Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 320

Implementatie van de richtlijn betreffende
bepaald aspecten van bemiddeling/mediation in
burgerlijke en handelszaken (Wet implementatie
richtlijn nr. 2008/52/EG betreffende bepaalde
aspecten van bemiddeling/mediation in
burgerlijke en handelszaken)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
I. ALGEMEEN
1. Inleiding
Dit voorstel van wet implementeert richtlijn nr. 2008/52/EG van het
Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 21 mei 2008
betreffende bepaalde aspecten van bemiddeling/mediation in burgerlijke
en handelszaken (PbEU L 136) (hierna: richtlijn mediation). Het is gebleken
dat het thans bij de Eerste Kamer aanhangige wetsvoorstel tot aanpassing
van Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek en het Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering aan de richtlijn betreffende bepaalde aspecten van
bemiddeling/mediation in burgerlijke en handelszaken (Kamerstukken I
2010/11, 32 555, A) in de huidige vorm niet op voldoende draagvlak kan
rekenen van de Eerste Kamer. Om deze reden stelt dit wetsvoorstel voor
de implementatie van de richtlijn mediation te beperken tot grensoverschrijdende zaken.
2. Wijze van implementatie
Wetsvoorstel 32 555 implementeert de richtlijn mediation in Boek 3 van
het Burgerlijk wetboek (BW) en het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv). Nu de reikwijdte van de implementatie van de richtlijn wordt
beperkt tot grensoverschrijdende zaken is het duidelijker de implementatie van de richtlijn in een afzonderlijke wet vorm te geven, die alleen van
toepassing is op grensoverschrijdende zaken. Dit is ook met zoveel
woorden opgenomen in het wetsvoorstel (artikel 2). Implementatie van de
richtlijn in het BW en Rv zou betekenen dat in voorkomende gevallen
bepaalde leden van één artikel alleen op grensoverschrijdende zaken van
toepassing zouden zijn terwijl andere leden van datzelfde artikel op
nationale zaken van toepassing zouden zijn. Dit kan tot verwarring leiden.
Daarom is gekozen de richtlijn in een afzonderlijke wet te implementeren.
Omdat dit wetsvoorstel en wetsvoorstel 32 555 nauw met elkaar samenhangen zijn in de memorie van toelichting alleen de wijzigingen toegelicht
ten opzichte van wetsvoorstel 32 555.

kst-33320-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 320, nr. 3

1

3. Administratieve lasten
Het wetsvoorstel bevat geen nieuwe administratieve of andere lasten voor
de burger of het bedrijfsleven.
4. Transponeringstabel
Artikel richtlijn

Geïmplementeerd in

Artikel 1, eerste lid

Bepaling betreft doel richtlijn, behoeft naar zijn aard
geen implementatie
Artikel I, onder A, artikel 2
Bepaling betreft definitie lidstaat, behoeft naar zijn aard
geen implementatie
Artikel I, onder A, artikel 1, eerste streepje
Artikel I, onder A, artikel 5, derde lid en artikel 6, derde
lid
Artikel I, onder A, artikel 1, tweede en derde streepje
Bepaling betreft bevorderen kwaliteit, behoeft geen
implementatie
Artikel I, onder A, artikel 3
Bepaling betreft mogelijkheid om gedwongen mediation
te introduceren, behoeft naar zijn aard geen implementatie
Uitvoeringsbepaling, behoeft geen implementatie
omdat dit al mogelijk is (vaststellingsovereenkomst)
Artikel I, onder A, artikel 4
Uitvoeringsbepaling, behoeft naar zijn aard geen
implementatie
Uitvoeringsbepaling, behoeft naar zijn aard geen
implementatie
Artikel I, onder A, artikel 5
Niet geïmplementeerd
Artikel I, onder A, artikel 6
Uitvoeringsbepaling, behoeft naar zijn aard geen
implementatie
Bepaling betreft voorlichting, behoeft naar zijn aard
geen implementatie
Uitvoeringsbepaling, behoeft naar zijn aard geen
implementatie
Evaluatiebepaling, behoeft naar zijn aard geen implementatie
Omzettingsbepaling, behoeft naar zijn aard geen
implementatie
Inwerkingtredingsbepaling, behoeft naar zijn aard geen
implementatie
Bepaling betreft geadresseerden, behoeft naar zijn aard
geen implementatie

Artikel 1, tweede lid
Artikel 1, derde lid
Artikel 2, eerste lid
Artikel 2, tweede lid
Artikel 3
Artikel 4
Artikel 5, eerste lid
Artikel 5, tweede lid

Artikel 6, eerste lid
Artikel 6, tweede lid
Artikel 6, derde lid
Artikel 6, vierde lid
Artikel 7, eerste lid
Artikel 7, tweede lid
Artikel 8, eerste lid
Artikel 8, tweede lid
Artikel 9
Artikel 10
Artikel 11
Artikel 12
Artikel 13
Artikel 14

II. ARTIKELEN
Artikel I
Artikel 1
In dit artikel zijn definities opgenomen van grensoverschrijdend geschil,
mediation, mediator en richtlijn mediation. Deze definities zijn ontleend
aan de richtlijn.
Naar Nederlands recht kan de rechter geen mediation bevelen en bestaat
er geen verplichting tot mediation. Om deze reden is het bepaalde onder
artikel 2, lid 1, onder b en c van de richtlijn («de rechter mediation
beveelt» of «zich uit hoofde van het nationale recht een verplichting tot
gebruikmaking van bemiddeling/mediation voordoet») niet opgenomen in
de definitie.
Verder zijn de laatste twee volzinnen bij de definitie mediation niet in de
definitiebepaling opgenomen, omdat deze geen onderdeel maken van de
definitie maar slechts beogen verduidelijking te geven. Mediation kan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 320, nr. 3

2

door de partijen worden overeengekomen of door de rechter kan worden
voorgesteld. Pas na aanvaarding door partijen van het voorstel tot
mediation vangt de mediation aan. De rechter kan partijen hiertoe niet
dwingen. Mediation omvat niet de pogingen van de rechter bij wie een
zaak aanhangig is gemaakt, om binnen de desbetreffende gerechtelijke
procedure een geschil te beslechten. Dit is onderdeel van de rechterlijke
procedure.
Artikel 2
Dit artikel bepaalt het toepassingsgebied van het wetsvoorstel. Het
toepassingsgebied is beperkt tot grensoverschrijdende burgerlijke en
handelsgeschillen waarbij het geschil geen betrekking mag hebben op
rechten en verplichtingen waarover de partijen uit hoofde van het
toepasselijke recht van mediation geen zeggenschap hebben.
Een geschil is grensoverschrijdend in de zin van de richtlijn wanneer
partijen elk in een andere lidstaat wonen op het moment dat zij mediation
na ontstaan van het geschil overeenkomen of naar mediation worden
verwezen (artikel 2, eerste lid, van de richtlijn).. Valt een geschil niet onder
deze definitie van grensoverschrijdend, dan is het wetsvoorstel hierop niet
van toepassing. Dit is ook het geval indien één van de partijen in
Denemarken woont, omdat de richtlijn niet geldt voor Denemarken.
Artikel 3
Dit artikel implementeert artikel 5 van de richtlijn. Het geeft de rechter de
bevoegdheid om partijen mediation voor te stellen. Het voorgestelde
artikel is van toepassing op zowel op dagvaardings- als verzoekschriftprocedures.
Artikel 4
Dit voorgestelde artikel implementeert in aanvulling op de bestaande
mogelijkheden artikel 6 lid 2 van de richtlijn. Artikel 4 maakt het mogelijk
dat het proces-verbaal ook in een verzoekschriftprocedure betreffende een
grensoverschrijdend geschil in executoriale vorm kan worden opgemaakt
in die gevallen waarin hangende de procedure een schikking wordt
bereikt, bijvoorbeeld na mediation. Op dit moment is dat alleen in een
dagvaardingsprocedures mogelijk. Een vonnis of beschikking verlenen
reeds een executoriale titel. Ook is het mogelijk een notariële akte op te
maken.
Artikel 5
Het voorgestelde artikel implementeert artikel 7 van de richtlijn. De
mediator komt bij een grensoverschrijdende mediation verschoningsrecht
toe. Naar huidig Nederlands recht komt een mediator geen verschoningsrecht toe. Dit is bevestigd door de Hoge Raad (HR 10 april 2009, LJN:
BG9470).
Specifiek voor de toepassing van de vertrouwelijkheids- en verjaringsregeling wordt een geschil ook als grensoverschrijdend beschouwd als na
de mediation een gerechtelijke procedure plaatsvindt in een andere
lidstaat dan waar partijen woonden toen zij mediation overeenkwamen of
naar mediation werden verwezen (artikel 2, tweede lid, van de richtlijn).
Dit is opgenomen is het derde lid van het voorgestelde artikel.
Artikel 6
Artikel 8 van de richtlijn bepaalt dat partijen die voor mediation kiezen om
te pogen een geschil te schikken, daarna niet mogen worden belet een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 320, nr. 3

3

gerechtelijke procedure of arbitrage met betrekking tot hun geschil
aanhangig te maken door het verstrijken van verjaringstermijnen tijdens
het mediationproces. Dit artikel implementeert artikel 8 van de richtlijn.
De voorgestelde termijn voor verjaring is gerelateerd aan de oorspronkelijke termijn omdat de verjaringstermijnen aanzienlijk kunnen verschillen.
Dit is in overeenstemming met de toezegging die ik heb gedaan in de
memorie van antwoord bij wetsvoorstel 32 555 (Kamerstukken I 2011/12,
32 555, C, p. 23). Zo is de verjaringstermijn van een arbeidsrechtelijke
vordering zes maanden terwijl artikel 942 van Boek 7 van het Burgerlijk
Wetboek bij verzekering tegen aansprakelijkheid de verjaring stuit door
iedere onderhandeling tussen de verzekeraar en de tot uitkering gerechtigde of de benadeelde en een nieuwe verjaringstermijn toe te kennen van
drie jaren.
Het is de bedoeling om met de voorgestelde verjaringsregeling mediation
te bevorderen. De gedachte in de richtlijn is dat partijen niet van
mediation moeten worden weerhouden doordat hun vordering tijdens
mediation kan verjaren. Tegelijkertijd is het niet wenselijk dat de vorderingsgerechtigde door de mediation en de stuiting van de verjaring beter
af is dan hij zou zijn zonder mediation. Degene tegen wie de vordering
zich richt, moet niet benadeeld worden doordat hij instemt met mediation.
Om deze reden is bepaald dat de nieuwe verjaringstermijn gelijk is aan de
oorspronkelijke maar niet meer dan drie jaar, tenzij de oorspronkelijke
termijn zonder stuiting nog niet zou zijn verstreken.
Partijen kunnen het initiatief nemen om de mediation te beëindigen door
dit schriftelijk mede te delen aan de wederpartij waardoor het duidelijk is
op welk moment een nieuwe verjaringstermijn gaat lopen. Indien geen
schriftelijke mededeling wordt gedaan, eindigt de mediation van
rechtswege een half jaar nadat geen van de betrokkenen enige handeling
in de mediation heeft verricht. Het zou te veel rechtsonzekerheid met zich
meebrengen indien pas na een langere termijn de mediation als
beëindigd zou mogen worden beschouwd.
Er is geen definitie voor een aanvangstijdstip mediation opgenomen
omdat de richtlijn deze niet geeft. Vooralsnog ga ik er vanuit dat een
mediation geacht wordt te zijn begonnen indien een mediationovereenkomst tussen partijen en de mediator is gesloten en enige handeling is
verricht ter uitvoering daarvan. Het uiteindelijke oordeel hierover is echter
aan het Hof van Justitie.
Voor een toelichting op het derde lid wordt verwezen naar de toelichting
bij artikel 5, derde lid.
Artikel 7
Nu een spoedige inwerkingtreding van de implementatie van de richtlijn
mediation gewenst is, wordt voorgesteld de inwerkingtredingsbepaling
aan te passen. Dit wetsvoorstel treedt in werking met ingang van de dag
na de datum van uitgifte van het Staatsblad waarin zij wordt geplaatst.
De minister van Veiligheid en Justitie,
I. W. Opstelten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 320, nr. 3

4