Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1580

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 maart 2013
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij twee
fiches aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche 1: Mededeling Europees actieplan detailhandel (Kamerstuk 22 112,
nr. 1579)
Fiche 2: Richtlijn ter implementatie van nauwere samenwerking op het
gebied van een financiële transactiebelasting
De minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

kst-22112-1580
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1580

1

Fiche: Richtlijn ter implementatie van nauwere samenwerking op
het gebied van een financiële transactiebelasting
1. Algemene gegevens
Titel voorstel
Richtlijn ter implementatie van nauwere samenwerking op het gebied van
een financiële transactiebelasting
Datum ontvangst Commissiedocument
14 februari 20131
Nr. Commissiedocument
COM(2013) 71
Prelex
http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=202402
Nr. Effectbeoordeling Commissie en Opinie Effectbeoordeling Board
http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/
LexUriServ.do?uri=CELEX:52013SC0028:NL:NOT
Behandelingstraject Raad
Ecofin Raad
Eerstverantwoordelijk ministerie:
Ministerie van Financiën
Rechtsbasis, besluitvormingsprocedure Raad, rol Europees Parlement,
gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
a) Rechtsbasis
Art 113 jo art 326 van het Verdrag betreffende de werking van de
Europese Unie
(VwEU).
b) Besluitvormingsprocedure Raad en rol Europees Parlement
Unanimiteit (alleen de participerende lidstaten hebben stemrecht) in de
Raad. Het EP wordt geraadpleegd.
c) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
In overeenstemming met artikel 290 VwEU kan de Commissie gedelegeerde handelingen opstellen t.a.v. registratie, accounting, rapportageverplichtingen en methoden van inning.
2. Samenvatting BNC-fiche
• Korte inhoud voorstel
Het voorstel van de Europese Commissie voor een financiële transactietaks (hierna: FTT) heeft tot doel de financiële sector een bijdrage te
laten leveren voor de kosten van de recente financiële crisis, dubbele
belastingheffing op financiële transacties te voorkomen en «risicovolle
1

Met de griffie van de Vaste commissie voor Financiën is afgesproken dat het fiche op de vrijdag
na de driewekentermijn aan de Kamer zal worden gezonden en als tijdig verzonden zal worden
beschouwd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1580

2

transacties» op financiële markten te ontmoedigen. Inhoudelijk komt het
voorstel van de Commissie grotendeels overeen met het originele
voorstel uit 2011. In grote lijnen worden financiële instellingen die een
financiële transactie aangaan belast met 0,1% van de waarde van de
verhandelde effecten (aandelen en obligaties) en met 0,01% van de
onderliggende waarde van de verhandelde derivaten. De Commissie schat
in dat dit voorstel een opbrengst van € 30 à 35 miljard per jaar voor de
FTT zone zal opleveren. Tot slot is de Commissie van mening dat de
inkomsten die voortvloeien uit de FTT gedeeltelijk gebruikt kunnen
worden als eigen middel voor de EU-begroting, ter gedeeltelijke
vervanging van bestaande eigen middelen.
• Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
De Europese Unie heeft de bevoegdheid om wetgeving van de lidstaten
met betrekking tot indirecte belastingen te harmoniseren. Aan het
subsidiariteitscriterium is voldaan. Het proportionaliteitscriterium wordt
negatief beoordeeld.
• Implicaties/risico’s/kansen
Nederland neemt niet deel aan de nauwere samenwerking die tot stand is
gekomen voor het huidige FTT-voorstel zolang niet voldaan is aan de
voorwaarden in het regeerakkoord. Toch zullen ook Nederlandse bedrijven
en de financiële sector, die veel activa in de landen van de FTT-zone
bezitten en veel zaken doen met financiële instellingen in die zone, geraakt
worden als de belasting conform het voorstel van de Commissie in de
nieuwe «FTT-zone» wordt geïmplementeerd. De belangrijkste oorzaak
hiervan is de uitgebreide grondslag van het FTT-voorstel op basis van het
vestigingsplaatsprincipe en het uitgifteprincipe. DNB heeft in een grove
schatting becijferd dat de Nederlandse financiële sector minimaal zo’n
€ 500 miljoen (op handel van aandelen en obligaties) aan FTT zou moeten
afdragen. Hiervan wordt iets minder dan de helft afgedragen door
pensioenfondsen.
De Commissie meent dat de effectbeoordeling die gebruikt is voor het
originele voorstel in 2011 ook kan worden toegepast op dit voorstel. Er is
echter geen effectbeoordeling voor de niet-participerende lidstaten
uitgevoerd.
Ook zijn er vraagtekens of de extraterritoriale werking van dit voorstel de
interne markt niet verstoort, waarmee dit voorstel niet zou voldoen aan de
voorwaarden die worden gesteld aan nauwere samenwerking.
• Nederlandse positie
In het regeerakkoord staat dat Nederland zich zal aansluiten bij de
nauwere samenwerking indien een heffing op de financiële sector aan de
Nederlandse voorwaarden voldoet. Deze voorwaarden zijn dat Nederlandse pensioenfondsen hiervan gevrijwaard blijven, dat er geen
disproportionele samenloop is met de huidige bankenbelasting en dat de
inkomsten terugvloeien naar de lidstaten.
In het voorstel worden pensioenfondsen belast met de FTT. Hierdoor
voldoet dit voorstel niet aan de voorwaarden van het regeerakkoord.
Verder stelt de Commissie voor dat inkomsten die voortvloeien uit de FTT
gedeeltelijk gebruikt kunnen worden als eigen middel voor de
EU-begroting, ter gedeeltelijke vervanging van bestaande eigen middelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1580

3

Nederland zal daarom op dit moment niet toetreden tot de nauwere
samenwerking. Op basis van dit Commissievoorstel zal verder worden
onderhandeld. De regering zal de Nederlandse voorwaarden onder de
aandacht blijven brengen van de Commissie en de overige lidstaten.
Mochten de Commissie en de andere lidstaten gedurende het onderhandelingsproces aan de Nederlandse voorwaarden tegemoet komen, dan
kan Nederland alsnog besluiten toe te treden tot de versterkte samenwerking.
3. Samenvatting voorstel
Het voorstel van de Europese Commissie voor een FTT heeft tot doel de
financiële sector een bijdrage te laten leveren aan de kosten van de
recente financiële crisis, dubbele belastingheffing op financiële transacties
te voorkomen en «risicovolle transacties» op financiële markten te
ontmoedigen.
De FTT belast transacties van financiële instrumenten (zoals aandelen,
obligaties en derivaten). Uitgezonderd zijn transacties met de Europese
Centrale Bank en de nationale centrale banken, valutatransacties op de
contante markt, waar valuta binnen twee werkdagen na de transactie
worden geleverd en transacties op de primaire markt zoals de uitgifte van
aandelen of obligaties. De FTT heeft niet het oogmerk om leenactiviteiten
buiten de financiële markten met niet-financiële actoren zoals personen en
ondernemingen te belasten. Hypotheken, bancaire leningen en vergelijkbare activiteiten vallen dan ook niet onder de reikwijdte van de FTT.
De FTT wordt geheven op basis van twee principes:
1. Het vestigingsplaatsprincipe. Elke financiële instelling die direct of
indirect optreedt als partij bij een financiële transactie, waarvan
tenminste één van de betrokken partijen gevestigd is in de FTT-zone,
wordt belast. Dit bekent dat als zowel de koper als de verkoper
financiële instellingen zijn dat dan de transactiebelasting bij beide
partijen wordt geheven. Wanneer een financiële instelling een
financiële transactie aangaat met een niet-financiële actor, bijvoorbeeld een natuurlijke persoon, dan wordt alleen de zijde van de
financiële instelling belast. Mocht één van de financiële instellingen die
partij is bij een financiële transactie gevestigd zijn buiten de FTT zone
dan dient deze instelling de FTT af te dragen aan het FTT-land waar de
andere financiële instelling is gevestigd.
2. Het uitgifteprincipe. Dit principe vult het vestigingsprincipe aan.
Mochten de financiële instellingen op basis van het vestigingsprincipe
niet door de FTT belast kunnen worden dan wordt er gekeken naar de
herkomst van het financiële product. Alle transacties in financiële
producten (zoals aandelen en obligaties) die oorspronkelijk zijn
uitgegeven in de FTT-zone worden hierdoor belast. Een voorbeeld is
een transactie tussen twee Amerikaanse partijen die een Duits aandeel
verhandelen op de beurs van New York. Hierbij zullen zowel de
kopende als de verkopende partij worden belast (ondanks dat de
Verenigde Staten niet binnen de FTT-zone valt).
Het begrip financiële instelling is zeer ruim gedefinieerd. Zo vallen ook
pensioenfondsen en ondernemingen die op aanzienlijke basis financiële
activiteiten verrichten onder de reikwijdte (hierbij kan gedacht worden aan
bedrijven met een treasury-functie binnen een onderneming, zoals
multinationals vaak hebben). Volledigheidshalve dient te worden
opgemerkt dat de definitie die de Commissie hanteert voor een «financiële instelling» niet dezelfde is als de definitie van «financiële instelling»
en «financiële onderneming» in de Wet op het financieel toezicht (Wft). De
tarieven worden door lidstaten vastgesteld maar mogen voor derivaten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1580

4

niet lager zijn dan 0,01% van de onderliggende waarde. Voor andere
financiële transacties mogen de tarieven niet lager zijn dan 0,1% van de
marktprijs.
Verder stelt de Commissie antimisbruik maatregelen voor om belastingontwijking te voorkomen. Met gestructureerde producten kunnen
financiële instrumenten, waarop de FTT wordt geheven, worden gerepliceerd door andere financiële instrumenten waarop geen FTT rust.
Hierdoor wordt FTT ontweken. De Commissie stelt dat ook dit soort
producten onder de reikwijdte van de FTT valt. Daarnaast worden de
lidstaten verplicht de nodige nationale maatregelen te treffen om te
garanderen dat de FTT correct en tijdig geheven wordt en dat belastingontwijking wordt voorkomen.
De Commissie stelt tot slot dat de inkomsten die voortvloeien uit de FTT
gedeeltelijk gebruikt kunnen worden als eigen middel voor de
EU-begroting, ter gedeeltelijke vervanging van bestaande eigen middelen.
Als het eigen middel zou worden gebruikt voor de financiering van de
Unie begroting, zouden de op het BNP gebaseerde nationale bijdragen
van de participerende lidstaten worden verlaagd.
• Effectbeoordeling Commissie
De Commissie meent dat de effectbeoordeling die is opgesteld voor het
originele voorstel uit 2011, ook kan worden toegepast op dit nieuwe
voorstel. In de effectbeoordeling stelt de Commissie dat de FTT de
economische groei op lange termijn met 0,28%-punt verlaagt. De
Commissie stelt verder dat als de FTT-inkomsten kunnen worden
teruggesluisd naar de bevolking door het gebruik van belastingverlagingen een positief effect op de groei kan ontstaan van 0,2%.
De effectbeoordeling kent wel een verdeling van de FTT inkomsten van de
participerende lidstaten maar de Commissie heeft geen berekeningen
gedaan voor de niet participerende lidstaten en ook niet van de (lange
termijn) effecten van de FTT op de vermogensposities van financiële
instellingen zoals pensioenfondsen. Wel wijst de Commissie erop dat door
invoering van uiteenlopende heffingen op financiële transacties (in de
vorm van uiteenlopende aandelenbeursbelastingen) door verschillende
lidstaten de administratieve lasten voor de belastingbetaler uit de niet
participerende lidstaten zal toenemen. Eén geharmoniseerde belasting
kan zorgen voor een verlaging van deze administratieve lasten. De
Commissie zet dit voordeel af tegen de te betalen FTT en veronderstelt dat
het voordeel en het nadeel ongeveer even groot zullen zijn.
4. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en
proportionaliteitsoordeel
a) Bevoegdheid:
De EU kent op het gebied van de interne markt een gedeelde bevoegdheid
met de lidstaten (artikel 4, lid 2 onder a VwEU). Artikel 113 VwEU dat een
bevoegdheid geeft voor de harmonisatie van indirecte belastingen van de
lidstaten, dient als rechtsgrondslag, aangevuld door de artikelen 326
VwEU e.v. over nauwere samenwerking. Besluitvorming in de Raad vindt
met eenparigheid van stemmen plaats waarbij alleen de participerende
lidstaten stemrecht hebben. Nederland deelt deze inschatting van de
bevoegdheid van de EU op dit terrein.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1580

5

Aangezien het hier gaat om een voorstel waarvoor door een aantal
lidstaten nauwere samenwerking is aangegaan, is het belang te toetsen of
aan de verdragsrechtelijke voorwaarden voor nauwere samenwerking is
voldaan (artikel 326 VwEU e.v.). Het is in dit kader van belang dat het
voorstel geen afbreuk doet aan de interne markt (vrij verkeer), noch aan
de economische samenhang. De nauwere samenwerking mag geen
belemmering in de handel tussen de lidstaten vormen en de mededinging
tussen de lidstaten niet verstoren. Nederland acht het van belang dat deze
aspecten goed onderzocht worden, met name wat betreft de extra
territoriale effecten van de richtlijn op financiële instellingen die gevestigd
zijn in niet-deelnemende lidstaten.
b) Subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel:
Subsidiariteit: positief
Proportionaliteit: negatief
Het voorstel voldoet volgens de regering aan het subsidiariteitsprincipe.
Sommige lidstaten van de EU passen op dit moment al een heffing op
financiële transacties (in de vorm van uiteenlopende aandelenbeursbelastingen) op nationaal niveau toe. Deze heffingen verschillen onderling in
hoogte, opzet en reikwijdte wat kan leiden tot marktverstoringen,
mogelijkheden tot ontwijking en toenemende administratieve lasten en
regeldruk in de Europese interne markt voor financiële diensten. Indien
deze nationale belastingen worden vervangen door een voor 11 lidstaten
geharmoniseerde heffing, kan dit onder omstandigheden marktverstoringen en de administratieve lasten beperken. Daarmee wordt er voldaan
aan het subsidiairiteitsvereiste.
De regering is van mening dat het ontwerp van de Commissie voor een
FTT niet aan de eisen voor proportionaliteit voldoet. Het voorstel heeft tot
doel de financiële sector een bijdrage te laten leveren voor de kosten van
de recente financiële crisis, dubbele belastingheffing op financiële
transacties te voorkomen en «risicovolle transacties» op financiële
markten te ontmoedigen.
Het ontwerp van de Commissie is, volgens Nederland, geen proportionele
maatregel om een bijdrage voor de kosten van de recente crisis te
verkrijgen van de financiële sector. Ten eerste heeft het voorstel grote
effecten op opgebouwde vermogens. Uit een grove schatting van DNB
blijkt dat de Nederlandse financiële sector minimaal zo’n € 500 miljoen
(op handel van -aandelen en obligaties) aan FTT zal afdragen. Hiervan
wordt iets minder dan de helft afgedragen door pensioenfondsen. Voor
Nederland is het essentieel dat pensioenfondsen niet geraakt worden.
Volgens schattingen beheren Nederlandse pensioenfondsen namelijk
circa € 850 miljard van de € 1500 miljard aan opgebouwd pensioenvermogen in de Eurozone. Dit voorstel heeft daar een significante impact op.
Een belangrijke oorzaak van de grote impact op (pensioen)vermogens is
het «sneeuwbaleffect». Op de financiële markten vindt er vaak een keten
van elkaar opvolgende financiële transacties plaats waarbij de FTT elk van
de transacties twee keer belast (zie figuur 1). Hierdoor zal het effectieve
tarief van de door de Commissie voorgestelde FTT voor de eindgebruiker
al snel vele malen hoger uitvallen dan 0,1% voor aandelen en obligaties
en 0,01% voor derivaten. Dit terwijl de FTT niet verrekend kan worden. De
omvang van dit sneeuwbaleffect hangt af van de mate waarin financiële
partijen de heffing kunnen doorberekenen aan klanten dan wel ten laste
brengen van hun marges. Nadeel van het sneeuwbaleffect is dat tarieven
kunnen oplopen en voor de eindgebruiker mogelijk onvoorspelbaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1580

6

worden. Daar staat tegenover dat de FTT op deze manier ook de tussenhandel belast.

Figuur 1: Het sneeuwbaleffect van de FTT (Bron:DNB)

Het voorstel maakt bovendien geen uitzondering voor pensioenfondsen,
terwijl deze niet hebben bijgedragen aan het ontstaan van de crisis. Het is
dan ook moeilijk te beredeneren waarom fondsen hier dan een bijdrage
aan zouden moeten leveren. De aard van de activiteiten van pensioenfondsen op financiële markten verschilt van die van commerciële partijen
door hun risicoprofiel (pensioenfondsen zijn onafhankelijke, kredietwaardige non-profit organisaties bestuurd door werkgevers en
werknemers gezamenlijk), het lange termijn karakter van hun verplichtingen en de wettelijke verplichting om de premies van de deelnemers
prudent te investeren. Pensioenfondsen voegen dan ook geen risico’s toe
aan het financiële systeem; in plaats daarvan dragen zij bij aan stabilisering van financiële markten door het bieden van lange termijn financiering en marktliquiditeit. Als gevolg van het sneeuwbaleffect heeft de
FTT een negatief effect op het door pensioenfondsen opgebouwde
vermogen. Als financiële partijen in staat blijken de heffing door te
berekenen aan klanten, zal het effectieve tarief dat pensioenfondsen
betalen oplopen. Dit leidt tot extra kosten voor pensioenfondsen,
waardoor het rendement van investeringen afneemt. Dat kan leiden tot
lagere pensioenuitkeringen en afnemende kapitaalbuffers. Het belasten
van pensioenfondsen met een FTT wordt door de regering dan ook als
disproportioneel gezien. In relatie met de voorwaarde in het regeerakkoord dat pensioenfondsen dienen te worden gevrijwaard, dient te
worden opgemerkt dat vrijwaring van alleen de directe financiële
transactie met een pensioenfonds het sneeuwbaleffect niet adequaat
neutraliseert omdat het pensioenfonds indirect nog geraakt wordt door de
FTT heffingen op de voorafgaande transacties. Om deze reden dienen ook
de financiële transacties voorafgaand aan de koop van een pensioenfonds
gevrijwaard te zijn van FTT.
Ten tweede heeft de FTT in het ontwerp van de Commissie een sterke
extraterritoriale werking. Dit betekent dat financiële instellingen die buiten
de FTT-zone gevestigd zijn op basis van het vestigingsplaatsprincipe
belast wordt met FTT. Naast de administratieve lasten die met de afdracht
zijn gemoeid, dient het bedrijf belasting te betalen aan een ander land. Dit
is een vergaande extraterritoriale werking omdat het land buiten de FTT
zone ervoor gekozen heeft geen heffing in te voeren en lijkt op gespannen
voet te staan met het principe van fiscale soevereiniteit. Verder is, zoals al
eerder in deze beoordeling aan de orde is gekomen, het de vraag of aan
de verdragsrechtelijke voorwaarden voor nauwere samenwerking is
voldaan.
Ten derde stimuleert een FTT de ontwikkeling van nieuwe financiële
producten die zo zijn vormgegeven dat zij niet of minder geraakt worden
door de FTT. Het is de vraag of de door de Commissie voorgestelde
maatregelen tegen FTT-ontwijking via nieuwe financiële producten of
handelspraktijken effectief zullen zijn. Financiële innovatie en marktgedrag
met als doel om de FTT te ontwijken, voegt complexiteit toe aan het
financiële systeem en is zodoende onwenselijk, omdat dit het systeemrisico kan vergroten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1580

7

c) Nederlands oordeel over de voorstellen op het gebied van gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen:
De Commissie wenst gedelegeerde handelingen te introduceren met het
oog op uniforme registratie-, administratie-, rapportage- en andere
verplichtingen die moeten garanderen dat de FTT correct en tijdig wordt
geheven en daadwerkelijk aan de belastingautoriteiten wordt betaald. Ook
wenst de Commissie de inningsmethoden van de FTT te harmoniseren.
Dit is nodig om ervoor te zorgen dat de maatregelen geharmoniseerd zijn,
wat de nalevingskosten voor de marktdeelnemers verlaagt, en dat
technische aanpassingen snel kunnen worden doorgevoerd wanneer zij
vereist zijn.
In deze context moeten de deelnemende lidstaten gebruik maken van de
reeds bestaande en aankomende EU-wetgeving inzake financiële markten,
die verplichtingen bevat op het gebied van rapportage en het bijhouden
van gegevens met betrekking tot financiële transacties.
De regering onderkent dat uniformering een voorwaarde is voor een
efficiënte afdracht van de FTT met de opmerking dat de nadere regelgeving alleen ziet op de technische uitwerking en niet op beleidkeuzes die
aan de Raad toebehoren. Daarbij steunt de regering de mening van de
Commissie dat de nadere regelgeving zoveel mogelijk aansluit bij de
bestaande regelgeving en verplichtingen van de financiële sector om de
administratieve lasten zo laag mogelijk te houden.
5. Financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
a) Consequenties EU-begroting
De Commissie dient extra werknemers in te zetten om de technische
details van de FTT uit te werken en toe te zien op de uitvoering van de
richtlijn. De Commissie rekent hiervoor aan uitgaven € 294.000 voor het
jaar 2013 en € 798.000 voor de daarop volgende jaren. Dit zal worden
opgevangen door herschikking van medewerkers binnen de Commissie.
Verder is de Commissie van mening dat de inkomsten die voortvloeien uit
de FTT gedeeltelijk gebruikt kunnen worden als eigen middel voor de
EU-begroting, ter gedeeltelijke vervanging van bestaande eigen middelen.
Als het eigen middel wordt gebruikt voor de financiering van de EU
begroting, zouden de op het BNP gebaseerde nationale bijdragen van de
participerende lidstaten worden verlaagd. Nederland is geen voorstander
van het gebruik van de FTT als eigen middel voor de EU begroting.
Tijdens de ER van 7 en 8 februari 2013 is afgesproken dat de deelnemende
lidstaten worden uitgenodigd te onderzoeken of de inkomsten uit een FTT
de basis kunnen vormen voor een nieuw eigen middel. Vooralsnog lijkt
daarmee een verplichte afdracht van de inkomsten van een FTT aan de
Europese begroting van de baan. Voor Nederland is het terugvloeien van
de inkomsten uit een FTT naar de lidstaten een voorwaarde voor
deelname.
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/ of
decentrale overheden
Hoewel er door Nederland, als het niet deelneemt in de FTT-zone, geen
heffingssysteem hoeft te worden opgezet, kunnen er wel kosten voortvloeien uit beroepen van FTT-landen op de administratieve samenwerkingsrichtlijn en invorderingsrichtlijn. Hierbij moet gedacht worden aan
het leveren van informatie over door FTT belaste financiële transacties die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1580

8

zich in Nederland hebben voltrokken. Als er om informatie gevraagd
wordt die bij de Belastingdienst niet bekend is dan kunnen de uitvoeringskosten fors zijn. Verder kan gedacht worden aan verzoeken van FTT
landen om bepaalde bedragen in te vorderen bij Nederlandse financiële
instellingen die leiden tot een stijging van de uitvoeringskosten. Op dit
moment bevat het Commissievoorstel onvoldoende aanknopingspunten
om een berekening van de uitvoeringskosten uit te kunnen voeren.
Budgettaire gevolgen zullen worden ingepast op de begroting van het
beleidsverantwoordelijke departement, conform de regels van de
budgetdiscipline.
c) Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en burger
Ook als Nederland niet participeert in de versterkte samenwerking zullen
Nederlandse bedrijven en de financiële sector, die veel activa in de landen
van de FTT-zone bezitten, FTT moeten betalen. Verder worden ook
transacties van aandelen en obligaties die uitgegeven zijn in de FTT zone
belast met FTT.
De FTT zal worden geheven op transacties van Nederlandse partijen die
lopen via, of gesloten worden met een tegenpartij uit de FTT-zone. Ook
handel buiten de zone in financiële producten die oorspronkelijk zijn
uitgegeven in de FTT-zone, zal worden belast. Op aandelen en schuldpapier zal een heffing van 0,1% gelden en op derivatentransacties zal een
tarief van 0,01% van de onderliggende waarde worden toegepast. Hierbij
geldt wel dat door het eerder genoemde sneeuwbaleffect het effectieve
tarief hoger zal zijn omdat een transactie op financiële markten meerdere
stadia kent (via zogeheten brokers, clearing members en een clearing
platform) die in het voorstel van de Commissie allemaal worden belast.
Alleen clearing- en settlementplatformen wordt ontheven in het voorstel.
De FTT kan ertoe leiden dat Nederlandse partijen derivaten voortaan in
grote mate met partijen buiten de FTT-zone zullen afsluiten. Deze
instrumenten zijn niet gebonden aan een vestigingsplaats en dus
eenvoudig te substitueren voor producten van een andere tegenpartij.
Wat de derivaten betreft zullen de kosten van een FTT voor Nederlandse
partijen waarschijnlijk beperkt zijn.
Dat geldt veel minder voor aandelen en obligaties, die wel gebonden zijn
aan de vestigingsplaats van de uitgever. Uit een grove schatting van DNB
blijkt dat de Nederlandse financiële sector minimaal zo’n € 500 miljoen
(op handel van -aandelen en obligaties) aan FTT zal afdragen. Hiervan
wordt iets minder dan de helft afgedragen door pensioenfondsen. De te
betalen FTT door de bedrijven met een treasury functie is niet meegenomen.
De kosten van de FTT zullen uiteindelijk ook de klanten van financiële
instellingen raken. De mate waarin de lasten verdeeld worden tussen
klanten enerzijds en aandeelhouders van financiële instellingen anderzijds
is echter vooraf moeilijk in te schatten.
d) Gevolgen voor regeldruk/administratieve lasten voor rijksoverheid,
decentrale overheden, bedrijfsleven en burger
Als gevolg van de heffingsgrondlagen zullen Nederlandse partijen,
waaronder de overheid, financiële instellingen en andere bedrijven,
waarschijnlijk geconfronteerd worden met administratieve lasten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1580

9

Hoewel er door Nederland, als het niet deelneemt in de FTT-zone, geen
heffingssysteem hoeft te worden opgezet, kan er door FTT-landen wel een
beroep worden gedaan op de administratieve samenwerkingsrichtlijn en
invorderingsrichtlijn.
Het bedrijfsleven in Nederland zal de FTT via bepaalde procedures
moeten afdragen. Deze procedures worden bepaald in de gedelegeerde
bevoegdheden. Op dit moment bevat het Commissievoorstel onvoldoende aanknopingspunten om een berekening van de administratieve
lasten uit te voeren. Wel kan gesteld worden dat de mate waarin
administratieve lasten toenemen, afhangt van wat er besloten wordt in de
gedelegeerde bevoegdheden.
6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo)
Geen gevolgen
b) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en beschikkingen) met
commentaar t.a.v. haalbaarheid
Op 30 september 2013 dienen de participerende lidstaten de wetgeving te
hebben geïmplementeerd zodat de richtlijn per 1 januari 2014 inwerking
zal treden. Gezien de complexiteit van het voorstel lijkt deze termijn zeer
ambitieus. Daarbij gaat de Commissie ervan uit dat het bedrijfsleven aan 3
maanden genoeg heeft om zijn computer- en handel- systemen aan te
passen. Vanuit de financiële sector is begrepen dat een dergelijke termijn
niet reëel is.
c) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
De Commissie stelt voor om drie jaar na invoering de eerste evaluatie te
houden. Daarna volgen evaluaties om de vijf jaar. Een evaluatie is
wenselijk. Gezien de economische gevolgen van dit voorstel is het beter
om de eerste evaluatie sneller te houden.
7. Implicaties voor uitvoering en handhaving
a) Uitvoerbaarheid
Dit voorstel belast elke financiële transactie die verbonden is met de FTT
zone. Een dergelijke belasting impliceert dat de financiële markten van de
lidstaten uit de FTT zone dezelfde administratieve eisen aan de transacties
stellen. De regels t.a.v. financiële markten zijn echter niet geharmoniseerd.
Het is daarom goed denkbaar dat ondanks een geharmoniseerde
belasting de onderliggende administratieve verplichtingen per lidstaat
uiteen zullen lopen. Hoewel de Commissie aangeeft via delegatie zoveel
mogelijk een geharmoniseerde set regels en verplichtingen voor alle
lidstaten vast te stellen, wordt dit voornemen beperkt tot wat er binnen
een lidstaat op basis van de financiële regelgeving überhaupt mogelijk is.
De FTT ziet op vele financiële producten die op verschillende manieren
verhandeld worden. Al deze handelssystemen dienen aangepast te
worden. Naast de inschatting dat hier hoge kosten mee gemoeid zijn, is
de inschatting dat de nodige tijd aan het bedrijfsleven moet worden
gegeven om de belasting op te nemen in de handelssystemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1580

10

b) Handhaafbaarheid
Gezien de uitgebreide extraterritoriale werking van het voorstel is de FTT
erg afhankelijk van informatie (en wellicht inning) van landen buiten de
FTT zone. De handhaafbaarheid wordt kwetsbaarder naarmate de link met
de FTT zone minder wordt. Hierbij is met name het uitgifte beginsel
kwetsbaar. Denk hierbij aan een Amerikaans bank die een Duits aandeel
op de NY beurs verkoopt aan een Mexicaanse investeringmaatschappij.
Verder is de handhaafbaarheid binnen de EU beter omdat participerende
lidstaten op basis van de administratieve samenwerkingsrichtlijn en de
invorderingsrichtlijn de niet participerende lidstaten om assistentie
kunnen vragen.
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Geen
9. Nederlandse positie
In het regeerakkoord is afgesproken dat Nederland zich zal kunnen
aansluiten bij de nauwere samenwerking met het oog op een mogelijke
heffing op de financiële sector wanneer het voorstel aan de volgende
voorwaarden voldoet: de Nederlandse pensioenfondsen blijven hiervan
gevrijwaard, er is geen disproportionele samenloop met de huidige
bankenbelasting en de inkomsten vloeien terug naar de lidstaten.
Dit voorstel voldoet niet aan de voorwaarden van het regeerakkoord. Zo
worden pensioenfondsen belast door de FTT. Nederland zal daarom op dit
moment niet toetreden tot de nauwere samenwerking. Verder stelt de
Commissie dat de FTT inkomsten geheel of gedeeltelijk gebruikt kunnen
worden als eigen middel voor de EU-begroting, ter gedeeltelijke
vervanging van bestaande eigen middelen.
Daarnaast is er onduidelijkheid over de economische effecten van dit
voorstel voor Nederland. Hetzelfde geldt voor de uitvoeringskosten voor
de overheid en de administratieve lasten voor het bedrijfsleven. Ook zijn
er vraagtekens of met name de extraterritoriale werking van dit voorstel
de interne markt niet verstoort en dat daarmee het voorstel niet voldoet
aan de voorwaarden die worden gesteld aan nauwere samenwerking.
Verder lijkt dit voorstel op gespannen voet te staan met het principe van
fiscale soevereiniteit. Tot slot blijft de zorg dat de invoering van een FTT
de stabiliteit van de financiële markten onder druk zet.
Op basis van het nieuwe Commissievoorstel zal verder worden onderhandeld. Nederland zal zich er voor blijven inzetten om de Nederlandse
wensen onder de aandacht te brengen bij de Commissie en de overige
lidstaten. Mochten de Commissie en de andere lidstaten gedurende het
onderhandelingsproces aan de Nederlandse voorwaarden tegemoet
komen, dan kan Nederland alsnog besluiten toe te treden tot de versterkte
samenwerking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1580

11