Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 742

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
EN KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 februari 2019
Hierbij bied ik u de geannoteerde agenda aan voor de informele
Telecomraad die op 1 maart a.s. in Boekarest zal plaatsvinden.
De agenda voor de informele Telecomraad omvat een (informeel)
beleidsdebat over het toekomstige digitale beleid voor Europa «beyond
2020» en een beleidsdebat over Artificiële Intelligentie. Daarnaast zal er
voorafgaand aan de informele Telecomraad op 28 februari a.s. een
bijeenkomst plaatsvinden met de ministers over het partnerschap
Midden- en Oost-Europa van de Europese Unie over het thema Digitale
Economie.
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
M.C.G. Keijzer

kst-21501-33-742
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 742

1

Beleidsdebat Toekomst Digitaal Europa «beyond 2020»
Het kabinet verwelkomt een beleidsdebat over het toekomstige digitale
beleid voor Europa. Met de Nederlandse Digitaliseringstrategie (NDS)
heeft het kabinet de ambitie neergezet om digitaal koploper van Europa te
worden om zo de economische en maatschappelijke kansen van digitalisering maximaal te benutten1. Nederlandse en Europese bedrijven
opereren steeds vaker in een ongelijk mondiaal speelveld en spelers uit
andere werelddelen blijken steeds belangrijker. De vraag is of Nederlandse en Europese bedrijven voldoende toegerust zijn om in deze context
het toekomstig verdienvermogen van de EU veilig te stellen. De economische en maatschappelijke belangen die aan dit verdienvermogen zijn
gekoppeld zijn zo groot dat dit onder de nieuwe Commissie een meer
strategisch Europees digitaal beleid rechtvaardigt.
In de Staat van de Europese Unie is uw Kamer geïnformeerd2 dat het
kabinet voor de nieuwe Europese Commissieperiode de uitgangspunten
voor een strategisch Europees digitaal beleid zal presenteren, dat
integraal de uitdagingen en kansen rond digitalisering tegemoet treedt.
Belangrijke uitgangspunten zijn onder meer eerlijke en competitieve
markten, innovatie, vertrouwen, privacy en ethiek. Met deze geannoteerde
agenda geef ik op hoofdlijnen invulling aan die toezegging. In de
voortgangsrapportage voor de Nationale digitaliseringsstrategie zal ik uw
Kamer in het tweede kwartaal van 2019 hier uitgebreid over informeren.
In de digitale economie is een aantal zeer grote platforms ontstaan. Mede
als gevolg van de grote hoeveelheid data waarover deze spelers
beschikken en de dynamiek van online markten is het in sommige
gevallen mogelijk om snel sterke marktposities te ontwikkelen en te
versterken. Ik ben bezig met een verkenning naar de toekomstbestendigheid van het mededingingsbeleid in relatie tot deze ontwikkelingen. Ik heb daartoe een discussienotitie in consultatie gebracht. Omdat
de grote platforms in de hele EU actief zijn, is dit vooral ook een Europees
vraagstuk. De Europese Commissie ziet dit ook als een belangrijk
vraagstuk en doet zelf onderzoek naar de toekomstbestendigheid van het
mededingingsbeleid. De uitkomsten van mijn consultatie wil ik ook
gebruiken voor mijn inzet in Europa. Ik verwacht uw Kamer aan het einde
van het tweede kwartaal van 2019 te kunnen informeren over mijn
conclusies en vervolgstappen. Het lid Verhoeven heeft recentelijk ook een
initiatiefnota ingediend over mededinging in de digitale economie3,
waarin hij onder meer maatregelen voorstelt om de macht van grote
internetplatforms in te perken. Ik heb met interesse kennis genomen van
deze initiatiefnota.
Voor een EU die succesvolle ondernemingen wil voortbrengen en het
verdien-vermogen wil vergroten is het belangrijk om sterke innovatieve
ecosystemen te blijven ontwikkelen en te behouden, waarin ook kennisinstellingen een centrale rol spelen. Dienstverleners van buiten de EU, met
name China en de VS, zijn ook actief op de Europese markt. De EU moet
investeren in haar vestigingsklimaat en helpen bij een gemakkelijke
toegang tot financiering om snelgroeiende digitale ondernemingen een
beter alternatief te bieden voor de aanzuigende werking van grote clusters
en financiers uit de VS en China. Daarnaast dient Europese samenwerking
op sleuteltechnologieën met een economisch of geopolitiek belang, zoals
AI of 5G, onderdeel te zijn van een strategische, Europese digitale agenda,

1

Kamerstuk 26 643, nr. 541.
Kamerstuk 35 078, nr. 1.
3
Kamerstuk 35 134, nr. 2.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 742

2

ook in lijn met de eerdere motie Verhoeven4. Het kabinet werkt aan een
nationaal strategisch actieplan AI, dat naar verwachting in de eerste helft
van 2019 gereed is, waar ook de invulling voor Europese samenwerking
voor AI zal worden uitgewerkt.
Tot slot zijn vertrouwen, data, privacy en een duidelijk ethisch kader voor
sleuteltechnologiëen als AI belangrijk voor de ontwikkeling van de digitale
economie. Hierbij is het belangrijk dat publieke belangen als
consumenten-bescherming, vrijheid van meningsuiting, een duidelijk
ethisch kader, privacy en veiligheid zijn geborgd, ook voor kwetsbare
groepen. Voor bijvoorbeeld (AI) is ook de beschikbaarheid van data tussen
bedrijven van belang. Het kabinet ambieert op een verantwoorde manier
de kansen van data en datadeling te benutten. Daartoe zal het nog in het
eerste kwartaal van 2019 zijn visie over datadeling tussen bedrijven naar
uw Kamer sturen.
Beleidsdebat Artificiële intelligentie (AI)
Het kabinet vindt een beleidsdebat in de Raad over Artificiële Intelligentie
van groot belang. Ook op de Raad voor Concurrentievermogen van
18 februari staat dit onderwerp op de agenda. In het recent door de
Europese Commissie gepubliceerde «gecoördineerde actieplan Artificiële
Intelligentie (AI) voor Europa» waar uw Kamer 25 januari jl. over is
geïnformeerd5 is aangegeven dat AI grote kansen voor Europa en
Nederland biedt. Door de snelle mondiale ontwikkelingen en miljardeninvesteringen in AI vanuit de Verenigde Staten (VS) en China zijn een
intensivering van de Europese investeringen én een meer gecoördineerde
aanpak gewenst om de Europese concurrentiekracht te verbeteren. Alle
lidstaten – en dat is ook de inzet van Nederland – zien het belang van een
gezamenlijke Europese aanpak om zo de achterstand met andere landen
als de VS en China niet te laten oplopen.
Alle lidstaten, waaronder Nederland, zijn positief over een Europese
aanpak. Het is nu van belang dat het gecoördineerde actieplan ook
daadwerkelijk omgezet wordt in acties» waarbij aandacht dient te zijn voor
de juiste randvoorwaarden, zowel op het sociaaleconomische als op het
maatschappelijk-ethische vlak. Voor het kabinet is een belangrijke
bouwsteen het rapport AI voor Nederland (hierna AINED), een publiekprivaat samenwerkingsverband van onder andere VNO-NCW en Topteam
ICT. Bovendien blijft het van belang om de kennis op het gebied van AI te
ontsluiten naar mkb en start-ups. Het opleiden en vasthouden van
voldoende hooggeschoold ICT-personeel is een uitdaging die zowel in
Nederland als breder in Europa speelt. Ten aanzien van de ethische
aspecten van AI heeft een Europese groep van deskundigen, die de
academische wereld, het bedrijfsleven en het maatschappelijk middenveld
vertegenwoordigen, ethische richtlijnen voor de ontwikkeling en het
gebruik van AI, inclusief transparantie van bijvoorbeeld algoritmes,
opgesteld. De ambitie is om de Europese ethische benadering voor AI ook
wereldwijd te positioneren.

4
5

Kamerstuk 35 000 XIII, nr. 43.
Kamerstuk 22 112, nr. 2757.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-33, nr. 742

3