Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

29 338

Wetenschapsbudget

Nr. 252

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 september 2021
Hierbij stuur ik u op verzoek van de vaste commissie voor Economische
Zaken en Klimaat een reactie op het artikel «Groen licht voor Einstein
Telescoop» (De Limburger, 30 juni 2021). Daarbij geef ik u ook een
toelichting op de European Strategy Forum on Research Infrastructures
(ESFRI) Roadmap en het vervolgproces.
Ik geef onderstaande reactie mede namens de Staatssecretaris van
Economische Zaken en Klimaat.
Het artikel in De Limburger van 30 juni jl. is geschreven naar aanleiding
van de beslissing van ESFRI om het project Einstein Telescoop – naast tien
andere nieuwe voorstellen voor (wetenschappelijke) onderzoeksinfrastructuren – op de Roadmap 2021 te plaatsen.1 ESFRI publiceert de Roadmap
2021 als document in december van dit jaar.
De ESFRI Roadmap bevat een overzicht van onderzoeksinfrastructuren die
voor Europese wetenschappers en onderzoekers de komende jaren van
wetenschappelijk belang zijn. Het gaat om grootschalige wetenschappelijke infrastructuurprojecten die vanwege de benodigde grote financiële
investeringen door verschillende landen gezamenlijk moeten worden
ontwikkeld en gefinancierd. De voorstellen worden geselecteerd op grond
van hun wetenschappelijke excellentie en relevantie. De ESFRI Roadmap
doet geen toezeggingen over óf en zo ja waar, een infrastructuur wordt
gebouwd. Aan het plaatsen van een infrastructuur op de Roadmap is een
uitgebreid en consciëntieus wetenschappelijk beoordelingstraject
voorafgegaan van alle ingediende voorstellen van wetenschappelijke
onderzoeksconsortia.
Hoewel de ESFRI Roadmap geen financieringsinstrument is, kiezen veel
landen ervoor om opname op de ESFRI Roadmap als voorwaarde te
1

kst-29338-252
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

https://www.esfri.eu/latest-esfri-news/new-ris-roadmap-2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 338, nr. 252

1

stellen voor financiële participatie. Dit omdat de ESFRI Roadmap wordt
gezien als het Europese «wetenschappelijke kwaliteitskeurmerk» voor
grootschalige infrastructuren.
In totaal zijn er voor de Roadmap 2021 achttien projecten ingediend,
waarvan uiteindelijk elf projecten zijn geselecteerd voor de Roadmap. Van
deze elf projecten hadden zeven projecten een steunbrief van Nederland.
De Einstein Telescoop was ingediend door Italië samen met Nederland. De
plaatsing op de ESFRI Roadmap is een belangrijke erkenning van de
wetenschappelijke kwaliteit en rijpheid van dit project.
De opname op de ESFRI Roadmap geeft, zoals hierboven aangegeven,
geen 100% zekerheid dat een project er ook daadwerkelijk zal komen. De
Roadmap wordt doorgaans gezien als het moment waarop wetenschappelijke consortia het overleg met EU-lidstaten (en mogelijke andere
landen) kunnen gaan starten over (financiële) participatie in het project
dat zij voorgedragen hebben. Het is immers niet realistisch te veronderstellen dat landen zich willen committeren aan een dergelijk groot project,
als de Einstein Telescoop, zonder deze wetenschappelijke kwaliteitstoets.
Nu deze toets heeft plaats gevonden, kunnen de gesprekken hier over
plaatsvinden. Pas wanneer alle benodigde financiële middelen door de
deelnemende EU-lidstaten bijeen zijn gebracht, kan de daadwerkelijke
realisatie van projecten beginnen. We zijn daarvoor al geruime tijd bezig
met gesprekken en voorbereidingen op nationaal en internationaal
niveau. Ik heb onder meer contact gehad met mijn Belgische en Duitse
collega’s met als doel de Einstein Telescoop naar Zuid-Limburg te halen.
Voor nadere toelichting over het project Einstein Telescoop en de meest
actuele informatie over de voorziene vervolgstappen na dit ESFRI-proces
verwijs ik u naar het verslag van het Schriftelijk Overleg, vastgesteld op
1 maart 2021.2
Ik informeer uw Kamer regelmatig over de voortgang op dit dossier, de
laatste brief hierover heeft u op 14 december 2020 ontvangen.3 Zodra de
ontwikkelingen hiertoe aanleiding geven zal ik uw Kamer een actualisatie
sturen.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
I.K. van Engelshoven

2
3

Kamerstuk 29 338, nr. 242.
Kamerstuk 29 338, nr. 239.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 338, nr. 252

2