Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

29 675

Zee- en kustvisserij

Nr. 179

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 maart 2015
Met deze brief informeer ik u over mijn voornemen om de eind 2006
ingestelde overdraagbaarheidstop op vergunningen voor de vaste
vistuigenvisserij in de Oosterschelde binnenkort op te heffen. Deze
overdraagbaarheidstop is destijds door mijn ambtsvoorganger op verzoek
van de sector ingesteld in afwachting van nader onderzoek naar de
mogelijkheden om eventueel te komen tot een reductie van de vangstcapaciteit op kreeft in de Oosterschelde.
Eind 2002 is het vigerende beleid voor de visserij met vaste vistuigen
vastgesteld (Kamerstuk 28 752, nr. 1). Op basis van dit beleid zijn 43
vergunningen verleend, die elk toestemming geven om te vissen met
maximaal 180 fuiken/kubben op de zgn. vrije gronden in de Oosterschelde. Een deel van de sector is van oordeel dat dit aantal van 43
vergunningen te hoog is, waardoor men onvoldoende besomming kan
genereren. Gelet hierop stelt men een reductie van de vangstcapaciteit
van 50% voor om daarmee te komen tot globaal het aantal vergunningen
in eind jaren «80. De voorstanders hiervan gaan echter voorbij aan de
volgende feiten en omstandigheden:
• Tot 1989 waren circa 20 vergunningen verleend voor de visserij met
een onbeperkt aantal fuiken en kubben op de vrije gronden in de
Oosterschelde;
• In de periode van 1989 tot en met 1991 vond een explosieve groei van
het aantal vergunningen plaats. Dit heeft voor de «vrije grond-visserij»
in de Oosterschelde geleid tot enerzijds de genoemde 20 «onbeperkte»
vergunningen en anderzijds ruim 80 vergunningen voor het vissen met
maximaal 250 fuiken/kubben;
• Op basis van een «inkomenstoets» zijn in 2002 ruim 60 «vrije grondvergunningen» ingetrokken, hetgeen uiteindelijk heeft geleid tot het
aantal van 43 vergunningen voor het vissen met maximaal 180
fuiken/kubben op de vrije gronden in de Oosterschelde.
Voorts is uit onderzoek in 2008 onder meer gebleken dat voor het behoud
van de kreeft als soort, maatregelen in relatie tot de visserijdruk

kst-29675-179
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 675, nr. 179

1

vooralsnog niet noodzakelijk leken. Gezien het tempo waarmee het
kreeftenbestand zich vanuit een kleine ouderpopulatie begin jaren
negentig heeft weten te ontwikkelen, is het niet waarschijnlijk dat het
reproductieve vermogen van de populatie en daarmee het voortbestaan
van de kreeft als soort in de Oosterschelde gevaar loopt.
Daarnaast tref ik in het belang van het bestand reeds een aantal maatregelen, te weten:
• Vaststellen van een kreeftenseizoen van eind maart tot 15 juli. In deze
korte periode van 3,5 maand mag kreeft worden gevangen. Buiten
deze periode moet eventueel meegevangen kreeft direct in hetzelfde
water teruggezet worden;
• Tijdens het kreeftenseizoen dienen meegevangen pas verschaalde
kreeften direct in het water teruggezet te worden;
• Tijdens het kreeftenseizoen dienen meegevangen ei- of zaaddragende
kreeften direct in het water teruggezet te worden;
• De minimummaat voor gevangen kreeft bedraagt 24 centimeter. Alle
meegevangen kleinere kreeft moet eveneens direct in het water
teruggezet worden.
Bij een deel van de sector blijft de wens echter bestaan om circa 50% van
de huidige 43 vergunningen voor de kreeftenvisserij op de vrije gronden
in de Oosterschelde «uit de markt te halen». De door of namens de sector
in de afgelopen jaren ingediende reductieplannen bleken alle uit te gaan
van een door de overheid te financieren uitkoop/sanering van vergunningen. Dit is voor mij niet aanvaardbaar. In een aantal intensieve
gesprekken tussen mijn ministerie, de provincie Zeeland en de vaste
vistuigsector is vervolgens de route verkend van een transitieplan voor
een duurzame kreeftensector, waar alle drie de partijen in financiële zin
evenredig aan zouden bijdragen.
Binnen de sector bleek het niet mogelijk om te komen tot overeenstemming over de inhoud en de te leveren eigen bijdrage. Nog geen kwart
van de vissers heeft zich uiteindelijk uitgesproken voor een gezamenlijk
gefinancierd transitieplan. Daarom is tijdens een laatste bijeenkomst op
13 maart 2015 in Middelburg gezamenlijk de conclusie getrokken dat de
poging om tot een transitieplan te komen wordt gestaakt. Dit betekent dat
ik de nu inmiddels ruim acht jaar durende overdraagbaarheidstop op de
Oosterschelde-vergunningen binnenkort zal opheffen. Ik zal alle «vrije
grond-vergunninghouders» hierover spoedig schriftelijk informeren.
Overigens is dit bij de vissers bekend, want de opheffing was opgeschort
tot het moment waarop de gesprekken over een transitieplan zouden zijn
afgerond.
Over de «vrije grond-visserij» merk ik verder nog op dat aan alle vissers
eenzelfde vergunning is verleend. Niemand heeft hiermee het recht op
een exclusieve vislocatie. De afgelopen jaren was er echter sprake van een
«herenakkoord» op basis waarvan vissers elkaars historische visplekken
respecteerden. De «vrije gronden» werden hierdoor tot voor kort
onderling – dus zonder tussenkomst van de overheid – verdeeld, zonder
dat iemand formeel aanspraak kon maken op exclusieve rechten en/of
exclusieve gebieden.
Ik heb inmiddels meerdere signalen ontvangen, waaruit blijkt dat niet
iedereen dit «herenakkoord» nog respecteert. Uit mij ter beschikking
staande gegevens blijkt dat «vrije grond-locaties» onder meer op de
navolgende wijze worden geclaimd:
• Gedurende de periode september tot en met november («gesloten tijd
voor aalvisserij») worden «vrije grond-locaties» bevist met «krabbenvistuigen». Vanaf december worden op deze locaties weer aalvistuigen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 675, nr. 179

2

•

uitgezet, zodat deze locaties bezet worden gehouden tot de opening
van het kreeftenseizoen (eind maart).
Enkele vaste vistuigvissers hebben een staand want-vergunning voor
de Oosterschelde, vaak tot een maximale lengte van 500 meter. Ruim
vóór opening van het kreeftenseizoen wordt het betreffende staand
want verdeeld in meerdere stukken van ca. 20 meter en tot eind maart
uitgezet op diverse «vrije grond-locaties». Vanaf eind maart kunnen
deze bezet gehouden «vrije grond-locaties» vervolgens legaal worden
bevist op kreeft.

Deze manier van handelen is (vooralsnog) niet illegaal of strafbaar, maar
blijkt wel tot de nodige frustratie en irritatie te leiden bij diverse «vrije
grond-vissers». Gelet hierop deel ik u mede dat ik mijn buitendienst in de
Oosterschelde heb verzocht de «vrije grondvisserij» in de komende
periode te monitoren. Tijdens deze monitoring zal worden bezien of er
sprake is van (ontoelaatbare en ongewenste) hinder tussen vissers
onderling bij de plaatsing van vistuigen op en de verdeling van «vrije
grond-locaties». Deze monitoring wordt in de loop van 2015 afgerond. Op
basis daarvan zal ik – na afstemming met vertegenwoordigers van de
sector – bezien of nadere stappen wenselijk dan wel noodzakelijk zijn. Ik
zal u hierover informeren.
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
S.A.M. Dijksma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 675, nr. 179

3