Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2322
Vragen van het lid Moorlag (PvdA) aan de Minister van Economische Zaken
en Klimaat over de frauduleuze ondergang van het The Hague Institute for
Global Justice (ingezonden 5 april 2018).
Antwoord van Staatssecretaris Keijzer (Economische Zaken en Klimaat) mede
namens de Minister van Financiën en de Minister van Infrastructuur en
Waterstaat (ontvangen 4 juni 2018)
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht over de ondergang van The Hague
Institute for Global Justice (IGJ)?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u bevestigen dat medio 2010 door de Minister van Economische Zaken
een subsidie van 17,45 miljoen euro beschikbaar is gesteld voor het IGJ? Zo
ja, welk maatschappelijk doel diende de toekenning van de subsidie te
bereiken en op welke gronden en op basis van welke criteria en voorwaarden
is de subsidie toegekend?
Antwoord 2
In 2010 heeft de Minister van Economische Zaken, namens het Rijk, een
subsidie van maximaal € 17,45 miljoen aan de stichting The Hague Institute
for Global Justice (IGJ) verleend. Oorspronkelijk voor een periode van vijf
jaar (2011 – 2015). In 2014 is, op verzoek van het IGJ, de periode verlengd
met 1 jaar tot en met 2016. De subsidie is bedoeld als eenmalige bijdrage in
de aanloop- en exploitatiekosten voor het op te richten kennisinstituut The
Hague Institute for Global Justice zoals beschreven in het projectplan. Eén
van de doelstellingen was het vormen van een instituut dat na de subsidieperiode zijn inkomsten uit de markt haalt. Hiermee rustte er op het IGJ een
inspanningsverplichting om met de uit te voeren activiteiten tot een instituut
te komen dat na de subsidieperiode financieel op eigen benen staat. Helaas
hebben de uitgevoerde activiteiten niet geleid tot een volwaardig en

1

ah-tk-20172018-2322
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

https://www.volkskrant.nl/binnenland/de-ondergang-van-the-hague-institute-for-global-justicehoe-miljoenen-overheidsgeld-verdampten-in-een-denktank~a4588712/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

financieel zelfstandig instituut zoals dat oorspronkelijk was beoogd. In de
verantwoording geeft de Raad van Toezicht aan dat door de economische
recessie de budgetten bij fondsen en opdrachtgevers verminderden, waarbij
de concurrentie tussen (inter)nationale kennisinstituten op het gebied van
vrede, recht en veiligheid ten aanzien van deze fondsen toenam.
Uit de door mij ontvangen verantwoordingsdocumenten bleek dat de
subsidie rechtmatig is gebruikt voor het verrichten van activiteiten ten
behoeve van het doel waarvoor deze subsidie is verleend.
De subsidieaanvraag paste binnen de doelstellingen van het beleidsprogramma Pieken in de Delta. Met dit gebiedsgerichte beleidsprogramma
richtte het Rijk zich, samen met decentrale overheden, op het versterken van
de pieken van de Nederlandse economie en van de betrokken kennisinstellingen en bedrijven. De oprichting van het IGJ, een internationaal georiënteerde
kennisinstelling op het gebied van vrede, recht en veiligheid, sloot goed aan
op het versterken van het in Den Haag aanwezige cluster van vrede, recht en
veiligheid. Ook droeg het bij aan het verbeteren van de positie van de
gemeente Den Haag als «Legal Capital of the World». De subsidie aan het IGJ
was bedoeld als een impuls aan de Randstad als duurzame en economisch
sterke regio.
De Kamer is over de subsidieverlening geïnformeerd (Kamerstuk 29 697, nr.
15). Het betrof een subsidie in het kader van de FES (Fonds Economische
Structuurversterking) enveloppe Sterke Regio’s. De subsidieaanvraag is
beoordeeld op de criteria en voorwaarden die bij het FES van toepassing
waren. De criteria zijn: aansluiting op excellente wetenschapskernen,
maatschappelijke waardecreatie, economische waardecreatie, (juridische)
organisatievorm/passende governance, het businessmodel en de financiering
Vraag 3
Bent u bereid de subsidiebeschikking openbaar te maken? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 3
Ja, dat ben ik. De beschikkingen treft u, behoudens de daarin opgenomen
persoonsgegevens, als bijlage bij de beantwoording van deze vragen aan.2
Vraag 4
Op welke wijze is toezicht gehouden op het bereiken van het beoogde
maatschappelijk doel en het naleven van de voorwaarden van de subsidie?
Antwoord 4
Het tijdelijk bestuur (en later de Raad van Toezicht die het toezicht van het
tijdelijk bestuur overnam) en de bestuurder van het IGJ waren primair
verantwoordelijk voor het houden van toezicht op het realiseren van de
doelstelling waarvoor de subsidie is toegekend en het naleven van de
subsidievoorwaarden. De subsidie is in twee tranches toegekend respectievelijk € 12,2 miljoen in 2010 en € 5,25 miljoen in 2014. Ten behoeve van de
toekenning van de tweede tranche is door een onafhankelijk bureau, in 2013,
een Midterm Review uitgevoerd. Het Ministerie van Economische Zaken werd
als budgethouder door het IGJ geïnformeerd over de voortgang van het
project en de uitgaven van de middelen via verslagen en rapportages, de
financiële jaarrekening inclusief bijbehorende accountantsverklaring.
De taak van het Ministerie van Economische Zaken was om aan de hand van
de verantwoordingsdocumenten te beoordelen of de activiteiten waarvoor de
subsidie is verleend, zijn verricht en de subsidie is besteed conform de
subsidievoorwaarden. Op grond daarvan werden door het Ministerie van
Economische Zaken de voorschotten uitbetaald. Er is op verschillende
momenten, zowel tussentijds als naar aanleiding van de jaarlijkse verantwoordingsrapportages, mondeling en schriftelijk contact geweest tussen mijn
ministerie en het IGJ. Hierbij is aandacht gevraagd voor het behalen van de
doelstelling om financieel op eigen benen te staan en voor het nemen van
passende maatregelen op het gebied van de interne organisatie. In mijn
brieven van 26 november 2014 en van 30 juli 2015 zijn deze punten opgenomen. Het tijdelijk bestuur, de Raad van Toezicht en de bestuurder van het IGJ
2

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

ondernamen acties om hieraan invulling te geven en informeerden mij
hierover.
Vraag 5
Deelt u de in het artikel gestelde situatie dat bestuur en management zich
niet hebben gedragen naar de geschreven en ongeschreven normen voor
goed ondernemingsbestuur en mogelijk niet integer hebben geopereerd? Zo
nee, op welke onderdelen klopt de berichtgeving van de Volkskrant niet? Zo
ja, hoe verklaart u dat het geld bij IGJ toch verkeerd is aangewend en geen
basis voor continuïteit is verworven?
Antwoord 5
Uit de verantwoordingsdocumenten, zoals beschreven in mijn antwoord op
vraag 4, bleek dat de subsidie is gebruikt voor het verrichten van activiteiten
ten behoeve van het doel waarvoor deze subsidie is verleend. Dit werd
bevestigd door de goedkeurende accountantsverklaringen over de jaarrekeningen en de controleverklaringen van de accountant over de aanvraag tot
subsidievaststelling. Op basis hiervan en de eindverantwoording is het
subsidiebedrag in 2017 vastgesteld op € 17,45 miljoen.
In 2017 legde IGJ eindverantwoording af. De Raad van Toezicht geeft hierin
aan dat door de economische recessie de budgetten bij fondsen en opdrachtgevers verminderden en waarbij de concurrentie tussen (inter)nationale
kennisinstituten op het gebied van vrede, recht en veiligheid ten aanzien van
deze fondsen toenam. Het tijdelijk bestuur en later de Raad van Toezicht en
de bestuurder van het IGJ waren zich bewust van de noodzaak van verwerving van aanvullende financiële middelen. Zo nam het tijdelijk bestuur in
2013 beslissingen om de interne organisatie van het IGJ daarop in te richten.
Er werd een executive director aangesteld en de Raad van Toezicht is
benoemd ter vervanging van het tijdelijk bestuur. In 2015 werd een herijkte
strategie voor het verwerven van externe middelen opgesteld. In de
eindverantwoording geeft de Raad van Toezicht aan dat deze strategie niet
heeft geleid tot voldoende externe middelen voor de dekking van de kosten.
Helaas hebben de activiteiten van het IGJ niet geleid tot een volwaardig en
financieel zelfstandig instituut zoals dat was beoogd.
In 2016 voerde de Raad van Toezicht een kostenreductie door en stelde, op
verzoek van het Ministerie van Economische Zaken, een businessplan
2017–2019 op. Dit businessplan bood het IGJ de mogelijkheid om, met een
kleinere omvang, na de subsidieperiode die eindigde in 2016, een doorstart te
maken. Op basis hiervan zijn in 2017 activiteiten uitgevoerd maar heeft dit
helaas niet geleid tot een levensvatbaar instituut.
Op basis van de ontvangen verantwoordingsdocumenten en de inspanningen
van het IGJ om haar interne organisatie aan te passen, kan ik niet constateren dat het bestuur en management zich zouden hebben gedragen zoals in de
vraag wordt gesteld.
Vraag 6 en 7
Bent u bereid te onderzoeken of er een titel is, waaronder de titel wanbeleid,
om de verleende subsidie terug te vorderen dan wel te verhalen op de
president en/of de raad van toezicht van IGJ? Zo ja, op welke wijze gaat u dat
doen? Zo nee, waarom niet?
Welke overige vervolgstappen gaat u richting IGJ zetten?
Antwoord 6 en 7
Zoals ik in mijn antwoord op vraag 5 heb toegelicht, waren er gedurende het
subsidietraject geen aanwijzingen dat de subsidie niet conform het doel
waarvoor en de voorwaarden waaronder deze verleend was, is besteed. Op
basis van de verstrekte informatie is de subsidie vastgesteld. Er bestaan
slechts beperkte mogelijkheden om een eenmaal verleende en vastgestelde
subsidie terug te vorderen of te verhalen. Dat kan in gevallen als deze, alleen
als er sprake was van opzettelijk onjuiste of onvolledige informatieverstrekking. Zoals blijkt uit mijn antwoord op vraag 5, heb ik geen aanwijzingen dat
dit het geval is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3