Regionale stand van het land

Doorontwikkeling beschermd wonen en
maatschappelijke opvang
29 oktober 2020
dr. Patrick Jansen
drs. Louise Pansier
Annika van de Belt, MSc, MA
Abigail Heijenga MSc
Eline Lubbers MSc
Caroline Coumans
Nelleke Dijk
PJ/20/1813/domobw
Bureau HHM

Leeswijzer
In lijn met het advies van de commissie Dannenberg wordt in Nederland volop gewerkt aan sociale
inclusie door mensen met een psychische kwetsbaarheid zoveel mogelijk te huisvesten in de wijk. Goede
regionale samenwerking is de motor bij de doorontwikkeling van beschermd wonen en maatschappelijke
opvang. In opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en de Vereniging
van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft bureau HHM een onderzoek verricht om inzicht te geven in
hoe het staat met de uitvoeringsafspraken die voortvloeien uit het advies van de commissie Dannenberg,
wat de ondersteuningsbehoefte is van gemeenten en andere partijen en hoe regio’s van elkaar kunnen
leren.
Om een beeld te krijgen van de realisatie van de gewenste doorontwikkeling van beschermd wonen en
maatschappelijke opvang hebben we van alle centrumgemeenten antwoord gekregen op een digitale
uitvraag. De digitale uitvraag bestond uit onderdelen voortkomend uit de afspraken tussen het rijk en
gemeenten uit 2016 (uitvoeringsafspraken) en de Norm voor Opdrachtgeverschap die in 2020 is
vastgesteld. Aan de hand van 45 online bijeenkomsten met gemeenten en hun stakeholders hebben we
dit beeld scherper gekregen. De resultaten zijn beschreven in voorliggende 45 regiorapportages voor 43
regio’s (twee regio’s zijn verdeeld in twee subregio’s) en in een totaalrapportage (kenmerk: PJ201809 –
Landelijke stand van het land).
De regiorapportages bestaan uit drie onderdelen, stand van zaken, planning en voortgang.
Stand van zaken: Bij de uitvoering van het onderzoek hebben we gemerkt dat er een grote samenhang
is tussen de onderzoeksvragen. Daarom hebben we ervoor gekozen om de bevindingen in samenhang te
beschrijven aan de hand van drie thema’s: beweging beschermd thuis, samenwerking en uitvoeringspraktijk. Per thema wordt aandacht besteed aan de mate waarin concrete uitvoeringafspraken zijn
gemaakt en waar mogelijk ook aan de mate waarin afspraken al uitgevoerd worden. De totaalrapportage
is langs dezelfde lijn opgemaakt, zodat eenvoudig een relatie is te leggen tussen de landelijke rapportage
en de regiorapportages.
Planning: Het onderdeel planning gaat in op de mate waarin regio’s beschikken over een planning.
Voortang: In dit onderdeel wordt ingegaan op de succesfactoren, aandachtpunten en ontwikkelbehoeften van de regio’s.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 2

Inhoudsopgave
Gemeente Alkmaar

Regiobeeld Alkmaar ......................................................................................... 5

Gemeente Almelo

Regiobeeld Almelo ........................................................................................... 9

Gemeente Almere

Regiobeeld Flevoland ......................................................................................12

Gemeente Amersfoort

Regiobeeld Amersfoort .................................................................................. 16

Gemeente Amsterdam

Regiobeeld Amsterdam-Amstelland .............................................................. 20

Gemeente Apeldoorn

Regiobeeld Oost-Veluwe ............................................................................... 24

Gemeente Arnhem

Regiobeeld Centraal Gelderland..................................................................... 30

Gemeente Assen

Regiobeeld Noord en Midden-Drenthe & Zuidwest-Drenthe ........................... 33

Gemeente Bergen op Zoom

Regiobeeld Bergen op Zoom ......................................................................... 39

Gemeente Breda

Regiobeeld Breda ........................................................................................... 43

Gemeente Delft

Regiobeeld Delft .............................................................................................47

Gemeente Den Bosch

Regiobeeld Meierij en Bommelerwaard ......................................................... 50

Gemeente Den Haag

Regiobeeld Den Haag .................................................................................... 54

Gemeente Den Helder

Regiobeeld Kop van Noord-Holland ................................................................ 57

Gemeente Deventer

Regiobeeld Midden-IJssel .............................................................................. 60

Gemeente Doetinchem

Regiobeeld Achterhoek.................................................................................. 63

Gemeente Dordrecht

Regiobeeld Dordrecht .....................................................................................67

Gemeente Ede

Regiobeeld Vallei-regio ................................................................................... 71

Gemeente Eindhoven

Regiobeeld Eindhoven ....................................................................................74

Gemeente Emmen

Regiobeeld Zuidoost-Drenthe .........................................................................78

Gemeente Enschede

Regiobeeld Enschede ..................................................................................... 83

Gemeente Gouda

Regiobeeld Gouda ..........................................................................................87

Gemeente Groningen

Regiobeeld Groninger gemeenten ................................................................. 91

Gemeente Haarlem

Regiobeeld Zuid-Kennemerland, IJmond en Haarlemmermeer ......................97

Gemeente Harderwijk

Regiobeeld Noord-Veluwe ............................................................................100

Gemeente Heerlen

Regiobeeld Parkstad en Beekdaelen .............................................................104

Gemeente Helmond

Regiobeeld Helmond ....................................................................................108

Gemeente Hilversum

Regiobeeld Gooi & Vechtstreek .................................................................... 112

Gemeente Hoorn

Regiobeeld West-Friesland ........................................................................... 115

Gemeente Leeuwarden

Regiobeeld Fryslân ........................................................................................ 119

Gemeente Leiden

Regiobeeld Holland Rijnland ......................................................................... 123

Gemeente Maastricht

Regiobeeld Maastricht .................................................................................. 127

Gemeente Nijmegen

Regiobeeld Nijmegen/Rivierenland ............................................................... 131

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 3

Gemeente Nissewaard

Regiobeeld Nissewaard ................................................................................. 135

Gemeente Oss

Regiobeeld Noordoost-Brabant Oost ............................................................ 138

Gemeente Purmerend

Regiobeeld Waterland .................................................................................. 143

Gemeente Rotterdam

Regiobeeld Rotterdam ..................................................................................148

Gemeente Sittard-Geleen

Regiobeeld Westelijke Mijnstreek ................................................................. 152

Gemeente Tilburg

Regiobeeld Tilburg ........................................................................................ 156

Gemeente Utrecht

Regiobeeld Utrecht .......................................................................................160

Gemeente Venlo-Roermond

Regiobeeld Noord- en Midden-Limburg ........................................................164

Gemeente Vlaardingen

Regiobeeld Vlaardingen ................................................................................168

Gemeente Vlissingen

Regiobeeld Zeeland ...................................................................................... 172

Gemeente Zaanstad

Regiobeeld Zaanstad .................................................................................... 176

Gemeente Zwolle

Regiobeeld IJssel-Vecht ................................................................................ 179

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 4

Regiobeeld Alkmaar
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
In 2018 is een regionale collegenota over de transformatie van Beschermd wonen opgesteld. Dit was een
ambtelijk proces met bestuurlijke besluitvorming, waarna op uitvoerend niveau een pilot voor Beschermd
Thuis is gestart met aanbieders en werkafspraken zijn gemaakt met woningcorporaties over beschikbaarheid van woningen. Rondom de pilot zijn cliëntenraden gevraagd om aandachtspunten mee te geven. Met
de pilot werd direct invulling gegeven aan sociale inclusie voor mensen met een psychische kwetsbaarheid
en een woonzorgbehoefte. Het realiseren van 24-uurs bereikbaarheid was de eerste periode een zoektocht
voor aanbieders. Ook de matching voor passende huisvesting is een aandachtspunt, met het oog op de
belastbaarheid van wijken en de beschikbaarheid van locaties voor nieuwbouw of doorontwikkeling. Sinds
Q2 2020 begint de inzet van Beschermd Thuis te groeien.
Samenwerking
Toen de nota voor de transformatie Beschermd Wonen werd opgesteld, gingen de gemeenten ervan uit dat
de middelen voor intramuraal Beschermd Wonen bij de centrumgemeenten zouden blijven. De gemeenten
besloten dat dit regionaal georganiseerd zou blijven worden en dat Beschermd Thuis lokaal zou worden
opgepakt. Nu landelijk wordt gekoerst op een integrale verantwoordelijkheid van alle gemeenten voor
beschermd wonen worden de eerder gemaakte afspraken tegen het licht gehouden en aangepast.
Waarschijnlijk wordt een middenweg gekozen tussen een centrumregeling (die als te zwaar wordt ervaren)
en individueel organiseren door alle regiogemeenten (wat niet wenselijk is vanwege de administratieve
lasten voor aanbieders). Omdat inkoop en contractmanagement voor ambulante begeleiding uit de Wmo
nu al gezamenlijk wordt gedaan, is de verwachting dat dit voor BW en BT ook zo wordt georganiseerd. Op
uitvoerend niveau verloopt de doorontwikkeling goed, op bestuurlijk vlak is er nog een proces te lopen.
Complicerende factor is de aanstaande fusie tussen twee regiogemeenten. Grote dilemma is ook wat er aan
extra middelen nodig is in een tijd dat gemeenten met grote tekorten worden geconfronteerd.
Uitvoeringspraktijk
Voor de toegang tot Beschermd thuis is een regionaal indicatieteam gevormd, bestaande uit medewerkers
van alle gemeenten. Op deze manier wordt kennis van de doelgroep vergroot en leren regiogemeenten
omgaan met complexe casuïstiek. Dit team regelt de ‘overdracht’ van de cliënt naar een zelfstandige
woning (inrichting, uitkering, eventueel aanvullende Wmo-voorzieningen etc.). Het team heeft nog geen
juridische borging; in laatste instantie bepaalt de centrumgemeente met de zorgaanbieder of Beschermd
thuis wel of niet verantwoord is. Verder is er een regionaal transferpunt voor de matching als mensen
uitstromen uit Beschermd Wonen. Corporaties stellen woningen beschikbaar en doen de definitieve
bemiddeling. Op regioniveau zijn afspraken gemaakt over een streefaantal van 200 extra woningen die

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 5

komende jaren voor de doelgroep BW beschikbaar moeten komen (verdeeld over de gemeenten).
Corporaties zijn voorzichtig met het oog op draagkracht van een buurt/wijk om te grote aantallen
kwetsbare huurders in nabijheid te huisvesten. Het huidige model (dat in het voorjaar 2020 van start is
gegaan) moet volgend voorjaar worden geëvalueerd; dan wordt bezien of in het model iets kan worden
ingebouwd, waardoor corporaties mogelijk minder ‘terughoudend’ zijn in het aanbieden van woningen.
Belangrijke voorwaarde voor corporaties is in ieder geval dat woonbegeleiding is geregeld als iemand in de
wijk wordt gehuisvest. Gemeenten vragen hiervoor van aanbieders ook een grotere rol te spelen richting de
omgeving van de cliënt (financiële ruimte is een aandachtspunt om dit daadwerkelijk te kunnen oppakken).
Verder is voor een zachte landing ook voldoende lokaal aanbod nodig van welzijn, dagactiviteiten en
ontmoetingspunten. Dit moet nog nader ingevuld worden.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Stakeholders waren niet betrokken in het proces; het eindresultaat is
met hen gedeeld en vervolgens zijn de stakeholders op uitvoeringsniveau betrokken (pilot BT met aanbieders en werkafspraken met
corporaties).

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:
Beperken administratieve lasten:

De regio Alkmaar werkt met regionale inkoop en contractmanagement. Voor gemeenten en zorgaanbieders wordt hiermee
gepoogd de administratieve lasten te verkleinen.

Inzet op meerjarige contractering:

De huidige contracten BW zijn aangegaan voor een periode van max.
zeven jaar. Inzet is meerjarige contractering: dit geeft stabiliteit als
basis voor innovatie.

Toelichting: Er is bestuurlijk bereidheid om samen te werken en praktische oplossingen met elkaar te
bedenken, maar als het aankomt op formele borging van afspraken is er nog werk te verrichten. De
gemeenten hebben hiervoor ondersteuning gevraagd door een extern bureau. De bedoeling is dat dit eind
Q1 2021 rond is.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 6

Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: In de regio Alkmaar wordt verkend of een regionaal fonds voor Beschermd wonen wenselijk en
haalbaar is. Hiervoor wordt nu in beeld gebracht welke aantallen van uitstroom, doorstroom, overbruggingsplekken et cetera worden verwacht. Ook de kosten van de organisatorische infrastructuur en bedrijfsvoering worden berekend, zoals omvang van personele inzet voor toegang, backoffice, transferpunt e.d.
De gemeente Alkmaar bereidt deze zaken voor, zodat ze straks aan de regiogemeenten kunnen worden
overgedragen (denk ook aan verordeningen etc.). In het regiogesprek werd geconstateerd dat het goed is
om de dialoog met aanbieders, woningcorporaties en cliëntvertegenwoordiging over uitvoeringsafspraken
te intensiveren; dit wordt in november 2020 opgepakt.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: Het streven is om eind Q1 van 2021 besluitvorming in alle gemeenteraden rond te hebben. Het
jaar 2021 kan dan verder gebruikt worden om in de uitvoeringspraktijk ervaring op te doen en werkwijzen
aan te scherpen (dat zal sowieso een langer durend proces zijn van met elkaar ontwikkelen, evalueren en
bijstellen). De bedoeling is om in de loop van 2021 of begin 2022 te starten met de vormgeving van de
doordecentralisatie MO.

Voortgang
Succesfactoren
De regio is trots op de ontwikkeling van het product Beschermd Thuis en de omvorming van ZZP’s voor
Beschermd wonen naar arrangementen met betere aansluiting bij de ambulante zorg. Verder wordt de
samenwerking met stakeholders als prettig ervaren; zij zijn bereid om mee te denken en hun verantwoordelijkheid te nemen.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 7

Aandachtspunten
In de huidige fase is aandacht nodig voor het kennisniveau van regiogemeenten en het commitment voor
de regionale samenwerking: de verdeling van de middelen voor de 24-uurszorg en de juridische borging.
Ondersteuningsbehoeften
De regio heeft onafhankelijke procesbegeleiding ingezet om tot afspraken voor de bestuurlijke
samenwerking te komen. Dit kan ook zinvol zijn voor de dialoog met stakeholders, omdat er in korte tijd
veel moet gebeuren. Verder kan een informatiesessie voor gemeenteraden nuttig zijn, zodat zij voldoende
kennis hebben over het totale plaatje. Dit mede vanwege de raadsverkiezingen volgend jaar; het zou goed
zijn de inhoudelijke discussie te kunnen voeren voor de verkiezingsdruk.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 8

Regiobeeld Almelo
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
Voor de regio is een Regioplan BW-MO 2020 t/m 2023 opgesteld en in september 2020 vastgesteld in alle
colleges van de zes gemeenten uit de regio. De Wmo-cliëntenraden zijn betrokken bij het opstellen van het
plan. Op onderdelen zijn stakeholders als zorgaanbieders en woningcorporaties geconsulteerd en zij
worden, waar nodig, betrokken bij de uitwerking. Hiervoor is regelmatig overleg met deze partijen. Voor de
ontwikkeling van MO is er een stuurgroep integrale ketenaanpak.
Samenwerking
In de regio wordt sinds 2015 samengewerkt op basis van het Convenant ‘Samenwerken aan beschermd
wonen, opvang en zorg Twente 2015’. In 2019 heeft de subregio Almelo een addendum bij dit convenant
vastgesteld. De centrumgemeente bespreekt meerdere keren per jaar de gang van zaken rond BW/MO in
de stuurgroep ‘taken centrumgemeente’. Hierin zijn de zes gemeenten vertegenwoordigd door de
wethouders Wmo.
In het regioplan is afgesproken dat in de regio Almelo alle betrokken gemeenten in ieder geval tot en met
2023 zowel inhoudelijk als financieel blijven samenwerken aan BW/MO met Almelo als centrumgemeente.
Op uitvoeringsniveau slaagt men erin om de afspraken die zijn gemaakt ook uit te voeren. Er wordt
verbinding gemaakt tussen de praktijk en het beleid, daarbij is steeds intensief contact op ambtelijk niveau
tussen de gemeenten. Men ervaart commitment van alle partijen.
Uitvoeringspraktijk
BW bestaat in de visie van regio Almelo altijd uit toezicht en begeleiding bij het dagelijks leven. Intramuraal
verblijf alleen als dit noodzakelijk is. Alle gemeenten hebben zorgaanbieders binnen hun grenzen die BW
aanbieden. Soms plaatselijk beperkt door de omvang van aanwezige doelgroep, de schaalgrootte van de
gemeente of de behoefte aan een specialistische vorm van beschermd wonen. De omvang en de vraag van
de doelgroep is in beeld gebracht. Er is een stabiele wachtlijst waarbij met name onvoldoende plekken voor
jongeren zijn. Aanbieders die voldoen aan de eisen op gebied van kwaliteit van zorg en financiële
continuïteit kunnen in aanmerking komen voor bekostiging BW. Er is een gevarieerd aanbod van ongeveer
30 aanbieders. Dit aantal zal naar verwachting dalen door de openstelling van de Wlz voor cliënten met
GGZ-problematiek.
Er is een integrale ketenaanpak voor de maatschappelijke opvang. Hierin werken gemeenten, woningcorporaties en diverse aanbieders samen . Oplossingen worden geïmplementeerd in de keten. Bij de
aanpak heeft men te maken met het volstromen van voorzieningen en onvoldoende door- of uitstroom.
Een indicatie voor BW wordt centraal afgegeven door een team van casemanagers. Zij overleggen met
zorgaanbieders over het resultaat van het zorgtraject, de overdracht van zorg en het vertalen van praktijkgevallen naar beleid.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 9

Met woningcorporaties en zorgaanbieders zijn afspraken gemaakt over de uitstroom. Er is een werkwijze
vastgelegd met daarin ieders rol en verantwoordelijkheden. Binnen zes maanden na aanmelding wordt een
passende woning aangeboden en de gemeente waar de cliënt gaat wonen zorgt voor tenminste één jaar
passende zorg vanuit Wmo-maatwerk. Vanaf 2017 zijn 90 mensen via dit traject uitgestroomd. Er is veel
energie gestopt in deze werkwijze en men is tevreden over hoe het loopt. Er zit wel wat spanning op de
beschikbaarheid van voldoende sociale woningen, met name in de spreiding over de gemeenten.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

De RG en de Wmo-cliëntenraden. Deels de zorgaanbieders en
woningcorporaties

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:
Beperken administratieve lasten:

Er is één toegang en indicatie. Het contractmanagement en de
subsidieverlening ligt bij de centrumgemeente.

Inzet op meerjarige contractering:

Mogelijkheden voor meerjarige inkoop en/of subsidiering worden
onderzocht.

Toelichting: In 2019 heeft de subregio Almelo een addendum bij het convenant Wmo 2015 vastgesteld.
Overige afspraken zijn vastgelegd in het regioplan.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 10

Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: Door het besluit om tot en met 2023 te blijven samenwerken met Almelo als centrumgemeente wil de regio duidelijkheid verschaffen aan cliënten en zorgaanbieders en rust houden binnen de
veranderende regelgeving. Governance en afspraken over financiën zijn vastgelegd in een addendum bij het
Convenant van 2015. Als het verdeelmodel duidelijk is alsmede de gevolgen van de openstelling van de Wlz
verwacht men dat de afspraken over de financiën opnieuw aan de orde komen. Naar verwachting zijn de
gevolgen voor de regio wel neutraal, maar voor Almelo als centrumgemeente zijn de financiële gevolgen
nadelig.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: Er zijn afspraken gemaakt over de werkwijze en samenwerking tot en met 2023 waarin ook de
voorbereiding op de situatie na 2023 is opgenomen. De planning is dynamisch en zal de komende jaren
waar nodig aangepast worden. Doordat de centrumgemeente-constructie wordt gecontinueerd is het
tijdpad BW en MO gelijkgetrokken .

Voortgang
Succesfactoren
Als succesfactor wordt de betrokkenheid van de professionals genoemd bij de gezamenlijke opgave.
Binnen de regio Almelo is men trots op de wijze waarop de uitstroom in samenwerking met woningcorporaties, gemeenten en zorgaanbieders verloopt.
Een doorslaggevende factor is dat één persoon dit intensief en langdurig heeft begeleid. Daarbij is steeds
de verbinding gemaakt tussen beleid en afspraken en de uitwerking in de praktijk: Op casusniveau buiten
de kaders denken om samen te werken aan de oplossing zoals die bedoeld is in de beleidsvoornemens.
Aandachtspunten
Voor MO wordt als aandachtspunt de tijd genoemd die de regiogemeenten, zorgaanbieders en woningcorporaties in de integrale ketenaanpak kunnen steken.
Daarnaast noemt men de financiële onzekerheid als belangrijk aandachtspunt. Deze kan van invloed zijn op
de houdbaarheid van de huidige samenwerkingsafspraken omdat er breed in het sociale domein
financieringstekorten zijn.
Ondersteuningsbehoeften
De regio verzoekt om snelle duidelijkheid over het verdeelmodel en de financiële consequenties.
NB: Dit regiobeeld is gemaakt op basis van de ingevulde digitale uitvraag, het document Regioplan en een gesprek met twee beleidsadviseurs
van de centrumgemeente Almelo.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 11

Regiobeeld Flevoland
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
Er was een visie met een looptijd t/m 2020 met bijbehorende uitvoeringsprogramma (Regionaal Kompas).
Deze is vervangen/herrijkt door het Regionaal Kader Zorglandschap 2020-2026 welke voor de zomer is
vastgesteld. De acht condities voor sociale inclusie zijn uitgewerkt in de visie. Dit regionale kader is
vastgesteld in de raden. Het bijbehorende uitvoeringsprogramma met doelstellingen is in ontwikkeling
(afrondende fase). Bij het opstellen van visie en kader worden naast de professionele stakeholders
regelmatig cliëntenraden en ervaringsdeskundigen betrokken. De regio vindt het waardevol om steeds het
perspectief van de client te blijven zien.
Er zijn - zowel regionaal als lokaal - middelen ter beschikking gesteld om de beweging naar beschermd
thuis te maken en te borgen. Er lopen onder andere pilots: Gewoon Thuis, Samen Sterker in de Wijk.
In de visie op de ambulante infrastructuur wil de regio zich richten op vroegtijdig herkennen van signalen.
Daarnaast is er aandacht voor het makkelijk op- en afschalen in crisis. Dit vindt men cruciaal om overgangsperiode goed te laten verlopen. Er zit wel verschil in ontwikkeling tussen grotere en kleinere gemeenten
waarbij het voor de kleinere gemeenten vaak een puzzel is hoe je het organiseert. Dit wordt lokaal
opgepakt met eigen stakeholders, ervaringen worden gedeeld.
Ondanks dat MO vooralsnog niet meegenomen wordt in de doordecentralisatie, is in de regio ingezet op
transformatie van BW en MO samen, waarbij men werkt vanuit de inhoud en kwaliteit. Men ziet dat dit
steeds meer in elkaar schuift. Zo wil men instroom beperken en uitstroom bevorderen door bijvoorbeeld
een pilot als ‘Gewoon thuis’. Ook wordt een plan van aanpak voor een brede aanpak dak- en thuislozen
gemaakt. Voor de transformatie/verbeteringen binnen MO zijn ook middelen beschikbaar gesteld.
Samenwerking
De samenwerking met stakeholders wordt over het algemeen als constructief ervaren. Ze worden
betrokken bij de ontwikkeling van de visie en het uitvoeringsprogramma. Door het hele jaar worden
bijeenkomsten met de stakeholders gehouden en in de diverse overleggen komt de inrichting van het
zorglandschap regelmatig aan de orde. Afhankelijk van het onderwerp zitten de betrokken stakeholders
aan tafel, zoals de woningcorporaties bij ‘Weer thuis’. De gemeenten hebben gesprekken met woningcorporaties om verbindingen beter te leggen en prestatiesafspraken te maken.
Er zijn nog geen concrete afspraken gemaakt over financiering, inkoop en contractmanagement. Dit is wel
in ontwikkeling. Zo is bepaald wat lokaal en wat regionaal zal worden geregeld en wat men daarin
belangrijk vindt. In de komende periode wordt definitief uitgewerkt hoe dat in de praktijk gedaan zal
worden zodat dit op 1 januari 2022 geregeld is.
Afspraken met betrekking tot beschikbare budget, verdeling van risico’s en financiële solidariteit zijn wel
gemaakt, maar nog niet vastgesteld.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 12

De regio vindt het ingewikkeld dat het verdeelmodel nog niet bekend is. Daarom is het inschatten van de
mogelijkheden in de uitvoering lastig. Men kiest ervoor uit te blijven gaan van de inhoud en niet de
financiering.
Met betrekking tot de governance en de verdeling van de verantwoordelijkheden tussen centrumgemeente
en regiogemeenten wordt nog gewerkt volgens de afspraken die zijn vastgelegd in de centrumregeling.
Deze zal worden herijkt als het uitvoeringsprogramma is uitgevoerd. Men verwacht geen problemen op
bestuurlijk of ambtelijk niveau. De gemeente Zeewolde heeft net besloten bij regio Flevoland te blijven
voor BW/MO.
Vanuit cliëntperspectief zou men wel intensiever met gemeenten om tafel willen om mee te denken in de
ontwikkelingen. Men verwacht op die wijze ook bij te kunnen dragen aan het creëren van draagvlak.
Uitvoeringspraktijk
Men ervaart wel de beweging naar Beschermd thuis. De verwachting is dat een derde uitstroomt naar
Beschermd Thuis, een derde blijft in BW en een derde gaat naar Wlz. Maar er wordt ook geconstateerd dat
er nog een wachtlijst is voor BW die momenteel zelfs groeit. Afbouw van plekken BW is niet het doel. Men
verwacht wel dat minder plekken nodig zullen zijn. Op 1 januari 2021 is het aantal cliënten die overgaan
naar de Wlz bekend. Hierop gaat men het afbouwplan inrichten. Er blijken onvoldoende woningen
beschikbaar om aan de vraag naar uitstroom te voldoen.
De regio geeft aan dat goed in beeld is welke voorzieningen nodig zijn, maar het is moeilijk om te kunnen
kwantificeren hoeveel tussenvoorzieningen opgebouwd moeten worden. Men wil dit lokaal organiseren.
Er zijn afspraken gemaakt dat de wijkteams voldoende geschoold moeten zijn in de problematiek van
mensen met een psychische kwetsbaarheid. De grootste GGZ-instelling van de regio heeft zich gebiedsgericht georganiseerd (in gebiedsteams) over de hele regio. Er zijn afspraken met hen dat zij beschikbaar
zijn voor consultatie, advies en bemoeizorg. Dit werkt goed, alleen maken de wachttijden en de hoogte van
het specialisme van de GGZ-instelling het lastig om soms een warme overdracht organiseren van een cliënt
in BW naar thuis.
Er zit een gat tussen verblijf in een instelling en verblijf thuis (met ambulante ondersteuning). Er is een
sterke behoefte aan diverse tussenvormen. Daarnaast is een betere aansluiting gewenst van formele/
informele zorg en ondersteuning bij de behoefte van kwetsbare inwoners.
De wijkteams moeten nog worden meegenomen in de uitvoering. Met name in de overgang van beschermd
wonen naar ambulant wonen en begeleiding. Aanbieders lopen soms tegen de grenzen aan van de
mogelijkheden voor financiering van ambulante begeleiding. Het budget is krap voor wat nodig is.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Er zijn bijeenkomsten geweest met aanbieders, adviesraden,
cliëntenraden, ervaringsdeskundigen, zorgorganisaties .

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 13

Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

Beperken administratieve lasten:

Beperkt aandacht voor. Gaat mogelijk toenemen als de
regiogmeenten zelf BW gaan inkopen.

Inzet op meerjarige contractering:

Meerjarige subsidies en meerjarige contracten zoals Wmoarrangementen.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: Er is een visie met een looptijd t/m 2020 met bijbehorende uitvoeringsprogramma (Regionaal
Kompas), deze is vervangen/herrijkt door het Regionaal Kader Zorglandschap 2020-2026 welke voor de
zomer is vastgesteld. Bijbehorende uitvoeringsprogramma is in ontwikkeling (afrondende fase). De
doelstellingen zijn helder en de uitvoering is in ontwikkeling.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: In een uitvoeringsprogramma is planning opgenomen. In de regio is ingezet op transformatie
van BW en MO samen.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 14

Voortgang
Succesfactoren
•

Een goed, groot en actief netwerk van samenwerkende partners/professionals die bereid zijn om
gezamenlijk aan de opgaven te werken. De gedrevenheid en committment die we in de hele keten zien
om te werken aan de transformatie om daadwerkelijk te doen wat nodig is.

•

Beschikbaar stellen van middelen, zowel regionaal als lokaal, om deze beweging te maken en te
borgen. Zoals voor de pilots Gewoon Thuis en Samen Sterker in de Wijk.

Aandachtspunten
•

Het betreft een ‘samenlevingstransitie’: iedereen moet leren om met kwetsbare mensen om te gaan.
Dit betekent dat ook voor inwoners een cultuuromslag nodig is. Er moet draagvlak zijn voor mensen
met ander gedrag.

•

Met het oog op de transformatie en doordecentralisatie is het des te belangrijker dat de regio
eenduidige afspraken hanteert over de inrichting van wonen en zorg. Deze zijn van belang om dit
kwalitatief goed en efficiënt te kunnen uitvoeren en om te voorkomen dat bewoners rondom
gemeentegrenzen tussen wal en schip vallen.

•

Van belang is de betrokkenheid van cliënten in dit proces en/of deze beweging.

•

Meer uitstroom uit 24-uurs opvang en minder instroom.

•

Het mogelijk maken van op- en afschalen van ondersteuning, zodat de zorg meebeweegt met de
behoefte van de cliënt. Dit vraagt beschikbaarheid van ondersteuning in de wijk (24/7 beschikbaarheid),
met name in geval van crisis.

•

Passende dagbesteding; toewerken naar vraaggerichte vormen van leren en werken om echt aan te
sluiten bij de wensen en mogelijkheden van de client.

•

Preventie en clientondersteuning in de wijk vraagt om een steunstructuur rondom cliënten met
duidelijke samenwerkingsafspraken en aanspreekpunten voor de client.

Ondersteuningsbehoeften
•

Meer uitwisseling: Hoe gaan andere regio’s om met het verschil in schaalgrootte tussen gemeenten
binnen de regio?

•

Er zijn onvoldoende woningen beschikbaar, hier vraagt de regio nadrukkelijk aandacht voor.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 15

Regiobeeld Amersfoort
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
In de regio Amersfoort wordt samengewerkt volgens leidende principes. Belangrijkste hiervan zijn
weergegeven in onder andere het regionale beleidskader ‘Moed moet’ dat eind 2017 door de gemeenteraden in de regio Amersfoort is vastgesteld. In het beleidskader worden visie, uitgangspunten en doelen
voor opvang en bescherming omschreven waaraan de komende jaren gewerkt wordt. In het kort komt het
erop neer dat meer wordt ingezet op passende ondersteuning gericht op groei en versterken van de
zelfredzaamheid, participatie en herstel. Dit beleidskader is onlangs verlengd. Ook hebben gemeenten (in
december 2019) met elkaar afgesproken wat lokaal nodig is om preventie te stimuleren, hoe men regionaal
blijft samenwerken en zijn bepaalde uitgangspunten opnieuw bevestigd (zoals het inzetten op
ambulantisering). Dit is door de colleges vastgesteld. Alle gemeenten zijn uiteindelijk zelf verantwoordelijk
voor het inrichten van de lokale infrastructuur.
Eén aanbieder heeft recentelijk een pilot gedraaid, die gericht is op ambulantisering. Dit is een vorm van
Beschermd Thuis (BT). De regio wilt dit de komende twee jaar voortzetten in de regio en per 2023
meenemen in de inkoop. Zorgaanbieders worden betrokken bij de gesprekken om dit verder vorm te
geven. Of BT na 2023 onder regionale of lokale verantwoordelijkheid zal vallen, is nog niet bepaald.
Samenwerking
De gemeente Amersfoort en de regiogemeenten werken in regioverband samen aan de inkoop via het
Regionaal Inkoop- en Subsidiebureau (RISB). Het contractbeheer op het gebied van o.a. BW en de daarbij
behorende accountgesprekken ligt bij het RISB.
In de afspraken van december 2019 is opgenomen dat de regio het financiële model inricht op basis van
regionale solidariteit en het principe van verevening. De concrete uitwerking van het financiële sturingsmodel moet nog plaatsvinden. Ook de nog te maken landelijke keuzes spelen daarin mee.
Er zijn in een regiovisie geen afspraken over inkoop van BW-plaatsen buiten de regio opgenomen. Wel zijn
met de centrale toegang afspraken over de werkwijze bij plaatsing van een persoon in een BW buiten de
regio. Voor MO worden de afspraken landelijke toegang gevolgd; deze zijn ook opgenomen in de beleidsregels.
In de regio is voor de inkoop in het sociaal domein in 2020 gekozen voor een strategie van beheerste
innovatie. Uitgangspunt blijft het opbouwen en uitbreiden van langlopende partnerschappen met zorgaanbieders in een periode die zich kenmerkt door landelijke en regionale veranderingen. De komende jaren
wordt vormgegeven aan regionale afspraken hierover.
In december 2019 zijn afspraken gemaakt ter voorbereiding op de doordecentralisatie BW en MO vanaf
1 januari 2021. De regionale uitvoeringsafspraken gaan o.a. over de verantwoordelijkheidsverdeling tussen
gemeenten in de regio, de verdeling van het beschikbare budget en de wijze waarop samengewerkt wordt
met partijen in de regio. Zo worden onder andere de inkoop voor Ondersteuning met noodzakelijk verblijf

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 16

(beschermd wonen en de 24-uursvoorzieningen uit de maatschappelijke opvang) en de toegang (via een
Centrale toegang) regionaal voorgezet.
De ambtenaren van de verschillende gemeenten werken sinds juli 2020 samen in een regionaal team
(opgaveteam) om deze regionale afspraken verder uit te werken. De samenwerking tussen gemeenten
loopt over het algemeen goed. De uitdaging blijft om voldoende tijd en capaciteit in te kunnen zetten. Ook
is tijd en aandacht nodig om kennis over te dragen aan regiogemeenten gezien hun nieuwe rol.
De samenwerking met overige stakeholders verloopt over het algemeen goed. De zorgaanbieders zijn op
hoofdlijnen geïnformeerd over de ontwikkelingen in het zorglandschap in de regio en zijn betrokken bij de
verdere uitwerking van de verschillende deelopgaven (rond bijvoorbeeld op- en afbouw, spreiding van
voorzieningen).
Uitvoeringspraktijk
In het beleidskader is opgenomen de regionale visie in zowel de verblijfscapaciteit als de uitstroom naar
ambulante ondersteuning evenwichtiger te verdelen over gemeenten met inachtneming van de voorkeuren
van de cliënt. Dit is een uitdaging omdat locaties nu niet evenwichtig verdeeld zijn over de regio. Om de
locaties anders te spreiden moet rekening worden gehouden met de draagkracht en de lokale omstandigheden van de regiogemeenten en mogelijke schaalvoordelen. Een opgaveteam is bezig om hieraan
concrete invulling en uitvoering te geven. Uitgangspunt is dat de ondersteuningsvraag van de inwoners
centraal staat en een passend aanbod wordt gezocht.
Van alle locaties in de regio zijn locatieprofielen gemaakt. Er is nog geen duidelijk beeld over hoe locaties
concreet omgebouwd, opgebouwd of afgebouwd kunnen of moeten worden. Onder andere de overgang
van cliënten naar de Wlz en uittreding van Veenendaal uit de regio zorgen ervoor dat dit beeld nog niet
duidelijk is. Bovendien vraagt dit overleg met de ketenpartners, zoals aanbieders en cliënten(vertegenwoordigers).
Er zijn op dit moment geen concrete afspraken gemaakt over het specifiek aantal benodigde woningen
voor de uitstroom van BW en MO in de regio. Wel hebben afzonderlijke gemeenten afspraken met
corporaties over de uitstroommogelijkheden (bijvoorbeeld via beschikbaar aantal urgenties, directe
bemiddeling voor kwetsbare groepen enz.). Dit is nog een lokale aangelegenheid, regionaal wordt gekeken
of en waar afstemming rond dergelijke regelingen mogelijk is.
In de afspraken van december 2019 is opgenomen dat de toegang tot BW via de zogenaamde centrale
toegang en de bijbehorende zorgadministratie ook na 2021 te handhaven. Met dit team werken de
gemeenten efficiënter en effectiever door kennis en uitvoering op één plek samen te brengen. Ook wil men
betere monitoring op o.a. wachtlijsten en doorstroom. De lokale wijkteams van de gemeenten blijven
aanspreekpunt voor eerste aanmeldingen voor cliënten. Voor MO is de toegang op dit moment
gemandateerd aan de opvangorganisatie. Met de komst van de centrale toegang is beter zicht ontstaan op
de wachtlijst en het missend aanbod aan plekken in de regio.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 17

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Aanbieders, cliëntenraden en adviesraden. De regio is
vastgesteld door alle gemeenteraden uit de regio.

Betrokken stakeholder(s):
Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:

Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

Beperken administratieve lasten:

Door regionaal de inkoop en contractbeheer te organiseren.

Inzet op meerjarige contractering:

In de regio is voor de inkoop in het sociaal domein in 2020
gekozen voor een strategie van beheerste innovatie.
Uitgangspunt blijft het opbouwen en uitbreiden van langlopende
partnerschappen met zorgaanbieders. In de laatste inkoopronde
voor beschermd wonen is met het oog op deze veranderingen
gekozen voor een contractduur van één jaar, met mogelijkheid tot
vier keer een verlenging van één jaar.

Toelichting: Regionaal is een visie ontwikkeld op het toekomstige zorglandschap in het sociaal domein.
Eén van de voornemens daarin zijn langduriger overeenkomsten waarbij de verschillende onderdelen van
de Wmo meer aan elkaar gekoppeld zijn.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 18

Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: De regio heeft een implementatieagenda 2020-2021. Een exacte planning per onderdeel is nog
in ontwikkeling.

Voortgang
Succesfactoren
•

Heldere visie op het eindresultaat;

•

Betrekken van gemeenten, zorgaanbieders, corporaties en (vertegenwoordigers van) cliënten en
ervaringsdeskundigen;

•

Heldere verantwoordelijkheden en bevoegdheden;

•

Draagvlak bij gemeenten voor de komende ontwikkelingen.

Aandachtspunten
•

Vanwege de complexiteit en de samenhang met andere beleidsterreinen (zoals wonen) is het nodig dat
we integraal blijven werken, weten waar de ander mee bezig is;

•

Evenwichtige spreiding van voorzieningen en uitstroom;

•

Aansluitend bij mogelijkheden van gemeenten en het draagvlak bij alle gemeenten;

•

Niet de cliënt uit het oog verliezen.

Ondersteuningsbehoeften
Goede voorbeelden uit andere regio’s over de volgende zaken:
•

Het realiseren van afbouw van huidige voorzieningen BW (ambulantisering) en het daarvoor
beschikbaar maken van passende ambulante alternatieven;

•

Realiseren van voldoende woonconcepten voor uitstroom uit BW-/MO-voorzieningen incl. draagvlak in
wijken;

•

Afspraken over de spreiding van voorzieningen en over om- op- en afbouw van bestaande locaties;

•

Manieren om alle stakeholders, met name cliënten en ervaringsdeskundigen te betrekken bij de
doorontwikkeling van BW en MO.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 19

Regiobeeld Amsterdam-Amstelland
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
De regio is bezig met de omslag naar meer lokale aandacht voor en kennis over mensen die naast een
zorgvraag ook een huisvestingsvraag hebben. Dit zijn lang niet altijd mensen waarbij psychiatrische
problematiek op de voorgrond staat; het gaat ook vaak om economisch daklozen of mensen die net iets
meer moeite moeten doen om mee te komen. Met name die groepen kunnen meer lokaal worden
opgevangen en dit is ook de ambitie van de gemeenten. Om dit waar te kunnen maken, is veel tijd en
aandacht nodig, bijvoorbeeld om de benodigde kennis op te bouwen in het ambtelijk apparaat en in de
uitvoering (bijvoorbeeld kennis van ggz-problematiek en dak- en thuisloosheid in de sociale teams).
De gemeenten werken aan een beweging waarbij de persoon en zijn vraag centraal staat in plaats van het
aanbod. Hierbij wordt ook gedacht aan inzet van ervaringsdeskundigheid en creëren van ontmoetingsplekken. In Amsterdam worden mede hierom buurtteams opgezet die lichte ondersteuning kunnen bieden.
Een belangrijke randvoorwaarde voor het voorkomen van instroom en bevorderen van uitstroom bij
BW/MO is voldoende passende en betaalbare huisvesting. In het programma ‘Huisvesting kwetsbare
groepen’ heeft de gemeente Amsterdam afspraken gemaakt met woningcorporaties en zorgaanbieders
voor het realiseren van geschikte woningen voor verschillende doelgroepen, waaronder mensen die zonder
woning met zorg een beroep zouden doen op BW/MO. Hierbij is veel aandacht voor matching en draagkracht van wijken.
Samenwerking
Er zijn nog geen concrete afspraken over de gemeentelijke samenwerking vanaf 2022, maar het proces om
hiertoe te komen verloopt goed - zowel bestuurlijk als ambtelijk. Men denkt aan een aantal scenario’s voor
de aanpak van het financiële vraagstuk, met voor-/nadelen en risico’s/kansen. Vooralsnog is de gedachte
om het zo pragmatisch mogelijk te organiseren, door de budgetten voor BW/MO te bundelen, maar dit
moet nog verder worden uitgewerkt. Een vraag hierbij is bijvoorbeeld ook hoe omgegaan wordt met
cliënten van buiten de regio die zich melden.
Uitvoeringspraktijk
De lijn is al een aantal jaar om zoveel mogelijk mensen zelfstandig te laten wonen met begeleiding aan huis.
Afbouw van intramurale plekken heeft daarom al deels plaatsgevonden; de huidige inkoopronde is
gebaseerd op actueel zicht op aantallen en ondersteuningsbehoeften.
Preventie en vroegsignalering zijn belangrijk om te voorkomen dat problemen verergeren. Gemeenten
wisselen hierbij kennis en ervaring uit van goede werkwijzen. In de nieuwe inkoop is als eis meegegeven aan
zorgaanbieders om bij uitstroom uit verblijf te zorgen voor een goede overdracht naar het lokale team, om
gezamenlijk een zachte landing in de wijk te realiseren. Ook 24-uurs oproepbaarheid is een eis in de
inkoopvoorwaarden; planvorming van aanbieders hierover is bij de gemeenten nog niet bekend vanwege

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 20

de lopende inkoopprocedure. Verder zijn in de regio verschillende initiatieven voor economisch daklozen;
zo is de subregio Amstelland bezig met een passantenpension in een voormalige BW-locatie, wordt
expertise over deze doelgroep geregeld via detachering van een gespecialiseerde aanbieder in de sociale
teams in deze subregio en is Amsterdam bezig met begeleidingsplekken voor economisch daklozen.
Vanwege de gevolgen van COVID 19 is dit een groep die zeker aandacht verdient.
Verder werkt de regio aan kennisoverdracht van de centrale toegang naar de regio’s, zodat zij het eerste
gesprek goed kunnen voeren en zoveel mogelijk in de lokale situatie kunnen oplossen. Daarbij willen de
regiogemeenten mogelijk ook subregionaal werken: expertise kan niet in iedere gemeente worden
gebracht, daarvoor zijn subregionaal werkende consulenten een oplossing. De huidige centrale toegang
wordt een soort sparringpartner voor de regiogemeenten, om gebruik te kunnen maken van hun expertise.
Zodoende is er wel een uniforme werkwijze voor toegang tot intramurale zorg, maar kan men eerst
verkennen hoe lokaal kan worden aangesloten op de vraag.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Zorgaanbieders, woningcorporaties, ervaringsdeskundigen

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

Beperken administratieve lasten:

Op dit moment is een inkooptraject gaande dat door de centrumgemeente is georganiseerd, maar waarop zorgorganisaties voor alle
gemeenten konden intekenen. Zodoende geldt voor alle gemeenten
in de regio hetzelfde inkoopkader. Tegelijk worden de regiogemeenten betrokken bij uitwerking van de contracten en afspraken
over implementatie daarvan, zodat zij ook de ‘couleur locale’ kunnen
inbrengen. Verdere uitwerking hiervan is onderdeel van regioplan.

Inzet op meerjarige contractering:

De nieuwe contracten gaan over een periode van drie jaar met
mogelijkheid tot verlening van drie jaar en gaan per 2021 in. In de
inkoop is het onderscheid tussen BW en MO vervallen; er is sprake
van drie producten (beschermd verblijf, begeleid thuis en

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 21

respijtvoorzieningen) waarmee de doelgroepen van BW en MO
kunnen worden bediend.
Toelichting: De huidige regiovisie (Koersbesluit thuis in de wijk) is in 2016 vastgesteld en loopt tot en met
2020. Voor de nieuwe regiovisie is net een traject gestart, met onder andere twee regiosessies met de
betrokken gemeenten en een participatietraject voor betrokken stakeholders. Dit wordt een integraal
programma Dakloosheid voor de regio (met zorg, wonen, WBI et cetera). Daarnaast is een regioplan
(uitvoeringsagenda) opgesteld.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: De huidige visie gaat uit van sociale inclusie, de nieuwe visie bouwt daarop voort en
concretiseert dit in het licht van de doordecentralisatie. De huidige Dienstverleningsovereenkomst (DVO)
waarin de gemeente Amsterdam is gemandateerd voor de uitvoering van BW/MO wordt verlengd tot 2022.
Onderdeel van het regioplan is om deze afspraken opnieuw te bekijken en zo nodig aan te passen.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: Planning voor besluitvorming over de regiovisie is dec/jan in colleges en voorjaar 2021 in
gemeenteraden. Het regioplan (uitvoeringsagenda) wordt eind oktober ingebracht in het bestuurlijk
overleg.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 22

Voortgang
Succesfactoren
De open houding en betrokkenheid van alle gemeenten in de regio (zowel ambtelijk als bestuurlijk) draagt
bij aan een soepel proces.
Met het oog op de woningnood zijn afspraken met de corporaties van belang. Ook het benutten van sociale
huisvesting die op dit moment nog niet goed wordt benut en ombouw van 24-uurs voorzieningen naar
aanbod dat meer past bij de ondersteuningsbehoeften.
Aandachtspunten
Huisvesting is de grote bottleneck. Met het Programma Huisvesting kwetsbare groepen wordt hieraan
gewerkt, maar de 800 plekken die beschikbaar komen voor uitstroom uit BW/MO zijn lang niet voldoende.
Dit is een probleem dat zich niet makkelijk laat oplossen.
Ondersteuningsbehoeften
Duidelijkheid over objectief verdeelmodel en hoe dit uitpakt voor de financiën per gemeente is zeer
gewenst om tot definitieve keuzes te komen. Als meer lokaal moet worden opgepakt, vraagt dit om
capaciteit, het is nog de vraag of dit gefinancierd kan worden.
Door eerder uitstel blijft het gevoel op de achtergrond aanwezig of de doordecentralisatie uiteindelijk wel
doorgaat.
Goede voorbeelden van hoe andere gemeenten hiermee omgaan zouden de gemeenten prettig vinden.
Verder uiten gemeenten de wens dat informatie en besluiten vertaald worden naar de praktijk van kleinere
gemeenten, waar beleidsambtenaren vaak veel dossiers hebben en het lastig is om overzicht te houden.
Het is veel om allemaal te kunnen behappen, hiermee zou qua informatievoorziening richting college en
gemeenteraad meer rekening gehouden kunnen worden.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 23

Regiobeeld Oost-Veluwe
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
De inhoudelijke visie is opgenomen in de regionale Transformatie-agenda MO/BW 2016-2020 die medio
2017 in alle zes gemeenteraden is vastgesteld. De acht condities voor sociale inclusie komen daarin
uitgebreid aan de orde. De regiovisie is in intensieve en nadrukkelijke samenspraak met een breed scala aan
stakeholders tot stand gekomen door middel van diverse bijeenkomsten, inspraakreacties en adviezen van
de regionale Wmo-adviesraden. Cliënten, cliëntvertegenwoordigers en naastbetrokkenen zijn op
toegankelijke wijze betrokken geweest, o.a. op basis van een publieksversie van de regionale
Transformatie-agenda. In de tweede helft van 2020 zal deze regionale Transformatie-agenda worden
geëvalueerd en geactualiseerd wat moet resulteren in een regionaal Kaderdocument Beschermd Thuis
2022 - 2030. Hierbij zal een soortgelijk proces ingegaan worden om de stakeholders te betrekken. In het
voorjaar 2021 moet het nieuwe regionaal kaderdocument vastgesteld worden door de gemeenteraden.
Daarnaast zijn machtiging en mandatering van gemeente Apeldoorn formeel vastgelegd in collegebesluiten en is een Convenant regionale samenwerking Maatschappelijke Opvang en Beschermd wonen
Oost-Veluwe (Convenant MO/BW) gesloten. Bij de doordecentralisatie wil de regio uitgaan van GGZ in de
wijk als centraal concept. Dit is gezamenlijk met aanbieders, cliënt(vertegenwoordigers) en zorgverzekeraar in de Taskforce EPA vastgelegd in een ‘Werkprogramma GGZ in de wijk voor de periode zomer
2019 t/m 2021’. Dit is ook vertrekpunt voor het in ontwikkeling zijnde Ontwerp Beschermd Thuis 2030.
Mogelijk zal dit ook leiden tot het bijstellen van de regionale inkoop. De transformatie zit voornamelijk in
het vormgeven van de lokale infrastructuur. Daarvoor maken alle vijf regiogemeenten lokaal
jaarwerkplannen welke aansluiten op de regionale Transformatie-agenda (en vanaf 2021 het regionaal
Kaderdocument). Het doel is om de lokale infrastructuur GGZ sensitief te maken. Apeldoorn heeft als
centrumgemeente een plan van aanpak dak- en thuisloosheid gemaakt voor de regio. Het gesprek over het
meenemen van MO in de door-decentralisatie wordt in de regio dit najaar gevoerd als onderdeel bij het
verlengen en actualiseren van het Convenant MO/BW.
Samenwerking
Vanaf de start van de decentralisatie in 2015 hanteert de regio een regionaal samenwerkingsmodel van
gelijkwaardig partnerschap met gezamenlijke beleidsvorming en gezamenlijke inkoop. Vanuit de ketenpartners wordt met tevredenheid herkent dat de gemeenten onderling zo goed mogelijk samenwerken.
Met ingang van 1 januari 2015 is sprake van regionale inkoop voor MO/BW: alle zes gemeenten doen
gezamenlijk de aanbesteding en kopen alle MO/BW-producten gezamenlijk in. Inkoop 2019 is gezamenlijk
vormgegeven met Jeugd, Wmo en MO/BW in één meerjarige raamovereenkomst. Er wordt intensief
samengewerkt binnen de gemeenten ten aanzien van de inkoop. Er is een regionale vorm van bedrijfsvoering en regionale accountmanagement met één administratieprotocol voor aanbieders in de hele regio.
Contractmanagement/contractbeheer is lokaal ingevuld, maar wel regionaal vormgegeven. De gemeente

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 24

Apeldoorn verzorgt voor de gemeenten de back-office op het gebied van MO/BW. Apeldoorn ondersteunt
de lokaal georganiseerde toegang bij complexe casussen en landelijke toegang.
Apeldoorn verzorgt regionaal de toegang voor MO. De verdeling van het huidige beschikbare budget is
opgenomen in het regionale Convenant MO/BW, dat mei 2019 is ondertekend door de zes gemeenten. In
het convenant is vastgelegd dat de gemeenten vanaf 1 januari 2021 (wordt 1 januari 2022) een gezamenlijk
regionaal budget vormen voor de regionale cliënten en regionale voorzieningen. De gemeente Apeldoorn
zal ook na de doordecentralisatie optreden als budgethouder van het regionale budget. In het convenant is
een specificatie opgenomen welke cliënten en welke voorzieningen de gemeenten regionaal blijven
financieren en welke lokaal gefinancierd worden. In de periode tot 1 januari 2021 (wordt verlengd tot
1 januari 2022) delen de gemeenten regionaal de overschotten c.q. tekorten. Voor de invulling van de
financiële solidariteit zijn gedetailleerde spelregels gemaakt. Het voornemen is om het huidige convenant
met een jaar te verlengen tot 1 januari 2022 omdat dan pas de daadwerkelijke financiële herverdeling van
start gaat. Voor de periode vanaf 1 januari 2022 moeten diverse detailafspraken nog ingevuld worden. Dit
betreft met name de verdeelsleutel waarmee het regionale budget door de individuele gemeenten gevuld
gaat worden. De reden hiervoor is dat de uitkomsten van het objectieve verdeelmodel Beschermd Wonen
en de financiële doordecentralisatie nog niet bekend zijn. Daarnaast zijn landelijke en regionale
ontwikkelingen mogelijk aanleiding zijn om het regionale convenant dit najaar te evalueren en wellicht op
onderdelen bij te stellen. Hierover zijn de gemeenten met elkaar nog in gesprek.
Binnen de Taskforce EPA vindt structureel overleg, afstemming en samenwerking plaats met aanbieders,
zorgverzekeraar (Zilveren Kruis) en huisartsen. Cliënt(vertegenwoordigers) zijn volwaardig deelnemer van
de Taskforce EPA. De samenwerking loopt goed. Met de zorgverzekeraar loopt de regio gezamenlijk tegen
knelpunten aan in de wet- en regelgeving op het snijvlak van Zvw en Wmo. Bij alle regionale ontwikkeling
van documenten en bij het formuleren en uitvoeren van projecten worden afhankelijk van het onderwerp
cliënten, ervaringsdeskundigen, naasten, buurtbewoners, huurdersbelangenverenigingen, dorps- en
wijkraden, welzijnsnetwerken, zorgaanbieders, welzijnspartijen, eigen initiatieven, ect. betrokken. Ten
behoeve van het continue aanhaken is er een jaarlijkse cliëntenavond waarvoor ook huurdersbelangenverenigingen en dorps- en wijkraden worden uitgenodigd. Er is twee keer een thema-avond georganiseerd
vanuit de gemeenten en ervaringsdeskundigen om in te gaan op specifieke vragen vanuit cliënten, dit
wordt als zeer positief ervaren.
Uitvoeringspraktijk
De afspraken welke voorzieningen lokaal ingevuld moeten worden staan uitgebreid beschreven in de
Transformatie-agenda MO/BW 2016-2020. Hier wordt invulling aan gegeven met de lokale jaarwerkplannen van alle regiogemeenten. Voor wat betreft de regionale algemene voorzieningen en maatwerkvoorzieningen gaat de regio uit van een gezamenlijk regionaal aanbod met regionale financiering. De
beschikbaarheid van lokale deskundigheid is laatste jaren sterk verbeterd. De gemeente Apeldoorn
verzorgt coaching lokaal om ervaring/kennis op peil te houden. Hoe de gemeenten in regioverband de
beschikbaarheid en continuïteit van zorgfuncties borgen is vooral afhankelijk van de financiële mogelijkheden binnen het nieuwe objectieve verdeelmodel, dit zal verder meegenomen worden in de ontwikkeling
van het nieuwe Ontwerp Beschermd Thuis 2030.
De regio heeft deelgenomen aan het actieprogramma Weer Thuis. Hierbij is onderzoek gedaan naar het
scheiden van wonen en zorg. Over de spreiding van Beschermd wonen locaties en de uitstroom van
Beschermd wonen (tussenvormen en zelfstandig wonen) gaat de regio dit najaar in gesprek met elkaar,
maar ook met zorgaanbieders en woningcorporaties op basis van een onderzoek door Companen.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 25

Met de woningcorporaties en de huurdersbelangenverenigingen zijn de afspraken lokaal per gemeente
gemaakt en vastgelegd in woonagenda’s, prestatieafspraken en opstapregelingen. Dit is in alle zes
gemeenten afgerond.
Voor ambulante ondersteuning is het belangrijk dat vanuit het cliëntperspectief gekeken wordt naar
tussenoplossingen. Herstelplein Korak is opgezet door ervaringsdeskundigen om in de regio bij te dragen
aan ambulante ondersteuning. Het credo is ‘van je huis een thuis maken’. Er zijn tussenvormen van wonen
nodig voor duurzaam uitstromen. Lokaal wordt de samenwerking met wonen opgezocht, mede voor het
ontwikkelen van een woonzorgvisie. In de inkoop zijn logeer en timeout als producten meegenomen, maar
het aanbod blijft achter. Het voornemen is om hierop met aanbieders te bezinnen. Toeleiding naar werk en
dagbesteding wordt afgelopen jaren regionaal ondersteund in IPS-trajecten en Krachtwerk met o.a.
financiering uit het regionale MO/BW-budget. Op alle niveaus moet tussen de arbeidsmarkt en de
zorgmarkt afstemming gezocht worden om stappen richting participatie/werk te borgen voor deze
doelgroep. Aanbieders hebben onderling ketenoverleg over de plaatsing van zeer complexe casussen.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Zorgaanbieders, woningcorporaties en huurdersbelangenorganisaties, cliënten, cliëntraden, ervaringsdeskundigen en
naastenraden van de vijf grootste zorgaanbieders, dorps- en
wijkraden, verenigingen van huurdersorganisaties, familieraad van
een GGZ-aanbieder en begeleiders/hulpverleners van de
gecontracteerde zorgaanbieders.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:

NVT

Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

Beperken administratieve lasten:

Regio Oost-Veluwe kent vanaf 1 januari 2019 één regionale raamovereenkomst met één set van regionale tarieven en administratieve
protocollen voor acht gemeenten (waaronder de zes MO/BWgemeenten) die van toepassing is op alle maatwerkvoorzieningen
Jeugd, Wmo en MO/BW. De raamovereenkomst voldoet ook aan een
van de drie uitvoeringsvarianten én voldoet voor zowel Jeugd als
Wmo aan de AmvB reële tarieven.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 26

Inzet op meerjarige contractering:

Onze huidige raamovereenkomst Jeugd, Wmo en MO/BW loopt
van 1 januari 2019 tot 1 januari 2022.

Toelichting: Afspraken over inkoop van plekken buiten de eigen regio is vooralsnog niet nodig geweest.
In het Midden-Oosten-verband heeft de regio Oost-Veluwe met omringende centrumgemeenten
hierover informele afspraken gemaakt. Pas bij de implementatie van het wetsvoorstel Woonplaatsbeginsel
BW wordt deze vraag opportuun. De regio plaatst momenteel relatief weinig cliënten in andere regio’s, dit
komt omdat er een ruim en gevarieerd aanbod in de eigen regio is. De wijze waarop niet-vrijblijvende
governance is gekozen wordt meegenomen in het regionaal kaderdocument Bescherm Thuis 2022-2030,
totdat deze afspraak is afgehecht blijft de wethouder van de centrumgemeente formeel aanspreekpunt in
zijn rol als voorzitter van het Regionaal Bestuurlijk Overleg Beschermd Thuis.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: Afspraken over de wijze waarop tijdens de overgangsfase geborgd wordt dat bestaande en
nieuwe cliënten weten waar ze aan toe zijn is niet relevant in regio Oost-Veluwe. De financiële afspraken
tussen gemeenten zijn niet gecommuniceerd met cliënten. Voor de cliënten verandert er niets omdat de
toegang nu ook al lokaal is belegd en er lokaal over de toekenning wordt besloten.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: Er ligt een plan van aanpak en concrete planning om te komen tot een evaluatie en
actualisering van de Transformatie-agenda MO/BW, hetgeen moet leiden tot een regionaal Kaderdocument Beschermd Thuis 2022 – 2030.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 27

Voortgang
Succesfactoren
•

Oprichting van Korak en positie van ervaringsdeskundigen in de regio.

•

Regionale vaste kern van cliënt-vertegenwoordigers/ervaringsdeskundigen.

•

Goed functionerend bovenregionaal meldpunt: Zowel het meldpunt voor verwarde personen als het
meldpunt in het kader van de Wet verplichte GGZ zijn ondergebracht bij de GGZ-crisisdienst.

•

Alle zes gemeenten hebben een woonagenda en prestatie-afspraken gemaakt met voldoende
aandacht voor de GGZ-doelgroep. De uitstroom naar sociale huurwoningen is goed geregeld in een
Opstapregeling in alle zes gemeenten.

•

Goede regionale samenwerking onderling en met stakeholders: verbondenheid en vertrouwen.

•

Het oorspronkelijke regioplan: de visie uit de Transformatie-agenda MO/BW 2016-2020 mag nog
steeds op breed draagvlak rekenen.

Aandachtspunten
•

De financiële situatie in de regio wordt door de gemeenten somber ingeschat na de invoering van het
objectieve verdeelmodel voor Beschermd wonen. Er zijn zorgen over of vraag en aanbod in balans
gehouden kunnen worden met de financiële mogelijkheden binnen de regio.

•

De inschatting is dat 40-50% van het Beschermd wonen klantbestand overgeheveld wordt naar de Wlz.
De regio kan nog niet goed overzien welke effecten dat heeft op het gemeentelijk zorglandschap en de
relatie met de grotere zorgaanbieders.

•

Ontwikkeling van GGZ in de wijk verloopt gestaag, maar kan een flinke impuls gebruiken.

•

Er zijn landelijke randvoorwaarden nodig op gebied voor het financieren van zaken op het snijvlak van
Zvw en Wmo.

•

Het realiseren van tussenvormen zoals in de luwte wonen in Heerde is nog slechts op enkele plekken
gerealiseerd.

•

Er worden schotten tussen werk en zorg ervaren. De ruimte van inzet van IPS voor MO- en BW-klanten
met MO/BW-budget als aanvulling op de participatie wet verdwijnt mogelijk na het nieuwe
verdeelmodel.

Ondersteuningsbehoeften
•

Duidelijkheid rondom het objectieve verdeelmodel Beschermd wonen. Vertraging van het afronden
van het nieuwe Convenant geeft onzekerheid.

•

Voldoende personele capaciteit en expertise voor beleidsontwikkeling en implementatie van het beleid
Beschermd Thuis binnen de regio (zowel bij centrumgemeente als regiogemeenten).

•

Landelijke aanpak voor het terugdringen van personeelstekorten en wachtlijsten in de GGZ.

•

Aandacht voor het oplossen van (landelijke) knelpunten rondom financiering op het snijvlak van Zvw en
Wmo.

•

Er moeten voldoende financiële middelen zijn voor de opgave, ook voldoende budget in de afbouwfase
de komende tien jaar.

•

Werkbaar wetsvoorstel woonplaatsbeginsel, het liefst met instemmingsrecht voor de BW-gemeenten.

•

Heen en weer bekendheid op alle niveaus (landelijk tot lokaal) tussen zorg en werk, en goede
communicatie hierover.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 28

•

Aanbieders hebben tijd nodig om de organisatie aan te passen na bekendmaking van het verdeelmodel
en de definitieve uitstroom naar de Wlz, bijv. om een locatie te sluiten. Dit kost zowel bij aanbieders als
bij gemeenten veel (administratieve) personele inzet.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 29

Regiobeeld Centraal Gelderland
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
Het ‘Transformatieplan Beschermd Thuis: Beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2019 – 2021’ is
vastgesteld door alle regiogemeenten van Centraal Gelderland (voor MO valt Wageningen onder Ede). Er is
regionale steun voor de bestuurlijke uitgangspunten bij de implementatie van de visie. Bij de totstandkoming van het plan hebben stakeholders onderwerpen meegegeven. Men wil samen optrekken in de
transformatie met als speerpunten: extra inzet op preventie en versterking van de lokale ondersteuningsstructuur. Bij MO/BW zijn parallelle opgaven in de regio bij de preventie van instroom en het bevorderen
van de uitstroom. Er is overlap in de opgave tussen beide onderwerpen die hun eigen dynamiek kennen.
Binnen de regio zijn veel plaatsen voor BW, dit geeft zorgen over de financiële component. De regio sluit
niet uit dat zij mogelijk een claim bij het Rijk neerlegt als zij de uitkomst van het verdeelmodel niet passend
vindt. De onduidelijkheid belemmert het gesprek over de inhoud en maakt het lastiger om in co-creatie met
zorgaanbieders samen te werken.
Samenwerking
De samenwerking op bestuurlijk en ambtelijk niveau ervaart men als positief. Bij het onderwerp BW werkt
men binnen de regio samen via themabijeenkomsten uit het programma Samen aan Zet, gesprekken in het
kader van vernieuwing inkoop, diverse lokale gemeentelijke bijeenkomsten en het benaderen en betrekken
van ervaringsdeskundigen.
Er is een regionale werkgroep ‘beschermd thuis’, een regionaal overleg dat zich richt op inkoop waar de
verschillende contractmanagers aanwezig zijn. Ook is er een breed portefeuilleoverleg over dit onderwerp.
Daarnaast fungeert een stuurgroep van vijf wethouders als opdrachtgever. Het belang van het onderwerp
wordt breed onderkend.
Op het gebied van governance zijn enkele modellen ontwikkeld die worden voorgelegd en in samenhang en
volgend op de andere onderwerpen bestuurlijk besproken.
Financiële solidariteit is één van de bestuurlijke uitgangspunten. Centraal Gelderland is een nadeelregio.
Vastgelegd is dat de inkomsten uit de regiogemeenten centraal worden ingezet voor BW in de gehele regio.
Zowel vanuit de inhoud als vanuit financiële overweging is vastgesteld dat extramuralisatie noodzakelijk is
met spreiding over de gehele regio. Echt doorrekenen van de scenario’s is pas mogelijk als het financiële
verdeelmodel bekend is. Gemeenteraden worden hierover geïnformeerd in afwachting van besluitvorming.
De zorgaanbieders willen graag intensiever worden betrokken bij de uitwerking van de uitgangspunten die
in de visie zijn vastgelegd.
Uitvoeringspraktijk
De bestuurlijke uitgangspunten zijn vastgesteld. Voor de nadere uitwerking van de verschillende
onderwerpen als toegang, spreiding, contractering, ambulantisering is nadrukkelijk gekozen om steeds het

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 30

totaalbeeld in zicht te houden. Als alle dossiers helder zijn en de onderlinge invloed duidelijk is kan het
integrale plan in de uitwerking worden vastgesteld.
De regio Centraal Gelderland moet een afbouw van intramurale capaciteit bewerkstellingen vanwege
overcapaciteit. Een zorgaanbieder geeft aan dat in de afgelopen jaren al 20 tot 25% is afgebouwd.
Verwacht wordt dat nog afbouw van 200 plekken nodig zal zijn. Knelpunt bij het huisvesten van deze
categorie binnen de gemeente Arnhem is dat in de prestatieafspraken is vastgelegd dat 20% maatwerk
mag worden uitgevoerd, maar daar gaat men nu al overheen.
Naast beschikbaarheid van woningen is ook de beschikbaarheid en het regelen van ambulante begeleiding
een vraagstuk. Dit kan ook de leefbaarheid in de wijk onder druk zetten en vraagt om integrale samenwerking op wijkniveau. Verbetering hiervan is voorwaardelijk het voor slagen van de doordecentralisatie. In
de regio probeert men via spreiding hier ook aan bij te dragen. Er zijn wel initiatieven ter verbetering, maar
dit vraagt nog meer aandacht.
In de gemeente Arnhem is het project ‘Doorbraak naar wonen’ gestart. Naast werken aan een oplossing wil
men ook aan de slag met de preventie om MO/BW te voorkomen. Daarnaast is het ook belangrijk om
intramurale capaciteit beschikbaar te hebben als dat nodig is.
Het justitieel domein/forensische zorg is niet geheel inzichtelijk, men is nog zoekende hoe hier mee om te
gaan. Het vraagt om verbinding op strategisch niveau tussen beide domeinen die nu gescheiden zijn.
Hierbij wordt opgemerkt dat dit ook kansen biedt.
Vanuit de nieuwe vorm van samenwerking wordt centraal ingekocht en gecontracteerd met daarbij de
verwachting dat minder partijen gecontracteerd worden. Op het gebied van toegang zijn verschillende
scenario’s bedacht, de huidige gemeentelijke uitvoering is betrokken. Het wenselijke scenario wordt
bestuurlijk voorgelegd. Op een later tijdstip worden de zorgaanbieders die hier behoefte aan hebben ook
betrokken.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Er zijn per gemeente gesprekken gevoerd met vertegenwoordiging
van adviesraden, gecontracteerde aanbieders, ervaringsdeskundigen
en woningcorporaties.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 31

Beperken administratieve lasten:

Er is sprake van gezamenlijke inkoop en administratie. Bij de
uitwerking van de afspraken wordt aansluiting gezocht met
landelijk beschikbare varianten. Voor MO via het landelijke
systeem (VGGM) met een clientvolgsysteem.

Inzet op meerjarige contractering:

Uitgangspunt is duurzame lange termijn afspraken met een beperkt
aantal aanbieders.
Bij MO is sprake van subsidierelaties.

Toelichting: De bestuurlijke uitgangspunten zijn vastgesteld. Voor de nadere uitwerking van de
verschillende onderwerpen wil men steeds het totaalbeeld in zicht te houden. Als alle dossiers helder zijn en
de onderlinge invloed duidelijk is wordt het integrale uitwerkingsplan vastgesteld.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: De bestuurlijke uitgangspunten zijn vastgesteld, de diverse onderwerpen worden nu
uitgewerkt.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: Er is een spoorboekje (2019 – 2021) met globaal tijdpad voor de verdere uitwerking. Vanwege
de temporisering bij MO is de nadruk nu gelegd op BW. Het jaar 2021 wordt gezien als een overgangsjaar.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 32

Regiobeeld Noord en Midden-Drenthe & Zuidwest-Drenthe
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
De colleges van de negen gemeenten van de regio rond Assen hebben in 2020 het Regioplan BW/MO
vastgesteld, waarin de regiovisie is beschreven voor de ondersteuning aan de doelgroep BW en MO vanuit
de ambitie van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis. Deze visie is ook de grondslag geweest voor de
nieuwe inkoop BW voor de negen regiogemeenten per 1 juni 2020. Naast BW is hierbij een nieuw product
ingekocht, Thuiswonen+. Voor de uitvoering van het Regioplan is een werkagenda en een projectplan
gemaakt en twee externe projectleiders aangetrokken. Drie ambtelijke werkgroepen (beleid, toegang en
financiën) met vertegenwoordigers uit de negen gemeenten zijn in augustus gestart en leveren voor het
eind van dit jaar (scenario’s voor) de uitvoeringsafspraken op. In navolging van de NvO en de verdere
landelijke besluitvorming kunnen in 2021 onderdelen aan het Regioplan worden toegevoegd (met name de
regionale samenwerking in het kader van het woonplaatsbeginsel en de governance-structuur in de regio).
Daarna wordt het voorgelegd aan de gemeenteraden.
Samenwerking
De gemeenten in de centrumregio Assen hebben besloten zich informeel te splitsen in twee nieuwe regio’s
per 1-1-2022. Deze keuze is voortgekomen uit de wens om aanbod zo dicht mogelijk bij inwoners te kunnen
organiseren en dat zoveel mogelijk in samenhang te doen. De splitsing vraagt om uitwerking van een
regionaal verdeelmodel voor het financiële budget. In dit verdeelmodel wordt ook het ingroeipad van 10
jaar vanaf 2022 meegenomen. Afspraken over governance en samenwerking moeten per subregio worden
gemaakt, net als afspraken over spreiding van voorzieningen en inrichting van de toegang. De drie
genoemde werkgroepen bereiden deze keuzes voor. Vooralsnog hebben de bestuurders zich alleen
uitgesproken over de inhoudelijke ambities (bijvoorbeeld continuïteit van zorg) en niet over financiële
solidariteit. Duidelijkheid over het objectief verdeelmodel is hiervoor van belang.
De samenwerking met stakeholders vindt plaats in programma's, projecten, keten- en bestuurlijke
overleggen en verloopt naar tevredenheid. Er is een goede samenwerking met zorgaanbieders en
woningcorporaties in het programma Weer Thuis. De ambitie van dit programma is uitstroom uit BW en
MO te bevorderen door afspraken te maken over aanbod van woningen, regionale spreiding van cliënten en
zachte landing in de wijk. Met de ketenpartners MO is er samenwerking voor de vernieuwing van de MO en
voor het plan van aanpak terugdringen dak- en thuisloosheid. Voor de ambulantisering in de wijken lopen er
projecten van Optimaal Leven, waarbij ook samenwerking is met de GGZ.
Uitvoeringspraktijk
Voorzieningen voor BW/MO bevinden zich nu vooral in de grotere kernen. Als cliënten in de kleinere kernen
gehuisvest gaan worden, moet de beschikbaarheid van zorgvoorzieningen daar wel geborgd zijn.
Begeleiding, activiteiten voor zinvolle dagstructuur en draagkracht van wijken zijn een lokale
verantwoordelijkheid. Dit moeten de gemeenten nog verder oppakken en krijgt uitwerking in lokale

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 33

uitvoeringsplannen Beschermd thuis. Hierin komen thema’s terug als de doelgroep leren kennen, variatie in
ondersteuningsaanbod, verbeteren van de ketensamenwerking met lokale partners en interne
samenwerking met andere afdelingen binnen gemeenten (woonvisie, schuldhulp, openbare orde en
veiligheid), werken aan preventie en vroegsignalering.
De regio is bezig om goed zicht te krijgen op huidige aantallen en prognoses voor de intramurale BW,
rekening houdend met uitstroom naar Thuiswonen+, de openstelling van de Wlz én het gegeven dat wonen
in de wijk niet voor iedere cliënt de beste oplossing is. Via een eigen monitor BW kan de regio per
regiogemeente de vraag en het aanbod BW inzichtelijk maken. Dit najaar moet helder zijn wat er in de
regio nodig is, hoe het aanbod verspreid moet en kan worden over de gemeenten en of bepaalde
specialistische voorzieningen gecreëerd moeten worden (bijv. BW waar middelengebruik is toegestaan). De
transformatieopgave voor MO hangt nauw samen met BW, de bedoeling van de regio is om MO en BW als
keten in te kunnen richten. Voor MO verloopt de toegang via de aanbieders en dat blijft vooralsnog het
geval.
De communciatie naar cliënten over en tijdens de overgangsfase zal in nauw overleg met de zorgaanbieders worden opgepakt. Inbreng van ervaringsdeskundigen en/of cliënten in dit proces is aanwezig en
geborgd.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Ervaringsdeskundigen, zorgaanbieders, zorgverzekeraar, corporaties
en ketenpartners MO. Tijdens een bijeenkomst voor de gemeenteraad en adviesraden in Assen zijn de opgaven gedeeld en is tevens
input opgehaald voor de visie.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

Beperken administratieve lasten:

Er is nu sprake van regionale inkoop voor BW, waarbij gemeente
Assen het contractbeheer uitvoert. Na de informele splitsing wordt
dit, naast Assen, bij een andere gemeente belegd. De bedoeling is om
inkoopvoorwaarden, datasets voor monitoring en dergelijke wel
onderling te blijven afstemmen, om administratieve lasten voor
aanbieders niet te vergroten door de splitsing. De verantwoordelijk-

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 34

heid voor Thuiswonen+ komt lokaal te liggen, waarover nog
afspraken worden gemaakt.
Inzet op meerjarige contractering:

De regio heeft nu meerjarige contracten met opties van verlenging en
ruimte voor innovatie. Deels via een innovatiebudget is in de nieuwe
inkoop met de zorgaanbieders een transformatieopgave
overeengekomen voor de beweging van beschermd wonen naar
beschermd thuis.

Toelichting: In navolging van de NvO zullen er onderdelen aan de Regiovisie worden toevoegd. Afspraken
over niet-vrijblijvende governance zijn onderdeel van het project voor de doordecentralisatie en wordt met
spoed opgepakt voor de inrichting van het bestuurlijk netwerk BW-MO. Duidelijkheid over landelijke
ontwikkelingen, zoals het objectief verdeelmodel en het woonplaatsbeginsel, is hierbij dringend gewenst.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: Op dit moment geeft de regio uitvoering aan het regioplan. Daarvoor is een projectplan
gemaakt en drie werkgroepen ingericht, waarin onder meer de bovenstaande onderwerpen zijn
opgenomen.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: In het projectplan is een heldere planning opgenomen, zodanig dat de regio op 1 januari 2022
klaar is voor de decentralisatie.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 35

Voortgang
Succesfactoren
▪
▪
▪
▪
▪
▪

Goede samenwerking met de belangrijkste stakeholders (corporaties, zorgaanbieders,
regiogemeenten).
Veel draagvlak, commitment en enthousiasme voor de ambitie van beschermd wonen naar beschermd
thuis.
Een aantal bevlogen trekkers op dit onderwerp.
De schaalgrootte van de regio: we kennen elkaar en weten elkaar snel te vinden.
Transparantie, begrip voor ieders belangen, en elke keer weer de inwoner centraal stellen voor wie we
het doen.
De regio is trots op de voortgang op de uitvoering van het regioplan en op de nieuwe inkoop.

Aandachtspunten
▪
▪
▪
▪
▪
▪
▪
▪
▪
▪
▪

Implementatie: Hoe kom je echt tot het doen wat is afgesproken.
Tijd: Dit is een proces dat echt tijd vraagt, ook van alle betrokkenen.
Complexe opgave met afhankelijkheden van externe partners;de voortgang met elkaar bewaken voor
het resultaat en een integrale aanpak.
De financiële risico's gerelateerd aan de enorme tekorten in het sociale domein.
Woonopgave, vanwege het tekort aan woonplekken.
Ontwikkelen van tussenvormen van wonen.
Regionale spreiding, hoe verleiden we inwoners BW te verhuizen naar een andere gemeente dan de
BW-gemeente.
Toerusten van de wijken (inclusie) zodat inwoners met en zonder ondersteuningsvraag prettig kunnen
samenwonen. Draagkracht in de wijken versterken (leefbaarheid).
Snel op- en af kunnen schalen.
Voldoende voorzieningen voor zinvolle dagbesteding.
Randvoorwaardelijk voor de beweging naar Beschermd Thuis zijn: commitment en draagvlak bij
gemeenten, aanbieders en corporaties en voldoende middelen (capaciteit, geld en tijd) bij gemeenten
voor de implementatie. Verder is goede samenwerking in de regio tussen gemeenten en met
stakeholders randvoorwaardelijk.

Ondersteuningsbehoeften
Er is op dit moment geen concrete ondersteuningsbehoefte in de regio, maar wel behoefte aan goede
voorbeelden. Bijvoorbeeld over de informele splitsing in twee regio’s en hoe dit uitgewerkt wordt in een
regionaal verdeelmodel en samenwerkingsovereenkomst. Andere onderwerpen waar de regio inspiratie
voor kan gebruiken, zijn het waarborgen van continuïteit van zorg (onder andere met het oog op de
verschillen tussen stedelijk gebied en platteland) en de samenwerking met partners (een goede balans
vinden tussen enerzijds alle partijen betrekken en anderzijds vaart maken).
Verder moeten nog veel zaken worden uitgewerkt en het kan zijn dat daar vragen bij ontstaan. Het is
daarom mooi dat de verbinding met de VLOT-adviseur is gelegd.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 36

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 37

Voortgang
Succesfactoren
--Aandachtspunten
Voor de regio zijn de onderwerpen voldoende financiële middelen, voldoende woonplekken en een goede
samenwerking binnen de regio voorwaardelijk. Deze behoeven constant aandacht. Daarnaast vraagt de
regio aandacht voor preventie.
Als ondersteuning op het gebied MO is ingebracht dat men een grotere inzet van de regiogemeenten op
het gebied van preventie (voorkomen dakloosheid), kortdurende crisisopvang en nazorg (uitstroom) wil
bereiken.
Ondersteuningsbehoeften

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 38

Regiobeeld Bergen op Zoom
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
De visie van de regio op de condities voor sociale inclusie van de commissie Dannenberg staat beschreven
in het ‘Regionaal Uitvoeringsplan BW/MO’ van mei 2020 vastgesteld door alle colleges. De regiovisie is voor
vaststelling ambtelijk en bestuurlijk besproken in alle gemeenten. De regiovisie is verstuurd naar
zorgaanbieders en woningbouwcorporaties. Cliëntvertegenwoordiging is niet expliciet betrokken, mede
vanwege het tijdsaspect. Een belangrijk onderdeel van de visie is om de doelgroep die gebruikmaakt van
voorzieningen in het kader van maatschappelijke opvang, beschermd wonen en ambulante begeleiding
meer vraaggericht en flexibel te gaan ondersteunen en om meer nadruk te gaan leggen op de
zelfredzaamheid van de cliënt. Daarnaast heeft centrumgemeente Bergen op Zoom een brede aanpak daken thuisloosheid geschreven ‘Een Eigen Plan, Een Eigen Plek’. Daarin beschrijft de centrumgemeente hoe
de maatschappelijke opvang anders kan worden georganiseerd en de maatregelen die zij willen nemen ter
voorkoming van dak- en thuisloosheid.
Samenwerking
Binnen de regio wordt momenteel gewerkt aan het maken van concrete uitvoeringsafspraken voor
governance, samenwerking tussen gemeenten en samenwerking met stakeholders. De samenwerking
tussen de gemeenten is tot dusver altijd soepel verlopen; er is onderling vertrouwen. De huidige
samenwerkingsstructuur staat beschreven in een convenant. In het uitvoeringsplan is de wens uitgesproken
om de tot dusver opgebouwde relatie in stand te houden met gezamenlijke inkoop van beschermd wonen,
structurele afstemming tussen de zes gemeenten op bestuurlijk niveau, intensieve samenwerking tussen de
beleidsadviseurs en intensieve afstemming tussen de betrokken Wmo-consulenten. Daarnaast vinden
diverse formele en informele overleggen plaats met zorgaanbieders voor het beschermd wonen en
maatschappelijke opvang, woningbouwcorporaties en het zorg- en veiligheidshuis. De samenwerking met
stakeholders zal echter moeten worden geïntensiveerd om de opgaven die er zijn tot een succes te maken.
Er wordt bekeken of een bredere overlegstructuur nodig is waarin ook andere ketenpartners worden
meegenomen, bijvoorbeeld politie.
In 2019 is in een bestuurlijk overleg een richting gekozen voor de verdeling van verantwoordelijkheden
tussen gemeenten in de regio: gezamenlijke uitvoering en financiering van de maatschappelijke opvang,
verslavingszorg en OGGZ en lokale uitvoering en financiering van beschermd wonen. Vanaf 2022 wordt het
budget voor beschermd wonen in stappen verdeeld over de regiogemeenten. De regiogemeenten worden
zelf verantwoordelijk voor het stellen en financieren van indicaties. De centrumgemeente blijft de lopende

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 39

indicaties van beschermd wonen cliënten financieren. Er moeten nog afspraken gemaakt worden over
financiële solidariteit.
Uitvoeringspraktijk
In het project ‘de juiste ondersteuning op de juiste plek’ wordt er vervolg gegeven aan het uitvoerings- en
implementatieplan. Onderdeel van dit project is het in kaart brengen van het huidige aanbod en hoe deze
zich verhoudt tot het gewenste toekomstige aanbod op korte en middellange termijn. Dit inzicht is nodig
om concrete uitvoeringsafspraken te maken over het aantal, type en spreiding van voorzieningen en
woningen. Daarnaast is aandacht voor afspraken voor het succesvol huisvesten en begeleiden van de
doelgroep in de wijk. Gemeenten, zorgaanbieders en woningbouwcorporaties zijn hierbij betrokken.
Binnen de regio wordt gewerkt aan het maken van concrete uitvoeringsafspraken voor de wijze waarop de
overgangsfase wordt ingericht. Wel staan in het uitvoeringsplan richtingen. Het jaar 2021 wordt een
leerjaar waarbij medewerkers van regiogemeenten intensief optrekken met medewerkers van de
centrumgemeente om de toegang, indicatiestelling en cliëntopvolging goed in te richten en zich eigen te
maken. Cliënten met een lopende indicatie gaan pas ‘over’ naar de gemeente van herkomst als er een
herindicatie of verlening nodig is.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Centrumgemeente, regiogemeenten, zorgaanbieders en
woningbouwcorporaties.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

Beperken administratieve lasten:

De regio zet in op een gezamenlijk inkooptraject voor
beschermd wonen vanaf 2022, waarbij alle gemeenten
dezelfde overeenkomst sluiten met aanbieders voor
beschermd wonen en dezelfde producten en tarieven
hanteren.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 40

Inzet op meerjarige contractering:

De wijze waarop de regio wil inzetten op innovatie
ingezet op meerjarige contractering moet nog worden
bekeken.

Toelichting: De Norm van Opdrachtgevers wordt deels ervaren als een herhaling van zetten. De regio heeft
de wens uitgesproken de punten uit de Norm van Opdrachtgeverschap zoveel mogelijk te kunnen
verwerken in de bestaande stukken.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: De regio was in 2018 voornemens om beschermd wonen en maatschappelijke opvang
gezamenlijk te doordecentraliseren. Toen door de experticegroep is besloten de doordecentralisatie van
maatschappelijke opvang uit te stellen tot 2026 heeft de regio besloten deze lijn te volgen. Momenteel
worden uitvoeringsafspraken gemaakt over de verbinding tussen beschermd wonen en maatschappelijk
opvang.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: De planning voor de ontwikkeling en realisatie van afspraken staat beschreven in het
‘Implementatieplan Doordecentralisatie Beschermd Wonen’.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 41

Voortgang
Succesfactoren
Een belangrijke succesfactor is goede samenwerking tussen gemeenten en met stakeholders. Partijen
hebben onderling vertrouwen in elkaar. Daarnaast treden de centrum- en regiogemeenten als
gelijkwaardige partners op.
Aandachtspunten
Een aandachtspunt is de vertraging met betrekking tot het nieuwe verdeelmodel en de uitwerking van het
woonplaatsbeginsel. De onduidelijkheid die er nog is werkt als een rem op de doorontwikkeling en het
kunnen maken van concrete uitvoeringsafspraken. Ondanks dat de samenwerking goed loopt blijft het ook
een aandachtspunt. Het vergt veel energie en tijd om alle betrokken partijen op één lijn te krijgen en
houden. Tijdsdruk maakt dat onderwerpen niet altijd zorgvuldig kunnen worden afgestemd zoals gewenst.
Het realiseren van voldoende tijdelijke (doorstroom)woningen is ook een aandachtpunt. Er wordt
momenteel vooral gekeken naar de mogelijkheden die flexibele woningen kunnen bieden.
Ondersteuningsbehoeften
Er is behoefte aan heldere informatie over de verwachtingen ten aanzien van de Norm van
Opdrachtgeverschap: moet er een nieuwe regiovisie worden opgesteld terwijl er al een uitvoeringsplan
beschermd wonen en maatschappelijke opvang is. Daarnaast is behoefte aan goede en praktische
voorbeelden uit het land.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 42

Regiobeeld Breda
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
De visie van de regio op de condities voor sociale inclusie van de commissie Dannenberg staat beschreven
in de regiovisie ‘Opvang en bescherming in de regio Breda vanaf 2020’. De regiovisie is tot stand gekomen
in overleg met de centrumgemeente, regiogemeenten (zowel bestuurlijk als ambtelijk), aanbieders
maatschappelijke opvang, aanbieders beschermd wonen en cliëntvertegenwoordiging en in 2017
vastgesteld door de gemeenteraden. Gelijktijdig hebben separate overleggen plaatsgevonden met
woningbouwcorporaties. Woningbouwcorporaties staan achter de hoofdlijnen van de visie. Een belangrijke
succesfactor in de ontwikkeling van de regiovisie was het tijdig betrekken van de hierboven genoemde
stakeholders. Uitgangspunt van de visie is om Wmo-begeleiding, beschermd wonen en maatschappelijke
opvang te integreren in één doorlopende keten. Momenteel wordt gewerkt aan een uitwerking van de visie
in kaders en concrete uitvoeringsafspraken. Dit beleidskader wordt begin 2021 vastgesteld door de
gemeenteraden. Op basis hiervan wordt een inkoopkader ontwikkeld voor de contractering per 2022.
Daarnaast heeft de regio een brede aanpak dak- en thuisloosheid geschreven ‘Een nieuw fundament, een
nieuw leven’. Daarin beschrijft de regio de maatregelen die zij willen nemen ter voorkoming van dak- en
thuisloosheid.
Samenwerking
Binnen de regio zijn tussen gemeenten diverse overlegstructuren: een regionale ambtelijke
overlegstructuur met daarboven een bestuurlijke overlegstructuur. Er wordt gewerkt aan een
gemeenschappelijke regeling die naar verwachting in het voorjaar van 2021 wordt vastgesteld. Onderdeel
van de gemeenschappelijke regeling zijn concrete uitvoeringsafspraken over inkoop en
contractmanagement. Het uitgangspunt blijft wel samenwerking. Momenteel worden verschillende
scenario’s uitgewerkt.
Op basis van gesprekken met partijen als centrumgemeente, regiogemeenten, aanbieders en
woningbouwcorporaties zijn belangrijke elementen bepaald die bijdragen aan het slagen van de
doordecentralisatie. Dit heeft zich vertaald in prioriteiten waar de regio mee aan de slag gaat, namelijk het
creëren van gemeenschappelijke (normatieve) uitgangspunten voor samenwerking tussen de stakeholders
en zicht krijgen op aantal en type benodigde woningen en de inrichting van de route die cliënten doorlopen
bij de in-, door- en uitstroom. De regio is voornemens hiertoe een transferpunt in te richten.
Uitvoeringspraktijk
In de regiovisie is afgesproken dat de centrumgemeente en regiogemeenten gezamenlijk
verantwoordelijkheid dragen voor de aanwezigheid van de juiste voorzieningen op de juiste locatie.
Gemeenten zijn gezamenlijk financieel verantwoordelijk voor de bekostiging van de regionale
voorzieningen voor wonen met bescherming en opvang. Het budget voor beschermd wonen gaat in een

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 43

regionale pot. Concrete uitvoeringsafspraken over de wijze waarop vorm gegeven gaat worden aan de
gezamenlijke financiële verantwoordelijkheid zijn in ontwikkeling. Deze afspraken zijn mede afhankelijk
van het definitieve verdeelmodel en de inhoudelijke uitwerking van het gewenste voorzieningenniveau
lokaal en regionaal. In grote lijnen heeft de regio een beeld van de verdeling en spreiding van voorzieningen
beschermd wonen en maatschappelijke opvang tussen lokaal en regionaal. Daarnaast is een koerswijzer
ontwikkeld waarin het minimum niveau aan voorliggende voorzieningen per gemeente staat beschreven.
Alle gemeenten zijn momenteel bezig met de invulling van de koerswijzer. Meer inzicht in de hele keten van
voorzieningen en ondersteuningsvormen die in de wijken beschikbaar zijn, is wenselijk.
Op dit moment wordt een pilot gedraaid voor lokale toegang waarbij gekeken wordt in hoeverre lokale
toegangsteams beschermd wonen kunnen indiceren en wat dat betekent voor sturing op aantallen en
doorstroom. Op basis van de pilot zal voor 2022 een kader worden ontwikkeld waarin beschreven staat hoe
de toegang eruit komt te zien.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Centrumgemeente, regiogemeenten, zorgaanbieders,
woningcorporaties en cliëntenorganisaties.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

Beperken administratieve lasten:

Er moeten nog afspraken gemaakt worden over de wijze
waarop de regio administratieve lasten wil beperken.

Inzet op meerjarige contractering:

De intentie is om aanbieders voor twee jaar te
contracteren met een optie voor verlening, om stabiliteit
te waarborgen en tegelijkertijd ruimte te houden voor
verdere doorontwikkeling.

Toelichting: De onderdelen van de Norm voor Opdrachtgeverschap worden meegenomen in het
beleidskader dat begin 2021 wordt vastgesteld.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 44

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: De visie is opgesteld voor zowel beschermd wonen als maatschappelijke opvang. Bij het
vormgeven van de doordecentralisatie wordt maatschappelijke opvang op inhoud zoveel mogelijk mee
genomen. De voornaamste aandacht gaat op dit moment echter uit naar beschermd wonen vanwege de
keuzes die op korte termijn moeten worden gemaakt.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: Er is een planning opgesteld.

Voortgang
Succesfactoren
Een belangrijke succesfactor om de beweging Beschermd Thuis vorm te geven is een goede samenwerking,
zowel gemeentelijk als met stakeholders. Aanbieders, woningbouwcorporaties en
cliëntvertegenwoordigers zijn bevlogen en willen graag deel uitmaken van de doordecentralisatie.
Daarnaast wonen de meeste cliënten al in de wijk, zelfstandig dan wel geclusterd. Beschermd Thuis gaat
echter verder dan wonen in de wijk. Het gaat ook over deel uitmaken van de wijk. Dat is nog wel een
aandachtspunt.
Aandachtspunten
Een belangrijk aandachtspunt is de onduidelijkheid met betrekking tot de Wlz-uitname, het verdeelmodel
en de uitwerking van het woonplaatsbeginsel. De onduidelijkheid die er nog is werkt als een rem op de
doorontwikkeling en het kunnen maken van concrete uitvoeringsafspraken. Het realiseren van voldoende
tijdelijke woningen is ook een aandachtspunt.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 45

Ondersteuningsbehoeften
Belangrijke stakeholders die nog worden gemist in de samenwerking zijn de collega’s van participatie en de
zorgverzekeraars. De regio zou ondersteund zijn met een uitwerking van voorbeelden en scenario’s
inclusief (financiële) voor- en nadelen voor samenwerking met deze partijen. Daarnaast zou de VNG een
agenderende en stimulerende rol kunnen spelen richting wethouders wonen. Wethouders wonen dienen
nadrukkelijk gewezen te worden op hun verantwoordelijkheid om samen met de wethouders sociaal
domein vorm te geven aan ‘wonen en zorg’. Er is behoefte aan heldere communicatie over wat de VNG de
regio’s te bieden heeft en wat regio’s daaraan hebben. De VLOT-adviseur is bijvoorbeeld nog onbekend.
Tot slot heeft de regio behoefte aan heldere communicatie en toegankelijke informatie over de stand van
zaken met betrekking tot onderwerpen die landelijk spelen. Zo heeft de regio al een tijdje niets vernomen
van de ontwikkelingen ten aanzien van het verdeelmodel.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 46

Regiobeeld Delft
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
Aan sociale inclusie wordt invulling gegeven met het product Beschermd Thuis (BT). Bij BT is sprake van
scheiden van wonen en zorg en toezicht op afroep. De beweging naar ‘beschermd thuis’ komt nog moeilijk
op gang. Dat komt deels doordat het herindiceren van de huidige cliënten door corona meer tijd kostte en
aanbieders hun locaties ook op een andere manier moeten gaan inrichten. Daarnaast doordat de woningcorporaties uit de regiogemeenten huiverig zijn om cliënten met veel begeleiding toe te laten tot hun
woningbestand. Het is voor woningcorporaties nu lastig om gehoor te krijgen bij een zorgorganisatie
wanneer sprake is van overlast. Door het opstellen van duidelijke werkafspraken en een protocol voor
woonoverlast wordt dit in de toekomst hopelijk beter.
De wens is om cliënten zoveel mogelijk over de verschillende wijken te spreiden. Echter is de passende
huisvesting niet goed verspreid over de verschillende wijken. Hierdoor is het soms lastig om voor cliënten
een passende woning te vinden. Ook zien woningcorporaties een verschil tussen wanneer een cliënt
(volgens de zorgaanbieder) klaar is voor uitstroom uit BW en dat wat iemand volgens de woningcorporatie
moet kunnen om een goede huurder te zijn.
Samenwerking
Op dit moment kiest men ervoor om de inkoop van BW en BT gezamenlijk te blijven doen. Er is ook
besloten om, ook gezien de relatief kleine omvang van de regio, MO voorlopig gezamenlijk te blijven doen.
In de toekomst wordt BT mogelijk een lokale opgave. Bij de laatste inkoopronde van de centrumgemeente
waren de regiogemeenten ook betrokken. De huidige inkoopafspraken duren tot 1 januari 2023, tot die tijd
blijft het huidige model tot stand. Over de toekomstige invulling van samenwerking, governance, inkoop en
verdeling van verantwoordelijkheden zijn nog geen officiële afspraken gemaakt tussen gemeenten. Het
idee is dat in het jaar 2022 de regiogemeenten voor de nieuwe cliënten het geld dat zij van het Rijk
ontvangen over te dragen naar de centrale pot. Hoe hierbij wordt omgegaan met tekorten en overschotten
is nog niet bepaald. De portefeuillehouders worden regelmatig op de hoogte gehouden van de
ontwikkelingen rondom de doordecentralisatie.
De samenwerking met stakeholders is heel actief, er is een Ontwikkeltafel van BW naar BT en een ‘langer
en weer thuis’ werkgroep (in de centrumgemeente), waar alle stakeholders aan deelnemen. Deze
samenwerking verloopt goed. Cliëntorganisaties en woningcorporaties waren bij de eerste ideevorming
over BT niet betrokken. In sommige regiogemeenten verloopt de samenwerking met woningcorporaties
echter minder goed dan in de centrumgemeente.
Uitvoeringspraktijk
Er zijn nog geen afspraken over de spreiding van locaties over de gemeenten. De gemeenten en zorgaanbieders zijn wel met elkaar in gesprek over dit onderwerp. BT kan mogelijk bijdragen aan betere
spreiding van cliënten over de regio.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 47

Momenteel vinden gesprekken plaats over aantallen benodigde woningen, voornamelijk voor BT.
De toegang is momenteel regionaal georganiseerd. Dat blijft tot 2023 nog zo. Over de periode daarna zijn
nog geen afspraken gemaakt.
De zorgaanbieders zitten momenteel midden in het proces om te bepalen hoe zij de huidige locaties gaan
om-, op- en afbouwen. Hierbij kiest één organisatie ervoor om te analyseren hoe de cliënten (BW, BT en
Wlz) verdeeld zijn over de regio en vervolgens de locaties hierop aan te laten sluiten.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

De regiovisie is opgesteld door de vier regiogemeenten. Op basis van
de regiovisie is een uitvoeringsplan opgesteld waarbij zorgorganisaties,
woningcorporaties en cliëntvertegenwoordiging bij betrokken waren.
De regiovisie is in het Bestuurlijk Overleg DWO vastgesteld, maar niet
in alle colleges.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:
Beperken administratieve lasten:

Op dit moment wordt de inkoop en toegang van BW en BT gezamenlijk
uitgevoerd.

Inzet op meerjarige
contractering:

Er is voor de huidige contractering gekozen voor een periode van drie
jaar met mogelijkheid tot verlening met één jaar. Deels om enige
zekerheid te bieden aan de zorgorganisaties en deels om de regiogemeenten de tijd te geven te werken aan de doordecentralisatie. De
regiogemeenten zitten in elk geval tot eind 2022 'vast' aan de huidige
aanbieders en de huidige vorm van samenwerking in de regio.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 48

Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: De gesprekken over de verdeling van verantwoordelijkheden na de doordecentralisatie lopen
nog. Hierbij wordt eerst gesproken over de ideale situatie op het gebied van verdelen van locaties, toegang
en verantwoordelijkheden en vervolgens over de verdeling van middelen.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: Door corona is de planvorming voor de doordecentralisatie grotendeels stil komen te liggen.
Zowel centrumgemeente en regiogemeenten vormen ideeën over hoe de planning eruit zou moeten zien.

Voortgang
Succesfactoren
De actieve betrokkenheid en het commitment van woningcorporaties (met name in de centrumgemeente)
en de zorgorganisaties.
Aandachtspunten
Met veel mensen aan tafel is het risico dat er geen actie komt. We moeten nu ook gaan. Momenteel zijn de
meeste cliënten gevestigd in de centrumgemeente. We zijn op zoek naar meer spreiding, ook om cliënten
de mogelijkheid te geven in hun eigen gemeente te herstellen. Daarvoor is de beschikbaarheid van
woningen een belangrijke randvoorwaarde.
Ondersteuningsbehoeften
Procesondersteuning en goede voorbeelden op het gebied van:
•

Implementatie van de NvO en het maken van afspraken tussen de gemeenten. Met daarbij een
(landelijke) tijdlijn over wat wanneer gerealiseerd moet zijn.

•

Verbinding met woningcorporaties in de regiogemeenten.

•

Soepele overdracht van cliënten van de ene naar de andere gemeente.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 49

Regiobeeld Meierij en Bommelerwaard
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
Eind 2019 hebben de acht gemeenteraden van de regio Meierij en Bommelerwaard de Regiovisie BW en MO
2020 vastgesteld.
Om de ambities uit de Regiovisie te verwezenlijken wordt elk jaar een uitvoeringsprogramma BW/ MO
vastgesteld. Voornemen is om het Regioplan doordecentralisatie BW in april 2021 aan de gemeenteraad van
de acht regiogemeenten voor te leggen. Men wil het Regioplan in samenwerking met professionals,
inwoners, ervaringsdeskundigen en andere ketenpartijen opstellen.
De regio werkt aan de omslag van intramuraal naar flexibele vormen van BW volgens de ambities van de
Commissie Dannenberg. Ze werken volgens de principes van Thuis in de Wijk. Hierbij wordt scherp gestuurd
op de beweging naar meer flexibele vormen van BW, onder andere door hierop te sturen vanuit beleid en
toegang.
Samenwerking
De regiogemeenten hebben hun regionale samenwerkingsovereenkomst gebaseerd op de centrumgemeente-regeling. Deze bevat ook afspraken over solidariteit (tekorten samen oplossen, overschotten zijn
bestemd voor innovatie). In de komende periode wordt de governance opnieuw vormgegeven in het licht van
de doordecentralisatie BW en waar mogelijk ook doorvertaald naar de MO. De gemeenten kunnen elkaar
goed vinden op inhoud en voelen een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de uitvoering.
Dit blijkt onder andere uit de Veldtafels met zorgaanbieders die starten eind 2020 waarbij dialooggerichte
inkoop wordt vormgegeven. Dit betreft een inkooptraject van verschillende klankbordgroepen
zorgaanbieders, ervaringsdeskundigen, toegang en adviesraden.
Daarnaast zijn er het Regionaal huisvestingsnetwerk en de regionale Taskforce wonen rondom de
woonopgave.
De gemeenten en stakeholders voelen zich samen verantwoordelijk voor de transformatieopgave.
Vooralsnog hebben alleen bestuurlijke oriënterende gesprekken met de wethouders van de regiogemeenten
plaatsgevonden. De regionale visie vormt de paraplu voor de verdere uitwerking; daarnaast zijn vijf vuistregels vastgesteld voor het inregelen van regionale en lokale voorzieningen.
Uitvoeringspraktijk
De gemeenten zijn bezig om scherp te krijgen wat de opgave is in termen van aantallen cliënten en ondersteuningsbehoeften. Er is steeds meer duiding van wat nodig is. Samen met zorgaanbieders en
woningcorporaties wordt verder gewerkt aan diverse ondersteuningsvarianten voor verschillende behoeften,
inclusief de vraag wat dit voor huisvesting betekent.
Vooruitlopend op de transformatie MO 2026 worden nu al bewegingen in gang gezet door kleinschalige
opvangmogelijkheden in de regio te ontwikkelen. Ook hier zien ze – ondanks de huidige centrumregeling

– een grote mate van inhoudelijke samenwerking en gezamenlijke verantwoordelijkheid. Voor BW is een

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 50

regionale toegang georganiseerd in het regionale Netwerk opvang en wonen, voor MO is de regio bezig om
dit te organiseren.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Aanbieders, welzijnsorganisaties, cliëntenvertegenwoordigers, woningcorporaties Toegang, ervaringsdeskundigen, bestuurders, adviesraden,
participatieraden, (veiligheidshuizen wel uitgenodigd, konden niet aanwezig
zijn bij de sessie).

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

Beperken administratieve
lasten:

De regio heeft nu een Regionale Inkooporganisatie Zorg. Voor de zorgaanbieders is het wenselijk dat dit gecontinueerd wordt. Ze doorlopen nu
het proces voor de inkoopcontracten voor BW en MO, de startdatum staat
gepland 1 januari 2022.

Inzet op meerjarige
contractering:

Voor de inkoop 2022 wil de regio inzetten op meerjarige contracten die
dialooggericht wordt vormgeven. Daarbij gaan ze uit van de regiovisie BW
en MO, met daardoor ook aandacht voor stabiliteit en innovatie.

Toelichting: De Regiovisie is niet opgesteld aan de hand van de opdracht van het NvO. In de regio is alleen
een visie vastgesteld op BW, MO, zorg & veiligheid en wonen. De Regiovisie bevat de gewenste
ontwikkeling van het zorglandschap en de manier waarop men de beschikbaarheid en continuïteit gaat
waarborgen. Welke regionale en lokale afspraken de regio hierover maakt is onderdeel van het regioplan
Doordecentralisatie. De regio werkt op beleidsniveau en uitvoeringsniveau samen met de zeven Brabantse
gemeenten inclusief Nijmegen. Hier delen de gemeenten informatie over de uitdagingen van BW en MO én
bespreken zijn eventuele casuïstiek. Het ligt voor de hand dat hier ook afspraken worden gemaakt over
plekken buiten de eigen regio.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 51

Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: In de huidige samenwerkingovereenkomst staan financiele risico’s,solidariteit,
verantwoordleijkheden etcetra vast, echter moeten deze nog worden herzien voor de doordecentralisatie
2022. Er wordt grote waarde gehecht aan de financiele solidariteit maar de regio maakt zich wel grote
zorgen over de beschikbare gelden door onder andere de uitname van middelen naar de Wlz Doordat er
nog geen duidelijkheid is over de berekening van de uitname Wlz en het objectief verdeelmodel, is het niet
reëel om concrete financiële afspraken te maken voor na 2022. Hetzelfde geldt voor afspraken vastleggen
omtrent de overgangsfase rondom de financiële middelen en de informatieoverdracht van de cliënten. Voor
BW moeten nog afspraken worden gemaakt. Dit maakt onderdeel uit van het project doordecentralisatie
BW. Bij MO is dit nog niet aan de orde. De regio heeft wel concreet de afspraak gemaakt dat iedere
regiogemeente acht uur beleidscapaciteit inzet voor het Uitvoeringsprogramma BW/MO dat ieder jaar
wordt vastgesteld. In het kader van de Transformatie MO werkt de regio aan een spreiding van
kleinschalige opvangvoorzieningen in 's-Hertogenbosch en de regiogemeenten. Grootschalige
opvangvoorzieningen blijven in 's-Hertogenbosch, maar worden afgeschaald. Ook voor BW streven ze naar
een betere spreiding van voorzieningen over de regio. Hoe deze spreiding eruit komt te zien is nog niet
helder. De regio wil eerst scherper in beeld krijgen hoe de woonzorgvraag eruit ziet regionaal daarna kan
deze vertaald worden in lokale prestatieafspraken met corporaties en andere woonzorg-ontwikkelaars.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: De planning was om eind 2020 het Regioplan doordecentralisatie met concrete uitvoeringsafspraken gereed te hebben, want dan is het overkoepelende regioplan doordecentralisatie BW gereed.
De regio heeft echter onlangs de besluitvorming uitgesteld tot april 2021. Dit heeft te maken met
demissionaire raden in november /december bij drie van de zeven gemeenten en onduidelijke kaders vanuit
het Rijk op een aantal onderwerpen (onder andere objectief verdeelmodel en uitname Wlz) die cruciaal zijn
voor besluitvorming omtrent de doordecentralisatie.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 52

Tevens wilde de regio de colleges en raden uit de regiogemeenten laten kennismaken met het werkveld van
BW en MO, aangezien die kennis nu vooral bij de centrumgemeente ligt. Door Corona is dit helaas
uitgesteld tot eind 2020.
De regio is zich ervan bewust dat zij dan niet voldoen aan de wens van het Rijk, maar zij vindt de opgave
onder deze voorwaarden niet uitvoerbaar.

Voortgang
Succesfactoren
Goede regionale samenwerking, een goede vastgestelde gemeenschappelijke visie en welwillende
partners. De beweging Beschermd thuis komt goed op gang.
Aandachtspunten
Passende woonvormen realiseren vraagt - naast veel voorbereidingstijd - ook tijd in de daadwerkelijke
uitvoering. De beweging van uitstroom uit BW/MO gaat sneller dan de realisatie van de benodigde woonvormen, met lange doorlooptijden als gevolg. Naast de bezuinigingen heeft de regio te maken met volumestijging en complexe problematieken, dus het budget wordt kleiner maar de opgave groter.
Andere uitdagingen:
• Versterken van herstelgerichte benadering en inzet ervaringsdeskundigen.
• Flexibiliteit in het op- en afschalen van zorg.
• Betere samenwerking gemeenten, zorgkantoren, zorgverzekeraars, zorgaanbieders.
• Spreiding van de voorzieningen over de regio.
• Leefbaarheid in de wijken behouden. (De individuele budgetten zijn vaak goed geregeld, maar hoe
regel je dit voor wijken of complexen om de leefbaarheid goed te houden. )
Ondersteuningsbehoeften
Grote financiële onzekere situatie vanuit Rijksmiddelen. Behoefte aan duidelijkere informatievoorziening
vanuit het ministerie van VWS en de VNG. De regio voorziet een risico: als nu afspraken worden vastgelegd
worden deze vanuit financieel oogpunt in plaats van uit de inhoud.
Er is minder behoefte aan inhoudelijke ondersteuning.

Bijlagen:
•
Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang - 2020 en verder
•
Samenwerkingsovereenkomst beschermd wonen, maatschappelijke opvang en aanverwante taken
- regio Meijerij en Bommeleerwaard - 2020 e.v.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 53

Regiobeeld Den Haag
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
De regio omarmt met de regiovisie en het uitvoeringsplan de visie van de commissie Dannenberg op sociale
inclusie. Ook is er overeenstemming over dat BW een tijdelijke ondersteuningsvorm moet zijn. Hoe dit
invulling moet krijgen is nog niet volledig uitgekristalliseerd. Om de overgang naar de nieuwe werkwijze
vorm te geven is een regionaal projectleider aangetrokken. Duidelijkheid over welke cliënten naar de Wlz
overgaan ontbreekt nog. Deze onduidelijkheid maakt het lastig om concreet invulling (in aantallen) te
geven aan het toekomstbeeld van specifieke BW locaties. Daarnaast richten de regiogemeenten zich op het
voorkomen van instroom in BW door de overbruggingszorg te intensiveren of anders te organiseren in de
regio. Er wordt een ‘projectpot’ ingesteld waardoor de gemeenten hiermee kunnen experimenteren in
2021.
Samenwerking
Er zijn verschillende regionale overlegstructuren met cliënten, ambtenaren, directeuren (van zowel
gemeenten als aanbieders) en wethouders.
In de omgeving van Den Haag zijn diverse regionale samenwerkingsverbanden die allemaal uit een
verschillende samenstelling van gemeenten bestaan. Dit maakt het gezamenlijk inkopen van diverse
voorzieningen ingewikkeld. Deze verschillende regionale samenwerkingsverbanden hebben tot nu toe hun
eigen proces doorlopen in inkoop en samenwerking.
Met deze verschillende samenwerkingsverbanden moet rekening gehouden worden bij het maken van
toekomstige afspraken. Zo hebben verschillende samenwerkingsverbanden momenteel ook een
verschillende fasering van inkoop. Er zijn op dit moment geen financiële afspraken gemaakt voor de
toekomstige situatie, in verband met onduidelijkheid over de concrete invulling van het verdeelmodel en
het ingroeipad en capaciteitseffecten van de Wlz. Wel zijn intenties uitgesproken en werkafspraken
gemaakt.
Het betrekken van zorgaanbieders bij het nadenken over de invulling van het toekomstige zorglandschap
moet nog plaatsvinden.
Uitvoeringspraktijk
De intentie is om de zorg te continueren voor de cliënten. De regio is in de verkennende fase over welke
voorzieningen lokaal - en welke voorzieningen regionaal georganiseerd moeten worden. Maar binnen de
regio speelt een belangrijke discussie over definitie, met name verdeling van verantwoordelijkheden, taken
en middelen tussen MO, BW en reguliere Wmo. Deze definitiekwestie is belangrijk, omdat de verschillende
vormen ook via verschillende wijze en binnen verschillende verbanden ingekocht worden. Het vaststellen
van deze definities moet plaatsvinden voordat bepaald kan worden wat in de toekomst onder lokale- en
regionale verantwoordelijkheid valt.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 54

In de regio zijn momenteel voldoende grotere locaties. Er is behoefte aan het ontwikkelen van meer
kleinschalige voorzieningen en ook spreiding van deze voorzieningen over de regio. Deze wens wordt ook
door cliëntenorganisaties in verschillende overleggen geuit.
De regio maakt momenteel gebruik van een centrale toegang en wachtlijstbeheer voor BW en een centrale
toegang voor MO. De regiogemeenten hebben de intentie uitgesproken om toegang per regiogemeente
vorm te gaan geven. Om de lokale toegang verder vorm te geven moet aandacht zijn voor het ontwikkelen
van regionale expertise.
Er is beperkt zicht op de woonopgave in de regio. Dit vereist aan de ene kant opnieuw kijken naar de
cliënten op de wachtlijst en de mogelijkheden om voor hen ambulante zorg te ontwikkelen en aan de
andere kant het ontwikkelen van zicht naar welke gemeente cliënten uiteindelijk uitstromen. De grootste
instellingen bevinden zich momenteel vooral in Den Haag, terwijl uitstroom ook naar een regiogemeente
kan plaatsvinden. Er is wel een tekort aan woonplekken. Jaarlijks doen aanbieders een verzoek aan de
corporaties voor aantallen woningen voor uitstroom uit BW. Hiervoor zijn convenanten opgesteld en
daarnaast is er een bestuurlijk regionaal overleg vanuit de huisvestingsregio waar ook de zorgregio onder
valt.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Directies BW-instellingen en cliëntenraden. Is ter kennisname aan de
Raden gestuurd.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:
Beperken administratieve lasten:

Momenteel geen aandachtspunt

Inzet op meerjarige contractering:

Beperkt, financiering bevat de mogelijkheid van zes jaar
(2 + 2 + 2 jaar)

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 55

Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: Er is een globale planning over de overgangsfase van financiële middelen opgesteld. BW en
MO volgen verschillende tijdspaden waarbij de aandacht nu voornamelijk naar BW gaat.

Voortgang
Succesfactoren
De gemeenten en aanbieders richten zich steeds meer op het voorkomen van instroom in BW en MO.
Hierdoor zullen nieuwe woonvormen ontstaan binnen de gemeenten.
Aandachtspunten
Een belangrijk aandachtspunt is het op één lijn brengen van politieke ambities en visies van de gemeenten.
Voornamelijk het concreet uitwerken van de ambities behoeft nog verdere aandacht.
Ondersteuningsbehoeften
Er is vooral behoefte aan ondersteuning bij de kleinere gemeenten die nog beperkte ervaring met BW en
MO hebben. Het delen en spreiden van kennis is van belang. Ook is duidelijkheid over het ingroeipad
gewenst. Daarnaast zijn er veel onderdelen die nog concreet vormgegeven moeten worden, dit zorgt voor
een capaciteitsvraagstuk bij de lokale gemeenten (beperkt aantal beschikbare medewerkers).

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 56

Regiobeeld Kop van Noord-Holland
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
De gemeenten in de Kop van Noord-Holland kiezen ervoor om cliënten zoveel als mogelijk te laten
herstellen in hun eigen omgeving. De gemeenten willen met adequate ondersteuning bereiken dat mensen
zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen. Daarvoor zijn een aantal prioriteiten benoemd. De visie van de
regio wordt breed gedragen door de gemeenten en stakeholders. Met het project De Verbinding werken
diverse ketenpartners al enige tijd aan netwerken rondom personen met psychische en maatschappelijke
kwetsbaarheid. Voor de beweging naar beschermd thuis werken de gemeenten met hun partners aan de
ontwikkeling van de ambulante infrastructuur, zoals de beschikbaarheid van 24-uurszorg. Als wonen in de
wijk niet de passende oplossing is, vanwege beperkte vermogens om zelfstandig te (leren) wonen, wordt
gekeken naar maatwerkoplossingen in de vorm van Housing First, omklapwoningen of een match met een
aanbieder die iets specifiek voor een persoon kan bieden.
Samenwerking
In de visienota is de intentie uitgesproken om de bestaande samenwerking tussen de vier gemeenten op de
beleidsterreinen BW/MO te continueren met als uitgangspunt ‘lokaal wat kan, regionaal wat moet’. Er
wordt gezocht naar een middenweg tussen een centrumregeling en alles lokaal uitvoeren. Er is in elk geval
besloten dat de gemeenten gezamenlijk beleid maken voor BW/MO en de inkoop gezamenlijk doen,
vanwege de kleine aantallen cliënten en het beperkte aantal zorgaanbieders (zeker na de Wlz-uitname).
Bovendien worden dagbesteding en begeleiding uit de lokale Wmo ook gezamenlijk ingekocht. Voor de
toegang tot BW is het uitgangspunt dat iedere gemeente dit zelf doet vanaf 2022. Daartoe wordt op dit
moment gewerkt aan een uniform afwegingskader. Sinds begin dit jaar kijken consulenten van regiogemeenten mee bij beschikkingen voor BW, om kennis over de doelgroep en de werkwijze op te doen.
Aandachtspunt in de ontwikkeling van de toegang is de landelijke toegankelijkheid. De juridische
constructie voor de borging van de samenwerking en de financiële afspraken vanaf 2022 zijn nog in
ontwikkeling; hiervoor is net externe procesbegeleiding gestart. De ervaring van afgelopen jaren is dat
gemeenten er gezamenlijk goed uitkomen, ook op bestuurlijk niveau. De verwachting is daarom dat in Q1
2021 besluitvorming over de samenwerkingsafspraken kan plaatsvinden.
Uitvoeringspraktijk
De gemeenten zijn nog zoekend hoe de beweging naar beschermd thuis kan worden vormgegeven. Ze
werken nu samen met enkele aanbieders in een pilot beschermd thuis. Afgelopen jaar hebben zich nog niet
veel casussen voorgedaan waarbij beschermd thuis de passende oplossing was, dus de ervaringen zijn nog
beperkt. De samenwerking met woningcorporaties op dit vlak verschilt per gemeente; op sommige plekken
is het lastig om afspraken te maken over huisvesting voor deze specifieke groep. Zicht op aantallen is er
voor een aantal groepen. Ook is duidelijk geworden dat een tussenvoorziening voor jongeren ontbreekt,

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 57

waarin zij na uitstroom uit BW woonvaardigheden kunnen opdoen. Deze behoefte wil de regio beter in
beeld brengen via de subsidie voor versterking van de aanpak dak- en thuisloosheid.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Ambtenaren van de vier gemeenten, zorgaanbieders, woningcorporaties, politie en andere maatschappelijke partners via
overleggroepen in verschillende fases van het visieontwikkelproces.
Cliëntperspectief is via Wmo-adviesraden en RCO De Hoofdzaak
betrokken geweest.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

Beperken administratieve lasten:

Zie toelichting hieronder.

Inzet op meerjarige contractering:

Inzet is tot meerjarige contracten te komen.

Toelichting: De continuïteit van zorgfuncties wordt regionaal opgepakt, evenals de eventuele inkoop van
plekken buiten de regio (onderdeel van inkooptraject). De gemeenten worden door een extern bureau
ondersteund om tot een aantal scenario’s te komen voor de verdeling van het budget en juridische borging
van verantwoordelijkheden in de regionale samenwerking. Daarbij is ook aandacht voor het beperken van
administratieve lasten.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 58

Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: In 2018 is de Visienota ‘Thuis in de buurt’ vastgesteld door de vier gemeenteraden. Hierin is - zij
het nog wat globaal - aandacht besteed aan alle condities voor sociale inclusie. Begin 2020 is de notitie
‘Transformatie Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang in de Kop van Noord-Holland’ aan de vier
colleges aangeboden, waarin proces en uitgangspunten zijn geschetst om te komen tot concrete
uitvoeringsafspraken in verband met de decentralisatie en transformatie van Beschermd wonen en
Maatschappelijke opvang.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: De mogelijke scenario’s en daaruit voortvloeiende afspraken zijn eind 2020 gereed, zodat
besluitvorming in het eerste kwartaal van 2021 plaats kan vinden.

Voortgang
Succesfactoren
Goede samenwerking tussen vier gemeenten en met zorgaanbieders.
Zeer korte lijnen tussen alle betrokken partijen.
Beperkte wachttijden.
Aandachtspunten
• Versterken van de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis.
• In stand houden passend zorgaanbod BW en MO/VB/Oggz (voorkomen van versnippering in kleine
regio), waaronder adequate intensieve 24/7 begeleiding in alle gemeenten.
• Voorkomen van aanzuigende werking van cliënten BW/MO van elders (in toch al kwetsbare regio).
• Goede samenwerkingsafspraken tussen gemeenten en met zorgaanbieders.
• Voldoende betaalbare woonruimte in alle gemeenten.
Ondersteuningsbehoeften
Door het woningtekort in de regiogemeenten is het van belang concrete afspraken te maken met
woningcorporaties over passende huisvesting voor deze doelgroep. Sommige woningcorporaties in de
regio hanteren hierbij eigen regels die zelfstandig (blijven) wonen kunnen belemmeren. De gemeenten
hebben behoefte aan adviezen over of ondersteuning bij het vormgeven van de samenwerking met
woningcorporaties die regionaal werken.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 59

Regiobeeld Midden-IJssel
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
Binnen de regio Midden-IJssel is in 2017 een regiovisie met een actieplan opgesteld. Gemeenteraden en
lokale adviesraden worden regelmatig betrokken en geïnformeerd. In breed verband wordt de stand van
zaken regelmatig geëvalueerd. Begin 2020 is over de voortgang gerapporteerd.
Op financieel gebied is afgesproken gezamenlijk de risico’s te dragen. Binnen de gehele regio zet men in op
preventie; zoveel mogelijk voorkomen dat iemand in BW/MO terechtkomt.
Samenwerking
De stakeholders ervaren de samenwerking positief. Er is breed regionaal overleg op bestuurlijk en ambtelijk
niveau. Er is uitgesproken en vastgelegd dat de regio onderling blijft samenwerken op het gebied van BW
en MO. Alle gemeenten hebben een gelijke stem, onafhankelijk van de grootte. Men voelt zich gezamenlijk
verantwoordelijk voor BW/MO, inhoudelijk en financieel.
Samenwerking in de uitvoering tussen alle partijen vindt men belangrijk, juist om voor individuele cliënten
passende oplossingen te vinden.
Uitvoeringspraktijk
Men werkt toe men naar beschermd thuis, met als doel uitstroom. Dit gebeurt aan de hand van de vraag
van de individuele client. Hierover worden geen afspraken op aantal gemaakt.
Op basis van onderzoek blijkt binnen de hele regio voldoende geschikte huisvesting te zijn. Wel speelt een
rol dat veel doelgroepen om voorrang vragen. In de gemeente Deventer is met de woningcorporatie binnen
de prestatieafspraken een quotum van 48 woningen voor bijzondere bemiddeling afgesproken. Dit is dus
niet alleen voor BW/MO. Gesprekken hierover worden in de hele regio gevoerd, men beschouwt dit als een
belangrijke voorwaarde voor het slagen van de doordecentralisatie.
Voor BW en MO worden de aanbieders voor de gehele regio gesubsidieerd. Aanbieders roepen op om qua
bekostiging het op- en afschalen tussen lokaal en regionaal te optimaliseren.
Cliënten vinden het belangrijk dat mensen in hun eigen omgeving kunnen blijven als dit hun wens is. Zij
geven aan dat er nog weinig keus is. Zowel algemeen als voor bijzondere doelgroepen. Het is lastig
huisvesting te vinden, daarnaast moet ook de juiste ambulante begeleiding beschikbaar zijn.
Binnen de regio wordt gewerkt aan regionale spreiding en uitstroom. Daarnaast zijn er wachtlijsten.
Men beschouwt BW als een tijdelijke voorziening waarna de cliënt met ambulante begeleiding weer terug
moet kunnen komen. Dit vraagt om een goede samenwerking tussen lokale en regionale toegang. In de
praktijk wordt soms een hiaat ervaren tussen ambulant begeleiden en beschermd wonen. Vanuit de visie
heeft begeleiding thuis de voorkeur.
Tevens is gepleit voor integrale, onafhankelijke cliëntondersteuning. Met de overgang van een deel van BW
naar de Wlz komt hierin een knip.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 60

Daarnaast wordt aandacht gevraagd voor de positie van de ervaringsdeskundigen en naasten die ook te
maken hebben met deze wijziging.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

De regiovisie is in breed verband opgesteld met alle betrokken
stakeholders. Er zijn bijeenkomsten geweest en men kon
tegenlezen. De clientvertegenwoordiging heeft op diverse
momenten input kunnen leveren.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:
Beperken administratieve lasten:

Het beperken van de administratieve lasten wordt binnen de regio
als positief ervaren in gezamenlijkheid en vanuit vertrouwen.
De aanvraag voor subsidie is versimpeld met een format.

Inzet op meerjarige contractering:

De regio werkt met eenjarige financiering en een meerjarige
relatie.

Toelichting: Als subsidiering van een aanbieder buiten de regio noodzakelijk is dan wordt dit als maatwerk
geregeld.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 61

Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: Er is een gewijzigd samenwerkingsconvenant in voorbereiding. Uitgangspunt is dat alle
betrokken gemeenten gelijke stem hebben. Binnen het convenant zijn algemene uitgangspunten
vastgelegd, diverse onderwerpen zijn uitgewerkt en andere zijn nog in ontwikkeling.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: Er is een gezamenlijk opgesteld actieplan. Omdat de werkwijze grotendeels gelijk blijft is een
verschillend tijdpad voor BW/MO geen probleem.

Voortgang
Succesfactoren
Goede samenwerking tussen gemeenten onderling vanuit gelijkwaardigheid en het benutten van elkaars
rol.
Goed betrekken van de cliëntenvertegenwoordiging.
Teruggang in het aantal cliënten beschermd wonen.
Aandachtspunten
Zorg voor een Rijksbudget dat past bij de opgave.
Ondersteuningsbehoeften
De regio ziet graag voorbeelden uit andere regio’s waar men van kan leren. Delen van ervaringen en
succesverhalen.
De aanbieders willen de financiering over de schotten heen graag versoepeld zien. Daarnaast pleit men
voor voldoende middelen voor gemeenten om hun opgave uit te voeren.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 62

Regiobeeld Achterhoek
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
In 2018 is de regiovisie opgesteld met de acht gemeenten in de regio Achterhoek. Het advies van de
commissie Dannenberg was hierbij het uitgangspunt. Ervaren wordt dat gemeenten en stakeholders goed
op de hoogte zijn van de ontwikkeling binnen BW/MO.
Zowel bij BW als bij MO is het beschikbare woningaanbod een probleem. Uitstroom uit intramuraal BW
wordt sinds dit jaar actief bevorderd. Men signaleert dat dit zich met name richt op de gemeente
Doetinchem. Men wil tegemoetkomen aan de wens van cliënten, maar ook spreiden. Dit onderwerp is door
de gemeenten in dialoog met de woningcorporaties opgepakt.
Voor de inrichting van de ambulante infrastructuur is vanuit de projectgroep een subgroep ingericht die zich
bezighoudt met de basisvoorzieningen en hetgeen daaruit voortvloeit in de verschillende gemeenten.
De inventarisatie is gedaan, het beeld van de toekomst moet nog. Er is afgesproken dat specialistische
ondersteuning mogelijk buiten de regio moet worden ingekocht, dit beeld is nog niet concreet en hangt ook
af van de aantallen.
Openstelling van de Wlz voor de GGZ en welke cliënten overblijven is wel van grote invloed. Ook wordt
verwacht dat de vraagstelling verandert. Bij de inrichting van de ambulante infrastructuur wordt Housing
First als een belangrijke ontwikkeling gezien. Dit wordt extern ondersteund en men wil meer regionaal gaan
werken via pilots in gemeenten. De gesprekken hierover hebben nog niet bij alle gemeenten en corporaties
plaatsgevonden. De eerste pilotafspraken zijn gemaakt om inzicht te krijgen. Dit gaat in samenwerking met
betrokken zorgorganisaties en woningcorporaties.
Samenwerking
De afspraken worden gemaakt in het samenwerkingsverband ‘Sociaal domein Achterhoek’. Het overleg
gaat goed, maar verloopt wel moeizamer op het gebied van financiën. Dit wordt bestuurlijk opgepakt, maar
heeft gevolgen voor het tijdpad door beïnvloeding van andere onderwerpen, zoals jeugd.
De aandacht voor vermindering van de administratieve lasten is nog niet heel concreet, dit wordt bevestigd
door de zorgaanbieder.
Op het gebied van governance werkt een subgroep aan een conceptnotitie die bestuurlijk nog wordt
besproken. Er zijn onder meer afspraken over samenwerking, bovenregionale inkoop, buitenregionale
plaatsing en het zorgaanbod. Totdat de decentralisatie is uitgevoerd, is de gemeente Doetinchem in
opdracht van de andere gemeenten als centrumgemeente de contractpartner. Op ambtelijk niveau wordt
gewerkt vanuit de inhoud met uitgangspunten van de commissie Dannenberg. Dit wordt als positief
ervaren.
De vastgestelde regiovisie wordt uitgewerkt in het ambtelijk overleg ‘Opvang en bescherming’.
Verschillende projectgroepen werken de inhoud uit. In de projectgroepen zitten ambtenaren vanuit
verschillende afdelingen van de diverse gemeenten. Zij werken samen met stakeholders die voor het

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 63

betreffende onderdeel van belang zijn. Het cliëntperspectief wordt incidenteel en naar aanleiding van
concrete vragen ingebracht.
De financiële risico’s zijn in beeld, daarover is men nu op in gesprek op bestuurlijk niveau. Er zijn wel ideeën
over de toekomst (met een lichte voorkeur voor ‘de vervuiler betaalt’), maar dat is nog in ontwikkeling en
loopt vertraging op door de bestuurlijke besluitvorming. De sociale raden zijn hierbij betrokken.
In de toegang wordt gezamenlijk gekeken wat nodig is voor de individuele client, maar ook wat mogelijk is
binnen een specifieke wijk. Dit proces is vastgelegd in een werkdocument dat in de hele regio wordt
gebruikt en is kortgeleden geëvalueerd met alle betrokken partijen.
Uitvoeringspraktijk
In de prestatieafspraken van alle Achterhoekse gemeenten is de werkwijze voor uitstroom van BW
opgenomen. Deze wordt door iedereen gehanteerd. Er is een aanname gedaan dat dit jaar 100 woningen
beschikbaar worden gesteld voor de gehele regio, maar dit moet nog nader worden geconcretiseerd.
De tussenvorm waarin mensen zelfstandig wonen en 24-uurs begeleiding hebben is bekend binnen de
gehele regio. Deze vorm wordt straks lokaal belegd in de verschillende gemeenten. In de subgroepen
toegang en zorglandschap wordt bekeken wat daar nog voor nodig is en waar dat belegd wordt.
Er zijn schattingen gemaakt over aantallen van in- en uitstroom, met deze prognose wordt gewerkt.
Ook het aantal cliënten dat uitstroomt naar de Wlz is van belang.
Nadere uitwerking over centrale of decentrale toegang wordt momenteel gedaan door de sub-projectgroep
toegang. Daarbij gaat de voorkeur uit naar decentrale toegang. Het betrekken van expertise van de GGZ
wordt door de gemeente opgepakt. Zorginstellingen hebben hierover onderling ook frequent contact. Dit
wordt als constructief ervaren. De woningcorporaties zijn hierbij niet actief betrokken.
Er is een klankbordgroep van ervaringsdeskundigen/cliënten waarmee de voortgang regelmatig wordt
besproken. De projectleider - die is aangesteld om dit vorm te geven - is ook ervaringsdeskundige.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Alle relevante partijen zijn betrokken (gemeenten, woningcorporaties,
cliëntvertegenwoordiging, zorgaanbieders, zorgverzekeraars).

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 64

Beperken administratieve lasten:

Er zijn regionale inkoopafspraken voor het sociale domein, jeugd,
Wmo en BW.

Inzet op meerjarige contractering:

Er worden opdrachten uitgewerkt voor nieuwe contractering.

Toelichting: De regiovisie (2018) is opgesteld met de acht Achterhoekse gemeenten op basis van het advies
van de commissie Dannenberg. De borging van de beschikbaarheid en continuïteit van de zorgfuncties zijn
opgenomen, de uitwerking vindt plaats in werkgroepen. Inkoop van plekken buiten de regio gebeurt nu nog
vanuit de centrumgemeente, hierover worden nadere afspraken gemaakt in de governance.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: Binnen de regio zijn diverse documenten beschikbaar met daarin opgenomen de uitgangspunten, kaders en vervolgstappen. De uitwerking gebeurt in afstemming met betrokkenen (governance en
overgangsfase informatieoverdracht) of afhankelijk van externe ontwikkelingen (financiën).

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: In de regiovisie is een globale planning (spoorboekje) opgenomen. Verdere uitwerking van de
planning vindt plaats in vervolgdocumenten die zijn opgesteld door de diverse werkgroepen. In de
regiovisie zijn BW en MO beide meegenomen. Op dit moment heeft BW prioriteit vanwege het tijdpad dat
extern is aangegeven, in het najaar gaat men verder met MO. Corona heeft hier weinig invloed op gehad.
Planning is dat op 1 januari 2022 de overgang klaar is en dat wat kan op 1 juli 2021 wordt gedaan. Dit is
mede afhankelijk van bestuurlijke besluitvorming en onder invloed van andere processen op gebied van
inkoop jeugd bijvoorbeeld.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 65

Voortgang
Succesfactoren
De regio ervaart een goede onderlinge samenwerking waarbij alle partijen betrokken zijn. Men geeft aan
dat lokale inbedding en spreiding van voorzieningen belangrijk zijn. Goede samenwerkingsafspraken
waarbij men gezamenlijk verantwoording ervaart dragen bij aan inbedding.
De uitstroom beschermd wonen gekoppeld aan ambulantisering is opgesteld in samenspraak met de acht
gemeenten, de woningcorporaties, de zorgaanbieders, de medewerkers toegang en de sociale raden.
Daardoor is dit breed gedragen en vindt men elkaar goed in de uitvoering.
Aandachtspunten
Bij het opstellen van de regiovisie bleek de huisvesting en de spreiding al direct een struikelblok bij de
ontwikkeling van de ambulantisering. Voldoende beschikbaarheid van huisvesting is in de hele regio een
punt van zorg. Gemeenten werken samen in een thematafel woon- en leefomgeving en er is samenwerking
tussen het sociale en fysieke domein om deze problematiek te bespreken.
Ondersteuningsbehoeften
De regio stelt prijs op goede en praktische voorbeelden op het gebied van huisvesting en ambulantisering
om het eigen plan en de werkwijze te toetsen en andere ideeën op te doen.
Daarnaast wil men graag versnelling op de beschikbaarheid van woningen om doorstroming te bevorderen.
Dat begint met een inventarisatie van de aantallen. In de prestatieafspraken met de woningcorporaties zijn
hierover geen concrete afspraken gemaakt.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 66

Regiobeeld Dordrecht
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
De visie van de regio op de condities voor sociale inclusie van de commissie Dannenberg staat beschreven
in de ‘Transformatieagenda beschermd wonen en opvang 2017-2020’. De transformatieagenda is in 2016
ontwikkeld. Wat betreft visievorming is afstemming gezocht met zorgaanbieders en zijn Wmo adviesraden
en (vertegenwoordigers van) cliënten geconsulteerd/meegenomen. Naast deze overkoepelende visie
hebben de regiogemeenten ieder een eigen Wmo-beleidsplan ontwikkeld. Daarnaast heeft de
centrumgemeente een brede aanpak dak- en thuisloosheid geschreven ‘Van opvang naar wonen 20202025’. Daarin beschrijft de regio de maatregelen die zij willen nemen ter voorkoming van dak- en
thuisloosheid in de gemeente en in de regio. De visie staat en wordt breed gedragen. De regio is al volop
bezig met de slag naar ambulantisering. Er zijn echter (groeiende) zorgen over de uitvoering van de
beweging naar Beschermd Thuis vanwege bezuinigingen, dreigende tekorten aan woningen en discussie
tussen gemeenten over spreiding van voorzieningen en realiseren van voldoende woningen.
Samenwerking
Vanaf 2021 heeft Dordrecht voor beschermd wonen een coördinatiefunctie. Er is een samenwerkingsovereenkomst beschermd wonen en opvang ontwikkeld voor de periode van 2021 tot 2025. In de
samenwerkingsovereenkomst worden de wederzijdse verplichtingen, taken en verantwoordelijkheden van
coördinatiegemeente en regiogemeenten uitgewerkt. Er wordt uitgegaan van een intensieve
samenwerkingsvorm tussen gemeenten waarin sprake is van één regionaal inkoopproces en één regionaal
uitvoeringsapparaat voor toegang en contractmanagement. In de samenwerkingsovereenkomst staan
afspraken over de verdeling van het beschikbare budget, de financiële risico’s en de financiële solidariteit.
De regiogemeenten maken het budget bestemd voor beschermd wonen over naar de coördinatiegemeente. De huidige afspraken over de ambtelijke en bestuurlijke overlegstructuur evenals governance en
verantwoording worden gehandhaafd.
Met deze samenwerkingsovereenkomst worden de huidige afspraken gehandhaafd tot eind 2024. Hier is
bewust voor gekozen om de uitkomsten van (landelijke) ontwikkelingen, zoals Wlz-uitname en het
verdeelmodel af te kunnen wachten. Om uitvoeringsafspraken te maken voor de periode na 2024 is zicht
nodig op de taken die gemeenten de komende jaren in de verschillende domeinen toebedeeld krijgen,
eventuele stelselwijzigingen binnen het sociaal domein en voornamelijk de financiering die daarmee
gemoeid is. Bij gemeenten in de regio zijn (dreigende) tekorten op meerdere domeinen. Om ontwikkelde
visies en gemaakte uitvoeringsafspraken in praktijk te brengen is financiering en stabiliteit in wetgeving
nodig. Daarnaast is er nog behoefte aan een overlegstructuur tussen stakeholders (gemeenten, aanbieders
en veiligheidsketen) om op casusniveau af te stemmen wat het juiste aanbod is voor cliënten.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 67

Uitvoeringspraktijk
De huidige uitvoeringsafspraken over de verdeling van voorzieningen tussen regionaal en lokaal worden
gehandhaafd tot eind 2024. De regio heeft een capaciteitsonderzoek uitgevoerd en heeft daardoor inzicht
in het benodigde aantal en type woningen. Er wordt momenteel een brede discussie gevoerd over wat
gemeenten bereid zijn te bouwen voor welke doelgroep. Daar is nog geen overeenstemming over. De
vrijblijvendheid die gemeenten hebben om daar keuzes in te maken bemoeilijkt de doorstroom van
beschermd wonen cliënten. Het is wenselijk dat uitvoeringsafspraken over voorzieningen en het realiseren
van voldoende woningen in overleg gaat tussen de gemeenten. Afspraken voor de periode na 2024 moeten
nog worden gemaakt. Om deze uitvoeringsafspraken te kunnen maken zouden afspraken met
zorgkantoren over de wachtlijsten en een eventuele taakstelling mogelijk helpend zijn.
Toegang voor een beschermd wonen voorziening verloopt via de coördinatiegemeente en toegang voor
Wmo-maatwerkvoorzieningen verloopt via de uitvoeringsorganisaties van de regiogemeenten. Deze
afspraak blijft gehandhaafd tot eind 2024. Er is afgesproken om financieel solidair te blijven om zorg en
ondersteuning aan cliënten te blijven waarborgen.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

coördinatiegemeente, regiogemeenten, zorgaanbieders,
cliëntvertegenwoordiging (cliëntraden en adviesraden
sociaal domein). Woningbouwcorporaties zijn in beperkte
mate tot niet betrokken geweest in de eerste periode.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:
Beperken administratieve lasten:

De huidige uitvoeringsafspraken worden gehandhaafd.

Inzet op meerjarige contractering:

De wijze waarop de regio wil inzetten op innovatie
ingezet op meerjarige contractering moet nog worden
bekeken

Toelichting: In 2016 is een transformatieagenda opgesteld waarbij bovenstaande stakeholders in meer of
mindere mate betrokken zijn.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 68

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: Er wordt momenteel nagedacht over de wijze waarop cliëntraadpleging tijdens het proces van
doordecentralisatie en daarna verder wordt vormgegeven.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: De planning is in ontwikkeling. Er zijn verschillende landelijke tijdspaden voor beschermd
wonen en maatschappelijke opvang, maar er zitten al wel overeenkomsten tussen beschermd wonen en
maatschappelijke opvang als het gaat over vroegsignalering en voorkomen van intramurale zorg. Waar kan
wordt gekeken waar beide gecombineerd kunnen worden. De samenwerkingsovereenkomst is van
toepassing op zowel beschermd wonen als maatschappelijke opvang. Alleen de financiële paragraaf is
opgesplitst.

Voortgang
Succesfactoren
De beweging naar Beschermd Thuis komt goed op gang in de regio. Belangrijke succesfactoren zijn
bestuurlijk commitment, lef bij bestuurders en samenwerking tussen wonen en zorg portefeuilles.
Aandachtspunten
Een belangrijk aandachtspunt is de beschikbaarheid van woningen. Andere aandachtspunten zijn de
samenwerking met zorgkantoren en steeds nijper wordende lokale Wmo budgetten.
Ondersteuningsbehoeften
De regio krijgt al ondersteuning van de VNG bij het formuleren van (juridisch kloppende) teksten in de
samenwerkingsovereenkomst. Daarnaast is behoefte aan ondersteuning bij het vraagstuk van spreiding
van voorzieningen en het realiseren van voldoende woningen. De VNG zou, wanneer het bij regio’s niet lukt

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 69

om uitvoeringsafspraken te maken, meer druk kunnen leggen op regio’s, desnoods via taakstellingen. Tot
slot is behoefte aan duidelijkheid en kaders van VWS/VNG over voorzieningen die lokaal, regionaal en
bovenregionaal moeten worden georganiseerd. Dit wordt overgelaten aan de regio’s zelf, maar het lukt
niet in alle regio’s om dit goed af te spreken en te organiseren.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 70

Regiobeeld Vallei-regio (Ede)
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
Er is naar aanleiding van het advies van de commissie Dannenberg geen geheel nieuwe visie opgesteld,
omdat de visie die werd gehanteerd hier in grote lijnen mee overeenkwam. In 2017 is door een extern
bureau onderzoek gedaan naar de omvang van de vraag per gemeente op het gebied van wonen en
voorzieningen. Er is een schatting gemaakt van benodigde uitstroomplekken en een suggestie gedaan voor
de verdeling per regiogemeente. Deze aantallen zijn opgenomen in het decentralisatieplan. Met deze input
zijn de regiogemeenten zelf aan de slag gegaan. Elke gemeente maakt afspraken met de eigen woningcorporatie op basis van het eigen beeld dat zij heeft van de verdrukking op de woningmarkt van de
verschillende doelgroepen met huisvestingsvragen.
De lokale toegang van BW wordt later dit jaar geëvalueerd, de eerste informele geluiden van de regiogemeenten als zorgaanbieders zijn positief. De pilot in Wageningen is verlengd tot 1 januari 2022.

Samenwerking
De regio heeft als belangrijk uitgangspunt dat de taakuitvoering op het gebied van BW in principe wordt
overgenomen door de verschillende regiogemeenten. Hiervoor zijn met de zorgaanbieders deelovereenkomsten opgesteld en zijn er afsprakenkaders met de gemeenten onderling. Deze zijn gedeeld met het
regionaal bestuurlijk overleg Valleiregio. De deelovereenkomsten zijn opgesteld via bestuurlijke
aanbesteding.
Met aanbieders wordt nauw samengewerkt om overgang goed te laten verlopen.
Voor het plaatsen van cliënten buiten de eigen regiogrenzen zal regionale afstemming en samenwerking
nodig blijven. Men wil onnodige administratie en verrekening van verschil in tarieven voorkomen.
Er is minder contact met het fysiek domein met het oog op huisvestingsproblematiek, dit wordt nu wel
opgepakt.

Uitvoeringspraktijk
Het regioplan richt zich op het wat, de gemeenten bepalen zelf hoe ze dit vormgeven. De centrumgemeente ondersteunt op verzoek. Vertaling naar aanbod vindt plaats in afstemming met aanbieders. Bij
het opstellen van afspraken is afstemming geweest met de clientvertegenwoordiging.
Bij het uitvoeren van de pilot in de gemeente Wageningen zijn vanaf 2016 stapsgewijs taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden overgeheveld. Dit is door de gemeente Wageningen als heel prettig
ervaren. Het gaf ruimte om ervaring op te doen en ambulantisering en doordecentralisatie lokaal in te
vullen.
Regionaal wordt nog nader afgestemd hoe het lokale BW-aanbod wordt gezien in verhouding tot het
regionale en specialistische aanbod wat lokaal niet kan worden aangeboden.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 71

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Ketenpartners en professionals

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:
Beperken administratieve lasten:

Hiervoor is geen actief beleid, waar mogelijk is hier aandacht voor.
Er worden drie uitvoeringsvarianten gebruikt. De centrumgemeente
heeft accountmanagement en contractbeheer namens de regio.

Inzet op meerjarige
contractering:

Voor BW worden contracten voor onbepaalde tijd afgesloten, voor
MO is sprake van aanbesteding voor vijf jaar.

Toelichting: De Regiovisie is in 2017 vastgesteld door alle gemeenten. Afspraken over het waarborgen
van de continuïteit van de zorgfuncties zijn niet vastgelegd in de regiovisie, maar in diverse inkoopdocumenten en afsprakenkaders. Er is beperkt behoefte aan inkoop buiten de regio. Vanwege specifieke
deskundigheid (verslavingszorg) of omdat de vraag fluctueert (vrouwenopvang). De afspraken over lokale
toegang voor de regionale functie zijn vastgelegd in de mandaatbesluiten tussen de centrumgemeente en
de regiogemeenten.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 72

Toelichting: In mandaatbesluit staan afspraken over de governance. De samenwerkingsafspraken met de
diverse stakeholders (zorgaanbieders, woningbouwcorporaties, behandel-GGZ) zijn vastgelegd in diverse
deelovereenkomsten.
Op het terrein van financiën zijn geen nadere afspraken gemaakt anders dan in de mandaatbesluiten. Er is
bewust voor gekozen om geen financiële solidariteit toe te passen. De centrumgemeente ziet geen
aanleiding en basis voor een regionale risicoverevening. De gemeente Ede geeft aan dat dit een gevolg is
van het besluit van de Rijksoverheid om vanaf 2022 een objectief verdeelmodel toe te passen en een
woonplaatsbeginsel. Gemeenten krijgen een eigen budget en gaan zelf over de toegang. Zij kunnen dus
zelf sturen op financiën, onder meer doordat indicaties voor niet langer dan twee jaar worden afgegeven.
Men kan sturen op verscherping van de eisen die aan BW worden gesteld en er is vanuit de Wmo geen
acceptatieplicht en recht op zorg.
Drie regiogemeenten doen zelf de toegang waardoor informatieoverdracht niet meer noodzakelijk is. In
de andere gemeenten betreft het een klein aantal cliënten en is het vastleggen van afspraken voor de
informatieoverdracht niet noodzakelijk.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: Er wordt geen planning gehanteerd, men speelt in op de actualiteit en geeft aan dat er al veel
geregeld is. BW en MO hebben een eigen tijdpad en worden ook gezien als aparte trajecten met eigen
aandachtspunten. BW is meer gericht op zorg en MO is meer gericht op wonen.

Voortgang
Succesfactoren
In een vroeg stadium is er een pilot geweest met overheveling van taken en verantwoordelijkheden naar
een regiogemeente. Daarnaast is er al geruime tijd een maatwerkarrangement ondersteuning GGZ
waarover men tevreden is.
Er is aandacht voor vernieuwende woonvormen.
Aandachtspunten
De overgangsperiode van tien jaar wordt door de regio als te lang beschouwd en geeft een financieel
risico, omdat tien jaar niet overeenkomt met de gemiddelde duur van BW-trajecten die vaak maximaal
twee jaar duren.
Daarnaast vraagt de regio aandacht voor huisvestingsproblematiek en dan met name voor zelfstandig
wonen. Dit blokkeert de uitstroom vanuit het begeleid en geclusterd wonen.
Ondersteuningsbehoeften
Men wil meer samenwerking zien tussen het sociale en fysieke domein. Ook wil men de particulieren
markt meer betrokken zien.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 73

Regiobeeld Eindhoven
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
De komende twee jaar wordt nog grotendeels op de huidige wijze gewerkt. Afhankelijk van de
ontwikkelingen (zoals beweging naar lichtere producten) wordt bekeken hoe dit in de toekomst gaat.
Samen wordt gekeken hoe in kleine stappen de werkwijze kan worden aangepast. In de toekomstige
planning wordt vooralsnog gekeken naar 2022 – 2024.
In de samenwerking met de aanbieders ziet de centrumgemeente een verschil in werkwijze met betrekking
tot aanvraag tot uitplaatsing. In negen van de vijftien gemeenten zijn in samenwerkingsverband afspraken
gemaakt over beschikbaarheid van woningen voor deze doelgroep. Tussen zorgaanbieders en woningcorporaties zijn afspraken gemaakt over begeleiding. Dit wordt geïndiceerd door gemeenten, maar niet op
het aantal uren. Dit proces is niet ideaal en wil men gezamenlijk verbeteren.
Voor de andere zes gemeenten ziet de centrumgemeente alleen de uitplaatsingsaanvraag, maar weet de
centrumgemeente niet hoe dat gaat in de gemeenten en waar deze inwoner blijft.
In 2019 is het Toekomstbeeld Maatschappelijke opvang ontwikkeld en vastgesteld. Hiervoor is met
uiteenlopende partijen in de regio Eindhoven gesproken en zijn afspraken tot 1 januari 2026 vastgelegd.
De gemeente Eindhoven blijft als centrumgemeente tot 1 januari 2026 budgethouder, tenzij de
regiogemeenten als onderdeel van het gezamenlijk te ontwikkelen plan met betrekking tot de landelijke
doordecentralisatie van BW/MO anders overeenkomen.
Samenwerking
Er is sprake van een grote regio van vijftien gemeenten, verschillend in grootte. De samenwerking gaat de
komende twee jaar op de huidige wijze verder. Er zijn digitale en fysieke overlegtafels met afvaardigingen
van de diverse gemeenten. De intentie is om dit gezamenlijk verder in te richten.
De samenwerking met stakeholders verloopt over het algemeen goed. Er wordt wel wat wisselend
tegenaan gekeken door de verschillende stakeholders. Over de inhoud is men het wel eens, maar de
financiële consequenties van bijvoorbeeld vaste tarieven hebben nogal verschillend uitgepakt voor kleine of
grote aanbieders.
De samenwerking met woningcorporaties verloopt per gemeente verschillend. Negen gemeenten hebben
een samenwerkingsverband. Soms staat er veel druk op de beschikbaarheid van woningen voor uitstroom.
Een aantal gemeenten heeft veel BW-cliënten die eigenlijk moeten uitstromen naar andere gemeenten; dat
gaat niet altijd vanzelf en ligt soms politiek gevoelig.
Uitvoeringspraktijk
Het totale woningaanbod lijkt niet het grootste probleem te zijn in de regio. Wel is er druk op bepaalde
wijken met het oog op draaglast en draagkracht. Daarnaast is er niet altijd een goede match tussen het
beschikbare woonaanbod en de vraag. Binnen de gemeente Eindhoven heeft men overleg hierover met

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 74

gebiedscoördinatoren. De regiogemeenten hebben hierin eigen verantwoordelijkheid. Voor aantallen
wordt onder meer gebruikgemaakt van prognoses van de provincie.
Voor MO is deelgenomen aan de Rijksvastgoedscan. Om in de praktijk te kunnen volgen hoe het gaat met
een persoon die een beroep doet op BW/MO en waar deze komt te wonen, loopt de centrumgemeente aan
tegen beperkingen als gevolg van de AVG.
Voor MO is men in 2020 gestart met de aanbesteding voor de basisvoorziening en de maatwerkvoorziening. Dit is gegund aan een zorgaanbieder die dit per 1 januari 2021 samen met onderaannemers
gaat uitvoeren.
Centrumgemeente Eindhoven handelt alle regionale en landelijke toegangsvragen MO en besluiten af met
betrekking tot de toegang tot de opvang en de daarvoor verschuldigde bijdrage in de kosten.
De regiogemeenten zijn (mede)verantwoordelijk voor preventie van dakloosheid en de nazorg.
De centrumgemeente en regiogemeenten overleggen met elkaar over inkoop en subsidie voor preventie en
nazorg.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Vanuit de werkgroep is er contact gelegd met diverse stakeholders,
afhankelijk van onderwerp.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:
Beperken administratieve lasten:

Er is een wens tot vermindering van administratieve lasten. Bij de
afspraken over inkoop wordt steeds gekeken of dit mogelijk is. Dit
is bijvoorbeeld één van de redenen om centraal in te kopen. Men wil
ook in de toekomst voor de aanbieders gelijke administratieve
afspraken houden.

Inzet op meerjarige contractering:

De wens is wel voor meerjarige contractering, maar minder lang
dan voorheen, met een optie voor verlenging.
Voor MO is nu een langjarig contract afgesloten.

Toelichting: In 2019 is een plan van aanpak opgesteld waarin de visie en lijn is vastgelegd. Dit volgt de lijn
van de commissie Dannenberg. In het najaar wordt een strategische beleidsnotitie verwacht waarin onder
meer de inkoop en samenwerking is opgenomen. Veel is besproken in het ambtelijk regionaal overleg. Een
werkgroep met een afvaardiging van alle regiogemeenten is met dit onderwerp aan de slag gegaan. Vanuit
deze werkgroep is overlegd met andere stakeholders, waaronder cliënten.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 75

Men verwacht dat nog wel producten samen worden ingekocht, zoals moeder/kindplaatsen en verslavingszorg. Hier zijn op het niveau van de provincie Brabant afspraken over vanwege de lage frequentie of de
voorkeur voor een andere woonplek.
De afspraken met betrekking tot de regionale gecontracteerde hulp zijn vastgelegd. Hiervoor zijn twee
aanspreekpunten aangewezen omdat men dit beter vindt passen bij regionale samenwerking.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: Er is afgesproken dat voor BW de komende twee jaar in de huidige structuur wordt gewerkt.
Zo blijft tot 2022 de governance gelijk, is er mandaat van de regiogemeenten en verandert de toegang niet.
Dit is vastgelegd in bestuurlijke afspraken die in de verschillende colleges zijn vastgesteld. Er wordt gewerkt
aan nieuwe invulling vanaf 2022. De toegang is en blijft lokaal, met de backoffice centraal in de gemeente
Eindhoven.
Er is een uitspraak gedaan en vastgelegd dat sprake is van financiële solidariteit, maar dit moet nog nader
worden uitgewerkt. Hiervoor worden scenario’s ontwikkeld. Naar verwachting eerst op korte termijn,
omdat de precieze uitwerking nog niet duidelijk is.
Omdat de toegang BW gelijk blijft verandert er weinig voor cliënten. Een op te stellen communicatieplan
moet de cliënten informeren. De cliëntenraden van het sociaal domein worden betrokken en er zijn
frequent contacten met cliëntenraden van zorgaanbieders. De toegang MO is centraal.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 76

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: Dit is in ontwikkeling. Tot het jaar 2022 blijft de huidige situatie. Komende jaren wordt
gewerkt aan verdere invoering, mede afhankelijk van de praktijk. Men verwacht dat begin 2021 de invulling
van de planning voor 2022 – 2024 bekend is. In het bestuurlijk overleg is de planning tot in detail bekend. De
colleges krijgen deze als de planning klaar is. Er komen informatieve sessies in de gemeenteraden.
Met de regio zijn bestuurlijke afspraken vastgelegd voor Maatschappelijke opvang voor de periode van
1 januari 2020 tot 1 januari 2026.

Voortgang
Succesfactoren
Nu de visie is vastgesteld maakt de regio grote stappen. De gemeente Eindhoven heeft concreet een beeld
gegeven van de strakke planning en hoe het ervoor staat. De urgentie is duidelijk, daardoor worden nu
stappen gemaakt met samenwerking als uitgangspunt.
Bij BW/MO wordt samen opgetrokken. Per 1 januari is voor de inkoop MO al geregeld dat dit gezamenlijk
wordt opgepakt.
Aandachtspunten
De regio staat achter de inhoudelijke visie van de opgave, maar vindt het wel een grote uitdaging met het
oog op de ingewikkelde financiering.
De forensische bedden ziet de regio als een probleem. Justitie beslist over de plaatsing en dan ontstaat
binding met de woonplaats. Binnen de gemeente Eindhoven is een kliniek waardoor extra problematiek
ontstaat. Daarnaast is deze categorie lastiger uit te plaatsen. Daarover zijn in de regio wel afspraken
gemaakt.
Het is voor de regiogemeenten niet altijd helder voor hoeveel inwoners zij (financiële) verantwoording
dragen en wat dit concreet betekent. Op hoofdlijnen is er wel een beeld, maar de betekenis hiervan, de
mate van diversiteit van de doelgroep en de complexiteit van de materie vraagt nog meer afstemming in de
gehele regio. Men wil dit zo goed mogelijk begeleiden zodat er rust blijft voor alle inwoners op dit dossier.
Voor de centrumgemeente is het van belang dat hierbij zowel de rechten als de plichten onder de aandacht
zijn.
Ondersteuningsbehoeften
De ondersteuningsbehoefte zit bij het leggen van de puzzel op het gebied van financiën, met alle
onzekerheden die er zijn. Men wil graag leren van andere voorbeelden.
Daarnaast wil men meer weten over de aanpak van de problematiek rondom de verbinding tussen het
fysieke en het sociale domein, zowel op gemeentelijk als op regionaal niveau: Hoe ga je om met de lokale
bevoegdheden terwijl er regionale belangen zijn.
NB: Dit regiobeeld is opgesteld op basis van de ingevulde digitale uitvraag en een gesprek met de beleidsadviseur van de centrumgemeente,
aangevuld met schriftelijke informatie van de beleidsadviseur voor MO.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 77

Regiobeeld Zuidoost-Drenthe
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
De visie van de regio op de condities voor sociale inclusie van de commissie Dannenberg staat beschreven
in het regioplan ‘Opvang en bescherming 2020 – 2023’. Naast de condities voor sociale inclusie zijn ook
punten uit de Meerjarenagenda en de eigen evaluatie van het beleid in de regio meegenomen. Het
regioplan is tot stand gekomen in overleg met de centrumgemeente en de regiogemeenten (zowel
bestuurlijk als ambtelijk) en ter consultatie aangeboden aan zorgaanbieders en woningbouwcorporaties.
Cliëntvertegenwoordiging is niet expliciet meegenomen in de consultatiefase, voornamelijk via cliëntraden
van zorgaanbieders. De regio is zoekende naar de wijze waarop cliëntvertegenwoordiging betrokken kan
worden. Het regioplan is niet vastgesteld door de gemeenteraden. De afweging hierbij was dat het meer
een plan is dat ingaat op concrete uitvoeringsafspraken in de regio.
Binnen de regio wordt concreet vormgegeven aan de beweging Beschermd Thuis door de invoering van
tussenvormen van BW. Bij een aantal gemeenten in Drenthe (waaronder Emmen) zijn ook proeftuinen van
Optimaal Leven van start gegaan. Een proeftuin bestaat uit een multidisciplinaire samenwerking van
relevante partijen in de wijk die op casusniveau mede vormgeven aan de ondersteuning voor cliënten. Op
dit moment worden om en nabij 100 cliënten ondersteund door het multidisciplinaire team. De eerste
resultaten zijn positief. Deze samenwerkingsvorm werkt effeciënter dan afspraken maken met losse
instanties. De intentie is om de proeftuinen breder uit te rollen in de regio. Optimaal Leven heeft
raakvlakken met de beweging Beschermd Thuis omdat het in de toekomst een stevige doorontwikkeling
aan de ambulante voorzieningen kan geven. Dit kan goed helpen bij het voorkomen van instroom in de BW
en bevorderen van uitstroom.
Samenwerking
Concrete uitvoeringsafspraken over governance en de wijze waarop samengewerkt gaat worden tussen de
gemeenten zijn in ontwikkeling. Op dit moment is zowel bestuurlijk als ambtelijk overleg tussen alle
gemeenten. Deze overlegmomenten zijn in aanloop naar de doordecentralisatie geïntensiveerd. De regio is
voornemens een externe projectleider aan te stellen die de regio ondersteund bij het maken van de
uitvoeringsafspraken.
Er is afgesproken dat de centrumgemeente tot 1 januari 2022 verantwoordelijk blijft voor de uitvoering van
beschermd wonen in de regio en na 1 januari 2022 voor de bestaande beschermd wonen cliënten. Het gaat
dan om cliënten die bij een (her)indicatie in de regio, in het jaar voorafgaand al (deels) een indicatie via
Stichting de Toegang hadden. Alle nieuwe cliënten vallen onder de verantwoordelijkheid van de gemeente
van herkomst. De regio is voornemens om de inkoop enhet contractmanagement gezamenlijk te
organiseren. De huidige contracten met zorgaanbieders zijn met twee jaar verlengd, zodat er tijd is voor

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 78

een goede en zorgvuldige voorbereiding. Keuzes over de verdeling van het beschikbare budget, financiële
solidariteit en de verdeling van financiële middelen in de overgangsfase worden pas gemaakt na
bekendmaking van het objectieve verdeelmodel. De intentie is uitgesproken om financieel solidair te
blijven.
Er vindt elk kwartaal een overleg Wonen & Zorg plaats met verschillende stakeholders (gemeenten,
zorgaanbieders en woningbouwcorporaties). De regio neemt sinds vorig jaar september deel aan het
actieprogramma Weer Thuis en is voornemens om een periodieke bestuurlijke overlegtafel Weer Thuis in te
voeren naar aanleiding van het actieprogramma. De samenwerking verloopt prettig. De doordecentralisatie
wordt gezien als een gezamenlijke verantwoordelijkheid, waarbij een ieder zijn eigen rol vervult. De
stakeholders weten elkaar te vinden en de lijnen zijn kort. De gemeenten betrekken de stakeholders bij de
totstandkoming van nieuw beleid en bij het actieprogramma Weer Thuis. Het is de bedoeling dat de
externe projectleider tevens ondersteunt bij het maken van concrete uitvoeringsafspraken over de
samenwerking tussen gemeenten en stakeholders. De samenwerking tussen belangijke partners in de wijk,
zoals zorgaanbieders beschermd wonen, maatschappelijke ondersteuning, welzijnswerk en wonen verschilt
per wijk. In de ene wijk is een betere netwerkstructuur dan in de andere wijk. Op dit moment zijn er nog
verschillende netwerkstructuren, zoals OGGZ en Optimaal Leven. De wijze waarop deze structuren zich tot
elkaar verhouden is nog niet altijd duidelijk. Daarnaast wordt nog gewerkt aan een escalatiemodel. Er
wordt gedacht aan het model Aanpak ter Voorkoming van Escalatie.
Uitvoeringspraktijk
De huidige ambulante infrastructuur is nog ontoereikend voor alle doelgroepen. Er zijn destijds
randvoorwaarden opgesteld voor zelfstandig wonen door zorgaanbieders, woningbouwcorporaties en
gemeenten. Deze randvoorwaarden zijn bedoeld om de uitstroom uit de voorzieningen BW/MO te
bevorderen. Echter in de praktijk blijkt dit alleen passend voor de doelgroep uit BW. Binnen het
actieprogramma zijn de partijen met elkaar afspraken aan het maken over hoe we deze randvoorwaarden
ook kunnen toepassen op de doelgroep MO en VO. Daarnaast wordt de samenwerking geïntensiveerd met
de aanbieders die ambulante begeleiding bieden, zodat een goede overdracht en een succesvolle overgang
plaatsvindt van beschermd wonen naar zelfstandig wonen met ambulante begeleiding. Daarbij is ook
aandacht voor de wijze waarop op- en afschalen wordt georganiseerd. Binnen de regio wordt al wel
gewerkt aan ambulantisering van beschermd wonen. Sinds 1 januari 2020 werkt de regio met
tussenvormen voor beschermd wonen. De huidige beschermd wonen voorzieningen zijn hoofdzakelijk
regionaal gevestigd. Er worden nog concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de spreiding van
voorzieningen. Beschikbaarheid en bereikbaarheid is hierbij een aandachtpunt. Er blijft wel een behoefte
aan beschermde en geclusterde woonvoorzieningen. De centrumgemeente beschikt over een digitale kaart
waarop het huidige aanbod overzichtelijk is weergegeven. Het aanbod van de regiogemeenten wordt
hieraan toegevoegd.
Gemeenten en woningbouwcorporaties hebben voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang
prestatieafspraken gemaakt. De afspraak is dat de woningbouwcorporaties gezamenlijk 50 cliënten
(inschatting, niet gebaseerd op onderzoek) op jaarbasis laten uitstromen. Daartoe zijn randvoorwaardelijke
en procesmatige afspraken gemaakt. Door de veranderingen in het zorglandschap, zoals de Wlz-uitname, is
het nog niet mogelijk een representatief aantal te noemen. Vorig jaar zijn 12 à 13 cliënten uitgestroomd.
Binnen de regio wordt gewerkt aan het plan ‘Paradijsvogels’. Dit is bedoeld voor inwoners met psychische
problematiek die niet goed aansluiten en passen binnen het huidige ondersteuningsaanbod. Voor deze

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 79

groep mensen zijn we op zoek naar een prikkelarme omgeving met een Skaeve Husen-achtige constructie.
Daarnaast wordt gewerkt aan het plan van aanpak huisvestiging van bijzondere doelgroepen. Dit is er op
gericht om proactief meer grip te krijgen op de zorgaanbieders die zich vestigen in de regio. Hierbij is een
integraal afwegingskader opgesteld, waarbij aan de hand van een aantal criteria wordt getoetst of een
aanbieder voldoet aan de eisen en zich kan vestigen. Hierbij zijn zowel criteria vanuit het fysieke domein als
het sociale domein opgenomen.
Concrete uitvoeringsafspraken over in-, door- en uitstroom zijn in ontwikkeling. De verwachting is dat er bij
de instroom van cliënten voornamelijk gekeken wordt naar de gemeente van herkomst. Daarnaast wordt
gestreefd naar een verdeling van de uitstroom. Hiervoor wordt momenteel vorm gegeven aan een
regionaal transferpunt. Binnen het actieprogramma Weer Thuis werkt de regio aan hernieuwde afspraken
o.a. over het regionaal transferpunt die vastgelegd wordt in een convenant.
De projectleider pakt ook de verdeling en spreiding van voorzieningen tussen lokaal en regionaal op. En de
wijze waarop toegang tot beschermd wonen en maatschappelijke opvang wordt georganiseerd. Toegang
tot maatschappelijke ondersteuning blijft voorlopig een taak van de centrumgemeente. Verdere zijn er
korte lijntjes tussen de toegang vanuit de centrumgemeente en de toegang(en) vanuit de regiogemeenten.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Aanbieders BW/MO, aanbieders ambulante begeleiding,
woningbouwcorporaties, regiogemeenten, interne collega’s wonen,
veiligheid.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

Beperken administratieve lasten:

Concrete uitvoeringsafspraken over het beperken van
administratieve lasten zijn in ontwikkeling. Waar mogelijk worden
beleid en processen zoveel mogelijk op elkaar afgestemd. Uiteraard
met ruimte voor eigen lokale invulling.

Inzet op meerjarige contractering:

De contracten voor beschermd wonen zijn net met 2 jaar verlengd.
Inzet op meerjarige contractering wordt meegenomen in de nieuwe
inkoopronde.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 80

Toelichting: De regio beschikt over een regioplan dat samen met stakeholders tot stand is gekomen. De
punten uit de Norm van Opdrachtgeverschap worden nog nader uitgewerkt. Deze konden, gezien het
tijdspad van de Norm voor Opdrachtgeverschap, nog niet verwerkt worden in het regioplan. De intentie is
om de samenwerking in BOCE-verband zoveel mogelijk te behouden. Samen op te trekken in het
formuleren van beleid, inkoop en monitoring. Maar daarnaast dient er ruimte te zijn voor couleur locale en
de invulling van het uitvoeringsbeleid. Hierbij is het essentieel om een goede aansluiting te maken met de
lokale Wmo. Er zijn afspraken gemaakt over wie er namens de regio contactpersoon is en kan optreden
namens de regio.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: De regio is in gesprek over een goede aansluiting tussen beschermd wonen en
maatschappelijke opvang. De focus ligt hoofdzakelijk op beschermd wonen. Als onderdeel van het
actieprogramma Weer Thuis zijn bijvoorbeeld uitvoeringsafspraken gemaakt over de uitstroom beschermd
wonen, maar de insteek voor uitstroom maatschappelijke opvang is hieraan gelijk. Keuzes over de verdeling
van het beschikbare budget, financiële solidariteit en de verdeling van financiële middelen in de
overgangsfase worden pas gemaakt na bekendmaking van het objectieve verdeelmodel.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: Er is een beleidsinhoudelijke uitvoeringsagenda. Voor de onderdelen die gaan over de
gemeentelijke samenwerking (overgang, toegang, spreiding voorzieningen etc.) wordt een projectleider
aangetrokken. De projectleider gaat zich ook bezig houden met de inkoop/aanbesteding van beschermd
wonen per 1 januari 2023.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 81

Voortgang
Succesfactoren
Een belangrijke succesfactor om de beweging Beschermd Thuis vorm te geven is een goede samenwerking,
zowel gemeentelijk als met stakeholders. Stakeholders worden betrokken bij de totstandkoming van nieuw
beleid en de uitwerking hiervan. Dit komt onder andere tot uiting in het actieprogramma Weer Thuis waar
uitvoeringsafspraken zijn gemaakt over uitstroom en de beschikbaarheid van woningen. Daarnaast heeft
de regio tussenvormen beschermd wonen ingericht. Daardoor kan meer maatwerk worden geleverd en
gefaseerd toegewerkt worden naar zelfstandig wonen.
Aandachtspunten
Om de beweging Beschermd Thuis verder vorm te geven liggen er nog uitwerkingsvraagstukken met
betrekking tot de inrichting van gemeentelijke samenwerking, inrichting van het zorglandschap (meer de
verbinding opzoeken, afstemmen en het omklapmoment, afbouw intramurale Wmo capaciteit en opbouw
ambulante vormen van ondersteuning), inkoop beschermd wonen en het vergroten van de acceptatie van
de doelgroep in wijken.
Ondersteuningsbehoeften
De regio is in afwachting van het objectief verdeelmodel. Daarna kunnen afspraken worden gemaakt over
de bekostiging. Daarnaast is er binnen de regio behoefte aan inspirerende voorbeelden met betrekking tot:
•
borgen van ervaringsdeskundigheid;
•
duurzame samenwerking met zorgverzekeraars;
•
acceptatie van de doelgroep in de wijk;
•
geclusterd en beschutte woonvormen;
•
opzetten van een netwerkstructuur in de wijk, inrichten van preventie- en escalatiemogelijkheden.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 82

Regiobeeld Enschede
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
Binnen de regio is de afgelopen jaren veel geïnvesteerd, gerealiseerd en geborgd op het gebied van
vernieuwing. De afspraken die nu worden gemaakt zijn meer technisch van aard: behouden wat er is op het
gebied van zorginfrastructuur en verdeling van middelen. Bij BW is vanaf 2015 al actief ingezet op
vernieuwing, onder andere door het introduceren van ‘beschermd wonen modulair’. Binnen de MO heeft de
afgelopen jaren een transitie plaatsgevonden van klassieke nachtopvang naar individuele woonunits met
daaraan gekoppeld een zorgtraject. In 2019 is een integrale aanpak gestart voor doorontwikkeling van de
MO gericht op vermindering van instroom en versnelling van doorstroom en uitstroom.
Samenwerking
Er vindt zowel bestuurlijk als ambtelijk overleg plaats met alle gemeenten binnen de regio. Regelmatig
worden de Wmo-adviesraden betrokken. Er is een kernpartneroverleg met alle aanbieders BW/MO waar
zowel de visie als de uitwerking wordt besproken. Samen met een andere centrumgemeente (Almelo) in
Twente is er op bestuurlijk niveau overleg met WOON-Twente (woningcorporaties) .
De wijze van betrekken van de cliëntvertegenwoordiging is regelmatig onderwerp van gesprek, omdat men
dit in de regio wil verbeteren. Dit hangt ook samen met de complexiteit van het onderwerp.
Binnen de regio is afgesproken om inkoop en contractmanagement voor alle vormen van BW centraal te
blijven doen. Dit gaat via subsidie inclusief een gedragscode aan kernpartners. Financiële uitgangspunten
worden nu opgesteld: zoals een budget-neutrale uitvoering, het samenvoegen van budgetten, het
opbouwen van reserves, de financiële solidariteit en de rol van de gemeente Enschede als aangewezen
centrumgemeente.
Het concept van de centrumgemeente-regeling (inclusief dienstverleningsovereenkomst) met daarin
opgenomen de governance is met inbreng van alle gemeenten opgesteld en vrijwel gereed om aan de
raden te worden voorgelegd ter vaststelling. De voorbereiding hierop is per gemeente verschillend.
Bestuurlijk wordt dit wel als spannend ervaren, omdat de financiële consequenties nog niet in beeld zijn.
Inzicht daarin wordt wel gemist.
Uitvoeringspraktijk
In de regio Enschede is de uitstroom van BW op orde. Afspraken over de beschikbaarheid van passende
woningen (binnen zes maanden na melding) en ambulante begeleiding zijn gemaakt met de gemeenten. Er
zijn wel zorgen over een sluitende keten bij de forensische BW. Gepleit wordt voor structuur die past bij een
brede veiligheidsstructuur.
Huisvesting voor jongeren is binnen de regio een knelpunt, ondanks de relatief ontspannen woningmarkt.
Dit is bedreigend voor de participatie van jongeren tussen 18 en 26 jaar. Hier wil men meer preventief te

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 83

werk gaan met een integrale benadering. Hierover zijn afspraken gemaakt in het actieplan dak- en
thuislozen.
Er is een constante wachtlijst (80 plekken) voor BW (24-uurssetting). Extra voorzieningen zijn nodig omdat
de uitstroom te laag is om dit op te lossen. Dit lijkt tegen de beweging uit de visie. Vanaf de omslag in 2015
zijn er veel plekken waarbij het pakket wordt geleverd zonder de verblijfscomponent.
De wens is om verblijf te spreiden over alle gemeenten. Er zijn geen aantallen afgesproken met de regiogemeenten. Vastgoedontwikkeling duurt lang, maar er is ook weerstand als gevolg van imagoproblemen.
De gemeente heeft nu een andere rol en ook dit maakt het complexer door de politieke gevoeligheid.
Voor BW blijft een bovenlokale toegang door een centraal team met diversiteit aan expertise (inclusief
GGZ-expertise) van verschillende aanbieders. Iedere gemeente heeft haar eigen lokale toegang en werkt
aan verbetering van warme verwijzing naar het centrale team.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

De Wmo-adviesraden van de aanbieders BW/MO zijn betrokken bij
totstandkoming van de visie.
Bij het vervolg van de uitwerking van de visie zijn diverse partijen
betrokken, waaronder aanbieders, clientvertegenwoordigers en
woningcorporaties.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

Beperken administratieve lasten:

Geen actief beleid. Hierover is wel overleg met de aanbieders. Men
bereikt vermindering van administratieve lasten door samen te
werken. Daarnaast is men voornemens de huidige en dus bekende
financieringsvorm subsidiering voort te zetten.

Inzet op meerjarige contractering:

Kernpartners worden gesubsidieerd en op deze wijze is er sturing op
stabiliteit.

Toelichting: De visie en aanpak beschermd wonen en maatschappelijke opvang is in 2018 vastgesteld door
de acht gemeenten. Relevante stakeholders zijn betrokken bij het opstellen en bij de nadere uitwerking van
de verschillende onderdelen zoals de toegang. Financiering van zorg is één van de punten die nader worden
uitgewerkt, dat is concreet de basis voor beschikbaarheid en continuïteit.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 84

Er wordt een beperkt aantal plekken buiten de regio ingekocht. Dit is het gevolg van krapte in kwantiteit
en niet van ontbreken van benodigde deskundigheid.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: De acht gemeenten blijven samenwerken. Beschermd wonen blijft in alle vormen bovenlokaal
georganiseerd. Men is voornemens de budgetten samen te voegen, de governance en wijze van
samenwerking is in ontwikkeling. Eind 2020 wordt hierover het definitieve besluit genomen. Daardoor
ervaart men weinig problemen in de overgang.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: Zowel BW als MO worden doorontwikkeld. Het is gezamenlijk gestart. Met betrekking tot het
tijdpad decentralisatie wordt nu specifiek ingezet op BW in een spoorboekje op weg naar 2021. Inhoudelijke
besluitvorming is aanstaande.
De uitwerking van openstelling van de Wlz kan weer aanpassing vragen, omdat de rol van de gemeente dan
weer verandert en dit gevolgen heeft voor de financiën. Er is een inschatting gemaakt, dit wordt nauw
gemonitord.

Voortgang
Succesfactoren
De gedragscode beschermd wonen heeft geleid tot een kwalitatief goed aanbod beschermd wonen.
De realisatie van beschermd wonen modulair (in de wijk) brengt de beweging naar beschermd thuis op
gang door realisatie van wooninitiatieven op het snijvlak van BW/MO.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 85

Het uitstroomproces beschermd wonen verloopt succesvol.
Er is goede samenwerking in de regio.
Aandachtspunten
De beschikbaarheid van voldoende middelen om de taken te kunnen uitvoeren en te voorkomen dat de
opgebouwde infrastructuur afgebouwd moet worden.
Men heeft last van het negatieve imago van de doelgroep bij de realisatie van uitbreidingsplekken die nodig
zijn om de wachtlijsten te verminderen.
Als aandachtspunt is genoemd om belangrijke partners als regiogemeenten en aanbieders steeds mee te
nemen in het proces.
Ondersteuningsbehoeften
De regio (zorgaanbieder) zou geholpen zijn als de inkoop van forensische zorg zorgvuldiger plaatsvindt met
kwaliteitseisen die worden gesteld aan zowel ZIN als PGB en die ook gehandhaafd worden.
De regio zou wel meer inzicht willen hebben of er voldoende aansluiting is in de keten veiligheid
(forensisch) om te kijken of verbeteringen mogelijk zijn.
Externe ondersteuning lijkt momenteel niet verder nodig binnen de regio.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 86

Regiobeeld Gouda
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
In 2017 is het regionaal kader maatschappelijke zorg opgesteld met alle maatschappelijke partners in de
regio. Het kader is in 2020 nogmaals verlengd en in 2019 zijn de uitvoeringsagenda en samenwerkingsafspraken tussen de gemeenten toegevoegd. Daarnaast is in 2017 een convenant samenwerking
maatschappelijke zorg tussen gemeenten, zorgaanbieders, corporaties, zorgverzekeraar en andere partijen
uit de regio vastgesteld. De regio is in 2017 begonnen met decentraliseren en zetten dit verder door. Een
groot deel van de cliënten verblijft inmiddels al in ambulante BW-producten. Men wacht nog op duidelijkheid over financiële middelen voor financiële doordecentralisatie.
De betaalbaarheid van 24-uurs toezicht bij ambulante producten is nog niet volledig uitgewerkt.
Samenwerking
Op hoofdlijnen zijn de samenwerkingsafspraken en uitgangspunten voor financiën vastgelegd. Er is een
privaatrechtelijke dienstverleningsovereenkomst (DVO) voor het contractmanagement, waarbij de
uitvoering is ondergebracht in een afdeling bij de centrumgemeente. De samenwerking heeft geen
juridische borging voor bovenregionale samenwerking, beleidsmatige samenwerking, waaronder ook het
inkoopproces zelf. Er is wél een gemeenschappelijke regeling op basis van de Wgr ter ondersteuning van de
samenwerking in de regio Midden-Holland waar gekozen is voor een netwerksamenwerking op vijf
thema’s. Het sociaal domein is daar één van. Er vinden géén formele besluiten aan deze tafels plaats, maar
die moeten bekrachtigd worden in de colleges. De gemeenschappelijke regeling heeft geen personeel in
dienst en voorziet de vijf bestuurlijke tafels van een beperkt budget voor onderzoek, het opstarten van een
project of het voeren van een lobby. Personele inzet wordt geregeld vanuit het netwerk van vijf gemeenten.
De ontwikkelrichting van het zorglandschap van de regio is al voor een groot gedeelte vormgegeven in zes
regionale programma’s. Deze zijn bestuurlijk geaccordeerd door het bestuurlijk overleg sociaal domein
Midden-Holland, maar niet vastgesteld door de individuele gemeenteraden en verwerkt in de huidige
regiovisie.
De samenwerking tussen wonen en zorg is in orde, zeker in vergelijking met vijf jaar geleden. De afspraken
op regioniveau zijn sterk verbeterd. Ook is duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is. Jaarlijks worden de
aantallen benodigde woningen voor diverse doelgroepen vastgesteld. Ook over toewijzing en begeleiding
worden afspraken vastgelegd, welke continu worden geactualiseerd. Er zijn afspraken gemaakt over
aantallen uitstroom BW. Tot nu toe is dat voornamelijk gebaseerd op ervaringscijfers. Echt zicht op de
vraag is lastig. Het lijkt voor de zorgaanbieders lastig om een inschatting te maken van aantallen uitstroom.
In halfjaarlijkse contractgesprekken is verwachtte en gerealiseerde uitstroom een vast gespreksitem. Op
basis van deze verzamelde informatie door de gemeente wordt met de corporaties een afspraak gemaakt
voor de contingenten van het jaar erna. De regiogemeenten hebben een kadernota vastgesteld waarin
afspraken rondom wonen met zorg zijn opgenomen, met als doel dat alle gemeenten dezelfde typen

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 87

afspraken maken met partners in de gemeente. Ook om te zorgen dat de doelgroepen meer evenredig
verdeeld worden over de gemeenten.
Als het gaat om nieuwe woonzorg-concepten is het zoeken naar de kaders van de opdracht en hoe risico’s
verdeeld kunnen worden tussen de verschillende partijen. Dit heeft invloed op de snelheid waarmee nieuwe
concepten ingevoerd kunnen worden. Hierbij is het van belang dat helder is wie de regie voert op een nieuw
project. Er zijn veel wisselingen van medewerkers bij verschillende organisaties in de regio. Dat maakt
samenwerking lastig. Daarbij is het ook vaak niet voor alle partijen helder wie de regie voert op bepaalde
ontwikkelingen.
Uitvoeringspraktijk
In 2018 is op basis van een onderzoek in kaart gebracht hoe de visie van de commissie Dannenberg vertaald
kan worden naar een concreet aantal en type plekken in de regio. Over af- en ombouw van locaties wordt
continu het gesprek gevoerd met zorgaanbieders. Er zijn basisafspraken gemaakt over wat lokale en wat
regionale voorzieningen zijn. Ook zijn afspraken gemaakt over spreiding, met het uitgangspunt dat de
plekken evenredig verdeeld zijn over de gemeenten. Er is ook aandacht voor lokale basisvoorwaarden in de
plannen. Daarnaast zijn er lokale overgangsplannen (uitvoeringsagenda’s) gemaakt die de lokale situatie en
afspraken beschrijven. Door onduidelijkheid over het verdeelmodel en financiële gevolgen zijn op dat
onderdeel nog alleen beginselafspraken gemaakt. Doordat ambulante BW-producten al meerdere jaren
ingezet worden, is er wel zicht op de financiële gevolgen van doordecentralisatie op dit onderdeel.
Daarnaast is de regio al meerdere jaren in gesprek over het willen realiseren van Skaeve Huse. Er is
momenteel geen draaiende werkgroep meer die zich bezighoudt met de ontwikkeling van Skaeve Huse.
In de gemeente Gouda is het realiseren van tijdelijke huisvesting, en daarmee het creëren van
mogelijkheden voor Housing First en het scheiden van wonen en zorg, een belangrijk speerpunt. Het is
echter erg lastig om een locatie voor tijdelijke huisvesting te vinden.
Het betrekken van cliëntenperspectief is belangrijk in de regio. Het betrekken van familieperspectief
verdient nog wel aandacht.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Cliëntenvertegenwoordiging, zorgaanbieders en gemeente

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 88

Beperken administratieve lasten:

Door regionale inkoop en contractmanagement en regionale
afspraken over de toegang tot zorg worden administratieve lasten
zoveel mogelijk beperkt.

Inzet op meerjarige contractering:

Inkoop is meerjarig en tot 2020 is voor de maatschappelijke zorg ook
een innovatiefonds beschikbaar.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: Er is een regionale toegangsorganisatie en regionaal bestuurlijk overleg. Dit is geen besluitvormingsorgaan. Uiteindelijke besluiten worden door de colleges van de gemeenten vastgesteld. De
toegang blijft regionaal, in verband met een beperkt aantal cliënten en bestaande expertise bij de
centrumgemeente. Voor beschut wonen is de lokale toegang verantwoordelijk.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:

Voortgang
Succesfactoren
1. Goede verstandhouding in de regio en met maatschappelijke partners.
2. Innovatiefonds, met onder andere financiering van een projectleider bij de zorgaanbieders.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 89

Aandachtspunten
1. Betaalbaarheid van de zorg.
2. Voldoende passende, kleine en betaalbare woningen, waaronder jongerenhuisvesting. Sinds meerdere
jaren proberen verschillende gemeenten tijdelijke huisvesting te realiseren, maar tot nu toe is dit
beperkt gerealiseerd. Zowel door praktische (bouwtechnische) bezwaren als politieke bezwaren
(stigmatisering door en acceptatie van buurtbewoners).
3. Afspraken met zorgverzekeraar en zorgkantoor (bijvoorbeeld over de sociaal-medische intake,
inrichten van domeinoverstijgende complexe zorg Wlz, jeugd en Wmo)
4. Betrekken van alle partners.
5. Tegenstrijdigheden in de wet- en regelgeving, concurrerende wetten zoals de Wmo en de Participatiewet (bijvoorbeeld rondom bijstand voor jongvolwassenen en voorkomen 24-uurs zorg of dakloosheid).
6. Het blijft altijd spannend of de regio bij elkaar blijft, ook al zijn er geen signalen dat dit mis kan gaan. Als
een gemeente besluit uit de regio te stappen, bestaat het risico dat de regio te klein wordt.
Ondersteuningsbehoeften
1. Overgang 18-/+ (verbinding van wetten, integrale aanpak (cultuurverschillen overwinnen)).
2. Maken van een businesscase voor zelfstandig wonen/inzet van bijstand versus intramuraal verblijf bij
jeugdigen.
3. Onderzoek naar de mogelijkheden en realisatie van creatieve woonoplossingen, zoals Skaeve Huse.
4. Bundeling van alle stukken die uitgangspunt vormen in de regio, waardoor iedereen hetzelfde beeld
heeft van de visie.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 90

Regiobeeld Groninger gemeenten
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
In het meerjarenprogramma van beschermd wonen naar begeleiding op maat heeft de regio een visie
geformuleerd voor de ondersteuning van de inwoners op het gebied van BW/MO. Het
meerjarenprogramma is de basis waarop het gezamenlijk plan van de Groninger gemeenten en allerlei
andere visies/uitvoeringafspraken uit voort zijn gekomen. In de visie en/of de verdere uitwerking daarvan
komen de acht condities terug. Er wordt vanaf 2016 intensief samengewerkt tussen de gemeenten in de
provincie Groningen. Richting 2021 worden stappen genomen in een meer gedecentraliseerde aanpak. Er is
de afgelopen tijd veel aandacht besteed aan de vraag ‘Hoe gaan we dat vormgeven? ’. De visie die er nu is
heeft draagvlak. De regio zit nu in de fase om de visie verder te concretiseren en te realiseren wat de
beweging naar Beschermd Thuis betekent voor gemeente X en aanbieder Y. De samenwerking met de
zorgaanbieders, woningbouwcorporaties en gemeenten wordt nu nadrukkelijk opgezocht. De nieuwe
centrumregeling met bijhorend convenant is in september 2020 door alle gemeenteraden vastgesteld. In de
vorm van een programmaorganisatie is de niet-vrijblijvende governance gekozen. De regio blijft MO
voorlopig centraal organiseren en BW wordt wel gedecentraliseerd in de regio. Bij MO wordt wel in lijn met
BW gedacht over hoe bepaalde dingen al lokaal kunnen worden geregeld, bijvoorbeeld een logeervoorziening in de regio voor opvang via een BW aanbieder. Dit gebeurt al vaak op initiatief van aanbieders.
Inmiddels zijn de gemeenten aan de slag met het opstellen van een visie met alle relevante partijen voor de
opvang 2021-2025.
Samenwerking
De governance, de wijze van samenwerken en afspraken o.a. op financieel level tussen de gemeenten, zijn
vastgelegd in de centrumregeling en het bijbehorende convenant. Er zijn geen overkoepelende
uitvoeringsafspraken met zorgaanbieders. Uitvoeringsafspraken krijgen vorm per onderwerp. De regio
heeft gezamenlijke inkoop (open house) van het hele domein BW dus zowel intramuraal als extramuraal.
Toezicht, contractmanagement en financiering is regionaal georganiseerd in het Programma Beschermd
Wonen en Maatschappelijke Opvang (in dit Programma zijn alle regiogemeenten vertegenwoordigd). Deze
regionale afspraken staan tot 2022. Richting 2023 worden nieuwe regionale afspraken opgesteld. De
beweging in de regio is nu dat de regiogemeenten de lichtere zorgvormen zelf gaan inkopen en
organiseren. Een doel voor het organiseren van het voorveld bij de inkoop is een soepelere overgang maken
tussen ondersteuning vanuit BW, MO, Jeugdhulp en Wmo.
De regio heeft haar eigen financiële verdeelmodel ontwikkeld gebaseerd op zorggebruik. Het Groninger
verdeelmodel gaat uit van een verdeling van de financiele middelen tussen alle gemeenten op basis van het
aantal indicaties per gemeente. De werkwijze van dit model staat beschreven in de nieuwe centrumregeling
en het bijhorende convenant. Het eigen verdeelmodel is landelijk objectief verdeelmodel proof, tenzij er
verrassingen komen. Met het eigen verdeelmodel ondervangt de regio het ingroeipad in de overgangsfase

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 91

tussen 2022-2032. Op het moment dat het landelijke woonplaatsbeginsel wordt ingevoerd moet de regio
kijken hoe dit zich tot het Groninger verdeelmodel verhoudt en of hier eventueel zaken in moeten worden
aangepast. Bijvoorbeeld dat in het Groninger Verdeelmodel is afgesproken dat de gemeente waar de cliënt
verblijft over de indicatie gaat. In het woonplaatsbeginsel bepaalt de gemeente van herkomst dat.
De regio heeft een werkagenda sturing op in- door- en uitstroom vanwege de beheersing van middelen.
Deze werkagenda hangt onder het programma BW/MO. Met het Programma BW/MO is een gezamenlijk
plan voor maatregelen en worden de veranderingen (bijvoorbeeld de effecten van openstelling van de Wlz
voor GGZ) in de zorgmarkt in de gaten gehouden. Er is een project opgezet om de overgang van BW naar
Wlz soepel te laten verlopen.
Op bestuurlijk en ambtelijk niveau is structureel overleg georganiseerd over BW en Opvang. In deze
samenwerking is frequente afstemming en duidelijke prioritering belangrijk, ten eerste vanwege een
verschuiving van een model waarbij de centrumgemeente alles regelt naar een model waarin het
gezamenlijk in de regio georganiseerd wordt door de gemeenten. Ten tweede vanwege de verwachtte
tekorten in het sociaal domein. Een kans in de samenwerking is het werken met de regiogemeenten aan
gemeenschappelijke opgaven. Een moeilijkheid is de beperkte capaciteit op dit dossier bij regiogemeenten.
Naar aanleiding van het Actieprogramma Weer Thuis is in 2018 een convenant ‘Huisvesting (ex)-cliënten
Beschermd Wonen & Opvang’ tussen de Groninger gemeenten, woningcorporaties en zorgaanbieders
gesloten. De samenwerking tussen woningcorporaties, aanbieders en gemeenten verloopt in de praktijk
moeizaam. Daarom is onlangs een nieuwe stuurgroep geformeerd om de implementatie van dit convenant
‘een boost’ te geven, o.a. door het maken van een klantreis en het aanspreken van partijen op de afspraken
uit het convenant. De samenwerkingspartijen hebben angst dat hij/zij blijven zitten met een risico wanneer
er crisis uitbreekt bij een kwetsbare inwoner in de wijk. Daarnaast werken de scheidingen in de
gemeentelijke taken (welzijn, zorg, wonen, inkomen) niet mee om flexibel bij te springen bij een klant die
extra ondersteuning nodig heeft. Er moeten stappen gezet worden naar netwerksamenwerking en
vertrouwen in het vinden van oplossingen om gezamenlijk het risico te dragen. De gemeenten zouden in de
opbouw hiervan een regiefunctie kunnen nemen, maar de capaciteit is beperkt. Er zijn stappen gezet in het
gesprek met de partijen en er is een gezamenlijk doel. Betrekken van wijkwelzijn (bijv. partijen in het
voorveld) in de samenwerking is nu een stap te ver. Onderling tussen de partijen zijn wel lijnen met
wijkwelzijn.
Uitvoeringspraktijk
De toegang tot beschermd wonen en opvang is nu nog bij de Centrale Toegang belegd. De afspraken zijn
vastgelegd in de nieuwe centrumregeling. De regio is momenteel bezig met de decentralisatie van de
toegang tot beschermd wonen naar de lokale gemeenten. Op 1 januari 2021 wordt de toegang
overgedragen naar de eerste vier gemeenten en de andere gemeenten volgen later in 2021. De toegang tot
opvang blijft voorlopig centraal. De regio houdt er rekening mee dat de decentralisatie van Opvang ingaat
vanaf 2026 en bereidt zich hier de komende jaren op voor.
Om inzicht te krijgen in getallen van cliënten die uitstromen en de verbinding te leggen met wonen heeft de
regio een loket ingericht waar vraag en aanbod bij elkaar komt. De gemeenten ontvangen jaarlijks alle
aantallen van aanbieders en bespreken dit vervolgens met de woningcorporaties.
In een regionaal plan (aanvraag impulsgelden Opvang d.d. 31-08-2020) heeft Groningen op de onderdelen
preventie, samenwerking en alternatieve huisvesting (skeave huse) extra inzet benoemd middels
verschillende uit te voeren projecten voor 2020/2021. De gemeenten trekken hierbij samen op met
zorgaanbieders, regiogemeenten en cliëntvertegenwoordigers.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 92

De stap die gemaakt moet worden door regiogemeenten is het concretiseren van lokale afspraken met
aanbieders en woningcoropraties over de uitstroom naar de wijk en de inrichting van het zorglandschap
(plus voorliggend veld). Er moet concreet nagedacht worden over de spreiding van de voorzieningen zowel
regionaal als bovenregionaal en landelijk. Voor zorgaanbieders en gemeenten wordt de zorgmarkt
complexer door de uitname naar de Wlz. Voor gemeenten wordt sturing in de zorgmarkt ook complexer,
mede door de uitname naar Wlz en mogelijk ook door het woonplaatsbeginsel.
In de laatste regionale inkoop is Thuisplus als ambulant product toegevoegd voor Beschermd Thuis. Het
gebruik van Thuisplus valt nog tegen. Gemeenten willen in gesprek met aanbieders om dit te evalueren. Bij
de nieuwe inkoop van BW en Wmo worden uitvoeringsafspraken over de verdeling en spreiding van
voorzieningen tussen lokaal en regionaal meegenomen. Bijv. in Oost-Groningen zijn er veel BW plekken.
Spreiding van voorzieningen is noodzakelijk omdat door de ambulantisering meer druk op het sociale
domein komt te liggen door gebruik van Wmo voorzieningen en voorzieningen op basis van participatie
wet. Als het objectieve verdeelmodel wil werken moet er iets gebeuren qua spreiding van voorzieningen in
onze regio en landelijk. In het huidige traject van de nieuwe inkoop is het ook van belang om te kijken naar
de grensvlakken van BW met Wmo en de Jeugdwet.
Cliëntraadpleging wordt meegenomen bij beleidsontwikkeling. De regio onderzoekt nog hoe
cliëntraadpleging bij beleidsontwikkeling voor de doordecentralisatie van BW structureler vormgegeven
kan worden. Bijvoorbeeld meer in navolging van de werkwijze van cliëntparticipatie binnen het thema GGZ,
waarbij er periodieke bijeenkomsten met cliëntvertegenwoordigers en ervaringsdeskundigen
georganiseerd worden.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Bijeenkomsten met aanbieders, cliënten,
ervaringsdeskundigen. Heeft bijgedragen aan
doorontwikkeling aan plannen en toetsing van de
praktische uitwerking.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:
Beperken administratieve lasten:

Binnen de regio is contractering en toezicht vooralsnog
gezamenlijk georganiseerd. Momenteel wordt gewerkt
aan de decentralisatie van de toegang, daarin is oog voor
gelijke werkprocessen en administratie. Er zijn regionaal

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 93

gemeenschappelijke kaders hoe de front- en backoffice
ingericht kan worden.
Inzet op meerjarige contractering:

Er is de mogelijkheid om de contracten te verlengen,
maar de regio os ondertussen wel aan het onderzoeken
hoe ze (bepaalde delen van) inkoop decentraal kangaan
inrichten. Daarvoor loopt nu een project.

Toelichting: Afspraken over inkoop van plekken buiten de eigen regio wordt meegenomen bij de nieuwe
inkoop. In de regiovisie is de wijze waarop lokale toegang verbonden is met de regionale MO en regionaal
gecontracteerde hulp niet specifiek meegenomen. Het komt wel aan de orde op andere plekken.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: Afspraken over de verdeling en spreiding van voorzieningen zijn in ontwikkeling en worden
meegenomen bij de nieuwe inkoop BW vanaf 2023. Er zijn geen afspraken gemaakt over de wijze waarop
tijdens de overgangsfase geborgd wordt dat bestaande en nieuwe cliënten weten waar ze aan toe zijn,
aangezien de regio hun eigen financieel verdeelmodel heeft ontwikkeld en cliënten in principe hier niks van
merken. Specifieke afspraken over informatieoverdracht zijn derhalve niet nodig/ niet van toepassing.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: Planning is opgenomen in de centrumregeling en bijhorend convenant.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 94

Voortgang
Succesfactoren
•

Thuis plus is een flexibel product, dat kan mee bewegen in de ondersteuningsbehoefte van de client.

•

Sterke samenwerking. Het gesprek met de regio echt aangaan. Het resultaat is de centrumregeling en
convenant en eigen Groninger verdeelmodel gebouwd.

Aandachtspunten
•

Meer actualisatie aanbrengen en concreet handen en voeten geven aan wat nodig is op verschillende
onderdelen om in elke gemeente thuis de ondersteuning te kunnen organiseren aan kwetsbare
inwoners. De regio wil voorkomen dat mensen in de Opvang terecht komen door het voorliggend veld
goed te organiseren. Dit moet over de kokers heen georganiseerd worden; tussen de verschillende
programma’s rondom kwetsbare mensen en in de verschillende samenwerkingen met aanbieders en
woningcorporaties. Dit met als doel dat er lokaal ondersteuning geboden kan worden wanneer een
kwetsbaar persoon uitvalt en deze niet in de duurdere vormen van zorg terecht komt.

•

Opgave om binnen een krimpend budget voor BW kwalitatieve zorg te kunnen blijven leveren. Het
budget voor BW voor de regio dreigt kleiner te worden, waardoor hoogstwaarschijnlijk tekorten
ontstaan. Zo gaat de regio meer inzetten op de overgang 18-/18+ omdat ze zien dat veel instroom in
Beschermd wonen daar vandaan komt.

•

Huisvesting: De samenwerking rondom het convenant ‘Huisvesting (ex)-cliënten Beschermd Wonen &
Opvang tussen de Groninger gemeenten, woningcorporaties en zorgaanbieders.

•

Wachtlijsten GGZ kunnen zorgen voor belemmering van door- en uitstroom van BW cliënten, omdat zij
langere tijd moeten wachten op de juiste hulp en ondertussen in een BW voorziening blijven. Ook is de
instroom hierdoor mogelijk groter, omdat mensen niet op tijd de juiste hulp ontvangen. Hierover is de
regio met Menzis en zorgaanbieders in gesprek.

•

Herevalueren van het product Thuisplus: Voorkomen dat aanbieders niet verkapte intramurale zorg
gaan bieden onder noemer van thuisplus. Aanbieders die dit product zouden aanbieden, hebben dit
niet altijd gedaan. Hierover worden inmiddels gesprekken gevoerd. Nabijheid binnen Thuisplus is
ingewikkeld op het platteland door de lange afstanden.

•

Aandachtspunt in de samenwerking met de woningcorporaties is hun wens dat aanbieders het
huurcontract opnemen in plaats van cliënten die uitstromen naar ambulant.

•

Het zijn van een krimpregio en toestroom van zorgaanbieders en cliënten naar de regio levert druk op
sociaal domein.

•

Randvoorwaarden voor decentralisatie zijn: draagvlak in de wijk, bekendheid bij de toegang BW en
aanbieders die zich houden aan de gemaakte afspraken.

•

Effect openstelling Wlz voor GGZ op de zorgmarkt.

•

Balans in de decentralisatie: gemeente die zijn eigen ding kan doen en wat handig is om gezamenlijk te
doen + bewaken van gezamenlijke kwaliteiten. bijv. kennis en expertise delen.

Ondersteuningsbehoeften

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 95

•

Het zou interessant zijn om met iemand te sparren over de uitvoering van de opgaven financiën,
huisvesting en wachtlijsten GGZ. Verder zou het daarbij ook interessant zijn om stil te staan bij de
decentralisatie van de toegang in relatie tot kwaliteit.

•

Extra capaciteit bij regiogemeenten om regiefunctie in de samenwerking met partners te
bewerkstelligen. Maar ook op andere vlakken in het dossier: beleid en inrichting. 50.000 euro die
beschikbaar wordt gesteld door het rijk is te beperkt hierin.

•

Kijken hoe andere regio’s de opgave oppakken, mede via dit onderzoek Stand van het Land wordt daar
invulling aan gegeven.

•

Landelijke maatregelen om de verwachte budgetkrimp voor BW op te vangen.

•

Vervolg geven aan objectief verdeelmodel door ook te kijken naar (historische gegroeide) spreiding van
voorzieningen tussen regio’s. Bovenregionaal of landelijk hierop te sturen.

•

Kennisdeling van slimme constructies op het onderwerp van bekostigingsmodellen en best passende
zorg leveren. Er zit spanning op het veranderen van bekostigingsmodel van open house naar beperkt
aantal aanbieders om de toestroom van aanbieders naar de regio te stoppen. In relatie tot de best
passende zorg willen leveren.

•

Passende ondersteuning voor het regionaal en lokaal uitvoeren de vele activiteiten vanuit VWS en
VNG. Minder een schot hagel.

•

Betrek wonen en het fysieke domein bij de ontwikkelingen rondom decentralisatie van BW en MO bij
VWS en VNG.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 96

Regiobeeld Zuid-Kennemerland, IJmond
en Haarlemmermeer
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
Partijen in de regio onderschrijven de ambitie voor sociale inclusie, maar het is niet makkelijk te realiseren,
onder andere door de financiering vanuit de verschillende wettelijke kaders. Dit is een kans om anders te
kijken naar ambulante ondersteuning en de verbinding met het lokale sociaal domein te verstevigen. Dit
betekent dat expertise op verschillende terreinen in de wijk aanwezig moet zijn en flexibel ingezet moet
kunnen worden, over de muren van organisaties en financieringsschotten heen. Er zijn wel beelden van wat
men wil, bijvoorbeeld meer wijkgericht, maar nog niet hoe dit gerealiseerd kan worden. Gesprekken
hierover zijn gaande.
Samenwerking
De gemeenten in de regio trekken gezamenlijk op in de ontwikkeling. De bedoeling is om taken te
decentraliseren van centrumgemeente naar lokaal in een geleidelijk proces. Concrete afspraken over taken
als inkoop, contractmanagement en verdeling van verantwoordelijkheden zijn nog niet gemaakt.
Op bestuurlijk niveau is de intentie uitgesproken tot financiële solidariteit, maar dit is nog niet vastgelegd.
Dit hangt mede af van hoe het financiële plaatje er voor de regio uit komt te zien.
Uitvoeringspraktijk
Er is veel in kaart gebracht: cijfermatig is grotendeels bekend welke voorzieningen er zijn, wat de behoefte
is aan beschermd, beschut en zelfstandig wonen, hoe dit verdeeld zou moeten worden over de regio,
hoeveel extra woningen nodig zijn om aan de behoefte aan zelfstandig (beschut) wonen te voldoen.
Dit beeld moet in overleg met aanbieders nog vertaald worden naar concrete gevolgen voor locaties. Er is
ook nog veel inhoudelijke ontwikkeling nodig.
Deze inhoudelijke ontwikkeling stokt deels door de kaders die landelijk worden opgelegd en de onduidelijkheid die daar nog over is. Bijvoorbeeld de definitie van beschermd wonen: als dit alleen betrekking heeft op
intramurale voorzieningen en niet op het scheiden van wonen en zorg, dan past dit niet bij het model van
de regio. Er zijn daarom nog geen concrete afspraken over toegang, opbouw/afbouw van voorzieningen,
beschikbaarheid en continuïteit van zorgfuncties et cetera.
De regio is wel bezig een toolkit te ontwikkelen om gemeenten handvatten te bieden voor de lokale
inrichting.
Ook is er een regionaal innovatiefonds opengesteld waar gemeenten gebruik van kunnen maken om de
beleidsinstrumenten specifiek voor mensen met een ggz-achtergrond uit te breiden.
In de afweging lokaal-regionaal is expertise over de problematiek voor de doelgroepen van BW en MO van
belang (vooral bij complexere problematiek, bijvoorbeeld waar veiligheidsrisico’s spelen).

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 97

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Gemeenten, aanbieders, woningcorporaties en
cliëntvertegenwoordiging

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

Beperken administratieve lasten:

Dit is in ontwikkeling

Inzet op meerjarige contractering:

Dit is in ontwikkeling

Toelichting: Er is na een zorgvuldig proces met alle partijen in 2016 een regionaal beleidskader vastgesteld
en uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma. Wanneer de contouren van de doordecentralisatie duidelijk
zijn, kan de regio een nieuw beleidskader vaststellen. Overlegstructuren met partners zijn hiervoor
ingericht.
De punten uit de NvO zijn niet nieuw voor de regio, hier werd al aan gewerkt. De gemeenten in de regio
hebben moeite met de verplichtingen die uit de NvO voortkomen, bijvoorbeeld rondom governance. Zij
ervaren geen meerwaarde van de NvO terwijl het veel inspanning kost.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 98

Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting:

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: In de regio wordt aan alle punten gewerkt, maar in afwachting van duidelijkheid over de
(financiële) kaders zijn nog geen concrete afspraken gemaakt. De timing van de doordecentralisatie in
combinatie met allerlei andere ontwikkelingen (zoals de openstelling van de Wlz) maakt het complex; men
wil de tijd nemen voor de inhoudelijke transformatie van beschermd wonen, maar de steeds veranderende
context en nieuwe verplichtingen (zoals verplichte samenwerking en één aanspreekpunt) maakt dit
ingewikkeld.

Voortgang
Succesfactoren
Er is een goed proces doorlopen met alle partijen voor het opstellen van het regionale beleidskader. Hier
bouwt de regio nu op voort. De bereidheid tot samenwerking is groot.
Aandachtspunten
Realiseren van beschikbare en betaalbare woningen (nodig voor doorstroom en uitstroom). Het creëren van
betere afspraken voor begeleiding thuis en de samenhang in het aanbod. Aanbod voor specifieke groepen
waarvoor op dit moment geen passende voorziening in de regio aanwezig is (in bijzonder lvb met
gedragsproblematiek, forensische ggz, ex-gedetineerden).
Ondersteuningsbehoeften
Om verder te komen heeft de regio behoefte aan duidelijkheid over de kaders voor de doordecentralisatie,
zowel financieel (bijvoorbeeld het verdeelmodel en de uitname voor de Wlz) als inhoudelijk (bijvoorbeeld de
definitie van beschermd wonen en de uitwerking van het woonplaatsbeginsel).
Ook is er behoefte aan voldoende financiële middelen om de gewenste beweging te kunnen maken (op
structurele basis) en ruimte/vertrouwen om te doen wat nodig is en wat past bij de regiovisie.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 99

Regiobeeld Noord-Veluwe
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
Sinds 2018 functioneert de gemeente Harderwijk als plaatsvervangend centrumgemeente voor de regio
Noord-Veluwe. Er wordt in de regio vanaf 2018 gewerkt in het kader van de transformatiegedachte. In 2020
is het nieuwe Regio- en beleidsplan Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang – Noord Veluwe 20202023 door alle gemeenteraden van de regio vastgesteld. Het regio- en beleidsplan is in 2019 ontwikkeld met
inbreng van alle verschillende stakeholders en naar tevredenheid over de betrokkenheid en snelheid van dit
proces van de stakeholders. Vertrekpunt en rode draad in de ontwikkeling van het regio- en beleidsplan
waren de verhalen van cliënten. De verschillende partijen in de regio onderschrijven de ambitie voor sociale
inclusie en dit is meegenomen in het regio- en beleidsplan. In de zomer van 2020 is ‘Impuls aanpak
dakloosheid 2020-2021 een (t)huis, een toekomst op de Noord-Veluwe’ geschreven.
De regio Noord-Veluwe pakt de doordecentralisatie van BW en MO op pragmatische wijze tegelijkertijd op,
de observatie is dat BW en MO dichter naar elkaar toe schuiven. In de beweging naar de wijk is een Veluwse
nachtdienst opgezet om avond/nacht bereikbaarheid te hebben. Dit is een initiatief vanuit de praktijk. De
gemeenten uit de regio stellen transformatieversnellers (deskundigen) gratis beschikbaar voor ketenpartners om te helpen veranderen. Het doel is het perspectief van de cliënt te versterken.
Samenwerking
De inkoop en het contractmanagement van BW en MO wordt vanuit centrumgemeente Harderwijk gedaan.
Op het moment is de regio het bekostigingsmodel aan het heroverwegen, namelijk van ZZP-bekostiging
naar een modulair pakket. Het voordeel van een modulair pakket is dat meer combinaties mogelijk zijn van
verschillende typen ondersteuning, afhankelijk van de behoefte van de cliënt. Het organiseren van inkoop
en contractmanagement van BW en MO blijft de komende tijd regionaal georganiseerd. De ontwikkeling,
inkoop en toegang van Beschermd Thuis wordt mogelijk op termijn (2022-2030) een lokale verantwoordelijkheid. Dit is geen doel op zich en zeker ook niet uitgesloten. Het credo is ‘lokale inzet waar mogelijk,
regionaal waar nodig’. Daar waar de lokale ondersteuning niet toereikend is, wordt gekeken naar wat
regionaal nodig is.
In Noord-Veluwe is sprake van een sterke samenwerking tussen zowel de (plaatsvervangend) centrumgemeente en regiogemeenten als ook met de ketenpartners. De regiegroep Maatschappelijke Zorg heeft
acht keer per jaar overleg waarin gemeenten, de zorg- welzijn- en opvangorganisaties en de woningcorporaties in de regio vertegenwoordigd zijn. Er wordt al jarenlang intensief met elkaar samengewerkt,
waarbij het algemene gevoel is bij alle partijen: “We hebben met z’n allen een klus te klaren”. De nadruk in
de regio ligt op vertrouwen, elkaar kunnen vinden en samen eruit komen. De lijnen worden als kort ervaren
en de samenwerking als zeer goed door gemeenten en ketenpartners.
De afspraken tussen de gemeenten staan beschreven in de ‘Regionale samenwerkingsovereenkomst
Beschermd wonen en Maatschappelijke Opvang Noord-Veluwe 2020-2023’. Deze overeenkomst is

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 100

ondertekend door de colleges van alle gemeenten in de regio. Dit document heeft als doel de vastlegging
van de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het ontwikkelen van beleid en het bieden van BW en MO
voor de inwoners en ook de toegang daartoe, in het bewustzijn van een bewegende omgeving. Er zijn
afspraken vastgelegd over taken en bevoegdheden, lokale beleidscapaciteit, financiën, overlegstructuur
(bestuurlijk en ambtelijk) en monitoring en evaluatie financiële solidariteit, budgettaire verdeling,
taken/bevoegdheden van de plaatsvervangende centrumgemeente Harderwijk en van de regiogemeenten.
Er zijn uitgangspunten/procesafspraken geformuleerd om in zaken als de budgettaire verdeling in deze
beleidsperiode tot volgende stappen te komen. De inhoudelijke doorontwikkeling is de basis, de financiën
zijn volgend. In de eerder genoemde procesafspraken wordt steeds weer de dan geldende balans
transparant op tafel gelegd.
Elke zes maanden wordt de voortgang van de ambities en de ontwikkelopgaven uit het regio-beleidsplan
geëvalueerd. In 2016 zijn tussen de gemeenten vereveningsafspraken gemaakt over financiële solidariteit
en financiële risico’s, deze gelden nog steeds. Het uitgangspunt van deze afspraken is de gezamenlijke
verantwoordelijkheid. De raden zijn akkoord met deze vereveningsafspraken.
De afspraken tussen de gemeenten en ketenpartners (o.a. zorgaanbieders, woningcorporaties) zijn
beschreven in het Convenant maatschappelijke opvang en beschermd wonen Noord-Veluwe 2020-2023.
Dit convenant (in eerdere versies) bestaat sinds 2009 en wordt regelmatig geüpdatet.
Uitvoeringspraktijk
In het regio- en beleidsplan staat beschreven wat de lokale en regionale verantwoordelijkheid is met
betrekking tot het organiseren van voorzieningen. Vanuit lokale gemeenten is het van belang om de lokale
infrastructuur te verstevigen zodat men steeds beter kan acteren in relatie tot mensen met complexe
problemen c.q. in een complexe situatie. De gemeenten blijven onderling in gesprek om wat logisch is
lokaal te organiseren en wat regionaal. Er ligt meer focus dan voorheen op wat lokaal georganiseerd moet
worden. In het regio- en beleidsplan staat beschreven hoe toegewerkt wordt naar ‘Beschermd Thuis’, dit is
een tussenvariant tussen Wmo begeleiding en beschermd wonen. De ambitie is om dit de komende vier
jaar uit te bouwen. Daarnaast werkt de regio ook toe naar vroegsignalering en preventie, dit is een lokale
taak. Er zijn prestatieafspraken gemaakt met de woningcorporaties, o.a. over het lokaal inzetten van 14
maatwerkwoningen (Skeave Huse). De regiegroep Maatschappelijke Zorg voert acht keer per jaar het
gesprek over het welzijns- en zorgveld en de veranderingen, hier vindt constante afstemming plaats tussen
gemeenten en de ketenpartners over de beweging naar beschermd thuis. De regio vat niet alles in getallen
en afspraken, omdat de antwoorden niet aan de voorkant in beton gegoten zijn. Deze kennis vormt zich
gaandeweg door de gezamenlijke inzet en leidt tot blijvend gesprek en bijstelling waar nodig.
GGD Noord- en Oost-Gelderland (GGD NOG) organiseert sinds 2015 de Centrale Toegang voor BW en MO.
Dit blijft voorlopig zo. Er is een Centrale uitgangscommissie voor de uitstroom van BW-cliënten naar een
huis waarin zorgorganisaties, woningcorporaties en GGD NOG zitting hebben. GGD NOG heeft hierin de
regiefunctie.
In de beweging naar Beschermd Thuis vinden de ketenpartners een zachte landing belangrijk, zowel voor
de cliënt als voor de buurt. Zorgaanbieders betrekken goed de woningconsulenten bij het proces van
uitstroom. Decentralisatie heeft gezorgd voor meer druk in de wijken. Spreiding van de doelgroep over
verschillende wijken is nog een uitdaging, oplossingen worden ook gevonden buiten de woningcorporaties
in particuliere initiatieven.
De Veluwse Nachtdienst wordt goed ontvangen door o.a. de woningcorporaties. Dit project is het initiatief
van de ketenpartners en is door de gemeente geadopteerd. Dit is een voorbeeld van het bottom-up proces

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 101

van productontwikkeling in de regio Noord-Veluwe. Door middel van toetsing in de praktijk (hoe past de
maatschappelijke vraag en voor wie is dit het meest passend?) gaat de regio vervolgens kijken hoe ze dit
structureel vorm kan gaan geven.
Eén van de transformatieversnellers is trekker van het project ‘inclusief in de buurt’. In dit project wordt het
voorveld met geïndiceerde zorgaanbieders verbonden in een wijk waar veel uitstroom van BW is. Door de
samenwerking tussen partijen in het voorveld en te kijken wat normale mensen oplossingen zijn is het
mogelijk om een zachte landing te realiseren. Zorgorganisaties zijn steeds meer lokaal aanwezig en werken
nauw samen met woonconsulenten van de woningcorporaties. Stakeholders ervaren een gezamenlijke
verantwoordelijkheid voor de leefbaarheid in een wijk.
Structurele cliëntraadplegingen door de gemeenten vindt plaats via o.a. een kwaliteitstoetsing. Dit is in de
opstartfase en nog niet ideaal op dit moment. Per jaar wordt met 100 cliënten gesproken over hun
ervaringen. Hieruit volgen goede gesprekken tussen gemeenten en zorgaanbieders, en bij zorgaanbieders
tussen het team en de cliënten. Het wordt door iedereen als positief ervaren. Cliëntraadplegingen van
cliënten met ambulante begeleiding in de wijk is nog wel een puzzel.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Aanbieders, cliënten, woningcorporaties, ambtenaren uit de regio,
inwoners, vrijwilligers en buurtbewoners.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:
Beperken administratieve lasten:

De administratieve lasten voor de organisaties zijn minimaal door
eenduidigheidsformulieren en gestructureerd contact.

Inzet op meerjarige contractering:

MO en BW worden gesubsidieerd in de Noord-Veluwe. Via
subsidiering en een innovatiesubsidiemogelijkheid

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 102

Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: De regio is zich bewust van de beweging in de transformatie en constante heroverweging die
daarbij nodig is. Er zijn nu geen concrete uitvoeringsafspraken over financiële risico’s tijdens de overgangsfase; er zijn teveel grote onzekerheden om dit af te kunnen spreken.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: Het ontwikkelpad van de doordecentralisatie van BW en MO van 2019 tot en met 2031 is
gemaakt en is onderdeel van het Regio- en beleidsplan – Beschermd wonen en maatschappelijke opvang –
Noord-Veluwe 2020-2023. Waar nodig wordt het ontwikkelpad aangepast.

Voortgang
Succesfactoren
•

Samenwerking is al jarenlang de norm in Noord-Veluwe en verloopt zeer goed.

•

Ontwikkelen doen de gemeenten samen met ketenpartners waarbij de praktijk leidend is. Van buiten
naar binnen ontwikkelen.

•

Uit blijven gaan van de bedoeling en niet teveel over geld praten.

•

Inzet van transformatieversnellers.

•

Er is veel vertrouwen in elkaar, gezamenlijke verantwoordelijkheid en transparantie.

•

Stakeholders vertegenwoordigen elkaar in overleggen en delen daarna de informatie onderling.

Aandachtspunten
1.
2.
3.

Betaalbaar wonen.
Meer spreiding van uitstroom van cliënten over een geografisch gebied.
Maatschappelijke beeldvorming (stigmatisering) is een knelpunt.

Ondersteuningsbehoeften
1.
2.
3.

Graag wordt de regio voor ‘vol’ aangezien.
Hulp bij het beïnvloeden van de maatschappelijke beeldvorming van de doelgroep BW en MO.
In gesprek met de VLOT-adviseur op het gebied van steeds meer overlappende werelden van
veiligheid en zorg.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 103

Regiobeeld Parkstad en Beekdaelen
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
In 2018 hebben alle gemeenteraden van Parkstad en Beekdaelen de nota ‘Visie Opvang en Beschermd
Wonen’ vastgesteld. Daarin is afgesproken dat de uitwerking zal plaatsvinden in de vorm van uitvoeringsagenda’s. Deze uitvoeringsagenda is voorbereid door een brede ambtelijke werkgroep, in samenwerking
met betrokken instellingen, adviesraden en cliënten. De agenda is in de Stuurgroep Wmo Parkstad
besproken met de portefeuillehouders Wmo. Met de portefeuillehouders Sociale zaken is afgestemd in een
daarvoor georganiseerde themabijeenkomst. Tenslotte is de agenda ter besluitvorming aangeboden aan
de Colleges van de Parkstadgemeenten en Beekdaelen.
De uitvoeringsagenda is uitgewerkt in een aantal acties. Deze acties staan beschreven in het actieplan voor
de uitvoeringsagenda Opvang en Beschermd Wonen Parkstad en Beekdaelen voor het jaar 2019 en 2020.
Hierin staan acties gerelateerd aan preventie, signalering, kwaliteitsverbetering, bevorderen door- en
uitstroom en vroeg interventies. De acties worden uitgevoerd met diverse stakeholders, per actie staat
beschreven welke partijen betrokken worden.
Samenwerking
De gemeente Beekdaelen heeft in januari 2019, met het vaststellen van de Wmo-verordening, besloten om
voor het thema Opvang en Beschermd Wonen aan te sluiten bij Parkstad. Het streven is om in 2022 een
nieuw integraal verdeelmodel in te voeren voor de financiële middelen voor Wmo, MO en BW. Dat betekent
dat alle gemeenten dan zelf de middelen hiervoor ontvangen en de gemeente Heerlen deze niet meer als
centrumgemeente krijgt.
In de visienota Opvang en Beschermd Wonen is besloten dat de regio blijven samenwerken op het dossier
Opvang en Beschermd Wonen, om zowel de lasten eerlijk te verdelen, alsook de beste resultaten te
behalen. Intramuraal Beschermd wonen en opvangvoorzieningen gaan ze gezamenlijk organiseren en
financieren. De verdeling daarvan moet nog uitgewerkt worden. Het huidige extramuraal Beschermd
Wonen wordt geclassificeerd als ‘wonen met begeleiding’, dus ‘gewone’ Wmo begeleiding, en zal door elke
gemeente zelf opgepakt worden. Ook over de toegang tot Opvang en Beschermd Wonen moeten nog
afspraken gemaakt worden. Een en ander zal (net zoals de huidige situatie) vastgelegd worden in een lichte
gemeenschappelijke regeling.
Uitvoeringspraktijk
Samenwerking tussen de stakeholders is niet formeel vastgelegd, maar er is regelmatig overleg met de
aanbieders (ook gezamenlijk), er is een regionaal klankbordgroep waarmee elk kwartaal wordt overlegd en
de Wmo-adviesraden worden ook periodiek geraadpleegd. In de klankbordgroep zijn onder andere
woningcorporaties, aanbieders en ervaringsdeskundigen vertegenwoordigd.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 104

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Zorgaanbieders, zorgverzekeraars, woningcorporaties, cliënten
vertegenwoordigers etc.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

Beperken administratieve lasten:

De regio werkt met subsidies. Ze geven subsidie voor een x-aantal
plekken. Gebaseerd op inhoudelijke afspraken. Dit betekent zeer
minimale administratieve lasten voor de aanbieders. De verantwoording baseert de regio op de jaarcijfers van de instellingen; daarin
wordt de subsidie apart opgenomen.
Cliëntverloop monitoren ze elke drie maanden met elkaar.

Inzet op meerjarige contractering:

De regio contracteren niet. Subsidieverlening geeft meerjaarlijkse
rechten op grond van de Algemene Wet Bestuursrecht.

Toelichting:
Op dit moment zijn veel afspraken vastgelegd in een Gemeenschappelijke Regeling (GR) waarin mandaat
aan de centrumgemeente is verleend. De huidige GR wordt met het oog op 2022 aangepast. Maar voordat
men hiermee aan de slag gaat wacht men eerst op duidelijkheid over de landelijke uitgangspunten
(definitie Beschermd Wonen, woonplaatsbeginsel, budgetten etc.). De afspraken met betrekking tot de
Norm voor opdrachtgeverschap moeten nog uitgewerkt worden.
Vanuit de regio wordt praktisch omgegaan met het verschil tussen de tijdpaden BW en MO. Vanuit de
inhoud wordt de beweging rondom de MO gewoon doorgezet. De financiën voor MO blijven langer bij de
centrumgemeente, maar er is wel veel binding tussen de gemeenten en het onderwerp opvang staat ook in
de uitvoeringsagenda.
De regio maakt geen afspraken over inkoop van plekken buiten de regio. Incidenteel maken zij gebruik van
bovenregionale plekken, hier betalen zij een subsidiebedrag voor.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 105

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: Als de planning van het Rijk niet wordt bijgesteld, zal de meicirculaire 2020 inzicht geven in de
financiële middelen die iedere gemeenten in 2022 voor de Wmo, MO en BW taken ontvangen. Tot die tijd
blijven de afspraken in de lichte GR ongewijzigd. Financiële solidariteit is één van de uitgangspunten van de
visie, hier is dus al wel commitment op gegeven.
De spreiding tussen lokaal en regionaal wordt in detail nog verder uitgewerkt. De regio werkt al vijf jaar met
een regionaal toegangsteam (Team Opvang en Beschermd Wonen, TOBW). Hier is later het ‘voordeuroverleg’ aan toegevoegd. Het voordeuroverleg is de voorloper van het TOBW. Bij het TOBW wordt alle
complexe casuïstiek waarbij cliënten in- uitstromen vanuit BW besproken. De GGZ sluit hierbij aan en in de
nieuwe werkwijze zal de GGZ ook een gedeelte van de screening uitvoeren. De GGZ kan dit doen doordat
de GGZ-zorgaanbieder ook BW-plekken biedt en door de lumpsumsubsidie maatwerk kan bieden.
De regio is nu in een fase belandt waarin zij moet kijken op welke manier lokale gemeenten vertegenwoordigd worden bij het overleg. Lokale Prestatieafspraken met wooncorporaties omtrent beschikbare
woningen staan vast en dit verloopt goed. Iedere lokale situatie is anders ingericht en heeft eigen lokale
afspraken.
Aangezien het nog niet helder is wat de openstelling van de Wlz voor GGZ-cliënten precies gaat betekenen
voor de afname van BW-plekken, hebben de aanbieders van BW uitstel gekregen voor de subsidieaanvraag.
De aanbieders van de BW- Instellingen weten ongeveer hoeveel cliënten er gebruik gaan maken van de Wlz,
hier is in de regio redelijk zicht op. Daarnaast voert de gemeente kwartaal gesprekken met de drie
zorgaanbieders waarin het gesprek rondom de wijziging uit name WLZ steeds besproken wordt. De regio
zit ruim boven het landelijke gemiddelde, tweederde van de cliënten die nu in BW-verblijven gaan
waarschijnlijk naar de Wlz. De regio ziet een nauwe samenwerking tussen de aanbieders en gemeenten

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 106

maar ook tussen de zorgpartners onderling om op maat oplossingen te bedenken.
Wat betreft de Uitvoering omtrent de doordecentralisatie heeft de regio al mooie stappen gezet.
Het komende jaar worden er Skeave Husen gebouwd waarbij al concrete afspraken zijn gemaakt. Ook zijn
er al concrete afspraken wat betreft de spreiden van de doelgroep. De komende periode blijft de regio
werken aan de plannen uit de uitvoeringsagenda Opvang en BW.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: is in ontwikkeling.

Voortgang
Succesfactoren
De regio is trots op de nieuwe jongerenopvang waarbij iedereen over een eigen studie beschikt. Daarnaast
zijn zij trots dat de dag- nachtopvang in de eerste helft van 2021 naar een ander gebouw gaat waardoor de
mensen daar ook een eigen kamer krijgen en niet meer op slaapzalen hoeven te slapen. De opvang wordt
ook kleiner omdat ze Skaeve Husen realiseren.
De regio is met de doordecentralisatie BW heel goed op weg. Huisvesting is in de regio minder een
probleem en de samenwerking met de corporaties en de aanbieders verloopt erg goed. Doordat maar drie
aanbieders een subsidie krijgen voor BW- intramuraal zijn er korte lijnen. De lumpsum-subsidie maakt het
gemakkelijker voor aanbieders om te innoveren en maatwerk te bieden. In de regio wordt het ervaren als
een gezamenlijke opgave waarbij het uitvoeringsprogramma leidend is en er sprake is van een open
communicatie.
Aandachtspunten
Het historische budget voor BW was vrij hoog door de grote vraag en aanbod in de regio. De vraag is of dit
straks met het verdeelmodel nog steeds zo blijft. De verhouding lokaal en regionaal wordt nog belangrijker
dan nu. De regio wacht tot het Rijk komt met randvoorwaarden voordat zij de nieuwe GR verder uitwerken.
Ondersteuningsbehoeften
De regio heeft met name behoefte aan informatie en duidelijkheid over de definities en de financiële
middelen rondom BW. Zij hopen dat de discussie over geld niet ten koste gaan (t) van de kwaliteit van zorg
aan de cliënten.

Bijlagen
• Visie opvang en beschermd wonen Parkstad
•

Voortgang uitvoeringsagenda Opvang en Beschermd wonen

•

Uitvoeringsagenda 2019-2020 Opvang en Beschermd Wonen Parkstad en Beekdaelen

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 107

Regiobeeld Helmond
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
De uitstroom van intramuraal naar ambulant vindt hoofdzakelijk plaats binnen de centrumgemeente. De
ontwikkeling naar meer lokaal moet nog vorm krijgen. Er is afgesproken dat twee medewerkers vanuit de
Peelgemeenten aansluiten bij de Toegang. Het is de ambitie dat het voor cliënten ook gemakkelijker en
mogelijk (qua beschikbaarheid voorzieningen) is om zich te vestigen in de lokale gemeenten. De toegang
voor beschermd wonen verandert niet ingrijpend in vergelijking met de huidige situatie.
De regiogemeenten krijgen een actieve rol in de toegang tot beschermd wonen. Deze rol wordt nog
uitgewerkt in het uitvoeringsplan. Cliënten kunnen zich lokaal blijven melden bij het gemeentelijk zorgloket. Wanneer een indicatie beschermd wonen nodig is, vindt overdracht plaats naar de toegang van
Helmond. Hier neemt men het besluit en organiseert men de inzet van zorg.
De nieuwe werkwijze onderscheidt zich daarnaast van het oude doordat cliënten zich ook lokaal kunnen
vestigen en dat niet alleen in de centrumgemeente de juiste voorzieningen en woningen beschikbaar zijn.
Lokaal moeten nog afspraken met woningcorporaties worden vastgelegd, de centrumgemeente heeft al
wel huisvestingsafspraken (o.a. urgentie voor uitstroom bijzondere doelgroepen) met de woningcorporaties.
Samenwerking
De visie op de samenwerking in de regio is vastgelegd in het regioplan. De gemeente Helmond wordt
regiegemeente voor de regio voor beschermd wonen. De afspraken tussen de gemeenten worden formeel
vastgelegd in een Dienstverleningsovereenkomst (DVO). Een uitvoeringsplan beschrijft hoe de regio
uitvoering gaat geven aan de doorontwikkeling van beschermd wonen naar beschermd thuis en hoe ze
daarin samenwerken.
Beschermd wonen in de regio was tot nu toe met name de taak en verantwoordelijkheid voor Helmond als
centrumgemeente. De uitdaging voor de komende jaren is om de verantwoordelijkheid gezamenlijk te
gaan dragen en de expertise te delen. Met als doel een betere op- en afschaling van zorginzet (koppeling
met Wmo-begeleiding en lokale infrastructuren).
Uitvoeringspraktijk
De nieuwe constructie is voor de zorgaanbieders en cliënten vergelijkbaar met de huidige functie als
centrumgemeente die Helmond voor de regio vervult. De uitvoeringspraktijk verschilt niet veel van hetgeen
men al doet. In de regio werken gemeenten en aanbieders sinds 2016 met ‘begeleiding plus’, een
begeleidingsvorm waarbij cliënten vanuit intramuraal “beter thuis” kunnen wonen met intensieve extra
ondersteuning. Het verschil met de oude werkwijze is dat de regio de afspraken verankert in een DVO
waardoor afspraken zakelijk zijn vastgelegd.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 108

Daarnaast blijft de gehele regio zich doorontwikkelen op de doordecentralisatie beschermd wonen en doen
ze dit samen met stakeholders en ervaringsdeskundigen. In het regioplan hebben ze beschreven hoe ze
deze beweging verder willen doorontwikkelen.
De randvoorwaarden zoals huisvesting, expertise en verbinding met de lokale initiatieven zijn in de
regiogemeenten nog onvoldoende aanwezig. In het uitvoeringsplan wordt opgenomen hoe men deze
randvoorwaarden ook in de regio kan realiseren.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Gemeenten en aanbieders

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

Beperken administratieve lasten:

De regiegemeente is verantwoordelijk voor de inkoop en
contractering voor de hele regio. Dit betekent voor aanbieders één
organisatie en werkwijze voor contractering, communicatie en
facturatie.

Inzet op meerjarige contractering:

Contracteren via bestuurlijke aanbesteding, met meerjarige
contracten. Dat betekent ruimte voor nieuwe initiatieven, mits zij
voldoen aan de vereisten. Daarnaast blijft de basis staan, omdat
partijen langjarige overeenkomsten hebben. Doorontwikkeling en
innovatie zijn onderwerpen van gesprek in de periodieke Fysieke
Overleg Tafels tussen aanbieders en gemeente.

Toelichting: De visieontwikkeling is Wmo-breed opgepakt en niet alleen gericht op de doelgroep
beschermd wonen. De visie op beschermd wonen en samenwerken in de regio is apart beschreven in een
Regioplan. Dit gaat men op onderdelen verder uitwerken in een uitvoeringsplan. De visie is opgesteld en
vastgesteld door de centrumgemeenten en regiogemeenten. Het uitvoeringsplan werkt men uit op
thema’s. Bij ieder thema kijkt men welke stakeholder uitgenodigd wordt. De aanbieders zijn betrokken bij
zowel het opstellen als uitvoeren van het plan doordat zij hun inbreng kunnen geven bij het periodieke
Fysieke Overleg. In de samenwerking is gekozen voor een constructie die lijkt op de functie van een
centrumgemeente. De gemeente Helmond wordt regiegemeente voor de regio Beschermd Wonen. De

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 109

afspraken tussen de regiogemeenten worden formeel vastgelegd in een Dienstverleningsovereenkomst
(DVO).
Het uitvoeringsplan beschrijft hoe regio Helmond uitvoering gaat geven aan de doorontwikkeling van
beschermd wonen naar beschermd thuis en hoe daarin samen wordt gewerkt. Momenteel legt men in een
uitvoeringsplan concrete uitvoeringsafspraken vast.
Naar verwachting wordt het uitvoeringsplan in het eerste kwartaal van 2021 bestuurlijk aan alle regiogemeenten voorgelegd. Het heeft de voorkeur om passend aanbod binnen de regio in te kopen. Wanneer
inkoop buiten de regio noodzakelijk is hanteert de gemeente Helmond daarvoor nu de richtlijnen van de
landelijke toegankelijkheid beschermd wonen.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: De afspraken worden vastgelegd in een DVO tussen de zes regiogemeenten. De gemeente
Helmond beheert als regiegemeente het budget beschermd wonen en legt daarover verantwoording af aan
de regiogemeenten. In de overgangsfase (tot 2022) draagt de gemeente Helmond de financiële risico’s. Als
de herverdeling omtrent financiële middelen duidelijk is legt men in de DVO de afspraken concreet vast.
In de DVO komen verder afspraken over het beschikbare budget, de financiële risico’s en financiële
solidariteit.
De nieuwe constructie is voor de zorgaanbieders en cliënten vergelijkbaar met de huidige functie zoals
centrumgemeente Helmond die nu voor de regio vervult. Dit betekent voor aanbieders één organisatie en
werkwijze voor contractering, communicatie en facturatie.
Meerjarige contracten lopen via bestuurlijke aanbesteding. Dat biedt ruimte voor nieuwe initiatieven, mits
aanbieders voldoen aan de vereisten.
Daarnaast blijft de basis staan, omdat partijen langjarige overeenkomsten hebben.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 110

Doorontwikkeling en innovatie zijn onderwerpen van gesprek in de periodieke Fysieke Overleg Tafels
tussen aanbieders en gemeente.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: De regio wil dat in het eerste kwartaal van 2021 de afspraken formeel vast zijn gelegd in een
DVO. De DVO wordt dan bestuurlijk voorgelegd. In het uitvoeringsplan komen de afspraken rondom de
uitvoering. Naar verwachting wordt ook dit plan in het eerste kwartaal van 2021 bestuurlijk voorgelegd.

Voortgang
Succesfactoren
Er is een gezamenlijke visie op beschermd wonen en de uitvoering daarvan. Afgelopen jaren is geïnvesteerd
om de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis te maken. Er is een basis gelegd.
Aandachtspunten
Lokale capaciteit en financiën voor de uitvoering van beschermd wonen. Daarnaast zijn er onvoldoende
betaalbare en passende woningen beschikbaar in de regio. De regio wil graag ervaringsdeskundigen
betrekken die een bijdrage willen en kunnen leveren aan het uitvoeringsplan. Ze merken dat het lastig is om
deze ervaringsdeskundigen te vinden.
Ondersteuningsbehoeften
Duidelijke kaders vanuit het Rijk omtrent financiën en de doelgroepen: Hoeveel financiële middelen zijn
beschikbaar voor welke doelgroep? Daarnaast blijven de tekorten in het sociaal domein een grote uitdaging
om goed invulling te geven aan de opdracht die er ligt.
De regio stelt het op prijs om goede en praktische voorbeelden met andere regio’s op het gebied van
huisvesting en ambulantisering te delen.

Bijlage: Regioplan Doorontwikkeling Beschermd wonen in de Peelregio

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 111

Regiobeeld Gooi & Vechtstreek
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
Door openstelling van de Wlz voor mensen met GGZ-problematiek, verandert het type cliënten die binnen
BW verblijven. BW wordt nog meer een tijdelijke voorziening. Dit vraagt van zorgaanbieders dat zij
bijvoorbeeld anders omgaan met vastgoed.
De invulling van het voorveld in de wijk wordt door de lokale gemeenten opgepakt. Als lokale initiatieven
goed blijken te werken worden deze ook op regioniveau gedeeld en soms ook regionaal opgepakt wanneer
het lokaal niet lukt maar wel belangrijk gevonden wordt. Dit is bijvoorbeeld gebeurd met een regionaal
herstelnetwerk van ervaringsdeskundigen.
Cliëntvertegenwoordiging wordt op verschillende momenten betrokken bij het vormgeven van zorg en
ondersteuning in de regio. Bijvoorbeeld vanuit het Herstelnetwerk met ervaringsdeskundigen of door
interviews en bijeenkomsten met cliënten te organiseren.
Samenwerking
De gemeenten in de regio werken sinds ruim 50 jaar samen op verschillende domeinen. Sinds de start van
het sociaal domein werkt de regio ook op het gebied van BW en MO samen. De taken van centrumgemeente Hilversum zijn belegd bij de Regio Gooi & Vechtstreek (beleidsvoorbereiding en uitvoering,
inkoop & contractbeheer, begroting en kassiersfunctie). In de regio zijn ook beleidsadviseurs in dienst.
Zorgaanbieders worden regelmatig betrokken, bijvoorbeeld bij visievorming. Dat wordt als zeer
participatief ervaren. Uiteindelijke besluiten die in de regio-organisatie zijn voorbereid, worden door de
lokale gemeenteraden vastgesteld.
Afspraken zijn vastgelegd in de gemeenschappelijke regeling bij Regio Gooi & Vechtstreek. Er is een
gezamenlijk beleidsplan en versnellingsplan ambulantisering. In het nieuwe beleidsplan Bescherming &
Opvang 2021-2024 is het de bedoeling dat de huidige afspraken herbevestigd worden. Er is ook een
regionale begroting waarbij de financiële risico’s en/of meevallers door alle gemeenten gedragen worden.
Baten en lasten worden met elkaar gedragen op basis van inwoneraantal. Onderwerp van discussie op
financieel gebied is in hoeverre afspraken gemaakt moeten worden over solidariteit bij de kosten van
ambulantisering. Dit in verband met ongelijke spreiding van cliënten (en daarmee uitstroom) in de
gemeenten. Er is nog geen methode gevonden om hier goed mee om te gaan, gezien de begeleidingskosten lokaal gedragen worden.
Er is een regionaal convenant Huisvesting Maatschappelijke Doelgroepen (HMD) waarin gemeenten,
woningcorporaties en zorgaanbieders afspraken hebben gemaakt over het huisvesten van en zorg bieden
aan kwetsbare doelgroepen. In het convenant HMD is vastgelegd hoe partijen samenwerken om
huisuitzetting te voorkomen - zowel bij aanvang als tijdens het huurcontract. Ook is in alle gemeenten een
urgentieregeling in de verordening vastgelegd waarmee mensen die uitstromen uit BW en MO een

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 112

urgentieverklaring kunnen krijgen. Momenteel lijkt de uitstroom uit BW en MO hiermee nog niet
bevorderd.
Uitvoeringspraktijk
Er zijn in het regionale beleid afspraken gemaakt over wat lokale voorzieningen zijn en wat regionale
voorzieningen zijn. Lokale voorzieningen zijn algemene voorzieningen, regionale voorzieningen zijn
maatwerkvoorzieningen. Er is duidelijk afgesproken wat regionale verantwoordelijkheden zijn, maar er is
niet afgesproken hoe een individuele gemeente vorm dient te geven aan lokale voorzieningen. Iedere
gemeente heeft hierin eigen beleidsvrijheid, wat voor lokale verschillen kan zorgen. Daarnaast zijn er soms
zaken die in principe een lokale voorziening zijn, maar wat in de praktijk niet altijd passend blijkt om lokaal
op te pakken, bijvoorbeeld als het een heel specifieke doelgroep betreft. Dan wordt met de regio overlegd
hoe hier eventueel als regio invulling aan gegeven kan worden.
Iedere gemeente heeft lokaal de toegang georganiseerd en kan een beschikking voor BW afgeven. Echter,
door lokaal de toegang te organiseren, ontstaan verschillen in expertise door de gemeenten. Er is
voornamelijk een verschil tussen gemeenten die veel en gemeenten die weinig indicaties afgeven. Hierin zal
geïnvesteerd worden door middel van training en intervisie. Ook worden regionale toelatingscriteria
opgesteld en krijgt de regionale wachtlijstbeheerder een sterkere adviesrol.
Er is in de regio zicht op hoeveel cliënten uitstromen naar een zelfstandige woonomgeving.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Cliëntorganisaties, adviesraden sociaal domein, zorgaanbieders,
Veilig Thuis, huisartsen, zorgverzekeraar, politie, Veligheidshuis,
gemeenteraden.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:
Beperken administratieve lasten:

Via regionale inkoop en contractbeheer

Inzet op meerjarige contractering:

Er wordt steeds meer toegewerkt naar langlopende contracten,
waarbij in partnerschap wordt samengewerkt.

Toelichting: De regiovisie is vastgesteld door alle gemeenteraden in de regio

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 113

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: Bij het doorvoeren van ontwikkelingen in beschermd wonen, wordt gekeken naar het raakvlak
met de maatschappelijke opvang. Per 1 januari 2022 begint de nieuwe inkoopronde, dus dit komt goed uit
met het moment van doordecentralisatie van BW.

Voortgang
Succesfactoren
Regionale samenwerking. Gedeelde visie, beleid, inkoop e.d.
Aandachtspunten
Borging van randvoorwaarden en budgetten, zoals: voldoende investeringsbudgetten en solidariteit tussen
gemeenten over de begeleidingsmiddelen, beschikbaar stellen van ruimte voor voorzieningen en
woningen. Daarnaast worden huurdersorganisaties soms beperkt betrokken.
Ondersteuningsbehoeften
Er is momenteel geen dringende ondersteuningsbehoefte. Het is mogelijk dat wel behoefte ontstaat aan
informatievoorziening op het gebied van de samenloop van verschillende domeinen: fysiek, sociaal en
veiligheid.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 114

Regiobeeld West-Friesland
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
De gemeenten in de regio hebben in 2017 gezamenlijk een traject doorlopen voor de toekomstvisie op
herstel en participatie voor kwetsbare inwoners. Met vanaf het begin inbreng van alle gemeenten (in
tegenstelling tot eerdere trajecten waarin vaak het voorbereidende werk al was gedaan door de centrumgemeente). Ook de participatie van betrokken partijen (waaronder woningcorporaties en aanbieders) en
cliënten(perspectief) was hierin van grote waarde. De ontwikkeling van de brede visie maakte bestuurders
en ambtenaren bewust dat het om inwoners uit alle gemeenten gaat en dat iedere gemeente daar
verantwoordelijkheid voor moet nemen. Dit heeft direct geleid tot acties om resultaten te boeken, waaronder de pilot uitstroom (die al was voorbereid met en door corporaties en aanbieders) en de inkoop van
het product Beschermd Thuis (sinds 2020).
Samenwerking
Voor de gemeentelijke samenwerking is in 2019 een convenant opgesteld en door alle raden en colleges
ondertekend. In dit convenant staan afspraken over taken die regionaal worden opgepakt: de middelen
voor bekostiging van regionale voorzieningen, de regionale toegang en de gemeentelijke backoffice-taken
voor zowel Beschermd Wonen als Beschermd Thuis (voortzetting van de huidige afspraken die ook na
doordecentralisatie worden gehandhaafd). Deze taken worden belegd bij gemeente Hoorn, gezien de
ervaring die Hoorn als centrumgemeente als heeft. Er zijn in het convenant ook afspraken gemaakt over
het opbouwen van een egalisatiereserve om risico’s op te vangen en het afbouwen van de bestemmingsreserve waarbij middelen terugvloeien naar de regiogemeenten. Indicatiestelling voor Beschermd Thuis
wordt op termijn (net als bij ambulante ondersteuning) mogelijk door lokale gemeenten uitgevoerd. Hier
wordt nog onderzoek naar gedaan. Het komende half jaar loopt een project met verschillende werkgroepen
om de afspraken op onderdelen verder uit te werken (bijvoorbeeld op welk moment legt de lokale toegang
contact met de brede centrale toegang rond een cliëntsituatie, en andersom). Aanbieders en andere
partijen worden via een klankbordgroep betrokken; tijdens het regiogesprek benadrukten deze dat zij
graag vroegtijdig geïnformeerd en betrokken willen worden om met hun expertise van meerwaarde te
kunnen zijn in de uitwerkingen.
Uitvoeringspraktijk
Er wordt in de regio in eerste instantie geen afname verwacht van het aantal intramurale plaatsen (afgezien
van de plaatsen die door de overgang naar de Wlz buiten het gemeentelijk regime gaan vallen). De wachtlijst voor BW en MO is aanzienlijk en er lijken ook nieuwe groepen te zijn die behoefte hebben aan een
beschermende setting, maar die niet passen binnen het ‘traditionele’ BW of MO (denk aan jonge kwetsbare
vrouwen en aan jongeren die uitstromen uit jeugdzorginstellingen).
Het gesprek over de ondersteuningsbehoefte van verschillende typen cliënten, wat dit vraagt van het
zorgaanbod en van woonvarianten moet in de regio nog verder op gang komen. Het product Beschermd

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 115

Thuis is in ieder geval kansrijk om op een goede manier te ambulantiseren, doordat het de ruimte biedt om
flexibel te kunnen op- en afschalen. De pilot uitstroom biedt een werkwijze om mensen die hiertoe in staat
zijn zelfstandig te laten wonen. Beschikbaarheid van huisvesting is daarbij een belangrijk aandachtspunt.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

De toekomstvisie is tot stand gekomen in gezamenlijkheid met:

• Bestuurders, beleidsmedewerkers (van verschillende domeinen)
van alle Westfriese gemeenten en

• Externe samenwerkingspartners: cliënten en cliëntorganisaties,
woningcorporaties, zorgverzekeraar, zorgaanbieders en wijken gebiedsteams
Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

Beperken administratieve lasten:

Er zijn regionale inkoopafspraken; declaratie vindt echter per
gemeente plaats waardoor dit van aanbieders een behoorlijke
capaciteit in de backoffice vraagt. De gemeenten streven ernaar
zoveel mogelijk dezelfde werkwijze te hanteren, maar de praktijk is
weerbarstig.

Inzet op meerjarige contractering:

Voor BW/BT en MO zijn meerjarenafspraken gemaakt.

Toelichting: De huidige regiovisie is vastgesteld in 2017 en loopt tot 2023. Het is een brede toekomstvisie
over herstel en participatie voor kwetsbare inwoners. De doordecentralisatie van BW en op termijn MO past
in deze visie, omdat gemeenten gezamenlijk de verantwoordelijkheid voelen voor inwoners die hiervan
gebruikmaken.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 116

Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: De Westfriese gemeenten hebben eind 2019 afspraken vastgelegd in een samenwerkingsconvenant dat door alle colleges is ondertekend. Een verdere uitwerking op onderdelen, waaronder het
samenvoegen van de toegang voor BW en MO en communicatie naar cliënten, vindt komend half jaar
plaats (de projectleider doordecentralisatie is net gestart).

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: De planning was om alle uitvoeringsafspraken in oktober 2020 in het bestuurlijk overleg te
bespreken. Door omstandigheden (COVID19 en personele wisselingen) is de verdere uitwerking vertraagd;
de verwachting is dat eind Q1 2021 de afspraken gereed zijn.

Voortgang
Succesfactoren
De gemeenten in de regio hebben afgelopen jaren een goede samenwerking opgebouwd, onder andere
door het visietraject echt gezamenlijk te doorlopen in plaats van dat het voorbereidende werk al was
gedaan door de centrumgemeente. Ook de participatie van betrokken partijen (woningcorporaties en
aanbieders) en cliënten(perspectief) was hierin van meerwaarde. Dit heeft direct geleid tot acties om
resultaten te boeken, waaronder de pilot uitstroom (die al grotendeels was voorbereid met en door
corporaties en aanbieders) en de inkoop van het product Beschermd Thuis.
Aandachtspunten
De belangrijkste opgaven (naast de doordecentralisatie zelf en de wens om de toegang voor BW en MO
samen te voegen) zijn: innovatie van het zorglandschap, meer inzetten op Beschermd Thuis (ervaringen
met het product en de inkoopvoorwaarden worden op dit moment geëvalueerd) en de ‘zachte landing’ in
de wijk voor mensen die uitstromen (ondersteuning dichtbij en laagdrempelig aanbieden, zo mogelijk met
ervaringsdeskundigheid). De verbinding tussen specialistische zorg, welzijn en woonfuncties moet hiervoor
verder worden versterkt op het lokale niveau.
Het realiseren van voldoende passende en betaalbare woningen is een groot aandachtspunt en randvoorwaarde voor het slagen van de beweging naar meer zelfstandig wonen met hulp. Gemeenten ervaren

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 117

een spanningsveld tussen het willen realiseren van deze ambitie en de vele woningzoekers die jaren op de
wachtlijst staan voor een huurwoning.
Ondersteuningsbehoeften
Er is vooral behoefte aan uitwisseling, zowel binnen de regio als met andere regio’s, om kennis te delen en
te zien hoe andere gemeenten de afspraken uitwerken.
Een concreet punt waar de gemeente Hoorn meer informatie over wil is het inrichten van één toegang voor
BW en MO en hoe de verbinding kan worden gelegd tussen de centrale toegang en de lokale toegangen.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 118

Regiobeeld Fryslân
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
In 2018 is de Friese visie Opvang en Beschermd wonen vastgesteld door alle colleges. Gemeenten stellen
daarin dat zij voor de uitdaging staan om een verschuiving vanuit de intramurale voorzieningen te
bewerkstelligen naar ‘nieuwe vormen van ondersteuning thuis, in de eigen woonomgeving’. In 2017 zijn
diverse stakeholders betrokken geweest bij het opstellen van de visie in de lijn met het gedachtegoed
vanuit de commissie Toekomst beschermd wonen. Dit heeft geresulteerd in inkoopdocumenten met als
beleidskader de Friese visie Opvang en Beschermd wonen. De door de Friese gemeenteraden vastgestelde
visie is nog steeds van kracht. Op het moment ligt er een concept regioplan ‘De Fryske Oanpak Beschermd
wonen vanaf 2022’ van de 18 Friese gemeenten die opgesteld is aan de hand van gesprekken met
stakeholders en wethouders. Het concept regioplan is met alle adviesraden besproken. Bij de ontwikkeling
van het plan zijn met ervaringsdeskundigen en organisaties van ervaringsdeskundigen gesproken. Het
ontbreken aan helderheid over een landelijk besluit over verder door-decentraliseren, financiën en de
bouwstenen wordt als struikelblok ervaren in het volledig vaststellen van het concept regioplan. Zodra deze
duidelijkheid er is wordt dit plan definitief gemaakt. Daarnaast bemoeilijkte de spanning tussen het lokaal
oppakken en organiseren versus regionaal samenwerken het proces tussen gemeenten om tot een
gezamenlijke lijn te komen. Er wordt een contradictie en onduidelijkheid ervaren in het idee van de NvO
tegelijkertijd met het gedachtegoed van de door-decentralisatie en het gedachtegoed vanuit de Wmo, dit
resulteert in verwarring in het proces. Op dit moment is er een lijn gevonden in gezamenlijk BW inkopen en
contracteren en beleidsmatige afstemming. Het is de opdracht aan de regiogemeenten om te
inventariseren of het lokale aanbod aan ambulante ondersteuning in orde is en dit op orde te krijgen voor
2022. Mocht er behoefte zijn bij meerdere gemeenten om het zorgaanbod op orde te krijgen voor 2022 dan
kunnen gemeenten op vrijwillige basis die producten in te kopen. De verantwoordelijkheid voor scheiding
tussen wonen en zorg is lokaal gelegd. De tijdslijnen voor door-decentralisatie van BW en MO in de regio
zijn gescheiden omdat ze een andere inkoopsystematiek hebben en de dynamiek anders is dan bij BW. Bij
MO is de urgentie er nu niet, er is wel een aanpak voor dak- en thuisloosheid ingediend bij VWS. Er is een
apart traject voor OGGZ.
Samenwerking
Sociaal domein Fryslân (SDF) is een gemeentschappelijke regeling van de Friese gemeenten voor de
uitvoering van taken op gebied van Jeugd, Wmo en Participatie. SDF is in 2015 als samenwerkingsconstructie opgezet voor o.a. de beleidsvoorbereiding en ontwikkeling van BW en de inkoop en
contractering van BW. Beleidsvoorbereiding en contractmanagement blijft bij SDF.
Vanaf 2022 worden de middelen individueel verdeeld. De regio blijft wel intramurale ondersteuning
gezamenlijk inkopen. Gemeenten hebben aangegeven dat het proces van beschikken, facturen, declareren
lokaal te gaan doen, in tegenstelling van nu. Cliënten met lopende beschikking blijven tot 2031 onder de

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 119

centrumgemeente vallen. Er is onzekerheid hoe de budgetten voor de individuele gemeenten zich gaan
verhouden. In de eerste twee jaar gaat de regio gezamenlijk monitoren en kan er alsnog een vorm van
solidariteitsvereffening uitgewerkt worden. Een werkgroep bedrijfsvoering is ingericht om de komend tijd
na te denken over mogelijkheden van financiële solidariteit. Tekorten of overschotten op BW budget van de
centrumgemeente is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de Friese gemeenten.
De nieuwe inkoop wordt gebaseerd op het concept regioplan, dit is een risico mocht de landelijke
beslissingen anders dan verwacht lopen.
De toegang is sinds 2018 lokaal. In 2019 is er een expertiseteam ingezet om een impuls te geven aan de
kwaliteit van de lokale toegang. Afspraken rondom de inzet van het expertiseteam staan in het regioplan.
Er vinden gesprekken plaats in het verlengde van de doorontwikkeling van BW met aanbieders,
adviesraden, zorgkantoor en woningbouwcorporaties. De samenwerking in de regio verloopt over het
algemeen constructief, de verschillende werelden moet elkaar nog wel leren kennen; wonen en zorg, zorg
en veiligheid, sociaal en medisch.
Uitvoeringspraktijk
Bij de inrichting van het zorglandschap hebben cliëntvertegenwoordigers en aanbieders genoemd dat het
goed is om aandacht te hebben voor een goede overdracht bij in, door- en uitstroom en dat er in elke RG
kwalitatief goede ondersteuning beschikbaar is. Zowel over aanbod binnen beschermd wonen als ook de
ambulante aanbod binnen Wmo.
Er wordt in Friesland gewerkt aan een regionaal plan in het kader van het programma Weer Thuis om de indoor-uitstroom te verbeteren. Met het Actieprogramma Weer Thuis wordt aandacht besteed aan het
vraagstuk wonen. Er is woning schaarste in de regio wat de uitstroom van BW belemmerd, bijvoorbeeld
voor jongeren die uitstromen uit de intramurale jeugdzorg. Er worden afspraken gemaakt tussen
gemeenten, zorgaanbieders en woningcorporaties.
Bij de ontwikkeling van het regioplan is er cliëntraadpleging geweest via de adviesraden. Bij de inkoop
zullen consultatierondes plaatsvinden. De regio heeft een dashboard met indicatoren met uitval,
doelrealisatie en cliënttevredenheid. De input krijgt de regio uit de aanbieders.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Gemeenten, zorgaanbieders, cliëntraden,
adviesraden.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 120

Beperken administratieve lasten:

Voor de regionale producten (intramurale ondersteuning
BW met hotelmatige voorzieningen) is er lokale toegang
met een regionaal expertteam, gezamenlijk
contractbeheer, één afwegingskader en verordening,
gezamenlijk eenduidig toezicht en regionaal
beleidsteam. Daarnaast zal de projectleider BW2022 ook
nog een inventarisatie doen voor lokale producten die op
basis van vrijwilligheid samen ingekocht kunnen worden.

Inzet op meerjarige contractering:

De contractering van 2018 - 2022 is 1+1+1+1. Gezien de
huidige maatschappelijke ontwikkelingen / en
ontwikkelingen MO/WLZ/financien etc, lijkt het ons
onverstandig om nu een contract voor bijvoorbeeld 5 jaar
af te sluiten.

Toelichting: De regiovisie van 2018 is van toepassing en blijft van toepassing. Het regioplan zal na besluit
2e Kamer en bekendmaking verdeelmodel in de 18 individuele raden worden vastgesteld medio februari.
Op individueel casus niveau worden afspraken gemaakt over inkoop van plekken buiten de regio.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: Klik of tik om tekst in te voeren.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: Klik of tik om tekst in te voeren.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 121

Voortgang
Succesfactoren
▪
▪

We weten elkaar inhoudelijk te vinden in de regio en we geven nu al uitvoering aan de gedachte van
Dannenberg
Fries belang en gemeentelijk belang liggen dicht bij elkaar.

Aandachtspunten
▪
▪

▪
▪

Helderheid over de randvoorwaarden vanuit het Rijk en woningcapaciteit.
Er is veel verscheidenheid tussen gemeenten in visie en gedachten over eigen regie. De tijd wordt
steeds korter, ook voor zorgaanbieders om de zaken te organiseren voor het voorkomen van
kwetsbare situaties voor cliënten. Vanwege extramuralisering investeren grote zorgaanbieders in
Thuisplus in de regio, door het opstellen van een team dat 24 uur bereikbaar is om BW cliënten uit te
laten stromen waar dit mogelijk is.
Realiseren van passende woningen
De inzet van Thuis+

Ondersteuningsbehoeften
▪
▪
▪

▪
▪

Kennis rond vernieuwing, meer kennisuitwisseling op landelijk niveau.
Duidelijkheid rondom het objectief financieel verdeelmodel
Meer duidelijkheid wat verwacht wordt vanuit het idee van de NvO tegelijkertijd met het
gedachtegoed van de door-decentralisatie en het gedachtegoed vanuit de Wmo, dit resulteert in
verwarring in het proces.
Daarnaast hebben is het concept regioplan getoetst door Bureau HHM.
Meer aandacht voor het onderwerp wonen en zorg.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 122

Regiobeeld Holland Rijnland
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
In het regionaal beleidskader Maatschappelijke zorg Holland Rijnland 2017-2025 en
het Uitvoeringsprogramma decentralisatie en transformatie Maatschappelijke zorg Holland Rijnland 20182020 spreken de gemeenten in de regio af om de maatschappelijke zorg zó in te richten dat zeer kwetsbare
inwoners zoveel mogelijk zelfstandig in de woonomgeving van hun keuze kunnen wonen en deelnemen aan
de lokale samenleving.
Sinds 2017/2018 is een groot aantal decentrale opvanglocaties en tussenvoorzieningen gerealiseerd;
transformatie van de maatschappelijke opvang is in volle gang. De uitstroom van cliënten kan slechts
gedeeltelijk worden opgevangen door de contingentwoningen. Daarom worden ook op allerlei andere
manieren (tijdelijke) woonruimten gerealiseerd, maar dat is niet eenvoudig te realiseren en betreffend
vastgoed is niet altijd van gewenste kwaliteit. Er is een grote krapte op de sociale woningmarkt. Dit
belemmert de uitstroom naar zelfstandige woningen. Een belangrijke aandachtspunt is ook het goed
betrekken van de wijk om uitstroom te kunnen bevorderen. Een lopende discussie is nu hoe de kosten voor
huisvesting en de kosten voor ambulante ondersteuning en begeleiding uit elkaar getrokken kunnen
worden. Deze kosten zitten nu samen in de subsidie of in de kostprijs van een plek. De wens is te komen tot
scheiden wonen en zorg zodat cliënten vanuit hun inkomen van de gemeente zelf huur etc. kunnen betalen
en de begeleiding vanuit de Wmo gefinancierd wordt.
Samenwerking
Het samenwerkingsverband Holland Rijnland bestaat sinds 2005 en richt zich op het ruimtelijk en sociaal
domein. Er is in de regio een gemeenschappelijk woonruimte-verdeelsysteem waarmee inwoners op sociale
huurwoningen in de hele regio kunnen reageren.
Op basis van onderzoek is door de gemeenten afgesproken welke BW- en MO-voorzieningen een regionale
verantwoordelijkheid blijven en welke voorzieningen een lokale verantwoordelijkheid worden. Op het
gebied van financiering zijn nog een aantal open eindjes, omdat vanuit het Rijk nog geen volledige
duidelijkheid is over het verdeelmodel en de uitname Wlz. De bestuurders hebben ingestemd met de
principes over de verdeling van de middelen in de regio. Dit najaar vindt besluitvorming door de colleges en
gemeenteraden plaats.
Er zal een regionale organisatie worden ingericht waarmee contractering en inkoop vormgegeven wordt.
Over de uitgangspunten voor de governance voor de regionale organisatie wordt in september door de
portefeuillehouders een besluit genomen.
Ervaringsdeskundigen, zorgkantoor en zorgverzekeraar zijn bij ontwikkelingen in de regio continu
betrokken. Zo zijn er formele samenwerkingsafspraken gemaakt met zorgverzekeraar Zorg en Zekerheid
betreffende de GGZ-infrastructuur en knelpunten die de regio daarin wil oplossen. Zorgaanbieders en

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 123

corporaties worden regelmatig op de hoogte gehouden. De samenwerking verloopt over het algemeen
positief. De mate waarin partijen erin slagen mee te transformeren verschilt.
Uitvoeringspraktijk
Er is een kwalitatieve en kwantitatieve analyse van bestaande voorzieningen gemaakt. Iedere subregio
formuleert op basis hiervan een eigen opgave, daarnaast is er een regionale opgave. Deze komt steeds
meer in beeld en de monitoring en doorontwikkeling hiervan zal onderdeel uitmaken van de afspraken die
de regio momenteel aan het uitwerken is. Over ombouw, opbouw en afbouw van bestaande locaties zijn
wel ideeën gevormd (op basis van onderzoek naar diverse doelgroepen), maar nog geen concrete afspraken
gemaakt. Voor sommige doelgroepen blijkt nu te weinig aanbod in de regio te zijn. Cliëntorganisaties
worden ook betrokken bij deze planvorming.
De frontoffice toegang wordt vanaf 2022 lokaal ingericht, zowel voor lokale als regionale BW en MO
voorzieningen. Hier kunnen inwoners zich toe wenden. Voor regionale voorzieningen komt een regionale
toegang in de backoffice. Hierin is de juiste expertise over regionale voorzieningen aanwezig. Deze
expertise kan door de lokale toegang ingeroepen worden. De lokale toegang verstrekt uiteindelijk de
beschikking (zowel voor lokale als voor regionale voorzieningen). De lokale toegang kan hierdoor
vermoedelijk ook preventie beter vormgeven. Een aandachtspunt hierbij is voldoende kennis en expertise
bij de lokale toegangsmedewerkers. Gemeenten hebben verschillende keuzes gemaakt in hoe zij deze
expertise verkrijgen. Soms door het inroepen van de regionale toegang en soms door expertise op een
andere wijze in te kopen. De komende maanden wordt verder invulling gegeven aan de praktische invulling
van de toegang.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Wmo-adviesraden, platform OGGZ, Stichting Lumen, de cliëntenraad
van de Binnenvest, het AO Wmo, het PHO Maatschappij en de
zorgaanbieders. Tenslotte vastgesteld door alle raden.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

Beperken administratieve lasten:

Door specialistische voorzieningen samen in te kopen en afstemming
te organiseren in inkoop van subregionale voorzieningen, maar vooral
door uit te wisselen welke uitgangspunten hierin centraal staan en
daar waar overlap en/of overeenstemming is, dezelfde uitgangspunten te hanteren.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 124

Inzet op meerjarige contractering:

Momenteel zijn er korte-termijn-contracten. Er zijn gesprekken
tussen gemeenten, zorgaanbieders en corporaties over het invoeren
van meerjarige contractering (vier tot vijf jaar). Ook de samenhang
tussen huurcontracten en zorgcontracten is onderdeel van gesprek.
In oktober 2020 verwacht de regio meer duidelijkheid te hebben op
de invulling van meerjarige contractering.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: Uitgangspunt is ‘lokaal tenzij’. Voor enkele doelgroepen blijven voorzieningen regionaal
georganiseerd. Hiervoor wordt een regionaal ambtelijke organisatie ingericht. Bestuurlijke governance via
Samenwerkingsverband Holland Rijnland.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: De regio hanteert een verdeelsystematiek zonder het landelijke ingroeipad: per 2022 een
integrale herverdeling van de middelen BW en MO over alle gemeenten. Op deze manier kunnen alle
gemeenten direct de volledige verantwoordelijkheid dragen voor de inwoners van de eigen gemeente.

Voortgang
Succesfactoren
•

Bestuurders zijn eensgezind in hun streven de visie gestalte te geven en per 2022 lokaal de
verantwoordelijkheid op zich te nemen.

•

Er wordt nauw opgetrokken met de zorgverzekeraar/het zorgkantoor en met cliëntorganisatie Lumen.

Aandachtspunten

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 125

•

Er zitten grenzen aan wie met beschermd thuis geholpen zijn. Voor een deel blijft BW in een
woonvorm noodzakelijk. Ook is kennis over de Wlz nodig, zodat bepaalde casuïstiek niet te lang blijft
'hangen' indien cliënten beter geholpen zijn met ondersteuning die binnen de Wlz beschikbaar is.
Daarnaast is het bij sommige specifieke doelgroepen lastig om een passende plek te vinden.

•

Er is een regionale overlegstructuur waarbij zorgaanbieders soms minder goed aangehaakt zijn.

•

Een ander aandachtspunt is het ontwikkelen van een vorm van contractering waarbij langjarig
commitment wordt aangegaan om tot de gewenste veranderingen te komen.

•

Daarnaast zijn de huidige krapte op de woningmarkt en de inkomenspositie en de schuldenproblematiek van jongeren een punt van aandacht.

•

Ook is er een lange wachtlijst voor BW. Ambulantisering is hier (deels) een oplossing voor, maar het is
een uitdaging partijen hierin mee te krijgen.

Ondersteuningsbehoeften
De regio heeft vanuit eigen middelen voor diverse zaken ondersteuning ingehuurd. Daarnaast wordt de
regio vanuit diverse landelijke gremia geïnformeerd. Hierbij is het wel prettig om te horen hoe andere
regio’s omgaan met de doorontwikkeling BW en MO. Voor het vormgeven van toegang en contractering
ligt nog wel een ondersteuningsbehoefte. De regio vindt het prettig als zij zelf invulling kunnen geven aan
de ondersteuning, in plaats van dat deze door een landelijk programma wordt ingevuld. Dit kan
bijvoorbeeld in de vorm van een subsidieregeling zoals eind vorig jaar via ZonMw is geboden.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 126

Regiobeeld Maastricht
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
Met de zes regiogemeenten is een concept samenwerkingsovereenkomst opgesteld. Dit is een technische
samenwerkingsovereenkomst in de vorm van een lichte Gemeenschappelijke Regeling (GR). Hierin staat
beschreven dat de zes gemeentelijke budgetten worden gebundeld en waarin onder andere afspraken
staan om gezamenlijk de inkoop voor BW te regelen. Het concept wordt nu eerst ambtelijk getoetst door
de zes gemeenten, daarna wordt het voorgelegd aan het portefeuilleoverleg en als laatste aan de
individuele colleges. Voor een GR is ook een raadsbesluit nodig. Het uitgangspunt is om voor het voorjaar
van 2021 tot een definitief besluit te komen. De regio staat nog aan het begin van de uitvoeringsagenda en
heeft eerst vooronderzoek gedaan om inzichten te krijgen in de opgave die er ligt. Op dit moment wordt
duiding gegeven aan de resultaten en uitkomsten die moeten leiden tot acties voor de uitvoeringsagenda.
Samenwerking
Ondanks dat er nog geen definitieve overeenkomst is werken de zes regiogemeenten intensief samen. In
de huidige visie staan de uitgangspunten van de commissie Dannenberg beschreven. De visie en de
bijbehorende meerjarenagenda van BW en MO is nog niet volledig en wordt op dit moment bijgesteld.
Uitvoeringspraktijk
De samenwerkingsovereenkomst is opgesteld door de zes regiogemeenten. Het is nu het moment om ook
de stakeholders te betrekken. Bij het thema inkoopstrategie worden de aanbieders nauw betrokken. De
zorginrichting is in de huidige situatie nog erg versnipperd, voor nu ligt de opgave om alle zaken te
bundelen en de zorginrichting in zijn geheel te zien en te benaderen. In deze opgave wil de regio ook de
cliëntenvertegenwoordigers goed meenemen. Inmiddels heeft een eerste bestuurlijke bijeenkomst
plaatsgevonden waarbij bestuurders van corporaties, aanbieders en gemeenten aanwezig waren.
In dit overleg is op visieniveau bestuurlijk commitment gegeven met het uitgangspunt om integraal samen
te werken aan de opgave BW en MO. De inhoudelijke vertaalslag naar de praktijk moet nog concreet
gemaakt worden. Corporaties, aanbieders en gemeenten mogen nu zelf in grote lijnen de opdracht
formuleren met de restrictie dat het plan wel kostenbesparend werkt. De regio ziet in het versterken van de
samenwerking kansrijke opties en verwachten hierin mooie slagen te maken.
De Beweging naar ‘Beschermd thuis’ is tot nu toe moeizaam verlopen dit heeft met name te maken met het
vastgoedproblemen in Maastricht. In de regiovisie is het uitgangspunt om BW en MO in elkaar over te laten
vloeien. De regio wil spreken over kwetsbare personen die een vorm nodig hebben van beschermd wonen.
Hiermee zet men de vraag van de client centraal in plaats van de routes die doorlopen dienen te worden.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 127

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Aanbieders, corporaties en gemeenten.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

Beperken administratieve lasten:

Centrumgemeente-constructie

Inzet op meerjarige contractering:

Nieuwe inkoop met daarbij centraal: Borgen continuïteit en
meerjarige contracten waardoor beter ingezet kan worden op
bijvoorbeeld preventie en innovatie.

Toelichting: De oude visie wordt op dit moment bijgesteld. De samenwerkingsovereenkomst voor BW is in
ontwikkeling. De regiogemeenten geven Maastricht mandaat om de komende vijf jaar als centrumgemeenten te fungeren, dit wordt vastgelegd in een lichte GR. De regio staat aan de start om te beginnen
met een nieuwe inkoopstrategie met Heuvelland-gemeenten. Bij de nieuwe strategie is het uitgangspunt
om de huidige versnippering tegen te gaan. Op dit moment zijn veel aanbieders gecontracteerd waardoor
onvoldoende samen aan de opgave gewerkt kan worden. De eerste contouren voor de nieuwe inkoopstrategie zijn ambtelijk uitgewerkt, maar moeten nog ter besluitvorming voorgelegd worden. Bij dit proces
worden de betrokken aanbieders van de huidige ontwikkelingstafel nauw betrokken. Uitgangspunt is om
voor de zomer helder te hebben hoe de regio gaat inkopen. De regiogemeenten hebben geen plekken
ingekocht buiten de regio, maar indien nodig wordt de zorg op factuurbasis betaald. Ze maken wel gebruik
van aanbod van buiten de regio.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 128

Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting:
In de samenwerkingsovereenkomst staat dat de budgetten van de zes regiogemeenten de komende vijf
jaar worden samengevoegd. Hierin is ook opgenomen hoe de gemeenten omgaan met financiële tekorten,
overschotten en financiële solidariteit.
Vorig jaar is geïnventariseerd hoeveel cliënten gebruikmaken van BW inclusief Wlz. De regio heeft
geïnventariseerd welke mensen uitstromen naar een tussenvoorziening, welke mensen zelfstandig kunnen
wonen met een vorm van ambulante begeleiding en welke mensen mogelijk gebruik gaan maken van de
Wlz. Nadat de cliënten zijn uitgestroomd naar de Wlz wordt opnieuw een inventarisatie gemaakt. Hierdoor
hebben zij de opgave die voor hen ligt op grote lijnen in beeld gebracht en werden knelpunten inzichtelijk.
Eén van de grootste knelpunten is dat Maastricht een compacte stad is waar onvoldoende betaalbare
woningen aanwezig zijn.
De regiogemeenten van Maastricht maken jaarlijks prestatieafspraken met de wooncorporaties. De zorginstellingen waren hier nog niet bij vertegenwoordigd, maar hier is inmiddels een eerste stap in gezet. Dit
maakt dat de regio meer in samenhang kan opereren en verbinding kan leggen tussen diverse vraagstukken.
Het uitgangspunt is maatwerk bieden voor cliënten, dit betekent bijvoorbeeld nog een opgave in het
realiseren van tussenvoorzieningen. Inmiddels ontstaat het beeld hoe de regio de verdeling tussen BW
lokaal en regionaal wil inrichten, maar ook hier lopen zij tegen knelpunten aan die nog verder uitgewerkt
moeten worden. De ambitie is wel om lokaal ook plekken te bieden. In de huidige situatie is de toegang
regionaal ingericht. In de toekomst zal dit meer verschuiven naar lokaal. Gekeken moet worden hoe de
expertise lokaal belegd kan worden en wat hiervoor nodig is. De verdeling van lokale voorzieningen moet
nog plaatsvinden. Eerste prioriteit heeft op dit moment de Wlz-migratie en de ontvlechting van de regio
Westelijke Mijnstreek. In 2020 wil de regio een goed beeld hebben van wat deze verschuivingen betekenen
voor de inrichting van de zorg in de regio.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 129

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: in ontwikkeling.

Voortgang
Succesfactoren
Gezamenlijk de opgave formuleren en het realiseren van vernieuwde woonconcepten.
Aandachtspunten
Een grote uitdaging voor de regio is het realiseren van betaalbare huisvesting en tussenvoorzieningen.
Maastricht is een compacte stad met weinig bouwgrond. Ondanks dat Maastricht een krimpgemeente is,
gaat een groot deel van de betaalbare huurwoningen naar studenten waardoor andere doelgroepen minder
kans maken op een betaalbare (sociale)huurwoning. In de buitengebieden van de regio Maastricht is het
probleem dat er überhaupt minder sociale huurwoningen aanwezig zijn met daarbij de kanttekening dat
veel cliënten zich niet willen vestigen buiten Maastricht, aangezien hier weinig voorzieningen aanwezig zijn.
Een ander aandachtspunt in de regio is om periodieke cliëntenraadplegingen te borgen. De regio ziet de
noodzaak, urgentie en meerwaarde, maar dit gebeurt tot op heden nog te weinig ten opzichte van de
opgave BW. De aanbieders maken wel gebruik van ervaringsdeskundigen of cliëntenvertegenwoordigers,
maar merken dat het lastig is om een serieuze en goede gesprekspartner te vinden.
Ondersteuningsbehoeften
De regio ziet het als grote uitdaging om passende (betaalbare en kwalitatieve) zorg en ondersteuning te
bieden binnen de beschikbare budgetten.

Bijlagen
• Samenwerkingsovereenkomst Beschermd Thuis Maastricht-Heuvelland 2022 e.v.
versie 3 d.d. 8 september 2020
• Regioplan Beschermd Thuis 2020 Sociaal Domein Maastricht-Heuvelland

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 130

Regiobeeld Nijmegen/Rivierenland
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
De regio Nijmegen/Rivierenland bevindt zich in een belangrijke fase van voorbereiding op nieuwe
werkwijze. Op dit moment vindt veel intensief overleg plaats, daarom kiezen zij ervoor om geen onlinebijeenkomst te houden met stakeholders. Er heeft wel een gesprek plaatsgevonden met projectleiders van
de regio Nijmegen en Rivierenland.
Binnen de regio is over het ‘wat’ wel overeenstemming, over het ‘hoe’ is nog veel discussie. Dit onderwerp
vormt een grote uitdaging voor deze grote regio.
De regio heeft een extern adviseur aangesteld om dit complexe proces te ondersteunen. Ook omdat het
voor de centrumgemeente lastig is om zowel procesbegeleiding te doen als belang van eigen gemeente te
behartigen. Er zijn diverse gesprekken met stakeholders en cliëntenvertegenwoordigers. De visie uit 2017 is
de basis voor de uitwerking in concrete afspraken. Gemeenten zijn betrokken bij opstellen van de visie en
voelen zich medeverantwoordelijk. Door de vele verschillende belangen - die goed moeten worden
gewogen - is de concretisering een complex proces. De regio heeft nog geen besluit genomen over de
verdeling tussen lokaal en regionaal, de wijze van samenwerking en de gevolgen daarvan voor de
financieringssystematiek.
De regio zet in op een grote mate van afbouw van de intramurale capaciteit. De zorginstellingen hebben
het initiatief gekregen in de beweging ‘van beschermd wonen naar beschermd thuis naar ambulante
begeleiding’ en werken hierin samen met de verschillende gemeenten.

Samenwerking
De regio Nijmegen is verdeeld in twee subregio’s: Rijk van Nijmegen en Rivierenland. Op het gebied van
beschermd wonen en maatschappelijke opvang werkt men samen. De samenwerking op ambtelijk niveau is
goed, wel zijn er veel wisselingen.
Een regionale werkgroep met vertegenwoordigers van diverse gemeenten stelt het werkplan op. De
huidige regionale overlegstructuren zijn niet toereikend om alle gemeenten voldoende te betrekken.
Belemmerend hierbij is dat de governance nog niet is ingericht.
Met de zorginstellingen werkt de regio al jaren intensief en constructief samen, gericht op afbouw van
intramurale capaciteit en aanpassing van de processen.
De gemeenteraden en sociale cliëntenraden worden op diverse manieren geïnformeerd en op de hoogte
gehouden. Met individuele cliënten voert men gesprekken om informatie te halen.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 131

Uitvoeringspraktijk
Vanuit de centrumgemeente zijn met de zorginstellingen concrete afspraken gemaakt voor afbouw van
intramurale plekken en opbouw van extramurale zorg en begeleiding. Er wordt gewerkt met kaders
beschermd thuis waarbij zorginstellingen vrijheid krijgen in de manier waarop zij dit invullen.
Men ervaart een tekort aan woningen en onvoldoende aandacht voor de beschikbaarheid van woningen
voor deze doelgroep. Er is een beeld van de aantallen, woningcorporaties werken samen om dit op te
lossen. Niet alle gemeenten hebben hierover afspraken met woningcorporaties.
Binnen Rivierenland is een projectorganisatie ingericht om beschermd thuis in te richten. Daarbij is de
verbinding tussen wonen en zorg/begeleiding een aandachtspunt.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

In dit proces zijn alle relevante partners betrokken,
zoals de regiogemeenten, zorgaanbieders,
ervaringsdeskundigen en cliëntvertegenwoordigers.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

Beperken administratieve lasten:

Men werkt toe naar de variant centrumgemeente, met
inkoop, administratie en controle bij één gemeente.

Inzet op meerjarige contractering:

Er zijn contracten die jaarlijks worden verlengd met
jaarlijks afspraken over aantallen.

Toelichting: Vraagstuk is met name hoe de gemeenten inhoud geven aan het nemen van verantwoordelijkheid. Er zijn nog geen afspraken hoe dit wordt vormgegeven. Dit wil men voor het einde van dit
jaar helder hebben.
Men verwacht niet dat inkoop buiten de regio noodzakelijk is.
Er is centrale toegang met lokale indicering. Dit vraagt eenduidigheid in werkwijze.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 132

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: De regiovisie is een visie op hoofdlijnen. In het regioplan staat hoe de diverse onderwerpen in
de praktijk worden uitgevoerd. Het gaat dan onder meer over borging van beschikbaarheid en continuïteit
van zorgfuncties en lokale toegang. Binnen de regio zijn grote verschillen van inzicht over de gezamenlijke
inkoop en financiering van zorg. Hierover zijn nog geen afspraken gemaakt.
Er is een concentratie van voorzieningen in twee gemeenten. Er zijn nog geen afspraken hoe men hier mee
wil omgaan.
De formele juridische structuur is nog niet vastgelegd. De lijnen die zijn vastgelegd in de visie over de
governance blijken niet voldoende om dat nu in te richten. Belangrijk aandachtspunt is de invloed die
regiogemeenten in de toekomst hebben op de te maken afspraken.
Afspraken over lokale of regionale inkoop, centrale of decentrale toegang en de verantwoordelijkheden van
de gemeente zijn nog niet gemaakt. Er zijn wel scenario’s beschreven, zoals eenduidige toegang.
Zolang er geen nieuwe afspraken zijn worden de oude afspraken gehandhaafd.
Voor de financiële gevolgen zijn wel scenario’s, maar in afwachting van definitieve herverdeling en
duidelijkheid over zijn hierover nog geen afspraken gemaakt.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: Momenteel werkt men - op basis van de regiovisie - aan een plan van aanpak met daarin de
concrete uitwerking met een planning voor realisatie per 1 januari 2022.
Er is nog geen duidelijkheid over de planning en de koppeling van de trajecten beschermd wonen en
maatschappelijke opvang. Vooralsnog is het een apart traject, maar de verwachting is wel dat het
gekoppeld wordt.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 133

Voortgang
Succesfactoren
Als belangrijkste succesfactoren noemt de regio dat er een focus moet komen op wonen met een goede
spreiding van voorzieningen. Daarnaast geeft met aan dat preventie meer ingebed zou moeten zijn in
zorgaanbod. Concreet is inmiddels afbouw van 150 intramurale plekken gerealiseerd. Het aanstellen van
een externe procesbegeleider is zeer behulpzaam bij verdere uitwerking.

Aandachtspunten
De beschikbaarheid van voldoende woningen is een belangrijk aandachtspunt. Hierbij moet oog zijn voor
preventie van instroom en een versoepeling van de uitstroom.
Er is grote behoefte aan een verdeelmodel, omdat dit de basis is voor de financiële gevolgen. Dan kan men
verder met de concrete invulling en afwegen of de overeenstemming over de inhoud past binnen de
financiële kaders.

Ondersteuningsbehoeften
De regio heeft behoefte aan onafhankelijke procesbegeleiding om te komen tot afspraken tussen alle
gemeenten. Dit is inmiddels extern ingekocht.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 134

Regiobeeld Nissewaard
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
De visie van de regio op de condities voor sociale inclusie van de commissie Dannenberg staat beschreven
in het regioplan ‘Regionaal plan BW/MO’ welke in 2018 is vastgesteld. De regiovisie is verder uitgewerkt in
een regioplan ‘Een beschermd Thuis op de Zuid Hollandse Eilanden’. De regiovisie en het regioplan zijn tot
stand gekomen in overleg met gemeenten en zorgaanbieders. Op dit moment werkt men aan de
uitvoeringsplannen. Binnen de regio is een structuur opgebouwd met verschillende werkgroepen van
(beleids)ambtenaren van de gemeenten (zowel sociaal domein als wonen) die werken aan de ontwikkeling
van deze uitvoeringsplannen. Zorgaanbieders en woningbouwcorporaties worden (nog) wisselend
betrokken bij deze werkgroepen.
Samenwerking
De gemeenten op de Zuid-Hollandse eilanden werken momenteel samen op basis van een convenant.
Vanaf 2020 willen de gemeenten samen blijven werken op basis van gelijkwaardigheid en gedeelde
verantwoordelijkheden en belangen. Afspraken over de wijze waarop na 2020 samengewerkt gaat worden
staan beschreven in een samenwerkingsovereenkomst ‘Intergemeentelijke samenwerking op de ZuidHollandse Eilanden: Beschermd wonen en maatschappelijke opvang’. Deze is in januari 2020 vastgesteld en
is geldig tot 2024. In de samenwerkingsovereenkomst is opgenomen dat gemeenten samen de inkoop en
daaraan gerelateerd beleid en contractbeheer voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang
organiseren. Regiogemeenten verlenen hiertoe volmacht aan de centrumgemeente. Daarnaast zijn
uitvoeringsafspraken gemaakt op het gebied van budgetbeheer, financiële solidariteit, overlegstructuur en
governance.
Afspraken over samenwerking met stakeholders zijn in ontwikkeling. Op dit moment is er een vaste
overlegvorm ‘Thuis in de wijk’. Bij dit overleg, op beleidsniveau, zijn gemeenten en zorgaanbieders
betrokken. Er is behoefte om ook woningbouwcorporaties te betrekken. Daarnaast wil men graag aan een
vastere overlegvorm op uitvoeringsniveau tussen ‘Thuis in de wijk’-partners. Bij het maken van
samenwerkingsafspraken is het belangrijk domein overstijgend te kijken, bijvoorbeeld ook naar veiligheid
en participatie.
Uitvoeringspraktijk
In de samenwerkingsovereenkomst is opgenomen dat de toegang tot beschermd wonen en
maatschappelijke opvang samen wordt georganiseerd. De centrumgemeente draagt zorg voor de toegang
beschermd wonen en maatschappelijke opvang in samenhang met de lokale toegang op het gebied van
maatschappelijke ondersteuning, jeugdhulp, werk/participatie en inkomensondersteuning.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 135

Vanuit de gemeente is zicht op aantallen cliënten met een beschermd wonen indicatie, maar minder zicht
op cliënten op wachtlijsten die nog geen indicatie hebben en cliënten die zijn uitgestroomd. Er is
geconstateerd dat er sprake is van een verschuiving van type cliënten. Afspraken over voorzieningen zijn
nog in ontwikkeling. Er zit al geruime tijd een stijgende lijn in het aantal cliënten met een hulpvraag die in
de wijk terechtkomen. Het aanbod voor deze groep cliënten voldoet nog niet altijd. Er is behoefte aan meer
tussenvoorzieningen en mogelijkheden voor op- en afschaling. Hierbij is het ook van belang om aandacht te
hebben voor een goede landing in de wijk. In de prestatieafspraken met woningbouwcorporaties is
afgesproken dat onderzoek wordt gedaan naar aantal en type tussenvoorzieningen (wenselijk aanbod). Op
dit moment worden prestatieafspraken voor voorzieningen en woningen op lokaal niveau gemaakt. De
verwachting is dat de centrumgemeente hier een belangrijkere rol in krijgt.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Centrumgemeente, regiogemeenten, zorgaanbieders,
woningbouwcorporaties en cliëntenorganisaties.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:
Beperken administratieve lasten:

De regio volgt de landelijke richtlijnen.

Inzet op meerjarige contractering:

Vanaf 2022 wordt er meerjarig gecontracteerd.

Toelichting: Binnen de regio wordt het als vanzelfsprekend ervaren om cliënten te raadplegen. Dit doen zij
op verschillende manieren: via cliëntenraden van aanbieders en adviesraden Wmo en sociaal domein. De
wijze waarop cliëntraadpleging wordt vormgegeven is verwerkt in uitvoeringsafspraken.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 136

Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: In de regiovisie en het regioplan zijn beschermd wonen en maatschappelijke opvang beide
meegenomen. Ook in het uitvoeringsplan wordt aan beide aandacht besteed. Maatschappelijke opvang
wordt voornamelijk meegenomen in de inhoudelijke doorontwikkeling. Bij het maken van
uitvoeringsafspraken wordt op dit moment gefocust op beschermd wonen. De realiteit voor cliënten is dat
beschermd wonen en maatschappelijke opvang in elkaar overlopen, dus samenhang en casusregie is van
belang.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: De planning wordt in 2021 opgesteld.

Voortgang
Succesfactoren
Een succesfactor om de beweging Beschermd Thuis op gang te brengen is het hebben van een gedragen
regioplan. Gemeenten en zorgaanbieders onderschrijven de beweging die gaande is en zijn gemotiveerd
om hieraan bij te dragen. De samenwerking verloopt goed. Daarnaast is het hebben van afspraken die de
beweging ondersteunen een belangrijke succesfactor.
Aandachtspunten
Belangrijke aandachtspunten zijn het vormgeven van preventie in de regiogemeenten en het realiseren van
voldoende geschikte woonruimte. Zonder voldoende woonruimte komt de beweging Beschermd Thuis
moeilijk op gang.
Ondersteuningsbehoeften
Er is behoefte aan het delen van goede voorbeelden. Dit voorkomt dat alle regio’s opnieuw het wiel moeten
uitvinden. VWS/VNG zouden dat kunnen faciliteren. De regio heeft behoefte aan heldere communicatie en
toegankelijke informatie over de stand van zaken met betrekking tot onderwerpen die landelijk spelen. Zo
heeft de regio al een tijdje niets vernomen van de ontwikkelingen ten aanzien van het verdeelmodel. Er is
behoefte aan vastigheid en zicht op lange termijn ontwikkelingen. Tot slot heeft de regio in het kader van
de Norm voor Opdrachtgeverschap behoefte aan ondersteuning bij het betrekken van gemeenteraden.
VNG zou naast hun communicatielijnen kunnen inzetten op het informeren van gemeenteraden en de
noodzaak tot regionale samenwerking.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 137

Regiobeeld Noordoost-Brabant Oost
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
De regio Noordoost-Brabant Oost heeft ervoor gekozen om vanuit het perspectief van inwoners met een
psychische kwetsbaarheid beleid te formuleren over opvang, ondersteuning en zorg voor deze doelgroep. De
regio heeft bewust voor deze insteek gekozen om dit niet vanuit de voorzieningen beschermd wonen en
maatschappelijke opvang te doen. De visie en ambitie voor de doelgroep inwoners met een psychische
kwetsbaarheid staat beschreven in de ‘Koersnota inwoners met een psychische kwetsbaarheid 2020-2023.
Het koersdocument is reeds vastgesteld door de tien regiogemeenten. Vanuit het koersdocument is een
regionale ontwikkelagenda opgesteld. Naar verwachting word dit document aan het eind van 2020
vastgesteld.
Samenwerking
In het beleidsplan beschermd wonen 2016-2020 hebben de gemeenten in Noordoost-Brabant Oost een
principebesluit genomen om na de doordecentralisatie van deze voorzieningen regionaal te blijven
samenwerken. De wijze waarop deze samenwerking vorm krijgt is in 2019 in een regioplan inhoudelijk en
financieel uitgewerkt.
De bestuurders spraken uit eerst regionaal de inhoudelijke koers met elkaar te willen bepalen om op basis
daarvan een besluit te nemen over de bekostiging. Hiervoor is een regionaal koersdocument opgesteld met
de inhoudelijke koers voor het transformeren van beschermd wonen, maatschappelijke opvang en
bemoeizorg in de regio Noordoost-Brabant Oost.
In het kader van de nieuwe koers voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid zijn de uitgangspunten
voor de regionale samenwerking concreter uitgewerkt.
In de regionale ontwikkelagenda is zowel de samenwerking tussen gemeenten, als de samenwerking tussen
sociaal, medisch en veiligheidsdomein opgenomen.
Op regionale schaal vindt op verschillende manieren overleg plaats: overlegtafel Wmo, kwartaalgesprekken,
beleidsoverleg, thematafels en overleg complexe casuïstiek.
Uitvoeringspraktijk
De regio ziet opvang en beschermd wonen als tijdelijke voorzieningen waarbij inwoners zoveel mogelijk
terugkeren naar de gemeente van herkomst. De regio laat daarom de verantwoordelijkheid voor integrale
ondersteuning van de doelgroep bij lokale gemeenten laten. Wanneer het lokaal niet lukt om voor
huisvesting te zorgen of zelfstandig wonen mogelijk te maken, wordt een beroep gedaan op het regionale
vangnet van opvangvoorzieningen. Dit vangnet is de verantwoordelijkheid van de centrumgemeente. De
lokale gemeente blijft betrokken en verantwoordelijk voor het brede plan dat samen met de inwoner
gemaakt wordt. De regio heeft een centrumregeling Wmo met bijbehorende overlegstructuur waar ook de
afspraken met betrekking tot het regionale vangnet BW en opvang in zijn opgenomen.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 138

Centrumgemeente Oss is kartrekker voor de brede aanpak. De extramuralisering is al goed op gang
gekomen. In de afgelopen tijd is veel energie gestoken in de ambulantisering met name bij de GGZ.
Voor de doordecentralisatie liggen nog veel uitdagingen. Er is voldoende zicht en visie op wat lokaal aan
voorzieningen en inrichting nodig is om de doordecentralisatie te realiseren. De concrete lokale vertaling
ervan moet nog vorm krijgen, maar het commitment vanuit alle regiogemeenten is aanwezig. De hoofdlijnen
staan omschreven in het koersdocument.
Alle regiogemeenten moeten nog een lokale impact-analyse maken: wat gaat de doordecentralisatie
betekenen en welke kosten brengt dit met zich mee. Deze analyses worden komend halfjaar uitgevoerd.
Voor iedere client binnen BW - waarvan de verwachting is dat zij uitstromen - is een woonprofiel gemaakt.
Hierin werken alle betrokken stakeholders nauw samen. De relatie tussen de gemeente en de verschillende
stakeholders is goed. Ze weten elkaar te vinden en de lijntjes zijn kort. Bij verschillende thema's trekken ze
samen op.
Op bepaalde punten ontstaat terugkerende discussie. Hierbij gaat het om knelpunten die met name
voortkomen uit ons zorgstelsel, zoals bijvoorbeeld geen overlegtijd als inwoners geen behandeltitel hebben,
op- en afschalen van zorg, integraal aanbieden van begeleiding en behandeling. Deze discussies kosten veel
tijd en werken belemmerend voor de doordecentralisatie.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Aanbieders, woningcorporaties, cliënten vertegenwoordigers,
welzijnsorganisaties, Veiligheidshuis etc.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:
Beperken administratieve lasten:

Op het gebied van de Wmo werken de regiogemeenten nauw
samen. De inkoop van de diverse Wmo-voorzieningen wordt
uitgevoerd door het inkoopteam van de centrumgemeente.

Inzet op meerjarige contractering:

Op dit moment gebeurt dit nog niet. De ambitie en het
voornemen is er wel. Hierover worden nog gesprekken gevoerd.

Toelichting: De continuïteit van de zorgfuncties zijn gewaarborgd. Er staat duidelijk omschreven welke
voorzieningen lokaal en welke regionaal op orde moeten zijn om de benodigde ondersteuning en zorg te
bieden. Afspraken met betrekking tot de inkoop buiten de eigenregio zijn nog niet meegenomen. Deze
worden momenteel uitgewerkt in de regionale ontwikkelagenda. De verbondenheid vanuit de lokale

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 139

toegang met de regionale MO/ gecontracteerde hulp is expliciet uitgewerkt. Lokale gemeenten blijven
verantwoordelijk voor het brede traject en de regionale toegang alleen voor het opvang/BW deel.
Lokale gemeenten maken samen met de inwoner, naasten en betrokken partijen het brede plan gericht
op participatie en zelfredzaamheid. De centrumgemeente neemt inwoners niet over.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: Alle onderdelen van de uitvoeringsafspraken zijn uitgewerkt en de besluitvorming staat eind
2020 gepland. De wijze waarop de toegang georganiseerd wordt staat in hoofdlijnen omschreven in het
koersdocument en is in detail uitgewerkt in het inkoopplan. De verdeling van het budget en de eventuele
risico’s zijn uitgewerkt in de beleidsnotities en in voortgangsrapportages. De rijksmiddelen die de
centrumgemeente voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang ontvangt zijn regionale gelden.
Overschot komt in een regionale reserve en tekorten worden samen opgelost. In de nieuwe situatie waarbij regiogemeenten de middelen voor beschermd wonen ontvangen - wordt het regionale vangnet
gezamenlijk bekostigd. Zodra begin 2021 inzicht is in de Wlz-uitname volgen afspraken over de nieuwe en
oude verdeling van de financiën. Er zijn nog geen borgingsafspraken gemaakt over de informatieoverdracht
van deze cliënten. De nadere afspraken in het kader van de doordecentralisatie zijn een bijlage van de
regionale ontwikkelagenda. Deze agenda wordt eind 2020 vastgesteld.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: De regio streeft ernaar om eind 2020 concrete afspraken te hebben gemaakt over de doordecentralisatie. Concrete financiële afspraken volgen begin 2021.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 140

Voortgang
Succesfactoren
De regio is trots op het integraal beleid en een integrale aanpak voor inwoners met een psychische
kwetsbaarheid. De thema's zorg, ondersteuning op verschillende leefgebieden, wonen, veiligheid en opvang
komen hierin samen. Hierdoor heeft de regio bijvoorbeeld geen aparte aanpak nodig voor inwoners die verward
gedrag vertonen.

Aandachtspunten
In de daadwerkelijke uitvoering zijn meerdere aandachtspunten die de regio tegenkomt. Bijvoorbeeld; Het
vrijmaken van voldoende beschikbare en passende woningen is een aandachtspunt, deze zijn er niet. Het op orde
krijgen van laagdrempelige en beschikbare GGZ ondersteuning en zorg in de wijk. Een gezamenlijke aanpak
tussen het medische en het zorgdomein mist hierbij nog vaak. De samenwerking en afspraken met de
zorgverzekeraars en het zorgkantoor is hierbij essentieel. Hier is namelijk nu geen ruimte voor. Goede
alternatieven voor intramurale voorzieningen ontwikkelen vraagt veel tijdsinvestering. Et cetera.
Ondersteuningsbehoeften
De ondersteuningsbehoeften vanuit de regio gaan met name over onduidelijkheden, kaders of hulp vanuit het
Rijk. Een aantal voorbeelden:
•

Er zijn knelpunten in ons zorgstelsel die belemmeren om te doen wat nodig is voor inwoners met een
psychische kwetsbaarheid en complexe problemen. Regionaal is de regio hierover in overleg met
zorgverzekeraars. Het gaat hierbij echter om knelpunten die om landelijke maatregelen vragen.
Zoals een oplossing in het stelsel voor bijvoorbeeld de consultatiefunctie vanuit de GGZ.

•

De regio geeft aan dat binnen de regio een restgroep overblijft waar nu geen passende hulp aan geboden
kan worden. Casuïstiek waar al veel op is ingezet, maar niet helpt. Het betreft een kleine groep cliënten die
overal tussen het wal en het schip valt. Bijvoorbeeld mensen met ernstige agressie- problemen die niet
binnen een MO passen, omdat zij een beveiligd bed nodig hebben, maar niet met expliciete GGZproblematiek kampen en geen strafbare feiten plegen. Het is een landelijk probleem. De regio vraagt het
Rijk of de VNG mee te denken over een oplossing voor deze doelgroep.

•

De regio mist goede en duidelijke regelgeving over informatie-uitwisseling. Veel professionals verschuilen
zich achter de privacywetgeving, maar onduidelijk blijft wanneer informatie nu wel of niet gedeeld mag
worden. Dit veroorzaakt veel ruis en in trajecten. De regio vraagt zich af of de nieuwe WAMS-Wet hier aan
bij gaat dragen.

•

De regio is benieuwd in hoeverre de VNG en/of het ministerie de dossiers omtrent de opvang,
ondersteuning en zorg voor de doelgroep psychische kwetsbaren integraal benadert. Het dossier
doordecentralisatie, meerjarenagenda BW en MO, het dossier personen met verward gedrag, de
ketenveldnorm levensloopfunctie en het hoofdlijnenakkoord GGZ lijken op landelijk niveau weinig
integraal te zijn. Dit veroorzaakt ruis binnen gemeenten. Bijvoorbeeld het knelpunt niet-acuut: een
afspraak op landelijk niveau waar met de regio’s geen goede afspraken over zijn gemaakt. De regio vraagt
om meer integraliteit om verwarring te voorkomen.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 141

•

De opgave is groter dan de financiële middelen die worden vrijgemaakt. De middelen voor de Wmo zijn
bijvoorbeeld niet in verhouding tot de opgave om voorzieningen aan de voorkant beter in te richten voor
mensen met verslavings- en GGZ-problematiek. De regio verwacht dat dit ten koste gaat van goede zorg.

Bijlage
Regionaal koersdocument Opvang, zorg en ondersteuning voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 142

Regiobeeld Waterland
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
In de doorontwikkeling van BW en MO is sociale inclusie een kernelement. Gemeenten in de regio willen dat
mensen zoveel mogelijk in hun eigen sociale omgeving worden ondersteund. Hiervoor wordt ingezet op
preventie en vroegsignalering (verantwoordelijkheid van iedere gemeente), op het principe van housing first
(ook de verantwoordelijkheid van iedere gemeente) en op vernieuwing van beschermd wonen en
maatschappelijke opvang (in samenwerking met zorgaanbieders en woningcorporaties).
Een belangrijk knelpunt hierbij is de grote woningnood in de regio. Dit bemoeilijkt uitstroom uit intramurale
voorzieningen. Gemeenten zijn hierover in gesprek met corporaties en aanbieders. Ook wordt binnen de
gemeenten het ruimtelijk en maatschappelijk domein meer met elkaar verbonden. De gemeente Purmerend
creëert momenteel op verschillende manieren nieuwe huisvestingsmogelijkheden.
Een belangrijk aandachtspunt is de beschikbaarheid van ambulante zorg in de weekenden en buiten kantoortijden; corporaties willen kleine betaalbare woningen bieden onder voorwaarde dat de zorg geborgd is.
Samenwerking
De gemeenten willen vooralsnog de huidige situatie, waarbij de gemeente Purmerend de voorzieningen voor
BW en MO subsidieert, continueren. Bestuurlijk is afgesproken dat alle gemeenten aandacht hebben voor
uitbreiding van ambulante voorzieningen en voor passende betaalbare huisvesting. Er zijn nog geen concrete
afspraken gemaakt over financiën vanaf 2022. De blik van de regio is momenteel meer gericht op de vraag
hoe mensen met een ondersteuningsbehoefte zo goed mogelijk kunnen worden geholpen en wat hiervoor
nodig is, dan op de concrete invulling van de doordecentralisatie.
Uitvoeringspraktijk
Afgezien van de bestuurlijke afspraak om aandacht te hebben voor voldoende ambulant aanbod en
huisvesting zijn er geen concrete afspraken over de ambulantisering. Wel is besloten dat de voorzieningen
voor BW en MO in Purmerend blijven; vanwege de aantallen cliënten uit de regiogemeenten is het niet
haalbaar om dit lokaal te organiseren. Om die reden is ook besloten de toegang voor BW bij het loket van de
gemeente Purmerend te continueren. Er wordt wel gewerkt aan kennisopbouw over de doelgroep in de
lokale toegang, bijvoorbeeld door mee te lopen en door expertise in te roepen als een cliëntsituatie daar om
vraagt. Verder wordt in Purmerend toegewerkt naar één centrale toegang voor BW en MO. Er wordt ook
gewerkt aan vernieuwing van het aanbod, bijvoorbeeld door te kijken of groepswoningen kunnen worden
omgebouwd naar zelfstandige eenheden (met gebruik van de Blokhuis-middelen). Komende jaren houden de
gemeenten zicht op ervaringen van cliënten door een onderzoek van de Universiteit van Amsterdam (UvA)
waarin interviews worden gehouden met cliënten en ervaringsdeskundigen.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 143

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 144

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Gemeenten, zorgaanbieders, cliënten, woningcorporaties

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

Beperken administratieve lasten:

De gemeente Purmerend blijft voor BW en MO de contractering
uitvoeren (via subsidiëring). Voor de lokale Wmo-voorzieningen heeft
iedere gemeente eigen inkoopafspraken.

Inzet op meerjarige contractering:

Dat wordt op dit moment bekeken.

Toelichting: Gemeenten hebben besproken om de huidige werkwijze zoveel mogelijk te continueren.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 145

Toelichting: Er is geen plan van aanpak hiervoor, de gemeenten werken tot nu toe vanuit de vastgestelde
visie en de besproken koers.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: Het is onderdeel van de visie en de structurele gesprekken met stakeholders. Er is geen
concreet plan en borging daarvan.

Voortgang
Succesfactoren
Sinds de decentralisatie in 2015 was zichtbaar dat veel problematiek huisvesting betrof. Vanaf dat moment
is de gemeente hier al mee aan de slag gegaan. In de toegang voor beschermd wonen wordt hier strikt op
gestuurd: er moet sprake zijn van een ondersteuningsbehoefte en in de eigen omgeving moet alles zijn
geprobeerd om de problematiek hanteerbaar te maken. Verder ervaart men de verbinding tussen de
verschillende partijen (gemeenten, corporaties en aanbieders) als positief. Dit bleek ook in de totstandkoming van de regiovisie.
Aandachtspunten
• Voldoende kleine, betaalbare woningen om de extramuralisatie mogelijk te maken. Via prestatieafspraken met woningcorporaties wordt gewerkt aan aanbod voor specifieke doelgroepen, maar het
blijft een situatie waarin schaarste verdeeld moet worden. Ook draagkracht en leefbaarheid van wijken
moet hierbij in de gaten worden gehouden. De ambitie van de gemeente Purmerend is om 10.000
woningen toe te voegen. Dit draagt bij aan realisatie van de belangrijkste opgaven.
• Aanbod van zware en flexibele ambulante zorg versterken om mensen thuis goed te kunnen helpen,
ook buiten kantoortijden en in de weekenden. Dit is een groeiend knelpunt en een voorwaarde voor
corporaties om woningen te kunnen bieden. Gemeenten willen hier via hun inkoopafspraken op sturen.
• Zorgen voor ontmoetingspunten in de wijk ten behoeve van preventie. Hier wordt ook ervaringsdeskundigheid ingebracht.
• Versterken van de integrale samenwerking tussen zorgpartijen en woningcorporaties.
• Voor de beleidsadviseurs van de kleine gemeenten is het een nieuw onderwerp. Dit maakt dat het tijd
kost om inhoudelijk op gelijk niveau te komen en te blijven.
Ondersteuningsbehoeften
De centrumgemeente heeft behoefte aan een onafhankelijke partij die kan helpen bij de totstandkoming
van de formele afspraken voor o.a. de financiële vraagstukken en governance.
De regio vraagt ook om bij verplichtingen van hogerhand (zoals de Norm voor Opdrachtgeverschap en
aanleveren van informatie voor bijvoorbeeld onderzoeken), zorgvuldig te kijken naar wat dit van
gemeenten en partners vraagt, omdat het veel tijd kost die niet aan de inhoudelijke doorontwikkeling kan
worden besteed.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 146

Tot slot bestaat de indruk dat er druk van buitenaf nodig is om aanbieders ertoe aan te zetten de beweging
te maken naar begeleiding en dagbesteding buiten kantooruren.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 147

Regiobeeld Rotterdam
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
De visie van de regio op de condities voor sociale inclusie van de commissie Dannenberg staat beschreven
in het regionaal beleidsplan. De uitwerking van de doordecentralisatie staat beschreven in het ‘Regionaal
projectplan doordecentralisatie Maatschappelijke opvang-Beschermd wonen’ welke in eind 2019 is
vastgesteld door alle gemeenteraden. Het beleidsplan is tot stand gekomen in overleg met de
centrumgemeente, regiogemeenten (zowel bestuurlijk als ambtelijk), zorgaanbieders en
cliëntvertegenwoordiging. Momenteel wordt gewerkt aan een actualisatie van het regionaal beleidsplan.
De actualisatie is gestart met een evaluatie van de afgelopen jaren. In 2021 worden doelen opgesteld.
Bovenstaande partijen worden op verschillende manieren weer betrokken bij de actualisatie van het
projectplan. Hier is geen overlegstructuur voor ingericht.
Samenwerking
De centrumgemeente neemt hoofdzakelijk het voortouw in de doordecentralisatie. De gemeenten in de
regio werken momenteel met een mandaatregeling waarin de governance en de verdeling van
verantwoordelijkheden tussen gemeenten is vastgelegd. De uitvoering van beschermd wonen is
gemandateerd aan de centrumgemeente. Vanaf 2021 geldt een nieuwe mandaatregeling die eind 2020
door de gemeenten zal worden vastgelegd. Daarnaast wordt een nieuwe gemeenschappelijke regeling
uitgewerkt waarin de samenwerking wordt vastgelegd. Daarin wordt de scope, schaal, financiering en
afstemming bepaald. Voordat de keuze is gevallen op een gemeenschappelijke regeling zijn verschillende
samenwerkingsvarianten uitgedacht. Er zijn uitvoeringsafspraken gemaakt over inkoop en
contractmanagement. De centrumgemeente zal de inkoop en het contractmanagement blijven uitvoeren.
Afspraken over de verdeling van budget, financiële risico’s en solidariteit zijn in ontwikkeling. Dit zal mede
afhankelijk zijn van de invoering van het woonplaatsbeginsel. Er is al wel afgesproken dat budgetten voor
beschermd wonen worden geoormerkt. Voor 2021 zijn wel afspraken over het budget en de risicoverdeling.
De centrumgemeente is in 2021 risicodragend. De gemeentelijke samenwerking is goed en constructief,
zowel bestuurlijk als ambtelijk. De wethouders en ambtenaren wonen zijn beperkt betrokken.
Uitvoeringsafspraken over de samenwerking met stakeholders zijn nog in ontwikkeling. Dit zal
voornamelijk in het nieuwe inkoopkader worden vastgelegd. Het inkoopkader wordt door de gemeenten
gezamenlijk ontwikkeld.
Uitvoeringspraktijk
In 2019 is op basis van een regiomonitor 2015-2019 een eerste inzicht gekregen op in-, door- en uitstroom
van beschermd wonen cliënten. De opgave voor de komende jaren moet echter nog in beeld worden
gebracht. Een externe partij is gevraagd een vraagontwikkelingsonderzoek uit te voeren om de opgaven in
beeld te brengen. Dit inzicht is nodig om de kwantitatieve opgave voor beschermd wonen voorzieningen
(aantal en type) en zelfstandige woningen te bepalen. Het regionaal bestuurlijk overleg heeft in het kader

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 148

van de spreidingsopgave Beschermd Wonen in februari 2019 de ambitie afgesproken om een
evenwichtigere spreiding van de beschermd wonen cliënten, bijbehorende voorzieningen en uitstroom naar
zelfstandig wonen, mogelijk te maken. Er is behoefte aan meer diversiteit aan voorzieningen. De uitdaging
is wel dat de verschillende wetten vanuit zorg en wonen niet altijd op elkaar aansluiten. Iedere gemeente
zoekt naar mogelijkheden om varianten van beschermd wonen en/of uitstroom plekken te realiseren. Om
de druk op gemeenten niet te hoog op te laten lopen is een tijdspad van 10 jaar uitgetrokken. Iedere
gemeente heeft afspraken met woningbouwcorporaties over huisvesting van bijzondere doelgroepen. Er is
echter behoefte aan een visie en taakstelling op de lange termijn en dit waar nodig meer te centraliseren.
Het vraagontwikkelingsonderzoek moet hieraan bijdragen.
De toegang tot beschermd wonen voorzieningen wordt gemandateerd aan de centrumgemeente, in ieder
geval in 2021. Daarnaast gaat de regio een pilot lokale toegang starten om te onderzoeken of en hoe
toegang beschermd wonen bij regiogemeente kan worden belegd. Er is behoefte om de toegang zo in te
richten dat beschermd wonen, maatschappelijke opvang en Wmo goed op elkaar aansluiten en dat snel open afschalen mogelijk wordt.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Centrumgemeente, regiogemeenten, zorgaanbieders,
woningcorporaties en cliëntenorganisaties.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:
Beperken administratieve lasten:

Beschermd wonen wordt namens de gemeenten
aanbesteed door de centrumgemeente waardoor sprake
is van regionale contractering en afrekening.

Inzet op meerjarige contractering:

In een nieuwe aanbesteding is aandacht voor innovatie.
Met name e-health wordt gestimuleerd. De aanbesteding
wordt door de centrumgemeente gecoördineerd.

Toelichting:

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 149

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: Maatschappelijke opvang is tot 2025 geen onderdeel van de doordecentralisatie. Dat betekent
dat de focus wordt gelegd op de doordecentralisatie van beschermd wonen. Het is niet zo dat de
ontwikkelingen bij de maatschappelijke opvang stilliggen. De centrumgemeente heeft haar ambities
geformuleerd in het ‘Plan van aanpak Kwetsbare Rotterdammers’.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: De planning is onderdeel van het regioplan. De planning is dynamisch.

Voortgang
Succesfactoren
Een belangrijke succesfactor om de doordecentralisatie en de beweging beschermd thuis vorm te geven is
goede samenwerking. De werkrelatie tussen ambtenaren en bestuurders is constructief. Er is bereidheid
om verbinding te zoeken met het woondomein en gezamenlijk te zoeken naar geschikte woningen en
daarmee uitstroom te realiseren. In de regio is het aantal beschermd wonen cliënten stabiel gebleven.
Ambulantisering is in aantallen al goed op gang gekomen.
Aandachtspunten
In de regio zijn te weinig woningen beschikbaar. Het aantal beschikbare woningen neemt af en toewijzing is
vanwege regelgeving moeilijker. Het aandeel woningen wordt kleiner, maar het percentage cliënten wordt
groter. Het realiseren van voldoende woningen om de beweging beschermd thuis vorm te geven is een
belangrijk aandachtspunt. Daarnaast is de druk op wijken een aandachtspunt evenals financiële krapte en

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 150

afspraken over tekorten. Er zou meer aandacht moeten zijn voor wat de ambulantisering voor de
bewoners in de wijken doet en het beschikbaar komen van een daarop toegesneden instrumentarium.
Ondersteuningsbehoeften
Er is behoefte aan een procesbegeleider die kan ondersteunen bij het tot stand komen van een goede
samenwerking met wonen en het maken van uitvoeringsafspraken. Het realiseren van geschikte woningen
en voorzieningen (bijvoorbeeld het ombouwen van bestaande voorzieningen, tekorten door leeghouden
woningen en/of nog niet voldoende cliënten bij de start en de inzet op e-health) vraagt veel investeringen.
Deze investeringen worden niet altijd gedekt. Er is behoefte aan financiële ruimte om deze investeringen te
kunnen doen.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 151

Regiobeeld Westelijke Mijnstreek
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
In 2017 heeft de regio Westelijke Mijnstreek (WM) bestaande uit de gemeenten Sittard- Geleen, Beek en
Stein ervoor gekozen om als zelfstandige regio vorm te geven aan de opgave van de doordecentralisatie
BW.
Hiervoor heeft de regio WM in 2017 een plan van aanpak opgesteld met daarin de visie, de inhoudelijke
ontwikkelingen, (de vorm van) regionaal samenwerken en het verdelen van middelen en risico’s. In het plan
van aanpak staat ook dat de gemeenten in de Westelijke Mijnstreek zich conformeren aan het advies van
de commissie Dannenberg.
De decentralisatie van de centrumgemeente Maastricht naar de regiogemeente WM vindt officieel plaats
op 1 januari 2022, gelijktijdig met de financiële decentralisatie. Dit maakt dat een natuurlijke overgang kan
plaatsvinden en de praktijk (omtrent bijvoorbeeld inkoop en uitstroom Wlz) ook eenvoudiger gerealiseerd
kan worden.
De regio Westelijke Mijnstreek is geen aparte regio met betrekking tot de MO. Centrumgemeente
Maastricht blijft hiervoor gehandhaafd, de WM regelt wel zelfstandig de uitvoering van de MO.
Voor de regio WM zit de uitdaging vooral in het feit dat ze starten als nieuwe regio die nieuwe taken krijgt.
Hierbij putten zij uit de ervaring van de centrumgemeenten, maar men probeert ook open te staan voor
nieuwe kansen en ideeën.
Samenwerking
Hoe de samenwerking tussen de regiogemeenten eruit gaat zien is grotendeels in beeld gebracht, details
moeten nog worden uitwerkt. Omdat er maar drie gemeenten bij betrokken zijn, blijft het compact en kan
snel en eenvoudiger worden gehandeld. Omdat de regio WM geen aparte regio vormt voor de doordecentralisatie MO, blijft men wat betreft de MO handelen als voorheen. Met de huidige centrumgemeente
heeft de regio de afspraak dat ze een deel van het budget ontvangt (in de vorm van subsidie) om
zelfstandig de MO vorm te geven.
Uitvoeringspraktijk
Hoe de samenwerking met stakeholders eruit komt te zien staat deels beschreven in het Wmo-beleid. Hoe
dit er exact uit komt te zien voor BW en MO wordt nog verder uitgewerkt. De Beweging beschermd thuis
wordt straks zo vormgegeven dat op- afschalen minder stroef verloopt dan in de huidige situatie. In de
regio ligt nu de uitdaging om alle nieuwe elementen goed in beeld te brengen en met de
samenwerkingspartners de juiste weg te bewandelen. Om hier goede afspraken over te maken voeren de
regiogemeenten onder andere gesprekken met aanbieders en samenwerkingspartners in gefaciliteerde
(thema)werkgroepen.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 152

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Zorgaanbieders en cliëntenorganisaties.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

Beperken administratieve lasten:

Regionale contractering en gezamenlijk contractbeheer.

Inzet op meerjarige contractering:

Contracten minimaal vijf jaar afsluiten, met optie tot
verlenging. Innovatie wordt gevraagd bij inschrijving en
moet bijdragen aan de uitgangspunten van het plan van
aanpak

Toelichting: Het Plan van aanpak is in 2017 opgesteld en vastgesteld door het college van de nieuwe
regiogemeenten. Het plan van aanpak is tijdens bijeenkomsten met ketenpartners opgesteld in de
veronderstelling dat de doordecentralisatie in 2020 zou plaatsvinden. Aangezien het plan er inmiddels al
drie jaar ligt is, vindt op korte termijn een bestuurlijk overleg plaats om het plan weer onder de aandacht te
brengen en te actualiseren.
Een aantal onderdelen uit de Norm voor Opdrachtgeverschap is nog niet besproken en moet nog worden
verkend. De samenwerking is echter niet nieuw, er zijn veel bestaande afspraken die mogelijk voortgezet
kunnen worden. Hier zijn nog geen formele afspraken over gemaakt en er is nog geen concreet tijdpad
vastgesteld. Het uitgangspunt is om dit rond de zomer van 2021 te laten vaststellen door de colleges.
De continuïteit van de zorgfuncties is nog onderwerp van gesprek met Maastricht. De regio is voornemens
om een aparte overeenkomst met de gemeente Maastricht op te stellen voor het (inhoudelijke)
overgangsjaar 2021 waarin een aantal onderwerpen uitgewerkt dient te worden (waaronder financiën en
continuïteit van de zorgfuncties).

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 153

Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: Er is nog geen governance of concrete uitwerking van de verdeling van financiële middelen. De
gesprekken hierover lopen, in het plan van aanpak staat wel een denkrichting beschreven. De uitwerking
hiervan valt binnen de werkzaamheden in de voorbereiding op de ontvlechting met de huidige
centrumgemeente Maastricht.
Wat betreft de onderwerpen toegang, budget, financiën en solidariteit staan de hoofdlijnen beschreven het
plan van aanpak. De uitwerking en daarbij behorende afspraken zijn nu onderwerp van gesprek. Vervolgens
zal een groeipad aan de orde zijn.
Er moeten nog afspraken worden gemaakt over de informatieoverdracht van nieuwe cliënten. Tot nu toe
was het cliëntperspectief nog onderbelicht. In de komende periode worden de clientraden actief
meegenomen in de ontwikkelingen van de plannen door het periodiek raadplegen van de Wmo-raden.
Bij de inkoop en ontvlechtingstrajecten worden zij bijvoorbeeld intensief betrokken als gesprekspartner.
Gelet op de onderschreven visie van de commissie Dannenberg zouden voorzieningen gespreid over het
gebied zijn. Dit is op dit moment nog niet aan de orde. In een bestuurlijk overleg wordt bekeken welke
concrete afspraken hierover gemaakt kunnen worden De regio heeft een Visie Wonen en Zorg. Deze visie is
samen met de drie regiogemeenten en woningcorporaties opgesteld. De doelgroep BW is hier nadrukkelijk
in meegenomen. De visie fungeert als basis voor de prestatieafspraken die jaarlijks worden gemaakt.
Na de ontvlechting met de centrumgemeente Maastricht komt alles naar de regio WM; zowel beleid en
uitvoering als de toegang.
Intramuraal BW blijft de verantwoordelijkheid van de centrumgemeente Sittard-Geleen in de nieuwe
situatie, alle andere onderdelen met betrekking tot BW-zelfstandig wonen met begeleiding wordt door
iedere lokale gemeente vormgegeven. Deze afspraak is opgesteld in het plan van aanpak waar de colleges
mee akkoord zijn gegaan. Wel moet kritisch gekeken worden of alles nog steeds uitvoerbaar is. De GGZexpertise is hierin breed meegenomen, dit wordt nu in een pilot uitgevoerd. Wel wordt gezien dat hier
weinig gebruik van wordt gemaakt, de evaluatie moet nog plaatsvinden.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: De planning is rondom de inkoop van ondersteuning (begeleiding) en BW op hoofdlijnen
aanwezig.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 154

Voortgang
Succesfactoren
Het betreft een kleine regio waardoor het lukt om goed samen te werken en snel en makkelijker kunnen
handelen. Als voorbeeld wordt genoemd dat in de huidige situatie sprake is van scheefgroei in het
zorgaanbod: in de regio WM is veel aanbod voor jeugd en jongeren van 16- 27 jaar terwijl in Maastricht
nauwelijks aanbod aanwezig is.
Wat betreft ouderenzorg zit het aanbod juist meer in Maastricht. Na een rondje langs alle ketenpartners
wordt duidelijk dat zij allemaal open staan voor een nauwere samenwerking waarbij ook meer ruimte
ontstaat voor het vermengen van doelgroepen en innovatie.
Zorgaanbieders beseffen dat ze expertise moeten opbouwen en moeten samenwerken om zo een integraal
aanbod te kunnen neerzetten. Er komt beweging in deze ontwikkeling, maar het is nog wel een opgave die
gerealiseerd moet worden.
Aandachtspunten
De regio ziet de verzelfstandiging als kans om bijvoorbeeld beter grip te krijgen op BW en de doorstroom
en uitstroom hiervan. Grip krijgen op de op- en afschaling van BW doet de regio onder andere door de
‘producten’ op een andere manier in te richten. Daarnaast wil men ook afspraken maken rondom spreiding.
De regio krijgt er een relatief nieuwe doelgroep bij. Deels is deze al bekend op basis van de huidige
uitstroom, maar dit betekent ook dat de regio moet zorgen dat de toegang toegerust is op deze doelgroep
en taak.
Ondersteuningsbehoeften
Er is met name behoefte aan voorbeelden van andere regio’s omtrent de thema’s informatie delen en
governance structuren.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 155

Regiobeeld Tilburg
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
De visie van de regio op de condities voor sociale inclusie van de commissie Dannenberg staat beschreven
in een spoorboekje, welke in 2018 is vastgesteld in een concept-meerjarenprogramma. Gemeenten,
zorgaanbieders, woningbouwcorporaties en cliëntvertegenwoordiging zijn hierbij betrokken geweest.
Aanvullend is afgesproken om een plan van aanpak op te stellen met de onderwerpen die gefaseerd
moeten worden opgepakt. Het plan van aanpak ‘Vervolgtraject Beschermd Wonen, Maatschappelijke
Opvang, preventie GGZ en Verslavingszorg’ is in 2020 vastgesteld. In de visie van de regio neemt preventie
een belangrijke rol in. Het gaat niet alleen over het ambulantiseren van beschermd wonen, maar ook over
het voorkomen van beschermd wonen. Het aantal cliënten met ambulante ondersteuning is fors
toegenomen. De ervaringen in de regio zijn positief. Hierbij wordt goed gekeken naar de leefwereld,
wensen en behoeften van cliënten.
Samenwerking
Gemeenten hebben een gedeelde visie en werken goed samen. Het is een hechte regio waarin ook op veel
andere dossiers wordt samengewerkt. De centrumgemeente neemt alle regiogemeenten mee als
gelijkwaardige partners en geeft de regiogemeenten een gelijke stem. De afstand van regiogemeenten ten
opzichte van beschermd wonen was voor 2017 groot. Mede door de houding van de centrumgemeente is
deze afstand kleiner geworden. De samenwerking en het maken van concrete uitvoeringsafspraken komt
wel onder druk te staan vanwege tekorten op de gemeentelijke financiën. Er zijn nog geen concrete
uitvoeringsafspraken gemaakt over de governance structuur na 2022. Tot die tijd wordt de huidige
structuur gehandhaafd. De regio wacht op duidelijkheid met betrekking tot landelijke ontwikkelingen als
het verdeelmodel, woonplaatsbeginsel, definitie beschermd wonen en de Wlz-uitname en de samenhang
tussen deze ontwikkelingen. Ook uitvoeringsafspraken over inkoop, contractmanagement,
budgetverdeling en financiële risico’s worden gemaakt nadat er duidelijkheid komt over bovenstaande
ontwikkelingen. Deze afspraken hangen nauw samen met de governance structuur die gekozen gaat
worden.
Op dit moment is er een goede samenwerking tussen alle stakeholders inclusief de negen regiogemeenten.
In aanloop naar 2022 is de intentie om deze samenwerking voort te zetten. De centrumgemeente heeft
vanaf 2017 zorgaanbieders, woningbouwcorporaties en cliëntvertegenwoordiging actief betrokken bij de
doordecentralisatie. Vanuit alle partijen is draagvlak om aan de beweging te werken. Stakeholders zijn
medeverantwoordelijk gemaakt en er is een hands-on cultuur. De samenwerking is georganiseerd. Er is een
heldere structuur met een externe projectbegeleider. Deze structuur is alleen nog niet bij alle stakeholders
bekend.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 156

Uitvoeringspraktijk
Er wordt gewerkt aan de inrichting van een matchingpoint waar de uitstroom van beschermd wonen naar
zelfstandig wonen georganiseerd moet gaan worden. Bij het matchingpoint zijn gemeenten (beschermd
wonen, maatschappelijke opvang, Wmo en Jeugd) betrokken net als zorgaanbieders en
woningbouwcorporaties. Met de betrokken partijen worden afspraken gemaakt over voorzieningen en
woningen. Concrete uitvoeringsafspraken over voorzieningen (aantal, type en spreiding) zijn in
ontwikkeling. Afgelopen periode is stilgestaan bij het huidige aanbod en bij het gewenste aanbod. Er is
behoefte aan meer type voorzieningen, zowel aan de bovenkant (zware ondersteuning) als aan de
onderkant (lichte ondersteuning). Bij het maken van de uitvoeringsafspraken is aandacht voor de landing en
leefbaarheid in de wijken.
Voor de uitstroom van cliënten is het van belang dat er per gemeente voldoende woningen beschikbaar
zijn. Medio 2019 is een traject gestart om samen met de gemeenten, de woningbouwcorporaties en de
zorgaanbieders nieuwe afspraken te maken over de toewijzing van contingent woningen. Daarnaast wordt
gewerkt aan een convenant. Het matchingpoint is onderdeel van dit convenant. De hoeveelheid benodigde
woningen is geïnventariseerd. Er is nog wel een verfijningsslag nodig naar bijvoorbeeld type woningen. Er
worden nog afspraken gemaakt over een verdeelsleutel voor de spreiding van woningen. Op dit moment
wordt gedacht aan een verdeelsleutel op basis van inwoneraantal. Afspraken over de verdeling van
woningen zijn al wel gemaakt. Aandachtspunt hierbij is dat de verdeling van woningen een verdeling van
schaarste is wat leidt tot wachtlijsten. Woningbouwcorporaties hebben ook de opdracht om voldoende
betaalbare woningen te realiseren om daarmee dak- en thuisloosheid, waar mogelijk, te voorkomen en
daarmee de instroom te beperken.
De intentie is uitgesproken om de huidige uitvoeringsafspraken met betrekking tot toegang beschermd
wonen te handhaven. Er is een regionaal toegangsteam waarbij goed wordt samengewerkt met lokale
toegangsteams. Eén regiogemeente heeft aangegeven de mogelijkheid te willen onderzoeken om de
toegang lokaal te organiseren. Daartoe wordt een pilot lokale toegang opgezet. Op dit moment zijn hier
echter nog geen concrete stappen in gezet.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Centrumgemeente, regiogemeenten, zorgaanbieders,
woningcorporaties en cliëntenorganisaties.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 157

Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

Beperken administratieve lasten:
Inzet op meerjarige contractering:

Dit is in ontwikkeling. Er wordt gewerkt aan een
duurzame sturing en bekostiging (en inkoop) voor het
gehele sociale domein.

Toelichting: De punten uit de Norm voor Opdrachtgeverschap zijn nog in ontwikkeling. De Norm voor
Opdrachtgeverschap is nog maar net bekend. Daarnaast zijn er nog veel landelijke onduidelijkheden. De
wijze waarop de regio blijvend cliëntraadpleging wil organiseren is een onderwerp om met cliënten zelf te
bespreken. Hoe willen cliënten betrokken blijven? Daarnaast is de regio van mening dat er blijvend een plek
moet zijn waar de voortgang beschermd wonen besproken kan worden met alle stakeholders. Over de
vorm wordt nog nagedacht.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: De maatschappelijke opvang blijft de komende vier jaar de verantwoordelijkheid van de
centrumgemeente.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: Er is een plan van aanpak inclusief planning in conceptversie gereed. De inhoud is nog wel
afhankelijk van keuzes die op landelijk niveau gemaakt moeten worden.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 158

Voortgang
Succesfactoren
De beweging Beschermd Thuis komt goed op gang. Een belangrijke succesfactor is de goede
samenwerking in de regio tussen alle stakeholders. Er zijn op het gebied van preventie, maatschappelijke
opvang en beschermd wonen ombuigingsvoorstellen gemaakt die de beweging Beschermd Thuis in gang
moeten zetten. Met de nieuwe inkoop zijn producten ontwikkeld waarmee mensen in een thuissituatie de
ondersteuning kunnen krijgen gelijk aan beschermd wonen. Deze producten worden ook al ingezet.
Aandachtspunten
Belangrijke aandachtpunten zijn regionale spreiding van voorzieningen realiseren, voldoende betaalbare en
geschikte woningen en financiële beheersbaarheid. Daarnaast is het van belang om de regionale
samenwerking te blijven borgen.
Ondersteuningsbehoeften
De regio heeft een externe regionale projectbegeleider ingehuurd. Er is bewust gekozen voor een regionale
projectbegeleider om deze onafhankelijk te positioneren voor de negen gemeenten en hiermee een
gelijkwaardig veld te creëren tussen de centrumgemeente en de regiogemeenten. De meerwaarde van
deze projectleider heeft zich bewezen. Er is behoefte aan financiële middelen om deze projectbegeleider te
bekostigen. De regio heeft daar meer behoefte aan dan aan een projectleider vanuit landelijk. Daarnaast is
behoefte aan duidelijkheid met betrekking tot landelijke ontwikkelingen, zoals een verdeelmodel, het
woonplaatsbeginsel, definitie beschermd wonen en de Wlz-uitname.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 159

Regiobeeld Utrecht
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
Er is een gezamenlijke regiovisie. Deze regionale koers is door alle gemeenteraden eind 2017 vastgesteld.
In lijn met de regionale koers van beschermd wonen naar een beschermd thuis, zijn in 2020 in iedere regio
Wmo-regioplannen ontwikkeld en vastgesteld. Hierin wordt de visie op samenwerking bij Beschermd
Wonen binnen de vier Wmo-regio’s en met Utrecht als huidige centrumgemeente uitgewerkt in de periode
2020-2022. In veel gemeenten zijn vervolgens lokale uitvoeringsplannen vastgesteld. De vorming van de
regiovisie is positief verlopen met een gezamenlijke stip aan de horizon als resultaat.
Ook is een regioconvenant tussen gemeenten en woningcorporaties opgesteld waarin het aantal plekken
dat gemeenten organiseren voor uitstroom uit BW en MO is vastgelegd. Hierin is ook aandacht voor
spreiding van woningen en cliënten over de regio. Randvoorwaarden van het convenant zijn voldoende
beschikbare, betaalbare woningen en aandacht voor individuele begeleiding van de cliënten en beschikbaar
stellen van bijstand als de cliënt geen eigen inkomsten heeft uit werk en indien nodig bijzondere bijstand en
schuldhulpverlening. In de regio Utrecht is er een groot tekort aan betaalbare, geschikte woningen. In veel
gevallen zullen woningen moeten worden toegevoegd, bijvoorbeeld door nieuwbouw, tijdelijke woningen
etc. Zorgaanbieder, gemeente en woningcorporatie trekken steeds meer samen op in het realiseren van
nieuwe woon-zorg-concepten. Deze afspraken zijn verder bekrachtigd in bestuurlijke afspraken met
gemeenten, de koepel van woningcorporaties en de gezamenlijke aanbieders.
In de regio is veel aandacht voor nieuwe initiatieven en pilots. Een voorbeeld hiervan is inzet op peersupport en zelfhulp. In de contractering van de huidige aanbieder voor de herstelacademie is opgenomen
dat in de regio’s ook locaties komen van deze herstelacademie. Men ontwikkelt een netwerk van herstelacademies in de regio. Hierin investeren partijen in de regio fors. Hierin wordt ook de aansluiting met
jongeren gezocht om zo meer in te zetten op preventie en vroegsignalering.
Ook het terugdringen van het stigma is een belangrijk aandachtspunt. Het stigma rondom psychische
problematiek is groot en soms wordt hier te laat aandacht besteed. Het is van belang om hier vroeg in een
traject, bijvoorbeeld bij het realiseren van een nieuwe woonvorm, aandacht aan te besteden.
Samenwerking
De regio Utrecht heeft BW voor een periode van negen jaar gecontracteerd (basiscontract). De Wmoregio's (de U16 bestaat uit vier Wmo-regio's) hebben de mogelijkheid per 2023 zelf de contractering van
beschermd wonen te doen.
Bestuurlijk is de intentie uitgesproken om de contractering van het product Beschermd Wonen
Bovenregionaal door gemeente Utrecht te continueren voor de U16 met ingang van 2023 t/m tenminste
2024. Er zijn nog geen definitieve bestuurlijke besluiten genome,n maar regio Lekstroom zal mogelijk vanaf
2023 beschermd thuis en beschermd verblijf gaan contracteren en uitvoeren. Regio Lekstroom voert een
impactanalyse uit welke eind 2020 uitsluitsel geeft. Regio West en Zuidoost Utrecht hebben zich voorlopig

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 160

uitgesproken om t/m 2024 gebruik te maken van de U-16 contracten. Regio West oriënteert zich
momenteel op eigen inkoop voor BT.
In 2020 wordt gewerkt aan regionale (U16) bindende financiële en samenwerkingsafspraken die met ingang
van de decentralisatie BW van kracht worden. Dit proces is nog niet afgerond. De gemeenten hebben hierin
behoefte aan duidelijkheid vanuit het Rijk over regelgeving en verdeling van middelen.
In de regio verloopt de samenwerking tussen gemeenten op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau goed.
Ook corporaties en zorgaanbieders worden hier regelmatig bij betrokken.
Uitvoeringspraktijk
Bij spreiding van cliënten over de regio blijkt het voor sommige regiogemeenten (de kleine kernen) nog
lastig om cliënten te huisvesten. Er is vaak sprake van een klein aantal cliënten. Er is o.a. een beperkte
schaalgrootte en daarmee beperkte financiële middelen om wonen en zorg te organiseren. Ook is een
beperkt aantal betaalbare woningen beschikbaar. Cliënten maken ook niet altijd de keuze om naar de
regiogemeenten te verhuizen. Aan de andere kant is er in kleinere regiogemeenten vaak al veel
georganiseerd, maar niet voor specifieke doelgroepen.
Er zijn nog geen definitieve afspraken gemaakt over hoe de toegang na 2022 vormgegeven wordt, in relatie
tot de mogelijke contractering van beschermd thuis en beschermd verblijf door Regio Lekstroom en regio
West. Regiogemeenten zijn voornemens om dit waar mogelijk lokaal (per gemeente of Wmo-regio) te
organiseren. De expertise is nog niet bij alle sociale teams aanwezig. Hiervoor kunnen gemeenten gebruikmaken van expertise bij de huidige regionale toegang. In de regio Lekstroom is een pilot gestart waarin de
sociale teams kunnen oefenen met casuïstiek van cliënten die momenteel op de wachtlijst staan.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Cliëntorganisaties, zorgaanbieders, cliëntvertegenwoordiging,
woningcorporaties, gemeenten. Vastgesteld door alle colleges en
gemeenteraden.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

Beperken administratieve lasten:

O.a. door de huidige contractering vanuit de centrumgemeente voor
de gehele regio voor een periode van negen jaar (basiscontract).

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 161

Inzet op meerjarige contractering:

Regio Utrecht heeft BW voor een periode van negen jaar
gecontracteerd, vanaf 1 januari 2020. De contractering wordt in
tranches van één keer drie jaar en drie keer twee jaar uitgevoerd.

Toelichting: Sommige afspraken zijn niet in de regiovisie opgenomen, maar komen in de te maken
uitvoeringsafspraken (continuïteit van zorgfuncties, inkoop plekken buiten eigen regio, verbondenheid
lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp).

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: In 2020 wordt gewerkt aan regionale (U16) bindende financiële en samenwerkingsafspraken
die met ingang van de decentralisatie BW van kracht worden.
De 'Blokhuisgelden' hebben de regionale spreiding en mogelijk toekomstige doordecentralisatie MO iets
dichter bij gebracht.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: Verschillende tijdspaden BW en MO zijn onderwerp van gesprek. Dit vraagt regelmatige uitleg
aan raden, colleges en beleidsadviseurs.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 162

Voortgang
Succesfactoren
•

Mooie en constructieve huidige regionale samenwerking MO/BW

•

Contractering BW voor negen jaar (basiscontract)

•

Goed gedragen regionale visie

•

Sterke regionale governance

•

Opgaven zijn legitiem en realistisch

Aandachtspunten
•

Haalbaarheid doordecentralisatie BW per 2022. Er is teveel onduidelijk over uitname en financiering
Wlz, NvO en woonplaatsbeginsel BW.

•

De grote tekorten op de lokale Wmo-budgetten vormen een bedreiging voor de opbouw van een
preventieve en lokale ambulante infrastructuur en dit kan mogelijk de transformatie van BW
bemoeilijken. Immers lokaal investeren in een goede basisset/infrasctructuur is heel lastig als er geen
lokale middelen beschikbaar meer zijn.

Ondersteuningsbehoeften
•

Kennis kunnen nemen van de voorbeelden en de opgebouwde expertise van de NvO jeugd, met name
met betrekking tot tempoverschillen Wmo-regio's en bindende financiële afspraken tussen
gemeenten.

•

De individuele Wmo-regio’s hebben behoefte aan goede voorbeelden rondom samenwerking tussen
de afdeling Werk & Inkomen van gemeenten, zorgaanbieders en woningcorporaties. Zodat financiële
problemen van een cliënt geen beperking wordt bij het verkrijgen van een goede woonplek.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 163

Regiobeeld Noord- en Midden-Limburg
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
De regio heeft in een vroeg stadium de uitgangspunten uit het rapport ‘De toekomst van beschermd wonen’
van de commissie Dannenberg onderschreven en overgenomen in de beleidsnota. De visie op bijzondere
doelgroepen is ontwikkeld in 2017 en zou bijgesteld worden in 2020. Gezien alle ontwikkelingen is deze visie
met een jaar verlengd. Aankomend jaar stelt men de visie bij in samenwerking met de regiogemeenten en
diverse stakeholders. Het uitvoeringsplan van de doordecentralisatie is een logische vervolgstap van een al
eerder ingeslagen weg.
In eerste instantie is het uitvoeringsplan voor de doordecentralisatie alleen voor de regio Noord-Limburg
opgesteld, inmiddels is deze verruimd en stelt men samen met regio Midden-Limburg een plan op. Na
bijstelling van het uitvoeringsplan wordt dit in oktober 2020 voorgelegd aan alle gemeenten in de regio
Noord- en Midden-Limburg. De beslispunten die in het uitvoeringsplan staan beschreven zijn door alle
colleges van de betrokken regiogemeenten akkoord bevonden.
Eén van de uitgangspunten is financiële solidariteit. Dit houdt in dat de regio alle budgetten samenvoegt en
het beschermd wonen hieruit financiert voor de hele regio. De ambitie is dat de uitgangspunten eind 2021
concreet zijn uitgewerkt. Deze uitwerking krijgt vorm in een aantal themabijeenkomsten waarbij relevante
stakeholders betrokken worden.
Op 14 oktober presenteert de regio het plan van aanpak voor de regionale inkoop aan de aanbieders en
vraagt men input van de aanbieders.
Samenwerking
In de afgelopen- en komende periode staan veel ontwikkelingen op de agenda. De samenwerking bij de
doordecentralisatie richt zich niet alleen op de BW-cliënten, maar ook op preventie, MO, bemoeizorg en de
OGGZ-doelgroep. Vanuit de regio bekijken gemeenten en stakeholders de doelgroep in zijn geheel. Daarmee
kijkt de regio verder dan alleen de opdracht die er nu ligt.
De uitdaging zit met name in het goed vormgeven van de verbinding tussen de verschillende gemeenten,
domeinen en stakeholders: Hoe zorg je ervoor dat de communicatie omtrent alle ontwikkelingen op het
goede moment, met de juiste stakeholders en de juiste manier worden gevoerd. Waarbij de verschillende
ontwikkelingen ook op elkaar aansluiten en in elkaar haken.
De stakeholders benadrukken dat een kleine groep burgers (circa 2%) met multi-complexe (verslavings-)
problematiek extra aandacht vraagt in de uitvoeringsafspraken over de samenwerking. Deze groep
veroorzaakt veel overlast in wijken en buurten en past niet in de huidige systemen en aanbod. Hiervoor is in
de huidige constructie wel aandacht, maar door de complexiteit van de doelgroep vraagt dit om goede
communicatie over de verschillende domeinen. Regievoering en regelruimte ontbreken nog vaak. In de
ontwikkeling is hier wel aandacht voor in de vorm van BW-plus of - in de gemeente Venlo - door financiële

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 164

regelruimte te bieden. Deze groep vergt veel afstemming, creativiteit in oplossingen, innovatie en goede
voorbeelden uit het rest van het land.
Uitvoeringspraktijk
Bij alle lokale gemeenten wordt een scan uitgevoerd: welke voorzieningen zijn lokaal nodig om de doelgroep
goed te kunnen bedienen. Daarbij kijkt men wat al aanwezig is en wat lokaal mist. In het eerste kwartaal van
2021 moet van iedere gemeente de scan zijn afgenomen. In het tweede kwartaal volgt de uitwerking per
lokale gemeente en worden concrete uitvoeringsafspraken gemaakt. Het versterken van het voorliggend veld
in alle gemeenten staat hierbij centraal. Hierbij wordt ook invulling gegeven aan lokale woonagenda's om
diverse huisvestingsmogelijkheden te creëren en wordt de regiefunctie bij de toegang van de veertien
gemeenten ingericht.
In de regio wordt Beschermd Thuis afgebouwd en omgezet naar BGI waardoor deze taak wordt belegd bij de
lokale Wmo. Dit betekent dat de rol van de centrumgemeente betreffende de BW-cliënten kleiner wordt. De
verwachting is dat het aantal van circa 900 cliënten die gebruikmaakt van BW-intramuraal terugloopt naar
250-300 cliënten, de overige BW-cliënten krijgen straks een indicatie via de Wmo voor intensieve begeleiding
thuis. Dit maakt dat goed gekeken moet worden naar de draagkracht in de wijken. De afspraken betreffende
aantallen in de wijken en de monitor functie is goed ingericht en staan beschreven in een
samenwerkingsconvenant en prestatieafspraken met de woningcorporaties. De uitdaging ligt in de vraag hoe
de acceptatie, leefbaarheid en veiligheid in de wijken gewaarborgd blijft.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:

Aanbieders, corporaties, clientvertegenwoordigers,
Veiligheidshuis etc.

Betrokken stakeholder(s):
Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:

Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

Beperken administratieve
lasten:

Op dit moment wordt bekeken of het indicatieproces vereenvoudigd kan
worden. De individuele begeleiding plus wordt bij aanbieders regionaal
ingekocht, lokaal zijn de gemeenten verantwoordelijk om de administratieve
lasten zoveel mogelijk te beperken voor aanbieders.

Inzet op meerjarige
contractering:

Er wordt gestuurd op een duurzame relatie met aanbieders zodat er ook
ruimte geboden wordt voor innovatietrajecten.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 165

Vooralsnog wordt gedacht aan driejarige contracten met een verlenging van
drie jaar.
Toelichting: De regiovisie is vastgesteld en deze geldt nog. Hiervan komt nog een update. De bestaande
regiovisie is met stakeholders vastgesteld. Er ligt inmiddels een voorstel om met een extra module BW en
MO bij een bestaande GR binnen het sociaal domein onder te brengen en de samenwerking en verantwoordelijkheidsverdeling verder uit te werken. De rode draad hierbij is om de zorg lokaal in te richten.
Regionale zorg wordt minimaal ingezet; alleen als dit efficiënt is of als dit wettelijk verplicht wordt gesteld.
Met uitzondering van Intramuraal BW en MO, deze blijven ze regionaal inkopen en organiseren
(monitoring, relatiemanagement etc.) In uitzonderlijke gevallen financieren ze buiten de regio. Hierover
worden afspraken gemaakt met centrumgemeenten.
Zij zien de laatste tijd bijvoorbeeld veel aanvragen voor safehouses. Er zijn ideeën over de lokale en
regionale inrichting van zorg, maar de regio bevindt zich nog in de verkennende fase.
Medewerkers regionale toegang werken momenteel al in de lokale teams. Het streven is dat halverwege
2021 alle gemeenten zelfstandig BW kunnen indiceren. Zeven gemeenten zijn nog niet bij de bestaande GR
aangesloten, hierover volgt nog een Raadsbesluit. Het voorstel is dat de zeven gemeenten ook aansluiten
bij de bestaande, dan wel nieuwe GR.
De regio werkt nu de regionale taken uit, zodat de gemeenten ook weten welke opgave en rol zij krijgen.
In de uitwerking staan afspraken over zeggenschap, transparantie en communicatie. Deze voorwaarden
moeten helder zijn voordat de gemeenten een beslissing kunnen nemen of zij zich aansluiten bij de GR.
Deze zeven gemeenten hebben al wel akkoord gegeven voor de beslispunten van het uitvoeringsplan
doordecentralisatie.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: De openstelling van de Wlz voor de GGZ- cliënten is van grote invloed voor de inkoopprocedure. Het inkooptraject start terwijl cijfers over de omvang en de doelgroep analyse nog niet helder

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 166

zijn. Voor de gehele regio Zuid-Nederland onderzoekt Q-consult wat dit voor gemeenten, aanbieders en
cliënten gaat betekenen. De drie centrumgemeenten uit de Zuidregio werken hierin nauw samen en
bekijken diverse scenario’s met aanbieders, CIZ, cliënten etc. Bij dit proces worden stakeholders en
ervaringsdeskundigen nauw betrokken.
De regio Noord- Midden Limburg is met name bezig om zicht te krijgen op de doelgroep waar het omgaat.
Waar zijn ze nu en hoe verliezen we ze niet uit het oog? Hierbij is de verbinding en samenwerking met de
zorgkantoren essentieel. Vanuit het oogpunt van financiële solidariteit wordt het budget regionaal
gehouden. Dit geldt voor de budgetten, BW, MO en bemoeizorg OGGZ. Op basis van af- en uitnamen
wordt uiteindelijk afgerekend per gemeente.
De regio heeft redelijk goed zicht op de omvang van de doelgroep. Zij ziet geen grote fluctuatie in de
doelgroep, waardoor redelijk goed is te voorspellen welk budget beschikbaar moet zijn.
De ontwikkeling van BT naar BGI is nog wel onvoorspelbaar en brengt wat onzekerheden met zich mee.
Hoe de eventuele tekorten of overschotten worden verdeeld is nog niet concreet uitgewerkt.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: Er ligt een concept-uitvoeringsplan. De verwachting is dat deze in oktober door alle regiogemeenten wordt vastgesteld. In de komende maanden worden de plannen concreet uitgewerkt.
De regio geeft aan op koers te liggen en verwacht in 202 klaar te zijn voor de decentralisatie.

Voortgang
Succesfactoren
Vanuit de centrumgemeente zijn op het gebied van beschermd wonen goede (inhoudelijke en financiële)
resultaten bereikt door vroegtijdig de aanbevelingen vanuit het rapport Dannenberg toe te passen.
Daarnaast is de relatie met aanbieders goed en de bereidheid van innoveren groot.
In de regio is de onderlinge inhoudelijk samenwerking tussen de gemeenten goed.
Aandachtspunten
De toegang en het voorliggend veld van de deelnemende gemeenten moet versterkt worden. Daarnaast
moeten de afspraken omtrent financieren en de verdeling lokaal en regionaal nog concreter uitgewerkt
worden. Tijdens de regiobijeenkomst komt naar boven dat er meer aandacht moet zijn voor het betrekken
van woningcorporaties en cliëntenorganisaties, de centrumgemeente gaat hier actiever op letten.
Ondersteuningsbehoeften
Helderheid en slagvaardigheid van het Rijk omtrent de doordecentralisatie MO. Daarnaast heeft de regio
een grote behoefte aan definitieve Wlz-cijfers in het kader van de openstelling van de GGZ. Wellicht dat op
het gebied van kennis van de GGZ-problematiek er nog extra ondersteuning noodzakelijk is. De regio heeft
behoefte aan het delen van ervaringen van andere regio’s betreffende de opgave waar ze voor staan op het
gebied van de doordecentralisatie.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 167

Regiobeeld Vlaardingen
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
Na het verschijnen van het rapport Dannenberg heeft de regio een regiovisie opgesteld ‘Passend Onder
Dak: Beleid rond Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen’ welke in het najaar van 2017 is
vastgesteld. De acht condities voor sociale inclusie zijn niet expliciet benoemd, maar volgen wel impliciet
uit de regiovisie. Aan de condities wordt in de praktijk in meer of mindere mate al wel voldaan. De regiovisie
is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met regiogemeenten en voorgelegd aan zorgaanbieders en
woningbouwcorporaties. De regio (gemeenten en de belangrijkste beschermd wonen aanbieders) is er in
bescheiden mate in geslaagd om het intramurale beschermd wonen aanbod terug te dringen ten gunste
van extramuraal beschermd wonen ondersteuning in een beschermde, maar meer zelfstandige omgeving.
De goede verstandhouding met zorgaanbieders heeft hieraan bijgedragen.
Samenwerking
Uitvoeringsafspraken over de wijze waarop samengewerkt gaat worden tussen gemeenten in de regio zijn
in ontwikkeling. Met het oog op de doordecentralisatie van de middelen van beschermd wonen, van de
centrumgemeente naar de regiogemeenten, wil de regio de individuele verantwoordelijkheden van de
regiogemeenten duidelijk vastleggen. Voor wat betreft de maatschappelijke opvang wordt de positie van
de centrumgemeente formeel gehandhaafd. Al wordt er ook voor deze taak nagegaan hoe de
regiogemeenten meer verantwoordelijkheid kunnen krijgen voor de uitvoering van deze taak. Er is een
externe projectleider aangetrokken om een advies te geven over de toekomstige samenwerking en de
verdeling van verantwoordelijkheden voor zowel beschermd wonen als maatschappelijke opvang. Zowel
bestuurlijk als ambtelijk is frequent overleg tussen de gemeenten. Binnen de afzonderlijke gemeenten is
overleg met collega’s van wonen. Op regionaal niveau vindt geen overleg met wonen plaats.
Inkoop, contractmanagement en toegang worden momenteel uitgevoerd door ROGplus, een
uitvoeringsorganisatie die vanuit een gemeenschappelijke regeling nauw gelieerd is aan de gemeenten. De
intentie is uitgesproken om ROGplus voort te zetten. Over de vorm moeten nog afspraken worden
gemaakt. Er is afgesproken dat de huidige afspraken met betrekking tot de financiering van beschermd
wonen in 2021 gehandhaafd blijven. Voor de periode daarna is het voornemen uitgesproken om financieel
solidair te blijven om het huidige voorzieningenaanbod te kunnen blijven waarborgen. Dit voornemen
wordt nog geformaliseerd.
Afspraken over de samenwerking met stakeholders zijn in ontwikkeling. De regio wil het ‘assortiment’ van
voorzieningen beschermd wonen verbreden om de doelgroep goed te kunnen bedienen. Daartoe wordt
samenwerking gezocht met andere, specialistische zorgaanbieders. Er is sprake van een volwassen
samenwerkingsrelatie, waarbij er ook ruimte is om zaken te bespreken die minder goed lopen.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 168

Uitvoeringspraktijk
De regio heeft in 2015 een historisch gegroeid voorzieningenaanbod geërfd en is momenteel niet
voornemens om in de spreiding wijzigingen aan te brengen. Met betrekking tot de huidige regionale
voorzieningen maatschappelijk opvang die in de centrumgemeente zijn gecentraliseerd, wordt onderzocht
of het mogelijk is deze geheel of gedeeltelijk te vervangen door separate voorzieningen in de
centrumgemeente en één andere regiogemeente. Er is globaal zicht op het regionaal benodigde aantal
woningen om uitstroom op te kunnen vangen. Iedere gemeente heeft prestatieafspraken met de
woningbouwcorporaties. De contacten met de woningbouwcorporaties zijn goed, maar het lukt niet altijd
om het aantal benodigde woningen ook te realiseren.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Centrumgemeente, regiogemeenten, zorgaanbieders en
woningbouwcorporaties.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

Beperken administratieve lasten:

Er is sprake van gezamenlijk contractbeheer voor
beschermd wonen. Tegenover aanbieders worden
dezelfde contractvoorwaarden gehanteerd.

Inzet op meerjarige contractering:

Momenteel hanteert de regio geen meerjarige
contracten. Er zijn nog geen voornemens dit wel te doen.

Toelichting: Cliënten worden nog nauwelijks betrokken bij de doordecentralisatie. Dit is geen onwil vanuit
de regio. Er wordt nog gezocht naar manieren om cliënten goed te betrekken.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 169

Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: Met de regiovisie is een voorschot genomen op de doordecentralisatie van zowel beschermd
wonen als maatschappelijke opvang. Het was een onaangename verassing dat de doordecentralisatie voor
maatschappelijke opvang is uitgesteld.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: De planning is in ontwikkeling.

Voortgang
Succesfactoren
De belangrijkste succesfactor om de beweging Beschermd Thuis op gang te brengen is een goede
samenwerkingsrelatie tussen gemeenten onderling, tussen gemeente en zorgaanbieders en tussen
gemeenten en woningbouwcorporaties.
Aandachtspunten
Het belangrijkste aandachtspunt om de beweging Beschermd Thuis op te pakken is het realiseren van
voldoende passende en betaalbare woningen. De door- en uitstroom beschermd wonen en maatschappelijk
opvang wordt gehinderd door een tekort aan woningen. Er zijn een paar opties om extra
huisvestingsmogelijkheden te realiseren om te voorkomen dat mensen dakloos worden en om uitstroom
uit de daklozenopvang te realiseren. Daartoe is een subsidieaanvraag ingediend.
Ondersteuningsbehoeften
Er was behoefte aan ondersteuning bij het maken van uitvoeringsafspraken over samenwerking en de
verdeling van verantwoordelijkheden. In deze behoefte heeft de regio zelf voorzien door het aantrekken
van een externe projectleider. Daarnaast is behoefte aan goede en inspirerende voorbeelden waarvan
geleerd kan worden, bijvoorbeeld over samenwerking. Ook kunnen VWS/VNG een signaal afgeven waarbij
wordt gepleit voor afschaffing van de verhuurdersheffing en de kostendelersnorm. Tot slot geeft de regio
aan geen aanpassingen in het beleid te willen. De oproep om meer te doen en gebruik te maken van
ondersteuning legt druk op gemeenten. Die moeten daar vervolgens weer vorm aan geven.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 170

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 171

Regiobeeld Zeeland
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
In 2018 is een regiovisie opgesteld. Dit was de start voor gericht werken aan ontwikkelopdrachten voor BW,
MO en VO. In 2019 is de versnellingsagenda Bescherming en opvang in Zeeland opgesteld en door alle
gemeentebesturen geaccordeerd. Alle condities voor sociale inclusie zijn in de versnellingsagenda
geadresseerd; in 2020 en 2021 wordt dit op onderdelen nader uitgewerkt. Dit gebeurt onder andere lokaal/
subregionaal via het ontwikkelen van een woonzorgvisie en het Actieprogramma Weer thuis. Daarmee
ontstaat zicht op cliëntaantallen en ondersteuningsbehoeften, die vervolgens gebruikt kunnen worden voor
de inrichting van het lokale en regionale zorgaanbod. Daarbij wordt ambulantisering nagestreefd en is er
ook aandacht voor mensen die meer gebaat zijn bij intramurale zorg. Voor mensen met complexe
problematiek die niet in een groepssetting kunnen verblijven, is intensieve ambulante ondersteuning
noodzakelijk. Ook is er behoefte aan alternatieve woonvormen zoals Skaeve Huse voor mensen met een
verleden van ernstige woonoverlast.
Samenwerking
De Zeeuwse gemeenten hebben afgesproken om BW tot en met 2024 gezamenlijk in te kopen. De
bedoeling is om de middelen voor BW vanaf 2022 op basis van solidariteit onder te brengen in een
gemeenschappelijk fonds. Inhoud en vorm van dit fonds wordt momenteel ambtelijk voorbereid. Er is nog
geen besluit over governance en verdeling van verantwoordelijkheden. Het ontwerp voor samenwerking
wordt ambtelijk voorbereid en moet voor 1 april 2021 zijn afgerond. Ambtelijk wordt de samenwerking
positief ervaren (hoewel capaciteit in gemeenten wel een belemmering kan zijn); een kerngroep geeft
uitwerking aan de verschillende ontwikkelpunten. Bestuurlijke aandacht voor het vraagstuk is echter niet
overal vanzelfsprekend; eigenaarschap bij lokale gemeenten moet nog verder groeien. Door specifieke
kenmerken van de regio (drie subregio’s met verschillende cultuur, geen natuurlijk zwaartepunt) zijn er
risico’s om tijdig tot concrete afspraken te komen voor de invulling van verantwoordelijkheden en de wil om
elkaar over en weer te helpen. Voor het vinden van passende woonvoorzieningen voor specifieke
cliënt(groep)en is het van belang dat het aanbod niet beperkt is tot het lokale aanbod van de betreffende
gemeente. In de huidige stand van zaken is dit nog niet geborgd.
Uitvoeringspraktijk
Zoals hiervoor aangegeven, zijn gemeenten bezig om zicht te krijgen op de opgave in termen van cliëntaantallen en ondersteuningsbehoeften. Er is tot nu toe weinig lokale input op de voorzieningendiscussie.
Het is wel duidelijk dat er behoefte is aan andere vormen van wonen dan in een groepssetting, juist ook bij
mensen met complexe problematiek. Hier is in toenemende mate maatwerk voor nodig, zowel voor zorg
als huisvesting. Zorgaanbieders en corporaties zijn bereid om hier een bijdrage aan te leveren, gemeenten
moeten hier (meer) de regie in nemen en ook binnen de muren van het gemeentehuis de verbinding tussen
zorg en wonen leggen.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 172

De toegangsfunctie wordt in principe vanaf 2022 lokaal belegd, echter wel met regionale samenwerking en
een regionaal afwegingskader. De centrale voordeur voor BW blijft behouden, in elk geval tot en met 2024.
Hoe en in welke vorm wordt nog verder uitgewerkt. De keuze voor lokale toegang is gemaakt, omdat daar
met een meer integrale blik kan worden gekeken naar de problematiek en de mogelijke ondersteuningsvormen. Ook is lokaal meer zicht op de draagkracht-draaglast verhouding van wijken. Er wordt gewerkt aan
een gemeenschappelijke toegangsregeling en afwegingskader om uniformiteit in de toegang tot intramurale voorzieningen te behouden. Verder denkt men na over een onafhankelijke deskundige of expertteam - beschikbaar voor de toegang - om complexe casuïstiek mee te bespreken. De ontwikkeling hiernaartoe wordt op verzoek van de zorgaanbieders momenteel getemporiseerd (vanwege hun werkzaamheden
rond COVID-19 en de overgang naar de Wlz).

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken
stakeholder(s):

Regiovisie en versnellingsagenda zijn vooral met gemeentelijke inbreng (alle 13
gemeenten) tot stand gekomen. De aanbieders zijn in werkgroepen betrokken en
het cliëntperspectief via een klankbordgroep. In het regiogesprek werd
geconstateerd dat het goed is om stakeholders eerder en actiever te betrekken.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:
Beperken
administratieve lasten:

De inkoop voor BW wordt gezamenlijk opgepakt; tot en met 2024 blijft dit zo. MO
wordt gefinancierd via subsidiëring van twee aanbieders en lokaal Wmo-maatwerk
wordt via lokale inkoopkaders gedaan; er zijn geen plannen om dit te wijzigen.

Inzet op meerjarige
contractering:

Voor BW is dit een onderdeel van de inkoopstrategie, dit wordt momenteel
ingevuld in een pilotproject.
Het plan van aanpak Dak- en thuisloosheid geeft voor de MO richting aan
innoverende werkwijze en inrichting van voorzieningen. Daarbij worden ook
dwarsverbanden met BW gelegd.

Toelichting: Continuïteit van de ondersteuning wordt nagestreefd, maar is soms lastig vanwege de landelijke
ligging van de regio en de aanwezigheid van veel kleine kernen. Ook kan specialistische ondersteuning voor
hoog-complexe casussen niet altijd in Zeeland worden geboden, daarvoor wordt uitgeweken naar
aangrenzende regio’s. De ontwikkeling van de governance is in de regio Zeeland een breder vraagstuk dan
alleen op het gebied van de doordecentralisatie BW/MO en wordt elders geadresseerd.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 173

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: De ontwikkeling van de governance is in de regio Zeeland een breder vraagstuk dan alleen op
het gebied van de doordecentralisatie. Op dit moment zijn er concrete afspraken over de toegang tot en
met 2021; voor de periode vanaf 2022 zijn de uitgangspunten vastgesteld, concrete uitvoeringsafspraken
moeten nog worden gemaakt.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: Het streven is om in Q2 2021 een uitgewerkt plan (doorontwikkeling versnellingsprogramma
MJA en solidariteitsfonds BW) aan de gemeenteraden voor te leggen. Er is een externe projectleider
aangetrokken om de voortgang van de versnellingsagenda te faciliteren en bewaken. Op het onderdeel
samenwerkingsafspraken voor bekostiging en solidariteit is extra ondersteuning wenselijk.

Voortgang
Succesfactoren
• Korte lijnen tussen gemeenten en externe partners en organisaties
• Inhoudelijk gesprek met aanbieders (fysieke overlegtafel)
• Gezamenlijke inkoop
• Gezamenlijke toegang (centrale voordeur)
• Woonruimte (weliswaar buiten de steden)
• Actieprogramma weer thuis
• Structureel portefeuillehoudersoverleg (bestuurlijk College Zorg en Welzijn)

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 174

Aandachtspunten
• Governance, eigenaarschap, bestuurlijke aandacht voor het woonzorgvraagstuk, in positie komen van
alle 13 gemeenten
• Eerder en actiever betrekken van stakeholders
• Financiële positie centrumgemeente
• Druk op uitgaven sociaal domein alle gemeenten; dit belemmert innovatie en vormt een risico voor het
inzetten van noodzakelijke zorg en zorgcontinuïteit
• Kleinschalige provincie met dito infrastructuur
• Grensregio en vergrijzende bevolking
Ondersteuningsbehoeften
Zoals onder het kopje ‘Samenwerking’ op de eerste pagina is beschreven, vraagt de gemeentelijke
samenwerking op bestuurlijk niveau aandacht. De regio heeft behoefte aan een onafhankelijke procesbegeleider die dit verder kan aanwakkeren, zodat alle 13 gemeenten in positie komen. Daarbij is de
suggestie gedaan om ook een inhoudelijk expert bij de gesprekken te laten aansluiten, zodat er voldoende
feeling is met de praktijk.
Daarnaast zou een informatiesessie voor de gemeenteraden kunnen helpen, zodat iedereen hetzelfde
kennisniveau heeft.
Tenslotte is duidelijkheid gewenst over de financiële gevolgen voor gemeenten, zowel als gevolg van het
verdeelmodel als de uitname voor de Wlz.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 175

Regiobeeld Zaanstad
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
De regiovisie ‘Iedere burger met multiproblematiek op de juiste plek met zorg op maat’ is in 2016 vastgesteld door alle gemeenteraden. De regiovisie is tot stand gekomen in overleg met regiogemeenten,
zorgaanbieders, woningcorporaties en cliëntvertegenwoordiging en wordt gedragen door deze partijen.
Tijdens een aantal bijeenkomsten zijn de partijen geconsulteerd; de opgehaalde input is verwerkt in de
regiovisie. Deze bevat een visie op de condities voor sociale inclusie van de commissie Dannenberg vertaald
in ambities.
Momenteel wordt gewerkt aan een regioplan waarin de visie en ambities vertaald worden in concrete
uitvoeringsafspraken. De wethouders uit de regio zijn hier nauw bij betrokken. Bij de ontwikkeling van het
regioplan zijn de genoemde stakeholders wederom betrokken. De grote opgave betreft de vertaling van
papier naar de praktijk. Er zijn verschillende projecten, initiatieven en pilots gelijktijdig actief die opvolging
geven aan de regiovisie.
Vanuit de stakeholders is behoefte aan meer samenhang, duidelijkheid en continuïteit. Continuïteit is met
name een belangrijk aandachtspunt voor cliënten. Het is van belang dat deze partijen weten waar
gemeenten, zorgaanbieders en woningbouwcorporaties mee bezig zijn en wat de effecten daarvan zijn in
de keten.
Er is een gedeelde behoefte aan regie op de doordecentralisatie.
Samenwerking
Concrete uitvoeringsafspraken over inkoop, contractmanagement en financiering zijn in ontwikkeling.
De gemeenten hebben de intentie uitgesproken om te blijven samenwerken op het gebied van financiering,
inkoop en contractmanagement voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang. De centrumgemeente neemt daarbij de regierol.
Daarnaast is behoefte om in de uitvoering ook samen op te trekken. De samenwerking tussen centrumgemeente en regiogemeenten is goed en regiogemeenten worden actief betrokken bij ontwikkeling van
beleid.
Ook de samenwerking tussen gemeenten en stakeholders, als zorgaanbieders en woningcorporaties, is
goed: er is wederzijds vertrouwen.
Uitvoeringsafspraken over de samenwerking tussen gemeenten en met stakeholders zijn in de maak.
Uitvoeringspraktijk
Een eerste aanzet tot concrete uitvoeringsafspraken staat beschreven in een samenwerkingsovereenkomst
tussen de zes Zaanse woningcorporaties, het Huurdersoverleg Zaanstreek en de gemeente Zaanstad. Dit is
een brede samenwerkingsovereenkomst die ook ingaat op bijzondere en urgente doelgroepen.
De woningcorporaties hebben inzicht in de huisvestingsvraag: de doelgroep, aantallen en type woningen.
Naast de bestaande samenwerkingsovereenkomst maakt men hierover concrete uitvoeringsafspraken.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 176

Hierbij is ook aandacht voor procesafspraken, zoals het zo goed mogelijk in overleg zoeken naar
antwoorden voor opgaven.
Concrete uitvoeringsafspraken over de inrichting van het zorglandschap (aantal, type en spreiding van
voorzieningen) zijn er nog niet. Aanbieders hebben behoefte aan meer inzicht in de doelgroep:
problematiek, zorgvraag en aantallen. Dit inzicht is van belang om uitvoeringsafspraken te kunnen maken.
Bij het maken van uitvoeringsafspraken zijn stakeholders zich bewust van het continu veranderende
speelveld en het mogelijke effect daarvan op de uitvoeringsafspraken.
De ambitie is dat aanvragen voor beschermd wonen lokaal kunnen worden ingediend. Men gaat nog
bekijken of regiogemeenten ook zelf beschikkingen afgeven of dat dit een taak blijft van de centrumgemeente.

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

Centrumgemeente, regiogemeenten, zorgaanbieders, woningcorporaties en cliëntenorganisaties.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

Beperken administratieve lasten:

Binnen de regio wordt gewerkt aan het beperken van administratieve
lasten door gezamenlijk contractbeheer.

Inzet op meerjarige contractering:

De ambitie is om in te zetten op meerjarige contractering.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 177

Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:
Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: Bij de ontwikkeling van de regiovisie zijn cliënten actief geraadpleegd. De wens is om cliënten,
ook in de toekomst, op deze manier te blijven raadplegen. Cliënten zijn immers het uitgangspunt van de
doordecentralisatie. Er wordt nog gekeken hoe dit concreet vorm krijgt. Dit is echter wel bewerkelijk en
tijdrovend.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: Er is nog geen planning opgesteld.

Voortgang
Succesfactoren
De regio heeft een pilot uitstroom gestart waarbij 50 voorrangurgenties zijn afgegeven voor woningen aan
beschermd wonen cliënten.
Aandachtspunten
Een belangrijke opgave en tevens aandachtspunt is de ontwikkeling van voldoende tussenvoorzieningen
(begeleid zelfstandig wonen). Door een gebrek aan geschikte woningen komt de beweging Beschermd
Thuis moeizaam op gang. Naast schaarste aan woningen is - terwijl de zorgvraag toeneemt - ook schaarste
aan zorgmedewerkers en financiering.
Ondersteuningsbehoeften
De centrumgemeente heeft behoefte aan ondersteuning van een VLOT-adviseur bij het schrijven van het
regioplan dat momenteel in ontwikkeling is.
Daarnaast heeft de regio een brede behoefte aan voorbeelden van en kennis over het organiseren van
structurele borging op lange termijn. Binnen de regio worden diverse projecten opgepakt die vorm geven
aan de doordecentralisatie. Er is echter behoefte aan meer samenhang tussen deze projecten. Daarbij
wordt opgemerkt dat projecten met regelmaat wel geïmplementeerd worden, maar niet geborgd. Na
implementatie wordt de uitvoering van het project niet altijd in de lijn weggezet. Er is behoefte aan procesafspraken over regievoering: hoe kom je tot goede afspraken, welke afspraken maak je en hoe stuur je
hierop?
Ook heeft men behoefte aan goede voorbeelden over cliëntraadpleging. Op welke manier betrek je
cliënten en hoe weet je of de regio volgens cliënten op de goede weg is?

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 178

Regiobeeld IJssel-Vecht
Stand van zaken
Beweging BW - MO
Nieuwe werkwijze
Afgelopen september is de uitgewerkte Toekomstvisie 2032, die op ambtelijk niveausamen met de acht
gemeenten is uitgewerkt, bestuurlijk besproken. De regio werkt toe naar een inclusieve samenleving met
voldoende aandacht voor herstel, ontwikkeling, participatie en eigen regie ook ten aanzien van inwoners
die afhankelijk zijn van maatschappelijke opvang en beschermd wonen. De voorganger van de
Toekomstvisie en tevens start van de samenwerking is de regionale veranderagenda maatschappelijke
opvang en beschermd wonen 2016-2019. Bij de doordecentralisatie wordt het realiseren van Beschermd
thuis voor nieuwe clienten bij de regiogemeenten en de lokale stakeholders belegd.
Vanaf 2022 zal de gemeente Zwolle de intramurale BW namens de regio IJssel-Vecht contracteren, het
beschermd thuis wonen zal lokaal contracteerd gaan worden.
Er is een regionale projectleider aangesteld om samen met de regiogemeenten in het najaar 2020 en
voorjaar 2021 lokale uitvoeringsplannen op te stellen. In dat uitvoeringsplan gaan alle uitvoeringsafspraken
staan met lokale partijen over wat nodig is om in 2022 cliënten (met eventueel begeleiding) thuis te laten
wonen, dit aansluitend op wat lokaal al georganiseerd is. Deze uitvoeringsplannen gaan naar de lokale
raden en college’s. De uitgewerkte Toekomstvisie vormt het kader voor de lokale uitvoeringsplannen. Het is
aan de gemeenten of de Toekomstvisie ook naar de raden gaan.
In het najaar organiseren de regiogemeenten sessies met de samenwerkingspartners (zorgaanbieders,
woningcorporaties, participatieraden en/of cliëntraden, de centrale toegang en de wijkteams) om de
Toekomstvisie te spiegelen en afspraken te maken voor de uitvoeringsplannen. Het verschilt per regiogemeente welke stakeholders ze betrekken bij het opstellen van de uitvoeringsafspraken. Vervolgens is er
een overgangsfase van tien jaar voor de bestaande cliënten.
De landelijke tijdpaden voor decentralisatie van BW en MO in de regio lopen niet gelijk. In de doordecentralisatie van MO (naar meer lokaal, net als BW) wordt dezelfde beweging gemaakt, meer naar de
lokale gemeenten zowel voor BW als MO.
Er is overeenstemming bij gemeenten en stakeholders dat meer ondersteuning voor cliënten nodig is voor
het bewerkstelligen van een duurzame uitstroom en voorkomen van instroom van BW dan op dit moment
geboden wordt via de huidige ambulante infrastructuur. Het gaat dan onder andere over een goede steunstructuur, door middel van inloop-/ontmoetingscentra, maar ook de verbinding met de leefomgeving en de
samenwerking tussen de verschillende lokale stakeholders. Het gesprek hierover (o.a. samenwerking,
tarief, bekostigingsmodel, ect.) moet nog (mede met de lokale stakeholders) gevoerd worden in de lokale
sessies in elke gemeente.
Samenwerking
Een succesfactor in het opstellen van de Toekomstvisie en de lokale uitvoeringsplannen is de gemeentelijke
regionale samenwerking en gezamenlijke verantwoordelijkheid. Het is dus niet het ‘feestje’ van de

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 179

centrumgemeente. Maandelijks is er ambtelijk overleg met de regio om landelijke ontwikkelingen te
bespreken en zaken af te stemmen. De besturen hebben drie tot vier keer per jaar overleg. Dit overleg
wordt ambtelijk voorbereid.
Onderwerpen als inkoop, contractmanagement en afspraken over financiering zijn in grote lijnen
aangestipt in de Toekomstvisie, concrete afspraken hierover moeten nog gemaakt worden in vervolggesprekken voor de lokale uitvoeringsplannen. Het uitgangspunt is ‘wat lokaal kan, moet lokaal
georganiseerd worden’.
De bestuurders hebben aangegeven het samenwerkingsconvenant in juni 2020 met twee jaar te willen
verlengen. Hierin worden ook afspraken over de financiele risico’s opgenomen. De regio is nog bezig
vraagstukken te formuleren welke regionaal opgepakt moeten worden, onder andere over vraagstukken als
financiële solidariteit en verplaatsing van BW- en MO-cliënten tussen de gemeenten.
Vanuit de NvO wordt opgeroepen een centrale visie te hebben ondanks dat sprake is van decentralisatie.
Deze centrale visie moet nog verder geladen worden. Er is een bestuurlijk vastgesteld stappenplan met
tijdpad voor de komende jaren.
In elke gemeente worden prestatieafspraken gemaakt met woningcorporaties over het bieden van door- en
uitstroomwoningen voor cliënten van MO en BW. Er worden door stakeholders verschillen ervaren tussen
en binnen de gemeenten in welke mate de verschillende stakeholders (wijkwelzijn, wonen, maatschappelijke ondersteuning) met elkaar samenwerken en elkaar opzoeken, zoals bijvoorbeeld zorgaanbieders met woningcorporaties. Actievere betrokkenheid van cliëntraden, partnerraden en huurdersorganisaties bij de lokale en regionale ontwikkelingen is gewenst vanuit de zorgaanbieders en de woningcorporatie.
Vanuit het cliëntperspectief zou men graag meer gelijkheid zien in welke mate de verschillende gemeenten
de lokale cliëntraden meenemen in het proces. Gemeenten gaat nog afstemmen hoe cliënten structureel
geraadpleegd kunnen worden.
Uitvoeringspraktijk
In de uitgewerkte toekomstvisie zijn afspraken gemaakt over de grens tussen lokale verantwoordelijkheid
en regionale samenwerking met betrekking tot de voorzieningen vanaf 2022. In de uitvoeringsplannen
moet uitgewerkt worden wat lokaal al aanwezig is en wat aanvullend georganiseerd moet worden met
welke stakeholder. De kennis wat lokaal aanwezig is, is grotendeels aanwezig bij de lokale beleidsadviseurs.
In de uitgewerkte toekomstvisie is opgenomen wat overstijgend in de regio georganiseerd moet worden.
De vraag hoe in 2022 vorm te geven aan aanvullende gecontracteerde zorg thuis die nodig is en hoe men
dit met de aanbieders samen organiseert wordt lokaal opgepakt.
Onder intramurale BW vallen nu twee indicaties/producten: Beschermd wonen en begeleid wonen
(geplande zorg, 24uurs-oproepbaarheid en binnen 30 minuten begeleiding ter plaatse). Begeleid wonen is
een tussenvorm die van toegevoegde waarde is voor op- en afschalen. De zorgaanbieders willen weten hoe
een trapsgewijze benadering naar eigen regie in de tussenvorm van begeleid wonen aan gaat sluiten bij hoe
de gemeenten het organiseren (bijvoorbeeld huur). Vanuit het perspectief van de woningcorporatie is
begeleid wonen positief, omdat gemakkelijk opgeschaald kan worden als het dreigt mis te gaan waardoor
iemand toch nog thuis kan blijven wonen met intensievere begeleiding. Een belangrijke ontwikkeling in MO
is de hervorming van de nachtopvang: de Herberg. De regio gaat toe naar éénpersoons opvangplekken in
plaats van slaapzalen. Corona heeft de doorontwikkeling van de Herberg een impuls gegeven.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 180

Norm voor Opdrachtgeverschap
Wat is de stand van zaken van de deelonderwerpen van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)?
= Ja

= In ontwikkeling

= Nee

Regiovisie aanwezig en vastgesteld:
Tot stand gekomen in overleg met stakeholders:
Betrokken stakeholder(s):

De Toekomstvisie is ambtelijk opgesteld en wordt getoetst in de
verschillende gemeenten bij zorgaanbieders, woningcorporaties,
participatieraden en cliëntraden, de Centrale Toegang en de
wijkteams.

Waarborgen continuïteit van zorgfuncties:
Afspraken over inkoop plekken buiten eigen regio:
Verbondenheid lokale toegang met regionale MO/gecontracteerde hulp:
Niet vrijblijvende governance:

Beperken administratieve lasten:

MO: Bij de nieuwe financieringssytematiek vanaf 2021 is hier
rekening mee gehouden.
BW: Vanaf 2022 zal de gemeente Zwolle de intramurale BW namens
de regio IJssel-Vecht contracteren, het beschermd thuis wonen zal
lokaal contracteerd gaan worden.

Inzet op meerjarige contractering:

Er wordt gewerkt met subsidies.

Uitvoeringsafspraken
Zijn er concrete uitvoeringsafspraken gemaakt over de volgende onderwerpen:
Inhoudelijke visie op sociale inclusie:
Governance:
Samenwerking tussen gemeenten:
Samenwerking met stakeholders:
Spreiding voorzieningen:
Toegang:
Verdeling budget en financiële risico’s:
Financiële solidariteit:

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 181

Overgangsfase financiële middelen:
Overgangsfase informatieoverdracht cliënten:
Toelichting: De acht condities voor sociale inclusie zijn niet expliciet uitgewerkt in de regiovisie. Ze vloeien
wel voort uit de visie en ambitie. De rode draad in de regiovisie sluit aan bij de visie van de commissie
Toekomst beschermd wonen.

Planning
Planning opgesteld/aanwezig:
Toelichting: Er is een bestuurlijk vastgesteld stappenplan met tijdspad voor de komende jaren.

Voortgang
Succesfactoren
•

Het samen optrekken met de regio-adviseurs.

•

Bij de hervorming van de nachtopvang staan alle neuzen dezelfde kant op.

•

Hechte gemeentelijke samenwerking en gedeelde commitment voor dezelfde opgave. De opgave is
nadrukkelijk een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle gemeenten, waarbij de centrumgemeente het niet overneemt.

Aandachtspunten
•

De hervorming van de nachtopvang voor MO.

•

Gelijktijdige ontwikkeling van uitstroom uit Beschermd wonen en opbouw van de lokale ambulante
infrastructuur zodat er geen kwetsbare situaties bij cliënten of in de wijk ontstaan.

•

Concentratie van kwetsbare mensen in kwetsbare wijken.

•

De beschikbaarheid van voldoende passende en betaalbare woningen. Zonder voldoende passende en
betaalbare beschikbare woningen zal de doorstroom naar beschermd thuis stagneren.

•

De veerkracht van de wijk en de bewustwording onder de inwoners dat de doelgroep BW in de wijk
komt wonen.

•

Randvoorwaarde: voldoende financiën om de doelgroep goed te kunnen ondersteunen met daarbij ook
voldoende financiën om de taken uit de NvO uit te kunnen voeren.

•

Verschillen tussen lokaal beleid/uitvoering tussen de gemeenten door de decentralisatie kan
administratieve last veroorzaken bij de zorgaanbieders. Dit is één van de agendapunten regionaal en
lokaal hoe dit zo goed mogelijk op te lossen is.

•

Oproep vanuit de stakeholders aan de regio om overkoepelende regionale uitgangspunten met elkaar
te formuleren als vinger aan de pols. Zodat individuele gemeenten niet bepaalde eigen regels maken
wat effect heeft op andere gemeenten of het probleem verschuiven.

•

Overdracht van de kennisopbouw over het zorgveld van centrumgemeente naar de regiogemeenten.

•

Gemeenten en zorgaanbieders agenderen in de gesprekken over de ontwikkelingen, onder andere hoe
om te gaan met uitstroom naar de Wlz, de mogelijk veranderende verhouding en de invloed van twee

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 182

financieringsstromen op de organisatie van de zorg. De uitdaging is het drempelloos organiseren van
zorg ondanks de bijkomstigheid van nieuwe financieringsstroom met eigen schotten.
Ondersteuningsbehoeften
•

Goede voorbeelden, onder andere via landelijke sessies. Kennis delen over expertise over Thuisplus in
Nederland.

•

Financiën naar centrumgemeenten in Noord- Oost Nederland om de regionale voorzieningen voor een
kleiner wordende klantbestand te kunnen blijven organiseren.

•

VLOT-adviseur aanhaken voor ondersteuning.

•

Verbetering van toegankelijkheid aan landelijke podia zoals landelijk GGZ-overleg en het nieuwe NvOoverleg.

•

Landelijke campagne en voorlichting om de draagkracht in de wijk te vergroten.

AT/20/1813/domobw, oktober 2020 | © Bureau HHM | pagina 183