Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

268
Vragen van de leden Sneller (D66) en Gijs van Dijk (PvdA) aan de
Minister-President en de Ministers van Economische Zaken en Klimaat, voor
Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media en van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over de aanbesteding van fotografieopdrachten (ingezonden
23 september 2021).
Antwoord van Minister Rutte (Algemene Zaken), mede namens de Ministers
van Economische Zaken en Klimaat, voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en
Media en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (ontvangen 12 oktober 2021).
Vraag 1
Welke datum heeft u als doel gesteld om de inschrijvingen voor de Europese
aanbesteding van de fotografiediensten te openen?1
Antwoord 1
Volgens de huidige planning wordt de aanbesteding eind oktober/begin
november gepubliceerd. Op grond van de huidige planning worden de
inschrijvingen in december verwacht en geopend. Deze planning is echter
nog niet definitief.
Vraag 2
Hoeveel van de aanbesteedde 39 fotografen hebben aangegeven dat zij last
hadden van de administratieve lasten binnen de huidige wijze van aanbesteden?
Antwoord 2
Een aanzienlijk deel van de 39 fotografen in de huidige raamovereenkomst,
grofweg één derde, heeft in communicatie met het Ministerie van Algemene
Zaken (mondeling en/of schriftelijk) aangegeven last te hebben van de
administratieve verplichtingen in de huidige raamovereenkomst en/of heeft
aangegeven de aanbestedingsprocedure zelf als (zeer) belastend te hebben
ervaren.

1

ah-tk-20212022-268
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Zie eerdere schriftelijke vragen: Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2018–2019, nrs. 3881
en 3880.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Vraag 3
Waarop baseert u de stelling dat de betrokken fotografen de administratieve
lasten zo bezwaarlijk vinden dat zij liever via een bureau zouden willen
werken?
Antwoord 3
In de beantwoording van de eerdere Kamervragen over deze aanbesteding
heb ik toegelicht dat het aanbesteden aan individuele fotografen voor hen
heeft geleid tot veel administratieve lasten en dat dit, naast de juridische
houdbaarheid, een rol heeft gespeeld bij de keuze voor een nieuwe opzet.
Vraag 4
Wat zijn de opties om binnen de huidige manier van aanbesteden de
administratieve lasten te verlichten?
Antwoord 4
Ik ga er vanuit dat met de «huidige manier van aanbesteden» wordt bedoeld
de manier van aanbesteden die heeft geleid tot de huidige raamovereenkomst met 39 fotografen.
Binnen die manier van aanbesteden is het niet mogelijk om de administratieve lasten voor fotografen genoemd in het antwoord op de kamervragen 3,
4, 6, 7 en 9 d.d. 9 juni 2021 (kenmerk 2021Z10261) substantieel te verminderen. Bij die opzet zullen individuele fotografen immers altijd de last van het
zelfstandig doorlopen van een Europese aanbesteding dragen en zelf
geconfronteerd worden met inkoopprocessen en -systemen van afzonderlijke
rijksorganisaties. In de nieuwe opzet worden deze lasten door het bureau
gedragen, omdat het bureau er tussen zit. Dit geldt eveneens voor bepaalde
administratieve lasten bij de uitvoering van opdrachten in verband met
portretrecht en AVG en onder meer het gemetadateerd aanleveren van foto’s,
die door het bureau zullen worden gedragen.
Voor de goede orde wijs ik nog op dat het Ministerie van Algemene Zaken,
als aanbestedende dienst, de wettelijk plicht heeft de administratieve lasten
bij het tot stand komen van aanbestedingsplichtige overeenkomsten (zoals de
onderhavige raamovereenkomst) zo veel mogelijk te beperken, zie artikel 1.6
Aanbestedingswet 2012.
Vraag 5
Kunt u een indicatie geven van het verschil tussen het huidige gehanteerde
tarief voor fotografen en het te verwachten toekomstige tarief dat bij de
fotografen terecht komt?
Antwoord 5
Het uurtarief in de nieuwe raamovereenkomst zal naar alle waarschijnlijkheid
€ 109 bedragen, voor elk uur dat een fotograaf op locatie foto’s neemt. Dit is
inclusief tijd die wordt besteed aan nabewerking, die niet apart in rekening
mag worden gebracht.
In de huidige raamovereenkomst bedraagt het uurtarief € 117. Dat is inclusief
nabewerking, maar ook inclusief overige taken die in de nieuwe situatie door
het bureau worden uitgevoerd, zoals planning, administratie, gehele
metadatering en aanlevering.
Vraag 6
Stelt u een maximum aan het deel van het tarief dat naar het tussenbureau
zal gaan in plaats van naar de fotografen?
Antwoord 6
Het uurtarief genoemd in het antwoord op vraag 5 komt volledig ten goede
aan de ingezette fotograaf. Het bureau mag per opdracht een vaste vergoeding in rekening brengen bij de opdrachtgever, die volledig ten goede komt
aan het bureau. Deze vergoeding aan het bureau staat los van het tarief dat
volledig aan de fotograaf toekomt.
Vraag 7
Op welke manier wilt u een redelijk uurtarief garanderen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 7
Het uurtarief wordt voorgeschreven in de aanbesteding en kan niet door het
bureau worden gewijzigd.
Vraag 8
Ziet u aanbestedingen via grote bureaus door de rijksoverheid (bijvoorbeeld
bij tolken) als een succes? Zo ja, wat zijn de succescriteria? Zo nee, welke
lessen zijn daaruit te trekken in de aanbesteding van de fotografieopdrachten?
Antwoord 8
In verschillende branches wordt aanbesteed via (bemiddelings)bureaus, denk
(naast de door u bedoelde aanbesteding voor tolk- en vertaaldiensten)
bijvoorbeeld ook aan aanbestedingen voor inhuur van personeel via
intermediairs en aanbestedingen via brokers voor ict-producten. Vanwege
uiteenlopende kenmerken van deze markten/branches en de zeer verschillende eisen en wensen vanuit de aanbestedende diensten, zijn hieruit geen
algemene succescriteria te formuleren of lessen te trekken voor de onderhavige aanbesteding. Voor elke dienst die moet worden aanbesteed vindt een
eigenstandige afweging plaats op basis van informatie over de markt en de
eisen en wensen van deelnemende opdrachtgevers.
Vraag 9
Wie van de betrokken partijen heeft er voordeel van de nieuwe wijze van
aanbesteden? Kunt u dat per betrokken partij toelichten?
Antwoord 9
De nieuwe wijze van aanbesteden heeft voordelen voor zowel fotografen als
opdrachtgevers. Fotografen krijgen te maken met minder administratieve
lasten (zie ook het antwoord op vraag 3) en kunnen gedurende de looptijd
van de raamovereenkomst toetreden tot de poule. Opdrachtgevers worden
door het bureau ondersteund in de keuze voor de best passende fotograaf en
worden onder andere ontlast met betrekking tot correcte toepassing van de
AVG, het portretrecht en intellectuele eigendomsrechten.
Vraag 10
Deelt u de mening dat een aanbesteding via één groot bureau ervoor kan
zorgen dat dit bureau marktmacht naar zich toe kan trekken ten opzichte van
de fotografen en daardoor de prijs kan bepalen?
Antwoord 10
Nee. Zie ook het antwoord op vraag 5 en 6.
Vraag 11
Op welke wijze kunt u garanderen dat de opdracht ook echt open staat voor
het midden- en kleinbedrijf en collectieven van fotografen en niet als
natuurlijk bij de grootste speler van Nederland terecht komt?
Antwoord 11
De aanbesteding is zo ingericht dat het voor een brede kring aan fotografen
mogelijk zal zijn fotografieopdrachten te verwerven via de poule. Daarnaast is
het voor collectieven van fotografen mogelijk de rol van bureau te vervullen,
mits deze collectieven aan bepaalde eisen en wensen voldoen. Deze eisen en
wensen zullen worden gepubliceerd in de aanbestedingsstukken. Er worden
in de aanbesteding geen ervaringseisen gesteld aan het bureau die deelname
aan de aanbesteding door nieuwe collectieven of bureaus onmogelijk maken.
Vraag 12
Welke eisen mag en moet het bureau wat u betreft aan de poule van
fotografen stellen om wel of niet in te stappen?
Antwoord 12
De eisen die het bureau kan stellen aan fotografen zullen proportioneel en
laagdrempelig zijn. In ieder geval moeten de fotografen die willen toetreden
tot de poule voldoende ervaring hebben met fotografieopdrachten vergelijkbaar met de typen/soorten fotografieopdrachten die onderdeel uitmaken van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

deze raamovereenkomst. Deze eisen worden in de aanbestedingsstukken
nader toegelicht.
Vraag 13
Kunt u voorbeelden geven van de kwaliteits- en selectiecriteria die u wilt
gaan stellen voor de poule van fotografen? Zijn deze criteria anders dan u
zou stellen bij het ongeclusterd aanbesteden van de fotografieopdrachten?
Antwoord 13
Bij het selecteren van fotografen voor de poule moet het bureau (naast het
voldoen aan bepaalde eisen door de fotografen, zie antwoord op vraag 12) in
ieder geval rekening houden met de gewenste geografische spreidingen en
de kwaliteit van het portfolio van de fotograaf. Op hoofdlijnen zouden dit ook
criteria zijn die door de aanbestedende dienst zouden worden meegewogen
indien sprake zou zijn van het rechtstreeks aanbesteden aan individuele
fotografen. Deze criteria worden gepubliceerd in de aanbestedingsstukken.
Vraag 14
Kunt u nader toelichten wat u bedoelt met «in het licht van de juridische
houdbaarheid van deze wijze van aanbesteden is gekozen voor een nieuwe
opzet?» Welke elementen van de oude wijze van aanbesteden zouden
eventueel juridisch niet houdbaar zijn?
Antwoord 14
Indien sprake is van een raamovereenkomst met meerdere partijen dient in
uitgangspunt nadere concurrentiestelling plaats te vinden (een zogenaamde
«mini-competitie», oftewel: een mini-aanbesteding) voor het verstrekken van
concrete opdrachten (art. 2.143 lid 2 en 2.47 lid 2 Aanbestedingswet 2012). De
huidige raamovereenkomst voor fotografiediensten betreft een raamovereenkomst met meerdere partijen/fotografen, maar gaat uit van het verstrekken
van opdrachten zonder nadere concurrentiestelling, omdat nadere concurrentiestelling per fotografieopdracht onmogelijk zou zijn vanwege de doorlooptijd en de onevenredige lasten daarvan voor zowel fotografen als opdrachtgevers. AZ wenst deze wijze van aanbesteden niet te herhalen, omdat deze op
gespannen voet staat met de aanbestedingsregels. Ook lijkt het Ministerie
Algemene Zaken met die manier van aanbesteden niet optimaal invulling te
geven aan de verplichting op grond van artikel 1.6 Aanbestedingswet 2012
om als aanbestedende dienst de administratieve lasten zo veel mogelijk te
beperken (zie ook het antwoord op vraag 4).
Vraag 15
Heeft er interdepartementaal overleg plaatsgevonden over het op deze
manier aanbesteden van fotografieopdrachten en wat zijn daarbij de adviezen
en inbreng geweest van de andere departementen?
Antwoord 15
Er heeft interdepartementaal overleg plaatsgevonden – onder andere in de
Voorlichtingsraad en op individuele basis – met toekomstige gebruikers van
de nieuwe raamovereenkomst. Hun adviezen en inbreng richtten zich met
name op het realiseren van geografische spreiding in de poule, het beschermen van de positie van de fotograaf en het borgen van diversiteit in de
poule. Deze adviezen en inbreng zijn meegenomen in de aanbesteding.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4