Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

267
Vragen van de leden De Pater-van
der Meer, Smilde en Bilder (allen
CDA) aan de staatssecretaris van
Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties over het gebruik
van het rode potlood in plaats van
stemmachines. (Ingezonden
21 september 2009)
1
Deelt u de waarneming, onder andere
van de Nederlandse Vereniging voor
Burgerzaken, dat het gebruik van het
rode potlood in plaats van
stemmachines heeft geleid tot
administratieve lasten voor
gemeentebesturen in het algemeen
en fysieke lasten voor leden van
stembureaus in het bijzonder?1

om een experiment toe te laten bij de
gemeenteraadsverkiezingen in 2010,
zoals zes Achterhoekse
gemeentebesturen voorstellen?
1

Brief van de Nederlandse Vereniging voor
Burgerzaken (NVVB) aan de staatssecretaris
van BZK d.d. 9 juli 2009.
De Pers, 5 juni 2009: «Den Bosch hekkensluiter
stemmen tellen».
2
Brief van de burgemeester van Doetinchem
aan de staatssecretaris van BZK d.d.
9 september 2009.

Antwoord
Antwoord van staatssecretaris
Bijleveld-Schouten (Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 7 oktober 2009)

stemmachines niet in
overeenstemming is te brengen met
de waarborgen die voor het
verkiezingsproces zouden moeten
gelden. Kabinet en Tweede Kamer
hebben naar aanleiding hiervan
besloten om over te gaan naar een
wijze van stemmen waarbij de
transparantie en controleerbaarheid
wel is gewaarborgd, zijnde het
stemmen met papieren stembiljetten.
In de evaluatie van de verkiezing van
de leden van het Europees Parlement
zal ik uitdrukkelijk aandacht besteden
aan de belasting van de leden van het
stembureau en aan mogelijkheden
om die te verminderen. Ik verwacht
de evaluatie eind oktober 2009 aan de
Tweede Kamer te kunnen aanbieden.

3
Welke mogelijkheden en welke
hindernissen ziet u, vooruitlopend op
het wetsvoorstel tot wijziging van de
inrichting van het verkiezingsproces,

1
Voor het stembureau betekent het
stemmen met papieren stembiljetten
een verlenging van de
werkzaamheden, omdat het tellen
van de papieren stembiljetten langer
duurt dan het tellen door de
stemmachine in het verleden.
Gemeenten waren, vanaf medio
tachtiger jaren gewend dat de uitslag
met een druk op de knop beschikbaar
was. Het is daarom te begrijpen dat
het moeite kost om te wennen aan de
veranderde situatie.
De discussie die in Nederland heeft
plaatsgevonden over de
betrouwbaarheid van de
stemmachines heeft echter
aangetoond dat het stemmen met de

KVR37917
2009Z16840
0910tkkvr267
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

2
Hebt u kennisgenomen van het
verzoek van zes gemeentebesturen in
de Achterhoek om bij de
gemeenteraadsverkiezingen in 2010
gebruik te maken van elektronische
ondersteuning om het werk voor
leden van stembureaus gemakkelijker
te maken, zonder afbreuk te doen aan
de eisen van transparantie en
controleerbaarheid?2

2
Ja.
3
Er zijn geen mogelijkheden om een
experiment, zoals voorgesteld door
de zes gemeentebesturen, toe te laten
bij de gemeenteraadsverkiezingen in
2010. De Kieswet biedt geen
juridische grondslag voor
experimenten. De grondslag voor het
stemmen anders dan door middel
van stembiljetten wordt met het
wetsvoorstel over het stemmen in
een willekeurig stemlokaal
(Kamerstukken 2008–2009, 30 569,
nr 8) uit de Kieswet verwijderd. De
Tweede Kamer heeft in juni 2009 met
dit wetsvoorstel ingestemd. Al eerder

575

was het Kiesbesluit op dit punt
aangepast. Deze aanpassing is
destijds voorgehangen bij uw Kamer
(Kamerstukken 2007–2008, 31 200 VII,
nr. 43).
Ook op dit punt hecht ik er aan om te
wijzen naar de uitkomsten van de
discussie over de betrouwbaarheid
van de stemmachines. Een van de
conclusies van die discussie was dat
de organisatie van de verkiezingen
uitsluitend een taak is van de
overheid waarbij voor marktpartijen
alleen een ondergeschikte plaats is
weggelegd. Te weten als leverancier
van de middelen die voldoen aan de
eisen die de overheid daaraan stelt.
Deze conclusie die zowel door het
kabinet als de Tweede Kamer is
onderschreven brengt met zich mee
dat een nieuwe introductie van
elektronisch stemmen en/of
elektronisch tellen pas aan de orde
kan zijn als daarvoor eerst de
overheid de eisen heeft geformuleerd
en in de regelgeving heeft verankerd.
Gezien de complicaties die dit met
zich mee brengt, zal ik hiervoor geen
initiatieven nemen. Zoals eerder
aangegeven acht ik het wenselijk de
internationale ontwikkelingen op dit
terrein te volgen. Overigens gaan
deze ontwikkelingen momenteel juist
de andere kant op. Landen waar
elektronische hulpmiddelen werden
gebruikt keren daarvan terug of
heroverwegen de plannen
daaromtrent.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

576