Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

20 361

Suriname

Nr. 147

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 augustus 2011
Graag bied ik u hierbij de reactie aan naar aanleiding van de tijdens de
Begrotingsbehandeling in december 2010 gedane toezegging om u te
informeren over de relatie Nederland–Suriname, alsmede de stand van
zaken met betrekking tot de Toescheidingsovereenkomst.
SAMENVATTING
•

•

•

De gedeelde geschiedenis, de gemeenschappelijke taal en de sociale
netwerken tussen Nederland en Suriname vormen de basis voor een
blijvende sterke verwevenheid tussen de beide samenlevingen.
Nederland blijft in de toekomst een zakelijke en betrokken relatie met
Suriname nastreven, tenzij dit door ontwikkelingen niet meer mogelijk
zou zijn.
De overheid doet waar mogelijk een stap terug, maar blijft wel
samenwerking, uitwisseling van contacten en kennis tussen beide
samenlevingen faciliteren. De samenwerking op het gebied van
overheid tot overheid richt zich met name op de thema’s:
– Rechtsstaat en Veiligheid
– Handel en Economie
– Cultuur, Onderwijs, Volksgezondheid en Sport
– Milieu, Water en Klimaat
Toescheidingsovereenkomst: Nederland staat klaar voor vervolgoverleg met Suriname, maar is in deze geen vragende partij. Zolang de
overeenkomst niet is opgezegd is deze onverkort geldig.

TOELICHTING
De Republiek Suriname
Op 25 november 2010 vierde de Republiek Suriname haar 35-jarig
bestaan. Suriname telt ongeveer 490 000 mensen verdeeld over een
aantal bevolkingsgroepen. De omvangrijkste bevolkingsgroepen zijn de
creolen, marrons, hindoestanen, Javanen en Chinezen; aangevuld met de

kst-20361-147
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 20 361, nr. 147

1

oorspronkelijke inheemse bevolking en een groeiend aantal Brazilianen en
Guyanezen.
Suriname is een middeninkomensland. Het Bruto Nationaal Product
bedroeg in 2010 US$ 3,3 miljard1 (152e economie op de wereldranglijst).
De economie van Suriname is sterk afhankelijk van grondstoffen. De
export van bauxiet loopt terug, maar is nog steeds van belang voor de
Surinaamse economie. De export van goud en aardolie is in de afgelopen
jaren snel gestegen. Hoewel dat bijdraagt aan de overheidsinkomsten
kampt de regering met een tekort aan begrotingsmiddelen, niet in de
laatste plaats door het zeer forse ambtenarenapparaat. De regering
Bouterse heeft in het eerste kwartaal van 2011 monetaire en fiscale
maatregelen getroffen om macro-economische stabiliteit te behouden.
Hoewel de Surinaamse regering zich ten doel heeft gesteld het investeringsklimaat te verbeteren, zijn de resultaten daarvan nog niet zichtbaar.
Volgens het Doing Business Report van de Wereldbank is het investeringsklimaat in Suriname niet gunstig (161e positie).
Suriname is zich in de afgelopen jaren steeds meer gaan richten op de
regio. Zo is Suriname lid geworden van CARICOM2, UNASUR3 en OAS4.
De bilaterale betrekkingen met buurlanden als Brazilië, Guyana,
Venezuela, Cuba en Frankrijk (Frans Guyana), maar ook met de herkomstlanden China en India, worden aangehaald. Er wordt vooral ingezet op
samenwerking op economisch gebied. Met plannen voor de bouw van
een brug naar Guyana en de aanleg van een weg naar Brazilië zou op
termijn het isolement van Suriname op het Zuid-Amerikaanse continent
moeten worden doorbroken.
De Surinaamse markt is klein en vanwege de geografische ligging lastig te
ontsluiten. Door deze beperkingen is het relatieve belang van de
Surinaamse economie in de regio en daarbuiten beperkt. Naast grondstoffendelving zijn ook infrastructurele projecten van belang. Het voordeel
voor het Nederlandse bedrijfsleven ten opzichte van andere landen is de
gemeenschappelijke taal en het netwerk tussen Nederland en Suriname.
Verwevenheid van de Nederlandse en Surinaamse samenlevingen

1

Gegevens afkomstig uit CIA World Factbook.
CARICOM staat voor Caribbean Community
and Common Market.
3
UNASUR staat voor Unie van ZuidAmerikaanse Naties.
4
OAS staat voor Organisation of American
States.
2

Nederland en Suriname hebben een bijzonder relatie. Meer dan 300 jaar
geschiedenis verbindt beide landen. De gedeelde geschiedenis, de
gemeenschappelijke taal en de sociale netwerken tussen beide landen
vormen de basis voor een blijvende sterke verwevenheid tussen de beide
samenlevingen. Vooral de laatste jaren heeft deze verwevenheid voor een
forse toename van initiatieven en activiteiten gezorgd, met name op
terreinen als taal, cultuur, onderwijs, sport, gezondheidszorg, landbouw,
milieu en huisvesting. Dit heeft niet alleen geleid tot een verbreding van
de relatie maar ook tot een vermaatschappelijking; een betrokkenheid van
een veelvoud van actoren uit zeer diverse onderdelen van beide samenlevingen.
Het personenverkeer tussen Nederland en Suriname is intensief: over en
weer vindt familie- en vriendenbezoek plaats, Nederlanders met een
Surinaamse achtergrond keren terug naar Suriname, Nederlandse
toeristen brengen een bezoek aan Suriname, Nederlandse studenten
lopen stage in Suriname en Surinamers studeren in Nederland. De
Surinaamse gemeenschap in Nederland (ongeveer 350 000 personen) is
zeer betrokken bij de Surinaamse bevolking (ongeveer 490 000 personen)
en de ontwikkelingen in Suriname. Er gaat jaarlijks een belangrijke
geldstroom van Nederland naar huishoudens in Suriname (€ 200 miljoen
in 2009) en steeds vaker starten Surinaamse Nederlanders een bedrijf in
Suriname.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 20 361, nr. 147

2

Aan de hand van vier thema’s (rechtsstaat en veiligheid; handel en
economie; cultuur, onderwijs, volksgezondheid en sport; milieu, water en
klimaat) zal de verwevenheid van beide samenlevingen verderop in deze
notitie worden uitgewerkt.
Verdragsmiddelen
Bij het onafhankelijk worden van Suriname heeft Nederland omgerekend
€ 1,6 miljard aan hulp toegezegd, de zogeheten verdragsmiddelen. Deze
middelen hebben lange tijd de bilaterale relatie gekleurd. Afhankelijk van
de politieke ontwikkelingen in Suriname werd deze hulp geregeld
stilgelegd en ook in de periodes waarin dat niet het geval was, zorgde de
besteding van de verdragsmiddelen voor veel discussie. Beide landen
kwamen in 2005 overeen de brede OS1-relatie binnen vijf jaar af te
bouwen. Dit heeft langer geduurd, mede vanwege de hoeveelheid
resterende verdragsmiddelen, de omvang van de absorptiecapaciteit van
Suriname en het belang van een effectieve en doelmatige besteding.
Inmiddels is voor alle verdragsmiddelen een bestemming gevonden.
Hierdoor ontstond ruimte voor een andere relatie met Suriname. Een
relatie die uitgaat van de begrippen «zakelijk, betrokken, gelijkwaardig».2
Daarnaast gaat het om een verdere vermaatschappelijking van de
onderlinge contacten. Niet langer gaat het om relaties van overheid tot
overheid, maar veeleer om relaties van maatschappij tot maatschappij.
Uitgangspunt is dat Suriname belangrijk blijft voor Nederland, zowel
vanwege de historische verbondenheid als de aanwezigheid van een
grote Surinaamse gemeenschap in Nederland. Deze steeds verdergaande
vermaatschappelijking van de contacten tussen beide landen wordt door
Nederland ondersteund. Met het oprichten van de Twinningfaciliteit
Suriname – Nederland in 2008 stelde Nederland financiële middelen (€ 12
miljoen, looptijd vier jaar) beschikbaar ter stimulering van de samenwerking tussen Nederlandse en Surinaamse particuliere organisaties op
het vlak van bijvoorbeeld taal, cultuur, onderwijs en gezondheidszorg. In
de Twinningfaciliteit staan kennisuitwisseling en capaciteitsopbouw
centraal. Een van de doelstellingen van de evaluatie van de Twinningfaciliteit die thans wordt uitgevoerd, is na te gaan of de faciliteit heeft
bijgedragen aan de versterking van het maatschappelijk middenveld in
Suriname.
Verwachting is dat in 2012/2013 alle Verdragsmiddelen zullen zijn besteed.
In maart 2011 is de Surinaamse overheid op de hoogte gebracht van het
voornemen om de OS-partnerschapsrelatie met Suriname in het kader
van de herziening van het Nederlands ontwikkelingsbeleid3 te beëindigen.
Recente politieke ontwikkelingen

1

OS = ontwikkelingssamenwerking.
2
In 2004 verscheen de beleidsnotitie «Een
rijke relatie (TK 20 361, nr. 116). Deze notitie
was de eerste aanzet tot de verwezenlijking
van een nieuwe moderne relatie tussen
Nederland en Suriname, waarbij het streven
naar gelijkwaardigheid, zakelijkheid en
betrokkenheid voorop stond. Een brief aan de
Tweede Kamer van 25 januari 2008 (TK 20 361,
nr. 128) is een verdere uitwerking van dit
streven. Onderhavige notitie is een vervolg op
de stukken uit 2004 en 2008 en maakt
beleidskeuzes passend in het huidige
regeringsbeleid.
3
Focusbrief Ontwikkelingssamenwerking TK
32 605, nr. 2 d.d. 18 maart 2011.

In 2010 vonden belangrijke politieke ontwikkelingen plaats. Op 25 mei
2010 werden verkiezingen gehouden in Suriname. De uitkomst ervan
heeft geleid tot een omwenteling in het Surinaamse politieke landschap.
De NDP van Desire Delano Bouterse werd de grootste partij en vormde
een coalitie met de A-combinatie en de Volksalliantie. De verkiezing van
D.D. Bouterse tot president van Suriname heeft de relatie met Suriname
onder druk gezet, aangezien hij in 2000 in Nederland is veroordeeld tot
een gevangenisstraf van 11 jaar vanwege drugshandel. In het strafproces
dat zich richt op de achtdecembermoorden is D.D. Bouterse hoofdverdachte. Ook dit gegeven is van invloed op de bilaterale relatie met
Suriname.
In reactie op de verkiezing van Bouterse tot president krijgt de politieke
relatie met Suriname vorm binnen het onderstaande kader:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 20 361, nr. 147

3

•

•
•
•
•

Nederland respecteert de uitslag van de democratische verkiezingen in
Suriname, en de daaruit volgende keuze van het parlement voor Desi
Bouterse tot president.
Nederland beoordeelt de Surinaamse regering op haar benoemingen,
beleidsvoornemens en beleidsdaden.
Met president Bouterse worden contacten onderhouden op basis van
functionele noodzaak.
Nederland blijft een zakelijke en betrokken relatie met Suriname
nastreven, tenzij dit door ontwikkelingen niet meer mogelijk zal zijn.
Nederland blijft inzetten op een verdere vermaatschappelijking van de
relatie tussen beide landen.

Toekomstige relatie met Suriname
In Suriname onderscheidt Nederland zich vanwege de gemeenschappelijke taal, het gedeelde cultureel erfgoed, de uitgebreide sociale netwerken
die beide landen met elkaar verbinden en de daaruit voortkomende
wederzijdse belangen. Deze aspecten zijn bepalend voor de thematische
keuzes voor het beleid ten aanzien van Suriname. Binnen dit kader staan
zakelijkheid en samenleving centraal. De regering zet in op die gebieden
waarin Nederland sterk is en waaruit beide landen voordeel putten.
De overheid doet waar mogelijk een stap terug. Wel blijft Nederland
samenwerking, uitwisseling van contacten en kennis tussen de beide
samenlevingen faciliteren. Stimulering van deze maatschappelijke
contacten vindt plaats vanuit de Twinningfaciliteit Suriname – Nederland,
de economische bedrijvigheid tussen de landen en het cultuur- en
sportbeleid. In welke vorm de Twinningfaciliteit in de toekomst wordt
voortgezet, zal mede worden beslist door de uitkomsten van de evaluatie
van de huidige Twinningfaciliteit. Het eindrapport van de evaluatie is naar
verwachting eind 2011 beschikbaar.
Uitgaand van bovenstaande zet de regering, waar het gaat om samenwerking op het gebied van overheid tot overheid, in op de volgende
thema’s:
1. Rechtsstaat en Veiligheid
2. Handel en Economie
3. Cultuur, Onderwijs, Volksgezondheid en Sport
4. Milieu, Water en Klimaat.
Rechtsstaat en Veiligheid
De vervlechting van de Nederlandse en de Surinaamse samenlevingen en
het intensieve personenverkeer tussen de landen speelt zich af op tal van
terreinen die positief bijdragen aan het welzijn en de welvaart van beide
landen. Echter, een deel van de contacten leidt ook tot illegale en strafbare
handelingen. De georganiseerde criminaliteit is actief in onder andere
drugshandel, mensenhandel en witwassen van geld. Daarnaast komt het
voor dat personen zich schuldig maken aan moord, doodslag of ernstige
mishandeling, en pogen zich aan rechtsvervolging te onttrekken door zich
in het andere land te vestigen.
De afgelopen jaren heeft Nederland bijgedragen aan de versterking van
het Surinaamse politie- en justitie-apparaat. Een belangrijk deel van het
sectorprogramma Rechtsbescherming & Veiligheid is met Verdragsmiddelen gefinancierd, en er zijn intensieve samenwerkingsverbanden
ontstaan tussen Nederlandse en Surinaamse instellingen in deze sector.
Nederlandse instanties als het ministerie van Veiligheid en Justitie met
inbegrip van de Raad voor de rechtspraak, het Openbaar Ministerie, de
Dienst Justitiële Inlichtingen, het Nederlands Forensisch Instituut en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 20 361, nr. 147

4

Korps Landelijke Politie Diensten, alsmede het ministerie van BZK met
inbegrip van de Immigratie en Naturalisatiedienst, de Dienst Terugkeer en
Vertrek maar ook de Koninklijke Marechaussee en Douane hebben goede
relaties opgebouwd met hun Surinaamse counterparts en hebben hun
zusterorganisaties versterkt met technische assistentie en soms met
bijdragen aan concrete projecten. De goede samenwerking met Nederland
op dit gebied komt mede voort uit het feit dat het Surinaamse rechtssysteem grotendeels op Nederlands recht is gebaseerd. Door het
intensieve personenverkeer tussen beide landen, wordt tevens nauw
samengewerkt op het gebied van het bestrijden van illegale migratie.
Ook bij drugsbestrijding werken beide landen samen. Afgesproken is dat
zolang de drugssmokkel via het luchtverkeer niet daalt tot een
aanvaardbaar laag niveau, de controles doorgaan. Zoals aangegeven in
een eerdere Kamerbrief (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 20 361,
nr. 141) zouden effectieve controles op J.A. Pengel Airport de
100%-controle op Schiphol overbodig kunnen maken. Nederland levert
aan Suriname training en materieel om die controles te verbeteren. De
aanvoer van drugs uit Suriname is nog steeds zodanig dat continuering
van de controles noodzakelijk is.
Toekomstige inzet
Bevordering van de internationale stabiliteit, rechtsorde en veiligheid en
het bestrijden van criminaliteit, de handel in verdovende middelen en de
terugkeer van illegaal in Nederland verblijvende onderdanen zijn
prioriteiten van het Nederlands kabinet. Het is daarom een Nederlands
belang om de samenwerking met Suriname op het gebied van justitie en
politie te continueren. Een stabiel en veilig Suriname met een goed
functionerende rechtsstaat, zorgt ervoor dat het intensieve personenverkeer tussen beide landen kan blijven bestaan. Ook heeft Nederland
profijt bij goede detentiefaciliteiten in Suriname. Niet alleen als essentieel
onderdeel van een goed functionerende justitieketen, maar ook omdat
onder de gevangenen zich Nederlanders bevinden. Op het gebied van
terugkeer werken de landen samen om onderdanen zonder rechtmatig
verblijf over en weer terug te nemen. Onderdeel van deze samenwerking
is ook dat voldoende waarborgen worden geschapen voor een goed
nazorgtaject voor onderdanen die (gedwongen) terugkeren.
Nederland stimuleert dat Suriname toetreedt tot het verdrag van de Raad
van Europa inzake de overbrenging van gevonniste personen, hetgeen
niet alleen mogelijk maakt dat deze personen hun straf in eigen land
kunnen uitzitten maar ook dat beide landen onderdanen aan elkaar
uitleveren.
Net als elders zal Nederland ook in Suriname het mensenrechtenbeleid
implementeren, waaronder vrouwen- en homo-emancipatie.
Handel en economie
In Suriname zijn naar verhouding weinig grote Nederlandse investeerders
actief. Toch realiseert een aantal Nederlandse bedrijven een belangrijk
deel van de omzet in Suriname. Nederlandse bedrijven zijn actief in
infrastructurele projecten, zoals de bouw van bruggen, havens, dijken, de
rehabilitatie van de luchthaven en drinkwaterboring en -zuivering.
Plannen van de Surinaamse regering voor infrastructurele werken bieden
kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven. Verder kan de ontwikkeling
van de agrarische sector eveneens de nodige kansen bieden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 20 361, nr. 147

5

Ondanks de bescheiden omvang van de handels- en investeringsstromen
tussen Nederland en Suriname heeft het Nederlandse bedrijfsleven
traditioneel interesse in Suriname. Door de gemeenschappelijke taal, het
lagere loonniveau, de beschikbaarheid aan gekwalificeerd kader en het
gunstige tijdsverschil met Nederland profileert Suriname zich steeds meer
als outsource-bestemming voor onder meer ICT diensten, financiële en
administratieve werkzaamheden, medische dienstverlening en omvangrijke callcenter activiteiten. Daarnaast kan Suriname ook als springplank
dienen naar de CARICOM-markt.
Het bedrijfsleven toont een bovengemiddelde interesse in het bedrijfsleveninstrumentarium van de Nederlandse overheid. Het merendeel van de
ondernemers dat overweegt om in Suriname zaken te doen, is van
Surinaamse afkomst en MKB’er. Vaak wegen persoonlijke omstandigheden zwaar mee in hun beslissing om in Suriname te gaan ondernemen.
Toekomstige inzet
De Nederlandse Ambassade in Paramaribo assisteert het Nederlands
bedrijfsleven ter plaatse. De ambassade zal kansen en marktniches
signaleren, assistentie verlenen bij het ontplooien van activiteiten op de
Surinaamse markt en bij het initiëren en uitvoeren van collectieve
handelspromotionele activiteiten. Waar relevant zal voor Nederlandse
bedrijven economische diplomatie worden ingezet. Inzet van bedrijfsleveninstrumentarium blijft belangrijk om zo de Nederlandse
MKB-ondernemer te stimuleren om de kansen op de Surinaamse markt te
benutten. Daarbij zal in het bijzonder worden ingezet op de Nederlandse
expertise op het gebied van water
Cultuur, Onderwijs, Volksgezondheid en Sport
Cultuur, Onderwijs, Volksgezondheid en Sport zijn bij uitstek gebieden
waarbinnen beide samenlevingen elkaar opzoeken. Suriname is als jonge
natie op vele manieren verbonden met Nederland. Beide landen delen een
stuk geschiedenis, de taal en veel gebruiken en gewoonten. Uit een intern
door de ambassade uitgevoerde inventarisatie uit 2009, blijkt dat van de
ruim 500 in kaart gebrachte samenwerkingsverbanden, ongeveer een
derde zich op het gebied van onderwijs en educatie bevindt. Nederlandse
culturele en educatieve instellingen als de Gerrit Rietveld Academie, het
Tropenmuseum Junior, Centrum voor de Beeldende Kunst Rotterdam,
Nationaal Archief, de Hogeschool Gorinchem, zijn enkele van die actieve
spelers in Suriname. Daarnaast leveren Nederlandse scholen jaarlijks
ongeveer 1 600 studenten die stage lopen in Suriname. In 2009/2010
studeerden achthonderd Surinamers aan een Nederlandse universiteit of
Hoger Onderwijsinstelling.
Op het gebied van sport hebben Nederland en Suriname voor de periode
2007–2010 een Samenwerkingsprotocol (MoU) opgesteld. Op basis
hiervan is een Plan van aanpak Sportprojecten gemaakt, dat onlangs
budgettair neutraal is verlengd tot eind 2011. Er wordt ingezet op
doelgroepen voor wie sport eerder onbereikbaar was (kinderen uit
kansarme buurten, mensen met een beperking en meisjes en leefgemeenschappen in het verre binnenland), op talentontwikkeling en op het
vormgeven van een huis voor de sport. De sportactiviteiten worden ook
aangegrepen om voorlichting op het gebied van gezondheid en doping te
geven.
Ook voor het ondersteunen van lokale activiteiten binnen het Sport en OS
programma is het MoU Sport leidend. Bekende Nederlandse sporters van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 20 361, nr. 147

6

Surinaamse afkomst als Clarence Seedorf, Edgar Davids, Ilonka Elmonts
en Letitia Vriesde spelen een positieve rol in de samenwerking tussen de
landen.
Toekomstige inzet:
Het is de intentie van de Nederlandse regering om samenwerking,
uitwisseling van contacten en kennis tussen de beide samenlevingen op
de gebieden van Cultuur, Onderwijs, Volksgezondheid en Sport verder te
stimuleren. Ontmoeting en samenwerking tussen personen en instellingen uit beide landen verdiepen en bevorderen de positieve relatie
tussen Nederland en Suriname. Interculturele samenwerking draagt bij
aan de vorming van een jong en kritisch kader. In het kader van de
internationalisering en globalisering in het onderwijs is het belangrijk om
uitwisselingsprogramma’s tussen beide landen te stimuleren.
De afgelopen jaren heeft Nederland ingezet op de ontwikkeling van de
culturele infrastructuur van Suriname. De komende jaren zal vooral de
culturele uitwisseling centraal staan. Een belangrijk aandachtsgebied blijft
het behoud en beheer van het gemeenschappelijk cultureel erfgoed.
Suriname is een van de zogenaamde herkomstlanden en is voor
Nederland wat betreft cultureel erfgoed een belangrijk land. Nederland zet
in op de ontsluiting en verbetering van de toegankelijkheid van gemeenschappelijk cultureel erfgoed. In 2010 is een start gemaakt met de
overdracht van Surinaamse archieven die liggen opgeslagen bij het
Nationaal Archief in Den Haag. Nederland en Suriname zijn overeengekomen dat de overdracht in een periode van zeven jaar zal plaatsvinden
en dat de stukken in Nederland worden hersteld en gedigitaliseerd
voordat ze aan Suriname worden overgedragen.
Op het gebied van sport staan deskundigheidsbevordering en capaciteitsversterking centraal. De verschillende sportinitiatieven die de afgelopen
periode zijn ontwikkeld, worden duurzaam gemaakt met de opzet van
regionale en landelijke competities. Actief zal worden ingezet op
deelname aan sport voor mensen met een beperking. Dit draagt bij aan de
acceptatie van deze doelgroep in de samenleving. Speciale aandacht krijgt
het binnenland aangezien sport daar zeer effectief ingezet kan worden als
ontwikkelingsinstrument voor de gemeenschappen, zoals de emancipatie
van vrouwen en meisjes. Via het Sport en OS-programma wordt onder
andere de naschoolse opvang in combinatie met sport, buurtsportontwikkeling en sportontwikkeling in het binnenland ondersteund. De coaches
die binnen het ambassadeprogramma worden opgeleid zijn buurtwerkers,
sportleraren en onderwijzers.
Milieu, Water en Klimaat
Suriname is rijk aan natuurlijke hulpbronnen als bos, water, biodiversiteit
en mineralen. Milieudegradatie vindt in beperkte mate plaats vanwege
onder andere de lage bevolkingsdruk en de ontoegankelijkheid van het
binnenland. Dit neemt niet weg dat de druk op het milieu wel steeds meer
toeneemt als gevolg van economische ontwikkeling, met als potentieel
gevaar: ontbossing, watervervuiling, kustdegradatie en kwikvergiftiging.
Het laaggelegen kustgebied is gevoelig voor de gevolgen van klimaatverandering en zeespiegelstijging.
In internationaal verband profileert Suriname zich als een bosrijk land dat
claimt recht te hebben op fondsen voor duurzaam bosbeheer/ bosbehoud
(REDD+). Ook zet Suriname in op technologische ondersteuning vanuit
derde landen. De afgelopen decennia is de Nederlandse ondersteuning

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 20 361, nr. 147

7

voornamelijk gericht geweest op het behoud van biodiversiteit, duurzaam
bosbeheer en ondersteuning bij het formuleren van klimaatbeleid.
Nederland werkt op het gebied van natuurbescherming samen met het
World Wildlife Fund Guianas. Het huidig samenwerkingsverband loopt
eind 2011 af. Het programma behelst verschillende componenten
waaronder beheer van beschermde gebieden, kleinschalige goudwinning,
duurzaam bosbeheer, zoetwaterbeheer, bescherming van species
(soorten) en milieu-educatie.
Toekomstige Inzet:
Voor de periode juli 2011–juni 2016 heeft het World Wildlife Fund (WWF)
Guianas een Strategisch Plan opgesteld met een territoriaal en marien
programma. In het programma is aandacht voor bijvoorbeeld duurzaam
bosbeheer in het kader van het terugdringen van de CO2-uitstoot,
biodiversiteitbeheer en zoetwaterbescherming. Bezien zal worden in
hoeverre de Nederlands-Surinaamse samenwerking op deze beleidsterreinen kan worden gecontinueerd, waarbij speciale aandacht zal
uitgaan naar de watersector en bosbeheer. Ook wil het WWF Guianas,
samen met het ministerie van EL&I een bijdrage leveren aan een
duurzaam visserijbeleid in Suriname.
De financiële toezegging (EURO 1,5 miljoen) van november 2009 door de
toenmalige regering in de Tweede Kamer voor co-financiering van het
zogenaamde Guiana Shield Facility staat nog steeds. Een voorstel wordt
voor eind 2011 verwacht.
Toescheidingsovereenkomst1
Zoals door u bij motie verzocht volgt tot slot hieronder de stand van zaken
betreffende de Toescheidingsovereenkomst.
De Toescheidingsovereenkomst werd in 1975 gesloten tussen Nederland
en Suriname met als primair doel de toekenning van nationaliteit te
regelen van Nederlanders van Surinaamse afkomst. Nu dat doel reeds
lang geleden is bereikt, is nog slechts artikel 5 lid 2 en 3 van de overeenkomst van belang, waarin wordt bepaald dat personen die onder de
werking van de Toescheidingsovereenkomst vallen (een groep Nederlanders van Surinaamse afkomst) krachtens de overeenkomst het recht
hebben te allen tijde met hun gezin onvoorwaardelijk tot de Republiek
Suriname te worden toegelaten en daar in alle opzichten als Surinamer te
worden behandeld.

1
Ref. Motie Van Bommel 32 500, V nr. 86,
Begrotingsbehandeling 14/15 december 2010.

Suriname heeft aangegeven de Toescheidingsovereenkomst te willen
beëindigen. Eenzijdige opzegging van deze overeenkomst is verdragsrechtelijk echter niet mogelijk. Beëindiging is wel mogelijk in onderling
overleg tussen beide partijen. Naar aanleiding van de Surinaamse wens
tot beëindiging zijn derhalve enkele jaren geleden onderhandelingen
gestart. Inzet van de onderhandelingen is te komen tot een interpretatief
protocol bij artikel 5 lid 2 en 3 van de Toescheidingsovereenkomst, dat de
rechten van personen die onder de werking van de Toescheidingsovereenkomst vallen, moet borgen en tegelijkertijd tegemoet komt aan een aantal
bezwaren, dat aan Surinaamse kant leeft. Deze onderhandelingen,
vooralsnog op ambtelijk niveau, hebben tot nu toe niet tot overeenstemming geleid. Er is op dit moment geen nieuwe datum voor een
volgend overleg vastgesteld. Nederland staat klaar voor dit vervolgoverleg met Suriname, maar is in deze geen vragende partij. Zolang de
overeenkomst niet is opgezegd is deze immers onverkort geldig.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 20 361, nr. 147

8

Nederland is tegen beëindiging van de Toescheidingsovereenkomst zo
lang de rechten die Surinaamse Nederlanders aan de Toescheidingsovereenkomst kunnen ontlenen niet voldoende zijn gewaarborgd. Het gaat
daarbij met name om artikel 5 lid 2 en 3. Nederland heeft evenwel begrip
voor het feit dat Suriname bepaalde grondwettelijke rechten, zoals actief
en passief kiesrecht, wil voorbehouden aan personen met de Surinaamse
nationaliteit. Waar het gaat om bijvoorbeeld rechten met betrekking tot
reizen en het verwerven van grond dienen deze echter onverkort
gewaarborgd te blijven. Nederland zal dit standpunt actief blijven
uitdragen.
De minister van Buitenlandse Zaken,
U. Rosenthal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 20 361, nr. 147

9