Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 739

Wijziging van de begrotingsstaat van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (VIII) voor het jaar 2021 (Vijfde
incidentele suppletoire begroting inzake extra
middelen voor eindexamens vo en pilots voor
sneltesten in het po in verband met COVID-19)

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
A ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikelen 1 tot en met 3
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk
afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2021 wijzigingen aan te
brengen in de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
Normaliter wordt nieuw beleid in uitvoering genomen nadat de StatenGeneraal de begrotingswet heeft geautoriseerd. Aangezien uitvoering van
de spoedeisende maatregelen die in deze Incidentele Suppletoire
Begroting zijn opgenomen, te weten extra middelen voor eindexamens vo
en pilots voor sneltesten in het po in verband met COVID-19, niet kan
wachten tot formele autorisatie van beide Kamers der Staten-Generaal, zal
het kabinet de uitvoering van de maatregelen starten. Voor de indiening
van deze vijfde Incidentele Suppletoire Begroting is uw Kamer vooraf
geïnformeerd per brief van 16 december 2020 over «Besluit eindexamen
voortgezet onderwijs 2021» (Kamerstukken II 2020/21, 31289, nr. 437) en
per brief van 12 februari 2021 over «Aanvulling besluit eindexamen
voortgezet onderwijs 2021» (Kamerstukken II 2020/21, 3. ..., nr. ..). Zoals in
deze brieven is aangegeven vraagt de uitvoering van het besluit om de
examens door te laten gaan een extra inspanning van scholen. Scholen en
het personeel zullen dan ook gecompenseerd worden, vanwege de extra
werkzaamheden die ontstaan door de uitbreiding van het examenrooster
en de extra herkansing voor leerlingen. Daarnaast ontstaan door dit
besluit extra uitvoeringskosten voor de examenketen. Hiervoor is het
noodzakelijk om op korte termijn verplichtingen aan te gaan voor de
uitvoeringskosten van de examenketen en de compensatie van scholen en
personeel. Daarnaast, voor de voorbereiding en de uiteindelijke uitvoering
van de pilots is het noodzakelijk dat er spoedig verplichtingen moeten

kst-35739-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 739, nr. 2

1

worden aangegaan om daarmee de pilots zo snel mogelijk operationeel te
krijgen. Omdat niet kan worden gewacht op de Eerste Suppletoire
Begroting worden de middelen nu toegevoegd aan de OCW-begroting.
Hiermee wordt gehandeld conform lid 2 van artikel 2.27 van de Comptabiliteitswet 2016.
De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in
onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.
Wetsartikel 2
De vaststelling van de begrotingsstaat geschiedt in duizenden euro’s.
Wetsartikel 3
Dit artikel regelt de inwerkingtreding van deze wet.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
I.K. van Engelshoven
De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media,
A. Slob

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 739, nr. 2

2

B BEGROTINGSTOELICHTING
1. Inhoudelijke toelichting
Dit onderdeel van de memorie van toelichting bestaat uit een inhoudelijk
deel en een artikelsgewijs deel. Per beleidsartikel wordt een overzicht van
de wijzigingen gegeven, inclusief toelichting. Daarbij worden mutaties
groter of gelijk aan onderstaande staffel toegelicht:
Omvang begrotingsartikel

Beleidsmatige mutaties

Technische mutaties

(stand ontwerpbegroting in
€ miljoen)

(ondergrens in € miljoen)

(ondergrens in € miljoen)

1
2
5
10

2
4
10
20

< 50
=> 50 en < 200
=> 200 < 1000
=> 1000

In de Kamerbrief over «Besluit eindexamen voortgezet onderwijs 2021»
(Kamerstukken II 2020/21, 31289, nr. 437) van 16 december 2020 is gemeld
dat de eindexamens in het voortgezet onderwijs doorgaan. Er zijn echter
wel zorgvuldig afgewogen maatregelen nodig omtrent het centraal
eindexamen, om zo het eindexamen te organiseren in tijden van corona
en leerlingen meer voorbereidingstijd te geven. Leerlingen kunnen in 2021
hun examens spreiden over twee volledige tijdvakken en één extra
centraal examen herkansen.
Onlangs zijn de maatregelen rondom de eindexamens herijkt met name
door de herinvoering van de anderhalve meterregel in het voortgezet
onderwijs. Hierover bent u geïnformeerd op 12 februari 2021 over
«Aanvulling besluit eindexamen voortgezet onderwijs 2021» (Kamerstukken II 2020/21, 3. ..., nr. ..). Eindexamenleerlingen, die anders net
gezakt zouden zijn, mogen dit jaar het eindresultaat van één vak (geen
kernvak) wegestrepen, als zij daarmee kunnen slagen voor het diploma.
Daarnaast krijgt deze groep examenleerlingen de komende maanden
extra ondersteuning.
Bovengenoemde maatregelen hebben financiële consequenties. De
uitvoering van dit besluit vraagt om een extra inspanning van scholen.
Scholen en personeel worden dan ook gecompenseerd voor de extra
werkzaamheden die ontstaan door de uitbreiding van het examenrooster
en de extra herkansing voor leerlingen. Voor deze compensatie stelt het
Kabinet nu € 35,0 miljoen beschikbaar. Ook leidt dit besluit tot extra
uitvoeringskosten voor de examenketen van € 12,0 miljoen.
De budgettaire verwerking van de € 37,0 miljoen voor extra ondersteuning voor examenleerlingen vo loopt mee in het nationaal
programma onderwijs na corona.
Daarnaast wordt in deze vijfde Incidentele Suppletoire Begroting een
bedrag van € 0,9 miljoen beschikbaar gesteld in 2021 om te starten met
pilots voor het sneltesten in het primair onderwijs. Hieraan werd reeds
gerefereerd in de derde Incidentele Suppletoire Begroting inzake extra
middelen voor sneltesten in het vo, mbo en ho in verband met COVID-19
(Kamerstukken II 2020/21, 35 716) van 27 januari 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 739, nr. 2

3

2. Budgettaire consequenties beleidsartikelen
Beleidsartikel 1. Primair onderwijs
Tabel 1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde
begroting incl.
NvW, amendementen en ISB1

Mutaties 5e
ISB 2021

Stand 5e
ISB 2021

Verplichtingen
waarvan garantieverplichtingen
waarvan overig
Totale uitgaven
waarvan juridisch verplicht (%)

12.295.502

900

12.296.402

12.295.502
12.265.502

900
900

12.296.402
12.266.402

Bekostiging
Bekostiging po-instellingen
Bekostiging Caribisch Nederland
Prestatiebox
Aanvullende bekostiging
Aanpak lerarentekort G5
Subsidies (regelingen)
Onderwijsvoorziening jonggehandicapten
Nederlands onderwijs buitenland
Basis voor Presteren (School aan Zet en Bèta
Techniek)
Humanistisch vormend en godsdienstonderwijs
Inhaal- en ondersteuningsprogramma’s
Extra hulp voor de klas
Overige subsidies
Opdrachten
Opdrachten
Sneltesten
Bijdragen aan agentschappen
Dienst Uitvoering Onderwijs
Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
Stichting Vervangingsfonds en Participatiefonds
UWV
Bijdragen aan medeoverheden
Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid
Caribisch Nederland
Bijdragen aan (andere) begrotingshoofdstukken
Brede scholen
BES(t)4kids
Ontvangsten

11.466.396
11.157.670
19.991
178.716
80.019
30.000
220.869
23.200
12.600

0

11.466.396
11.157.670
19.991
178.716
80.019
30.000
220.869
23.200
12.600

0

0

0

13.130
0
102.000
69.939
11.010
11.010
0
30.895
30.895
7.731

13.130
0
102.000
69.939
11.910
11.010
900
30.895
30.895
7.731

5.228
2.503
528.601
508.909
19.692
0
0
0
15.961

900
900
0
0

0

0

0

Mutatie
2022

Mutatie
2023

Mutatie
2024

Mutatie
2025

5.228
2.503
528.601
508.909
19.692
0
0
0
15.961

1
Over de Incidentele suppletoire begrotingen moet nog gestemd worden. Kamerstukken II 2020/21, 35 682; Kamerstukken II 2020/21, 35 696; Kamerstukken II 2020/21, 35 716.

Toelichting
Het financieel instrument Opdrachten wordt incidenteel verhoogd met
€ 0,9 miljoen. Dit betreft de incidentele middelen voor de pilots voor het
sneltesten in het primair onderwijs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 739, nr. 2

4

Beleidsartikel 3. Voortgezet onderwijs
Tabel 2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 3 (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde
begroting incl.
NvW, amendementen, ISB’s1

Mutaties 5e
ISB 2021

Stand 5e
ISB 2021

Verplichtingen
waarvan garantieverplichtingen
waarvan overig
Totale uitgaven
waarvan juridisch verplicht (%)

9.092.401

47.300

9.139.701

9.092.401
9.156.219

47.300
47.300

9.139.701
9.203.519

Bekostiging
Bekostiging vo-instellingen
Resultaatafhankelijke bekostiging vsv aan
vo-instellingen
Bekostiging Caribisch Nederland
Prestatiebox
Aanvullende regeling strategisch personeelsbeleid, begeleiding starters en thuiszitters
Aanvullende regelingen leerlingendaling
Subsidies (regelingen)
Stichting Kennisnet (basissubsidie) po, vo,
mbo
Regeling zomerscholen vo
Nieuwe leerweg
Inhaal- en ondersteuningsprogramma’s
Extra hulp voor de klas
Overige subsidies
Opdrachten
Opdrachten
Sneltesten
Bijdragen aan agentschappen
Dienst Uitvoering Onderwijs
Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
College voor Toetsen en Examens
SLOA: onderwijs ondersteunende instellingen
Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
GRAZ (ECML) en PISA
Ontvangsten

8.763.926
8.617.017

35.000
35.000

8.798.926
8.652.017

17.648
17.487
0

17.648
17.487
0

107.234
4.540
156.664

107.234
4.540
156.964

19.240
9.000
12.000
0
56.000
60.424
136.895
7.095
129.800
54.096
54.096
44.358
4.380
39.978
280
280
7.391

300
300

0

10.500
10.500
1.500
300
1.200
0
0

Mutatie
2022

Mutatie
2023

Mutatie
2024

Mutatie
2025

19.540
9.000
12.000
0
56.000
60.424
136.895
7.095
129.800
64.596
64.596
45.858
4.680
41.178
280
280
7.391

1
Over de Incidentele suppletoire begrotingen moet nog gestemd worden. Kamerstukken II 2020/21, 35 682; Kamerstukken II 2020/21, 35 696; Kamerstukken II 2020/21, 35 716.

Toelichting
Het financieel instrument Bekostiging wordt incidenteel verhoogd met
€ 35,0 miljoen. Deze middelen zijn ter compensatie van scholen en
personeel voor de extra werkzaamheden die ontstaan door de uitbreiding
van het examenrooster en de extra herkansing voor leerlingen.
Het financieel instrument Bijdrage aan agentschappen wordt incidenteel
verhoogd met € 10,5 miljoen. Dit zijn middelen voor de extra uitvoeringskosten van de DUO.
Het financieel instrument Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s wordt incidenteel
verhoogd met € 1,5 miljoen. Dit zijn middelen voor de extra uitvoeringskosten van Cito en het CvTE.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 739, nr. 2

5