Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2660
Vragen van het lid Beckerman (SP) aan de Minister van Economische Zaken
over het bericht dat gemeenten hun aandelen Eneco verkopen (ingezonden
18 augustus 2017).
Antwoord van Minister Kamp (Economische Zaken) (ontvangen 7 september
2017).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht dat gemeenten hun aandelen Eneco
in de verkoop gooien?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe oordeelt u over het verkopen van deze publieke belangen in de
energievoorziening? Deelt u de mening dat een belangrijke taak zoals de
energievoorziening en de verduurzaming daarvan in publieke handen dient te
blijven?
Antwoord 2
Voor een aantrekkelijk investeringsklimaat dat bijdraagt aan een CO2-arme
energievoorziening is het nodig dat de overheid zorg draagt voor de juiste
randvoorwaarden, opererend vanuit een langetermijnvisie. De overheid
bevordert de kosteneffectieve energietransitie met een samenhangend pakket
aan maatregelen en kaders.
Met de implementatie van de Wet onafhankelijk netbeheer (Won) is geregeld
dat de gas- en elektriciteitsnetten in publieke handen moeten blijven. Hiermee
is de onafhankelijkheid van het netbeheer wettelijk gewaarborgd. Dit draagt
bij aan een betrouwbare netinfrastructuur en concurrentie op leverings- en
groothandelsmarkten en hiermee aan de betaalbaarheid van elektriciteit en
gas. De betrokken gemeenten zijn en blijven dus eigenaar van hun aandelen
in de beheerder van de lokale elektriciteits- en gasnetwerken. Met het behoud
van onafhankelijk netbeheer in publiek eigendom is het belang van de
Nederlandse consument beschermd.

1

ah-tk-20162017-2660
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

Trouw, 15 augustus 2017, https://www.trouw.nl/democratie/moeten-de-gemeenten-hunaandelen-eneco-houden-~aa4e8083/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Naast de wettelijke borging van de onafhankelijkheid van netbeheer, stelt de
rijksoverheid in het publiek belang regels aan het functioneren van de
elektriciteitsmarkt, de gasmarkt en de warmtemarkt. Deels gebeurt dit op
basis van Europese Richtlijnen en Verordeningen. Deze regelgeving is van
kracht op de in de verschillende markten opererende productie- en leveringsbedrijven, ongeacht wie de eigenaar is van die bedrijven.
Ten behoeve van de verduurzaming van de energievoorziening zijn Europese
afspraken gemaakt, nationale doelstellingen gesteld en wordt een breed
instrumentarium ingezet om deze doelstellingen te halen. Enkele voorbeelden
hiervan zijn de instrumenten SDE+, de Energie-investeringsaftrek en ook
afspraken als het Energieakkoord en Green Deals dragen hieraan bij.
De huidige aandeelhouders van Eneco, de 53 gemeenten, buigen zich nu over
de vraag of ze hun eigendom in Eneco als commercieel productie- en
leveringsbedrijf willen houden. Het is aan de aandeelhouders van Eneco is
om te besluiten of zij afstand willen doen van hun aandelen.
Vraag 3
Hoe ziet u in dit licht de wereldwijde terugdraaiing van privatisering,
waaronder ook Duitse energiebedrijven?2
Antwoord 3
Het artikel van Trouw waarnaar wordt verwezen, is gebaseerd op het rapport
van The Transnational Institute getiteld «Reclaiming Public Services, how
cities and citizens are turning back privatisation». Er wordt ingegaan op
voorbeelden vanuit de gehele wereld waarbij gemeenten activiteiten in onder
meer afval, gezondheidszorg, de watervoorziening, elektriciteitsnetwerken en
energieproductie (deels weer) in publieke handen namen. De focus van het
rapport ligt op lokaal niveau en de rol van steden. De parallel tussen dit
rapport en een eventuele verkoop van Eneco die ik zie, is dat het in beide
gevallen gaat om een afweging op lokaal niveau van de vraag of het bezien
vanuit publieke belangen al dan niet wenselijk is om een bedrijf of dienst in
publieke handen te hebben of om de publieke belangen op een andere
manier te borgen.
Verder heb ik in mijn brief van 29 juni 2015 aan de Kamer n.a.v. het arrest
van de Hoge Raad inzake de wet onafhankelijk netbeheer er melding van
gemaakt dat in Duitsland een aantal malen is overwogen een regionaal
netwerk weer door de lokale overheid te laten beheren en te ontkoppelen van
de grote energieconcerns. Er is een precedent in Hamburg waar het
energienetwerk van het geïntegreerde energiebedrijf is aangekocht door de
deelstaat. In Nederland zijn de regionale elektriciteitsnetwerken en gasnetwerken al in publieke handen.
Vraag 4
Ziet u mogelijkheden om bestaande initiatieven voor publieke energievoorzieningen die worden opgezet door inwoners te ondersteunen en uit te breiden?
Kunt een toelichting geven?
Antwoord 4
Met onder meer de salderingsregeling en de postcoderoos regeling (regeling
verlaagd tarief) ondersteunt het kabinet dat lokaal duurzame elektriciteit
wordt opgewekt. Voor de salderingsregeling geldt dit uitsluitend voor
productie achter de meter van de kleinverbruiker. Met mijn brief van 12 juli
(Kamerstuk 31 239, nr. 263) heb ik u op de hoogte gebracht van het onderzoek dat ik heb gedaan naar de toekomst van de salderingsregeling. Voor de
postcoderoos regeling dient een VvE of coöperatie te beschikken over een
lokale gezamenlijke productie-installatie en ontvangen de leden van de
coöperatie een korting op hun energierekening. Een beslissing over de
toekomst van deze instrumenten is aan een volgend kabinet.

2

Trouw 23 juni 2017, https://www.trouw.nl/samenleving/privatisering-wordt-wereldwijd-weervolop-teruggedraaid~a6589cd2/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Vraag 5
Deelt u de zorg dat met de verkoop van de aandelen de energietransitie
vertraging dreigt op te lopen, omdat er minder invloed uit te oefenen valt op
geprivatiseerde bedrijven die ook heel andere belangen hebben dan het
behalen van klimaatdoelen? Kunt een toelichting geven?
Antwoord 5
Eneco levert, net zoals vele andere bedrijven, organisaties, overheden en
burgers, een goede bijdrage aan de energietransitie. De doelstellingen met
betrekking tot de energietransitie en het reduceren van de uitstoot van CO2
staan vast en zijn niet afhankelijk van individuele bedrijven. Ook het
instrumentarium om de energietransitie te ondersteunen is – zoals bij vraag 2
aangegeven – aanwezig. Ook voor eventuele nieuwe eigenaren of aandeelhouders van Eneco is de energietransitie een gegeven en binnen deze
transitie zullen ze hun strategie en bedrijfsvoering verder moeten ontwikkelen.
Vraag 6
Hoe oordeelt u over de signalen dat Eneco zelf ook de gevolgen van de
verkoop vreest en het liefst de aandelen in publieke handen zou willen
houden?3
Antwoord 6
Ik vind het aan de aandeelhouders, in dit geval de gemeenten, om te bepalen
of zij hun aandeelhouderschap van Eneco voort willen zetten, welke
randvoorwaarden ze stellen aan het vervreemden van hun aandelen en ook
om goed contact te onderhouden met Eneco over het proces.
Vraag 7
Deelt u de zorg van vakbond CNV dat met de verkoop van de aandelen banen
op de tocht komen te staan, gezien het verlies van werkgelegenheid na de
verkoop van Essent en Nuon?4 Kunt een toelichting geven?
Antwoord 7
Of er effecten zullen zijn op de werkgelegenheid, positief of negatief, en op
welke termijn en hoe groot deze eventueel zullen zijn, is momenteel niet te
zeggen.
In het consultatiedocument van de aandeelhouderscommissie Eneco wordt
rekenschap gegeven van mogelijke effecten op de werkgelegenheid. Hierin is
de mate waarin een bieder bereid is duidelijkheid te geven over de gevolgen
voor de werkgelegenheid, arbeidsvoorwaarden en vestigingslocaties en de
mate waarin in een eventueel sociaal plan wordt voorzien als beoordelingscriterium opgenomen.

3

Trouw, 15 augustus 2017, https://www.trouw.nl/democratie/moeten-de-gemeenten-hunaandelen-eneco-houden-~aa4e8083/
4
Nu.nl, http://www.nu.nl/economie/4873904/vakbond-cnv-vreest-verlies-van-banen-bij-verkoopeneco.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3