij dus de
burger eigenlijk niet kan zeggen ik wil het anders. Je kan erop wachten, zolang
laten we zeggen de sector doorgaat met dit beleid, dat je steeds meer tegengas
gaat krijgen vanuit bewonersgroepen, vanuit wetenschappers et cetera dat het op
een bepaald moment ondoenlijk wordt om dit beleid te handhaven. Wij zijn als
Nederland te klein voor zo’n groot instituut. Maar we hebben andere problemen
ook in Nederland, we zijn een belastingparadijs. Ook dat wordt zogenaamd
goedgekeurd omdat het allemaal goed is terwijl we zeggen eerlijk gezegd is het
niet juist om dat op deze manier te doen, andere partijen zoals Amazon of wat
dan ook of Google te helpen met belastingontduiking maar dat gebeurt wel. Dat
zit een beetje in de structuur van denken in Den Haag om dan te zeggen van ja
ben ik wel bewust van mijn ethische verantwoordelijkheid in dit geheel. Daar gaat
het hier heel duidelijk om, om de ethiek van het verhaal. Het is niet het etiketje
alleen maar minder vliegen en een site maken. Nee, hoe bereik ik daadwerkelijk
het feit van minder hinder en hoe kan ik het leven dragelijk houden? Als je kijkt
naar de kaart en de aanvliegroutes dan zie je gewoon een hele grote witte vlek
waar eigenlijk helemaal niet gebouwd kan worden. Ik weet niet of jullie op zoek
zijn naar een eigen huis of iets dergelijks maar het is natuurlijk absurd dat dit
soort blokkades er gewoon zijn.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Er zijn nog een paar punten waar het goed is om bij stil te staan en dan denk ik
dat wij ook de meeste input hebben die wij nodig hebben voor onze toetsing.
Schiphol heeft er voor gekozen, ook gelet op corona maar ook om een bredere
groep te bereiken, naast de bijeenkomsten in te zetten op een online consultatie.
Als u nu over de hele brede linie kijkt, de bijeenkomsten, die online consultatie,
vindt u dan als ook gekeken wordt naar de representatie, dat ook voldoende
mensen hebben mogen en kunnen participeren en dat ook de representativiteit
van die groep of de breedte van de groep die mee heeft kunnen doen, is dat
voldoende of hoe kijkt u daarnaar?
Respondent
Je moet even in het tijdpad kijken. Je doet dit tijdens een covid. Dat betekent dat
je een totaal ander geluid krijgt dan dat je het op dit moment zou doen of
gewoon één jaar later. Je zou in 2019 met zo’n 500.000 vliegbewegingen, dan
zou je het moeten doen. Niet met een feit van 120.000 vliegbewegingen. Je krijgt
een heel ander iets. Het is ook zo, dat merken wij ook al heel duidelijk als
bewonersvertegenwoordigers, vele mensen hebben het opgegeven. Dat heeft
geen zin meer om te reageren want ze doen er toch niets mee. Nogmaals, kijk op
vliegherrie.nl en dan zie je de emotie. Er zit veel emotie in en dan zie je het echte
verhaal. Hier ligt echt een probleem. Hier ligt een probleem van de maatschappij

Pagina 78 van 185

ten opzichte van het instituut, dat je op moet lossen als je verantwoordelijk
bestuurder bent.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer 2
Heeft u zelf nog meegedaan aan de online consultatie?
Respondent
Nee, ik heb mijn functie in het regioforum dus wat dat betreft, dat moet je maar
naluisteren, doe ik mijn mond al genoeg open daar. Er iets niets veranderd in het
hele gedrag, dit is een klein onderdeeltje. Ik heb de oude CRO’s nog
meegemaakt, zat ook iedereen rond de tafel. Men is geen meter opgeschoten.
Toen ik eind 2015 afscheid nam van het dossier en eind 2019 weer opnieuw
begon, toen dacht ik bij mezelf: “nu ben ik er vijf jaar uit geweest, kijken wat er
is gebeurd”. Men draait in hetzelfde cirkeltje rond. Er worden geen beslissingen
genomen. Je ziet gewoon dat Schiphol de wet voorschrijft hoe het kabinet moet
handelen. Dit zijn leuke pleistertjes voor het geheel maar de wond is veel dieper.
Het is voor jullie ook niet makkelijk, dat snap ik ook wel hoor.
Interviewer
Ik ga even kijken of wij alle punten hebben geadresseerd die wij graag besproken
willen hebben.
Interviewer 2
Ik kijk even met je mee. We hadden een aantal vragen specifiek ook over de
online consultatie dus die zijn niet van toepassing op uw bijdrage. Over de scope
hebben we uitgebreid gesproken, over de urgentie. Kunt u misschien nog iets
extra’s toelichten over wat de opzet was van de bijeenkomst die u heeft
bijgewoond was? Ik zal het even checken. Het was een presentatie en daarna was
er ruimte voor vragen en opmerkingen?
Respondent
Laat ik het zo zeggen, het was een minimale bijeenkomst. Er waren maar acht of
negen man. Ik weet niet wat er aan publiciteit is gedaan. Er is eigenlijk weinig
over te zeggen. Als ik voor een zaaltje zou moeten spreken met acht man dan
zou ik zeggen dit heeft geen zin, dit is niet echt de gemeenschap consulteren. Dat
mist het doel volledig.
Interviewer 2
Zijn er tijdens die bijeenkomst nog specifieke vragen, u zegt er zaten niet veel
mensen maar zijn er specifieke vragen aan de mensen in de zaal gesteld?
Respondent
Er waren mensen de zeiden: “u zegt dat u niet over mijn huis vliegt maar dan
moet u eens een keer komen luisteren.”
Interviewer 2
Ik bedoel meer van de kant van Schiphol en LVNL, of zij specifieke vragen aan de
zaal hebben gesteld en wat u van die vragen vond, of dat heldere vragen waren
voor u.
Respondent
Het staat me helemaal niet bij. Het was een plan uitleggen, we gaan met dat
minder hinder beginnen en dat was nog helemaal voor de schema’s die wij als

Pagina 79 van 185

rapportage kregen in het regioforum. Het regioforum is wat dat betreft veel
actiever daarin en vraagt in wezen vanuit de bewonersvertegenwoordigers, maar
ook vanuit de BRS, ze vragen gewoon om veel meer prestatie dan er geleverd
wordt. Het is een te dun pakket. En nogmaals, ons commentaar is altijd, het feit
groei moet kunnen en daar worden die maatregelen voor gedaan. Minder hinder
betekent meer groei. Er is gewoon iets bijgekomen over leefklimaat, over
gezondheid en waar heb je recht op? Ik ben ooit eens, de eerste keer dat ik in de
politiek kwam en dat heb ik toen ook nog weleens bij Alders verteld van waarom
ben ik zo betrokken bij het dossier? Wij moeten ons als bestuurders heel duidelijk
druk maken om snelwegen en er moeten geluidsschermen komen. Hier is niets
voor nodig. Men vliegt gewoon dwars over je heen zonder hinderbeperking. Ik
heb zelfs een keer een vraag gehad van een gemeenteraadslid van waarom laten
we ze niet betalen voor het overvliegen. Het zit gewoon diep en velen hebben het
opgegeven en die zeggen van het werkt toch niet. De antwoorden van Schiphol
die praten niet over duurzaamheid. Ja we gaan bio kerosine doen. Ik weet niet
waar het vandaan moet komen? De productie van dat spul wordt drie tot vier
keer zoveel als gewone kerosine. Denk maar niet dat de consument dat gaat
betalen.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Ik denk dat we aardig door onze vragen heen zijn. Nog één vraag die we nog niet
aan de orde hebben gehad en die misschien wel goed is om aan de orde te
stellen. Dat is de vraag wat uw idee is bij de doelen die Schiphol en de
luchtverkeersleiding hebben ook met dit hinderreductieplan en ook met de
toetsing en het gesprek dat zij daarover hebben gevoerd met de omgeving. Heeft
u een beeld wat de doelen van Schiphol en LVNL daarmee waren?
Respondent
De bedoeling was om te zeggen van: “kijk eens wat wij doen voor de bevolking”.
Maar de achtergrond, dat heb ik nu al een paar keer gezegd, is het feit van hoe
kunnen we groei realiseren en het aantal gehinderden terugbrengen en daarmee
gewoon de groeidoelstelling die in de Luchtvaartnota 2020/2050 ligt, hoe kunnen
we die verwezenlijken? Dat is in wezen de doelstelling. We komen jullie aan de
ene kant tegemoet, maar aan de andere kant moet vliegen mogelijk blijven. Ik
ben niet tegen vliegen, laat ik dat even vooropstellen. Ik ben tegen het feit dat
bepaalde instituten weigeren in veranderde omstandigheden, en we praten nu
duidelijk over veranderde omstandigheden, om daar adequaat beleid op te
voeren. Je zou kunnen zeggen als ik nu een nieuw hinderreductieplan ga maken,
maak het dan zo dat ik rekening houd met de nieuwe omstandigheden. Hoe kan
ik rekening houden met het klimaat, hoe kan ik rekening houden met de
gezondheid en hoe kan ik het leven op de grond beter maken dan het nu is. Het
is een redenatie van boven naar beneden en niet een redenatie van beneden naar
boven. Ik denk dat iedereen zal zeggen: “ik zet mijn handtekening eronder en
hoe gaan we dit gezamenlijk op een andere manier oplossen waarbij wel rekening
wordt gehouden met omwonenden”. Voor mijn kinderen en kleinkinderen laat ik
het zo maar even zeggen, die wil je dit in wezen niet aandoen. Het is absurd dat
wij een korte termijngedachte hebben en zeggen: “wij moeten bepaalde dingen
gaan leveren”. We weten nu dat de uitgangspunten in 2030 die er staan, niet
gehaald worden door dit gedrag. Daarbij zou je dus gewoon keihard moeten
stellen, iedereen die hier in Nederland een maatschappij runt die is daarvoor
verantwoordelijk. Of dat nu Shell is, of een gebruiker van Shell. Die moeten eraan
voldoen. Tata moet eraan voldoen, wij in onze auto moeten voldoen. Het kan niet
zo zijn dat wij in ons autootje allemaal strak elektrisch moeten rijden en dat
Pagina 80 van 185

anderen het klimaat voor ons verpesten. Dat mag niet zo zijn. Er moet een
evenwicht ontstaan in gedrag waarbij wordt gezegd. Hoe kunnen we in de
veranderde omstandigheden na covid en met de extra rapporten en het IPCCrapport over klimaat iets gaan doen? We moeten nu wat gaan doen en we
moeten maatregelen gaan nemen. Ik ben geen GroenLinkser of Partij voor de
Dieren hoor, maar ik vind dat wel een verantwoordelijkheid die we moeten
hebben. Dan is zo’n hinderreductieplan, wat heel groot gebracht wordt, te iel en
te klein en in de tijd achterhaald. Er moet wat dat betreft veel meer gebeuren. Ik
heb het ook in het regioforum gezegd. Maak geen plan tot 2050. Maak een plan
tot 2030 en zet daar je doelstellingen neer en je maatregelen hoe je het gaat
halen. Niet gaan zeggen de economie is belangrijker dan het leefklimaat. Als we
zo doorgaan weten we dat natte voeten krijgen.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Ik kijk nog even naar mijn collega maar volgens mij hebben wij voldoende input
ook voor de taak waar wij voor staan ten aanzien van de toetsing van het proces.
Dan wil ik u ontzettend bedanken voor dit gesprek en voor uw tijd.
Interviewer 2
Moeten we het nog over de follow up hebben van de toekomstige communicatie?
Interviewer
Het is goed om die misschien inderdaad nog even te pakken. Dat is een punt wat
we inderdaad nog niet goed genoeg geadresseerd hebben. Het hinderreductieplan
heeft zoals Schiphol dat zelf noemt een levend karakter. Dat betekent dat er ook
maatregelen nog bij zullen komen en af zullen vallen. De minister heeft daarbij
ook aangegeven dat het belangrijk is dat de omgeving bij die wijzigingen
betrokken zal worden. Heeft u nu voldoende beeld hoe die toekomstige
betrokkenheid eruitziet en hoe Schiphol daar invulling aan gaat geven? Of is dat
bij u niet bekend?
Respondent
Nee, het wordt geroepen maar laat ik het zo zeggen, er is gedragsverandering
voor nodig. Ik heb het daar vijf minuten geleden heel duidelijk over gehad. Als je
praat over het dynamisch plan dat Schiphol dan wil, dan zal je de dynamiek van
wat er de afgelopen anderhalf jaar is gebeurd moeten inbrengen in het verhaal.
Dat betekent dat je heel duidelijk moet gaan omschrijven wat je doelstellingen
zijn van duurzaamheid en hoe je dat gaat invullen. Het is niet alleen hinder meer,
het pakket is vele malen breder geworden om het zodanig te maken dat het
ingepast wordt in een plan wat tot 2030 en niet tot 2050. Wij kunnen niet
vooruitkijken en niet hopen dat er een of andere wetenschapper een elektrisch
vliegtuig uitvindt of waterstof. Daar mag je geen politiek op bedrijven. Je moet
rekening houden met wat je nu weet en wat je ziet gebeuren en dat je daar een
adequaat beleid op maakt. Dat is niet het aantal minder gehinderden. Het is om
het leefklimaat en de gezondheid te verbeteren.
Interviewer 2
Als ik u goed begrijp, mochten er wijzigingen dus gaan plaatsvinden aan het plan,
is voor u niet helder van hoe zou ik daarbij betrokken worden?
Respondent
Er is een verzoek gedaan dat we onze plannen weer in konden dienen. Er liggen
allerlei plannen en het hele plan draait om het feit hoe krijg ik minder hinder. Het
Pagina 81 van 185

is alleen maar door. Andere plannen om een wissel te trekken op toekomstige
mogelijkheden dat is het plan niet. Je zou ook vanuit de regering, zeker van het
ministerie het plan krimp zoals dat door de CE Delft is gemaakt voor de
gemeenteraad in Amstelveen, dat zal je ook op de lijst moeten zetten en dat
gaan onderzoeken en toetsen of dat is wat Schiphol en KLM zeggen: “het is goed
voor de economie”. Het is vervolgens aan het kabinet om na te gaan of dat
inderdaad zo is en of wij niet met minder vliegbewegingen kunnen. Dat wij in dit
kleine land met 17 miljoen inwoners zeggen van: “het meeste geld wordt toch
verdiend in de Randstad”. We zijn nu eenmaal een volk dat heel duidelijk over de
hele wereld gaat qua zakendoen. Dat moeten we niet verbieden. We hebben wel
geleerd zoals we nu met elkaar praten dat dit soort vergaderingen soms vele
malen effectiever zijn in een vliegtuig stappen naar Tokio om daar te gaan
overleggen en weer terug te gaan. Het gaat allemaal via Zoom en het is vele
malen effectiever. Wij kunnen 1,5 uur met elkaar moeten praten. Anders had ik
in de auto moeten stappen en naar Den Haag moeten komen, kosten moeten
maken. Het is niet nodig.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer 2
Ik moet hem toch nog een keertje stellen want ik moet hem hier ook invullen en
ik heb hem toch niet helemaal scherp. U geeft nu een inhoudelijk beeld ervan. Mij
gaat het even over het proces. Weet u op dit moment, wordt u in het regioforum
hierover bijvoorbeeld regelmatig geïnformeerd of we weten op het moment dat er
iets gaat wijzigen.
Respondent
Wij hebben in het regioforum gezegd los eerst het oude probleem op. Er ligt een
hele stapel van hinder-reductie-verzoeken. Los die nu eerst eens op voordat we
met allerlei nieuwe maatregelen komen. Het is heel makkelijk om te gaan roepen
van: “kom maar met nieuwe ideeën”. Maar dan moet je wel ook alle ideeën
waarvan je zegt het kan niet, een andere plaats gaan geven. Anders blijven we in
die cirkel rondgaan, en dat doen we al vijf jaar. We blijven wat dat betreft
gewoon rondgaan, met dat hinderreductieplan. Er werd continue in dit soort
overlegstructuren geroepen: “het gaat anders het moet anders”. Het is de
grootste moeite, dat weet ik nog wel in 2015 over de vliegbewegingen. En
meneer Dijsselbloem (OVV) heeft het over de veiligheid gezegd. Het kan eigenlijk
niet, die kruisende bewegingen waarbij een start en een landingsbaan over elkaar
heen kruisen, dat mag in wezen niet. Dijsselbloem roept dat maar men gaat
gewoon door dus het zit in de genen, in het DNA van Schiphol om wel naar de
buitenkant te zeggen ik luister naar het publiek maar aan de andere kant gewoon
de eigen weg doorgaan. Het is een beetje zwart-wit en natuurlijk dit zijn kleine
oplossingen maar kijk ook de discussie over het hinderreductieplan in het
regioforum, daar zie je bewoners heel duidelijk steeds opkomen van zorg nu eerst
dat je aan je oude voorwaarden met hinderbeperking hebt voldaan.
Interviewer
Dat is denk ik een mooie samenvatting en een mooie afronding van dit gesprek.

Pagina 82 van 185

Bijlage 14 Interviewverslag 4

Betreft

Gesprek in het kader van toetsing
participatieproces hinderreductieplan Schiphol;
respondent 4 (maatschappelijke partij)

Vergaderplaats

Virtueel via Zoom

Deelnemers

Respondent 1 en 2, Interviewer 1 en 2

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Dan is het misschien goed om te beginnen om te kijken op welke manier jouw
organisatie betrokken is geweest bij dat hinderreductieplan. Dus op welke manier
is de organisatie betrokken geweest bij de consultatie van dat
hinderreductieplan?
Respondent 1
Wij hebben gezeten in een groep die daar ook advies over heeft gegeven volgens
mij. Daarnaast hebben wij ook veel gesproken met bewoners over het plan. Niet
vanuit het ministerie maar vanuit onze eigen organisatie, wat zij ervan vonden. Ik
denk dat we best wel in een vroeg stadium betrokken waren.
Interviewer
Ben je bijvoorbeeld ook betrokken geweest bij gesprekken met Schiphol en de
luchtverkeersleiding of op bijeenkomsten? Hebben jullie misschien schriftelijk een
reactie gegeven op het plan? Heb je daar een idee van?
Respondent 1
Ja, volgens mij hebben we ook schriftelijk een reactie gegeven op het plan. We
zijn naar een aantal van de informatiesessies geweest die georganiseerd zijn door
Schiphol voor bewoners. Verder hebben wij, dan moet ik even denken, kan het
zijn dat er hiervoor ook een klankbordgroep was vooraf?
Interviewer
Op het vlak van luchtvaart is er een klankbordgroep geweest, voor de
luchtvaartnota. Maar voor dit traject is volgens mij niet een specifieke
klankbordgroep geweest, maar is wel in de bestaande gremia dus in de ORS, het
forum en dat soort gremia, daar is wel heel veel over het plan gesproken.
Volgens mij is het niet bijvoorbeeld in de klankbordgroep luchtvaartnota of één
van die gremia aan de orde geweest.
Respondent 1
Nee precies. Wij zitten wel in die klankbordgroep voor de luchtvaartnota en ook in
de ORS. Dat doet respondent 2 trouwens, die zit daarbij dus misschien kan hij zo
die vraag nog iets specifieker beantwoorden. Dan hebben wij daar inderdaad onze
inbreng ook geleverd samen met de bewoners.
Interviewer
Pagina 83 van 185

Als je dan kijkt naar de manier waarop jij bent, of jullie als organisatie bent
uitgenodigd voor die consultatie, was dat een open proces? Ben je daarvoor
uitgenodigd? Kon je gewoon zelf meedoen? Hoe zag dat eruit? Kun je daar iets
over vertellen?

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 1
We worden altijd wel vrij goed op de hoogte gehouden over wat voor momenten
er zijn om je stem te laten horen. Dus voor de klankbordgroep maar we kregen
ook uitnodigingen voor de informatiesessies van Schiphol. Wat ik wel me herinner
is dat ik vond dat die website, die was er ineens. Ik had niet vooraf gezien dat die
op een bepaalde datum gelanceerd ging worden maar het kan ook best zijn dat ik
dat gewoon gemist heb. Dat ik dat e-mailtje gemist heb.
Interviewer
En even voor de helderheid, met de website bedoel je dan
minderhinderschiphol.nl?
Respondent 1
Ja, klopt.
Interviewer
Die uitnodigingen die je dan ook kreeg voor de bijeenkomsten, was dat allemaal
op tijd? Of was dat last minute? Werd je gewoon op tijd uitgenodigd?
Respondent 1
Ja dat was allemaal op tijd, gewoon prima.
Interviewer
Als je kijkt in dat proces naar de personen en de belangen die daarin
vertegenwoordigd waren, zat dan uiteindelijk iedereen ook aan tafel of was
iedereen in staat om mee te doen? Of misten daar nog bepaalde partijen en
bepaalde belangen?
Respondent 1
Ik denk dat iedereen daar best goed in vertegenwoordigd was. De bewoners
waren erbij, het is natuurlijk altijd een beetje de vraag, ze zijn natuurlijk iets
minder goed georganiseerd dan bedrijven zoals KLM of Schiphol. Dan is het ook
moeilijker om je stem goed te laten doorklinken. Bij die bijeenkomsten waar ik
ben geweest waren ze aanwezig. Wij zijn uitgenodigd. Volgens mij zijn andere
partijen waar we mee samenwerken ook uitgenodigd. Vanuit maatschappelijke
organisaties, bewoners, sector en het ministerie heeft volgens mij iedereen zijn
zegje daar kunnen doen.
Interviewer
Was voor jullie ook helder waar de consultatie over dat hinderreductieplan, waar
dat wel en niet over ging? Is dat van tevoren duidelijk gemaakt of zeiden ze
alleen het gaat over het hinderreductieplan maar had je nog geen idee wat dat
was of waar het dan wel en niet over ging?
Respondent 1
Het was wel al van tevoren duidelijk dat het in ieder geval niet ging over het
beperken van het aantal vluchten. Het was van tevoren al duidelijk dat het
ministerie en Schiphol gingen kijken hoe ze de hinder konden beperken binnen
Pagina 84 van 185

het bestaande maximale van het aantal vluchten. Dat vond ik goed eraan
trouwens. Daarmee maak je duidelijk wat er in ieder geval niet gaat gebeuren. Er
werd vooraf gezegd: ‘we gaan kijken wat we kunnen doen binnen die 500.000
vluchten. We gaan niet aan die 500.000 vluchten komen.’ Wat je daardoor wel
een beetje krijgt is dat daardoor bewoners al snel misschien een beetje afhaken
of de serieusheid van het plan in twijfel trekken, omdat veel van hen vinden, en
wij trouwens ook wel, dat de hinder gewoon echt niet beperkt kan worden zonder
dat het aantal vluchten omlaag gaat. Dus daardoor zagen veel bewoners het best
wel snel als een soort gerommel in de marge. Er is gewoon gekeken wat binnen
het bestaand aantal vluchten kan, en binnen het bestaand aantal vluchten zijn er
best een aantal goede maatregelen uitgekomen. Het is alleen, de effectiviteit
daarvan werd daardoor meteen al in twijfel getrokken door bewoners.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Als je dan ook kijkt naar die reikwijdte, die was in die zin dus wel helder
gecommuniceerd. Sloot dat ook aan bij de ideeën, wensen en behoeften die je
zelf had? De bewoners voelden daar misschien wat spanning en wilden het
misschien ook hebben over minder vluchten. Maar sloot die reikwijdte voor jullie
wel voldoende aan of ging het eigenlijk over iets waarvan je zegt: daar moet het
eigenlijk niet over gaan?
Respondent 1
Wat ik zei, we staan eigenlijk wel zij aan zij met de bewoners dat de enige manier
waarop je die hinder echt kan gaan beperken is als je het aantal vluchten laat
verminderen of als er harde normen komen voor geluidshinder rond Schiphol.
Bijvoorbeeld een maximale norm waaraan bewoners blootgesteld kunnen worden
die strikter is dan de normen die er nu zijn. Door wat ik net ook zei, door vooraf
te zeggen: ‘we gaan binnen wat er nu al is bekijken wat er kan’, terwijl die
startpositie voor ons al te veel is, daardoor ben je wel benieuwd naar wat eruit
gaat komen. Maar denk je wel: wat er ook uitkomt, het gaat niet substantieel de
hinder verlagen. Dat is inmiddels gegroeid over een bepaalde periode waarin het
aantal vluchten is gegroeid en er minder hinder is beloofd aan bewoners. Het idee
op de grond daar is dat dat niet geleverd is. Je gaat ook met een heel andere
denkwijze zo’n proces in. Die bewoners staan al meteen heel sceptisch
ertegenover. Wij trouwens ook wel een beetje. Ongetwijfeld worden die
maatregelen vanuit goede intenties gemaakt maar er is vooraf wel al heel veel
scepsis over of het echt gaat werken.
Respondent 2 sluit aan.
Interviewer
Het is misschien goed om heel even kort een soort recap te doen van wat we tot
nu toe besproken hebben. We waren al begonnen met het gesprek over het
hinderreductieplan. Daarbij is het goed om op te merken dat wij voornamelijk
kijken naar het proces dat Schiphol en de luchtverkeersleiding hebben doorlopen
om te komen tot dat hinderreductieplan. Daarnaast voert to70 ook nog een
toetsing uit op het ambitieniveau en de inhoud van het plan. Die twee toetsen
worden uitgevoerd op het verzoek van de minister, minister van Infrastructuur en
Waterstaat. De nieuwe minister, als er een nieuw kabinet is, die zal die toetsing
ook meenemen in het uiteindelijke besluit over het hinderreductieplan. Dat is
even om de context aan te geven. Dit gesprek zal dus focussen op het proces
maar af en toe zal de inhoud daar ook best doorheen komen, want proces kan
immers niet zonder inhoud. Wat wij tot nu toe hebben besproken is de manier
Pagina 85 van 185

waarop jullie organisatie betrokken is geweest bij dat hinderreductieplan en welke
stappen daar doorlopen zijn en ook waren we nu eigenlijk aanbeland bij de
reikwijdte van de consultatie. Dus waar het wel over ging en waar het niet over
ging.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 1
Ik denk dat het wel goed is als respondent 2 misschien ook nog even over dat
participatieproces zegt, want hij zit wel vaker bij die overleggen dan dat ik dat zit.
Respondent 2
Het lastige van het hele hinderreductieplan en het proces en wat je ervan moet
vinden en hoe je het moet beoordelen, is dat er geen objectieve criteria zijn waar
die hinderreductie aan wordt afgemeten. Daarmee wordt dat hele proces heel erg
wiebelig en heel erg, hoe zeg je dat, onderdeel van een soort belangenstrijd zou
je kunnen zeggen. Iedereen zegt wat, en uiteraard vinden wij dat die
hinderrectieplannen niet ver genoeg gaan en niet voldoende opleveren. Dat had
ik ook naar jullie toegestuurd, dat To70 onderzoek beoordeelde dat ook een
beetje snel op woningbouw en dan zie je ook geen winst. Terwijl de andere kant
zegt, we doen fantastische dingen. Dat is in mijn ogen wel echt een weeffout van
hoe het is aangepakt. De sector heeft het denk ik bewust zo ingestoken omdat ze
daarmee de ruimte hebben, daarmee wordt het allemaal een beetje wiebelig zou
je kunnen zeggen. Negatief geformuleerd, LVNL en Schiphol, die doen net alsof
ze hele goede dingen doen. Op zich is het allemaal niet verkeerd, alle
hinderreductie die je kunt bereiken is heel goed om te doen, maar er zitten ook
wel veel hinderverschuivingen in of maatregelen die allang geleden genomen
hadden moeten worden. Dat maakt het een beetje een lastig proces, vind ik zelf.
Je hebt het kader van Schiphol en dat is: de operatie mag niet ten koste gaan
van de operatie, en dan kom je heel snel op de piekuurcapaciteit. Als je echt naar
hinderreductie kijkt, serieus, dan moet je ook de voorstellen die wij hebben
gedaan meenemen en op zijn minst in beeld brengen dat als je die voorstellen
gaat uitvoeren, wat dat dan zou betekenen voor de operatie. Daar willen Schiphol
en LVNL natuurlijk helemaal niet aan. Dat is ook wel weer een taak van een
ministerie, om daar een heldere opdracht in te geven. Dat is ook niet echt heel
helder vanuit het ministerie aan het begin geformuleerd.
Interviewer
Dit zullen we allemaal nog wat verder gaan uitdiepen in de rest van het gesprek.
Wat misschien goed is om nog even te checken, want we hadden tot nu toe
geconstateerd dat jullie hadden meegedaan onder andere via een schriftelijke
reactie, bij een aantal informatiesessies en via de ORS en de gebruikelijke ORSkanalen, vat ik het maar even samen. We twijfelden nog over een
klankbordgroep, of dat ook voor specifiek dat hinderreductieplan was of dat dat
ook voor de luchtvaartnota was.
Respondent 2
Wij hebben niet meegedaan met de klankbordgroep. Misschien was die er wel
maar daar hebben wij niet aan meegedaan.
Interviewer
Waren er naast die schriftelijke reactie, de informatiesessie en de ORS-kanalen
nog andere manieren waarop jullie mee hebben gedaan in dit proces of is dat
lijstje zo volledig?

Pagina 86 van 185

Respondent 2
Dat is, denk ik, volledig. Eén van onze belangrijkste input was, wij hebben zelf, ik
weet niet of je dat hebt gezien maar dat was voor ons wel belangrijk, wij hebben
zelf een heel aantal maatregelen voorgesteld voor hinderreductie. Die zijn
allemaal aan de kant geschoven. Als je bewoners ook serieus wilt nemen of de
omgeving serieus wilt nemen, dan moet je niet aan de voorkant zeggen: ‘het is
wel leuk die hinderreductieplannen van u, maar die nemen we niet mee want dat
past ons niet.’ Als je ergens wantrouwen wilt creëren, dan moet je dat op die
manier doen.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 1
Wij hebben samen met ORS en bewoners tien maatregelen voorgesteld, waarin
mensen op die site ook een ranking konden aanbrengen van: wat vind jij een
fijne maatregel of wat denk jij dat helpt? En ook mensen de kans gegeven om
zelf maatregelen die we misschien vergeten waren daarbij te voegen. Ik zal
kijken of ik de link naar die site kan vinden, want dat is misschien wel interessant
voor jullie om te zien.
Interviewer 2
Mag ik even doorvragen? Wat jij nu net toevoegt, respondent 1, is was dus een
website van jullie zelf? En het voorstellen van de maatregelen die jullie richting
Schiphol en LVNL hebben ingediend, dat was in jullie schriftelijke reactie? Of op
een ander moment nog?
Respondent 1
Wij zagen de maatregelen die uitkwamen, toen zijn we met bewoners gaan zitten
en toen hebben we, wat respondent 2 net ook zegt, geconstateerd dat die
maatregelen voor ons niet ver genoeg gingen. Toen hebben we met bewoners
gekeken: welke maatregelen kunnen we ertegenover stellen waarvan wij zouden
vinden dat die wél de hinder substantieel zouden verminderen.
Respondent 2
Die hebben we als schriftelijke reactie naar Schiphol gestuurd.
Interviewer
Helder. Daar gaan we verderop in het gesprek nog wat dieper op in, hoe dat
volgens jullie meegenomen is en hoe Schiphol daar uiteindelijk mee om is
gegaan. Waren ook voor jullie de wensen en doelen van Schiphol en LVNL met
het traject, waren die voor jullie ook duidelijk of hadden jullie daar eigenlijk niet
echt een idee of een beeld van?
Respondent 2
Als ik het zou formuleren, het doel was heel duidelijk, namelijk niets aan de
operatie veranderen, net doen alsof je hinderbeperkende maatregelen neemt die
geen effect hebben, maar daarmee wel een soort verhaal creëren waarmee je
kunt gaan argumenteren dat Schiphol wel verder kan groeien. Vanuit ons
perspectief is het nooit echt bedoeld om hinder te beperken, maar is het alleen
maar bedoeld om maar argumenten te verzamelen om Schiphol te kunnen laten
groeien. Dat had je kunnen ondervangen door aan het begin heldere, objectieve
en meetbare criteria voor die hinder op te stellen. Dat wilde Schiphol niet. Als je
dat niet wilt, dat wekt dan weinig vertrouwen.
Interviewer
Pagina 87 van 185

Uit wat je eerder zei maakte ik op dat dat volgens jullie voor een deel zit in de
kaders die Schiphol dan meekrijgt vanuit een ministerie bijvoorbeeld. Dat klopt?

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 2
Ja. Ik heb later nog wel ook de betreffende directeur bij IenW gesproken, over
onze hinderbeperkende maatregelen. Die zei toen van ‘oke, we snappen dat, dat
dat ook serieus meegenomen moet worden maar dat moeten we dan als IenW
zelf gaan doen.’

Interviewer
Hadden jullie voorafgaand aan dit hele consultatieproces de verwachting dat er bij
Schiphol en de luchtverkeersleiding ruimte was om iets te doen met de inbreng
die jullie leverden? Hadden jullie vooraf het idee dat het zin had om input te
leveren of hadden jullie daar een ander idee over?
Respondent 2
Nee, wij hadden het idee dat ze weinig gingen doen met de inbreng van bewoners
of van ons. Ons idee was, zij hebben zelf al bedacht wat ze willen, en dat leggen
ze nog een soort van formeel aan ons voor maar er gaat toch verder niets meer
veranderen. Ook omdat, als je echt zou luisteren naar wat bewoners en
omwonenden zeggen, dan moet je andere dingen doen dan wat in die plannen
staat.
Interviewer
Hadden jullie ook voldoende informatie om op een effectieve manier mee te
kunnen doen aan dat proces? Dus voldoende informatievoorziening vanuit
Schiphol en LVNL, was dat goed en konden jullie daarmee uit te voeten?
Respondent 2
Dat was wel goed. Alle maatregelen stonden netjes op een rijtje. Dat konden we
allemaal goed vinden en beoordelen. Volgens mij hebben we dat ook nog allemaal
apart beoordeeld en ook opgestuurd. Dus we hebben iets gevonden van alle
maatregelen en we hebben ook onze eigen maatregelen ingediend. Ook weer
vanuit ons perspectief. Wij hebben echt heel serieus, en heel veel tijd gestopt in
die hinderbeperkende maatregelen. Daarom des te teleurstellender dat Schiphol
en LVNL en het ministerie tot nu toe er ook nog niets mee doen.
Interviewer
Misschien is het goed om dit punt dan even vast te pakken. Oorspronkelijk stond
hij in onze interviewvragen wat verderop, maar ik denk dat het goed is om hem
nu even te adresseren. Is voor jullie wel inzichtelijk hoe jullie inbreng is gewogen
of heeft doorgewerkt of niet?
Respondent 2
Nee. Maar ook weer negatief geformuleerd, daar is gewoon niets mee gedaan.
Daar is niet serieus naar geluisterd.
Interviewer
Hoe zag die terugkoppeling naar jullie over de dingen die jullie hebben
ingebracht, hoe zag dat eruit? Kregen jullie persoonlijk een reactie of kunnen
jullie daar iets over vertellen?
Pagina 88 van 185

Respondent 2
Ik heb geen enkele reactie gezien. Respondent 1, jij?

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 1
Nee, niet dat ik me kan herinneren inderdaad. Misschien een brief?
Respondent 2
We hebben wel een overleg gehad, ook in ORS verband denk ik, daar is onder
andere wel gezegd: ‘die maatregelen van jullie kunnen we niet meenemen. Die
nemen we niet mee, die jullie hebben voorgesteld.’ Maar ons commentaar op die
hinderbeperkende maatregelen van Schiphol, daar hebben we nooit meer iets van
gehoord. Die zijn gewoon in de black box verdwenen.
Interviewer
Dus het is voor jullie niet inzichtelijk hoe de inbreng gewogen is, hoe het heeft
doorgewerkt en terugkoppeling hebben jullie in dit niet gezien. Mocht er zo
dadelijk nog meer over te zeggen zijn, dan kunnen we dat altijd even
terugpakken. Ik denk dat het goed is om even terug te gaan naar de
informatievoorziening ook tijdens de consultatie. Die informatievoorziening,
kregen jullie dat allemaal gewoon toegestuurd of moesten jullie daar zelf naar op
zoek? Had Schiphol daar een platform voor ingericht? Hoe konden jullie aan jullie
informatie komen?
Respondent 1
Ik vond die informatievoorziening wel goed. Die website is inzichtelijk en daar kon
je ook makkelijk vinden waar je je reacties heen kon sturen. Dat vond ik op zich
wel goed.
Respondent 2
Via de ORS hebben we zeker ook verzoeken gekregen om te reageren. Misschien
ook wel rechtstreeks via Schiphol. Op zich hebben ze ons wel gevraagd om input.
Daar hebben we nogmaals, serieus aan gewerkt en veel tijd aan besteed en
vervolgens nooit meer wat van gehoord.
Interviewer
Was er in jullie optiek ook sprake van een min of meer gelijk speelveld tijdens die
consultatie? Dus bijvoorbeeld tussen deelnemers onderling of tussen deelnemers
van de organisatie en was iedereen daardoor dus ook in staat om echt mee te
doen en een bijdrage te leveren?
Respondent 1
Wat voor mij daar wel een voorbeeld van is dat dat niet zo is, eigenlijk verwacht
je dat Schiphol en KLM ook input leveren op zo’n programma. Bij die
informatiesessies staat iemand van Schiphol uit te leggen wat het allemaal is.
Daardoor krijg je het idee alsof zij even vertellen hoe het zit en dat je er
misschien nog wat over kunt zeggen, maar het geeft wel een soort tweedeling
aan tussen: Schiphol legt uit hoe het zit en dan kunnen bewoners er wellicht nog
wat over zeggen in plaats van: je komt samen om iets te maken.
Interviewer
En als je ook kijkt naar die bijeenkomsten die georganiseerd zijn, wat voor
verwachtingen hadden jullie vooraf van die bijeenkomsten? Dat het meer
Pagina 89 van 185

informatiebijeenkomsten zouden zijn of bijeenkomsten waarin je met elkaar in
gesprek kon gaan? Hadden jullie daarvan tevoren een bepaald beeld bij?

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 1
Het waren informatiebijeenkomsten, ze gingen het in eerste instantie uitleggen
maar dat er daarna ook ruimte was om er dingen over te vragen en dingen over
op te merken. Dat kon dus ook wel. Dat ontaarde al heel snel wat respondent 2
ook aan het begin zei, dat de verwachtingen helemaal niet matchten. Uiteindelijk
kom je gewoon in een discussie waarin Schiphol uitlegt hoe zij hinder beperkende
maatregelen maken binnen de bestaande kaders, en bewoners zeggen: ‘daar heb
ik helemaal niets aan, waarom schaffen jullie niet alle nachtvluchten af?’ Dat leidt
natuurlijk ook niet tot iets constructiefs, omdat de verwachtingen heel erg
verschillen.
Respondent 2
Als je feedback gaf, dan ging Schiphol nog een keer uitleggen dat het toch anders
zat. Als je zo’n consultatie organiseert, ik kan het me nog wel voorstellen vanuit
Schiphol, je hebt een kader waarbinnen je moet werken. Dat is wel heel erg
beperkend, veel te beperkend voor bewoners. Dan heb je wel als bewoners met
voorstellen komen die niet binnen dat kader passen, een goed systeem nodig om
tegen die bewoners te zeggen: ‘interessant voorstel, dat gaan we beoordelen.’
Dan krijg je vervolgens bijvoorbeeld het oordeel: ‘het zou de helft minder hinder
opleveren, maar dat betekent 300.000 minder vluchten’, ik noem maar iets, dat
is niet een afweging die wij maken. Maar dat transparant maken en dat laten zien
in plaats van meteen zeggen ‘nee, dat is niet ons rijtje met 24 dus het kan niet’,
dat had wel erg geholpen. Dat zag je ook in die bijeenkomsten waarbij, ik weet
niet of je mensen uit Aalsmeer hebt gesproken, maar dan ontstaat er wel snel
ruzie. Mensen gaan zeggen: ‘dit is geen echte hinderbeperking’, nee, dat is het
ook niet. Het is gerommel in de marge.
Interviewer
Om het even goed scherp te krijgen: was het volgens jullie beter geweest om in
ieder geval open te staan voor alle suggesties en alle reacties en in het proces
open en transparant af te wegen en te laten zien dat het niet kan vanwege de
consequenties dan zo scherp zeggen ‘nee het kan niet en per definitie staan we
niet open voor die signalen en suggesties’?
Respondent 2
Ja. In mijn ogen zou Schiphol een neutraal platform moeten zijn, ten dienste van
de maatschappij. Schiphol zou dan bij wijze van spreken moeten zeggen: ‘jullie
willen deze hinderbeperking, dat betekent 300.000 vluchten minder’, ik noem
maar iets, ‘of helemaal geen nachtvluchten meer. Dat is dan de consequentie.
Oké, interessant, we gaan dat voorleggen aan de politiek, wat vinden die?’ Dan
weet je denk ik al wat de politiek vindt, die gaan uit van een stalen beleid bij
wijzen van spreken, maar dan laat je in ieder wel duidelijk zien wat de stappen
zijn, hoe je de afweging maakt en dan zorg je er ook voor dat je als Schiphol een
soort betrouwbare partner kunt worden.

Respondent 1
Ik denk dat het heel erg zou helpen als duidelijk zou worden gemaakt of als er
een systeem zou worden gecreëerd waarbij iedereen op hetzelfde niveau
Pagina 90 van 185

participeert, en ook wat de inbreng van Schiphol dus al is. Nu, wat respondent 2
ook al zei, het leek heel erg alsof Schiphol en het ministerie samen een plan
hadden gemaakt en dat daarna pas die participatie ging. Eigenlijk zou die
participatie van bewoners, milieuorganisaties en Schiphol allemaal op hetzelfde
niveau moeten staan.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Zeggen jullie dan eigenlijk ook daarmee dat, want nu lag de organisatie van dit
proces heel nadrukkelijk in handen van Schiphol en LVNL, zeggen jullie dan
hiermee eigenlijk ook dat het beter zou zijn als de organisatie van zo’n soort
proces in meer onafhankelijke handen zou moeten liggen dan Schiphol als
organisatie?
Respondent 2
Ja, Schiphol is nu voor de omwonenden te veel de vijand. Uiteindelijk zou je toe
moeten naar een Schiphol dat een soort maatschappelijk neutraal platform is en
doet wat de maatschappij wil. Dat kan zijn meer of minder vliegen of treinen of
bussen, dat moet niet uitmaken voor Schiphol. Maar dat is nu niet zo, ze willen
wel meer vliegen. Het zou veel beter zijn als het een onafhankelijk bedrijf zou
zijn. Dan maak je bij wijze van spreken een rijtje met honderd hinderbeperkende
maatregelen waarvan er zeventig consequenties hebben voor de operatie. Oké,
dat is dan aan een IenW om te zeggen: ‘dat doen we niet’ maar dan heb je het
wel helder gemaakt. Dan heb je ook een eerlijk politiek debat. Als je de hinder
echt wilt verminderen dan moet je dit eigenlijk doen, en dat heeft dan
consequenties voor bijvoorbeeld het aantal vluchten.
Interviewer
Als we uiteindelijk kijken naar alle activiteiten die Schiphol heeft georganiseerd
met onder andere die bijeenkomsten, online consultatie, met inbreng van ORS,
was daarmee uiteindelijk iedereen in staat inbreng te leveren in dat proces en op
dat hinderreductieplan? Of zijn er bepaalde groepen die echt hierdoor buiten de
boot zijn gevallen of niet mee konden doen?
Respondent 2
Er was voldoende mogelijkheid om inbreng te leveren maar je moet wel mondig
zijn, je moet ook wel in staat zijn om naar die bijeenkomsten toe te gaan en dat
te durven. Je moet ook weten dat het er is. Je moet ook niet een digibeet zijn of
het ingewikkeld vinden om een formuliertje in te vullen. Daarmee mis je wel een
deel van de samenleving. Dat zijn de lager opgeleide mensen die niet eens weten
dat ze kunnen reageren. De stakeholders en de mensen die erbij betrokken zijn
en die erop letten, die weten het allemaal wel en doen ook wel mee maar heel
veel andere mensen ook niet.

Respondent 1
Wat ik ook wel zou willen zeggen daarop aanvullend, is dat het ook wel moeilijk is
om over dit onderwerp te participeren als je er niet enige kennis van hebt. Er zijn
best misschien mensen die ’s nachts niet kunnen slapen door luchtvaart maar die
niet helemaal kennis hebben van hoe die routes precies lopen en hoe snel
vliegtuigen dalen en al dat soort dingen. Die hebben bewonersgroepen waar wij
mee omgaan wel, maar dat is natuurlijk niet voor iedereen. Het is best wel een
moeilijk dossier, best wel technisch. Om daar echt goed in te participeren moet je

Pagina 91 van 185

je ook wel even inlezen en dat doen. Daar heeft niet iedereen tijd voor, dat kan
niet iedereen.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 2
Heel veel mensen kunnen inderdaad ook niet inschatten wat die verschillende
maatregelen dan betekenen voor hen. Die redeneren misschien meer: ‘ik wil
gewoon minder vliegtuigen ’s nachts.’
Interviewer
Hebben jullie het idee dat de informatie die Schiphol beschikbaar stelde rondom
het hinderreductieplan dat die ook begrijpelijk genoeg was om wel inbreng te
kunnen leveren of was het in jullie optiek ook nog hele technische informatie?
Respondent 2
Goed te begrijpen voor ons soort mensen en mensen die betrokken zijn en
bewoners die betrokken zijn maar niet te begrijpen voor de leken nee.
Respondent 1
Wat ik er wel op wil zeggen is die website die Schiphol had gelanceerd met dat je
kan zien in welk kader een bepaalde maatregel effect heeft, dat vond ik wel goed.
Deze maatregel zorgt voor minder hinder in dit gebied, en dan hadden ze een
interactieve kaart gemaakt. Die vond ik wel sterk.
Interviewer 2
Kan ik een vraag tussendoorstellen nog even voor onze lijst? Jullie hebben net
aangegeven dat tijdens de bijeenkomsten de verwachtingen uiteenliepen. Bij de
onlineconsultatie moest een formulier worden ingevuld. Daar werden ook vragen
gesteld. Waren die vragen die werden gesteld wat jullie betreft helder? Van wat
wordt er nu gevraagd aan input?
Respondent 2
Ik zou zeggen voor ons wel maar ik kan eerlijk gezegd niet zo goed beoordelen of
mensen die er niet zoveel verstand van hebben, of die het wel snappen.
Interviewer
Maar vanuit jullie optiek was wel te begrijpen en konden jullie daarmee uit de
voeten?
Respondent 2
Voor onze achterban groepen ook wel, maar die zitten er echt wel in.
Interviewer 2
Nog even één checkvraag. Helemaal aan het begin heeft respondent 1 toegelicht
hoe jullie zijn benaderd. Dat was zowel via de ORS alsook dat jullie als
organisatie zijn benaderd. Was het echt gericht op jullie als organisatie of was het
een open uitnodiging voor iedereen?
Respondent 2
Wij zijn als organisatie uitgenodigd. Daarnaast is het natuurlijk breed verspreid.
Wat wij ook wel hebben gedaan is de uitnodiging van Schiphol ook weer in onze
nieuwsbrief opnemen en verspreiden.
Interviewer
Pagina 92 van 185

Dan is het goed om nog even te checken, we hebben net ook al even stilgestaan
bij die terugkoppeling en die doorwerking. Zijn er nog dingen die we daarover nu
niet gewisseld hebben met elkaar die we wel moeten wisselen of dingen die jullie
graag kwijtwillen bij ons in het kader van de toetsing die we uitvoeren over dus
hoe de inbreng gewogen is, hoe het heeft doorgewerkt, de terugkoppeling die
jullie daarop hebben gehad? Of is alles daarover gezegd?

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 2
Ik zou zeggen, de manier waarop het is aangepakt is wat ik zei, een soort
vooringenomenheid, binnen een heel strak kader. Dat heb ik al gezegd. De
terugkoppeling is natuurlijk wel dat er een plot is gemaakt en er zijn allemaal
antwoorden gegeven, maar dat is wel ook een soort van technische manier. Een
ambtelijke manier, ambtelijk is niet helemaal het goede woord. Met weinig
inlevingsvermogen voor de omgeving en voor de bewoners. Er worden heel snel
van die dingetjes gezegd in mijn ogen, van ‘ja, hoger aanvliegen kan niet want
dat past niet in de systemen van LVNL.’ Wat burgers dan denken is, dan pas je
toch de systemen van LVNL aan? Wat ik wel echt heb gemist is, ik weet niet
precies hoe Schiphol dat heeft gedaan met andere organisaties, is een soort van
terugkoppeling niet alleen maar op de techniek maar ook op de achterliggende
gedachte.
Interviewer
Dus een terugkoppeling die verder gaat dan de platte techniek en de wat meer
technische en inhoudelijke antwoorden maar ook juist de empathische kant
daarvan. Vat ik het zo goed samen?
Respondent 2
Ja precies, de empathische kant en ook van: je hebt nu een bepaald systeem,
daarin kan het misschien niet. Maar als je het wel zou willen, wat zou er dan aan
het systeem aangepast moeten worden? En hoelang duurt dat, wat is daarvoor
nodig en hoeveel geld kost dat of dat soort dingen.
Interviewer
Daarmee zeg je eigenlijk een beetje dat het ook wenselijk zou zijn als de kaders
wat breder zouden zijn of dat het ook mogelijk zou zijn om buiten de kaders die
heel strak zijn om daarbuiten te denken?
Respondent 2
Ja.
Interviewer 2
Er is nog een reactienota opgesteld door Schiphol en LVNL. Die is ook op de
website van minderhinderschiphol.nl te vinden. Zijn jullie daarmee bekend?
Respondent 2
Ja, die kennen we ja. Dat is ook wel, ik ken hem nu niet uit mijn hoofd maar ik
heb hem toen wel bekeken en daar viel mij onder andere dit in op. Dat heel vaak,
ik zit even na te denken of ik een voorbeeld kan verzinnen. Ik weet het niet
meer. Volgens mij was er één idee dat je een beetje om de woonkernen
heenvliegt maar dat ook op het laatste moment doet. Dan staat in die
reactienota: dat kan niet want vliegtuigen kunnen op het laatste moment geen
bocht meer maken. Waar het bij ons heel veel over gaat is bijvoorbeeld hoger
aanvliegen. Ik weet niet of jullie de techniek kennen maar omdat het zo druk is
Pagina 93 van 185

moeten vliegtuigen al heel vroeg op 200/300 meter gaan vliegen om voor te
sorteren waarvan de bewoners zeggen in de buitengebieden: ‘je kunt ook gewoon
hoger aanvliegen.’ Daar wordt dan meteen van gezegd: ‘dat kan niet, want dat
past niet in het systeem.’ Dat kan best wel, dat betekent dat je de systemen
moet aanpassen en dat de piekuurcapaciteit naar beneden gaat. Dat staat dan
weer niet in de reactienota. Dan kun je vervolgens zeggen: ‘dat is een afweging
die wij niet maken want wij willen dat die piekuurcapaciteit op niveau blijft’, en
als dat anders moet dan zou Schiphol moeten zeggen: ‘dan moet het ministerie
daar een ander besluit over nemen’. Dat bedoel ik ook met, ik weet niet goed hoe
ik het moet zeggen, een beetje technisch of koud of kil. Er wordt heel snel
gezegd: ‘nee, dat past niet in het systeem.’ Al die antwoorden die erin staan
zullen ongetwijfeld vanuit de werkelijkheid van LVNL en Schiphol kloppen, maar
vanuit de werkelijkheid van heel veel bewoners gewoon niet.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer 2
Stonden in de reactienota, want eerder gaven jullie aan we hebben eigenlijk niets
meer terug gehoord op de maatregelen die wij hebben ingediend, stonden die dus
ook niet in die reactienota?
Respondent 2
Ja dat stond wel in het kopje, voor zover ik mij dat nog kan herinneren, ik weet
niet meer precies hoe het heette maar dat stond onder het kopje ‘maatregelen
die niet passen binnen het kader’, zoiets.
Interviewer 2
Jullie zijn niet proactief op die reactienota gewezen?
Respondent 2
Ja dat is vast wel naar ons toegestuurd, ik heb het ook wel gezien. Maar er is niet
met ons over expliciet in gesprek gegaan.
Respondent 1
Ik zie het hier, ‘reacties buiten de reikwijdte en invloedssfeer’.
Respondent 2
En nogmaals, dat is denk ik ook wel meer een rol voor het ministerie, als Schiphol
zegt: dit is mijn kader en het ministerie is het daarmee eens. Als er dan dingen
buiten het kader vallen zal het ministerie er iets mee moeten. Dan hoeven ze niet
meteen ons gelijk te geven, liever wel natuurlijk, maar het is wel goed om in
ieder geval de consequenties inzichtelijk te maken en wel aan te geven dat je de
consequenties bijvoorbeeld qua capaciteit te groot vindt om die maatregel door te
voeren.
Interviewer
Als ik het in mijn eigen woorden een beetje samenvat gaat het eigenlijk meer om
dat het idee serieus gehoord wordt en serieus genomen wordt dan misschien
inderdaad of je uiteindelijk gelijk krijgt of niet. Vooral dat gehoord voelen, dat
ontbreekt dan misschien nu als het gaat om een aantal delen van de input?
Respondent 2
Ja, een eerlijke afweging van onze voorstellen en een transparante afweging
waarbij je ook politiek eerlijk bent. Dus het ook gewoon zegt, ‘je kunt wel geen
nachtvluchten meer hebben maar dat doen wij niet want wij vinden die
Pagina 94 van 185

nachtvluchten heel belangrijk voor Schiphol.’ In plaats van dat je aan het begin al
zegt: ‘ja dat past niet binnen het kader.’ Uiteindelijk willen wij natuurlijk gewoon
gelijk, maar het begint wel met een gesprek op basis van vertrouwen.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Het is goed, voordat we zo dadelijk nog even stilstaan bij het uiteindelijke
vervolgproces met het hinderreductieplan, om nog even qua afronding te kijken
en wat samen te vatten wat jullie al gezegd hebben, en stil te staan bij het punt
waarvan jullie zeggen: dat vonden we echt succesvol aan deze consultatie en
waarvan jullie zeggen: er is ruimte voor verbetering of dat is minder succesvol en
dat moet anders. Dat is misschien wat herhaling van dingen die jullie al gezegd
hebben van dingen die jullie goed gegaan vinden en dingen waarvan jullie zeggen
dat vinden we minder goed gegaan.
Respondent 2
Wat ik goed vind is dat hinderreductie op de agenda staat van Schiphol. Ze
hebben allerlei maatregelen verzonnen en dat hebben ze getoetst. Dat vind ik
goed. Wat ik niet goed vind is, wat we voortdurend zeggen, dat de echte
hinderreductie maatregelen bij voorbaat al buiten het mandje vielen en dus niet
serieus zijn meegenomen. Als je dat zou doen zou je hele andere maatregelen
nemen. Als je de hinder echt serieus zou willen reduceren, dan zou je heel andere
maatregelen nemen.
Respondent 1
Ik vond het ook helder dat je input kon leveren. Dat proces was prima.
Interviewer
Respondent 1, wil jij nog iets toevoegen aan de dingen waarvan je zegt dat zou ik
echt anders doen of dat moet echt beter? Misschien aanvullend op wat
respondent 2 zei?
Respondent 1
Nee wat respondent 2 zegt is wel echt de kernboodschap.
Respondent 2
Ik zou het wel anders doen. Wat wij voor hadden gesteld al in een andere fase is
om het eigenlijk per baan te doen en vooral met omwonersgroepen zodat je niet
zelf die maatregelen verzint en dan presenteert, maar dat je gewoon samen met
die mensen gaat zitten: waar hebben jullie nu last van en wat zouden we eraan
kunnen doen? Dan gaan die mensen allerlei wilde ideeën benoemen. Die schrijf je
dan netjes op. Al die wilde ideeën ga je dan netjes afwegen en de consequenties
daarvan in kaart brengen. Dat is in onze ogen ook een systeem waar je naartoe
moet waarbij je veel meer per baan met de omgeving, met omwonenden gaat
overleggen hoe je de hinder kunt reduceren en wat wel en wat niet meer
acceptabel is, in plaats van dat je dat allemaal zelf gaat verzinnen en dan ter
consultatie voorlegt.
Respondent
Ik denk dat je op zo’n manier ook vertrouwen in dat systeem weer terugkrijgt.
Dat is er nu echt niet.
Respondent 2

Pagina 95 van 185

Als je mensen meeneemt in een soort co-creatie, maar dan vervolgens zegt: ‘wat
jullie voorstellen betekent dat KLM de hub-functie niet meer kan uitvoeren, dat
vinden wij niet acceptabel.’ Dat is anders dan dat je dat van tevoren al als kader
opneemt.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Tot slot is het goed om nog heel even stil te staan bij het levende karakter van
het hinderreductieplan. Tenminste, zo noemen Schiphol en LVNL dat zelf.
Namelijk dat ook het hinderreductieplan onderhevig kan zijn aan wijzigingen. Dat
maatregelen misschien toegevoegd kunnen worden, af kunnen vallen en daarvoor
vindt in ieder geval het ministerie het ook belangrijk dat de omgeving daarbij
betrokken is. Is voor jullie nu helder hoe invulling wordt gegeven aan die
toekomstige betrokkenheid en ook de communicatie daaromheen of hebben jullie
daar ook nog geen idee van?
Respondent 2
Nee, maar in onze ogen zou dat wel in het kader van het advies van Van Geel, in
dat kader zou het plaats moeten vinden. Dus met een maatschappelijke
adviesraad en vanuit een soort onafhankelijke organisatie en niet Schiphol die
weer wat dingetjes verzint en een paar bewonersavonden organiseert, een
enquête uitdoet en dan: ‘oke we kunnen weer verder’.

Interviewer
Dus wel vanuit waar nu ook vol aan gewerkt wordt, de toekomst van de ORS en
het advies van Van Geel en de ambtelijke verkenning die daar volgens mij nu
bezig is om dat verder in kaart te brengen?
Respondent 2
Ja, en dan zou ik het wel ook veel lokaler proberen te organiseren. Dus niet meer
met een ORS met een paar vertegenwoordigers maar zoals ik al zei per baan veel
meer met grotere groepen en van daaruit beslissingen nemen wat je wel en wat
je niet doet.
Interviewer
Wij hebben volgens mij bijna alle onderwerpen, ja alle onderwerpen die wij graag
met jullie wilden bespreken, besproken. Nu hadden wij ook een vrij strak keurslijf
wellicht. Misschien dat er punten zijn die nu nog niet aan de orde zijn geweest ten
aanzien van het proces waarvan jullie zeggen: ‘dat vinden we wel belangrijk om
dat aan de orde te stellen’. Mijn vraag is of er nog andere dingen zijn die jullie
wel hier ook kwijt willen maar die wij nu nog niet hebben besproken met elkaar?
Respondent
Niet van mij.
Respondent 2
Volgens mij hebben we alles wel gezegd.

Pagina 96 van 185

Bijlage 15 Interviewverslag 5

Betreft

Gesprek in het kader van toetsing
participatieproces hinderreductieplan Schiphol;
gesprek 5 (maatschappelijke partij)

Vergaderplaats

Virtueel, Zoom

Deelnemers

Interviewer 1 en 2, respondent 1

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Ik stel voor dat we een aantal vragen die we hebben voorbereid aflopen. Aan het
eind van ons gesprek is er ook nog ruimte voor dingen die misschien niet aan de
orde zijn geweest in onze vragenlijst maar die je wel graag kwijt wilt. Mocht je
tussendoor denken van: dit moet ik echt kwijt, doe dat gerust. Dan beginnen we
eigenlijk meer met wat algemene vragen. Vanuit welke rol was je betrokken bij
de consultatie van het hinderreductieplan?
Respondent
Vanuit de bewonersdelegatie die gevraagd had om zo’n plan en nogal wat
opmerkingen had toen het uiteindelijk werd gepresenteerd door Schiphol. Ook als
belanghebbend en belangstellend burger, die twee lopen samen. De formele kant
is dus inderdaad het lidmaatschap van de omgevingsraad Schiphol.
Interviewer
Op welke manier was je betrokken bij die consultatie? Ben je bijvoorbeeld ook bij
informatiebijeenkomsten geweest of heb je ook op de onlineconsultatie
gereageerd? Of was het puur via de bewonersdelegatie dat je hebt
geparticipeerd?
Respondent
Nee, ik heb zelf niet individueel gereageerd maar ik was wel betrokken bij de
reacties van andere bewoners individueel. Wij hebben geen alleenrecht op
reacties. Iedereen die iets vindt mag dat ook. Dat is ook een interessant punt
overigens, permanente participatie en ad hoc participatie. Misschien komt dat
straks ook nog wel even aan de orde in het kader van de consultatiemethodiek
die Schiphol heeft gevolgd. Vooral via de formele kant, de bewonersdelegatie die
een van de opdrachtgevers in de ORS is.
Interviewer
Klopt het dat je vanaf het beginstadium van het hinderreductieplan en het proces
daaromheen betrokken bent geweest? Of was dat op een later moment?
Respondent
Nee, zo vroeg als het maar bedacht werd.
Interviewer
Op welke manier ben je uitgenodigd om daar inbreng op te leveren? Was dit in
jouw optiek een open proces? Kon iedereen daar inbreng op leveren? Hoe kijk je
daarnaar?
Pagina 97 van 185

Respondent
Formeel is er wel vanaf het allereerste begin inspraak geweest, betrokkenheid.
Wat we eigenlijk vonden, en dat is ook de reden waarom er uiteindelijk namens
de bewonersdelegatie een alternatief hinderbeperkingsplan is ingediend, is dat de
scope en de aanpak veel te veel aanbod geeft. Schiphol en LVNL gingen vertellen
en verzamelen wat ze allemaal voor mooie snoepjes voor ons hadden. Dat bleek
uiteindelijk toch niet zo interessant en niks te zijn. We zijn vanaf de aanvang
betrokken maar hadden eigenlijk vanaf het allereerste begin een permanent
gevoel dat het een eenzijdige actie van de aanbieder was. Als je kijkt naar het
internationale CLEAR-model, scope en andere punten die jullie noemen; het is
niet vanaf het begin op die manier opgezet. Het is eigenlijk onvoldoende
participatief opgezet.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Je noemde net de scope van het plan. Zeg je daarmee ook dat de reikwijdte en
de scope van de consultatie zoals Schiphol en LVNL die hadden afgebakend, niet
aansloot bij de behoefte die er vanuit de bewoners was ten aanzien van die
reikwijdte en die scope?
Respondent
Ja ik heb dat zelf ook zo aan den lijve ervaren. Ik heb één van de
consultatiebijeenkomsten die in de regio zijn gehouden ook bijgewoond. Ik heb
daar een keer mijn mond gehouden en geluisterd naar wat anderen zeggen. Daar
kwam hetzelfde beeld. Dat is trouwens ook al bekend van onze eigen achterban
dat men dat vindt. Om een voorbeeld te nemen, geen enkele maatregel mag ten
koste gaan van de capaciteit. Daarmee valt een groot deel af. Ook de meest
interessante maatregelen die je zou kunnen treffen voor echte hinderbeperking.
Wij hebben tien bewonersvertegenwoordigers in de omgevingsraad Schiphol, de
delegatie die vergadert. We hebben honderden organisaties die honderd
kiesmannen hebben. We hebben een uitgebreide achterban ook die individueel en
gezamenlijk heeft meegedacht over dit plan en andere onderwerpen. Er kwamen
eigenlijk twee dingen uit. Enerzijds is het te beperkt. De echte snoepjes zitten er
niet, die zijn buiten scope verklaard. Het is onduidelijk wat iedere maatregel
opbrengt en wat het totaal is en de relatie. Het is hinderbeperking bedoeld voor
de omgeving. Ik ben die omgeving. What’s in it for me? Wat levert het mij op?
Wat je ziet, commissie Cohen had er ook een interessante opmerking over, is het
punt van permanente participatie en ad hoc participatie. Je hebt heel wat tijd
nodig om te begrijpen wat al die maatregelen inhouden om de toelichting te
begrijpen om daar de nodige kritische vragen over te stellen. Er zit eigenlijk vanaf
het begin een mismatch tussen wat de vervuiler Schiphol veroorzaakt en hoe die
dat gaat aanpakken en wat dan degenen die de doelgroep zijn verwachten.
Interviewer
Was het voor de bijeenkomst en überhaupt voor de consultatie ook niet duidelijk
wat de scope was van Schiphol en LVNL? Hebben ze dat niet duidelijk gemaakt of
hebben ze dat wel geprobeerd? Hoe kijk je daarnaar?
Respondent
Ze hebben het wel gezegd maar eigenlijk was het zo: ‘we gaan nu vertellen hoe’.
Gister zei de CEO van Schiphol dat ook nog een keer: ‘we hoeveel helemaal niet
te krimpen als Schiphol want er komt veel hinderbeperking’. Die boodschap werd

Pagina 98 van 185

voortdurend gegeven. Het wordt beter, het wordt nooit meer zo erg als vroeger.
Niemand gelooft dat.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Als je kijkt naar de communicatie rond dit traject, misschien zowel voor de ORS
maar misschien ook wel breder dan dat, bijvoorbeeld voor de bijeenkomsten. Is
de consultatie breed aangekondigd en breed kenbaar gemaakt? Of moest je ervan
weten?
Respondent
Men wist dat het speelde. Er is ook heel veel, misschien wel een beetje te veel,
PR in geïnvesteerd dat men zo goed bezig was. Iedereen heeft de kans gehad.
Wat we ook gemerkt hebben, er zijn mensen ook bij andere bijeenkomsten
weggelopen omdat ze vonden dat het eigenlijk alleen maar een PR-show was. Ik
kan dat wel begrijpen.
Interviewer
Als je kijkt naar het totale proces, waren daarin alle belangen en personen
vertegenwoordigd die volgens jou vertegenwoordigd zouden moeten worden in
zo’n consultatieproces? Kon iedereen daar ook aan meedoen en was iedereen
daar ook vertegenwoordigd?
Respondent
Iedereen kon meedoen. Er was in die zin geen beperking. De vraag is ook hoe
interessant het is om mee te doen. We hebben in het dossier van Schiphol veel
scepsis van mensen die zeggen: ‘het maakt toch niets uit wat je zegt want ze
luisteren niet of ze doen het niet’. Het is de kern van de discussie over of de
ontwikkeling van Schiphol in balans is met de omgeving zoals dat dan zo mooi
heet. Het sentiment is dat Schiphol zijn groeidoelstellingen heeft kunnen
realiseren maar de bijbehorende hinderbeperking niet heeft geleverd. Die scepsis
en feitelijk ook kritiek overheersen eigenlijk de hele discussie. Dat hinderplan is
twee jaar geleden bedacht als een soort verdienmodel, in combinatie met groei.
Dat is nog een ander punt. Iedere maatregel wordt in zijn eigen staart gebeten
doordat de beperkte voordelen die er misschien per maatregel zijn, wegvallen
tegen het nadeel van de groei. Dat is weer even een ander onderliggende kritiek.
Iedereen kon meedoen, maar voor velen was het een zinloze bijeenkomst.
Interviewer
Als je kijkt naar de urgentie en de relevantie. Je had van tevoren begrijp ik wat
scepsis over hoe het zou gaan. Wat maakte dan dat je toch meedeed en genoeg
urgentie voelde om je stem te laten horen?
Respondent
Dat is net zoiets als bij het indienen van klachten. Als je niet klaagt zegt degene
over wie wordt geklaagd, ‘ze klagen niet, er is geen probleem’. Je krijgt de kans
om commentaar te geven of suggesties te doen. Die laat je niet lopen. Dan is
vervolgens de vraag van: wat doet men daar mee? Dan is het toch erg, wat ik
eerder al zei, ‘wij hebben voor jullie bedacht dat dit maatregelen zijn die jullie
helpen’. Dus zo is dat dan.
Interviewer
Verderop in het gesprek staan we wat uitgebreider stil ook bij die terugkoppeling
en die weging door Schiphol. Om dit blokje even af te sluiten, de wensen en
Pagina 99 van 185

doelen van Schiphol en luchtverkeersleiding met dit participatietraject, waren die
vooraf duidelijk voor je? Had je echt het idee: ze willen echt luisteren? Wat voor
idee had je over die doelen?

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent
Dat echt luisteren, dat is dus één van de kernkritiekpunten. Het gevoel is veelal
dat het voor de bühne wordt gedaan. Wat ik ook nog wel even aan de orde wil
stellen is het punt van Joint Fact Finding. Wij hebben gepleit voor een hele andere
opzet van dit hinderbeperkingsplan. Niet dat er een soort plan werd
gepresenteerd en werd gevraagd: wat vinden jullie ervan? Nee, de basisvraag
van: wat is het probleem? Hoe los je dat op? Los je dat op met de maatregelen
die worden voorgesteld? Een basisprincipe zit daarin ook van Directie Participatie.
Die hebben daar een mooi boekje over, Joint Fact Finding. Dat is ook wat we in
het kader van de algehele participatie over alle onderwerpen missen. Hopelijk
wordt in de nieuwe fase de omgevingsraad Schiphol omgezet in een
maatschappelijke raad. Participatie is daar ook uitvoerig aan de orde geweest.
Niet alleen dus bij hinderbeperkende maatregelen maar bij alle activiteiten. Daar
is eigenlijk de basisvraag, participatie is niet een soort gunst waar je blij mee
moet zijn, het is een recht. Dat recht kun je effectueren door als het ware uit te
gaan als aanbieder of organisator van de vraag van je klanten of je slachtoffers in
dit geval. Dat is onvoldoende gebeurd, en juist bij dit zo belangrijke punt van de
ontwikkeling van de luchtvaart. Dat ben je eigenlijk vanaf het begin af aan fout.
Interviewer
Had je aan het begin van dit hele proces het idee dat Schiphol en LVNL als
initiatiefnemers van de consultatie de ruimte hadden, voelden of boden om
uiteindelijk iets met de inbreng te gaan doen? Of dacht je: wij zeggen het wel
maar er is bij hen geen enkele ruimte?
Respondent
Ik denk dat er weinig ruimte is. Ik denk dat die misschien groter is dan geboden
is, maar het was een gesloten methodiek. Met name omdat de overheersende
beperking is dat het nooit ten koste mag gaan van de capaciteit. Dat vinden wij
een fundamentele misser want de beste vorm van hinderbeperking is minder
vliegen. Nu is het dweilen met de kraan open en kunnen we wel twisten over hoe
ver die kraan open kan enzovoorts. Het wordt door velen, ik probeer daar iets
relativerender naar te kijken, als een verplicht nummer gezien en dan verder
voort met de groei.
Interviewer
Dan zou ik nu graag de stap maken naar de informatievoorziening rondom het
hele proces. Interviewer 2, heb je nog een aanvullende vraag?
Interviewer 2
Interviewer, als ik nog heel even tussendoor mag? Anders gaan we al naar het
volgende stukje terwijl ik nog heel wat wil toetsen om de vragenlijst af te maken.
Er waren twee dingen die ik nog niet helemaal duidelijk had. De allereerste vraag
was op welke manier ben je uitgenodigd voor de consultatie? Was het een open
proces? Ik heb begrepen dat het een heel open proces was. Hoe heb jij zelf de
uitnodiging ontvangen? Was dat via de ORS, of heb je zelf een e-mail gekregen of
heb je het gelezen in de krant? Dan kan ik dat nog even noteren.
Respondent
Pagina 100 van 185

Ik denk eigenlijk via alle kanalen, in mijn verschillende hoedanigheden. Men
heeft, laten we dat ook als een positief puntje noemen, kosten noch moeite
gespaard om dit bekend te maken.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer 2
Dank je wel. De andere vraag. We hebben het ook gehad over of alle belangen en
personen vertegenwoordigd waren? Je gaf aan dat iedereen mee kon doen. Er
zijn mensen die vanwege de scepsis die er was zoiets hadden van: dit wordt hem
toch niet. Heb je het idee dat er daardoor ook belangen niet vertegenwoordigd
zijn geweest? Dat er misschien nog een bepaald belang mist in de inbreng?
Respondent
Dat is een lastige. Ik kan er zo niet één noemen dus ik denk dat dat geen punt is.
Interviewer 2
Dat was hem Interviewer. Dan mag je wat mij betreft nu door naar
informatievoorziening.
Interviewer
Het is heel goed dat we dit met z’n tweeën doen, dan hebben we altijd een check
and balance. Dan zou ik nu graag wat verder inzoomen op de
informatievoorziening rond het participatieproces. Dan is het eerste waar ik
benieuwd naar ben, had je zelf voldoende informatie om effectief deel te kunnen
nemen aan die consultatie?
Respondent
Nee. Het antwoord is nee. Dat heeft te maken met het punt van die maatregelen,
het zijn allemaal heel technische maatregelen. Misschien even nog terug naar die
laatste vraag van Interviewer 2, voor veel mensen is dit echt te ingewikkeld. Dat
wordt denk ik ook onderschat. Degenen die het communiceerden en aanwezig
waren zijn vooral technici. De hele discussie was nogal in techniek gegoten. Het is
lastig om je voor te stellen wat de maatregelen betekenen en inhouden. Er is
geen goede link gelegd tussen de problemen van degenen die daar komen of
vinden dat hinder beperkt moet en kan worden, en de maatregelen die werden
toegelicht. Dat was allemaal heel technisch. Bij iedereen was en is er nog steeds
de vraag: Wat voor effect heeft dat dan? Wat betekent dat nou? Wat schiet ik
ermee op?
Interviewer
Dat zat hem dan vooral in de technische aard van de informatie. Ik probeer het
even goed samen te vatten. Dan gaat het dus niet zozeer over de
beschikbaarheid van informatie maar wel de toegankelijkheid en begrijpelijkheid
van de informatie?
Respondent
Ja en ook de volledigheid. Er wordt een ingewikkelde rekensom gemaakt hoeveel
hinderbeperking dit nu oplevert. Er is een onnavolgbaar verhaal over het aantal
vliegtuigen, wanneer ze vliegen, hoe ze vliegen en het aantal mensen dat er last
van heeft. Het lijkt een black box waaruit een resultaat komt van: het is goed,
witte rook. Dat gelooft dan niemand. De maatregelen zelf zijn technocratisch over
vliegprocedures. De link met: wat schiet ik er dan mee op en kan dat ook niet
anders, al dat soort vragen werden ter zijde gelegd. Dit is de scope waarover we
hier willen praten. Als iemand zou voorstellen minder ’s nachts te vliegen kan dat
Pagina 101 van 185

niet. Dat is aantoonbaar een punt dat zoden aan de dijk zet. Dat is buiten de
scope van dit project was dan de opmerking.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Als we kijken naar de manier waarop je van informatie bent voorzien. Als je je
aangemeld had voor zo’n bijeenkomst, kreeg je dan van tevoren informatie
toegestuurd? Was dat gewoon openbaar beschikbaar? Hoe kon je je informatie
verzamelen?
Respondent
Technisch was het toegankelijk. Er was een website, die is er nog steeds,
minderhinderschiphol.nl met alle projecten en plannen beschreven. Ook daarvan
is het weer heel moeilijk te bepalen wat dit plan betekent en wat je ermee
opschiet. Dat hoor ik dan van anderen. Zelf weet ik er dan helaas iets meer van
omdat ik daar al langer mee bezig ben. Dat staat op de website, dat kun je lezen.
Het werd ter vergadering toegelicht. Maar het bleef een gat tussen beleving en de
verwachting die werd gewekt, we gaan iets voor jullie doen, en wat er dan
uiteindelijk overbleef.
Interviewer
Was er tijdens die consultatie sprake van een gelijk speelveld bijvoorbeeld tussen
deelnemers onderling, maar misschien ook wel tussen deelnemers en
organisatie? Hoe kijk je daarnaar?
Respondent
Nee, het was een vrij passieve bijeenkomst. Behalve een paar bijeenkomsten
waar ik bij ben geweest en waar ik van gehoord heb. De
bewonersvertegenwoordigers en clustervertegenwoordigers zijn al langer met
deze materie bezig en stelden kritische vragen. Daar kregen zij eigenlijk geen
antwoord op. In Aalsmeer bijvoorbeeld zijn ze weggelopen. Op een andere
bijeenkomst was ook veel ongenoegen. Er was een mismatch tussen de
verwachting en wat er dan uiteindelijk uitkomt als: daar heb ik iets aan.
Technisch is het beschreven op een website, voor iedereen toegankelijk.
Interviewer
Begrijp ik uit je antwoord dat de verwachting die je vooraf had van die
bijeenkomst eigenlijk niet overeenkwam met die bijeenkomst zelf?
Respondent
Ik was door de ervaring wijs geworden. Ik ken meer van dit soort bijeenkomsten,
waar een poging is gedaan om uit te leggen hoe het zit met de luchtvaart en de
maatregelen uit het Aldersakkoord. Je ziet het nog steeds bij Lelystad. Daar is
grote twijfel of meer dan dat over wat zijn ze allemaal aan het doen? Dat
betekent dat je de maatregelen moeilijk kunt beoordelen als belanghebbende.
Dan kom je op het punt dat je het op een andere manier zou kunnen doen. Daar
kom ik misschien straks nog op. Het is eigenlijk een goedbedoelde poging, maar
het is materie die heel erg lastig is. Het is lastig om als belanghebbende te
weten: wat schiet ik daar nu mee op?
Interviewer
Met die andere methode verwijs je eigenlijk naar de Joint Fact Finding die je
eerder noemde?

Pagina 102 van 185

Respondent
Ja onder andere. Ook de stappen van de participatieladder. Met een meer
deskundige groep, niet in een uurtje met reces waar je een technische toelichting
krijgt en dan wat vragen mag stellen. Maar dat je een hele andere
participatiemethodiek volgt vanaf het begin, met Joint Fact Finding en dan
vervolgens de maatregelen ontwikkelen en ook de volgende stap monitoren
enzovoorts.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Dan zouden we nu specifieker willen inzoomen op de consultatie. De vragen die
Schiphol en LVNL daarin stelden en de vragen die zij hadden voor de
participanten, waren die helder en sloten die volgens jou aan bij het onderwerp
van de consultatie? Hoe zie je dat?
Respondent
Ik heb eigenlijk geen vragen gehoord. Men vertelde wat men van plan was en alle
goede voornemens en dan konden mensen vragen stellen. Het was niet een echte
discussie.
Interviewer
Misschien zat dat wel meer in de online consultatie. Daar had Schiphol echt
gerichte vragen die ze beantwoord wilden hebben, meer in een enquêtevorm.
Wellicht dat dat tijdens de bijeenkomst iets minder was. Dan wil ik graag even bij
Interviewer 2 checken of wij voldoende hebben over dit blokje of dat we nog wat
dingen missen.
Interviewer 2
Ik had even een checkvraag over de opzet van de bijeenkomst. Er was dus een
toelichting, een presentatie vanuit Schiphol en LVNL en daarna was er
mogelijkheid van vragen? Verder was er geen ander onderdeel. Klopt dat?
Respondent
Ja.
Interviewer 2
Ja die heb ik gecheckt. We hadden ook een vraag, volgens mij hebben we die al
pratende al beantwoord, of je je in staat gesteld voelde om je bijdrage te leveren
tijdens de consultatie? Je hebt het gedaan, maar kan ik daar inderdaad ja op
beantwoorden?
Respondent
Nee.
Interviewer 2
Kun je wat uitleggen daarover?
Respondent
Er werd genoteerd en genotuleerd wat er gezegd was. Maar ook daarvan,
misschien komt het straks nog bij de terugkoppeling, is niet na te gaan wat men
gedaan heeft met opmerkingen of met vragen.
Interviewer 2

Pagina 103 van 185

Misschien loop ik nu vooruit Interviewer, maar je hebt ook via de ORS input
geleverd. Daar voelde je je wel in staat gesteld om de input te leveren? Klopt dat
wel?

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent
Ja, eigenlijk ook minder maar helaas moet ik toegeven dat we de fysieke
bijeenkomsten en meer interactieve mogelijkheden hebben gemist. Ik ben een
groot voorstander van de digitale ontwikkelingen en de mogelijkheden, maar het
fundamentele proces van het ontwerpen van maatregelen is natuurlijk wat anders
dan nu gedaan is. De technici hebben een aantal maatregelen bedacht en
diegenen die proberen daar een vinger achter te krijgen werden ook niet veel
wijzer. Misschien een voorbeeld wat dan een vraag was. Bepaalde maatregelen
werden in combinatie met elkaar gepresenteerd. Bijvoorbeeld je kunt hoger
aanvliegen, dat is een wens van iedereen waarvan iedereen zegt: dat zou wel iets
kunnen betekenen. Dit werd onlosmakelijk gecombineerd met vaste
naderingsroutes. Dat is een maatregel waarvan je kunt zeggen dat is een hinder
beperkende maatregel, maar de combinatie met een vaste naderingsroute heeft
per definitie een effect van een vergroting van de hinder. Dan werd er gezegd dat
is onlosmakelijk met elkaar verbonden. Dat is natuurlijk niet zo.
Interviewer
Dus daarmee zeg je eigenlijk dat je meer een soort pakket aan maatregelen had
en dat het erg lastig is om die in samenhang met elkaar te beoordelen?
Respondent
Ja en met name dan ook als je keek naar de effecten. Ik heb natuurlijk in mijn rol
de ambitie om het iets breder te bekijken maar de meeste mensen kwamen daar
met belangstelling voor: wat betekent het nu voor mijn gebied en mijn regio? Die
link was niet te maken omdat het heel globaal was. Als je kijkt naar de indeling
van de maatregelen is het ook een soort bureaucratische verdeling in technische
verschillen. Het is niet wat we bepleit hebben. Dan ga ik ook even alvast in een
andere richting als signaal. Ze zouden veel meer lokaal gericht moeten zijn. Wat
is het probleem daar? Wat kan ik daaraan doen? Dan ga je niet beginnen met een
lijst van maatregelen die administratief, bureaucratisch logisch is maar dan ga je
kijken: wat is het probleem en wat zijn de oplossingen? Welke oplossing werkt
hier? En heel belangrijk, de ene oplossing heeft voordelen op één plek maar heeft
ook nadelen op een andere plek. Het waterbedeffect van de maatregelen is
natuurlijk heel belangrijk en met name dat, misschien dat ik dat ook expliciet wil
zeggen nu, dat effect en de gevolgen daarvan die ontbraken.
Interviewer
Eigenlijk zeg je twee dingen. Door dat waterbedeffect en de complexiteit van de
samenhang is het moeilijk om het als bewoner te beoordelen, misschien wel
überhaupt te beoordelen. Daarnaast zeg je ook dat er in het traject heel erg, in
ieder geval vanuit de initiatiefnemers gedacht is vanuit de systeemwereld en niet
zozeer vanuit de leefwereld. Eigenlijk zei je net het is meer een bureaucratische
ordering van de maatregelen in plaats van denken vanuit de hinder van de
bewoners en de situatie op de grond.
Respondent
Ik heb mij in mijn leven veel beziggehouden met klantgerichte dienstverlening,
ook burgerparticipatie en de klant centraal stellen en denken vanuit de burger.
Dat is dus hier volstrekt niet aan de orde. Dat zou aan de orde moeten zijn. Er
Pagina 104 van 185

wordt heel erg vanuit de technologie gedacht. Als je kijkt naar de maatregelen,
het gaat over operationele maatregelen. Dat is niet de goede insteek.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Dan check ik nog even bij Interviewer 2 of we hier nog verdere vragen over
hebben of dat we naar de terugkoppeling kunnen?
Interviewer 2
Nee, we hadden verder nog vragen over de onlineconsultatie, maar daar heb je
niet aan meegedaan. Ik weet alleen niet of jij ook nog een vraag wilt stellen over
de inbreng die via de ORS is gedaan of gaan we daar in de terugkoppeling op in?
Interviewer
Het is misschien handig om dat te koppelen aan de terugkoppeling. Wil je nog
iets kwijt over de inbreng die de ORS uiteindelijk heeft geleverd en die
bijvoorbeeld ook via jullie eigen participatiedeskundigen is geleverd? Moeten we
dat nu adresseren of kunnen we daar in de terugkoppeling naar kijken?
Respondent
Misschien kunnen we dat in de terugkoppeling doen ja.
Interviewer 2
Dan nog even ter dubbelcheck. Respondent, jij zei dat je ook nog met een aantal
andere bewoners hebt geholpen met een individuele reactie. Zat daar een stukje
online consultatie bij? Of kunnen we dat gedeelte helemaal overslaan?
Respondent
Even in mijn geheugen graven. Ik vraag me eigenlijk af wat voor reactie we
daarop gehad hebben. Ik herinner me alleen een technische mededeling of een
feitelijke mededeling dat er kennisgenomen is van onze opmerking. Een
inhoudelijke reactie heb ik niet gehad.
Interviewer
Dan is daarmee dus niet inzichtelijk hoe de inbreng die je hebt geleverd is
gewogen of heeft doorgewerkt?
Respondent
Nee, is dat wel gedaan? Dat verrast mij dat dat zou zijn gedaan. Dat staat mij
niet voor de geest.
Interviewer
Er op de website minderhinderschophol.nl via dat dashboard inzichtelijk per
ingediende suggestie wat de reactie is. Dat is de terugkoppeling die Schiphol zelf
aangeeft gegeven te hebben. Ik weet ook niet in hoeverre dat bijvoorbeeld ingaat
op die hele individuele reacties. Dat durf ik zelf niet te zeggen.
Respondent
Eigenlijk hetzelfde als dat er, ik wil niet flauw doen, geantwoord is op vragen
maar dan heb je als vrager de vraag wat is nu mijn vraag? Er is ook daar weer
vanuit techniek geantwoord op een vraag, zonder dat het ingaat op de vraag
achter de vraag. Dat is natuurlijk in veel gevallen het belangrijke punt.

Pagina 105 van 185

Interviewer
Zeg je daarmee dat de beantwoording misschien wel vooral heel technisch was of
een beetje technocratisch maar niet erg vanuit de leefwereld of empathisch
gedacht?

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent
Nee precies. Die empathische kant en ook het vertrekpunt waarom zou iemand
zo’n vraag stellen en wat zit er achter die vraag? Wat heeft deze maatregel voor
effect op die leefomgeving daar? Die koppeling is niet te maken. Dat is ook
dikwijls de reden waarom mensen zeiden: we doen het maar niet meer. In het
verleden is mij gevraagd en heb ik een enquête ingevuld. Dan zie ik als
eindresultaat dat er niets is gedaan met mijn opmerkingen. Dus de scepsis en de
twijfel en de kritiek op basis van het verleden speelt hier ook een rol.
Interviewer 2
Mag ik een checkvraag stellen Interviewer? Respondent, jij gaf net aan dat je als
terugkoppeling een reactie had gekregen dat er kennisgenomen is van de
inbreng. De reactienota was dus wel bekend bij jou? Dat is mijn eerste check. De
reactienota en het dasboard waren wel bekend bij jou maar je kreeg alleen maar
reactie dat er kennis van is genomen. Miste je daar dan een persoonlijk element
in?
Respondent
Ja, of vooral een specifiek element zodat ik zelf de link kan leggen tussen wat heb
ik gevraagd of gezegd en dit antwoord.
Interviewer 2
Dus je hebt een terugkoppeling gehad maar je mist de specifieke link naar waar
jouw antwoord staat? Dat is helder.
Respondent
Je zou dat op een andere manier kunnen doen. De terugkoppeling niet voor alle
maatregelen geven maar een terugkoppeling naar de sessie waar iemand bij is
geweest. Daar kwamen vragen aan de orde die mensen zich herinneren of hun
eigen vragen. De persoonlijke benadering.
Interviewer
En als je dan kijkt, nog los van de bijeenkomst, naar de inbreng die jullie in de
vorm van het alternatieve plan hebben geleverd? Wat voor type terugkoppeling
zou wat jou betreft op zoiets wenselijk en nodig zijn?
Respondent
Over het alternatieve plan zijn we zeer ontevreden, omdat daar eigenlijk
grotendeels met: kan niet, hoeft niet, mag niet, zal niet, valt buiten de scope of
gaat ten koste van de capaciteit en dus niet gereageerd werd. Dus dat vinden wij
sowieso een heel treurig stellende reactie. Dit is ook het gevolg van de aanpak.
De aanbieder bepaalt wat er gebeurt. Vanwege dit verschil in ontstaan van
maatregelen is ook de reactie daarop onbevredigend.
Interviewer
Vind je dat dat iets is dat echt van Schiphol en LVNL moet komen? Of zeg je dat
de politiek of Den Haag daar ook een rol in speelt?

Pagina 106 van 185

Respondent
Bij dit onderwerp is sowieso de vraag of dit in een technocratisch kader moet. Je
zou, maar dat is een fundamenteel andere kijk op hinderbeperking, je zou breder
moeten zien als het gaat om maatregelen. Compenserende maatregelen,
alternatieven. Maar het is de werkwijze van de sector dat ze vrij veel ruimte
krijgen van de politiek, te veel, om alleen datgene aan de orde te stellen wat men
aandurft en niet alle andere dingen. Het is een technocratische wereld waar het
onderliggende gevoel is, hinder wordt gebagatelliseerd. In zijn meest extreme
vorm is het: mevrouw of meneer ga verhuizen als je last hebt.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Is er verder nog iets wat je kwijt wilt over die terugkoppeling en over de weging
van de maatregelen door Schiphol voor zover je daar iets van hebt meegekregen?
Of heb je hier voldoende over gezegd wat jou betreft?
Respondent
Ja, ik ga wat herhalen. In het kader van die weging is gezegd dat alles wat er aan
vragen of kritiek is, is afgedaan wordt onder de noemer kan niet, gaat ten koste
van de capaciteit of is niet mogelijk. De discussie kan zijn: wie bepaalt wat
mogelijk is? Het is best een hele gesloten methodiek van maatregelen en een
hele gesloten methodiek van afwegen.
Interviewer
Dat zou dus wat jou betreft wat meer open en transparant kunnen?
Respondent
Misschien even nog een zijstapje. Er is meer dan dit Schiphol minder hinderplan.
Er is veel meer. Er zijn jarenlang en nog steeds, andere hinderbeperkende
maatregelen voorgesteld in het kader van de ORS. Die heeft daar ook een
procedure voor. We vinden ook dat die bij elkaar moeten worden gevoegd. Dat
wil ik even zeggen om straks nog daarop terug te komen. Dat gaat uit van de
methodiek die ik net heb genoemd. Je moet eerst een nulmeting doen van de
situatie ter plekke, op verschillende plekken en dan kijken wat daaraan te doen
valt en dan maatregelen daarop toesnijden. Van onderaf opbouwen in plaats van
een lade opentrekken met maatregelen die op de plank liggen en dan kijken wat
men ervan vindt.
Interviewer
Laten we daar dadelijk nog iets dieper op ingaan. Ik ben ook nog wel benieuwd,
want we komen langzaam tot een afronding, in ieder geval van het proces wat
door Schiphol doorlopen is. Dan zou ik straks nog graag wat vooruit willen kijken.
Samenvattend op wat je tot nu toe allemaal hebt gezegd: Op welke punten vond
je de consultatie succesvol? Wat hebben ze goed gedaan? En welke punten
moeten echt anders voor een volgende keer of waar zie je ruimte voor
verbetering?
Respondent
De ruimte voor verbetering is altijd heel erg groot. Dat is de grootste ruimte in
een gebouw, room for improvement. De poging om hinderbeperking als
tegenhanger van groei en gevolgen daarvan aandacht te geven, het is goed dat
dat gebeurd is. Dat gebeurde al maar dat is nu geprobeerd om samenhangend en
systematisch te doen. Dat is maatregelen ontwikkelen en uitvoeren en monitoren.
Dat is een jarenlang proces. Het gebeurde al maar het gebeurt nu iets
Pagina 107 van 185

systematischer. Dat was ook de wens van de bewoners van: ga nu eens echt alles
uit de kast halen van wat er kan worden gedaan. Want we hebben geconstateerd,
dat was in 2018, dat er geen steun was voor verdere groei van Schiphol omdat
Schiphol wel die 500.000 vluchten had binnengehaald maar niet de daarbij
behorende hinderbeperking had geleverd. Laten we dat nu een keer anders doen.
Die poging waarderen we. Als we kijken naar het resultaat valt het toch wel weer
tegen. Het leidde heel veel tot: kan niet en mag niet.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Is er nog iets wat je kwijt wilt over het proces dat Schiphol tot nu toe heeft
doorlopen? Anders zou ik graag de stap maken naar meer de toekomstige
betrokkenheid en wat verder de toekomst.
Respondent
De toekomst moet anders dus daar komt dat dan vanzelf aan de orde.
Interviewer
Dan check ik ook nog even bij Interviewer 2 of deze nog aanvullende vragen
heeft.

Interviewer 2
Ik heb nog één vraag ter check en dat gaat nog over het stukje terugkoppeling.
Omdat jij aangaf Respondent dat er veel maatregelen zijn afgewezen omdat ze
niet kunnen en niet binnen het kader passen. We hebben het eerder ook gehad
over de scope. Je gaf toen aan dat de scope helder was. Was het afwegingskader
ook vooraf bekend, ook gelet op dat er een scope was aangegeven?
Respondent
Er is eigenlijk geen afwegingskader. Dat is het grote probleem. Als je een
maatregel wilt treffen moet je weten wat is het doel, wat wil je bereiken en kan ik
dat met deze maatregel bereiken? Het afwegingskader is impliciet het aantal
gehinderden. Dat is een hele eenzijdige maatstaf die door niemand die eronder
lijdt begrepen wordt. Het gaat niet om het aantal gehinderden, maar om jouw
hinder, de gevolgen. Er is geen goed beeld van wat de maatregelen precies
inhouden en wat ze betekenen en opleveren en bijdragen aan de veronderstelde
hinderbeperking.
Interviewer 2
Ja, oke. Dank je wel.
Interviewer
Dan zou ik nu graag de stap willen zetten naar voren. Dat is namelijk dat het
hinderreductieplan, in ieder geval in de woorden van Schiphol en LVNL, een
levend karakter heeft. Dat betekent dat er bij de toekomstige wijzigingen en
uitvoering van het plan, de omgeving betrokken zal worden. Dat daar op zijn
minst over gecommuniceerd moet worden maar bij wijzigingen ook echt meer
dan communicatie zal plaatsvinden. Heb jij op dit moment een beeld hoe daar
invulling aan gegeven gaat worden? Aan die communicatie en die toekomstige
betrokkenheid?
Respondent
Pagina 108 van 185

Dan heb ik heel veel vrees dat dat op dezelfde manier zal gaan als in het
verleden. We praten nu over een operatie van de afgelopen twee jaar maar er
zijn heel veel paralellen met al wat langer. In 2003 ben ik voor het eerst
betrokken geraakt bij de problematiek van Schiphol. Schiphol kwam toen naar
mij toe op een manier die ik niet wilde. Wij hadden waar ik woonde geen last van
Schiphol en ineens kwam er een snelweg over ons hoofd. Sinds die tijd is er dus
sprake van: er moet minder hinder zijn, er moet hinderbeperking zijn. Tot nu toe
is het altijd gegaan op die manier. Ook die laatste operatie van dat
minderhinderplan is in die zin allemaal niets veranderd. Het is met de moderne
communicatiemiddelen wat breder gedaan. De inhoud van de discussie en de
ontvangst bij de belanghebbenden is teleurstellend en kritiek. Je ziet nu ook dat
langzamerhand de irritatie over de hinder de pan uit reist. Recentelijk met
groepen die de rechter wilden inschakelen. Misschien heel specifiek wil ik
benoemen wat er gedaan wordt met klachten. Een klacht over het klagen is: er
wordt niets gedaan met klachten. In het hinderbeperkingsplan is ook gezegd dat
er zou worden gekeken naar de top twintig klachten van het
bewonersaanspreekpunt. Die lijst van klachten zijn vooral harde, veel lawaai
makende vliegtuigen op ongelukkige momenten van de dag. Daar is helemaal
niets aan gedaan. Die vliegen op een moment van de dag. Het antwoord daarvoor
is als een vliegtuig op een bepaald moment aan het einde van de dag uit Amerika
vertrekt dan komt die midden in de nacht aan in Nederland. Dan hebben we dus
last. Een hele vergaande maatregel die wij ook voorgesteld hebben is: draai het
nou eens om. Laat dat vliegtuig ’s nachts uit Amerika vertrekken en dan komt hij
overdag aan. Dat is als je het hebt over de discussie van nachtvluchten ten
opzichte van momenten op de dag. Dat is een hele andere manier van kijken
naar maatregelen. Dat is dus niet gebeurd. We zouden willen dat dat in de
toekomst wel gebeurt en dat je dus niet alleen naar geluid kijkt maar ook naar
zaken als rustmomenten en frequentie. Een andere norm voor hinder:
hinderbeleving. Niet het aantal personen maar het aantal vliegtuigen telt. Dat
hoop ik in ieder geval in de volgende fase mee te maken. Dat daar ook het
resultaat van dit plan waar we het nu over hebben, wat in feite niet heel veel
anders is dan al vele keren eerder is geprobeerd, dat we eens echt kijken naar
een heel andere manier van beperking van de hinder.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Is het voor jou procesmatig helder hoe Schiphol die betrokkenheid gaat
communiceren? Of dat via de ORS gaat of op een vergelijkbare manier? Of heb je
daar nog niet echt een idee van?
Respondent
Wij vinden dus in het kader van de nieuwe opzet die eigenlijk al langer had
moeten plaatsvinden dat Schiphol niet de initiatiefnemer moet zijn. Wij vinden
dat een onafhankelijke groep, commissie of persoon dit project moet sturen en
leiden. Schiphol moet natuurlijk input leveren en desgevraagd informatie geven.
Maar nu is het zowel in de opzet van het plan als de beoordeling de slager die zijn
eigen vlees keurt. Die zegt: ‘ja ik heb goed vlees ingekocht, niets mis mee. Als u
het niet lekker vindt moet u maar ergens anders gaan’.
Interviewer
Dat is als ik het probeer samen te vatten de wens die je hebt voor de toekomst.
Dat het meer een onafhankelijke partij wordt. Dat zit dan denk ik meer in, ik
noem het maar even, de doorontwikkeling van de ORS en het vervolg daarop?

Pagina 109 van 185

Respondent
In die zin is dat niet meer dan logisch. We hebben als bewoners bij de aanvang
van de ORS, die bestaat nog maar vier jaar. Er wordt gedaan alsof die eindelijk
een keer moet worden opgeheven omdat die al zou oud is maar die is eigenlijk
pas vier jaar in de vorm waarin die is opgezet. Daar hebben we als bewoners al
gepleit voor een informatiehuis, een-loket-model. Het gaat om hinderbeperking,
maar het gaat om een heel pakket van informatie dat je nodig hebt of dat je zou
willen hebben als belanghebbende waarbij klachten, meetsystemen, andere
manieren van informatievoorziening, andere manieren van reageren een rol
spelen. Niet alleen uitgenodigd kunnen reageren maar ook permanent kunnen
reageren via belsystemen. Dat is een hele andere manier om te kijken naar
hinder en hinderbeleving en hinderbeperking. Dat zou kunnen in een nieuwe fase,
misschien eens in een omgevingshuis waarin de informatie-infrastructuur en de
data worden samengebracht door de partijen die daartoe bevoegd zijn en de
informatie hebben maar het niet apart gebruiken en los van elkaar dubbel werk
doen wat heel veel gebeurt. Als je bijvoorbeeld kijkt naar kaartmateriaal dat er
wordt gebruikt. Je praat over de omgeving en je praat altijd over een fysieke
omgeving. Vele soorten kaartmateriaal, over ruimtelijke ordening verschillend,
over luchtvaart verschillend. Het is soms heel moeilijk te zien waar iets is. Het
lijkt wel of dat soms ook expres gebeurt. De achtergrond is bijna niet te zien. Je
weet niet waar iets precies plaatsvindt. De hele informatievoorziening en de
dienstverlening zou eigenlijk geharmoniseerd moeten worden vanuit het eenloket-principe. Dat is zeker van belang. Dan praat je over hinder en
hinderbeperking in de context van wat er verder speelt.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Bedoel je dan daarmee, dat wijkt iets af van wat we uiteindelijk een plek kunnen
geven in ons oordeel maar ik ben er wel nieuwsgierig naar, dus ik ga het toch
vragen. Bedoel je dan dat een-loket-model dan ook breder gaat dan luchtvaart?
Je zegt eigenlijk de kaartsystemen komen niet overeen, voor ruimtelijke
ordening, alles heeft een eigen kaartsysteem. Zou je dat een-loket-systeem
bijvoorbeeld voor die regio Schiphol breder willen trekken en ook naar andere
dingen willen kijken dan puur die luchtvaart? Of hoe zie je dat voor je?
Respondent
Vanuit de behoeften of de gevolgen van luchtvaart. Maar de gevolgen van
luchtvaart doen zich met name voor op de grond. Dus in de lucht hebben vogels
er last van als die daar vliegen of als ze een vliegtuigmotor binnenvliegen. Dus de
relatie tussen de landzijdige kant en de luchtzijdige kant, dat was ook een van de
vernieuwingen in het kader van de ORS. Dat er wordt gekeken: waar
manifesteren die gevolgen, even neutraal geformuleerd, waar manifesteren die
zich en wat zit er op die plek? Staan er huizen, staan er scholen, bedrijven,
mensen enzovoorts? Het onderbrengen van dit soort maatregelen
hinderbeperking in een totale context van informatie over hoe de situatie is,
informatie over hoe de situatie gaat worden en wat eraan gedaan wordt
beleidsmatig en praktisch aan de gevolgen die zich voordoen. Als je dat niet doet,
dat een-loket-principe, dan zie je dus wat er gebeurt. Dan worden mensen van
het kastje naar de muur gestuurd. Ze kunnen ergens een klacht indienen en
krijgen dan, het standaardantwoord is bijvoorbeeld: ‘u heeft een probleem maar
in tien procent van de gevallen mogen wij afwijken van de norm en helaas zit u
binnen die tien procent’. Dat is een heel onbevredigend antwoord. Of een
antwoord van: ‘daar gaan wij niet over. Dan moet u maar ergen anders zijn’. Die
informatie ook gebruiken, proactief als bedrijf van: wat breng ik teweeg in mijn
Pagina 110 van 185

klantenkring en de niet-klanten. In dit geval zijn de klanten de passagiers en de
niet-klanten zijn degenen die last hebben van wat de passagiers doen. Die
benadering zou de luchtvaartsector moeten leren omarmen.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Ik denk dat we langzaam tot een afronding komen, in ieder geval als het gaat om
de vragen die wij graag wilden stellen. Dan wil ik tot slot nog heel even bij
Interviewer 2 checken of er nog openstaande punten zijn die ik niet geadresseerd
heb?
Interviewer 2
Toch nog een checkvraag Interviewer, je hebt hem wel geadresseerd maar even
dat ik hier nog een aanvulling kan maken. Dat was bij de vraag van: is duidelijk
hoe de invulling wordt gegeven aan betrekking van de omgeving bij wijzigingen?
Daar heb jij geschetst wat wat jou betreft een betere aanpak is van een vervolg.
Even heel sec op de vraag gekeken, heb jij een beeld hoe het betrekken van de
omgeving eruit komt te zien? Of is dat beeld er dus nog niet?
Respondent
Het beeld is er in principe wel. Er is gezegd dat de gevolgen van deze
bedrijvigheid ingrijpend zijn, het gaat om de leefomgeving en om gezondheid.
Dat moet je benaderen vanuit de benadering: wat voor gevolgen heeft dat voor
gezondheid en leefomgeving en personen? Dan moet je kijken hoe je dat inpast
in een bestuurlijke structuur en dan kijken naar de verschillende
verantwoordelijkheden. Bestuurders hebben hun eigen verantwoordelijkheid, de
luchtvaartsector, het Rijk en participanten hebben ook een eigen belang en
verantwoordelijkheid. Probeer dat op een andere manier vorm te geven, zodanig
dat er een permanent overleg is over hoe de ontwikkeling is van de luchtvaart op
een bepaald gebied, neem de schipholregio. Zorg dat daar dus een flexibel
overleg is. Dat je niet ineens een hinderbeperkingsplan erdoor moet gaan jassen
omdat ze anders niet mogen groeien, maar dat je dus structureel voorziet in
overleg over oplossingen voor problemen die er zijn. Dan moet je het ook een
plek geven. De participatie is dat iets van erbij? We moeten ook nog een beetje
participeren want anders krijgen we last aan het einde van de rit als iedereen
bezwaar gaat maken? Maak het onderdeel van een nieuwe bestuurscultuur. Laten
we dat ook nog even inbrengen. In deze fase zit je ook in het kader van een
bedrijf brengt leed toe aan de omgeving. Een hoogoven, een aantal fabrieken,
infrastructuur, daar zijn overheden voor verantwoordelijk maar die zijn het
samen. Je hebt slachtoffers of gedupeerden en dan kun je wachten tot die gaan
piepen of boos worden. Je kunt ook zeggen: ‘we moeten de gevolgen van het
gedrag van een ingrijpende bedrijvigheid, de luchtvaart Schiphol, inkaderen in
een bestuurlijk kader’. Je moet diegenen die er nadeel van ondervinden in een
vroeg stadium en permanent betrekken bij de oplossingen. Je kunt dit
onderbrengen in een nieuw model. Van Geel met zijn voorstel voor die
maatschappelijke raad heeft daar een aanzet voor gegeven. Dan zal de
consequentie zijn dat er wordt gezegd, je moet ook mensen die voor luchtvaart
zijn de kans geven om in dat overleg deel te nemen, maar mensen die daarvoor
zijn zal het een zorg zijn dat er hinder is omdat zij er zelf geen last van hebben.
Wat moet je dan doen? Democratie is de meerderheid beslist. Als er gevlogen
moet worden dan moet dat gebeuren, maar met in achtneming van de belangen
van minderheden. Hier zijn hele duidelijke grote minderheden overigens, die dus
de nadelen ondervinden. Als je dat niet goed doet als bedrijf en verantwoordelijke
overheid voor de vergunningverlening, als je dat niet goed managet, krijg je dus
een opstand. Je ziet dat nu gebeuren met veel meer verzet. Wij proberen, ikzelf
ook, met de gekozen bewonersvertegenwoordigers in overleg te gaan. Polderen,
waarvan velen zeggen dat is allemaal achterhaald. Ik denk dat dat niet zo is

Pagina 111 van 185

anders los je het op een andere manier op, problemen. Dat willen we niet. Als je
het niet goed doet krijg je echt dat men elkaar bij de rechter gaat bevechten. Dat
is dan nog netjes. Maar ook allerlei verzet. Dat is nu ook gaande. Jammer, ik vind
dat we via overleg eruit moeten komen. Maar dan moet het overleg
samenvattend op dit punt van die impact op hele andere manier.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Ik denk dat we langzaam naar het einde van dit gesprek toegaan. Ik vond het
overigens een heel prettig gesprek.
Respondent
Wederzijds.
Interviewer
Zijn er ook nog andere punten die nu niet aan de orde zijn geweest waarvan je
zegt dat moet wel benoemd worden of dat wil ik toch geadresseerd hebben?
Respondent
Eén algemeen punt, de kern van de nadelen. De voordelen van luchtvaart zijn
duidelijk voor iedereen die daarvan geniet. De nadelen vallen in de vorm van
hinder en gevolgen voor gezondheid, leefomgeving enzovoorts. Die zijn van
toepassing voor minder mensen. Gezegd was dat is niet een kwestie van je moet
maar verhuizen, dat kan niet. Dat betekent dus dat we daar een vorm voor
moeten vinden van overleg en dat dat zo snel mogelijk moet gebeuren. Waarbij
er voor de afweging tussen wonen of vliegen, sommigen zeggen dat kan allebei,
ook een bestuurlijke en ook in een regeerakkoord een uitspraak over moeten
komen. Wat is het afwegingskader daarvoor? Dat is nu onvoldoende. We praten
nu over maatregelen even samenvattend, die we allemaal afzonderlijk beoordelen
en daar kunnen we iets van vinden, en er zijn ook andere maatregelen te
bedenken. Wat er eigenlijk ontbreekt is een afwegingskader van hoeveel. Er is
geen norm en dat is niet alleen voor geluid maar bijvoorbeeld ook voor
ultrafijnstof en een aantal andere nadelen. Er zijn geen normen die beperkend
zijn, omdat wordt gewerkt met jaargemiddelden. Bijvoorbeeld ultrafijnstof voor
Schiphol, daar is geen norm voor. Voor CO2 is ook geen beperkende norm. Je
zult uiteindelijk de maatregelen die je zou moeten treffen moeten relateren aan
normen die niet mogen worden overschreden. Die koppeling ontbreekt op dit
moment.
Interviewer
Zijn er nog andere dingen die je kwijt wilt over het proces of meer algemeen?
Respondent
Voor een inhoudelijk evenwichtig hinderreductieplan verwijs ik naar het
alternatief van de ORS-bewonersdelegatie en voor procedureel commentaar op
het proces naar de notitie in het Regioforum.
Interviewer
Dan stop ik de opname.

Naschrift bij dit gesprek, verstuurd door respondent op 2 september
2021 (opmaak zoals aangegeven door respondent):

Pagina 112 van 185

Als gekozen bewonersvertegenwoordigers zijn wij niet actief betrokken geweest
bij het opstellen van het hinderreductieplan. Schiphol en NVNL toonden volstrekt
geen empathie (zie ACTIE- model) en er was duidelijk geen sprake van
responded to (CLEAR), laat staan enabled to etc.

Bestuurskern
Directie Participatie

Volgens het IAP2 (vergelijkbaar met de participatieladder) was slechts sprake van
consult. Dat is strijdig met de dringende wens (van omwonenden) en de
noodzaak (gelet op de complexiteit van hinderreductie) tot joint factfinding
(zoals blijkt uit Handreiking Directie Participatie).
Redactionele opmerking:
De respondent verwees in het gesprek naar twee stukken (alternatief van de
ORS-bewonersdelegatie:
https://www.bewonersomgevingschiphol.nl/standpunt/hinderbeperking-die-echtwerkt/ en notitie in het Regioforum
https://www.bewonersomgevingschiphol.nl/standpunt/minderhinderschiphol/).
Hier zitten dubbelingen in met het besprokene in het gesprek. Daarom zijn
punten uit deze stukken die betrekking hebben op het participatieproces én die
nog niet in het verslag zijn genoemd hieronder opgesomd.
Het alternatief van de ORS-bewonersdelegatie is op de inhoud van het
hinderreductieplan gericht, en gezien dit buiten de scope van deze toetsing ligt,
wordt deze niet meegenomen in deze toetsing. Er is één opmerking gemaakt die
over het participatieproces gaat, deze is hieronder weergegeven.
Wat betreft de notitie die in het Regioforum is besproken, zijn met akkoord van
de respondent de volgende punten meegenomen in de analyse behorende bij het
verslag van dit gesprek:
Uit de op verzoek van de ORS-bewonersdelegatie opgestelde
deskundigentoets door de heer Bert ter Avest over de analyse van
Partners+Pröpper van de online maatschappelijke consultatie van het
programma met geluidshinderbeperkende maatregelen van Schiphol en
Luchtverkeersleiding Nederland, toegevoegd als bijlage aan de notitie in
het Regioforum: “Positief dat de Royal Schiphol Group (RSG als directe
opdrachtgever) en de Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL en samen
met RSG initiatiefnemers van het Programma Hinderbeperking) het
bestuurskundig onderzoeks- en adviesbureau Partners+Pröpper (P+P)
hebben verzocht de internetconsultatie te evalueren. Belangrijke
kanttekening is dat P+P ook de uitvoerder was van de internetconsultatie.
Ondanks het uitdrukkelijk verzoek van opdrachtgever om de evaluatie als
kritisch buitenstaander en vanuit een onafhankelijke positie uit te voeren
is daardoor het gezegde ‘Slager keurt z’n eigen vlees’ van toepassing.”
Uit de op verzoek van de ORS-bewonersdelegatie deskundigentoets door
de heer Bert ter Avest over de analyse van Partners+Pröpper van de
online maatschappelijke consultatie van het programma met
geluidshinderbeperkende maatregelen van Schiphol en
Luchtverkeersleiding Nederland, toegevoegd als bijlage aan de notitie in
het Regioforum: “Positief is dat met deze internetconsultatie ook
respondenten worden bereikt die relatief minder hinder ervaren van
Schiphol én niet actief deelnemen aan bijeenkomsten. Op deze wijze kan
de internetconsultatie bijdragen aan een evenwichtig beeld van hoe
omwonenden hinder ervaren.”
Uit de op verzoek van de ORS-bewonersdelegatie deskundigentoets door
de heer Bert ter Avest over de analyse van Partners+Pröpper van de
online maatschappelijke consultatie van het programma met

Pagina 113 van 185

geluidshinderbeperkende maatregelen van Schiphol en
Luchtverkeersleiding Nederland, toegevoegd als bijlage aan de notitie in
het Regioforum: “Essentieel voor een succesvol vervolg is het zorgdragen
voor een onafhankelijke organisatie van de zorgvuldige uitvoering van het
programma hinderbeperking. Dit kan worden georganiseerd door
bijvoorbeeld:
• het programma onder te brengen in het zogeheten Omgevingshuis
Schiphol;
• het programma, inclusief internetconsultatie, te laten evalueren door
onafhankelijke deskundigen;
• voor de totstandkoming van de volgende versie van het programma
hinderbeperking voor de respectievelijk in te zetten maatregelen de
methodiek van joint fact-finding in te zetten;
• omwonenden te betrekken bij deze methodiek en daarbij hen
inhoudelijk en professioneel te ondersteunen zodat zij ook
hinderbeperkende maatregelen en hun effecten kunnen duiden als burger
zonder dat zij hinderspecialist worden.
Dergelijke richtlijnen voor de onafhankelijke en zorgvuldige organisatie
van het toekomstige programma hinderbeperking dienen bij voorkeur
door de aanstaande nieuwe minister van Infrastructuur en Waterstaat te
worden aangereikt.”

Bestuurskern
Directie Participatie

Verder is met akkoord van de respondent het volgende punt uit het alternatief
van de bewonersdelegatie meegenomen in de analyse behorende bij het verslag
van dit gesprek:
-

Over het proces voor het hinderreductieplan wordt genoemd in het
alternatief van de ORS-bewonersdelegatie: “Er is ook geen sprake van
het samen opstellen met de omgeving omdat Schiphol de ‘weging’ doet
welke maatregelen zij wel of niet gaat uitvoeren.”

Pagina 114 van 185

Bijlage 16 Interviewverslag 6
Betreft

Gesprek in het kader van toetsing
participatieproces hinderreductieplan Schiphol;
bestuurlijke partij (gesprek 6)

Vergaderplaats

Virtueel, Zoom

Deelnemers

Interviewer en Interviewer 2, respondent 1 en
respondent 2

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
We starten met een aantal algemene vragen. Ik denk dat we die even dubbel
moeten beantwoorden voor jullie beiden. De eerste vraag die ik jullie ga stellen is
vanuit welke rol zijn jullie betrokken bij de consultatie. Dat overlapt mogelijk
deels, maar Respondent 1, mag ik jou als eerst vragen om die vraag te
beantwoorden?
Respondent 1
Zeker. Ik ben bestuurder en regiovertegenwoordiger, bestuurlijk. In die zin een
betrokken, bestuurlijk afgevaardigde van één van de gemeenten binnen de BRS.
Interviewer
Dank je wel. Respondent 2?
Respondent 2
Ik ben betrokken als bestuurlijk ondersteuner in dit traject. Ik ben daar ingestapt
sinds november 2020, op het moment dat wij de zienswijze op het
hinderreductieplan hebben ingestuurd. Die heeft mijn collega daarvoor nog
voorbereid. Vanaf dat moment ben ik aangehaakt bij de bijeenkomsten, bij de
toelichtingen enzovoorts.
Interviewer
Helder. Interviewer 2 die maakt een aantal aantekeningen dus die zal meekijken
of de antwoorden volledig zijn. Interviewer 2, als je geen signaal geeft dan pak ik
rustig door naar de volgende vraag.
Interviewer 2
Als ik even een doorvraag mag stellen aan jou Respondent 2? Je zegt dat er in
2019 een zienswijze is ingediend? Dat was nog niet in het kader van de
internetconsultatie die is gehouden door Schiphol en LVNL? Klopt dat?
Respondent 2
Even kijken hoor. Volgens mij heeft dat ter inzage gelegen en daar hebben wij als
regio ook een zienswijze op ingediend. De exacte datum was 30 oktober 2020,
sorry.
Interviewer 2
Helder. Dan kan ik hem volgen in de tijdlijn. Dank je wel.

Pagina 115 van 185

Interviewer
Dan is onze volgende vraag: Op welke manier waren jullie betrokken bij die
consultatie? Hebben jullie meegedaan met bijvoorbeeld een bijeenkomst? Kunnen
jullie daar wat meer over vertellen?

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 2
Voor wat betreft het hinderreductieplan hebben wij alleen die zienswijze
ingediend in oktober 2020. Dat is eigenlijk het enige signaal dat wij schriftelijk
vanuit onze regio hebben ingediend.
Respondent 1
Misschien ook goed om te zeggen; als bestuurders zitten we natuurlijk wel in een
soort bevoorrechte positie. We hebben wel presentaties gekregen ook en we zijn
op andere wijze betrokken dan de consultatie waar jezelf heen moest lopen. Dat
was niet zo, de consultatie kwam ook een beetje op ons af. Respondent 2, jij hebt
ook nog wel bij bijeenkomsten gezeten waar ik niet bij heb gezeten? Ik weet niet
hoe jullie dat zien, maar inwoners zullen misschien veel meer moeten leunen op
bijeenkomsten die georganiseerd worden. Voor ons komt het meer op ons af.
Interviewer
Misschien is dit ook een goed bruggetje naar de manier waarop jullie zijn
uitgenodigd voor de consultatie. Je zegt die kwam meer op ons af dan misschien
bij een aantal andere partijen. Zijn jullie formeel uitgenodigd om deel te nemen
aan de consultatie?
Respondent 2
Ja. Je hebt het iedere keer over die internetconsultatie, maar wanneer? Welke is
dat dan? Omschrijf dat even.
Interviewer
We zeggen consultatie maar dat is eigenlijk het hele doorlopen proces van het
hinderreductieplan. Daar valt de online participatie onder, maar ook andere
aspecten van het proces. Zoals bijeenkomsten. De parapluterm is inderdaad het
consultatieproces.
Respondent 2
Aansluitend op wat Respondent 1 zegt, we zitten in de BRS als regio en
Respondent 1 ook als bestuurder en voorzitter van onze regio. Respondent 1 zit
ook in het Regioforum waar ook dit onderwerp iedere keer geagendeerd wordt en
verder wordt toegelicht. In al die stappen worden wij continue meegenomen. Via
presentaties of via tussentijdse ontwikkelingen. Er is bijvoorbeeld een extra
bijeenkomst geweest om vooruitlopend op de nota van antwoord die is opgesteld,
om ons daar ook in mee te nemen. Daar is ook aandacht gegeven aan die zestien
nieuwe maatregelen die genomen zijn. Wij zijn in elke stap betrokken geweest,
ook formeel als deelnemers aan de BRS en het Regioforum.
Interviewer
Voor mij is het in ieder geval helder. Ik ben benieuwd of alle belangen en
personen die volgens jullie vertegenwoordigd zouden moeten zijn in dat
consultatieproces, dus in het brede traject, ook daadwerkelijk vertegenwoordigd
waren. Kunnen jullie daar iets over zeggen?
Respondent 2
Pagina 116 van 185

Wat ik ervaar, ik kwam als buitenstaander binnen. Ik heb wel al heel lang het
Schipholdossier vanaf de zijlijn gevolgd. Hierin zie ik een traject waarbij eenieder
de gelegenheid krijgt om in te spreken en mee te denken en ook om maatregelen
aan te dragen. Diverse bewonersvertegenwoordigers konden dat ook doen, die
konden hun eigen maatregelen aandragen. Met extra maatregelen kon dat later
nog een keer. Als je het aan mij vraagt heb ik het idee dat eenieder die dat wil,
ook zijn input heeft kunnen geven op dit traject en op dit plan.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Helder. Wil jij dat nog aanvullen Respondent 1?
Respondent 1
Misschien even in zijn algemeenheid. Mijn rol als bestuurder is natuurlijk wel een
beetje een andere dan een reguliere participant in het consultatieproces.
Respondent 2 is daar veel actiever in geweest omdat hij als afgevaardigde van
dat bestuur bezig ging. Ik vind het heel vanzelfsprekend Respondent 2, dat jij
veel dingen pakt. Ik zit denk ik veel meer op de belangenafweging. Interviewer,
je zei aan het begin: we kijken niet naar de inhoud maar alleen naar het
participatieproces. Eén van de dingen die ik ga zeggen gedurende dit gesprek, is
dat die dingen niet echt uit elkaar te halen zijn. Ik merk dat ik dat ook in de
premisse van jullie opdracht wel lastig vind. Ik denk dat je niet kunt zeggen als
bepaalde inhoud en uitkomst al een beetje ingebakken is in hoe het proces loopt,
dat je dan nog een goed proces kan lopen. Dat is een soort van systeemkritiek.
Daar hebben we het ongetwijfeld later ook nog over.
Interviewer
Ik denk dat het goed is dat nu even te parkeren. Daar komen we later even op
terug. Het is wel goed om dat scherp te houden, dat we dat in ieder geval aan
bod brengen. We lopen de fase door van het ontwerp van het proces naar de
uitvoering. Daar is het denk ik goed om hier nog meer aandacht aan te besteden.
Ik heb al redelijk scherp hoe die uitnodiging richting jullie is gegaan. Ik ben
benieuwd of jullie iets kunnen zeggen over de algemene communicatie rondom
het traject en wat jullie daarvan vinden. Hebben jullie iets gezien rondom de
aankondiging daarvan? Het mag ook breder zijn dan alleen richting jullie als
bestuurlijke partij. Wat vinden jullie van de communicatie zoals die is
vormgegeven?
Respondent 2
Als ik hem in algemeenheid oppak, ik weet dat Schiphol en LVNL heel trots zijn op
wat ze hebben neergezet. Ze hebben heel erg aandacht gegeven aan juist
laagdrempelige communicatie en zorgen dat het helder gepresenteerd is. Ik vind
dat ze daarin zijn geslaagd. Zowel in de website en in hoe die benaderbaar is, hoe
ze ook het dashboard hebben gekoppeld, hoe ze van tevoren de maatregelen
hebben beschreven, hoe eenieder daarin mee is genomen. De schrijfstijl, je
ontkomt er niet aan om echt wel wat kennis van zaken te hebben, maar je ziet
dat ze daar ook rekening hebben gehouden met mensen die daar minder
verstand van hebben. Als je het hebt over communicatie en ook het gevoel dat ze
hebben willen meegeven dat dit een plan is voor de regio wat we met elkaar
moeten uitvoeren, dan vind ik dat ze daar goed in zijn geslaagd.
Interviewer

Pagina 117 van 185

Helder. Misschien daarop aanhakend de communicatie, was het voor jullie van
tevoren duidelijk waar de consultatie wel en niet over ging en wat de scope was
van de consultatie?

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 2
Daar moet ik even over nadenken. Ja en nee. Er liggen nu eenmaal maatregelen.
Je kon maatregelen indienen en die zijn beoordeeld. Ik vind dat in de nota van
antwoord wel duidelijk is uitgelegd waarom bepaalde maatregelen wel en niet zijn
meegenomen. Daar blijft natuurlijk discussie over. Wat jij ook net zegt, daar gaat
het hier niet over. Ik vind wel dat ze duidelijk zijn geweest in het proberen
overbrengen van die boodschap welke keuzes zijn gemaakt. Ik weet zelf niet hoe
we tot het begin van deze maatregelen zijn gekomen, omdat ik daar nog niet bij
betrokken was. Dat zal hetzelfde zijn als die zestien maatregelen die zijn
doorgevoerd. Alles zal op een hoop zijn gegooid en er zal onderzoek gedaan zijn
naar heel veel maatregelen. Uiteindelijk zal daar een pakket uitgerold zijn. Dat is
even wat ik daarop kan meegeven.
Interviewer
Het is denk ik goed om weer even die splitsing te maken tussen of het duidelijk
was waar het over ging en of je het daarmee eens bent of dat daar verder
inhoudelijk nog punten over zijn. Op welke manier hebben ze duidelijk gemaakt
waar de consultatie wel of niet over ging? Hebben jullie daar iets van ontvangen
of is dat duidelijk gemaakt in de aanloop naar het proces?
Respondent 2
Dat is onderdeel van het proces geweest mag ik toch ook aannemen. Ik kan dat
nu niet specificeren. Als ik kijk naar hoe ze dat traject hebben gedaan en hoe ze
ons daarin mee hebben genomen in die overleggen, dan neem ik aan dat dat ze
ook van tevoren hebben aangegeven: ‘dit is wat er speelt, dit is de structuur
zoals we dat hebben opgezet met elkaar, dit is wat wij als Schiphol en LVNL
kunnen en dit is jullie inbreng daarin.’ Ik kan dit niet specificeren. Dat komt
misschien ook omdat ik daar pas middenin ben ingestapt. Ik weet niet hoe dat in
eerste instantie is gepositioneerd.
Interviewer
Duidelijk. Dan maken we nu een klein bruggetje van of het duidelijk was waar de
consultatie wel of niet over ging, naar of de reikwijdte aansloot bij jullie eigen
wensen, ideeën en behoeften ten aanzien van de reikwijdte en scope van de
consultatie. Sloot dat bij elkaar aan? De afbakening die werd gemaakt, en jullie
eigen behoeften?
Respondent 2
Respondent 1, wil jij beginnen?
Respondent 1
Doe jij maar eerst.
Respondent 2
Wij hebben gekeken naar alle maatregelen toen die er waren. Die hebben wij ook
beoordeeld en bekeken welke maatregelen direct effect hebben op onze regio. We
hebben ook gekeken naar wat doen andere maatregelen buiten onze regio voor
onze regio. We hebben daar ook naar beoordeeld. Voor ons zijn nachtvluchten en
de storing van die nachtrust enorm belangrijk. Ook de druk van het vliegverkeer
Pagina 118 van 185

boven onze regio, zeker in 2018 en 2019 was het voor onze regio dermate
belangrijk dat er echt maatregelen moesten gaan komen. Wat dat betreft hebben
wij dit initiatief omarmd. Wij herkennen dit. Het hoger aanvliegen herkennen we.
We herkennen de grondbenadering. We snappen daar het nut van en de
voordelen. In de uitwerking daarvan heeft het wel een aantal keer wat
geschuurd. Tegelijkertijd kijken wij ook wel met een schuin oog naar maatregelen
die op andere gedeelten positief effect hebben maar waarvan wij toch zien dat
dat ook een verschuiving naar onze regio betekent. We zien zeker de punten die
voor ons belangrijk zijn. De hinderreductie moet omlaag dus mensen moeten
minder geluidsoverlast hebben met hoger aanvliegen en vaste naderingsroutes.
Gekromde nadering is voor ons belangrijk. We zien ook kansen voor iets meer
nachtrust, hoewel je je ook kunt afvragen of zo’n gekromde benadering daar het
antwoord op is. Daar hoeven we verder nu ook niet op in te gaan. Waar wij heel
erg naar kijken is die oostelijke route in de nacht. Die herkennen we daar wel in
terug, alleen ook nog niet concreet genoeg voor ons. We zien de punten die voor
ons belangrijk zijn terug. Verdere uitwerking is daar voor ons echt nog wenselijk.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 1
En om toe te voegen aan scoping. Er zijn twee punten, misschien drie, die een
soort van onduidelijkheid hebben. Één is dat Schiphol een private partij is. Dat
weten we, die zijn bezig met allerlei plannen. LVNL is een ZBO die daar toezicht
op houdt vanuit de overheid. Dat is een overheidspartij die het publieke belang
dient. Wat lastig is, is dat al jaren daar enige rolvervaging in optreedt. Het is
logisch dat het bedrijf en LVNL dicht tegen elkaar aanzitten want het moet
allemaal wel kunnen en veilig zijn. Het is logisch maar het is ook een vervaging
van rollen. Het is niet helemaal duidelijk wie de afzender is van het stuk. Dat is
voor de publieke zaak en het vertrouwen in de overheid niet handig vind ik. Ik
vind dat de afzender van het stuk en de afzonderlijke rollen die een private partij
en een publieke partij spelen, daarin echt veel scherper afgebakend zouden
kunnen worden. Ik denk dat dat de discussie ten goede komt. Dat is één punt.
Een tweede punt is, Respondent 2 zegt het eigenlijk een beetje impliciet, het feit
dat we het hebben over hinderreductie. Is dat wel zo? Of is het
hinderverplaatsing? Er zijn maatregelen die eigenlijk niet hinderreductie zijn maar
hinderverplaatsing. Die zorgen voor verzwaring. Dat is hindertoename bij ons.
Elders reductie, bij ons toename. Dat frame roept wat ongemak op. De scoping is
hinderreductie, maar is dat zo? Ik denk ook dat daar speelt, welke vraag stel je
en is dat een oprechte vraag? Daarom zei ik, inhoud en proces kun je niet
helemaal uit elkaar halen. Wie was dat ook alweer, Henry Ford die zei ‘mijn
klanten mogen elke kleur auto krijgen, als het maar zwart is’. Dat voelt als
participatieproces een beetje oneigenlijk. Een laatste punt, één seconde geleden
had ik hem nog in mijn hoofd. Die haakte hier namelijk helemaal op aan.
Interviewer
Misschien kan ik een verduidelijkende vraag stellen. Dan is er straks alle ruimte
om het alsnog op een willekeurig moment in te brengen. Respondent 2, jij had
het net over die zestien maatregelen. Ik probeer even de relatie van de vraag tot
het antwoord scherp te krijgen. De reikwijdte en de scope waar ik net naar
refereerde, dat stond los van wat er opgehaald is in de consultatie. Dat ging meer
over of vooraf de reikwijdte van de consultatie überhaupt bij jullie wensen en
behoeften aansloot. Kan ik uit jouw antwoord begrijpen dat jij meer inging op de
uitkomsten en de reikwijdte van de uitkomsten van de consultatie? Refereerde je
net daarnaar bij die zestien maatregelen?

Pagina 119 van 185

Respondent 2
Ja ook. Ik gebruik het als voorbeeld van hoe dat is opgepakt door Schiphol en
LVNL om verder te kijken dan dat en om te laten zien dat ze echt wel wat doen
met die input. Waarom ik dan dit voorbeeld gebruik, is omdat ik in het voortraject
niet heb ervaren hoe ze tot het totaalpakket aan maatregelen zijn gekomen. Als
ik kijk hoe ze dat nu weer doen met die zestien maatregelen, opgehaald vanuit de
regio en beoordeeld, dan ga ik ervan uit dat ze dat in het voortraject ook op die
manier gedaan hebben. Ik heb van niemand gehoord dat in één keer die aanpak
veranderd is. Daar refereerde ik net naar.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 1
De maatregelen zijn allemaal heel herkenbaar. Ik denk dat dat belangrijk is. Ze
komen niet als een duveltje uit een doosje. We kijken er als regio naar en
denken: het klopt wel dat dit het lijstje ongeveer is.
Respondent 2
Dat is waarschijnlijk omdat het opgehaald is. De maatregelen zijn voor ons als
gemeente, maar ook voor de bewonersvertegenwoordiging een must; het hoger
aanvliegen in de nacht en straks het hoger aanvliegen overdag, gekromde
naderingen. Er is voor onze regio wel echt gezocht naar welke maatregelen een
bijdrage kunnen leveren.
Respondent 1
Zeker, dat is positief. Ik weet mijn andere punt weer. Dat heeft ook te maken
met de oprechtheid van de discussie. Toen dit op gang kwam stond dat in de
context van de discussie van de luchtvaartnota. In de luchtvaartnota heeft de
minister van Infrastructuur en Waterstaat gesteld dat op deze manier de sector
groei kan verdienen. Ik zeg het even plat. Door hinderreductie te doen kan er dan
op andere plekken vol gevlogen worden. Daarin stond de context van deze. Toen
wij dat voor het eerst zagen hadden wij al de vraag: Wat zijn we nu eigenlijk aan
het doen? Zijn we nu aan het goedkeuren dat de sector groeit? Wat is nu het
idee? Daar ontbrak ook regie vanuit het ministerie. Dat vond ik heel jammer. De
link tussen die twee werd eigenlijk niet gelegd. Terwijl iedereen weet dat het één
in de context van het ander staat. Het staat niet los van elkaar. Het was wel
ingestoken als aparte trajecten. Vanuit Schiphol was heel duidelijk
gecommuniceerd van: ‘dit gaan we doen en dit staat los daarvan’. Achteraf
moeten we constateren, waar staat dat dan? Wordt deze winst ingeboekt en gaan
we dan niet solderen met groei? Vertel mij, wat is eigenlijk de status van een
reductie? Wat gebeurt er dan, als er gereduceerd wordt? Als je vraagt aan de
omgeving of je participeert of akkoord gaat, akkoord wordt natuurlijk niet
gevraagd, dan moet je me wel vertellen waar ik nou precies in participeer. Als
mijn buurman participeert over het feestje op zaterdag: we gaan het volume
bespreken. Dan is het volume heel laag maar het feestje op zondag is super
keihard. Dan denk ik, dat is leuk die participatie maar dat is dan ook niet
helemaal compleet. Die informatie en die context ontbrak destijds. Die werd
mondeling wel gegeven, maar achteraf denk ik: waar lees ik dit nou terug? Waar
kan ik nu eigenlijk op terugvallen op een moment op die vraag?
Interviewer
Ik zit even te kijken naar de vragen. Ik probeer te ontwerpfase met jullie af te
ronden. Ik denk dat we ook al raken aan allerlei vragen die nog terugkomen in
zowel de uitvoeringsfase alsook de doorwerkingsfase.

Pagina 120 van 185

Respondent 1
Ik haakte in op scope. De scope is niet verduidelijkt in die zin. Dat zijn drie
scopevragen die ik heb. Die ik eigenlijk nog steeds heb. Dat is wel een beetje
gek, dat ik die nog steeds heb.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Ik heb nog één vraag voor deze fase. Hoe en of de urgentie en de relevantie van
het onderwerp voor jullie als deelnemers duidelijk waren? Hoe zijn die duidelijk
gemaakt door de organiserende partij van de consultatie?
Respondent 2
Als je hem zo stelt dan ben ik benieuwd, de urgentie voor wie? Urgentie voor ons
is natuurlijk heel anders dan de urgentie voor LVNL en Schiphol. Welke urgentie
zou ik moeten voelen?
Interviewer
In principe de urgentie om deel te nemen aan het consultatieproces.
Respondent 2
En dan nog steeds. Natuurlijk willen wij graag meedoen en voor Schiphol en LVNL
is het heel belangrijk dat wij meedoen. Omdat dat afgevinkt kan zijn. We hebben
ze meer gesproken. Dan refereer ik nogmaals aan de sluiting van de oostelijke
nachtroute. Die is afgesloten sinds 2015. Afgelopen jaren is steeds gezegd dat
deze weer open gaat. Eerst was implementatie van een nieuw systeem nodig,
daarna onderzoek. Maar inmiddels zijn wel al jaren verder. Die urgentie is bij ons
sky high. De urgentie is er ook bij Schiphol maar dusdanig dat ze afgelopen jaren
nog niet met een oplossing of alternatief zijn gekomen. Dat voelt niet goed. Onze
urgentie om mee te doen is heel belangrijk. Wij willen die maatregelen ook echt
doorvoeren. Voel ik nou de urgentie vanuit LVNL en Schiphol? Zij weten dat ze
wat moeten doen. Zij weten dat ze iets moeten gaan doen aan die hinderreductie.
Ze weten dat er ook kansen liggen, die grijpen ze aan. Ze zien ook dat het prettig
is om dat met elkaar te doen en dat je daar een goede band in opbouwt. Om nu
te zeggen, we zetten nu gezamenlijk echt grote stappen die ook inwoners
herkennen, nee. Die urgentie herken ik vanuit die kant niet. Voor ons is de
urgentie en relevantie van dit plan sky high.
Respondent 1
Het is geen optie om het niet te doen. Voel je de urgentie om mee te doen? Het
niet te doen is niet een optie. Voel ik nou dat meedoen echt heel erg dingen gaat
veranderen of op gaat leveren? Nee.
Interviewer
Interviewer 2, ik kijk even naar jou. Denk je dat we deze fase kunnen afronden?

Interviewer 2
Ja, het lijkt me goed om naar de volgende door te gaan ook gelet de tijd.
Interviewer
Dan gaan we iets meer richting de uitvoeringsfase. De eerste vraag die ik heb is:
Was er voorafgaand aan de consultatie de verwachting, hadden jullie de
verwachting dat er bij de initiatiefnemers van de consultatie ruimte was om wat
met jullie inbreng te doen?
Pagina 121 van 185

Respondent 2
Ja want onze inbreng hebben wij ook wel herkenbaar teruggezien in het plan. De
reductie van de nachthinder dus het hoger aanvliegen die ook als sinds mei 2020
wordt uitgevoerd, dus ja.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Respondent 1, wil jij dit nog aanvullen?
Respondent
Nee.
Interviewer
Een vraag die hierop aansluit is: Hadden jullie zelf voldoende informatie om ook
op een effectieve manier deel te kunnen nemen aan de consultatie?
Respondent 2
Ja. In principe ja. We hebben alle informatie, zitten bij alle overleggen, we weten
wat er speelt binnen het Schipholdossier, we weten waar de druk ligt bij onze
regio, we weten over ontwikkelingen. Dus die hebben wij wel prima kunnen
vertalen naar maatregelen en de voor ons gewenste effecten.
Respondent 1
Het korte antwoord voor mij zou ook ja zijn. Het langere antwoord is eigenlijk die
drie punten die ik net noemde. Die zorgen wel voor een ongemak in hoe we
daaraan meedoen. Waar doe ik nou eigenlijk aan mee? Dat zullen we bij
meerdere vragen ook nog wel krijgen. Dat ademt gewoon door in hoe we in zo’n
proces betrokken zijn. Als er aan het einde van een proces wordt gezegd ‘de regio
is helemaal mee, dus nu gaan we de Polderbaan helemaal vol vliegen’, dan denk
ik ‘ja, ho ho’. Ik ben daarom wel alert op wat er straks gedaan wordt met de
hinderreductie uit het plan.
Interviewer
Zeg je daarmee eigenlijk dat misschien wel de onduidelijkheid over de
doorwerking leidde tot een bepaald ongemak en ook de vraag aan jullie kant hoe
je meedeed aan de consultatie. Of waaraan je eigenlijk meedeed?
Respondent 1
Ja, en ik haak dus aan op: heb ik genoeg informatie? Eigenlijk dus niet omdat die
scope onduidelijk is. Wat betekent mijn participatie aan het eind? Dat is niet
vooraf duidelijk. Ik heb wel het gevoel dat er geluisterd wordt. Even voor de
duidelijkheid: ik heb het gevoel dat iedereen er wel oprecht instaat in de zin van,
Schiphol en LVNL doen wel hun stinkende best om het goed te doen, dus daar
geen kritiek op. Ik denk dat de consequenties van de vragen die aan mij gesteld
worden niet duidelijk genoeg zijn om scherp genoeg een antwoord te geven.
Respondent 2
Aanvullend daarop, we hebben voldoende informatie om in het consultatieproces
input te leveren voor het hinderreductieplan. Omdat we weten waar de hinder zit.
We weten ook waar mogelijkheden zitten en we weten ook waar Schiphol en
LVNL kansen zien om de hinder te reduceren. Hoger aanvliegen bijvoorbeeld, of
gekromde naderingen, dat zijn onderwerpen waar we elkaar kunnen vinden. Die
herkennen we ook terug. Aanvullend op wat Respondent 1 zegt, we hebben
Pagina 122 van 185

vervolgens nu te weinig informatie over de totale effecten van het plan. We
herkennen maatregelen in ons gebied maar we kunnen niet aan onze inwoners
beloven dat als dit plan helemaal is afgerond, dat we er onderaan de streep als
regio op vooruit zijn gegaan. We weten niet welke effecten positief zullen zijn en
welke effecten straks negatief zullen zijn omdat bijvoorbeeld die hinder naar de
primaire baan verschuift. Dat is ook waar Respondent 1 naar refereert. Dat maakt
het spannend voor ons als regio. We zitten in het hinderreductieplan, we werken
eraan mee maar we weten niet zeker op welke manier we straks aan het einde op
de kaart staan.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer 2
Mag ik nog even doorvragen Respondent 2? Je geeft nu aan dat voor het plan dat
er uiteindelijk is uitgekomen na de consultatie, de uiteindelijke effecten voor jou
niet inzichtelijk zijn. Was dat wel bij het plan waarop jullie ook inbreng hebben
geleverd? Had je daar wel die effecten?
Respondent 2
We hebben maatregelen aangedragen maar je weet nog niet precies wat die
maatregelen doen. Dat ga je gaandeweg met elkaar ontdekken. Zo is dat nu.
Eigenlijk wil je zeggen: Dit zijn de maatregelen, bereken nu eens alle effecten
van die maatregelen. Zet die eens een keer af tegen elkaar en wat gebeurt er dan
in die hele Schipholregio? Hoe verandert dat dan? Dan kun je uiteindelijk ook
daar als regio ook een stelling over aannemen. We hebben afgelopen periode
twee maatregelen achter elkaar uitgewerkt. Die moesten in het proces apart van
elkaar bekeken worden. Dat betekent dat eerst de ene regio er iets op
vooruitging. Die regio blij, de ander minder. Want dat verschuift. Vervolgens gaan
we aan de slag met de volgende maatregelen en dan halen we behaalde winst bij
de ene regio weer weg, ten gunste van de andere regio. Dan zetten we een
streep en concluderen we dat onder aan die streep er een positief effect is. Maar
dat is dan erg lastig uit te leggen in de beide regio’s. Dat is denk ik niet de
manier waarop je zo’n plan tot uitvoering wil brengen. Je moet echt eerst een
totaalbeeld hebben zodat je ook het hele totaalverhaal kan vertellen. Dat je dan
ook kan zeggen in dat verhaal: Maar het betekent wel dit en dit en daar gaan we
dan ook voor, omdat we onderaan de streep er resultaat uithalen.
Respondent 1
Dit haakt bij mij aan voor de regie vanuit het ministerie van Infrastructuur en
Waterstaat, eigenlijk gewoon vanuit het ministerie. Waar stuur je nou naartoe? Ik
denk dat het goed is dat je daar participatie op hebt. Je moet het totaalpakket
echt wel kunnen schetsen om als deelnemer te weten waar je nu eigenlijk mee
bezig bent. Ook naderhand trouwens.
Interviewer
Verdergaand met de volgende vraag: Was er volgens jullie sprake van een gelijk
speelveld tijdens de consultatie? Dan mag je onderscheid maken tussen
deelnemers onderling maar ook tussen deelnemers en de organiserende partijen.
Voor beide zijn we op zoek naar het antwoord op de vraag of er sprake was van
een gelijk speelveld tijdens de consultatie?
Respondent 2
Ik durf daar eigenlijk geen antwoord op te geven. Ik wil het bij onszelf houden. Ik
heb het gevoel dat wij voldoende input hebben kunnen leveren en dat wij

Pagina 123 van 185

voldoende zijn meegenomen daarin. Is dat gelijk aan hoe
bewonersvertegenwoordigers dat voelen? Ik weet het niet.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 1
Ik wil er wel iets over zeggen. Volgens mij is het inherent niet zo. Het is een heel
technisch onderwerp. Ik doe dit nu een aantal jaar en ik weet er iets vanaf. Meer
dan dat kan ik ook niet claimen dat ik ervan weet. Respondent 2 werkt zich een
slag in de rondte en die weet er gelukkig veel meer vanaf. Maar die weet ook niet
alles. Het is een super detaillistisch, technisch onderwerp. Maar elk detail telt.
Welke methodiek er gebruikt wordt, op welke wijze effecten worden berekend,
hoe aanvliegroute lopen, of CDA wordt toegepast. Het maakt allemaal uit. Het
zijn heel veel details. Dat zorgt er inherent voor dat inwoners hier niet goed
bediend kunnen worden. Als overheden zijn we ten eerste ingericht om dat te
doen en ten tweede geëquipeerd. Ik voel hier ten aanzien van dit punt heel
scherp dat de rol van LVNL niet scherp is. Ik wil dat LVNL niet initiatiefnemer is
samen met Schiphol. Ik wil dat LVNL de overheidspartij is waar ik op terug kan
vallen om mij goede informatie te verschaffen. Om te zeggen wat is de
consequentie van dit, wat is de consequentie van dat. Die rolvervaging moet
aandacht krijgen. Ik vind dat we dat echt moeten ontwarren. Dat we daar een
scherper onderscheid in moeten maken. Wanneer een bedrijf activiteiten verricht
die een impact hebben op de leefomgeving, dan moet je daar als overheid op
toezien dat dat goed gaat. Dat de leefomgeving wordt beschermd. Dat dat in
dialoog met het bedrijf in kwestie moet is evident. Gezamenlijk optrekken kan
ook nog. De uitdagingen zijn te groot, om als bedrijf en overheid recht tegenover
elkaar te blijven staan. Heel goed daarom dat LVNL en Schiphol samen
optrekken. Wat je niet moet doen is rol verwarren. Schiphol is de initiatiefnemer,
LVNL is de overheidspartij die de stakeholders, waaronder de overheden, kan
vertellen hoe het ongeveer zit. Dat loopt nu door elkaar heen. Daar zit nog winst.
Interviewer
Interviewer 2, heb jij het antwoord op deze vraag scherp?
Respondent 1
Dat interpreteer ik als dat ik heel onduidelijk was.
Interviewer
Nee zeker niet. We hebben eigenlijk een aantal vragen al doorgenomen die we
nog moeten doen. Bijvoorbeeld: Werden jullie in staat gesteld om een bijdrage te
leveren? Volgens mij hebben we die vraag al duidelijk aan bod laten komen. Ik
was nog even aan het toetsen of we de vragen over het gelijke speelveld ook
hebben beantwoord. Volgens mij is dat zo.
Respondent 1
Ik zou dus zeggen dat dat inherent moeilijk is op het moment dat je die
overheidsrol niet apart hebt.
Interviewer
Iets wat hier ook erg aan raakt en wat we misschien zijdelings ook wel besproken
hebben: Waren de vragen die tijdens de consultatie aan jullie gesteld werden
voor jullie helder? Dan hebben we het dus over de vragen die vanuit de
organiserende partij jullie kant op kwamen. Het is natuurlijk een beetje gelieerd
aan de vraag of je in staat was je bijdrage te leveren maar dit is een verdiepende
vraag. Waren die vragen zelf ook helder?
Pagina 124 van 185

Respondent 1
Niet helemaal. Hij is net even anders. De consequenties van de vraag die me
gesteld werd, was niet helder. De vraag zelf wel. En ik kon er een bijdrage op
leveren: ‘Wat vind je hiervan?’ Dan kan ik wel wat zeggen. Dat moet je aan een
bestuurder of politicus nooit vragen, wat vind je hiervan? Dan krijg je een hele
riedel. Dat lukt wel. Maar wat is de consequentie daarvan? Dat is mij helemaal
niet duidelijk. Nog steeds niet.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer 2
Dus de consequentie, Respondent 1, als je antwoord geeft op die vraag?
Respondent 1
Ja. Waar zeg ik dan eigenlijk ja, nee of misschien tegen?
Wij hebben altijd gezegd, dat zei Respondent 2 net ook: Reken het hele pakket
dan door. Dan weet ik waar ik ja tegen zeg. Dan zeg je misschien ‘ja’ op een
deelonderwerp, maar op een ander deelonderwerp komt er nog weer meer bij.
Dan denk ik, in totaal heb ik nu op drie van de tien ja gezegd, en nu word ik in
het pak genaaid. ‘Geschiphold’ is niet voor niets een werkwoord ondertussen. Die
angst, ik denk niet dat dat, nou misschien een beetje, maar het gaat niet om
kwade wil of kwade opzet. Helemaal niet. Ik denk wel dat dat de consequentie is
van hoe je het opzet. Dat mensen heel wantrouwig zijn om ergens in meegegaan
te zijn om de consequenties later gepresenteerd te krijgen en te denken ‘hallo,
daar heb ik niet voor getekend’. Dat is regelmatig in het verleden gebeurd. Ik
denk dat er in het verleden iets meer opzet was dan tegenwoordig maar ik denk
dat die angst reëel is. Ook in dit traject.
Interviewer
Interviewer 2, kunnen wij door naar de volgende fase?
Interviewer 2
Ja het is wat mij betreft helder. Laten we inderdaad doorgaan naar de volgende.
Interviewer
We zitten inmiddels bij de terugkoppeling en doorwerking. De eerste vraag, we
hebben er ook al naar gevraagd maar: Is voor jullie inzichtelijk hoe jullie inbreng
is gewogen of heeft doorgewerkt?
Respondent
Op punten ja, zou mijn korte antwoord zijn. Respondent 2?
Respondent 2
Ja, zeker weten. De punten zoals wij dat hebben aangegeven zien we terug. Onze
lat ligt natuurlijk hoger dan wat er in het plan uiteindelijk terugkomt. We hebben
wel het gevoel dat het plan aangrijpingspunten geeft om het gevoel te krijgen dat
er wat gedaan wordt aan hinderreductie.
Interviewer
Je zegt op punten ja. Op welke soort punten heb je het gevoel dat het niet
inzichtelijk is voor jullie? Of hoe moet ik dat antwoord interpreteren?
Respondent 1

Pagina 125 van 185

Op twee manieren ‘niet’ dan. Qua proces ben ik best tevreden. Ik haak nu een
beetje de kritische punten aan. Ik vind het participatieproces niet slecht, best
oké. De website is inzichtelijk. De complimenten die Respondent 2 gaf wil ik ook
echt onderstrepen. Er is duidelijk hoe het is gewogen. Tegelijkertijd is het geheel
dus niet duidelijk. Dat is wat ik net zei over wat is dan het gehele effect? Daarom
ze ik ‘op punten ja, maar het geheel is niet duidelijk’. En op punten ook gewoon
niet; dit komt niet uit de lucht vallen allemaal. Die discussie over de luchthavens
is niet van vandaag of gister. Die is gewoon al heel lang. Er zijn bepaalde
onderwerpen die al jaren lopen, maar waar niet op wordt doorgepakt. Los van de
reden ervan. Soms geeft dat het gevoel dat we aan het lijntje worden gehouden.
En dat doet weer afbreuk aan het wederzijdse vertrouwen waar wij juist zo graag
aan willen werken met elkaar. Er staan nu maatregelen in het hinderreductieplan
waarvan ik me afvraag of die uitgevoerd (kunnen) gaan worden, maar ze worden
wel gepresenteerd als maatregel en waarvoor over een aantal jaar pas onderzoek
gedaan gaat worden. Dat is lastig uit te leggen aan inwoners.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
We hebben nog een andere vraag over de doorwerking en dat is hoe de
terugkoppeling naar jullie eruitzag. Kunnen jullie daar nog meer over vertellen?
Hoe is jullie inbreng, hoe is de terugkoppeling naar jullie? Hoe ziet die eruit?
Respondent 1
De terugkoppeling is vooral via Respondent 2 gegaan.
Respondent 2
Ja, en via de bestuurlijke overleggen die we hebben, de ambtelijke overleggen.
Vanuit de BRS waar Schiphol en LVNL op aansluiten en toelichting geven zoals ik
dat ook net zei. Dat is dan meer op grote lijn. We hebben toen ik in dit dossier
kwam met Schiphol en LVNL om tafel gezeten, ook over het hinderreductieplan.
Om eens te kijken met een benen-op-tafel-gesprek, wat vinden jullie er nu van?
Wat zijn nu de punten die belangrijk zijn? We hebben wat we nu zeggen ook nog
een keer aangegeven. Ze zijn er ook heel open in. Als het goed is, schuiven we
nog een keer aan. Ik krijg wel het gevoel dat ze proberen om dichtbij te blijven.
Ik denk dat dat ook belangrijk is, om continue met elkaar het gesprek aan te
houden. Je wilt wel naar elkaar toekomen en ook met elkaar resultaten behalen.
Interviewer
Helder. Ik zie dat we heel hard gaan in de tijd Interviewer 2. Ik stel voor dat we
nog een aantal afrondende vragen stellen. Ik denk dat ik deze twee samen neem
ook met het oog op de tijd. Misschien goed om vanuit jullie beiden te horen: Op
welke punten is de consultatie volgens jullie succesvol en op welke punten is er
nog duidelijk verbetering voor wat betreft de consultatie? Wie wil als eerste daar
iets op zeggen? Dat is misschien meteen nog een beetje een herhaling van wat
we al eerder gezegd hebben hoor. Dat begrijp ik.
Respondent 2
Zo ervaar ik hem ook. Wat Respondent 1 ook zegt, natuurlijk zijn wij wat kritisch.
Dat is ook omdat je nu weer die ruimte krijgt om wat te zeggen. Nogmaals, dat
wil ik ook herhalen, dat als je het aan mij vraagt en zeker vanuit mijn
achtergrond, ik vind echt dat er ontzettend hard gewerkt is aan mensen erbij
houden, mensen betrekken, zorgen dat men ook weet dat er inbreng gegeven
kan worden en die ruimte ook geven. Er is geluisterd naar wat de regio wil. Dat is
Pagina 126 van 185

zowel gedaan online als schriftelijk maar ook via gesprekken. Schiphol en LVNL
zijn langs geweest bij overleggen, ambtelijk, bestuurlijk. In dat traject en het
traject hoe ze het hebben opgezet met de website, plan, nota van antwoord die
heel gedetailleerd ingaat op de keuzes, daarvan zeg ik: perfect, hartstikke goed.
Dat is een voorbeeld van hoe je met elkaar moet samenwerken. Tegelijkertijd zet
je natuurlijk altijd ook een stap verder. Het moet ook gaan om resultaat. Wat wil
je onderaan de streep hebben? Hebben we met elkaar hetzelfde beeld bij het
resultaat dat er is? Daar zit dan nog de winst in.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 1
Ik vond het ook op de techniek perfect. De website-presentatie en communicatie
vond ik allemaal heel sterk. Wat ik ook sterk vond maar ook wel een uitdaging,
was de neiging om iedereen aan te spreken, om het niet via de gremia te doen
maar helemaal wide open. Dat vond ik heel goed en ik denk ook dat de opzet
daarin geslaagd is. Daar zou ik dus wel die ruimte voor verbetering zien in de rol
van LVNL als onafhankelijke toetser die ik niet heel scherp vond. Er hing een
beetje de verdachtmaking van de slager die zijn eigen vlees keurt.
Interviewer
Interviewer 2, volgens mij komen we dan bij de conclusie en afronding. Ik check
het nog even een keer bij jou? Even een check-vraag: Hebben jullie voldoende
kunnen zeggen over het doorlopen consultatietraject of is er nog iets wat jullie
kwijtwillen?
Respondent
Ik geloof het wel ja. Respondent 2?
Respondent 2
Ja, ik heb kunnen zeggen wat ik wil zeggen. Ik hoop dat het bijdraagt voor jullie
in de verdere uitwerking ervan. Dat wij voldoende aansluiten bij wat jullie hebben
willen ophalen.
Interviewer
Nog een andere checkvraag: Zijn er nog andere punten die niet direct met deze
participatie te maken hebben of niet aan de orde zijn geweest maar die wel
genoemd zouden moeten worden?
Respondent 1
Ik heb hem al heel kort genoemd. Ik vind de inhoudelijke regie van het ministerie
van Infrastructuur en Waterstaat als regievoerder op de luchtvaart in zijn
algemeenheid, die heb ik gemist. Wat ik al zei, er zat gewoon heel veel
onduidelijkheid in hoe dit consultatietraject paste in die visie vanuit het
ministerie. Er was een heel geëmmer ook politiek over, Tweede Kamer, ik snap
dat ook. Alle regen komt van boven, dat werkt wel door. Als er onduidelijkheid is
in kamer en kabinet over wat we gaan doen met deze luchthaven en hoe we dat
aan gaan pakken, dan kunnen jullie als ambtenaren en LVNL en Schiphol nog zo
je best doen om dat op te poetsen. Dan is dat erg moeilijk in te halen. Ik vind dat
bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat lang de filosofie is geweest dat
als LVNL en Schiphol eruit komen we met z’n allen verder kunnen. Ik denk dat die
tijd voorbij is en dat het belangrijk is dat IenW echt regie gaat terugpakken van
het publieke belang.

Pagina 127 van 185

Interviewer
Ik ga de opname stoppen.

Bestuurskern
Directie Participatie

Naschrift: de respondenten zijn gevraagd om schriftelijk nog te reageren op twee
vragen Hierop is het volgende aangegeven:
1. Is voor u duidelijk hoe invulling wordt gegeven aan de communicatie?
a. Ja, over de uitvoering van het hinderreductieplan wordt
gecommuniceerd via de website. Ons is verteld dat deze continu
actueel gehouden wordt. Gezien de langere trajecten van
maatregelen, zal dat tot minimale updates leiden. Dat zie je ook
aan de laatste drie statusupdates. Goed ook dat je je daarom
kunt aanmelden voor een e-mailalert.
b. Verder verwacht ik dat wij via het ambtelijk en bestuurlijk overleg
op de hoogte gehouden worden over de uitvoering en/of verdere
ontwikkelingen.
2. Is voor u duidelijk hoe invulling wordt gegeven aan het betrekken van de
omgeving bij wijzigingen?
a. Nee. Gaan Schiphol en LVNL de omgeving in? Gaan Schiphol en
LVNL in gesprek met inwoners, raden? Is er een toolkit
beschikbaar met communicatiemiddelen waarmee gemeenten
samen met de partijen inwoners kunnen informeren? Dat is voor
mij nu nog ongrijpbaar.

Pagina 128 van 185

Bijlage 17 Interviewverslag 7

Betreft

Bestuurskern
Directie Participatie

Gesprek in het kader van toetsing
participatieproces hinderreductieplan Schiphol;
verslag respondent 7 (maatschappelijke partij)

Vergaderplaats

Virtueel, Zoom

Deelnemers

Respondent, Interviewer 1, Interviewer 2

Interviewer
We gaan het in een aantal blokjes doornemen. We beginnen met een paar
algemene vragen om goed te begrijpen vanuit wel oogpunt je mee hebt gedaan.
De eerste vraag die ik graag zou willen stellen is: Vanuit welke rol was je
betrokken bij de consultatie van het hinderreductieplan?
Respondent
Ik was als bewoner van een omliggende gemeente betrokken. Ik heb via een
lokaal dagblad een advertentie gezien. Dat is zo’n gratis dagblad. Omdat ik het
zelf best wel een belangrijk onderwerp vind, vliegverkeer, Schiphol en dat soort
dingen, heb ik meegedaan aan het onderzoek. In de hoop dat er een beter beeld
is over het hele geheel.
Interviewer
Op welke manier heb je vervolgens deelgenomen? Er zijn een aantal dingen waar
je aan mee kon doen. Er waren een aantal bijeenkomsten, je kon online een
reactie indienen. Hoe heb je deelgenomen aan het proces?
Respondent
Via een online enquête. Er stond toen een website of een link of zoiets en toen
heb ik aan een online enquête deelgenomen.
Interviewer
Weet je nog ongeveer wanneer dat was? Vanaf wanneer was je betrokken?
Wanneer je die advertentie zag? Het hoeft niet op de dag maar misschien ook
wanneer je die reactie hebt ingediend in die enquête.
Respondent
Ik heb nog gekeken. Ik dacht, laat ik me een beetje voorbereiden op het gesprek.
Ik kon het niet achterhalen. Natuurlijk zat de coronacrisis er ook tussen. Ik weet
niet of het er net voor was, of er normaal vliegverkeer was of dat het tijdens de
corona was. Ik kon ook niet echt een bevestigingsmailtje vinden. Of die heb ik
weggegooid, dat kan ook. Zo van: bedankt voor uw deelname aan de enquête of
het onderzoek. Helaas weet ik dat niet meer zo goed.
Interviewer

Pagina 129 van 185

Dat is duidelijk. Weet je nog wel ongeveer hoeveel tijd er zat tussen dat je de
advertentie zag en de enquête hebt ingevuld? Heb je dat meteen gedaan of heb
je daar even mee gewacht?

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent
Ik heb er wel even de tijd voor genomen om er voor te zitten. Ik denk diezelfde
week nog ongeveer.
Interviewer
Dus in de week dat je het bericht in de krant gezien hebt, heb je de tijd genomen
om die enquête online in doen?
Respondent
Ja.
Interviewer
Duidelijk. Interviewer 2 gaat inspringen als er een doorvraag is. Wat mij betreft
gaan we door naar de ontwerpfase van het onderzoek. Dat is een beetje de
eerste fase. Daarin gaan we iets specifieker in op een aantal dingen. Het eerste
wat ik daarvoor wil vragen is op welke manier je bent uitgenodigd. Daar hebben
we het net al een beetje gehoord, namelijk via die advertentie die je had gezien.
Hoe heb je dat ervaren? Was het een open proces bijvoorbeeld? Kon je makkelijk
deelnemen, was het goed te vinden?
Respondent
Ja. Nu ben ik wel jong en digitaal vaardig. Ik weet niet hoe het voor anderen
geldt. Volgens mij had ik het toen uitgeknipt uit de krant en dat is natuurlijk
gewoon toegankelijk voor iedereen. Het is zo’n gratis sufferdje zoals ik het altijd
noem. Als je een ja/ja-sticker hebt dan krijg je die gewoon. Verder heb ik voor
zover ik me herinner geen moeite gehad om bij de website of de enquête te
komen.
Interviewer
Oké duidelijk. Had je de indruk dat alle belangen en personen vertegenwoordigd
waren? Misschien moeilijk in te schatten maar daarmee bedoel ik, was iedereen
vertegenwoordigd die ook vertegenwoordigd zou moeten worden volgens jouw
beeld in die consultatie?
Respondent
Ja, dat is moeilijk te zeggen vind ik. Het is natuurlijk een onderzoek vanuit
Schiphol zelf geloof ik. Ik heb meegedaan. Ik denk dat dat altijd gewoon
belangrijk is. Je kunt wel zeggen ik doe niet mee, het heeft toch geen zin. Maar ik
vind het altijd wel belangrijk dat mensen weten wat een beetje de mening is van
bewoners. Ik vind dat heel lastig in te schatten. Ik heb me aangemeld ook voor
de nieuwsbrief, dat je af en toe op de hoogte wordt gehouden. Je kunt op de
website zien wat er is toegepast omdat mensen toen daar last van hadden of dat
beter is. Ik weet niet echt of het in het grote geheel iets gaat brengen. Dat vind
ik lastig te zeggen.
Interviewer
Heb je via die nieuwsbrief misschien een indruk gekregen van wie er betrokken
was bij het proces? Even nog proberen of we die vraag kunnen beantwoorden. Je
zegt dat het voor jou niet duidelijk was, maar heb je ergens in het proces
Pagina 130 van 185

meegekregen wie er nog meer een reactie hebben ingediend? Ik kan me
voorstellen dat het lastig is hoor.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent
Qua partijen moet ik eerlijk zeggen dat ik me er niet heel erg in heb verdiept. Ik
heb niet gekeken wie er allemaal bij betrokken waren. Dat kan ik niet honderd
procent goed beantwoorden.
Interviewer
Misschien kunnen we een bruggetje maken naar de communicatie. Daar zei je net
al een aantal dingen over. Hoe is de communicatie rondom het traject
vormgegeven?
Respondent
Op de website zelf bedoelt u?
Interviewer
Het mag in het algemeen. We hebben het net al gehad over die aankondiging in
de krant. Je zei net al dat je was geattendeerd op een nieuwsbrief. Er is dus een
website. Wat heb je aan communicatie allemaal gezien en hoe is die consultatie
kenbaar gemaakt? Ik kan me ook voorstellen dat niet iedereen in de krant kijkt.
Ben je op andere plekken die consultatie nog tegengekomen?
Respondent
Nee, niet dat ik weet. Ik ben niet erg met social media. Dat ben ik dan ook niet
tegengekomen. Voor zover ik weet ben ik het alleen tegengekomen in de krant.
Volgens mij heb ik het er ook niet met andere mensen over gehad dat ik aan het
onderzoek mee heb gedaan. Omdat ik niet wist of het allemaal interessant was.
Ik heb eigenlijk ook in mijn omgeving er niet echt over gehoord. Ondanks dat ik
het belangrijk vind om mijn mening te geven omdat ik ook gewoon vliegverkeer
merk, is het wel zo dat ik iets verder van Schiphol vandaan woon. Daarom weet
ik ook niet hoe het echt speelt hier onder de bewoners. Dat kan ik je moeilijk
zeggen. Ik ben er dus via de krant gewoon achter gekomen. Verder word ik denk
ik twee keer per jaar ongeveer op de hoogte gehouden door de website
minderhinderschiphol.nl via de email, over nieuwtjes.
Interviewer
Is dat dan die nieuwsbrief die twee keer per jaar komt?
Respondent
Ja ik denk het wel ja, dat dat zo’n nieuwsbrief is.
Interviewer
Wat vind je van de nieuwsbrief? Daar ben ik nog wel benieuwd naar. Is die
informatief? Zit daarin wat je erin zou verwachten? Moet hij eigenlijk vaker
komen volgens jou? Misschien wel minder vaak?
Respondent
Ja, op zich mag hij van mij ook iets vaker. Soms staan er interessante dingen in
maar ik ga het niet helemaal doorspitten. Ik haal er gewoon uit wat interessant
voor mij zou zijn. Ik kreeg toen ook een e-mail of ik wilde deelnemen aan dit
onderzoek. Toen dacht ik, dat is misschien wel interessant. Dan ga je weer verder
zoeken. Soms is er ook nieuws over, ik zeg even wat, grondgeluid. Maar ik woon
Pagina 131 van 185

niet naast een landings- of startbaan dus voor mij is dat stukje dan alweer wat
minder interessant. Gister las ik bijvoorbeeld dat helikopters van de trauma of
politie, die gaan hoger vliegen omdat daar ook weleens last van was. Nu vind ik
dat een ander verhaal. Dat is natuurlijk noodzaak. Mijn mening is daar iets
anders over. Maar dan denk ik: dat is interessant, dus heb ik dan even gelezen.
Ik haal echt de dingen eruit die voor mij interessant zijn.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Dan gaan we iets meer naar de inhoud van de consultatie. Ik ben benieuwd of het
voor jou duidelijk was waar de consultatie wel en niet over ging.
Respondent
Voor zover ik mij kan herinneren, want het is een tijdje terug, waren er allemaal
thema’s. Per thema stond er een blokje naast met uitleg. Dat was voor mij wel
nodig. Soms was het een best uitgebreide vraag. Daar kan je niet zomaar
antwoord op geven. Ik moest vaak terug naar de informatie. Daar stond, ik zeg
maar wat, met hoogvliegen bedoelen we tussen die en die tijd of die en die
hoogte. Dan was het wat specifieker, dan wist ik wat ze bedoelden. Qua
vraagopbouw zelf was het denk ik wel aardig duidelijk.
Interviewer
Op die informatie komen we straks uitgebreid terug. Het was dus voor jou
duidelijk waar de consultatie over ging door de informatie die je kreeg?
Respondent
Ja. Ik kreeg wel een goed beeld wat ze wilden weten voor de enquêtes.
Interviewer
De informatie die je net noemde, zat die in de enquête zelf? Of was dat op andere
plekken op de website? Of beide?
Respondent
Ik kan het me niet helemaal herinneren maar volgens mij kon ik scrollen. Ik was
met die enquête bezig en volgens mij kon ik tegelijkertijd met kliks scrollen als ze
iets vertelden of iets bedoelden. Maar ik weet het niet helemaal zeker. Dan kon ik
naar de informatie gaan en weer mijn vraag invullen.
Interviewer
Duidelijk. Die afbakening van het onderwerp, sloot dat aan bij de ideeën en
wensen die jij had over de enquête? Sloot waar de enquête over ging, het
onderwerp, aan bij jouw eigen wensen en behoeften?
Respondent
Ik denk het wel. Zoals gezegd vond ik het aardig uitgebreid. Ik ben iemand die
dan wel even de tijd ervoor neemt. Ik kwam er wel achter dat het onderwerp
groter is dan ik zelf had verwacht. Er zijn zoveel factoren die hinder kunnen
veroorzaken. Daar was ik soms wel verbaasd over. Bijvoorbeeld met vliegtuigen,
de ene motor maakt meer geluid dan de andere of het ene vliegtuig heeft net
weer een betere aerodynamica dan de ander.. Er zijn zoveel factoren, ook met
luchtvervuiling en dat soort dingen. Daar stond ik wel van te kijken. Daar heb ik
nooit over nagedacht. Dat je zoiets op kunt lossen door bijvoorbeeld hoger te
gaan vliegen of anders te remmen of te landen of dat soort dingen. Daar was ik
wel verbaasd over. Het werd wel mooi breed uitgelicht allemaal.
Pagina 132 van 185

Interviewer
Daar komen we straks ook nog op terug. Goed dat je het alvast aangeeft. Voelde
je de urgentie om mee te doen aan de enquête, de consultatie?

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent
Ik heb teruggelezen dat ongeveer duizend mensen hebben deelgenomen aan het
onderzoek. Dat vind ik achteraf wel jammer. Ik had liever gewild dat het nog
meer mensen waren. Het is natuurlijk al aardig wat. Ik denk dat ik achteraf pas
echt de urgentie zag, van het is wel belangrijk om zoiets in te vullen. Maar op dat
moment zelf doe ik het gewoon liever zodat ik achteraf niet hoef te denken: ik
heb niet deelgenomen. Dat meer. De urgentie was voor mij persoonlijk wel
redelijk hoog. Ik wilde graag deelnemen. Achteraf dacht ik pas: had ik niet
anderen ook moeten vragen, dat soort dingen. Anderen erbij betrekken met ‘ik
heb dit gelezen in de krant’. Snap je?
Interviewer
Betekent dat dat die urgentie voor jou achteraf misschien wel hoger voelde? Moet
ik dat zo interpreteren?
Respondent
Ja, dat denk ik wel.
Interviewer
Dus die urgentie was hoog genoeg om voor jezelf mee te doen maar dat is later
toen je de resultaten zag eigenlijk nog groter geworden. Omdat je dacht dat je
anderen daar misschien nog bij had moeten betrekken.
Respondent
Het is natuurlijk ook een voorstelling die je maakt. De gemeente waar mijn
woonplaats onder valt heeft aardig wat inwoners. Ik weet het even niet uit mijn
hoofd. Honderdduizend of misschien nog wel meer. Het staat in zo’n dagblad, dan
verwacht je ook wel dat er dan aardig wat mensen toch wel meedoen. Als je dan
kijkt uit die duizend, dat had ik denk ik niet verwacht. Ik had wel verwacht dat er
meer mensen zouden meedoen.
Interviewer
Waar kwam die urgentie die je aan het begin voelde om mee te doen vandaan?
Respondent
Dat is mijn persoonlijke mening. De hinder die ik ondervind. Ik vind het
belangrijk als zo’n onderzoek mee kan helpen voor bepaalde maatregelen die
voor minder hinder zorgen, dan probeer ik er wel heel veel aan te doen.
Interviewer
We hadden het net al over de urgentie die je voelde. Hoe is de urgentie duidelijk
gemaakt door de organisatie van de consultatie?
Respondent
Ik kan mij herinneren dat de advertentie zelf heel open was. ‘Wilt u deelnemen
aan het onderzoek?’ Dat is natuurlijk ook logisch. Het is heel feitelijk en er staan
geen meningen in of geen krantenartikel erboven of ernaast van iemand die
hinder ondervindt. Op de website zelf kon je meer vinden. Ook wat andere
Pagina 133 van 185

mensen ervan vinden of wat het allemaal inhoudt. Alsnog heb ik het gevoel dat
het geen forum is of iets, dat iedereen zomaar wat neer kan zetten. Het blijft wel
een professionele website.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Bedoel je met dat niet iedereen zomaar iets neer kan zetten dat de enquête goed
was afgebakend? Wat bedoel je daar precies mee?
Respondent
Dat ook, maar je merkt dat de informatie die erbij staat feitelijk berust is en niet
op meningen. Het is natuurlijk altijd lastig te zeggen. Maar er staat niet ‘Pietje of
Jantje heeft heel erg last van vliegverkeer of laag vliegende vliegtuigen’ of dat
soort dingen. Het is allemaal wel feitelijk, waar komt het vandaan en wat willen
we doen. Dat soort dingen.
Interviewer
Dan doel je op de informatie die vanuit de organiserende partij kwam? Dus meer
de informatie op de website zelf?
Respondent
Ja, de informatie van minderhinderschiphol.nl zelf, op de website. Al zag ik wel, ik
heb voor dit onderzoek gister ook op de website gekeken - misschien komt deze
vraag ook later aan bod -, met het onderzoek kon je ook open velden invullen,
qua mening. Ik zag wel dat je dat kon teruglezen. Aan de ene kant maakt dat het
heel open. Het is fijn, je ziet iedereens mening. Maar er staan natuurlijk ook
teksten tussen die wat minder professioneel zijn, om het zo te zeggen. Dat is dan
wel weer wat minder. Het maakt het wel open dat je iedereens mening ziet.
Interviewer
Voegde dat naar jouw mening dan juist wat toe? Of zeg je: dat hadden ze beter
niet kunnen doen? Ik merk dat het twee kanten opgaat. Aan de ene kant zeg je:
het is open, maar aan de andere kant is het ook minder professioneel?
Respondent
Ik vind het dubbel. Het is heel transparant natuurlijk. Ik zag een opmerking
voorbij komen met wat minder nette woorden of wat ik niet helemaal netjes
vond. Maar het maakt het wel weer transparant. Aan de andere kant geven ze
wel aan dat dit reacties zijn van het onderzoek. De informatie die je erop kan
vinden is heel professioneel. Bijvoorbeeld als je informatie leest over nachtvliegen
is het wel heel professioneel en komen er geen meningen voor.
Interviewer
We hadden het net over hoe de urgentie duidelijk is gemaakt. Was het voor jou
ook duidelijk wat de wensen en doelen waren van Schiphol en LVNL?
Respondent
Het is altijd kijken wat het belang is. Schiphol is natuurlijk een grote organisatie.
Dat vind ik altijd lastig. Maar wat ik eerder al zei, je kunt beter deelnemen aan
onderzoek dan achteraf denken dat je niets hebt kunnen bijdragen. Qua
vraagstelling en wat ze allemaal wilden weten was het wel heel duidelijk. Ik
geloof dat het grote doel is bij omwonenden te kijken hoe minder hinder
veroorzaakt kan worden. Wat het belang van Schiphol daarbij is, ik weet eigenlijk
niet wat dat precies is. Hoe ze uiteindelijk de reactie van de respondenten gaan
Pagina 134 van 185

verwerken. Het blijft lastig. Ik weet dat Schiphol natuurlijk ook een economisch
belang heeft. Het blijft altijd afwegen met dit soort dingen.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Je zegt eigenlijk dat het doel van de enquête wel heel duidelijk was maar het
achterliggende doel voor jou niet helemaal?
Respondent
Nee. Ik snap dat een organisatie als Schiphol wil kijken: hoe kan ik ervoor zorgen
dat bewoners die rondom Schiphol wonen tevreden zijn? Maar ik twijfel achteraf
qua onderzoek in hoeverre Schiphol ook in staat is om bepaalde maatregelen ook
echt in te voeren.
Interviewer
Ik kijk even naar Interviewer 2. We zijn een beetje door het eerste blok aan
vragen heen. Heb jij misschien nog vervolgvragen?
Interviewer 2
Nee, misschien alleen nog aanhakend op het laatste wat je aangaf, je twijfelt in
hoeverre Schiphol bepaalde maatregelen kan doorvoeren. Bedoel je daarmee
omdat Schiphol in een context zit van luchtvaartbeleid in het algemeen of nog
andere zaken?
Respondent
Schiphol blijft natuurlijk een commercieel bedrijf. Als ze bijvoorbeeld willen dat
vliegtuigen zuiniger worden, kan Schiphol niet zomaar vluchten afwijzen uit een
bepaald land die vervuilendere vliegtuigen hebben of maatschappijen laten
landen als die niet zuinig zijn.
Dan lopen ze weer geld mis. Het blijft altijd afwegen. Mijn verwachting of hoop
van dit onderzoek is dat Schiphol en de organisaties die betrokken zijn een beter
beeld krijgen van wat de inwoners vinden van bepaalde maatregelen. Of dat ze
juist tips of goede ideeën hebben waarvan Schiphol denkt: die kunnen we
toepassen. Maar de toepassing van die maatregelen blijft altijd lastig. Schiphol
blijft gewoon een bedrijf en wil ook gewoon geld binnenhalen.
Interviewer 2
Helder. Dank je wel. De rest van de vragen hebben we mijns inziens allemaal
kunnen beantwoorden Interviewer 1.
Interviewer
Dan wil ik graag naar de eerste vraag van het volgende blok. Dat is namelijk:
Had je voorafgaand aan de consultatie de verwachting dat er ruimte was iets met
je inbreng te doen? Dit gaat een beetje over wat je net al zei. Ik stel de vraag
gewoon nog een keer, dan kunnen we er uitgebreider bij stilstaan. Had je die
verwachting? Dat er ruimte was om iets met jouw inbreng te doen?
Respondent
Daar heb ik eerlijk gezegd van tevoren niet over nagedacht of het open of
gesloten vragen zouden zijn. Ik denk dat het wel fijn is dat je soms toevoegingen
kunt doen. Soms kun je een vraag op meerdere manieren interpreteren. Soms
heb je er toch een bepaalde kijk op. Dan is het wel fijn als je neer kan zetten hoe
je over iets denkt of wat je van een vraag vindt. Wat ik me ook kan herinneren is

Pagina 135 van 185

dat je voorstellen kon doen: ‘dit zou wel een goed idee zijn’, of ‘dat zou ik fijn
vinden’.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Als ik de vraag anders formuleer: Had je ook het idee dat er met die antwoorden
die je gaf ook iets gedaan kon worden? Dus los van of dat uiteindelijk gebeurd is
of niet. Had je het idee dat er wel ruimte was om serieus met jouw antwoorden
aan de slag te gaan?
Respondent
Ja dat denk ik wel. Buiten het feit of het uiteindelijk echt gerealiseerd wordt. Maar
ik denk wel dat er serieus naar is gekeken. Dat gevoel heb ik wel.
Interviewer
Duidelijk. Net zei je al dat er een aantal tekstblokjes waren bij vraag met
toelichting. Die waren ook soms wel nodig. Daar gaat de volgende vraag over.
Had jij voldoende informatie om effectief deel te kunnen nemen aan de
consultatie?
Respondent
Ja. Het is natuurlijk altijd de vraag hoe je iets interpreteert. Dat kan altijd een
beetje fout gaan. Ik denk dat ik zeker vijfennegentig procent van alles goed heb
kunnen beantwoorden zonder twijfels te hebben.
Interviewer
Helder. Hoe ben je voorzien van de informatie om deel te nemen? Zijn er nog
andere manieren? Behalve die blokjes bij de vraag of dingen waar je door heen
kon scrollen met informatie, om deel te nemen aan de enquête?
Respondent
Bedoelt u voor de enquête of tijdens?
Interviewer
Dat mag beiden. Ik vroeg eerder of je voldoende informatie had om deel te
nemen. Nu zeg ik, hoe kreeg je die informatie dan? Misschien heb je dat voor een
deel al beantwoord met die tekstblokken. Waren er misschien ook andere
manieren waarop je die informatie hebt gekregen voor of tijdens de enquête?
Respondent
Vooraf ben ik naar die link gegaan, die heb ik aangeklikt. Toen kwam ik zoals ik
me herinner al snel bij die enquête terecht. Ik weet het niet zeker maar
misschien als jullie het van meerdere mensen horen. Ik kan me herinneren dat er
voor het onderzoek gezegd werd wat de onderwerpen waren. Je kon je alvast
voor het onderzoek inlezen. Dat weet ik niet zeker. Als jullie dat misschien meer
horen? Volgens mij stond er dat de enquête binnenkort ging starten en wat de
vijf of zes onderwerpen waren. Volgens mij kon ik voordat ik op start drukte van
de enquête me al inlezen in welke onderwerpen het waren.
Interviewer
Duidelijk. Was er volgens jou sprake van een gelijk speelveld? Ik weet niet of dat
duidelijk is. We bedoelen ermee tussen de deelnemers onderling maar ook tussen
de deelnemers en de organisatie. Zaten jullie op hetzelfde niveau bij de
consultatie?
Pagina 136 van 185

Respondent
Dat denk ik wel. Ik weet niet of dit helemaal met de vraag te maken heeft, maar
ik weet niet of het voor iedereen even toegankelijk was. Er zijn twee dingen. Als
ik kijk naar andere mensen, sommige vragen waren soms wat moeilijk of
ingewikkeld. Je moest wel echt de tijd nemen en er serieus voor gaan zitten. Ik
denk niet dat ik dit aan iedere buurvrouw of buurman zou kunnen geven van ‘wilt
u deelnemen aan het onderzoek’. Ik weet niet of dat tijdens het onderzoek was,
maar verder viel mij op, daar ben ik zelf van hoor, qua toegankelijkheid ook voor
mensen die bijvoorbeeld visueel gehandicapt zijn. Ik kan me niet herinneren dat
die site dat had. Dat je bijvoorbeeld grotere lettertypen had of dat je iets kon
laten voorlezen. Die doelgroep is natuurlijk ook kleiner maar dat maakt het niet
toegankelijk voor helemaal iedereen. Daar denk ik altijd aan. Dat is meer
persoonlijk dat ik daar altijd even op let.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer 2
Mag ik wat doorvragen Interviewer 1?
Interviewer
Zeker.
Interviewer 2
Jij geeft aan, respondent, dat sommige vragen moeilijk waren, complex. Waar zat
die moeilijkheid in?
Respondent
Dat is lastig. Ik weet niet of dat per se de zinslengte is. Je hebt natuurlijk
verschillende factoren. Ik kan het me niet helemaal herinneren. Misschien dat er
soms meerdere vragen in één werden gesteld. De zinslengte; het was niet
helemaal even kort. Heel soms het woordgebruik maar niet altijd. Het was
natuurlijk wel gewoon formeel woordgebruik. Soms kan ik me eraan irriteren
hoor. Ik ben een jong iemand maar soms word je heel vaak met ‘je’ en dat soort
dingen aangesproken. Volgens mij was het wel heel formeel, wat ik me kan
herinneren. Zelf moest ik echt goed de aandacht erbij houden: wat willen ze
hiermee bereiken? Ik denk persoonlijk niet dat dat voor iedereen even makkelijk
is geweest.
Interviewer 2
Helder. Dank je wel.
Interviewer
Het komt heel dicht in de buurt van andere vragen die we nog wilden stellen dus
misschien is het een beetje dubbel. Het is natuurlijk een verschil of de vragen
duidelijk waren maar ingewikkeld, of dat ze onduidelijk waren. Misschien kun je
daar nog wat over zeggen. Waren de vragen wel helder voor je?
Respondent
Voor mij wel, ja. Soms moest ik even wat informatie vinden. Bijvoorbeeld wat
bedoelen ze precies met hoogvliegen? Om de vragen beter te beantwoorden.
Voor mij waren de vragen in principe wel duidelijk. Zoals ik eerder zei, het kan
zijn dat ik er misschien ééntje verkeerd heb geïnterpreteerd uit al die vragen. Dat
maakt het wel fijn, dat je soms ook iets eronder kunt zetten. Als je een vraag dan
toch net iets verkeerd begrepen hebt en eronder staat: dit denkt ze ervan, of zo
Pagina 137 van 185

denkt ze erover of zo heeft ze het begrepen is dat ook wel fijn. Dan heb je toch
een iets breder beeld.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Dan gaan we nog even verder op die gestelde vragen. Sloten die goed aan op het
onderwerp van de consultatie? Dus op de consultatie zelf?
Respondent
Ja. Het overkoepelende is de hinder die je ondervindt. Dat is het overkoepelende
onderwerp. Er waren geloof ik bepaalde thema’s. Ieder thema had echt vragen
die daarbij hoorden. Die hoorden volgens mij bij vervuiling qua thema, maar ook
geluid. Dat was wel aardig geordend had ik het idee.
Interviewer
Dan gaan we naar de opzet. Dit bestaat uit meerdere delen. Volgens mij ben je
niet bij een bijeenkomst geweest? Je hebt gewoon een online enquête ingevuld.
Hoe zag de opzet van de enquête eruit? Weet je nog ongeveer hoeveel vragen
dat waren? Hoeveel tijd je daarvoor genomen hebt?
Respondent
Nee, want het is alweer een tijdje terug. Het was zoals ik zei wel een goed
uitgebreide enquête. Volgens mij waren er iets van vijf of zes thema’s of iets. Ik
denk dat ik er iets van een half uurtje over heb gedaan. Maar dat durf ik niet te
zeggen.
Interviewer
Weet je toevallig nog één van die thema’s? Misschien waren er een aantal die je
wel interessanter vond dan anderen?
Respondent
Volgens mij was er een thema over vliegtuigsoorten. Een thema over vernieuwing
en één over dat de motoren minder geluid maken. Volgens mij ook over ’s nachts
vliegen omdat dat weer anders is. Omdat alles stil is en je slaapt ondervind je
weer andere hinder. Volgens mij ging er ook een stukje over milieu en fijnstof en
dat soort dingen.
Interviewer
Werden die vragen die aan jou gesteld dan per thema gebundeld?
Respondent
Ja.
Interviewer
Had je vooraf een verwachting van die consultatie die je ging invullen? Had je
daar vooraf een idee bij?
Respondent
Ik zag wel dat een professionele, serieuze enquête was. Volgens mij was het de
opmaak van het krantenartikel, hoe leg je het uit? Het is iets anders dan dat je
op Facebook ziet van wil je je mening geven ergens over. Het zag er wel allemaal
goed uit. Ik had denk ik van tevoren niet verwacht dat het zo uitgebreid was.
Interviewer
Pagina 138 van 185

De verwachting die je voor het invullen had was dat de enquête minder
uitgebreid was dan die uiteindelijk was.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent
Ja die had ik wel. Verder denk ik dat de verwachtingen ongeveer wel
overeenkwamen.
Interviewer
Deze vraag hebben we ook al aan geraakt. Was volgens jou iedereen in staat om
deel te nemen aan de consultatie? Dat mag je ook breed interpreteren zoals je
net al zei dat mensen met een visuele beperking meer moeite hadden op de site.
Misschien heb je nog een aantal van dat soort voorbeelden. Wat waren jouw
gedachten daarbij?
Respondent
Ik denk eerlijk gezegd dat de enquête minder geschikt was voor laaggeletterden.
Ik denk dat de deelname ook afhangt van hoe goed je de Nederlandse taal
beheerst.
Dat het daarom voor sommigen niet helemaal toegankelijk was. Verder weet ik
niet of er een soort papieren enquête is geweest? Of was het alleen digitaal? Dat
weet ik niet. Iemand die wat ouder is of minder goed is in internet, of dat ook per
post of papier kon. Ik weet niet of dat überhaupt zo was. Als dat er niet was had
dat misschien een optie kunnen zijn. Dat een beetje qua toegankelijkheid denk ik.
Interviewer
Iets om nog op door te vragen, je zei net iets over geletterdheid. Bedoel je daar
dan mee dat de vragen bijvoorbeeld hele moeilijke woorden bevatten? Dat het
moeilijk woordgebruik was? Of was het meer de inhoud van de enquête, hoe
vliegtuigen werken, was dat meer lastig? Of beiden misschien wel? Waardoor was
het misschien wel voor een deel van de bevolking moeilijk te begrijpen?
Respondent
Wat ik me kan herinneren een beetje de zinsopbouw. De vragen werden een
beetje moeilijk gesteld. Je kunt het kort houden, bijvoorbeeld ‘vindt u het goed
dat vliegtuigen wat lager vliegen?’. Dat is een vrij korte vraag. Dan werd het toch
wat ingewikkelder. Ik geef een voorbeeld, ik weet niet of die vraag precies zo
werd gesteld: ‘Hoe denkt u over het laagvliegen van vliegtuigen tijdens’. Het
werd al snel wat ingewikkelder. Ik denk ook vanwege de beknoptheid en bepaald
woordgebruik. Wat ook een nadeel is, ik vind het heel fijn om deel te nemen aan
dit onderzoek maar ik heb niet echt een terugkoppeling van wat ik heb ingevuld.
Soms kan ik ook moeilijk naar voren halen welke vragen er precies werden
gesteld. Dat maakt het soms wel een beetje lastig. Snapt u? Volgens mij heb je
met sommige enquêtes een terugkoppeling, van ‘dit heeft u ingevuld’, maar ook
niet altijd. Dan zie je dat je daar zo over dacht en de vragen die er werden
gesteld. Nu is het meer uit mijn herinnering.
Interviewer
Ja. Die terugkoppeling heb je niet, in ieder geval nu niet meer. Maar die heb je
ook niet gehad?
Respondent

Pagina 139 van 185

Nee, ik denk niet dat ik ergens een pdf of bijlage heb ontvangen van wat ik heb
ingevuld. Niet dat ik me kan herinneren. Of ik heb het e-mailtje weggegooid, dat
kan ook.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Ik vroeg net al of je van tevoren dacht dat er ruimte was om iets met de
antwoorden te doen en met de inbreng. Nadat je de enquête had ingevuld, had je
toen nog hetzelfde beeld daarover? Je zei net dat je wel het idee had dat er
serieus naar gekeken is. Was dat beeld ook nog steeds zo toen je de enquête had
ingevuld? Had je toen nog steeds dat beeld? Of is dat veranderd?
Respondent
Ja, ik denk het wel. Er waren tekstveldjes zoals ik zei. Je kon als je twijfelt of er
juist zo over denkt, dat invullen. Ik denk niet dat dat beeld erg veranderd is.
Interviewer
Mij is het duidelijk. Dan kijk ik nog een keer naar Interviewer 2.
Interviewer 2
We hebben ook voor dit onderdeel alle antwoorden Interviewer 1.
Interviewer
Kijk. Dan gaan we nu door met de terugkoppeling en doorwerking. Dat is wat
verderop in het proces. Ik ben benieuwd of het voor jou duidelijk is hoe jouw
inbreng is gewogen of hoe die heeft doorgewerkt.
Respondent
Je bedoelt na het invullen van de enquête?
Interviewer
Ja, wat er bijvoorbeeld met jouw antwoorden is gebeurd. Of je daar een
terugkoppeling van hebt gehad of dat het voor jou duidelijk is wat er is gebeurd
met de reactie die je hebt gegeven?
Respondent
Voor dit onderzoek heb ik even gekeken op de website. Daar zag ik wel dat er
rapporten zijn opgesteld van alle deelnemers. Ik denk dat het een proces is. Als
ik het goed begrepen heb, heb ik het idee dat ze een enquête hebben gedaan en
alle antwoorden verwerken. Daar hebben ze een rapport van gemaakt. Die staat
volgens mij ook online, op de onderwerpen wat iemand belangrijk vindt. Met
grafiekjes en dingen wat ik even snel zag. Ik denk dat dit gesprek onderdeel is
van de evaluatie van het onderzoek. Dat denk ik. Ik denk dat daar ook weer een
rapport van komt en dat het dan een soort afgesloten wordt. Ik denk dat dat het
proces is. Dat is ongeveer wat ik in mijn hoofd heb als ik het goed begrijp.
Interviewer
En uit interesse, heb je gekeken naar dat rapport waarin staat wat er is
opgehaald? Wat op die website staat. Heb je daarin gekeken?
Respondent
Even snel globaal maar niet echt uitgebreid.
Interviewer
Pagina 140 van 185

Daarin zag je wel de individuele reacties terug?

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent
Ja.
Interviewer
Mag ik daarmee dan aannemen dat als je het heel graag zou willen weten dat je
dus wel zou kunnen uitzoeken wat er is gebeurd met je reactie? Dat is een beetje
waar ik naar op zoek ben.
Respondent
Daar zat ik dus ook naar te kijken gister. Ik dacht, herken ik iets van een reactie?
Maar het zijn natuurlijk duizend reacties. Dan wordt het wel lastig natuurlijk. Het
is niet zo dat ik kan zien wat ze dachten in in mijn woonplaats. Dat is natuurlijk
ook qua privacy. Misschien zijn er meer mensen uit mijn woonplaats of
gemeente. Dat kan ook uit privacyoverweging of dat soort dingen zijn. Ik kon niet
helemaal achterhalen waar mijn deel in de hele grafiek zat.
Interviewer
Dan is het goed om nog even te vragen: Hoe zag de terugkoppeling naar jou
persoonlijk eruit? Heb jij zelf iets persoonlijk gehoord over jouw inbreng?
Respondent
Zoals ik zeg, ik weet niet precies welke mails verwijderd zijn of niet. Soms is er
ook weer een ander e-mailadres dat gebruikt wordt. Ik ben meer op de hoogte
gehouden van het onderzoek zelf, maar niet qua persoonlijke inbreng. Meer
algemeen: het onderzoek is gesloten, of dit is eruit gekomen, of voor deze
maatregelen willen we gaan. Maar niet persoonlijk.
Interviewer 2
Mag ik nog even een checkvraag doen? Dus het was duidelijk dat de antwoorden
allemaal verwerkt waren en dat er nog bepaalde wijzigingen in het
hinderreductieplan waren aangebracht naar aanleiding van de consultatie? Dat
werd wel met je gecommuniceerd?
Respondent
Je krijgt dan een e-mailtje, een update. Daar heb ik me toen voor aangemeld. Of
een nieuwsbrief, hoe je het precies noemt. Daar komt wel naar voren hoe ze
bepaalde maatregelen willen implementeren of hoe ze het willen uitvoeren. Zo
weet ik wel een beetje van wat nu verder met het onderzoek, maar persoonlijk
dus niet echt. Niet van mensen uit mijn gemeente of iets, of deze inbreng, het is
echt heel algemeen natuurlijk. Dat snap ik ook wel. Als je iedereen persoonlijk
moet reageren is dat ook wel heel lastig.
Interviewer 2
Helder. Dank je wel.
Interviewer
Ik ben benieuwd op welke punten jij de consultatie succesvol vond. Wat was
volgens jou succesvol, wat ging er goed?
Respondent

Pagina 141 van 185

Ik denk het succesvol is dat het zo uitgebreid was. Van te voren had ik dat niet
verwacht. Ik denk dat daardoor wel een breed beeld is gekomen. Dat vind ik
succesvol, dat ze van meerdere punten weten hoe mensen erover denken. Ik vind
het rapport van het onderzoek erg mooi en professioneel. Ik heb het niet
helemaal doorgelezen en doorgespit, maar wat ik globaal zag. Dat vind ik
succesvol. Zoals ik zeg, het moet uiteindelijk blijken. Meestal gaat er tijd
overheen. Dat is jammer maar dat heb je altijd. Je hebt met partijen en dingen te
maken. Ik hoop dat ik over een paar jaar denk, dit hebben ze gedaan en dit gaat
echt helpen of dit heeft een goed effect.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Dan zie je de vraag misschien al aankomen: Op welke punten was er ruimte voor
verbetering? Wat ging er niet zo goed in die consultatie?
Respondent
Dan denk ik echt de toegankelijkheid, zoals ik al zei. Ik ben bang dat het niet
voor een heel breed publiek was, maar dat is altijd moeilijk te zeggen. Ik denk
dat ze dat in de toekomst kunnen verbeteren. Ik zat ook te denken aan de
coronacrisis. Uit allerlei andere onderzoeken is ook gebleken dat er minder hinder
is in de corona periode. Ik denk dat zoiets wat er nu is, een jaarlijks terugkerend
iets, ook iets positiefs kan zijn. Ik kan het me niet helemaal herinneren maar
volgens mij heb ik dit net voor corona ingevuld, misschien ook tijdens. Als zo’n
onderzoek als dit ieder jaar terugkomt krijg je een beter beeld. Toen had je
misschien een beetje een coronabeeld. Ik weet niet precies welke datum ik het
ingevuld heb en hoezeer ik de vragen op corona of niet heb beantwoord of dat
het toen nog niet was, dat weet ik niet. Als uit onderzoek blijkt dat veel mensen
tijdens corona de enquête van schipholhinder hebben ingevuld denk ik dat het
wel een tip zou zijn dit ieder jaar te laten terugkeren. Dat je ieder jaar bepaalt
hoe bewoners erover denken of dit of dat is verbeterd.
Interviewer
Duidelijk.
Interviewer 2
Mag ik een checkvraag stellen? Nog even over de toegankelijkheid, teruggaand
op wat je eerder hebt genoemd. Dat zit hem dus in taal, de opbouw van zinnen,
de toegankelijkheid van de website en überhaupt het gebruik van de website.
Klopt dat, die vier punten?
Respondent
Eigenlijk wel ja. Als je het zo kunt samenvatten. Niet iedereen heeft internet of
een computer of dat soort dingen, die toegankelijkheid. Meer nog bijvoorbeeld
voor mensen die slecht kunnen zien, dat soort dingen, die toegankelijkheid. En de
moeilijkheid qua taalgebruik en dat soort dingen.
Interviewer 2
Dank je wel.
Interviewer
We gaan langzaam richting een afronding. Ik heb nog een aantal vragen over de
toekomst en de toekomstige betrokkenheid. Het hinderreductieplan heeft een
levend karakter dus dat betekent dat Schiphol en LVNL zullen communiceren over

Pagina 142 van 185

de uitvoering en dat de omgeving daarbij betrokken wordt. Is het voor jou
duidelijk hoe die communicatie wordt vormgegeven?

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent
Niet helemaal. Zoals ik zei had ik een idee van de stappen die hierna worden
gedaan. Ik weet niet of dit onderzoek doorgaat en dit over vier jaar nog steeds
bestaat of dat het onderzoek wordt afgesloten. Dat is voor mij nog niet helemaal
duidelijk.
Interviewer
Is wel duidelijk hoe er invulling wordt gegeven aan het betrekken van de
omgeving bij die plannen? Of is dat ook niet helder?
Respondent
Ik kan wel zien op de site dat er bepaalde maatregelen zijn genomen. In mijn
woonplaats is een vliegroute vlak over mij heen. Er zijn twee banen of twee delen
die ze afscheiden zoals ik het zag. De Polderbaan geloof ik en nog een andere
baan. Als ik klik op dat kaartje zag ik gister op de website staan dat er een
hinderbeperkende maatregel gerealiseerd is. Gister las ik iets over dat ze ’s
nachts afremmen. Dat is voor mij niet van belang want ik woon niet echt dicht bij
een landingsbaan of opstijgbaan. Maar ik las dat dat voltooid was, dat ze dat
hebben geïntroduceerd. Het is wel jammer dat ik niet kan kijken in het onderzoek
wat voor tips ik had gegeven of hoe ik dacht. Dat weet ik ook niet meer. Wat
daarmee wordt gedaan dat is lastig. Via de website kan ik wel in de gaten houden
welke maatregelen ze invoeren. Het is wel jammer dat ik maar twee keer paar
jaar die nieuwsbrief krijg. Persoonlijk zou ik dat wat vaker willen. Ik kan me ook
voorstellen dat andere mensen dan vinden dat ze te veel nieuwsbrieven krijgen,
dus dat is denk ik persoonlijk.
Interviewer
Je hebt wel het idee dat die nieuwsbrief nog door gaat lopen? Ik probeer even na
te denken over de communicatie. Heb je het idee dat die nieuwsbrieven wel
gewoon doorgaan nu nog?
Respondent
Dat weet ik niet, dat is afwachten. Ik heb ongeveer twee of drie mailtjes in één
jaar gekregen. Ik had even teruggekeken. Mijn verwachting is dat ik wel nog
mailtjes krijg, ook naar aanleiding van dit onderzoek. Er zijn meer deelnemers
dan mij die dit Zoomgesprek doen. Dat daar nog iets uitkomt. Verder weet ik het
niet. Ik denk ook gewoon een halfjaarlijkse update van maatregelen die gedaan
en genomen zijn. Dat verwacht ik een beetje eigenlijk.
Interviewer
Duidelijk. Ook voor Interviewer 2?
Interviewer 2
Misschien nog even ter check. De vraag was dus of het duidelijk is hoe er
invulling wordt gegeven aan het betrekken van de omgeving bij wijzigingen. Je
hebt aangegeven dat je op de website kunt zien in welke fase de maatregelen
zitten. Of eraan wordt gewerkt en of ze zijn gerealiseerd. Als het gaat om welke
partijen er worden betrokken bij het realiseren van die maatregelen, is dat voor
jou duidelijk?

Pagina 143 van 185

Respondent
Nee, dat denk ik niet zozeer. Of ik heb daar niet opgelet, dat kan ook. Ik zie wel
bij die landingsbaan de woonomgeving die daarbij hoort.. Wie uiteindelijk degene
is geweest die heeft besloten om dat te doen, ik weet niet of dat helemaal
duidelijk was. Of ik moet weer even terugkijken. Maar nee, dat eigenlijk niet. Het
is meer wat hebben ze gerealiseerd of wat is er gedaan.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer 2
Dus als er in de toekomst wijzigingen plaatsvinden, klopt het dan dat het voor jou
niet duidelijk is hoe de omgeving daarbij betrokken wordt? Klopt dat?
Respondent
Ja. En ook welke partijen. Ik zeg maar wat, ik woon natuurlijk in een bepaalde
gemeente. Als ze iets gaan doen met aanvliegroutes dan zou ik niet weten wie
van die gemeente daarbij betrokken is en wie van Schiphol. Of dat er nog iemand
van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat betrokken is. Volgens mij is
dat niet helemaal duidelijk, of ik heb er niet op gelet.
Interviewer 2
Oké helder. Dan zal ik meteen die vraag voor zijn Interviewer 1, dan hebben we
deze vragen ook beantwoord.
Interviewer
Dan gaan we naar de afronding toe. Is er voldoende gezegd over dit hele traject?
Of zijn er nog dingen die je graag kwijt wilt?
Respondent
Ik ga even kijken. Ik had ook wat geschreven dus als u een klein minuutje heeft?
Interviewer
Ja, natuurlijk.
Respondent
Of ik nog dingen kwijt moet. Nee. Ik wil kijken of één ding duidelijk is over die
informatie die gegeven wordt. Ik weet het niet zeker maar ik kan me herinneren
dat voordat de enquête startte, je je kon inlezen in thema’s. Volgens heb ik
tijdens de enquête vaak teruggelezen en geswitcht van wat bedoelen ze daarmee.
Je hoefde de enquête volgens mij ook niet af te sluiten. Zowel voor als tijdens de
enquête heb ik extra informatie moeten lezen om de vragen helemaal correct te
kunnen beantwoorden.
Interviewer
Een laatste vraag: Zijn er nog andere dingen die helemaal niet aan orde zijn
geweest maar die we nog moeten doornemen of die je hier nog wilt benoemen?
Respondent
Ik denk het niet.
Interviewer
Vind je het goed dat ik de opname afsluit?
Respondent
Ja, prima.
Pagina 144 van 185

Bijlage 18 Interviewverslag 8

Betreft

Gesprek in het kader van toetsing
participatieproces hinderreductieplan Schiphol;
verslag 8 (bestuurlijke partij)

Vergaderplaats

Virtueel, Zoom

Deelnemers

Respondent 1 en 2 , Interviewer 1, Interviewer 2

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
We gaan dit gesprek in een aantal blokjes doornemen. Ik heb allereerst een paar
algemene vragen. Mijn college Interviewer 2 zal me gewoon links en rechts
aanvullen als deze denkt dat we ergens te snel voorbijgaan of als we een
verdiepende vraag hebben. Mag ik u allereerst vragen: Vanuit welke rol was u
betrokken bij de consultatie van het hinderreductieplan?
Respondent 1
Vanuit mijn rol binnen de BRS, de gesprekken in de ORS en mijn rol binnen ons
regionale cluster.
Interviewer
Helder. We zijn natuurlijk met meerdere mensen dus ik zal de vraag ook aan u
stellen Respondent 2. Maar als u aangeeft dat de antwoorden van uw collega
genoeg zijn is dat natuurlijk ook prima. Ik zal een aantal keer naar links en naar
rechts kijken of er aanvullingen zijn.
Respondent 2
Ik ben ambtelijk ook betrokken bij alles wat over Schiphol gaat. Dus ook bij de
presentaties die geweest zijn vanuit het hinderreductieprogramma. Die zijn
gedaan voor de BRS en voor de ORS. Daarbij ben ik aanwezig geweest. Dat is
een algemene rol. Niet heel specifiek als deelnemer van iets. Meer als toehoorder.
Interviewer
Dit ging meer over de rol. Nu ben ik benieuwd hoe jullie betrokken waren bij de
consultatie. Ik hoorde net iets over de bijeenkomsten vanuit de ORS en BRS. Zijn
jullie ook bij andere onderdelen betrokken geweest? Zoals bij
informatiebijeenkomsten? Of hebben jullie online een reactie ingediend?
Respondent 1
Ik weet wel wat een bijeenkomst is maar als ik dat mag vergelijken met in een
normaal participatieproces, een bijeenkomst georganiseerd door onze gemeente
over een bestemmingsplan met belanghebbende inwoners als genodigden. Ik heb
niet meegemaakt dat er binnen gemeentes in ons cluster een actieve actie is
opgezet vanuit Schiphol, ministerie of waar dan ook vandaan om inwoners erbij
te betrekken. Ik heb ervaren dat dat meer op het niveau ligt van de
bewonersvertegenwoordigers binnen de ORS. Als je daar als
bewonersvertegenwoordiger niet in zit, dan word je eigenlijk niet
vertegenwoordigd. Dan moet je dat als bestuurder zelf doen. Ik heb geen actieve
Pagina 145 van 185

participatieprocessen meegemaakt. Laat ik ook zeggen dat ik me niet kan
herinneren dat die überhaupt door de provincie zijn georganiseerd. Ik heb dat
niet waargenomen.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Heeft u online een reactie ingediend op de consultatie van Schiphol of hebben
jullie daaraan meegedaan?
Respondent 1
Wat bedoelt u met een consultatie?
Interviewer
Consultatie is meer de overkoepelende term. Onderdeel daarvan was een soort
enquête die online is uitgezet op de website van minderhinderschiphol. Daar werd
gevraagd om mee te denken. Als we het over de consultatie hebben, hebben we
het eigenlijk over het hele traject.
Respondent 1
Ik heb daar niet aan meegewerkt. Bij mijn weten ben ik daar ook niet op
geattendeerd dus heb ik er ook niet naar kunnen zoeken. Wij hebben wel een
presentatie gekregen door Dick Benschop en zijn mensen. Dat was meer een
presentatie aan bestuurders in onze provincie. Ik ben niet op de hoogte gesteld
dat er een soort denk-mee-achtig digitaal platform ter beschikking stond voor
iedereen om daaraan mee te doen. Tenzij Respondent 2 daar nog wat aan kan
toevoegen of er anders over denkt?
Respondent 2
We zijn op een gegeven moment wel gevraagd of we reacties hadden op de
plannen voor de hinderbeperking. Er waren toen achtentwintig maatregelen. Daar
hebben we op gereageerd. Wat we daarvan vonden met een aantal voor-en
nadelen. Dat is verwerkt volgens mij in het definitieve plan. Er zijn zestien
maatregelen bijgekomen. Maar hoe dat proces is gegaan van die selectie van
zestien erbij en wat zijn dan die criteria, dat was ons niet helemaal duidelijk.
Maar we hebben wel een reactie gegeven ergens vorig jaar. Dat is ruim één jaar
geleden denk ik. Misschien is het ook wel goed om te zeggen dat die
bijeenkomsten allemaal digitaal waren. Door corona waren er ook geen
bewonersavonden of iets dergelijks mogelijk. Ik vind zelf als je een digitale
bijeenkomst hebt met een presentatie of een discussie, dan is dat toch een slap
aftreksel van wat er gebeurt in een zaaltje met honderd mensen. Dat heeft het
proces wel nadelig beïnvloed denk ik.
Interviewer 2
Interviewer, mag ik nog even een checkvraag stellen aan Respondent 2?
Respondent 2, je gaf aan dat jullie zijn gevraagd om een reactie te geven op de
plannen. Dat was via de ORS? Klopt dat?
Respondent 2
Ja of via de BRS. Eén van beide. Ik denk de ORS. Maar het is niet specifiek aan
deze gemeente gericht maar in het algemeen. Iedereen kon reageren op dat
plan. Daar hebben we toen een aantal dingen over opgeschreven. Wat wij ervan
vonden vanuit onze gemeente/ cluster.
Interviewer 2
Pagina 146 van 185

Ja dat was mijn tweede vraag, dus die heb ik dan nu beantwoord. Als je het hebt
over ‘we hebben een reactie gegeven’ bedoel je het cluster van gemeentes?

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 2
Ja.
Interviewer 2
Helder. Dank je wel.
Respondent 1
Dat was dan meer in het kader van reageren. Als we het hier hebben over een
participatiebeleid, dan heb ik het over participatie aan de voorkant.
Respondent 2
Ja, precies.
Respondent 1
En niet op het moment dat er al het één en ander is voorgewerkt, uitgewerkt, wel
of niet besloten. Zo van hier heb je het, en kijk maar even wat je ervan vindt.
Interviewer
Voor mij is het duidelijk dat het vanuit jullie kant ging om een reactie op de
conceptmaatregelen al. Dus dat plan was al in een gevorderd stadium. Misschien
is het goed dan nog even een verdiepende vraag daarover te stellen. Vanaf welk
moment was u betrokken bij dit hele traject? Dat is misschien goed voor ons
eigen beeld.
Respondent 1
Van al die achtentwintig hinderbeperkende maatregelen, zijn er een aantal waar
het cluster veel belang bij heeft. Die liepen al jaren. Nu zijn ze wel of niet in
uitvoering gebracht, geformaliseerd. Het is eigenlijk zoals ik het heb ervaren een
soort clustering geweest of bundeling van een aantal wensen van een aantal
gemeentes waar men al jaren mee bezig was. Eén bepaalde gemeente had een
bepaalde wens. Daar keken ze al naar vanaf het begin dat ik bestuurder werd.
Maar ook een naastgelegen gemeente en ook onze eigen gemeente. Dat heeft
ertoe geleid dat je een voorstel kreeg van achtentwintig hinderbeperkende
maatregelen.
Interviewer
Geeft u daarmee aan dat een aantal van de maatregelen al speelde voordat dit
specifieke traject was begonnen?
Respondent 1
Ja.
Interviewer
Een vraag aan u beide: Vanaf wanneer waren jullie als partij betrokken bij dit
specifieke traject? Kunnen jullie daar nog iets over zeggen of is dat niet helemaal
helder?
Respondent 1
Wat Respondent 2 zei, dat was ergens vorig jaar. Dat achtentwintig
hinderbeperkende maatregelen naar buiten gebracht werden door Schiphol.
Pagina 147 van 185

Daarvoor had ik er al kennis van gekregen. Maar dat was min of meer ‘bekijk ze
even maar praat er nog niet over’. Toen heeft men vanuit Schiphol alle mogelijke
moeite gedaan om dat goed voor het voetlicht te brengen. Die credits moet ik wel
aan Dick Benschop en zijn mensen geven. Zo is het ook neergelegd in de BRS en
zo is het naar mijn mening ook besproken in de ORS. Maar ik zit niet in alle
vergaderingen. Maar zo is het proces verlopen.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Helder.
Respondent 2
Wat je ziet is dat we eigenlijk helemaal niet betrokken zijn bij de criteria waaraan
maatregelen moeten voldoen, bij het selectieproces of bij het denkproces. We zijn
pas betrokken op het moment dat die maatregelen werden gepubliceerd. Dat was
vorig jaar maart, vlak voordat corona losbarstte. Toen hebben we daarop
gereageerd. Vervolgens zijn ze dat gaan bewerken tot een definitieve versie. Daar
zijn we verder ook helemaal niet bij betrokken. Ook niet bij de selectie van die
zestien extra maatregelen en waarom je die er dan bij doet, ja of nee. In die zin
is het eigenlijk steeds een black box voor ons. Het is niet duidelijk welke criteria
gehanteerd worden en hoe ze dan een selectie maken. Dat is in ieder geval niet
met de omgeving gebeurd.
Interviewer
Dit waren een aantal algemene vragen die wij voor u hadden. We lopen nu de
verschillende fasen door van dit traject. We beginnen bij de ontwerpfase. Niet alle
vragen zijn mogelijk relevant. Soms zal ik iets vragen ter bevestiging of om te
kijken of mijn beeld klopt dat dit voor u als partij niet relevant was. De eerste
vraag die we hiervoor hebben: Op welke manier bent u uitgenodigd voor de
consultatie voor dit hele traject? Uit uw eerdere antwoorden begrijp ik al dat u
pas bent aangehaakt toen er conceptmaatregelen met u gedeeld zijn? Eigenlijk
kwam die uitnodiging in de vorm van die maatregelen, en dus ook later pas in het
traject. Klopt mijn beeld?
Respondent 2
Ja.
Respondent 1
Ja dat klopt.
Interviewer
Hebben jullie een beeld van welke andere belangen en personen
vertegenwoordigd waren in het proces?
Respondent 1
Het beeld wat ik ervan heb is dat binnen de ORS waar de vertegenwoordigers
zitten van bepaalde clusters. Die zijn wel of niet intensief aan de gang geweest en
die hadden wellicht ook voldoende informatie om te komen tot een voorstel. Bij
gemeentes die niet binnen de ORS vertegenwoordigd zijn, was het zoiets als ‘er is
iets gaande, misschien wil je er ook nog wat van zeggen’. Ik zeg het even
gechargeerd maar daar kwam het wel op neer. Dat heb ik wel ervaren als de
dominantie van een aantal volksvertegenwoordigers binnen de ORS die vanuit
hun cluster bezig waren voor hinderbeperkende maatregelen. Als je het hebt over
gemeentes in het Utrechtse of Lelystad of ons cluster, eigenlijk niet. Daar moest
Pagina 148 van 185

je het toch meer zelf uitvinden en was ik dus heel afhankelijk van waar
Respondent 2 mee kwam.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Als ik de vraag dan nog even wat scherper mag stellen: Waren alle belangen in
het proces vertegenwoordigd die in het proces vertegenwoordigd hadden moeten
zijn?
Respondent 1
Als u bedoelt met ‘het proces’ alle gemeentes die in meer of mindere mate te
maken hebben met Schiphol geluiddeposities, is het antwoord nee.
Interviewer
Duidelijk.
Respondent 2
Het hangt er ook een beetje vanaf hoe je de vraag stelt. Iedereen kon reageren
op dat plan. Dat is op zich heel transparant geweest. Maar hoe het plan is
gemaakt en hoe vervolgens alle aanvullingen zijn verwerkt is weer een black box.
Volgens mij hebben daar geen bestuurders, bewoners en andere belangen
bijgezeten en is het puur een verhaal van de sector. Dus luchtverkeersleiding,
Schiphol en slot coördinator. Dat hele cluster heeft het plan gemaakt. Daar heeft
volgens mij niemand bij mogen zitten of mee mogen praten.
Interviewer
Mag ik het dan samenvatten als: Iedereen kon meedoen want iedereen mocht
erop reageren? Maar meedoen aan de ontwikkeling van het plan zelf was wel een
stuk lastiger?
Respondent 2
Daar hebben wij nooit een uitnodiging voor gehad. Ik denk ook niet dat ze dat
wilden.
Interviewer
Dat beantwoordt meteen mijn volgende vraag al. Dan kunnen we die overslaan.
Was voor u als partij die over de maatregelen mocht meelezen dan duidelijk waar
de consultatie over ging of waar die maatregelen betrekking op hadden? Was de
afbakening duidelijk?
Respondent 1
Nee, ik heb dat niet ervaren als dat is allemaal duidelijk. Ik heb het meer ervaren
als: ik moest zelf heel veel moeite doen om te achterhalen wat er allemaal
voorlag. Welke spelers zitten erin? Welke belangen? In die zoektocht moest ik
mijn weg dan zien te vinden om te kijken of de belangen van in dit geval ons
cluster daar ook goed in verwerkt zitten. Of krijgen wij extra hinder van
voorgestelde maatregelen door andere gemeentes?
Respondent 2
Het is lastig als we niet over de inhoud praten. Daar komen we nu toch wel bij
terecht inmiddels. Er zijn zesentwintig maatregelen, maar de samenhang daarvan
was niet heel erg duidelijk. De volgtijdelijkheid van wat gaat er eerst en hoelang
duurt het en wat is de interactie tussen die maatregelen? Voor ons is dat nog het
lastigste, om daar grip op te krijgen. Ook in de reactie die ze vragen in het
Pagina 149 van 185

participatieproces. Wat vindt u ervan? Dat is heel moeilijk te beoordelen als je
niet weet wat de samenhang is en hoe de ene maatregel effect heeft op de ander
en wat de haalbaarheid is. Daar staat ook niets over in. Dat maakt de participatie
heel erg lastig omdat je heel erg op achterstand staat van wat voor effect het kan
hebben, al die maatregelen.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 1
Ik wil er nog aan toevoegen. Ik geef mezelf bestuurlijk bloot met hetgeen ik ga
zeggen. Het speelde allemaal voor corona. Wat ook voor corona speelde waren de
groeiplannen van Schiphol. Wat ook speelde, is dat in meerderheid in de BRS
besloten werd: niet 540.000 vluchten maar 500.000 vluchten. Minister Van
Nieuwenhuizen haalde daar een streep doorheen. Zij zei ‘nee, we gaan naar
540.000’. En de turbulentie in de ORS. Kortom, de wens van de bestuurders om
de groei te beperken tot 500.000 ging niet door. De minister zei 540. Toen moest
er iets bedacht worden. Hoe kunnen we de bestuurders toch nog iets geven dat
ze misschien toch nog een positieve gedachte gaan krijgen bij het groeiscenario?
Dat viel mij wel op. Toen kwam in een keer dat integrale plan van
hinderbeperkende maatregelen. Dat initiatief lag er in één keer. Als ik kijk naar
die hinderbeperkende maatregelen voor ons, wat ik in het begin zei, er zitten er
een aantal bij die liepen al jaren. Dan denk ik, waarom heeft dat jaren moeten
lopen en komt het nu in een keer in een besluitvorming? Ondanks het feit dat ik
het best positief vind. Ik kreeg eerder het idee van: die 500.000 zijn het niet
geworden, jullie als bestuurders wilden dat allemaal op een paar uitzonderingen
daargelaten. De minister zegt 540. Geef ze dan iets, die bestuurders. Dat ze toch
iets te melden hebben thuis dat ze ook iets hebben bereikt. Een integraal plan
van hinderbeperkende maatregelen. Als ik kijk wat daarin zit zijn het vrij veel
sigaren uit eigen doos. Maar dat is dan een kwalitatief oordeel over de kwaliteit
van het proces en de uitkomst van het proces. Zoveel hinderbeperkende
maatregelen. Ik denk dat inwoners geen notie hebben van wat het integrale
effect is van die hinderbeperkende maatregelen. Ik heb hier ervaren dat het
eigenlijk allemaal over de inwoners heen is gegaan. Niet de echte betrokkenheid
en participatie maar bestuurlijk een beetje afhechten. Dan heb ik een
ongecensureerde verwoording gegeven.
Interviewer
Op een aantal opmerkingen gaan we zo ook nog verder inhoudelijk in.
Bijvoorbeeld de informatievoorziening. Ik hoorde net Respondent 2 aangeven dat
de inhoudelijke samenhang misschien een negatief effect had op het
participatieproces zelf. Of de onduidelijkheid van die samenhang. Ik heb nog een
paar vragen die nog wat hogerop zitten in de fases. Daarna zullen we daar
opnieuw aan raken. Ik ben benieuwd of de wensen en de doelen voor zowel
Schiphol als LVNL voor u duidelijk waren. Dan bedoel ik ermee de wensen en
doelen voor dit hele proces.
Respondent 1
Zeker. Er is maar één doel. Dat is het groeiscenario. Dat is de grote discussie.
Groei, en hoe kan dat met zo min mogelijk geluidshinder. Die hinderbeperkende
maatregelen. Maar dat is het doel. Groei. Daar hoeven we allemaal niet moeilijk
over te doen.
Interviewer
Respondent 2 heb je daar nog aanvullingen op?

Pagina 150 van 185

Respondent 2
Het is inderdaad denk ik voor Schiphol toch wel een vlucht naar voren. Ze zien
dat het heel moeilijk is om met de omgeving nog verder te kunnen groeien met
name. Ik denk ook wel dat ze serieus bezig zijn om hinder te beperken. Dat is
echt voor hun wel een heel belangrijk onderwerp. Ze weten ook wel dat ze daar
maar heel beperkte mogelijkheden voor hebben. Eigenlijk weet iedereen dat. Het
is een soort wensdenken om heel veel te kunnen groeien zonder
geluidshindertoename. Dan kan zo’n plan bij veel mensen overkomen als een
doekje voor het bloeden.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Hoe is de urgentie en de relevantie duidelijk gemaakt door de organiserende
partijen van de consultatie? Is dat ook duidelijk gemaakt? Wat die urgentie en
relevantie was?
Respondent 1
De urgentie en relevantie heb ik als bestuurder ervaren. Zoals ik al zei,
bestuurders hebben een andere wens in meerderheid. Voorlopig geen groei, tot
2023 500.000. Daar ging een streep doorheen, 540. Dus de relevantie en de
urgentie vanuit de sector en het ministerie die begrijp ik wel. We halen er een
streep door maar dan moet je ze ook iets geven. Ze zijn al zo lang bezig met een
aantal hinderbeperkende maatregelen, al jaren. Laten we er nu eens een besluit
over nemen. Daar kun je lang en breed over praten maar zo heb ik dat ervaren.
We gaan nu het traject in vanuit presentaties van het ministerie. Dan hebben we
het over participatie over de luchtruimherindeling. Dat heeft hier in ons cluster
met vele honderduizenden inwoners, mogelijk een significant negatief effect. Op
het moment dat ik met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat digitale
vergaderingen heb over luchtruimherindeling en routewijzigingen, dan begin ik
over participatie. Hoe betrekken jullie de samenleving daarbij? Er zijn dankzij
corona allerlei hoogwaardige tools zoals Denk Mee. Allemaal digitaal, allemaal
heel goed, om zo’n participatie in te richten en partijen te betrekken aan de
voorkant. Dan krijg ik als antwoord dat er werkateliers komen. Als ik moet
denken aan het woord atelier denk ik niet aan participatie maar aan een
kledingreparatiezaak waar ik mijn broek of mijn jas naartoe breng. Dan zie je
eigenlijk in dit hele dossier van Schiphol, men is vanuit de sector en ministerie
wat angstig om echt daadwerkelijk participatie te gaan plegen. Omdat men bang
is dat de uitkomsten al bekend zijn. Ik heb één participatiedag meegemaakt,
georganiseerd door het ministerie. Het ging over het Luchthavenindelingbesluit.
Er kwamen veel mensen naartoe en er waren ook heel veel mensen aanwezig die
meededen aan de participatie van: we vinden Schiphol geweldig. Natuurlijk moet
het groeien voor de werkgelegenheid blablabla. Maar op de één of andere manier
is er toch nog zoiets van, het is wel lastig die participatie. Als we dezelfde wijze
van participatie voor dit onderwerp mogen ervaren over het
Luchtruimherindelingsbesluit in 2023, dat is al aanstaande, dan ben ik wel een
hele teleurgestelde bestuurder, net zoals de inwoners. Als we dit alleen via
werkateliers gaan doen. Daar heb je beperkt plek voor deelname. Ik zou graag
eens met het ministerie een afspraak willen maken. Dat doen we nu digitaal.
Maar wij gaan zo dadelijk de participatie in. Wij noemen dat werkateliers. Welke
status heeft een werkatelier? Is daar een vorm van medezeggenschap in? Hoe
stelt het ministerie zichdat voor? Die participatie die we nu moeten gaan doen
voor ons cluster ? Nu zit ik zo’n beetje aan het einde. Maar eigenlijk is dat het
begin van participatie. Vragen aan de betreffende partijen wat zij zich voorstellen
ten aanzien van het proces over participatie. Welke status heeft het? Is het een
Pagina 151 van 185

adviserende? Of is het vanuit medezeggenschap? Dan heb je toch ook meer een
verplichtende? Dat mis ik in dit hele dossier Schiphol. Er zijn een aantal mensen
zoals jullie die zich heel druk maken over die participatie. Als je bottom-line gaat
kijken, was dit nu echte participatie? Was dit echt gecommuniceerd? Was dit nu
echt duidelijk? Kon iedereen dit weten? Ik denk dat er dan een teleurstellende
uitkomst is. Ik maak het zelf mee hier in onze regio waarvan de sector denkt dat
er allemaal negatieve reacties komen. Ik heb in het recente verleden een heel
groot digitaal participatieplatform laten ontwerpen, gezamenlijk met mijn collega:
de bestuurder van een naastgelegen gemeente. Omdat wij niet in de participatie
zaten van Schiphol en niet in de ORS, dacht ik: wij gaan het zelf doen. Dat was
een vorm van een digitale participatie waar je echt een representatieve uitkomst
had. Er zaten wel meer mensen die voor Schiphol waren en de groei en
geluidshinder accepteren, dan tegen. Alleen, waar zitten de mensen die tegen
zijn? Waarom zijn ze tegen? Dat mis ik in dit hele dossier. Dat er aan de voorkant
gesproken wordt. Wij willen participeren maar gaan met het ministerie aan de
voorkant praten.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Voor mij is het duidelijk. Volgens mij probeert u met het voorbeeld te
ondersteunen wat er in dit proces volgens u niet goed is gegaan, namelijk de
betrokkenheid aan de voorkant. En de vraag van u hoe de participatie ingericht
moet worden. Dat is in uw voorbeeld duidelijk wel gebeurd. Maar in dit traject
ontbrak duidelijk die afstemming, kan ik dat zo zeggen?
Respondent 2
Wat ook meespeelt is dat het hele onderwerp erg ingewikkeld is voor de
gemiddelde inwoner. Het is een heel technisch dossier met heel veel variabelen.
Wat mensen alleen willen weten is hoeveel herrie ze boven hun dak krijgen. Om
dat te kunnen begrijpen moet je ontzettend veel begrijpen van de techniek en
van hoe de landingsbanen en startprocedures zijn en weet ik wat allemaal. Dat
maakt het een heel moeilijk onderwerp om over te communiceren.
Interviewer
Ik denk dat we daar ongeveer, bij dat punt in dit gesprek zijn aanbeland.
Bijvoorbeeld bij hoe de informatievoorziening was. Ik kijk eerst nog even naar
Interviewer 2 of we het tweede blok kunnen afronden?
Interviewer 2
Ja, dank je wel Interviewer 1. Ik zou nog één ding even willen checken. We
hebben het gehad over de reikwijdte van de consultatie. We hadden ook
gevraagd of die reikwijdte aansloot bij uw ideeën, wensen en behoeften. Zoals
Interviewer 1 en jullie net al aangaven hadden jullie wat jullie betreft meer aan
de voorkant betrokken willen zijn. Is er nog iets anders wat op deze vraag
aangevuld zou kunnen worden? Is er nog iets anders daarover te zeggen? Sloot
de reikwijdte aan bij de ideeën, wensen en behoeften? Als het gewoon vooral die
betrokkenheid is dan heb ik het antwoord.
Respondent 1
Ter afsluiting, ik heb meegemaakt dat ik spreek met Dick Benschop en met de
sector. Dan is er een mooi pakket gemaakt. Dat is een verzameling van
maatregelen van de afgelopen jaren. Daar gaat een strik omheen. Gefeliciteerd,
jullie hebben wat bereikt. Wat mij ten ene male onduidelijk is in dat soort
processen is de rol van het ministerie. Het Ministerie van Financiën is eigenaar
Pagina 152 van 185

van Schiphol. Bij Infrastructuur en Waterstaat zit een minister die uitvoert. Ik
hoop dat in de hele participatie veel meer en tijdiger een rol van het ministerie
duidelijk wordt gemaakt aan de bestuurders en de omgeving. Ik hoop dat dit met
de nieuwe governance gaat gebeuren, als de ORS is opgeheven. Daar is het
ministerie van Infrastructuur en Waterstaat toe verplicht naar mijn mening.
Omdat we een andere wereld hebben als de ORS er niet meer is. Dan krijgt het
ministerie één groot adviesorgaan dat praat met de minister en niet meer met de
sector enzovoorts.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer 2
Dus dan kan ik aan deze vraag toevoegen dat wat jullie betreft het duidelijk
maken van ieders rol in dit proces ontbrak.
Respondent 1
Ja. Zeker wat betreft die van het ministerie. De rol van de sector was mij wel
duidelijk. De rol van de ORS is naar mijn mening altijd een beetje diffuus.
Interviewer 2
Helder. Dan voeg ik dat nog toe. Dan is het volgens mij goed om door te gaan
naar het volgende onderdeel Interviewer 1.
Interviewer
Dan gaan we naar het volgende onderdeel. Dat raakt inderdaad aan de
opmerking van Respondent 2 net. Ik wil even beginnen met de vraag of u
voldoende informatie had om effectief deel te nemen aan de consultatie. Laten we
dat hier dan afbakenen tot het reageren op de conceptmaatregelen die jullie
hebben gezien. Het is een technisch onderwerp hoorde ik net al. Had u voldoende
informatie om toch effectief op dat pakket te kunnen reageren?
Respondent 1
Ik had voldoende informatie omdat ik al tijdig inzage kreeg over het hele pakket.
Ik kon ernaar kijken en met mijn collega-bestuurder vaneen naastgelegen
gemeente bespreken. De hinderbeperkende maatregelen die relevant zijn voor
ons cluster, klopt dat en zit dat goed in elkaar? Die tijd heb ik wel gekregen ja.
Interviewer 2
Interviewer 1 mag ik nog heel even? Respondent 2, heb je daar nog iets op toe te
voegen vanuit de bijeenkomsten die jij in de ORS hebt gehad?
Respondent 2
Op zich vind ik dat de website die ze hebben gemaakt met alle maatregelen en
waar die uitpakken wel overzichtelijk. Maar de effecten daarvan zijn heel moeilijk
inzichtelijk. Ook als je er wat meer verstand van hebt kun je moeilijk inschatten
hoe groot het effect is en of dat überhaupt haalbaar is, de maatregelen die ze
bedacht hebben. Je kunt heel moeilijk inschatten wat het oplevert voor onze
regio. Daarom is het moeilijk om op te reageren. Het is op zich allemaal heel
overzichtelijk en met mooie plaatjes. Maar wat precies het effect zal zijn is
volkomen koffiedikkijken. Dan is dat denk ik nog lastiger voor mensen die er als
leek naar gaan zitten kijken. Die snappen helemaal niet hoe groot een effect is en
waar dat dan gaat plaatsvinden.
Interviewer

Pagina 153 van 185

Dat is mijn volgende vraag. Maar dan toch nog heel even eerst om dit goed af te
kunnen ronden: Bent u naast die conceptmaatregelen en die website nog op een
andere manier voorzien van informatie door één van de organiserende partijen?
Of was dit het?

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 2
Ze hebben die presentaties gehouden in de BRS en in de ORS. Volgens mij
hebben ze ook een keer digitaal dingen georganiseerd voor de omgeving. Daar
moest je je dan voor aanmelden. Ik heb een aantal van dat soort sessies
meegemaakt. Die waren op zich wel goed. Maar ook daar kreeg ik niet een vinger
erachter wanneer ze dan iets zouden kunnen gaan doen en of het haalbaar was
en wat het effect zou zijn.
Interviewer
Dan is dit de vervolgvraag: Was er sprake van een gelijk speelveld tijdens de
consultaties de deelnemende partijen onderling, maar ook tussen de
deelnemende partijen en de organisaties?
Respondent 1
Nee, niet als je het hebt over begrijpbaarheid. Als ik mee mag doen maar de helft
van wat er gezegd wordt niet begrijp, en ik moet zelf uit gaan zitten vinden wat
men ermee bedoelt. Maar de andere partij begrijpt het heel goed want die heeft
het namelijk ontworpen en die hebben ook gekozen voor de woordkeuze
enzovoorts. Dan heb je geen gelijk speelveld.
Interviewer
Volgens mij beantwoordt dat de vraag. Ik hoor u zeggen: als je doelt op de
begrijpbaarheid niet. Zijn er andere gebieden waarop er wel een gelijk speelveld
was? Moet ik het zo interpreteren?
Respondent 1
Ik heb ervaren dat als je als bestuurder een goed netwerk hebt, ik als bestuurder
wel de mogelijkheid kreeg heel tijdig mijn mening erover te geven. Daar ligt het
allemaal niet aan. Maar we hebben het hier over de participatie van de
samenleving en niet de participatie van de bestuurder. Ik ben als bestuurder
geen vertegenwoordiger van de samenleving. Dat is de gemeenteraad.
Interviewer
Even om het onderscheid nog wat scherper te maken. Volgens mij hadden we het
net bij die begrijpbaarheid over het speelveld tussen deelnemers en organisatie.
De organisatie heeft iets ontwikkeld. U gaf net aan dat als je er niets van begrijpt
als deelnemer er geen gelijk speelveld is. De opmerking die u daarna maakte.
Doelt u daarmee op het speelveld tussen deelnemers onderling? Met een goed
netwerk kom je sneller aan tafel dan zonder?
Respondent 1
Nee ik heb niet gezegd dat je dan sneller aan tafel komt. Met een goed netwerk,
als je bijvoorbeeld de mensen kent binnen Schiphol of het ministerie of LVNL, dan
kreeg ik wel de mogelijkheid om nog een bepaald idee zelf ook naar voren te
brengen. Of te zeggen dit moet je niet doen, of doe dat er ook even bij. Ik bedoel
dat niet negatief, want zo gaat het nu eenmaal in het leven. Maar ik ken ook legio
bestuurders die dat niet hebben.

Pagina 154 van 185

Interviewer
Duidelijk. Respondent2, heeft u misschien nog aanvullingen vanuit de ORS en
BRS-bijeenkomsten. De informatievoorziening daar en de betrekking op het
speelveld.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 2
Nee, ik heb het idee dat ambtelijk gezien iedereen ongeveer wel op dezelfde
manier is geïnformeerd. Misschien dat provincies wat nauwer betrokken zijn
geweest dan gemeenten. Dat kan ik me wel voorstellen. Hoe het bij bewoners zit
weet ik niet. Die zijn natuurlijk ook wel betrokken, maar daar heb ik weinig
inzicht in. De luchtvaartsector heeft natuurlijk als opsteller van het plan een
enorme voorsprong, ook ten opzichte van het ministerie. Mij is altijd in het hele
Schiphol gebeuren een beetje onduidelijk wat het ministerie voor regie voert en
wat zij als doel en strategie hebben. Dat blijft altijd een beetje onduidelijk. Ze
doen alsof de sector alles voor het zeggen heeft in Nederland maar dat lijkt me
toch een beetje overdreven.
Interviewer
Interviewer 2 heb jij nog aanvullingen? Er komen nu in ieder geval een aantal
vragen die niet van toepassing zijn.
Interviewer 2
Ja, alleen even of ik deze vraag bevestigend kan beantwoorden. Werden jullie in
staat gesteld een bijdrage te leveren tijdens de consultatie? Daar kan ik ja op
beantwoorden? U heeft een schriftelijke reactie gegeven, met de kanttekening die
u eerder heeft geplaatst dat u liever eerder was betrokken. Klopt dat?
Respondent 1
Klopt. Ik zat nu erg veel in de reactiemodus.
Interviewer
Ik ben nog wel benieuwd of u tijdens de consultatie de verwachting had dat er
ruimte was om iets met de inbreng te doen. Dan bedoel ik of de organiserende
partij, de initiatiefnemers, ruimte hadden om iets met de inbreng te doen?
Respondent 1
Ik heb wel de indruk, laat ik het zo stellen, dat ik dat had kunnen doen. Maar ik
zit hier met jullie te praten over participatie. Over het gelijke speelveld, de
belangengroeperingen. Noem maar op. Bijvoorbeeld de Vereniging van
Natuurmonumenten, de Landbouw of een inwonershoek. Die staat daar mijlenver
vandaan.
Respondent 2
Het woord participatie is eigenlijk ook niet helemaal op zijn plek hier. Het is
eigenlijk veel meer een consultatieproces geweest. Dat is toch iets anders.
Respondent 1
Ja.
Interviewer
Helder. Interviewer 2, kunnen we wat jou betreft ook door naar de vragen over
de terugkoppeling?

Pagina 155 van 185

[Hierna werd er een korte pauze gehouden]

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 1
In de pauze zat ik nog eens na te denken. Ik nodig jullie beiden van harte uit, als
jullie de gelegenheid krijgen op het ministerie, om hier met de betreffende
ambtenaren eens te praten over wat in onze gemeente is ingericht aan
participatieprocessen. Waarom hebben jullie dat gedaan? Wat doen jullie dan? En
hoe en met wie? En Wanneer? Over dat participatieproces waar men zo
enthousiast over is. Bij deze. Jullie zijn van harte uitgenodigd om daar eens
kennis van te nemen. Daar hoef je dan vervolgens niets mee te doen, maar dat
verrijkt wel de kennis op het terrein van participatie. Participatie is ook heel iets
anders dan medezeggenschap. Het woord participatie wordt vaak gebruikt maar
is eigenlijk niet meer dan een soort containerbegrip. Wat de samenleving mist
anno 2021, is medezeggenschap. Bij deze de uitnodiging. Dat mag je in het
verslag opnemen.
Interviewer
Ik denk dat het goed is om in dit gesprek ons even te beperken tot het
consultatietraject waar we nu het gesprek over voeren. Maar het zit in het
verslag, want het is woordelijk. In ieder geval dank voor de uitnodiging.
Interviewer 2, kunnen we door naar de terugkoppeling en doorwerking?
Interviewer 2
Bijna Interviewer 1. Ik wil één ding even dubbelchecken. We hebben ook
gevraagd of in uw optiek iedereen in staat was deel te nemen aan de consultatie.
Daar heb ik als antwoord genoteerd: Ja, maar er was wel een aandachtspunt van
de begrijpelijkheid van de informatie. Eerder heeft Respondent 1 ook aangegeven
dat hij niet zeker wist of iedereen er ook vanaf wist, dat er iets liep. Klopt dat?
Kan ik dat als antwoord noteren?
Respondent 1
Dat klopt. Er wordt vaak gezegd als we maar iets op een website plaatsen dan
had iedereen het kunnen weten. Ik kan bij deze zeggen dat er heel weinig
inwoners wisten dat er iets op een website stond waar ze aan deel konden
nemen. Dan kan er natuurlijk gezegd worden: daar had u als bestuurder zelf de
hand en de regie in kunnen voeren door inwoners daarop te attenderen. Maar ik
geloof dat dat geen correct proces is.
Interviewer 2
U heeft zelf geen communicatie hierover gezien in lokale dagbladen,
nieuwsbrieven of dergelijke?
Respondent 1
Niet dat ik me kan herinneren. Heb jij dat gezien, gelezen of waargenomen
Respondent 2?
Participant 2
Het heeft wel in de nieuwsbrief van Schiphol gestaan volgens mij. Ik zit natuurlijk
in allerlei e-mailadressenbestanden. Ik krijg het zo vaak langs dat ik niet goed
kan beoordelen hoe een buitenstaander geïnformeerd zou zijn de afgelopen jaren.
Interviewer 2

Pagina 156 van 185

Oké goed. Dank. Dan lijkt het me goed om door te gaan naar het volgende stukje
want we hebben nog twintig minuten en nog een paar dingen waar we toch wel
iets over willen weten.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 2
Misschien nog even ter aanvulling, het is heel duidelijk dat het bestaande netwerk
van mensen die iets met Schiphol doen heel goed geïnformeerd is. De schil
daarbuiten, alle andere inwoners en belanghebbenden, dat is mij niet zo duidelijk.
Interviewer
Helder. Dan gaan we door naar het volgende setje vragen. Dat gaat over de
terugkoppeling en doorwerking. Ik ben benieuwd of voor u inzichtelijk is gemaakt
ook misschien hoe uw inbreng is gewogen en heeft doorgewerkt.
Respondent 1
Toen ik op de hoogte werd gesteld dat er een pakket van achtentwintig
maatregelen zou komen, moest ik wachten tot die gepubliceerd werden. Mijn
reactie was dat men een poging heeft gedaan die paar dingen die vanuit onze
regio de afgelopen jaren de revue hebben gepasseerd, een goede plek te geven
in het eindproduct.
Interviewer
Als ik daarop door mag vragen: Hoe zag de terugkoppeling naar u eruit? Heeft u
uiteindelijk te horen gekregen hoe uw reactie op de maatregelen is
meegenomen? Heeft u daar iets van teruggekregen?
Respondent 1
Nou, hoe die is meegenomen? Het werd gepresenteerd. Het zat erin. Dus daar
heb ik kennis van kunnen nemen.
Respondent 2
Ze hebben natuurlijk een uitgebreid document gemaakt met alle reacties
samengebald in één reactie van: wat gaan we doen. Daar zitten dan die extra
zestien maatregelen bij. Dat is een algemeen document waaruit je niet heel
duidelijk af kunt leiden hoe dat is gewogen. Die vraag stelde je net. Hoe hebben
ze die afweging gemaakt? Welke criteria zijn daarvoor gebruikt? Dat is mij niet
duidelijk. Ik weet ook niet hoe het verdere proces is. Dat vind ik ook een beetje
jammer dat dat ook niet wordt aangegeven, van: de komende jaren gaan we dit
of dat doen en u wordt op die en die manier daarbij betrokken ja of nee. Ik denk
eerlijk gezegd dat het vooral nee is. Dat ze het weer zelf gaan uitwerken
allemaal. Dus dat noem ik dan ook weer geen participatie. Dat noem ik dan meer
consultatie en vervolgens zelf besluiten nemen en zelf weer die volgende stap
gaan zetten. Dan zullen we over twee jaar wel weer horen wat daar het resultaat
van is. Daar mogen we dan misschien ook weer op reageren. Dat is toch echt
veel meer consultatie dan participatie.
Interviewer
Helder. Ook voor Interviewer 2? Ik kijk even met een schuin oog.
Interviewer 2
Nog even de check: Respondent 2 klopt het dat de terugkoppeling via de ORS is
gekomen en via de e-mail? Over dat die nota van reactie er was?
Pagina 157 van 185

Respondent 2
Via de BRS denk ik hoor.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 1
De BRS heeft het gepresenteerd voor de sector.
Interviewer
Dan komen we bij de afrondende vragen. Het is een beetje een dubbele vraag.
Laten we het maar in twee knippen doen. Ik ben benieuwd op welke punten u de
consultatie succesvol vond en op welke punten u nog ruimte ziet voor
verbetering. Dan stel ik voor dat we het gewoon even echt in tweeën knippen.
Dan beginnen we met of u beiden kunt samenvatten wat er succesvol was aan dit
consultatietraject.
Respondent 1
Wat er succesvol aan is geweest, is dat men uiteindelijk een bundeling heeft
gemaakt van een aantal wensen die al een geruime tijd speelden. Die zijn
samengevoegd tot een eindproduct: achtentwintig hinderbeperkende
maatregelen. Maar hoe dat dan verder geïmplementeerd gaat worden en wanneer
enzovoorts, dat is volstrekt onduidelijk.
Interviewer
Op de toekomst komen we straks ook nog kort terug. Het is goed dat u die
kanttekening alvast maakt. Nog even de check bij Respondent 2 of hij misschien
nog aanvullingen heeft op de succesvolle punten van de consultatie.
Respondent 2
Het succesvolle is denk ik dat Schiphol heel serieus bezig is geweest met
hinderbeperking. Dat ze daar een overzichtelijk pakket hebben neergelegd. Maar
waar het aan ontbreekt is kwantitatieve informatie en helderheid over de criteria
waar ze op toetsen ja of nee en de haalbaarheid. Tenslotte, wat natuurlijk het
belangrijkste is voor inwoners, wat zijn nu de effecten op de grond? Dat is heel
moeilijk inzichtelijk te krijgen.
Interviewer
Zijn dat ook meteen de punten waarbij u zegt daar is ruimte voor verbetering?
Respondent 2
Ja, dat denk ik wel. Veel meer kwantitatieve informatie. Mijn inschatting is dat ze
dat wel kunnen maar dat ze het ook liever niet doen omdat de effecten van die
maatregelen waarschijnlijk heel beperkt zijn. Als je het hele pakket bij elkaar ziet
zal dat links of rechts een heel klein beetje verbetering geven, maar het is
natuurlijk niet waar de omgeving op zit te wachten. Die willen gewoon veel
minder lawaai. Dit is maar een heel klein beetje minder. Maar dat is een
persoonlijke inschatting.
Interviewer
Dan doe ik nog even de check bij Respondent 1. Heeft u nog andere aanvullingen
voor de verbeteringen die er mogelijk zijn in dit traject?
Respondent 1

Pagina 158 van 185

Zoals ik al eerder heb gezegd, er moet aan de voorkant duidelijker gemaakt
worden wat voor participatieproces er wordt opgezet. Vaak is het halverwege of
naar het einde toe ‘we hebben een participatieproces gehad’. Dan denk ik: wat
voor participatieproces dan? Als ik dat ga ontrafelen dan zeg ik het was een
participatieproces van een aantal clustervertegenwoordigers in de ORS. Hoe
representatief was dat dan? Hoeveel mensen vertegenwoordigen die? Als je een
participatieproces inricht en je nodigt echt key-personen uit, dan moet je van
tevoren even bepalen of dat beantwoordt aan de representatieve democratie.
Hoeveel mensen vertegenwoordigt u eigenlijk? Dat is cruciaal in een
participatieproces. Je hebt een hoop leaders en veel followers. De leaders zijn
mensen die zich laten horen. Wat is het representatieve democratische gehalte
van u of van mij als bestuurder? Zit ik mijn eigen mening te verkondigen? Of kan
ik zeggen dat ik dit met 5000 inwoners heb gecommuniceerd en ik dit een goed
participatieproces vind, en zo moet je het doen? Dat heb ik niet gezien. Ik moet
overigens wel zeggen dat ik de inzet van Dick Benschop en een aantal mensen op
Schiphol die zich met dit dossier bezighouden in dit proces; ik heb gemerkt dat ze
er op een positieve manier inzaten. Om te kijken van hoe kunnen we een zo goed
mogelijk pakket neerleggen? Dat wil ik wel even zeggen. Maar dat is dus
individuele participatie.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
U raakte net al aan de toekomst en de communicatie. Dat zijn onze laatste
inhoudelijke vragen. Het hinderreductieplan heeft een levend karakter. Dat
betekent dat er over de uitkomst van de maatregelen gecommuniceerd gaat
worden met de omgeving. Is het voor u duidelijk hoe er invulling wordt gegeven
aan die communicatie?
Respondent 1
Nee.
Interviewer
Helder. Dan misschien een iets algemenere vraag. Is het voor u duidelijk hoe
invulling wordt gegeven aan het betrekken van de omgeving bij wijzigingen aan
het plan?
Respondent 1
Nee.
Interviewer
Dat is duidelijk. Dat is de inhoudelijke afronding. Dat waren onze laatste
inhoudelijke vragen. Dan moet ik even checken bij u, heeft u voldoende gezegd
over dit hele traject? Of zijn er nog dingen die we met elkaar moeten delen?
Respondent 1
Ik heb voldoende gezegd. Maar nogmaals, en dit ter afsluiting, definieer wat een
echt en een goed participatieproces is en waar dat toe moet leiden. Wanneer je
dit kenbaar gaat maken, hoe je dit kenbaar gaat maken en waarom je het zo
doet. Daar moeten landelijke overheden veel meer proactief in zijn, open in zijn
en niet terughoudend. Niet van, ja maar vanuit de historie willen we het graag
vanuit een ministerie allemaal voorbereiden en voorkoken en hier heb je een
product. Daar mag je naar kijken en dat noemen we participatie. Daar kom ik in
de gemeente niet meer mee weg, als ik het zo met het bestemmingsplan doe.
Aan de andere kant ter afsluiting, bij de invoering van de Omgevingswet gaat het
Pagina 159 van 185

allemaal anders worden. Ook voor ministeries. Dan gaan we naar omgevingsplan.
Daar wens ik ook de ministeries veel succes mee. De inwoners staan voorop.
Omgevingswet, omgevingsplan, om dat niet te negeren.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer 2
Ik kijk even naar de klok. Respondent 1 moet er zo uit. Ik denk dat we wel nog
Respondent 2 willen vragen of er voldoende gezegd is. Ik denk dat we u alvast
heel hartelijk bedanken voor de tijd die u voor ons vrij heeft kunnen maken.

Respondent 1
Oké. En je bent van harte bij ons uitgenodigd om kennis te nemen over onze
digitale tools en het nieuwe participatiebeleid.
Interviewer 2
Die staat genoteerd. Dank u wel.
Respondent 1
Graag gedaan. Nog een prettige week en wellicht tot ziens.
Interviewer
Insgelijks. Tot ziens.
Respondent 2
Ik heb als enige aanvulling dat ik het belangrijk vind dat in het vervolgproces
wordt aangegeven hoe ze die stappen doorlopen. Het toetsen van de maatregelen
en het onderzoek dat er gaat gebeuren. Hoe wordt daar de omgeving bij
betrokken? Als je het hebt over participatie zou ik dat dus logisch vinden. Om bij
het uitwerken van die maatregelen ook andere partijen te betrekken dan alleen
de luchtvaartsector. Eigenlijk gebeurde dat in het verleden ook altijd. De
omgevingsraad Schiphol had altijd werkgroepen. Zodra er ergens een
routewijziging of iets dergelijks zou gaan plaatsvinden werd er een werkgroep
ingesteld met bewoners, ambtenaren, de luchtvaartsector, milieubeweging. Op
die manier had je echt wel iets van participatie. Dat zie ik nu dus helemaal niet
gebeuren. Het is net alsof de sector het allemaal zelf gaat doen. Straks komt er
een konijn uit de hoge hoed, dit gaat het worden. Wat is dan de participatie? Die
is er dan eigenlijk niet.
Interviewer 2
Ik was nog benieuwd omdat we net ook een vraag stelden of helder was hoe de
communicatie zou lopen over toekomstige wijzigingen. U geeft aan dat het
belangrijk is aan te geven hoe die stappen doorlopen worden in het proces. Op
welke manier zou daarover gecommuniceerd kunnen worden?
Respondent 2
In ieder geval vroegtijdig. Ik zou het erg jammer vinden als er per maatregel of
per set van maatregelen opeens een besluit wordt genomen door het ministerie
of door de sector. We gaan voortaan anders vliegen, op die en die manier. Punt.
Dan zijn we wel betrokken geweest in de consultatieronde, maar niet als
deelnemer in het zoeken naar een oplossing. Dan word je gewoon weer
geconfronteerd met een besluit. Ik vind dat als ergens een onderzoek is gebeurd,
bijvoorbeeld door To70 die doen dat meestal, dat dan de onderzoeksresultaten
worden gedeeld met een groep betrokken mensen uit de regio of deskundigen.
Pagina 160 van 185

Dat dat dan beoordeeld en besproken kan worden, zo’n rapport, voordat er een
besluitvorming plaatsvindt. Hoe dat proces gaat lopen is mij helemaal niet
duidelijk uit dit stuk.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer 2
Helder. Dank voor de toevoeging.
Interviewer
Misschien nog even een check bij u. Heeft u alles kunnen zeggen wat u wilde
zeggen in dit gesprek?
Respondent 2
Ja ik geloof het wel. Ik merk wel dat het een moeizaam onderwerp is omdat er
veel onduidelijkheid inzit. Wat is nu precies participatie en hoe is dat vorm te
geven? Het traject loopt ook al bijna anderhalf jaar. Het is voor mij heel moeilijk
om terug te kijken wanneer ik geïnformeerd ben via welke routes. Dat weet ik
gewoon niet meer. Dat kan ik niet goed meer terughalen.
Interviewer
Nee dat is duidelijk voor ons. Ik ga de opname stoppen.

Pagina 161 van 185

Bijlage 19 Interviewverslag 9

Betreft

Gesprek in het kader van toetsing
participatieproces hinderreductieplan Schiphol;
verslag respondent 9 (bestuurlijke partij)

Vergaderplaats

Virtueel, Zoom

Deelnemers

Respondent 1, Respondent 2, Interviewer 1,
Interviewer 2

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Ik hoorde een computerstemmetje dus de opname staat nu aan. Dan ga ik naar
mijn eerste vraag toe. Vanuit welke rol was u betrokken bij de consultatie van het
hinderreductieplan?
Respondent 1
Vanuit de rol van deelnemer vanuit het cluster waar de gemeente onder valt.
Interviewer
Is dat in de BRS?
Respondent 1
Nee. Het is een ORS-cluster. Ik weet even niet uit mijn hoofd hoeveel bestuurlijke
clusters er in de ORS zitten? Respondent 2? Iets van acht dacht ik.
Respondent 2
Negen.
Respondent 1
Het cluster is ook onderdeel van de BRS.
Interviewer
Helder. En Respondent 2?
Respondent 2
Ik ben als ambtenaar betrokken bij het dossier. Er zijn ook ambtelijke
vooroverleggen geweest. Ik zit als ondersteuner bij de bestuurlijke overleggen. Ik
heb van verschillende kanten de informatie gekregen en de gesprekken gevoerd.
Interviewer
Op welke manier was u betrokken bij de consultatie? Er zijn namelijk meerdere
dingen georganiseerd. Er is in de BRS en de ORS over gesproken, er zijn
informatiebijeenkomsten voor bewoners geweest, er is een onlineconsultatie op
minderhinderschiphol.nl geweest. Op welke manier zijn jullie daarbij betrokken?
Respondent 1

Pagina 162 van 185

Ik ben betrokken bij het cluster waar de gemeente onder valt en bij de BRS met
name.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
En Respondent 2?
Respondent 2
Ik heb zowel bij de BRS-vergaderingen gezeten als bij het Regioforum. Daar is
ook een keer een presentatie geweest van Schiphol en de luchtverkeersleiding.
Daar hebben we ook mondeling en schriftelijk op gereageerd.
Interviewer
Dus in die gremia zijn jullie gevraagd om een reactie te geven indien gewenst?
Respondent 1
Het cluster heeft een eigen reactie gegeven op het hinderreductieplan.
Interviewer
Is in het cluster zelf ook een gesprek gevoerd? Of was dat naar aanleiding van
wat er in de BRS werd besproken?
Respondent 1
Meestal vergaderen we als cluster voorafgaand aan de BRS. We bereiden ook
voor wat er in de BRS komt. Het cluster heeft dan ook haar reacties. Ook al gaat
de BRS reageren, vaak reageert het cluster ook. Soms zelfs enkele gemeentes.
Interviewer
Dank u wel. Weet u nog vanaf welk moment u betrokken werd bij de consultatie?
Respondent 1
Ik heb die datum niet scherp.
Interviewer
Respondent 2 weet jij het nog?
Respondent 2
Volgens mij was het vlak voor de corona lockdown. Dus ik denk in maart vorig
jaar.
Interviewer
Maart 2020. Dat waren even wat algemene vragen. Dan gaan we naar de
ontwerpfase, hoe het proces is opgezet. Weet u nog op welke manier u bent
uitgenodigd voor de consultatie? Het klinkt alsof het in de overleggremia waar u
inzit aan bod kwam. Klopt dat? De tweede vraag is: Bent u nog op andere
manieren uitgenodigd?
Respondent 1
Ik ben niet op andere manieren uitgenodigd.
Interviewer
Respondent 2, heeft u nog aanvullingen daarop?
Respondent 2
Pagina 163 van 185

Ik vind het moeilijk te achterhalen in mijn geheugen. Ik zit bij zoveel gremia aan
tafel. Ook bij bewoners overleggen hebben we dit onderwerp weleens aan de orde
gehad. Het komt vanuit alle kanten op me af.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Heeft u het als een open proces ervaren? Kon iedereen deelnemen?
Respondent 1
Ik heb gezien dat er mogelijkheden zijn voor inwoners om reactie te geven.
Interviewer
Aansluitend daarop: Waren alle belangen en personen vertegenwoordigd in het
proces die volgens u ook vertegenwoordigd zouden moeten worden? Voor zover u
daar inzicht in heeft.
Respondent 1
Dat is natuurlijk altijd moeilijk. Als ik kijk naar de gemeente, hebben we een
raad. Een aantal raadsleden zijn daar actief om te kijken of er een inbreng
geleverd kan worden. Zij hebben mogelijk individueel een inbreng geleverd. Of
inwoners worden bereikt in groten getale om te kunnen reageren? Daar ben ik
niet zeker van, of dat ook lukt.
Interviewer
Heeft u daar een aanvulling op Respondent 2? Wat is uw beeld daarbij?
Respondent 2
Het is allemaal vrij lang geleden. Dat maakt het wat moeilijker. Anderhalf jaar
terug waren er denk ik wat media-uitingen. Ik weet niet of dat advertenties zijn
geweest of huis-aan-huisbladen of dat soort dingen. Het zou best kunnen maar ik
weet dat gewoon niet meer. Als je in het circuit zat en een beetje met Schiphol
bezig was, kwam je de informatie wel tegen. Ik denk dat de gemiddelde bewoner
het niet heel makkelijk tegenkwam.
Interviewer
Mijn volgende vraag gaat over de communicatie rond het traject. Respondent 1
gaf aan dat deze een aantal advertenties had gezien. Respondent 2, jij weet niet
zeker wat er aan communicatie is gedaan. Is daarmee die vraag voldoende
beantwoord? Of hebben jullie nog dat je zegt van: ik heb die communicatievorm
gezien of ikzelf heb deze communicatie gekregen?
Respondent 1
Ik heb geen aanvullingen daarop. Ik heb wel een aanbeveling voor de toekomst.
Zorg dat dat goed wordt geborgd in de media.
Interviewer
We hebben straks ook nog een vraag over de toekomst. Dan zullen we deze wel
alvast noteren. Met zorgen dat het goed wordt geborgd bedoelt u dat toekomstige
wijzigingen aan het plan breed gecommuniceerd zouden moeten worden?
Respondent 1
Ja. Ik denk dat op het moment dat je participatie oppakt, je goed moet realiseren
wie je wil bereiken en hoe je die gaat bereiken. Voor een aantal oudere inwoners

Pagina 164 van 185

zou dat de lokale krant zijn of het lokale dagblad. Voor andere inwoners mogelijk
een combinatie van hun lokale krant en digitale media.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Die noteren we alvast voor de toekomstige vraag. Dan gaan we nu nog even
terug naar het proces zoals het is geweest. We hebben ook een vraag of u tijdig
bent uitgenodigd, dus tijdig bent betrokken. Kunt u daar iets over vertellen?
Respondent 1
Betrokken bij het traject?
Interviewer
Ja, bij het consultatietraject.
Respondent 1
Ja.
Interviewer
Respondent 2 heeft u een aanvulling daarbij?
Respondent 2
Ik vond het vooral prettig dat er heel ruim tijd was om reacties te sturen. Daar
hadden we bijna een half jaar voor meen ik. Ook door omstandigheden hoor.
Schiphol was natuurlijk druk met corona. Dat is op zich heel prettig. Sommige
officiële zienswijzetermijnen zijn maar vier of zes weken. Dan is het heel moeilijk
om dat op te lijnen met gemeentes en gemeenteraden. Het was prettig dat er
veel tijd voor was.
Interviewer
Helder. Was het voor u duidelijk waar de consultatie wel of juist ook niet over
ging?
Respondent 1
Ja. We hebben die stukken bestudeerd en met elkaar besproken en in hoofdlijnen
gepresenteerd gekregen. Op dat moment ga je meteen nadenken wat het cluster
waarin wij vallen wil en hoe dat past in de BRS.
Interviewer
Was het voor u duidelijk als u keek naar wat het cluster wilde, of dat wel of niet
bij de vraag of reikwijdte van de consultatie paste?
Respondent 1
Dat is natuurlijk altijd lastig. Wij willen vaak meer. Dat geef je soms ook aan, dat
er nog een aantal andere aspecten zijn naast wat er in het hinderreductieplan
staat.
Interviewer
Dus dat was wel duidelijk voor u?
Respondent 1
Ja.
Interviewer
Pagina 165 van 185

Respondent 2?

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 2
Ik vond het allemaal behoorlijk duidelijk. Ik vond wel dat de informatie heel
algemeen was. Je wil toch eigenlijk een goed beeld krijgen van wat de
maatregelen betekenen voor een bepaalde regio. Dat was alleen maar in het
algemeen beschreven. Het was niet heel duidelijk wat precies de effecten zouden
zijn. Voor een leek, ik spreek even alsof je inwoner bent van een gemeente en je
kijkt naar het pakket, dan denk je dat er misschien heel veel gaat veranderen
maar misschien ook wel niet. Daar kon je weinig grip op krijgen. Ook als
deskundige niet.
Interviewer
We zoomen straks nog wat meer in op de informatievoorziening. Dan kunnen we
dat punt nog verder uitpakken. Als het gaat over: hier gaat de consultatie wel
over en hier gaat het helemaal niet over, was dat helder voor jou?
Respondent 1
Ja. Dat gaf het onderwerp wel aan en ook de stukken die je daarbij vindt.
Interviewer
Mijn volgende vraag is: Op welke manier is dit duidelijk gemaakt? Ik hoor u
zeggen dat stond in de stukken. Ook in de presentaties die u kreeg?
Respondent 1
We hebben ook een presentatie gehad onder andere bij BRS.
Interviewer
Was dat hetzelfde voor u Respondent 2? Was het duidelijk in de stukken en
presentaties of niet?
Respondent 2
Ik vond dat Schiphol de uitleg daarvan heel goed heeft gedaan. Zij gaven daarbij
ook regelmatig aan dat ze ook niet precies wisten wat maatregelen gaan
opleveren. Daarom konden ze er weinig over vertellen.
Interviewer
Als u kijkt naar de reikwijdte, die was duidelijk voor u. Sloot die ook aan bij de
wensen, ideeën en behoeften die u zelf daarbij had?
Respondent 1
Wij hebben natuurlijk vanuit het hinderreductieplan een zienswijze verstuurd. Als
je dat moet verdedigen in de raad zijn er altijd zaken die onze gemeenteraad
meldt. Dat er nog veel meer is en dat ze meer aandacht willen voor de
nachtvluchten: minder of op slot. Waarom is dit nog lang niet gebeurd? Waarom
kan dat niet? Dat zijn andere dingen. Ook zware vrachtvliegtuigen met te veel
hinder in de nacht. Dat zijn punten die steeds terugkomen en die ook in dit plan
staan. Wat Respondent 2 net al zegt, je wil dan ook weten wat ermee gaat
gebeuren. Hoe wordt het nu verder opgepakt? Onze inwoners denken dat ze
steeds weer met een kluitje in het riet worden gestuurd. Corona was heel fijn in
dat opzicht. Dan was het wat rustiger in de lucht en in de nacht.
Interviewer
Pagina 166 van 185

U geeft aan dat u in de raad terugkreeg ‘eigenlijk willen we dat er meer gebeurt’.
Kan ik dat interpreteren als dat de reikwijdte in ieder geval niet op de wensen
van de raad aansloot?

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 1
Ja, dat klopt. Verschillende gemeenteraden in de omgeving, maar ik praat nu
voor mijn gemeente, zien dat er niet is opgenomen dat de raad wil dat
nachtvluchten worden gestaakt. Tussen twaalf en zes zal ik maar even zeggen.
Dat is hun belangrijkste punt. Daar blijven ze op hameren.
Interviewer
Respondent 2, heeft u een aanvulling of de reikwijdte aansloot bij de ideeën,
wensen en behoeften?
Respondent 2
Het is eigenlijk zoals respondent 1 zegt: een beetje tegengesteld. De maatregelen
die in het plan staan gaan voor een heel groot deel over het intensiever gebruik
van een specifieke start- en landingsbaan. Juist in deze gemeente zou dat nadelig
zijn. Het is een plan met hinderbeperkende maatregelen wat juist slecht uitpakt
voor de gemeente. Dat is de globale inschatting. Schiphol zegt dat ze daar
compensaties voor doen. Het is onduidelijk of dat voldoende gaat helpen. Het is
een beetje moeilijk voor de gemeente, maar ook het hele omliggende gebied. Het
plan heeft de naam hinderbeperking maar voor deze regio is het juist minder
gunstig dan bijvoorbeeld in een andere regio.
Interviewer
Je geeft aan dat dit een maatregel is die voor deze regio juist nadelig uitpakt.
Ervaarde je ruimte dat je daar iets over kon zeggen in de consultatie?
Respondent 1
Ja, daar is ook het een en ander over gezegd. Het is natuurlijk altijd zo dat er
meerdere partijen in dezelfde ruimte of regio zitten met meerdere belangen.
Interviewer
Dan ga ik naar de volgende vraag. Dat gaat over de urgentie van de consultatie.
Hebben jullie ervaren dat de organiserende partij die urgentie om mee te doen
aan de consultatie heeft overgebracht? Hoe is die overgebracht aan jullie?
Respondent 1
Het hinderreductieplan zegt het al. Je wil echt gaan reageren. Je ziet daar als
gemeente en als bestuurder en als gemeenteraad echt het belang ervan in. Hoe
onze inwoners dat hebben ervaren heb ik al gezegd, dat kan ik lastig duiden.
Maar de term zegt het al, hinderreductie. Hoe gaan we dit beleven? What’s in it
for us?
Interviewer
Dus überhaupt het gebruik van die term was al de urgentie die genoemd werd?
Respondent 1
Ja.
Interviewer
Respondent 2, heeft u nog een aanvulling of zal ik naar de volgende vraag gaan?
Pagina 167 van 185

Respondent 2
Ik heb geen aanvulling.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Waren de wensen en doelen van Schiphol en LVNL voor u duidelijk met de
consultatiefase?
Respondent 1
Ja, in grote lijnen wel.
Interviewer
Wat zag u als de wensen en de doelen van hen?
Respondent 1
We zitten natuurlijk op meerdere borden te schaken. Zij schaken op wat voor
Schiphol het meest belangrijke is. Wij schaken op zorgen dat onze bewoners de
minste hinder ervaren. Dat zijn wel tegenstellingen. Als er onvoldoende aan de
kant van inwoners tegemoet wordt gekomen dan hebben we niet veel bereikt.
Interviewer
Dank u wel. Respondent 2, hebt u nog iets toe te voegen daarop? Of de wensen
en doelen inzichtelijk waren?
Respondent 2
De doelen waren wel inzichtelijk. Ik heb altijd wel het idee gehad dat het maar
heel weinig kan helpen, dat pakket met maatregelen. De grote hinderbeperking
moet eigenlijk uit Den Haag komen door bepaalde maatregelen vanuit het
ministerie te stellen. Bijvoorbeeld ten aanzien van nachtvluchten of dat soort
dingen. In de zin van een stevige beperking van vliegverkeer op bepaalde
momenten of op bepaalde routes, en dat Schiphol zelf daar niet zo heel veel aan
kan en wil doen.
Interviewer
Dit is een mooi bruggetje naar onze vraag hierna. Ik heb nu één blokje afgerond.
Ik check eerst even bij Interviewer 2 of er voldoende antwoorden zijn?
Interviewer 2
Er zijn heel veel antwoorden gegeven. Ik heb nog twee toets-vragen. Dat gaat
over de vraag of de reikwijdte aansloot bij de ideeën. Het antwoord is in principe
nee, maar de raad en betrokkenen konden wel voldoende hun ideeën en punten
van zorg kwijt. Klopt dat?
Respondent 1
Dat klopt wat mij betreft.
Interviewer 2
Bij de vraag over hoe de urgentie is overgebracht vertelde u, Respondent 1, dat
door de titel hinderreductie iedereen om wie het ging rechtop in zijn stoel ging
zitten. Heeft u ook de indruk dat anderen, voor wie het wat minder leefde,
voldoende actief zijn overtuigd van de urgentie om te reageren door de
organisatie?

Pagina 168 van 185

Respondent 1
Voor onze organisatie wel, de gemeente en de gemeenteraad. Hoe dat met
inwoners zit kan ik niets over zeggen.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer 2
Dat was het Interviewer.
Interviewer 1
Nog even ter check, Respondent 2 heb jij nog iets wat je daar wil toevoegen of
zullen we naar de volgende vraag? [Respondent geeft aan van niet.] Dan gaan we
naar de uitvoering. Dit ging over hoe u betrokken bent geweest. Mijn eerste
vraag is: Had u voorafgaand aan de consultatie de verwachting dat er ruimte was
bij de initiatiefnemers om iets met de inbreng te doen? Dat sluit een beetje aan
op waar Respondent 2 het net over had.
Respondent 1
Ik vind het een lastige vraag om te beantwoorden.
Interviewer
Dat is ook een antwoord natuurlijk. En Respondent 2?
Respondent 2
Ik heb het net een beetje aangegeven. Ik moet wel zeggen dat Schiphol wel heel
serieus bezig is geweest met de communicatie en ook met het verwerken van de
zienswijzen. Ze gaan echt heel serieus kijken naar alle inbreng. Daar zijn ook in
het definitieve plan na de zienswijze nog zestien maatregelen bijgekomen. Dat
geeft wel aan dat ze ook wat doen met de opmerkingen. In die zin lijkt het me
wel een zorgvuldig proces. Of het in werkelijkheid veel oplevert is meer de vraag
die ons bezighoudt.
Interviewer
Wat betreft de ruimte om iets met de inbreng te doen, je gaf bij de vorige vraag
aan dat er voor bepaalde maatregelen besluiten op een ander niveau nodig zijn
bij het ministerie.
Respondent 2
Ja eigenlijk wel. Er zijn heel veel maatregelen gericht op het intensiever gebruik
van een specifieke start- en landingsbaan, omdat dat het beleid is van het
ministerie. Daar zou het ministerie ook een andere keuze in kunnen maken. Dat
zijn hele andere pakketten met maatregelen.
Interviewer
Helder. Volgens mij hebben we dan antwoord op deze vraag. Dan komen we bij
de informatievoorziening. Daar had Respondent 2 ook al iets over gezegd. Had u
voldoende informatie om op een effectieve manier deel te nemen aan de
consultatie?
Respondent 1
Ja, zeker. Wij als bestuurders en de gemeenteraad hebben daar zeker voldoende
informatie over gehad.
Interviewer
Hoe bent u daarvan voorzien, van die informatie?
Pagina 169 van 185

Respondent 1
Door de stukken die zijn toegestuurd. Zie ook mijn opmerkingen over de
participatiemogelijkheden van inwoners.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Respondent 2, jij gaf net al wat aan over de informatievoorziening. Ook even bij u
de check: Had u voldoende informatie en hoe bent u daarvan voorzien?
Respondent 2
Wij hebben dat plan gehad en een aantal presentaties. Er is een website van het
hele programma. Die website is op zich heel duidelijk en goed ingericht. Er zit
alleen heel weinig, laten we zeggen, detailinformatie in. Het is allemaal behoorlijk
oppervlakkig waardoor er niets komt als je door wilt klikken om te kijken wat iets
nou echt gaat opleveren. Dan is het leeg. Dan zegt Schiphol: dat moeten we nog
onderzoeken. Dat snap ik ook wel, maar daardoor is het wel moeilijk te
beoordelen wat het totale effect zal zijn van het pakket maatregelen.
Interviewer
Dus als het gaat over of er voldoende informatie was om op een effectieve manier
deel te nemen: Er was wel veel informatie maar de meer gedetailleerde
informatie over de effecten ontbrak?
Respondent 2
Ja.
Respondent 1
Respondent 2 heeft het net al gezegd over die zestien maatregelen. Daarvan heb
je kennisgenomen. Het is onduidelijk hoe die prioritering zal zijn van die zestien
maatregelen. Wat dat betekent. Gaan de eerste drie prioriteiten door? Of gaan ze
allemaal, alle zestien door? En wat betekent het voor onze inwoners? Dat ben ik
met je eens Respondent 2. Daar zien we nog onvoldoende informatie. We weten
niet wat ermee gebeurt, gaat gebeuren.
Interviewer
Dus dat is voor de toekomstige ontwikkelingen. Daar hebben we ook een blokje
voor maar deze noteren we wel alvast daarvoor. Daar kunnen we straks ook nog
verder op ingaan. Dan heb ik de vraag of u, voor zover u daar inzicht in heeft,
iets kunt zeggen over het gelijke speelveld tijdens de consultatie. Was er in uw
ogen een gelijk speelveld tussen de deelnemers onderling? Je hebt verschillende
groepen die konden deelnemen aan de consultatie. En tussen de deelnemers en
de organiserende partij? Wie zou daar wat over willen vertellen?
Respondent 1
Dat vind ik ook een lastige vraag, want je weet niet wie er gereageerd hebben.
Wij weten als cluster en ook vanuit onze gemeenteraad dat er een aantal
raadsleden mogelijk gereageerd kunnen hebben. Verder vind ik het lastig. We
hebben ook als BRS een zienswijze gegeven. Maar dat zijn allemaal de
formaliteiten op bestuurlijk niveau. Je wilt juist dat inwoners en ondernemers
gaan participeren. Dus daar heb ik geen inzicht in.
Interviewer
Respondent 2, heeft u allicht daar iets over te zeggen?
Pagina 170 van 185

Respondent 2
In aansluiting hierop: Ik denk dat de meeste mensen dezelfde basisinformatie ter
beschikking hadden. Het kan natuurlijk zijn dat bepaalde partijen nauwer
betrokken zijn geweest. Ik weet niet of de airlines ook gereageerd hebben op het
plan? Dat zou zomaar kunnen. Die zitten natuurlijk veel dichter bij de bron en bij
de luchtverkeersleiding en wat daar allemaal gebeurt. Die hebben misschien wel
meer kennis om op een andere manier te kunnen reageren dan de
buitenstaanders om het zo maar te zeggen.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Dus u zegt dat er allicht bepaalde partijen zijn die al zodanig kennis hebben dat
ze op een andere manier zouden reageren?
Respondent 2
Ja dat zou kunnen. Dat weet ik niet hoor. Maar als we het nu hebben over een
level playing field dan zijn er toch wel partijen met een flinke voorsprong denk ik.
Interviewer
Dus dat is in het geval dat die partijen er zijn, dan zou er geen sprake zijn van
een gelijk speelveld. Maar zoals u aangeeft, u weet niet of dat het geval is
geweest. Deze volgende vraag hebben we volgens mij al beantwoord: Werd u in
staat gesteld om uw bijdrage te leveren tijdens de consultatie? Van wat u eerder
hebt gezegd heb ik het idee dat dat ja is maar ik check het bij u. Ik zie u allebei
knikken dus dan kunnen we daar ja noteren. U werd in staat gesteld. U heeft dus
een schriftelijke reactie ingediend?
Respondent 1
Ja vanuit het cluster en ook vanuit de BRS, medegetekend.
Interviewer
Ja. De vraag of vragen die bij u voorlagen over het hinderreductieplan. Was dat
helder voor u, wat zijn de vragen die mij worden gesteld? Waren die vragen
helder?
Respondent 1
Die vragen die jij bedoelt zijn de vragen die in het participatietraject zijn gesteld?
Ik heb daar niet expliciet naar gekeken dus ik heb daar eigenlijk geen mening
over.
Interviewer
Respondent 2?
Respondent 2
Van dat hele plan was mij wel duidelijk wat de bedoeling was om daarop te
reageren. Bedoel je nu iets anders?
Respondent 1
De vragenlijsten aan inwoners.
Interviewer
Er zijn op verschillende manieren dingen gevraagd. Bij de onlineconsultatie was
er een hele vragenlijst. Aan jullie is wellicht op een andere manier de vraag weer
Pagina 171 van 185

gesteld. Dus ik vraag gewoon even een check of er bepaalde vragen werden
gesteld en of die helder waren.

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 2
Die vragenlijst kan ik me niet herinneren. Ze hebben ons gewoon gevraagd te
reageren. Dat hebben we gedaan vanuit de inhoud.
Interviewer
Dus dan was de vraag ‘Wilt u reageren op het plan?’. Die vraag was helder?
Respondent 1
Ja.
Interviewer
Dan kan ik de volgende volgens mij ook overslaan. Maar dat check ik ook weer.
Sloot die vraag volgens u aan op het onderwerp van de consultatie?
Respondent 1
Ja.
Interviewer
Dan noteren we daar ja. Hier heb ik ook nog een vraag die deels beantwoord is.
Ik check bij u of ik daar het goede antwoord noteer. Was in uw optiek iedereen in
staat deel te nemen aan de consultatie? Eerder in het gesprek heeft u al
gerefereerd aan dat u niet zeker weet of iedereen ervan af wist en dat er mogelijk
een kennisverschil bestaat tussen deelnemers. Kan ik die twee dingen noteren en
zijn er nog aanvullingen? De eerste vraag is: Klopt het dat die twee punten hierbij
passen?
Respondent 1
Ja, wat mij betreft wel.
Interviewer
En heeft u nog aanvullingen hierop? Of iedereen in staat was deel te nemen?
Respondent 1
Nee, daar heb ik ook al iets over gezegd. Daar hoef ik geen aanvulling op te
geven.
Interviewer
Voor Respondent 2, ook geen aanvulling?
Respondent 2
Nee, volgens mij kon iedereen reageren op allerlei manieren. Dat lijkt me prima.
Interviewer
Dank u wel. Dan komen we bij de terugkoppeling en doorwerking. De eerste
vraag is: Is voor u inzichtelijk hoe uw inbreng? Nee, wacht. Ik ga te snel. Voordat
ik doorga check ik eerst bij Interviewer 2 of ik dit blokje goed heb afgerond?
Interviewer 2
Dank je wel Interviewer. Ik heb nog één vraag aan respondent 1. Bij de vraag of
u voorafgaand aan het consultatieproces het idee had dat er iets met de inbreng

Pagina 172 van 185

gedaan zou worden, gaf u aan dat dat lastig te antwoorden was of dat u dat een
lastige vraag vindt. Kunt u toelichten wat u daar lastig aan vond?

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 1
Omdat het niet zo duidelijk is om welke partij het nu gaat. Ben ik dat? Zijn de
inwoners dat? Of is het cluster waar wij onder vallen dat?
Interviewer 2
Interviewer, volgens mij het cluster?
Interviewer
Het gaat over u in uw rol als bestuurder en als onderdeel van het betreffende
cluster. Het gaat echt over u.
Respondent 1
Ik heb inderdaad gezegd ik vind hem lastig te beantwoorden maar volgens mij
heb ik in eerdere antwoorden al min of meer hieraan gerefereerd. Dus ja, het
blijft lastig.
Interviewer 2
Dat was het Interviewer.
Interviewer
Dank je wel Interviewer 2. Ik was even te snel. Dan ga ik nu wel door naar de
terugkoppeling en de doorwerking. U heeft dus uw inbreng geleverd en
vervolgens is Schiphol daarmee aan de slag gegaan. Is voor u inzichtelijk hoe uw
inbreng is gewogen of heeft doorgewerkt in het plan dat er nu ligt?
Respondent 1
Daar heb ik net al wat over gezegd. Over die zestien extra maatregelen en hoe
die worden geprioriteerd en op welke criteria die prioritering dan wordt
gebaseerd. Ook hoe het zit met de planning, samenhang en de verwachte
effecten die die zestien maatregelen zouden kunnen hebben.
Interviewer
Heeft u uw inbreng teruggezien in die zestien maatregelen? Of heeft u ook terug
gehoord ‘dit nemen we niet mee’?
Respondent 1
Nee, dat heb ik nog niet gehoord. We willen graag weten, waarom iets wel of niet
wordt meegenomen, want dat zien we ook niet helder terug. Welke maatregelen
blijven of worden echt opgepakt van de eerdergenoemde maatregelen en die
zestien? Wat gebeurt er dan mee en welk effect heeft dat dan op de verschillende
gebieden? Onder andere op ons cluster.
Interviewer
U heeft dus wel gehoord dat er zestien maatregelen zijn toegevoegd aan het
plan?
Respondent 1
Ja ik zag het wel in het stuk.
Interviewer
Pagina 173 van 185

U heeft dat niet in de BRS gehoord of in uw cluster of op een andere manier?

Bestuurskern
Directie Participatie

Respondent 1
Ik heb het van de BRS nog niet gehoord nee.
Interviewer
En Respondent 2? Hoe is het inzichtelijk hoe de inbreng is gewogen?
Respondent 2
We hebben de nota van antwoord. Bij Schiphol noemen ze het anders hoor. Ze
hebben een reactie op de zienswijzen en dan de toevoeging van die zestien
maatregelen. Dat hebben ze op enig moment gecommuniceerd en naar ons
toegestuurd. Wat ik al zei, het getuigt er wel van dat ze serieus omgaan met alle
opmerkingen. Dat er toch zestien nieuwe dingen bijkomen. Maar hoe ze dat
geselecteerd hebben, hoe ze überhaupt gaan prioriteren en keuzes maken uit dat
hele pakket van meer dan veertig, dat is niet zo duidelijk. Je levert inbreng maar
je krijgt niet een persoonlijke reactie terug. Het gaat in een soort smeltkroes en
dan komen er zestien nieuwe dingen uit. Hoe dat gewogen is, dat hele proces,
daar zijn we niet bij betrokken geweest. Dat wordt ook niet echt inzichtelijk.
Respondent 1
Nee.
Interviewer
Klopt het dat het moeilijk was om jullie eigen inbreng terug te vinden in die
smeltkroes waar je het net over had?
Respondent 2
Ja.
Respondent 1
Ja.
Respondent 2
Het kan er ook mee te maken hebben dat onze opmerkingen voor een groot deel
gaan over minder gebruik van een specifieke start- en landingsbaan, terwijl dat
tegen het beleid indruist. Daar kunnen ze dan waarschijnlijk niet zoveel mee, om
dat te gaan honoreren. Dat is gewoon een lastige.
Interviewer
U heeft niet teruggevonden in de reactienota ‘deze inbreng is geweest over deze
specifieke baan en die kunnen we niet honoreren om deze en deze reden’?
Respondent 1
Dat heb ik niet gezien Respondent 2.
Respondent 2
Ik ook niet. Misschien staat het wel ergens hoor? Ik heb het niet op de letter
gelezen. Het is toch heel veel informatie.
Interviewer
Dan check ik weer even bij Interviewer 2. Interviewer 2, hebben we dit blokje
voldoende beantwoord?
Pagina 174 van 185

Interviewer 2
Ja. Ik heb geen aanvullende vragen.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
We gaan het consultatieproces afronden. Een soort samenvattende vraag. Ik ga
eerst vragen op welke punten u de consultatie succesvol vond. Daarna op welke
punten er ruimte voor verbetering is. Ik begin met de vraag: Op welke punten
vond u de consultatie succesvol?
Respondent 1
Prima dat we worden verzocht een zienswijze in te dienen. Dat hebben we dan als
cluster gedaan en ook namens de BRS. Dat is wel heel erg inzichtelijk. Ik heb het
al gezegd dat een mogelijk verbeterpunt is om nog harder te trekken aan het
participeren van inwoners, ondernemers en betrokken partijen.
Interviewer
U had eerder ook aangegeven dat communicatie daar een belangrijk onderdeel
van is.
Respondent 1
Ja. Als ik dan terugkijk voor het hele traject, als er binnen een gemeente
zienswijzen opgehaald worden van inwoners, dan worden al die zienswijzen
expliciet één voor één beantwoord. Als ik kijk wat er nu ligt als beantwoording,
precies wat Respondent 2 net ook al zei, dan moet je zoeken naar de
beantwoording op de vragen die jij gesteld hebt als cluster. Dat is wel jammer.
Dat je dat niet één op één terugkrijgt.
Interviewer
Dank u wel. En Respondent 2? Op welke punten vond u de consultatie succesvol
of voor verbetering vatbaar?
Respondent 2
Ik vind dat Schiphol behoorlijk goed heeft gecommuniceerd op de meeste
momenten. Ik vind wel dat het veel meer het karakter heeft van een
consultatieproces dan van een participatieproces. We hebben eigenlijk helemaal
niet aan tafel gezeten bij discussies of selectiecriteria of noem maar op. Er is iets
bedacht, dat is naar ons toegestuurd voor reactie. Dan gaan ze daar weer drie
maanden intern aan werken en dan komt het definitieve verhaal. Dat is het dan.
Dus het is meer een consultatieproces dan dat we echt geparticipeerd hebben.
Misschien was dat de bedoeling, maar het is toch wel iets anders.
Interviewer
Je had in dit proces liever voordat het plan aan jullie werd voorgelegd al willen
nadenken over wat de maatregelen die in dat eerste plan komen te liggen zijn.
Klopt dat?
Respondent 2
Ja, of in ieder geval mee kunnen denken over de toetsingscriteria. Uiteindelijk
gaat het daarom. Wat is wel of niet haalbaar? Economisch, maatschappelijk,
noem maar op. Er zijn allerlei afwegingen die je kunt maken. Daar zijn wij
helemaal niet bij betrokken terwijl er in het verleden altijd een werkgroep was als
er hinderbeperkende maatregelen werden besproken in de omgevingsraad
Pagina 175 van 185

Schiphol. Daar zaten zowel bewoners als ambtenaren als ministerie en
luchtvaartsector aan tafel om gezamenlijk alle ins en outs te bespreken. Dit is
natuurlijk een heel breed proces met meer dan veertig maatregelen. Maar je zou
in ieder geval over de selectiecriteria wel gezamenlijk iets kunnen organiseren.
Een sessie om daarover van gedachten te wisselen.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Dus de vroegtijdige betrokkenheid zou voor jou meer op het samen bepalen of
bespreken van de selectiecriteria zitten en niet zozeer op al die maatregelen
uitwerken en bedenken voordat het wordt neergelegd?
Respondent 2
Ja.
Interviewer
Dus dat zijn de succesvolle punten en verbeterpunten die jullie zien. Interviewer
2, was er voor jou nog iets onduidelijk in dit blokje?
Interviewer 2
Nee.
Interviewer
Dan gaan we nu door naar toekomstige betrokkenheid. Het hinderreductieplan
heeft een levend karakter. Dat kan nog gewijzigd worden. U heeft daar ook al wat
over aangegeven. Namelijk wat u net zei, dat voor u niet helder is of er
geprioriteerd wordt in de zestien maatregelen die er zijn en wat de planning is.
Dat heeft u daar al over aangegeven. Is voor u duidelijk hoe invulling wordt
gegeven aan de communicatie rondom het levende karakter van dat plan? Dus
als er een wijziging plaatsvindt?
Respondent 1
Daar ben ik ook zeker benieuwd naar, omdat met name degenen die inbreng
hebben geleverd wel graag terug willen zien wat er nu gebeurt en welke
beslissingen er zijn genomen of worden genomen? Welk proces is daarvoor
gevolgd? En hoe krijg ik nu als betrokkene, als degenen die geparticipeerd
hebben een reactie terug? Kan ik daar dan zelf nog weer wat mee?
Interviewer
Het is voor u op dit moment niet duidelijk hoe er naar u gecommuniceerd wordt
als er iets wijzigt in het plan?
Respondent 1
Nee. We hebben wel de resultaten gelezen. Maar hoe gaat het project nu verder?
Wat zijn de volgende stappen? Wie wordt hoe geïnformeerd? Als die informatie
dan op tafel ligt, wat kunnen wij er dan nog bestuurlijk mee? Wat kunnen de
inwoners er nog mee? Of is dit een fait accompli?
Interviewer
Helder. Respondent 2, is dat hetzelfde voor u?
Respondent 2
Dat geldt voor mij ook. Met name de besluitvorming. Eigenlijk doet Schiphol dit
op het verzoek van het ministerie. Dan is de vraag of Schiphol zelfstandig
Pagina 176 van 185

beslissingen kan nemen over die maatregelen of moet dat in overleg met het
ministerie? Wordt de omgeving dan ook nog weer betrokken? Dat zijn allemaal
dingen die we graag helder willen hebben.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Een andere vraag die ik nog had over de toekomst is: Is voor u duidelijk hoe
invulling wordt gegeven aan het betrekken van de omgeving bij wijzigingen?
Respondent 1
Ja precies, dat is onduidelijk voor mij.
Interviewer
Dat is onduidelijk. En Respondent 2?
Respondent 2
Volgens mij hebben ze die zestien nieuwe maatregelen wel op de website gezet.
Maar daar moet nog allemaal onderzoek naar gebeuren. Eigenlijk is er nu nog
niets besloten. Er worden allemaal dingen onderzocht, veertig in totaal of
misschien iets meer geloof ik. Wat gaat daar dan mee gebeuren? Wat is de
haalbaarheid? Wie beslist daarover? Hoe wordt dat afgewogen?
Interviewer
Je hebt dus nog niks gezien over hoe de omgeving betrokken wordt, op welke
manier?
Respondent 2
Niet dat ik weet. Maar er is zoveel informatie dat je ook weleens wat mist hoor,
moet ik zeggen. Je kan niet zeggen dat het er niet is. Maar ik heb het in ieder
geval niet op mijn netvlies.
Interviewer
Ik check even bij Interviewer 2, was het helder?
Interviewer 2
Ja, alle vragen zijn beantwoord.
Interviewer
Dank je wel. Dan gaan we richting de conclusie en de afronding. Een heel open
vraag: Is er nu voldoende gezegd over het doorlopen consultatietraject of wilt u
nog iets benoemen wat we nog niet in de vragen aan de orde hebben gehad?
Respondent 1
Nee, dank je.
Interviewer
Respondent 2 zie ik ook nee schudden. Zijn er dan nog andere punten die we niet
aan de orde hebben gehad maar die wel benoemd moeten worden?
Respondent 1
Nee.
Interviewer
Ik kijk naar Respondent 2.
Pagina 177 van 185

Respondent 2
Nee ik denk het niet. De meeste dingen waar wij ons steeds mee bezig houden
gaan over inhoud. Dat is niet onderdeel van dit gesprek.

Bestuurskern
Directie Participatie

Interviewer
Helder. Dan ga ik nu de band stoppen.

Pagina 178 van 185

Bijlage 20 Uitvraag toetsing

Bestuurskern
Directie Participatie

(memo)
Geachte heer Van Rooy, geachte mevrouw Van Popering-Verkerk,
Zoals eerder besproken vragen wij u om vanuit uw expertise een oordeel te
geven over het onderzoek naar en de rapportage over het participatieproces rond
het hinderreductieplan Schiphol.
Deze toets heeft het karakter van een collegiale toetsing / peer-review.
Specifiek vragen wij u te kijken naar:
•
Logica en navolgbaarheid aanpak
•
Begrijpelijkheid voor de lezer
•
Kwaliteit rapportage, specifiek; onderzoeksresultaten, oordeel en
aanbevelingen.
Vanwege de herleidbaarheid en transparantie van de doorwerking van uw toets
vragen wij u om uw bevindingen vast te leggen in een document (indicatie 2 A4).

Pagina 179 van 185

Bijlage 21 Uitkomsten experttoets 1

Bestuurskern
Directie Participatie

Expert-check op toetsing participatie hinderreductieplan Schiphol
25 oktober 2021 – Dr. Jitske van Popering-Verkerk – GovernEUR/Erasmus Universiteit Rotterdam

De directie participatie heeft mij gevraagd een expert-check uit te voeren op de Toetsing participatie
hinderreductieplan Schiphol (conceptversie 0.6 van 12 oktober 2021). Specifiek is gevraagd om een
reactie op de aanpak, begrijpelijkheid en kwaliteit. De aanpak van de toetsing is navolgbaar en geeft
een begrijpelijk beeld van de participatie rond het hinderreductieplan. Daarbij zie ik een drietal punten
die de kwaliteit van de toetsing mede bepalen: de keuze voor consultatie, de kwaliteiten en
aandachtspunten in het consultatieproces, en de afbakening.
Participatie betekent invloed – de verschuiving van participeren naar consulteren naar informeren
Onder de term participeren vallen verschillende vormen van participatie, vaak geordend in Arnsteins
participatieladder. In de participatie rond het hinderreductieplan Schiphol zie ik een verschuiving op
deze participatieladder.
De minister heeft Schiphol gevraagd om “samen met andere partijen” (p. 7) te werken aan
het hinderreductieplan. Schiphol en LVNL wilden daarbij komen tot “brede betrokkenheid” (p. 29). Dit
suggereert en wekt de verwachting van een vorm van participatie waarin plannen gezamenlijk worden
opgesteld en alle partijen daadwerkelijk invloed hebben. Vervolgens is een “consultatieproces” gestart
met “online consultatie” en “informatiebijeenkomsten” (p. 7). Hiermee ontstaat een dynamiek van
consulteren, waarbij partijen een voorstel op tafel leggen en aan de participanten een reactie vragen.
De participerende partijen hebben het idee dat hun invloed op het plan beperkt was en gemaakte
afwegingen niet navolgbaar waren: “voor veel van de maatschappelijke en bestuurlijke partijen is er niet
genoeg gedaan met de inbreng in het uiteindelijke maatregelenpakket” (p.18). Hiermee verschuift het
consulteren naar informeren.
Nu is een keuze van een participatievorm niet per definitie goed of slecht. Maar hier wordt
participeren aangekondigd en verwacht, terwijl vooral informeren plaatsvindt. Het is goed hier in de
toetsing aandacht aan te besteden. Een keuze voor participatie betekent ook ruimte bieden aan
participanten om invloed uit te kunnen oefenen. Maak deze keuze in het vervolg bewust en biedt
vervolgens ook daadwerkelijk ruimte voor invloed.
Consultatieproces – kwaliteiten en aandachtspunten
Als ik inzoom op het consultatieproces zie ik brede betrokkenheid vanuit een algemeen ervaren
urgentie, open en transparante informatievoorziening, en uitgebreide verslaglegging. Dit zijn
kwaliteiten die het proces ten goede zijn gekomen. De belangrijkste aandachtspunten richten zich op
de positie van participatie in het gehele proces en de technische complexiteit van de informatie. Bij
deze punten zie ik een onderliggende spanning die relevant is in de toetsing.
Het proces was voor participanten niet duidelijk, zo wordt gesproken over dat “de
consequenties van het participeren niet inzichtelijk waren” (p. 19), “een duidelijk afwegingskader
ontbrak” (p. 19) en het “niet duidelijk [is] hoe er in de toekomst wordt gecommuniceerd en hoe zij
betrokken worden” (p. 21). Dit schetst een beeld van de participant als ‘voorbijganger’ in het proces;
een tijdelijke rol, zonder duidelijke positionering in het langjarige proces van het hinderreductieplan.
Het blijvende karakter van participatie rond Schiphol vraagt echter niet om ‘voorbijgangers’ maar om
‘partners’; participanten als partners in een proces van continue participatie (of in de woorden van Van
Geel “herhalende participatie”, p.38). Daarin moet duidelijk zijn welke stappen worden gezet, welke
partijen betrokken zijn vanuit welke rol en wat gedaan zal worden met de uitkomsten.
Uitgaande van partnerschap in continue participatie kan in het verdere proces een
gezamenlijke kennisbasis ontwikkeld worden. In dit verband spreken Cohen en Van Geel ook over
respectievelijk een onafhankelijke en betrouwbare kennisbasis, en het opzetten van een
Pagina 180 van 185

Omgevingshuis Schiphol waarin dialoog (joint fact-finding) ontstaat. Dit maakt de informatie niet
minder complex, maar kan wel leiden tot een beter gedeeld begrip.

Bestuurskern
Directie Participatie

Onlosmakelijk verbonden – participatie is niet los te knippen van inhoud en governance
Het consultatieproces wordt bezien als een ‘eilandje’, ook in de toetsing. Participatie is echter
onlosmakelijk onderdeel van alles wat gebeurt rondom Schiphol, en dus ook van discussies over inhoud
en governance.
Voor de toetsing betekent dit mijns inziens dat expliciete aandacht voor inhoud en de context
wel degelijk nodig is. Niet om alles rondom Schiphol te toetsen, maar wel om de daadwerkelijk ervaren
kwaliteit van het consultatieproces te kunnen beoordelen. Dat de inhoudelijke resultaten daarbij
relevant zijn, blijkt ook uit het belang dat de geïnterviewden hechten aan wat er met hun inbreng is
gebeurd.
Maar niet alleen in de toetsing was participatie een eilandje, dit gold ook voor het
consultatieproces zelf. De reikwijdte van het consultatieproces was “duidelijk” maar ook “te nauw” (p.
17). De duidelijkheid leidt in de toetsing tot de conclusie dat voldaan is aan dit criterium. Ik wil hierbij
een kanttekening plaatsen. Het consultatieproces is wel degelijk verbonden met de context; een
context die “verzuurd en inmiddels niet meer productief is” (Van Geel, p. 9) en met een Omgevingsraad
Schiphol die “tegen een houdbaarheidsdatum aan [blijkt] te lopen” (Cohen, p. 21). Het is dan ook
logisch dat omwonenden de afbakening van het consultatieproces ervaren als iets dat “niet aansluit op
de beleving en behoeften van bewoners” (p. 17). Een belangrijke les die voor de verdere participatie
rond Schiphol getrokken kan worden is dat participatie over een specifiek onderwerp – zoals het
hinderreductieplan – alleen kwaliteit kan hebben als participatie op andere cruciale onderwerpen ook
goed geregeld is.

Pagina 181 van 185

Bijlage 22 Uitkomsten experttoets 2

Bestuurskern
Directie Participatie

Expert-toetsing rapportage participatie hinderreductieplan
Schiphol
Verantwoording werkwijze: (1) aandachtig lezen van rapportage en maken
van aantekeningen van wat opvalt, (2) opstellen van concept toetsing, (3)
herlezen van rapportage en beoordelen van concept toetsing, (4) waar
nodig aanpassen en aanleveren van hierna volgende tekst.
Logica en navolgbaarheid aanpak
De aanpak is correct. Bronverwijzingen zijn uitstekend. De ambitie om het
hele proces openbaar en transparant te maken, zeker voor zo’n gevoelig
dossier als luchtvaart, verdient waardering. De aanpak is navolgbaar tot en
met de gevoerde gesprekken met particulieren.
Dit laat onverlet dat het participatieproces technocratisch van aard is.
Procedureel klopt het maar gevoelsmatig is het defensief. De inhoudelijke
uitgangssituatie -luchtvaartbeleid- en de reikwijdte zijn bepaald, terwijl de
uitvoering vooralsnog niet is bepaald. De meeste particulieren hechten juist
aan het tegenovergestelde. Een proces is wel te onderscheiden van inhoud
en procedure maar er niet van te scheiden. Participatie is geen informatieve
dienst aan de samenleving maar een appèl aan de samenleving om actief
kennis en inzichten in te brengen. Indien het inhoudelijke korset te strak is
roept een participatieproces het beeld op van een draagvlakmachine alsof
slechts behoefte bestaat aan commitment van omwonenden. Het risico
bestaat zelfs dat het participatieproces de schietschijf wordt voor
inhoudelijk en procedureel onbehagen. Ervaring leert dat het goed is aan
inhoud en procedure voorwaarden te verbinden alvorens in te stemmen
met een participatieproces.
Begrijpelijkheid voor de lezer
De aanpak zoals beschreven in de rapportage is weliswaar navolgbaar maar
beslist niet eenvoudig. Een stroomschema van de gehanteerde redeneerlijn
kan enorm helpen bij het lezen. Thans is sprake van nogal wat herhalingen,
telkens in een ietwat andere context. Een suggestie is menging van het
procedurele begin en de citaten aan het einde of uit de bijlage. Daar waar
een ‘cursiefje’ past geeft het onmiddellijk lucht. Dit kan de leesbaarheid
vergroten en het beeld van een defensief begin verzachten. Het doet meer
recht aan een dialoog. Taalgebruik is die van systeemwereld: Schiphol NV
Pagina 182 van 185

technisch, Ministerie procedureel. Taalgebruik van leefwereld spreekt uit
citaten en interviewverslagen.

Bestuurskern
Directie Participatie

Kwaliteit rapportage
De onderzoeksresultaten zijn helder. Wat afleidt zijn de vele afkortingen en
de neiging de werkwijze te verantwoorden. De nauwe reikwijdte klinkt
enkele malen expliciet door als een voldongen feit. Argumenten hiervoor
zijn zwak en motieven ontbreken volledig. Dit inhoudelijke gemis hangt als
een sluier over het eerste deel van de rapportage. Het tweede deel van de
rapportage is hiervan bevrijd en ademt meer openheid, iets dat de
leesbaarheid ten goede komt.
Oordeel
In relatie tot de uitgangspunten van het proces zijn de conclusies navolgbaar
en fair. Deels expliciet en deels impliciet komen urgenties (het moeten),
ambities (het willen) en condities (het kunnen) aan de orde. Analyse van
Moeten-Willen-Kunnen leert dat betrokken partijen tot elkaar zijn
veroordeeld. Dit rechtvaardigt een open participatieproces zoals is
gerealiseerd.
Aanbevelingen
De rapportage bevat een openhartige opsomming aanbevelingen die getuigt
van lerend vermogen en ook de bereidheid het een volgende keer nog beter
te doen. Hierna enkele aanvullende suggesties.
1. Terugkoppelingen komen nogal instrumenteel over, terwijl
persoonlijke uitleg en toelichting wonderen kan doen. Persoonlijke
benadering, hoe tijdrovend ook, is voorwaardelijk voor mentaal
eigenaarschap van gezamenlijk bereikte resultaten. Iets is persoonlijk
of het is niet. Goede voorbeelden die dit staven zijn beschikbaar.
Online mogelijkheden vooral benutten maar daar niet op leunen.
Persoonlijk is kennelijk ook gebeurd maar in welke mate is niet af te
leiden.
2. Website is belangrijk voor informatievoorziening. Nieuwsbrief kan
betekenisvol zijn indien meer dan veilig terugblikken. Communicatie
via social media gaat veel sneller. Bij een kloof tussen een correcte
nieuwsbrief achteraf en speculatieve berichten vooraf laat zich raden
wat de toon zet.
3. Openbare chat met vragen en antwoorden kan goed werken. Maakt
het proces in de trechter transparant en navolgbaar. Niet te bang zijn
voor verkeerd gebruik. Juist openheid vermindert de neiging tot
Pagina 183 van 185

achterdocht en genereert zelfcorrigerend gedrag. Proces is
mensenwerk en ieder van ons kan in beginsel in aanmerking komen
voor ministerschap, waarna ook die persoon staat voor complexe
afwegingen en te nemen beslissingen.
4. Maak van de trechter een dagboek en deel dat inclusief dilemma’s.
Openheid tot waar het juridisch kan.

Bestuurskern
Directie Participatie

Algemene reflectie
Het is een uitermate complexe materie die gebaat is bij onderling
vertrouwen. Of de aanpak door Schiphol NV leidt tot meer vertrouwen valt
te bezien. De op zich lovenswaardige open uitvraag is zodanig geformuleerd
dat het op zijn minst de schijn heeft van een draagvlakmachine. Alsof er
behoefte bestaat aan commitment van omwonenden, zonder de toezegging
van handelend luisteren. Het delegeren van het participatieproces (door
IenW) aan een partij die het minste belang heeft bij (koers)wijzigingen
(Schiphol NV) nodigt hiertoe uit. Logisch dat er door deelnemers
kanttekeningen bij zijn geplaatst (zie interviewverslagen). Hoe lastig ook, in
een democratische rechtsorde is het aan gekozen politici om ook
fundamentele keuzen voor de korte en de lange termijn te maken. Die
negeren of weg organiseren kan leiden tot achterdocht en uiteindelijk tot
uitholling van de rechtsstaat. Hierna een globale redeneerlijn als suggestie
voor een volgend luchtvaartproces.
1. Schets van dilemma. We hebben grote behoefte om onszelf en
goederen op mondiale schaal snel van A naar B te verplaatsen.
Vooral jongeren raken zelfs depressief als het even niet kan. Aan
technieken voor geluidsarm vliegen wordt gewerkt maar deze staan
nog in de kinderschoenen. Inherent hieraan is geluidhinder voor
omwonenden van (internationale) luchthavens. Zodra ook
omwonenden reiziger zijn, is geluidhinder voor hen op dat moment
geen issue. De ongemakkelijke waarheid is dus dat
belangentegenstellingen in onszelf zitten.
2. Dit kan geen ministerie of onderneming -vooralsnog in afwachting
van nieuwe technieken- verhelpen. In mitigerende zin is er al veel
gebeurd. Schets van maatregelen tot nu toe.
3. Tijd is niet in te polderen. Permanente veranderingen in behoeften
en percepties nopen tot herijking. In dit geval is het resultaat per
definitie een compromis in de eigenlijke zin van het woord. Niet als
een laf instrument van ruggengraatloze bestuurders maar als uiting
van pluralisme als fundament van onze democratie.

Pagina 184 van 185

4. Voor de uitvoerbaarheid van een politiek compromis is
maatschappelijke acceptatie nodig en om dat te bereiken is brede
kennis noodzakelijk. Participatie is welhaast een maatschappelijke
plicht om bij te dragen aan de best denkbare kwaliteit van het te
bereiken politieke compromis met per definitie een
houdbaarheidsdatum.
5. Participatie is dus geen informatieve dienst aan de samenleving
maar een appèl aan de samenleving om actief kennis en inzichten in
te brengen. Deelnemers krijgen de garantie dat hun inbreng wordt
gehoord en een waardige plek krijgt in afwegingen die uiteindelijk
tot een besluit leiden. Het proces is een trechter die aan twee kanten
open is en waarbinnen de stroming transparant verloopt. De
bovenkant is wel een stuk wijder dan de onderkant. Wat waarom
deels of niet wordt gehonoreerd wordt inzichtelijk gemaakt.

Bestuurskern
Directie Participatie

Peter van Rooy (Accanto & NederLandBovenWater), 20 oktober 2021

Pagina 185 van 185