Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

32 627

(Glas)tuinbouw

Nr. 63

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 oktober 2023
Met deze brief bied ik uw Kamer het onderzoeksrapport van Wageningen
Economic Research (WEcR) aan waarin de primaire en secundaire
gevolgen van de hoge energieprijzen op de glastuinbouwsector zijn
beschreven naar aanleiding van de motie van het lid Van der Plas c.s.1 De
motie verzoekt de regering om de gevolgen van faillissementen in de
glastuinbouwsector in kaart te brengen en hierbij rekening te houden met
de rol die de sector speelt in de elektriciteitsvoorziening en de energietransitie alsook de mogelijke gevolgen van faillissementen voor de
nationale voedselproductie en de internationale positie van de Nederlandse glastuinbouwsector. Daarnaast vraagt de motie om mogelijke
signalen te geven over toekomstige gevolgen van de gestegen energiekosten op de structuur en continuïteit van de glastuinbouwsector. Tevens
informeer ik uw Kamer over het besluit om geen openstelling te publiceren voor de tijdelijke borgstellingsregeling BL-G voor de glastuinbouw.
In opdracht van het Ministerie van LNV heeft WEcR onderzoek gedaan
naar de primaire en secundaire gevolgen van de gestegen energieprijzen
in de periode medio 2021 (toen stijging van de energiekosten begon) tot
en met het eerste kwartaal (Q1) van 2023. In mijn brief van 24 april jl. over
de uitvoering van de motie2 heb ik toegelicht dat het onderzoek gebruikmaakt van kwantitatieve indicatoren (objectieve data) in combinatie met
een kwalitatief onderzoek. Vanwege de grote verschillen tussen glastuinbouwondernemers en vanwege de periode waarover de gebruikte
indicatoren beschikbaar waren was het niet mogelijk om de onderzoeksperiode te verlengen tot en met het tweede kwartaal van 2023. Indicatoren
zoals de CBS Landbouwtelling en veranderingen in liquiditeitsposities
geven vaak vertraagd informatie over de voorgaande periode en de
verandering van de totale oppervlakte glastuinbouw is bijvoorbeeld pas
10–12 maanden na dato beschikbaar.
1
2

kst-32627-63
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Kamerstuk 36 200 XIV, nr. 108
Kamerstuk 36 200 XIV, nr. 121

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 627, nr. 63

1

De grote stijgingen van de energieprijzen vanaf juni 2021 zorgden voor
flinke onzekerheid bij glastuinbouwbedrijven en voor een vrees voor vele
faillissementen in de sector. Het rapport laat zien dat de sector gedurende
deze periode flexibel en innovatief ondernemerschap heeft getoond. Het
grootste deel van de glastuinbouwbedrijven was genoodzaakt om
tijdelijke dan wel structurele aanpassingen te doen in de teelt en de
bedrijfsvoering om de hoge kosten op te vangen. Mede daardoor is het
aantal faillissementen gelukkig relatief beperkt gebleken. WEcR concludeert wel dat de gevolgen van de hoge energieprijzen voor bijna elk
individueel bedrijf anders zijn. Veel glasgroente bedrijven hadden een
goed inkomen in 2022, terwijl veel sierteeltbedrijven juist te maken kregen
met een daling van het inkomen. Ook de inzet van duurzame energie had
last van de energieprijsontwikkelingen. Voor een deel van de bedrijven is
de toekomst onzeker en de gevolgen op langere termijn van de hoge
energieprijzen en de genomen maatregelen zijn lastig te voorspellen. Via
Agrimatie wordt jaarlijks inzicht gegeven in onder andere de inkomens en
rentabiliteit van land- en tuinbouwbedrijven, inclusief een analyse van
deze data. De effecten van de hoge energieprijzen op de glastuinbouw
komen hierin nadrukkelijk naar voren.
Geen openstelling tijdelijke borgstellingsregeling BL-G
Na de staatssteungoedkeuring door de Europese Commissie heb ik op
6 juni dit jaar de regelingstekst voor de tijdelijke borgstelling voor de
glastuinbouw in verband met de hoge gasprijzen (BL-G) gepubliceerd,
zodat de banken hun voorbereidende werk konden gaan doen. Op basis
van de actuele situatie heb ik besloten om geen openstelling te publiceren
voor deze tijdelijke borgstelling. De belangrijkste reden om in overleg met
de sector en de banken geen openstelling te publiceren is dat de
liquiditeitsproblemen in de tuinbouwsector door ontwikkelingen in prijzen
van tuinbouwproducten alsook door sparkspread voor WKK-installaties nu
beperkt zijn. De behoefte aan borgstellingsleningen is in de situatie zoals
die zich ontwikkeld heeft zo laag dat het niet nodig is om de borgstellingsregeling in de tweede helft van 2023 open te stellen. De incidentele
gevallen met financiële problemen zijn op te lossen met maatwerk. Met
andere woorden, er zal geen gebruik gemaakt worden van de BL-G,
openstelling dient derhalve geen doel meer.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
P. Adema

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 627, nr. 63

2