Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

33 835

Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
(NVWA)

Nr. 215

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 6 april 2023
De vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft een
aantal vragen voorgelegd aan de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit over de brief van 13 december 2022 inzake het Jaarplan
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit 2023 (Kamerstuk 33 835, nr.
213).
De Minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 3 april 2023.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Geurts
De griffier van de commissie,
Jansma

kst-33835-215
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

1

1
Wat is de reden dat handhavingsinstanties geen toegang hebben tot
informatie van het Rijk over de dieraantallen in veestallen? Gaat het
hierbij om de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) of de
omgevingsdiensten, of beide?1
Antwoord
De NVWA en RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) hebben als
bevoegde autoriteit toegang tot de data in het centrale systeem voor de
identificatie en registratie van dieren (I&R) in het kader van de handhaving
I&R. Zij kunnen dus informatie raadplegen over dieraantallen. De
omgevingsdiensten zijn geen toezichthouder in het kader van I&R en
hebben daardoor geen toegang tot de data
Er bestaat geen algemene grondslag voor het verstrekken van de
gevraagde informatie. Wel is het mogelijk een verzoek te doen om hier
toegang tot te krijgen. Dan wordt er een verenigbaarheidstoets uitgevoerd
om na te gaan of de gegevens verstrekt kunnen worden.
In dit geval heeft de Omgevingsdienst gevraagd de betreffende data met
hen te delen in verband met de controle op dieraantallen zoals
opgenomen in omgevingsvergunningen. Uitgezocht wordt of en op welke
wijze de data, waaronder persoonsgegevens, met omgevingsdiensten
gedeeld kunnen worden.
2
Gaat het bij deze genoemde informatie over de dieraantallen om cijfers uit
de gecombineerde opgave, die veehouders zelf jaarlijks aan Rijksdienst
voor Ondernemend Nederland (RVO) doorgeven? Met welk doel wordt
deze informatie verzameld?
Antwoord
Bij deze informatie gaat het om gegevens die houders in het kader van
I&R registreren bij RVO. De primaire doelstelling van I&R is traceerbaarheid in het belang van diergezondheid. Daarnaast zijn onder meer
volksgezondheid en dierenwelzijn belangrijke doelstellingen.
3
Klopt het in het algemeen dat handhavingsinstanties geen toegang
hebben tot de informatie van het Rijk over dieraantallen of gold dit alleen
in het specifieke geval dat beschreven is in het genoemde artikel?
Antwoord
Handhavingsinstanties hebben ieder eigen verantwoordelijkheden.
Aansluitend bij die verantwoordelijkheden hebben zij toegang tot
relevante data. In het genoemde artikel gaat het over de handhaving op
omgevingsvergunningen door de omgevingsdiensten. De data over
dieraantallen zijn niet in het kader van die doelstellingen ingewonnen.
4
Op welke manier kunnen handhavingsinstanties (NWVA en omgevingsdiensten) controleren of het daadwerkelijke aantal dieren in de stal het
vergunde aantal niet overschrijdt en hiertegen optreden als dat wel het
geval is?
Antwoord
1

Omroep Gelderland, 27 november 2022, «Hoeveel dieren staan er in de stal? Ministerie gaat
gegevens mogelijk toch delen» (https://www.gld.nl/nieuws/7810906/hoeveel-dieren-staan-er-inde-stal-ministerie-gaat-gegevens-mogelijk-toch-delen)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

2

Handhavingsinstanties hebben ieder eigen verantwoordelijkheden. De
NVWA voert controles uit in het kader van I&R-regelgeving. Omgevingsdiensten zijn verantwoordelijk voor de controle op het maximum aantal
dieren in het kader van omgevingsvergunningen. Het is aan de
omgevingsdiensten om te bepalen hoe binnen de daartoe bestaande
mogelijkheden vorm wordt gegeven aan de handhaving. Uitgezocht wordt
of en op welke wijze I&R-data met omgevingsdiensten gedeeld kunnen
worden.
5
Hoeveel bedrijven onder «verscherpt toezicht» (VeTo) waren er in 2022 bij
het domein Dierenwelzijn?
Antwoord
In 2022 waren er in totaal 45 primaire bedrijven (met diersoorten grazers
(rund, schaap, geit, paard), varkens en vleeskuikens) die op enig moment
onder verscherpt toezicht vielen. Tijdens een kalenderjaar vindt er in- en
uitstroom plaats binnen het traject «verscherpt toezicht».
6
Bij hoeveel bedrijven onder VeTo zijn er in 2022 (her)inspecties uitgevoerd? Hoeveel daarvan waren akkoord of niet akkoord?
Antwoord
De analyse van de inspecties die in 2022 zijn uitgevoerd is gaande; de data
zijn pas kort geleden beschikbaar gekomen. Inspectieresultaten zullen,
zodra de analyse gereed is, op de NVWA website worden gepubliceerd. Ik
verwacht dat deze in het tweede kwartaal van 2023, rondom de
aanbieding van de verantwoordingsstukken van de NVWA, gepubliceerd
zijn. Ik zal de Tweede Kamer het antwoord dan alsnog toesturen.
7
Wat waren in 2022 de criteria voor het aanmerken van bedrijven als
VeTo-bedrijven?
Antwoord
De criteria voor het aanmerken van bedrijven als VeTo2-bedrijven zijn voor
primaire bedrijven met grazers en varkens anders dan bij vleeskuikens.
Een primair bedrijf waar grazers of varkens worden gehouden, wordt
onder verscherpt toezicht gesteld als het bedrijf structureel niet naleeft.
Dit is het geval indien:
1. Een «entreecontrole» voor verscherpt toezicht niet-akkoord is.
Een dergelijke «entreecontrole» voor verscherpt toezicht vindt plaats
indien bij inspecties op het bedrijf minimaal drie inspecties nietakkoord zijn bevonden binnen de afgelopen twee jaar en deze
niet-akkoorden leidden tot de opmaak van rapport(en) van bevindingen en/of processen-verbaal; of
2. Een bedrijf bij een (eerste) inspectie een ernstige dierenwelzijnssituatie
laat zien.
Voor het verscherpt toezicht traject dat van toepassing is voor vleeskuikenbedrijven geldt:
1. Er vindt een fysieke controle plaats indien bij drie voorgaande
inspecties niet-akkoorden zijn bevonden binnen de afgelopen twee jaar en
deze niet-akkoorden leidden tot de opmaak van rapport(en) van bevindingen en/of processen-verbaal.
2

Verscherpt Toezicht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

3

Bij in totaal vijf niet akkoord bevindingen in twee jaar tijd wordt het bedrijf
onder verscherpt toezicht gesteld.
2. Indien een bedrijf bij een (eerste) inspectie een ernstige dierenwelzijnssituatie laat zien kan het bedrijf direct onder verscherpt worden gesteld.
Bij vleeskuikens worden afwijkende criteria gehanteerd in verband met de
verhoogde toezichtintensiteit bij vleeskuikenbedrijven middels administratieve controles op afstand en middels welzijnscontroles in het slachthuis,
waarbij o.a. wordt gekeken naar voetzoollaesies.
8
Hoeveel «risicobedrijven» waren er in de jaren 2019, 2020, 2021 en 2022
bij het domein Dierenwelzijn?
Antwoord
In de tabel hieronder vindt u het aantal risicobedrijven in de jaren 2019
t/m 2022.
Jaartal

Aantal risicobedrijven

2019
2020
2021
2022

93
103
29
19

Tot 2019 werd de term «aandachtsbedrijf» gebruikt voor bedrijven waar
sprake was van terugkerende dierenwelzijnsproblemen. Het ontbreken
van voldoende objectieve criteria om een bedrijf als aandachtsbedrijf aan
te merken, heeft geleid tot een verandering in werkwijze. Vanaf 2019
wordt de term «risicobedrijf» gebruikt binnen het toezicht op primaire
bedrijven met grazers (runderen, schapen, geiten en paarden) en werd
ook verscherpt toezicht ingevoerd. Dit sluit beter aan bij het risicogericht
werken van de NVWA. De jaren 2019 en 2020 dienden als een overgangsperiode in werkwijze; vanaf 2021 is enkel de inspectiehistorie (aantal niet
akkoord bevonden inspecties en daarbij opgemaakte rapporten en
processen-verbaal) gebruikt om bedrijven aan te merken als risicobedrijf.
Dit verklaart de afname van het aantal bedrijven dat als dusdanig wordt
aangemerkt vanaf 2021.
9
Bij hoeveel «risicobedrijven» zijn er in de jaren 2019, 2020, 2021 en 2022
(her)inspecties uitgevoerd? Hoeveel daarvan waren akkoord of niet
akkoord?
Antwoord
In onderstaande tabellen vindt u het aantal risicobedrijven waar inspecties
zijn uitgevoerd en de aantallen inspecties welke akkoord of niet akkoord
bevonden zijn in de jaren 2019 t/m 2021.
Jaartal

Aantal risicobedrijven waar inspecties zijn
uitgevoerd

2019
2020
2021

Jaartal

2019

69
46
21

Aantal inspecties bij
risicobedrijven

Waarvan akkoord

Waarvan niet akkoord

111

44

67

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

4

Jaartal

2020
2021

Aantal inspecties bij
risicobedrijven

Waarvan akkoord

Waarvan niet akkoord

64
24

40
13

24
11

De analyse van de inspecties die in 2022 zijn uitgevoerd is gaande, de data
zijn pas kort geleden beschikbaar gekomen. Inspectieresultaten zullen,
zodra de analyse gereed is, op de NVWA website worden gepubliceerd. Ik
verwacht dat deze in het tweede kwartaal van 2023, rondom de
aanbieding van de verantwoordingsstukken van de NVWA, gepubliceerd
zijn. Ik zal de Tweede Kamer dit deel van het antwoord dan alsnog
toesturen.
10
Wat waren in de jaren 2019, 2020, 2021 en 2022 de criteria voor het
aanmerken van bedrijven als «risicobedrijven»?
Antwoord
De term risicobedrijf wordt alleen gebruikt in het toezicht op houders van
runderen, schapen, geiten en/of paarden, niet bij andere diersoorten.
Sinds 2020 worden bedrijven aangemerkt als risicobedrijf wanneer er de
afgelopen twee jaar twee of drie niet-akkoord inspecties op dierenwelzijn
waren, waarbij een rapport van bevindingen en/of proces verbaal als
interventie is opgelegd. De laatste inspectie bij deze bedrijven was niet
akkoord of er ligt nog een last op dit bedrijf. De jaren 2019 en 2020 waren
overgangsjaren waarin ook bedrijven met minder niet-akkoord inspecties
als risicobedrijf zijn aangemerkt.
11
Hoeveel van de 308 aandachtsbedrijven uit 2018, per jaar uitgesplitst, zijn
in de jaren 2019, 2020, 2021 en 2022 niet als VeTo-bedrijven of «risicobedrijven» aangemerkt? Hoeveel van de 308 aandachtsbedrijven uit 2018 zijn
vanaf 2019 geen enkele keer meer als VeTo-bedrijven of «risicobedrijven»
aangemerkt?
Antwoord
In de tabel hieronder vindt u het aantal aandachtsbedrijven dat niet als
VeTo- of risicobedrijf aangemerkt is in de jaren 2019 t/m 2022.
Jaartal

Aandachtsbedrijven niet als VeTo- of risicobedrijf aangemerkt

2019
2020
2021
2022

230
245
277
281

In de periode van 2019 tot en met 2022 zijn 188 van de 308 in 2018 als
aandachtsbedrijf gekwalificeerde bedrijven niet als VeTo- of risicobedrijf
aangemerkt. Deze bedrijven kunnen wel in het reguliere toezicht geïnspecteerd zijn, bijvoorbeeld naar aanleiding van een melding of in een project.
12
Op welke wijze houdt de NVWA zicht op de redenen waarom dierenartsen
de NVWA verlaten?
Antwoord
De NVWA houdt zicht op de vertrekredenen van alle medewerkers,
waaronder dierenartsen, door het voeren van exitgesprekken. Daarnaast

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

5

worden er in het reguliere contact tussen leidinggevende en dierenartsen
zaken besproken over redenen om te blijven of te vertrekken. Verder zijn
er onderzoeken naar arbeidsmarktimago, organisatie-analyses en
medewerker tevredenheidsonderzoeken.
13
Aan welke bepalingen of eisen uit de Europese wet- en regelgeving wordt
op dit moment nog niet voldaan, gezien het feit dat met het extra geld dat
in het coalitieakkoord is uitgetrokken voor versterking van de NVWA
veelal wordt ingezet op het kunnen voldoen aan Europese wet- en
regelgeving?
Antwoord
In 2020 is in een onderzoek naar de balans tussen taken en middelen van
de NVWA (Kamerstuk 33 835, nr. 171) geconstateerd dat er risico’s zijn op
het gebied van EU-conformiteit. In dit onderzoek, dat als referentiekader
wordt gehanteerd, is vastgesteld dat er 4 taken zijn met een structurele
weerslag op EU-conformiteit ten gevolge van ontoereikende capaciteit. Dit
deed zich voor binnen de domeinen Dierlijke bijproducten, Meststoffen en
Vis Duurzaamheid. Voor 3 van deze taken bleek uit eerdere EU audits dat
deze onder druk stonden. Het betreft het toezicht op gebruiksnormen in
het domein Meststoffen en het toezicht op de zeevisserij (zowel toezicht
op zee als toezicht op aanlanden).
Voor deze onderwerpen is versneld, dus al voor 2022 geïnvesteerd in het
op orde brengen van de capaciteit, zodat minimaal voorgeschreven
aantallen controles gehaald konden worden. Daarnaast is in 2022 met de
inzet van de middelen uit het coalitieakkoord aanvullend ingezet op het
oplossen van urgente problematiek bij het toezicht op onjuist gebruik van
biociden op agrarische bedrijven; het toezicht op bestemmingscontroles
bij import van dierlijke bijproducten, toezicht op het gebruik van biociden,
toezicht op uitbraken van plantenziektes en het meewerken aan verzoeken
tot strafrechtelijk onderzoek van het Europees Openbaar Ministerie. In de
beleidsvoorstellen uit de Voorjaarsnota van 1 juni 2022 (Kamerstuk
36 120-XIV, nr. 3) heb ik de Tweede Kamer over deze inzet geïnformeerd.
Voor VWS is vooral geïnvesteerd in het toezicht op het gebied van
productveiligheid en industriële productie.
14
Aan welke bepalingen of eisen uit de Europese wet- en regelgeving werd
vóór 2022 nog niet voldaan gezien het feit dat met het extra geld dat in het
coalitieakkoord is uitgetrokken voor versterking van de NVWA veelal
wordt ingezet op het kunnen voldoen aan Europese wet- en regelgeving?
Antwoord
Zie het antwoord op vraag 13.
15
Hoeveel extra capaciteit zal worden ingezet voor de bestrijding van
dierziekten die een structureel karakter hebben gekregen, zoals vogelgriep, en wat zal daarmee de totale NVWA-capaciteit zijn die daarvoor
wordt ingezet?
Antwoord
De NVWA zet vanuit verschillende directies medewerkers in om de
vogelgriep te bestrijden. Dit leidt tot overuren. Voor het jaar 2023 worden
de werkzaamheden met betrekking tot de bestrijding van vogelgriep
steeds meer als structureel werk beschouwd. Daarom zijn twee dierenartsen en drie uitzendkrachten aangenomen en zijn bepaalde werkzaamheden overgedragen aan andere instanties. Hiermee wordt beoogd dat er

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

6

minder overuren gemaakt hoeven te worden, zonder dat de bestrijding
vertraging oploopt. Daarnaast zijn er NVWA collega’s aangewezen die zich
bezig houden met de nafase van de uitbraken zoals het afgeven van
ontheffingen. Het maken van een raming van de totale benodigde
capaciteit blijft lastig, gegeven het onvoorspelbare karakter van uitbraken
van vogelgriep. De NVWA plant vooraf de benodigde beschikbaarheid uit
de diverse organisatie onderdelen, en zet deze zo flexibel mogelijk in om
uitbraken snel en efficiënt af te handelen.
16
Hoe zal het aangekondigde «intensieve toezicht» bij het transport van
landbouwhuisdieren worden vormgegeven in 2023? Zullen er meer
controles worden uitgevoerd dan in voorgaande jaren, wordt het toezicht
anders ingericht of zullen er andere maatregelen worden genomen?
Antwoord
In 2023 wordt het Verscherpt Toezicht op het onderwerp «dierenwelzijn
tijdens transport» nader ingevuld. VeTo heeft tot doel om vervoerders van
dieren die vaker dan incidenteel een overtreding plegen op het gebied van
dierenwelzijn, middels een gerichte aanpak tot naleving te dwingen.
Daarnaast wordt het komende jaar een aanpak ontwikkeld ter voorkoming
van het transporteren van niet-transportwaardige, einde-carrière dieren.
Bij deze aanpak worden de diverse schakels in de keten betrokken.
17
Hoe zal het aangekondigde «intensieve toezicht» bij slachthuizen worden
vormgegeven in 2023? Zullen er meer controles worden uitgevoerd dan in
voorgaande jaren, wordt het toezicht anders ingericht of zullen er
andersoortige maatregelen worden genomen?
Antwoord
De NVWA spreekt de slachthuizen erop aan om zelf proactief de verantwoordelijkheid voor voedselveiligheid, dierenwelzijn en diergezondheid te
blijven nemen, om zo het aantal overtredingen te minimaliseren. Dit doet
de NVWA niet alleen via repressief toezicht en gesprekken met de
branche, maar ook door passende handhavingscommunicatie. Voor
notoire overtreders is een VErscherpt TOezicht (VETO) aanpak ontwikkeld,
die in de 1e helft van 2023 verder geïmplementeerd wordt. Tijdens een
VETO traject wordt intensiever toezicht ingeregeld, en tijdens dit
toezichtstraject worden interventies gepleegd waar dit nodig is. Te denken
valt hierbij aan een corrigerende interventie als het (tijdelijk) verlagen van
de slachtsnelheid, ten behoeve van een adequate beheersing van het
slachtproces.
Daarnaast zal er in 2023 gewerkt worden aan een hechtere integratie van
de verschillende lagen van het toezicht op bedrijven, zodat de resultaten
van de audits een stevigere verankering krijgen in het operationele
toezicht. Op deze wijze is het mogelijk om voor een individueel slachthuis
een gerichtere focus in het toezicht aan te brengen, om de naleving op die
domeinen waar zich problemen voordoen te bevorderen.
18
Op welke wijze zal de ontwikkeling van incident-gedreven naar preventief
toezicht op dierenwelzijn worden vormgegeven, ofwel wat betekent dit
concreet?
Antwoord
De NVWA maakt een omslag van corrigerend en reactief, incident
gedreven toezicht (optreden na vaststellen van welzijnsproblemen) naar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

7

een preventieve en proactieve aanpak waar meer aandacht is voor het
voorkomen van welzijnsproblemen. Dit doet de NVWA door de oorzaak
van welzijnsproblemen te onderzoeken en daarbij te bezien of deze
oorzaken met toezichtinterventies kunnen worden gekeerd. Dit vraagt een
ketenbrede aanpak, waarbij continu benadrukt wordt dat het bedrijfsleven
zelf verantwoordelijk is. Dit krijgt mede gestalte in de ingezette ontwikkeling naar (meer) kennisgedreven en risicogericht toezicht, invulling van
de reflectieve functie en reguliere gesprekken met beleid, de sectoren in
de keten en NGO’s over (nieuwe) beleidsontwikkelingen zoals het
convenant dierwaardige veehouderij en de herziening van Europese
dierenwelzijnsregelgeving.
19
Welke naleefmetingen zijn er in 2022 in welke sectoren uitgevoerd en wat
waren daarvan de resultaten?
Antwoord
Ik ga ervan uit dat u hierbij doelt op de naleefmetingen in relatie tot
dierenwelzijn. Bij de primaire bedrijven is in 2022 een naleefmeting bij de
doelgroep melkvee gestart middels aselecte inspecties. Deze meting loopt
door in 2023, resultaten kunnen daarom nog niet worden gemeld en
zullen in 2024 worden gepubliceerd.
20
In welke sectoren staan er in 2023 naleefmetingen gepland?
Antwoord
Bij de primaire bedrijven staan in 2023 naleefmetingen bij de doelgroepen
kalkoenen, legkippen en varkens gepland. Tevens is een naleefmeting
gepland bij pluimvee in slachthuizen.
21
Wat is in 2023 de toezichtsintensiteit dierenwelzijn bij primaire bedrijven
(exclusief houders van gezelschapsdieren)?
Antwoord
De toezichtintensiteit wordt aan het eind van het jaar vastgesteld wanneer
bekend is hoeveel inspecties zijn uitgevoerd ten opzichte van de omvang
van de doelgroep. De toezichtintensiteit voor 2023 is dus bekend in 2024.
De toezichtintensiteit bij primaire bedrijven (exclusief houders van
gezelschapsdieren) was in 2022 voor diergezondheid 3,9% en voor
dierenwelzijn 3,5%.
22
Wat is in 2023 de toezichtsintensiteit diergezondheid bij primaire bedrijven
(exclusief houders van gezelschapsdieren)?
Antwoord
Zie het antwoord op vraag 21.
23
Hoe vaak is het in de afgelopen tien jaar voorgekomen dat de NVWA niet
heeft meegewerkt of niet kon meewerken aan verzoeken tot strafrechtelijk
onderzoek van het Europees Openbaar Ministerie?
Antwoord
Bij de NVWA zijn de afgelopen tien jaar geen zaken bekend waarbij de
NVWA niet heeft meegewerkt of niet kon meewerken aan verzoeken tot
strafrechtelijk onderzoek van het Europees Openbaar Ministerie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

8

24
Wat zijn de resultaten van de naleefmeting van kalkoenen, waarbij
gecombineerde inspecties op de onderwerpen dierenwelzijn en preventieve diergezondheid zijn uitgevoerd?
Antwoord
De naleefmeting bij kalkoenen is in 2022 niet uitgevoerd. Het was nodig
de hiervoor geplande toezichtcapaciteit in te zetten voor werving, selectie
en opleiden van nieuwe inspecteurs en voor de inzet bij incidenten.
25
Hoeveel controles van de luchtkwaliteit in varkensstallen hebben er in
2022 plaatsgevonden?
Antwoord
De analyse van de inspecties die in 2022 zijn uitgevoerd is gaande, de data
zijn pas kort geleden beschikbaar gekomen. Inspectieresultaten zullen,
zodra de analyse gereed is, op de NVWA website worden gepubliceerd. Ik
verwacht dat deze in het tweede kwartaal van 2023, rondom de
aanbieding van de verantwoordingsstukken van de NVWA, gepubliceerd
zijn. Ik zal de Tweede Kamer het antwoord dan alsnog toesturen.
26
Wat was de gemiddelde en wat was de hoogste sterfte bij koppels
vleeskuikens die door pluimveehouders met een bezettingsdichtheid van
meer dan 33 kg/m2 werden aangeleverd bij slachthuizen in 2020, 2021 en
2022?
Antwoord
Er is in de regelgeving geen verplichting tot centrale registratie van de
sterfte van vleeskuikens bij pluimveebedrijven. Wel zijn pluimveehouders
met een bezettingsdichtheid van meer dan 33 kg/m2 op grond van artikel
2.58, lid 1 Besluit houders van dieren, respectievelijk Richtlijn 2007/43/EG,
verplicht om bij elk koppel gegevens aan te leveren aan het slachthuis
over de mortaliteit. De slachthuisexploitant heeft de verplichting om de
aannemelijkheid van de juistheid van deze gegevens te verifiëren en te
registreren met vermelding van het pluimveebedrijf van herkomst en de
stal van het pluimveebedrijf. De NVWA-dierenarts houdt hier toezicht op,
maar de NVWA houdt hier geen registratie van bij.
27
Wat is het verplichte aantal controles van de Identificatie en Registratie
(I&R) bij runderen, schapen en geiten en hoeveel controles zijn er
uitgevoerd in 2018, 2019, 2020, 2021 en 2022?
Antwoord
Het controle-percentage voor bedrijven met runderen respectievelijk
schapen en geiten, is vastgelegd in Europese regelgeving, en is 3% van
het totaal aantal rundvee- respectievelijk schapen- en geitenbedrijven.
In onderstaande tabel is het verplichte aantal controles afgezet tegen het
aantal uitgevoerde (fysieke) inspecties.
Type bedrijf
Rundveebedrijven

Verplichting (3%)
Realisatie (aantal
inspecties)
Realisatie in %

2018

2019

2020

2021

974

968

943

934

504
1,6

908
2,8

469
1,5

678
2,2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

9

Type bedrijf
Schapen-/
geitenbedrijven

2018

2019

2020

2021

1.118

1.118

1.139

1.172

92
0,2

354
0,9

280
0,7

324
0,8

Verplichting (3%)
Realisatie (aantal
inspecties)
Realisatie in %

De onderrealisatie kan onder meer verklaard worden doordat de beperkt
beschikbare capaciteit in 2018 ook nodig was voor een onderzoek naar
meerlingen3 en in 2020 door de coronapandemie. In 2021 is de beperkt
beschikbare capaciteit onder meer ingezet op de handhaving op de
diergezondheidsvereisten van de Animal Health Regulation, die op
21 april 2021 in werking is getreden. Dit heeft onder meer zijn weerslag
gehad op I&R-inspecties.
In het coalitieakkoord zijn middelen beschikbaar gesteld om de balans
tussen de taken en middelen van de NVWA te herstellen, waaronder bij de
EU-verplichtingen. In 2022 is de NVWA direct gestart met het oplossen
van de meest urgente problematiek. De benodigde groei- en verbeterambitie vraagt een grote inzet van de NVWA. Tekorten van jaren zijn niet in
een keer weggewerkt. De verwachting is dat de inzet van deze middelen
zal leiden tot een hogere realisatie.
Inspectieresultaten van 2022 zullen, zodra de analyse gereed is, op de
NVWA website worden gepubliceerd. Ik verwacht dat deze in het tweede
kwartaal van 2023, rondom de aanbieding van de verantwoordingsstukken van de NVWA, gepubliceerd zijn. Ik zal de Tweede Kamer dit deel
van het antwoord dan alsnog toesturen.
Zie ook het antwoord op vraag 13.
28
Hoeveel Q-koorts inspecties zijn er uitgevoerd bij schapen- en geitenhouders in 2021 en 2022 en wat waren de resultaten?
Antwoord
In 2021 zijn er 9 risico-gerichte inspecties uitgevoerd bij locaties waar
schapen en/of geiten gehouden worden die voor het publiek toegankelijk
zijn (zogenoemde publieksbedrijven). Bij 8 inspecties is een niet-naleving
vastgesteld waarvoor 6 schriftelijke waarschuwingen en 2 rapporten van
bevindingen zijn opgemaakt. Vaakst voorkomende overtreding is het niet
(tijdig) uitvoeren van de (herhalings)vaccinatie.
Daarnaast zijn er in 2021 14 risico-gerichte inspecties uitgevoerd bij
melkgeiten- of schapenbedrijven; bij 10 inspecties is een niet-naleving
vastgesteld, waarvoor 4 schriftelijke waarschuwingen en 4 rapporten van
bevindingen zijn opgemaakt. Ook hier is de vaakst voorkomende
overtreding het niet (tijdig) uitvoeren van de (herhalings)vaccinatie.
Inspectieresultaten van 2022 zullen, zodra de analyse gereed is, op de
NVWA website worden gepubliceerd. Ik verwacht dat deze in het tweede
kwartaal van 2023, rondom de aanbieding van de verantwoordingsstukken van de NVWA, gepubliceerd zijn. Ik zal de Tweede Kamer dit deel
van het antwoord dan alsnog toesturen.
29

3

https://www.nvwa.nl/onderwerpen/runderen/ir-kalveren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

10

Hoeveel meldingen van het in gevaar brengen van de diergezondheid zijn
er in de afgelopen vijf jaar ontvangen uit andere lidstaten en hoeveel uit
derde landen?
Antwoord
De NVWA registreert het aantal meldingen maar houdt geen specifieke
registratie bij voor het aantal meldingen op het gebied van diergezondheid alleen. De NVWA zet zich in om beter zicht te krijgen op de aard
van de meldingen, waarbij in ieder geval onderscheid gemaakt wordt in
meldingen over diergezondheid, dierenwelzijn en administratieve
tekortkomingen.
30
Hoeveel meldingen van het op transport zetten van
niet-transportwaardige dieren zijn er in 2021 en 2022 ontvangen uit
andere lidstaten?
Antwoord
In 2021 zijn er 31 meldingen ontvangen over niet-transportwaardige
dieren uit een andere lidstaat; in 2022 waren dat 10 meldingen.
31
Welke definitie hanteert de NWVA voor achter de schermen gehouden
dieren in dierentuinen?
Antwoord
Dieren die in dierentuinen achter de schermen worden gehouden zijn
dieren die niet zichtbaar zijn voor het publiek.
32
Hoeveel dieren worden achter de schermen gehouden in dierentuinen en
waarom?
Antwoord
Hoeveel dieren achter de schermen worden gehouden, is bij de NVWA
niet bekend. Dierentuinen kunnen verschillende redenen hebben om
dieren achter de schermen te houden. Soms moet bijvoorbeeld een
verblijf worden verbouwd, of moeten dieren een aparte behandeling
ondergaan.
33
Hoeveel controles hebben er de afgelopen drie jaar, uitgesplitst naar jaar,
plaatsgevonden bij achter de schermen gehouden dieren in dierentuinen?
Hoeveel en welke overtredingen zijn hierbij geconstateerd, hoeveel
waarschuwingen zijn er gegeven en hoeveel boetes zijn er opgelegd?
Antwoord
De NVWA legt in haar systemen niet vast of een overtreding is geconstateerd bij een dier voor of achter de schermen. Zie ook het antwoord op
vraag 35.
34
Wordt het toezicht op dierentuinen het komende jaar geïntensiveerd? Zo
ja, waarom en op welke wijze?
Antwoord
Het toezicht op dierentuinen wordt het komende jaar niet geïntensiveerd;
de bevindingen geven hiertoe geen aanleiding.
35

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

11

Hoeveel controles hebben er in het afgelopen jaar plaatsgevonden bij
dierentuinen, uitgesplitst per dierentuin? Hoeveel overtredingen zijn
hierbij geconstateerd, hoeveel waarschuwingen zijn er gegeven en
hoeveel boetes zijn er opgelegd?
Antwoord
In 2022 hebben in totaal 41 controles plaatsgevonden bij 41 verschillende
vergunninghouders. 10 controles waren niet akkoord, waarvan 9 op basis
van het dierentuinbesluit, invasieve exoten verordening of op basis van
de CITES4-regelgeving. Bij één dierentuin heeft de NVWA een voornemen
tot een last onder dwangsom verzonden op het gebied van dierenwelzijn.
Alle rapporten zijn doorgezonden aan RVO, het verantwoordelijke
bestuursorgaan voor het dierentuinbesluit, de CITES-conventie en
invasieve uitheemse exoten.
36
Hoe vaak zijn controleurs van de NVWA het afgelopen jaar bedreigd,
geïntimideerd en/of mishandeld tijdens hun werkzaamheden door
werknemers van dierentuinen?
Antwoord
In het meldingensysteem van de NVWA komen de afgelopen vijf jaar geen
incidenten voor waarbij inspecteurs van de NVWA zijn bedreigd of
geïntimideerd door werknemers van dierentuinen, of waarbij werknemers
van dierentuinen geweld tegen hen hebben gebruikt.
37
Hoeveel meldingen van misstanden werden het afgelopen jaar gedaan
over het gebruik van exotische dieren met als voornaamste doel vermaak
(circussen, tv-programma’s, theater, dierentuin et cetera), hoeveel
dierenwelzijnsinspecties hebben plaatsgevonden in deze diercategorie en
wat waren daarbij de bevindingen en consequenties?
Antwoord
In 2022 zijn bij de NVWA 23 meldingen van misstanden binnengekomen
over optredens met dieren of dierentuinen. Bij drie meldingen is
aanleiding gezien om een inspectie uit te voeren. Dit betrof tweemaal
hetzelfde circus en eenmaal een dierentuin. De controle bij het circus is
akkoord bevonden; de controle bij de dierentuin niet. Hier is een
voornemen tot last onder dwangsom verstuurd. In 2023 is een herinspectie uitgevoerd. Bekeken wordt of er een definitieve last wordt
opgelegd of dat de overtredingen zijn opgeheven.
Een aantal meldingen is betrokken bij een reeds geplande inspectie. In
diverse gevallen was de melding onvoldoende concreet om ter inspectie
uit te zetten. Bij drie meldingen is aanleiding gezien om een directe
inspectie uit te voeren.
De term «exotische dieren» is overigens geen afgebakende definitie. Voor
het beantwoorden van deze vraag is gekeken naar diersoorten anders dan
landbouwhuisdieren, honden en katten en cavia’s en konijnen.
38
Welk percentage van binnenlandse diertransporten is gecontroleerd in
2022?
Antwoord

4

Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

12

Er vindt geen registratie plaats van het aantal binnenlandse transporten
door de NVWA. De NVWA heeft om die reden ook geen inzicht in het
gecontroleerde percentage.
39
Hoeveel overtredingen zijn geconstateerd bij diertransporten in 2022?
Hoeveel waarschuwingen zijn er gegeven en hoeveel boetes zijn er
opgelegd?
Antwoord
Inspectieresultaten over de aantallen overtredingen van 2022 zullen, zodra
de analyse gereed is, beschikbaar zijn. Ik verwacht deze resultaten
rondom de aanbieding van de verantwoordingsstukken van de NVWA. Ik
zal de Tweede Kamer het antwoord dan alsnog toesturen.
De aantallen gegeven waarschuwingen en opgelegde boetes bij diertransporten, geconstateerd bij de slachthuizen en tijdens exportcertificering,
zullen later in het jaar beschikbaar zijn.
40
Voor welke doeleinden worden zoveel paarden geïmporteerd vanuit
Argentinië, de Verenigde Staten en de Verenigde Arabische Emiraten?
Antwoord
De paarden uit deze landen worden geïmporteerd als geregistreerde
paardachtigen voor het doel fokken/productie.
41
Hoeveel controles zijn er in 2022 uitgevoerd op de geschiktheid van dieren
voor transport? Wat waren de bevindingen?
Antwoord
Inspectieresultaten over de aantallen overtredingen van 2022 zullen, zodra
de analyse gereed is, beschikbaar zijn. Ik verwacht deze resultaten
rondom de aanbieding van de verantwoordingsstukken van de NVWA. Ik
zal de Tweede Kamer het antwoord dan alsnog toesturen.
42
Hoeveel controles hebben de afgelopen drie jaar, uitgesplitst naar jaar,
plaatsgevonden bij fokkers van gezelschapsdieren? Hoeveel overtredingen zijn hierbij geconstateerd, hoeveel waarschuwingen zijn er
gegeven en hoeveel boetes zijn er opgelegd?
Antwoord
De inspecties die de NVWA uitvoert bij fokkers van gezelschapsdieren zien
specifiek toe op artikel 3.4 Besluit houders van dieren (fokken met
gezelschapsdieren).
In 2020 zijn er geen controles bij fokkers van gezelschapsdieren uitgevoerd in verband met de gestelde coronamaatregelen vanuit het kabinet.
Na het opstellen van een aanvullend ARBO-protocol zijn de controles naar
aanleiding van meldingen en handhavingsverzoeken in 2021 weer hervat.
In 2021 heeft de NVWA 15 controles uitgevoerd bij hondenfokkers, gericht
op artikel 3.4 Besluit houders van dieren. Daarbij zijn 6 overtredingen van
dit artikel vastgesteld. Dit betrof met name controles bij fokkers van
kortsnuitige honden. Tijdens controles wordt ook naar andere aspecten
gekeken zoals welzijn (onder andere huisvesting en verzorging) en
identificatie & registratie. In totaal hebben deze overtredingen geleid tot 2
mondelinge correcties, 8 schriftelijke waarschuwingen en 2 rapporten van
bevindingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

13

De analyse van de inspecties die in 2022 zijn uitgevoerd is gaande, de data
zijn pas kort geleden beschikbaar gekomen. Inspectieresultaten over 2022
zullen, zodra de analyse gereed is, op de NVWA website worden gepubliceerd. Ik verwacht dat deze in het tweede kwartaal van 2023, rondom de
aanbieding van de verantwoordingsstukken van de NVWA, gepubliceerd
zijn. Ik zal de Tweede Kamer dit deel van het antwoord dan alsnog
toesturen.
43
Hoeveel controles hebben in 2022 plaatsgevonden bij fokkers van
kortsnuitige honden? Hoeveel overtredingen zijn hierbij geconstateerd,
hoeveel waarschuwingen zijn er gegeven en hoeveel boetes zijn er
opgelegd?
Antwoord
De analyse van de inspecties die in 2022 zijn uitgevoerd is gaande, de data
zijn pas kort geleden beschikbaar gekomen. Inspectieresultaten over 2022
zullen, zodra de analyse gereed is, op de NVWA website worden gepubliceerd. Ik verwacht dat deze in het tweede kwartaal van 2023, rondom de
aanbieding van de verantwoordingsstukken van de NVWA, gepubliceerd
zijn. Ik zal de Tweede Kamer het antwoord dan alsnog toesturen.
44
Wanneer worden de uitkomsten verwacht van het onderzoek naar het
bestaande handhavingsinstrumentarium bij dierenwelzijnsovertredingen
door fokkers en de mogelijke toevoeging van zwaardere interventies als
schorsen en stilleggen van bedrijfsvoering?
Antwoord
Met het wetsvoorstel aanpak dierenmishandeling en dierverwaarlozing
van de Ministers van Justitie en Veiligheid en LNV (Kamerstuk 35 892)
wordt het toepassingsbereik van artikel 5.12 van de Wet dieren uitgebreid
door toevoeging van «het welzijn van het dier» als reden om maatregelen
te kunnen treffen. Wanneer dan het dierenwelzijn wordt geschaad –
bijvoorbeeld door slechte verzorging – kan op grond van dat wetsartikel
worden overgegaan tot geheel of gedeeltelijke sluiting van het bedrijf. Dit
wetsvoorstel is aanhangig bij de Tweede Kamer. Bij de implementatie van
deze uitgebreide maatregel uit het wetsvoorstel, bezie ik samen met de
NVWA wat de mogelijkheden zijn om dit instrument zo effectief en breed
mogelijk in te zetten, zodat bij (herhaalde) misstanden bij fokkerijen te
allen tijde direct een einde gemaakt kan worden aan de onveilige
omgeving voor alle aanwezige dieren.
45
Hoeveel controles hebben de afgelopen drie jaar, uitgesplitst naar jaar,
plaatsgevonden bij hondenshows? Hoeveel overtredingen zijn hierbij
geconstateerd, hoeveel waarschuwingen zijn er gegeven en hoeveel
boetes zijn er opgelegd?
Antwoord
In de registratiesystemen wordt niet specifiek bijgehouden of een
inspectie bij een hondenshow heeft plaatsgevonden. Het is daarom niet
bekend hoeveel controles de NVWA afgelopen drie jaar heeft verricht bij
hondenshows.
46
Welke inzet heeft de NVWA het afgelopen jaar getoond om het fokken van
kortsnuitige honden tegen te gaan?
Antwoord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

14

De inzet van de bij de NVWA beschikbare kennis en capaciteit heeft zich
vooral gericht op beheersing van het rabiësrisico bij huisdieren die met
hun ontheemde eigenaren uit Oekraïne naar Nederland zijn gekomen. De
inzet op het fokken van kortsnuitige honden is daardoor beperkt gebleven.
47
Welke inzet heeft de NVWA het afgelopen jaar getoond om het fokken van
de Bambino Sphynx tegen te gaan?
Antwoord
In 2022 is de focus op handhavingscommunicatie voor aanbieders van
katten doorgezet. Adverteerders van de katten Bambino Sfinx op
Marktplaats.nl hebben een naleefbrief ontvangen. Hierin staat uitgelegd
waarom er met dit type katten niet gefokt mag worden.
Daarnaast is er op de website NVWA een pagina toegevoegd die specifiek
gaat over het fokken met katten en wat hierbij de regels zijn.5
48
Welke inzet heeft de NVWA het afgelopen jaar getoond om het fokken van
de Munchkin kat tegen te gaan?
Antwoord
In 2022 is de focus op handhavingscommunicatie voor aanbieders van
katten doorgezet. Adverteerders van Munchkin katten op Marktplaats.nl
hebben een naleefbrief ontvangen. Hierin staat uitgelegd waarom er met
dit type katten niet gefokt mag worden.
Daarnaast is er op de website van de NVWA een pagina toegevoegd die
specifiek gaat over het fokken met katten en wat hierbij de regels zijn.6
49
Welke inzet heeft de NVWA het afgelopen jaar getoond om het fokken van
de Scottish Fold tegen te gaan?
Antwoord
In 2022 is de focus op handhavingscommunicatie voor aanbieders van
katten doorgezet. Adverteerders van Scottish Fold katten op Marktplaats.nl hebben een naleefbrief ontvangen. Hierin staat uitgelegd
waarom er met dit type katten niet gefokt mag worden.
Daarnaast is er op de website van de NVWA een pagina toegevoegd die
specifiek gaat over het fokken met katten en wat hierbij de regels zijn.7
50
Welke inzet heeft de NVWA het afgelopen jaar getoond om het fokken van
de Dwelf kat tegen te gaan?
Antwoord
De NVWA heeft het afgelopen jaar geen capaciteit ingezet om het fokken
van de Dwelf kat tegen te gaan. Dit type katten heeft mogelijk ook te lijden
onder hun (extreme) uiterlijke kenmerken, maar hier is tot op heden nog
onvoldoende onderzoek naar gedaan. Bovendien lijkt de Dwelf kat nog
5

https://www.nvwa.nl/onderwerpen/honden-en-katten/fokken-met-uw-hond-of-kat/fokken-metkatten
6
https://www.nvwa.nl/onderwerpen/honden-en-katten/fokken-met-uw-hond-of-kat/fokken-metkatten
7
https://www.nvwa.nl/onderwerpen/honden-en-katten/fokken-met-uw-hond-of-kat/fokken-metkatten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

15

niet heel vaak voor te komen in Nederland, in tegenstelling tot de Scottish
Fold. De NVWA zet de beschikbare capaciteit risicogericht in. Om
bovengenoemde redenen geeft de NVWA prioriteit aan de Scottish Fold.
51
Welke inzet heeft de NVWA het afgelopen jaar getoond om het fokken van
de Lykoi kat tegen te gaan?
Antwoord
De NVWA heeft het afgelopen jaar geen capaciteit ingezet om het fokken
van de Lykoi kat tegen te gaan. Dit type katten heeft mogelijk ook te lijden
onder hun (extreme) uiterlijke kenmerken, maar hier is tot op heden nog
onvoldoende onderzoek naar gedaan. Bovendien lijkt de Lykoi kat nog niet
heel vaak voor te komen in Nederland, in tegenstelling tot de Scottish
Fold. Zie verder het antwoord op vraag 50.
52
Hoeveel illegale evenementen met dieren (zoals honden- en hanengevechten) zijn de afgelopen drie jaar, uitgesplitst naar jaar en per soort
evenement, geconstateerd? Hoeveel overtredingen zijn hierbij geconstateerd, hoeveel waarschuwingen zijn er gegeven en hoeveel boetes zijn er
opgelegd?
Antwoord
De verantwoordelijkheid voor de handhaving op illegale evenementen,
zoals honden- en hanengevechten, ligt bij de politie. Er bestaat geen
unieke klasse voor illegale evenementen met dieren in het registratiesysteem van de politie, hierdoor is niet te herleiden hoeveel evenementen
zijn geconstateerd. De NVWA en Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming (LID) handhaven in principe niet op honden- en hanengevechten. Meldingen worden doorgezet naar de politie. Wel is de LID
enkele malen door de politie gevraagd om ondersteuning te bieden. In
2020, 2021 en 2022 is de LID respectievelijk drie, één en één keer gevraagd
om ondersteuning te bieden bij een melding van mogelijke hondengevechten. Daarnaast is de LID in zowel 2020 als 2021 één keer gevraagd om
ondersteuning te bieden bij een melding van mogelijke hanengevechten.
53
Hoeveel controles hebben de afgelopen drie jaar, uitgesplitst naar jaar,
plaatsgevonden bij fokkers en trainers van politiehonden? Hoeveel
overtredingen zijn hierbij geconstateerd, hoeveel waarschuwingen zijn er
gegeven en hoeveel boetes zijn er opgelegd?
Antwoord
De NVWA en LID handhaven niet specifiek op fokkers en trainers van
politiehonden. De NVWA voert risico-gebaseerd inspecties uit in relatie tot
honden naar aanleiding van meldingen. Of hierbij sprake is van politiehonden valt niet te herleiden. Inspectiegegevens worden niet op dit
detailniveau vastgelegd. Voor meer informatie wijs ik u op de antwoorden
op de schriftelijke vragen van het lid Helder (PVV) over de training van
politiehonden van 10 mei 2021 (Aanhangsel Handelingen II 2020/21, nr.
2699) die mede namens mijn ambtsvoorganger naar de Tweede Kamer
zijn gestuurd.
54
Hoeveel controles hebben de afgelopen drie jaar, uitgesplitst naar jaar,
plaatsgevonden bij fokkers en trainers van politiepaarden? Hoeveel
overtredingen zijn hierbij geconstateerd, hoeveel waarschuwingen zijn er
gegeven en hoeveel boetes zijn er opgelegd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

16

Antwoord
De NVWA voert risicogericht inspecties uit in relatie tot paarden naar
aanleiding van meldingen. Of hierbij sprake is van politiepaarden valt niet
te herleiden. Inspectiegegevens worden niet op dit detailniveau
vastgelegd. De politie houdt toezicht op trainers van politiepaarden. Er
bestaat geen unieke klasse voor deze trainers in het registratiesysteem
van de politie, hierdoor is niet te herleiden hoeveel controles hebben
plaatsgevonden. De NVWA en LID handhaven niet specifiek op fokkers en
trainers van politiepaarden.
55
Hoeveel controles, uitgesplitst naar type markt, hebben in 2022 plaatsgevonden bij markten met levende dieren? Hoeveel overtredingen zijn
hierbij geconstateerd, hoeveel waarschuwingen zijn er gegeven en
hoeveel boetes zijn er opgelegd?
Antwoord
De analyse van de inspecties voor landbouwhuisdieren en gezelschapsdieren die in 2022 zijn uitgevoerd is gaande, de data zijn pas kort geleden
beschikbaar gekomen. Inspectieresultaten over 2022 zullen, zodra de
analyse gereed is, op de NVWA website worden gepubliceerd. Ik verwacht
dat deze in het tweede kwartaal van 2023, rondom de aanbieding van de
verantwoordingsstukken van de NVWA, gepubliceerd zijn. Ik zal de
Tweede Kamer het antwoord dan alsnog toesturen.
56
Wat is het huidige nalevingspercentage bij het gebruik van pesticiden en
waarom wordt als doel gesteld om tot een naleving van 90 procent te
komen in plaats van 100 procent?
Antwoord
Het huidige nalevingspercentage ligt tussen de 57 en 72% afhankelijk van
de doelgroep en het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Er zijn
verschillende oorzaken te noemen voor de lage naleving, waaronder
intrinsieke motivatie, risicoperceptie, complexe wet- en regelgeving en het
ontbreken van kennis. Om de naleving te kunnen verbeteren, is een brede
aanpak nodig, en die vraagt tijd. De NVWA gaat voor de brede aanpak in
gesprek met de sector en andere stakeholders, over hoe zij kunnen
bijdragen de naleving en het risicobesef in de diverse doelgroepen te
verbeteren. Zoals ik bij de aanbieding van het Jaarplan van de NVWA voor
2023 heb aangegeven (Kamerstuk 33 835, nr. 213), is de NVWA met
behulp van de middelen uit het coalitieakkoord direct gestart met het
oplossen van de meest urgente problematiek. De benodigde groei- en
verbeterambitie vraagt een grote inzet van de NVWA. Tekorten van jaren
zijn niet in een keer weggewerkt. De ambitie in 2025 zou minimaal 90%
naleving moeten zijn voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen.
Na 2025 zal worden gekeken of naleving nog verder verbeterd kan
worden.
57
Is het systeem real-time vervoersdocumenten Meststoffen (rVDM) al
volledig ingeregeld en operationeel? Zo nee, wanneer zal dit het geval
zijn?
Antwoord
Het rVDM is wettelijk ingeregeld voor het vervoer van dierlijke mest
binnen Nederland en sinds 1 januari 2023 operationeel. Vanaf 1 juni 2023
moet import en export van dierlijke mest gemeld worden via
rVDM-systeem.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

17

58
Is de verwachting dat de mestfraude toeneemt door de afbouw van de
derogatie? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoeveel extra middelen worden
ingezet om dit te voorkomen?
Antwoord
De afbouw van de derogatie leidt ertoe dat de gebruiksnormen worden
afgebouwd naar 170 kg N/ha. Daardoor, en doordat de bufferstroken niet
bemest mogen worden, neemt de plaatsingsruimte voor dierlijke mest af.
Er mag minder mest worden aangewend en er zal meer mest moeten
worden afgevoerd en verwerkt. Dit brengt extra kosten met zich mee voor
de melkveehouder. Door de toename van de druk op de mestmarkt neemt
de fraudeprikkel toe. De NVWA controleert jaarlijks 5% van de derogatiedeelnemers fysiek. De ingebruikname van het nieuwe rVDM-systeem
biedt meer mogelijkheden voor monitoring en adequaat toezicht, omdat
de transportgegevens vooraf en realtime beschikbaar zijn voor de NVWA.
59
Waarom wordt gekozen voor extra middelen voor het toezicht op biociden
en niet specifiek op het gebruik van pesticiden binnen de landbouw?
Antwoord
De term pesticiden omvat gewasbeschermingsmiddelen en biociden. Met
de huidige financiering van LNV is het toezicht op gewasbeschermingsmiddelen risicogericht en kennisgedreven ingericht. Het toezicht op het
gebruik van biociden op agrarische bedrijven was tot op heden slechts
reactief ingericht. Met inzet van extra middelen kan het toezicht, net als
het toezicht op gewasbeschermingsmiddelen, meer risicogericht en
kennisgedreven worden ingericht.
60
Blijft in de aanpak van illegale gewasbeschermingsmiddelen de sierteeltsector een prioritaire doelgroep? Zo ja, waarom? Is deze sector ook
prioritair bij toezicht op «gewoon» (dus niet illegaal) gebruik van
pesticiden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord
In de sierteelt is de naleving al jaren laag. De sierteelt is daarom in 2023
een prioritaire doelgroep. Dit geldt voor zowel illegaal gebruik (gebruik
van niet toegelaten gewasbeschermingsmiddelen) als onjuist gebruik van
toegelaten middelen. Naast jaarlijkse bedrijfsinspecties, strengere aanpak
(sancties) worden ook andere manieren van toezicht onderzocht om de
naleving te verhogen. Hierbij wordt ook samenwerking met de sector
gezocht met als doel de intrinsieke motivatie tot naleven te verhogen. In
de Gerberateelt is bijvoorbeeld een pilot stimulerend toezicht gestart. In
gesprek met de teler worden de mogelijkheden van geïntegreerde
gewasbescherming besproken. De hypothese is dat indien een teler de
geïntegreerde gewasbeschermingsmogelijkheden beter benut er minder
illegaal of onjuist gebruik van gewasbeschermingsmiddelen zal zijn. Ook
de komende jaren blijft de sierteeltsector een prioritaire doelgroep.
61
Heeft de NVWA in 2022 een pilot gedaan met «stimulerend toezicht» op
het gebruik van bestrijdingsmiddelen? Zo ja, wat waren hier de
uitkomsten van en wordt hiermee doorgegaan in 2023?
Antwoord
De NVWA heeft in 2022 twee pilots stimulerend toezicht opgestart, met als
doel de intrinsieke motivatie van telers te verhogen. In gesprek met de
teler worden de mogelijkheden van geïntegreerde gewasbescherming

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

18

besproken. De hypothese is dat indien een teler de geïntegreerde
gewasbeschermingsmogelijkheden beter benut er minder illegaal of
onjuist gebruik van gewasbeschermingsmiddelen (stapelen van middelen
met dezelfde werkzame stof) zal zijn. De eerste ervaringen zijn positief. De
uiteindelijke resultaten worden op zijn vroegst begin 2024 voor de ene
pilot verwacht, de andere pilot loopt nog langer door.
62
Welke ziektes zijn gemeld bij viskwekerijen in 2022, betreffende welke
vissoorten en bij hoeveel bedrijven? Hoeveel vissen waren ziek en hoeveel
zijn door ziekte gestorven?
Antwoord
In Nederland is in 2022 één melding gemaakt van ziekte bij viskwekerijen,
de ziekte in kwestie was Infectieuze Hemapetische Necrose (IHN). IHN is
een ziekte van vissen die niet gevaarlijk is voor de mens.
Het betrof één bedrijf, waar verschillende soorten forellen gekweekt
worden, waaronder forellen, goudforellen en beekridders. De NVWA heeft
geen zicht op het exacte aantal vissen dat ziek was of gestorven is; in de
viskwekerij wordt gesproken over kilo’s.
In overleg met de eigenaar van deze kwekerij is ervoor gekozen om alle
vissen te doden, de bassins te laten ontsmetten en droog te leggen voor
enkele weken om verdere verspreiding te voorkomen. De forellen die ziek
waren of stierven zijn dood afgevoerd naar de Rendac voor destructie. Dit
betrof ongeveer 5.000 kg vis. De overige vissen op de kwekerij (ongeveer
8.000 kg) zijn geslacht en verwerkt voor humane consumptie.
63
Hoeveel palingkwekerijen zijn door de NVWA in 2022 gecontroleerd op het
naleven van verdoofd slachten en in hoeveel gevallen werd er niet
voldaan aan de verplichte verdoving? Wat is de sanctie geweest voor het
betrokken bedrijf/de betrokken bedrijven die niet voldeden aan de
verplichte verdoving en wat waren de sancties voor bedrijven die hier
meermaals niet aan voldeden?
Antwoord
In 2022 heeft de NVWA door gebrek aan toezichtcapaciteit palingkwekerijen niet proactief gecontroleerd op het naleven van de verplichting tot
het gebruik van elektronische bedwelmingsapparatuur bij het slachten
van paling.
64
Hoeveel viskwekerijen zijn in 2022 geïnspecteerd en wat waren de
resultaten?
Antwoord
In 2022 zijn bij twee aanvragen voor erkenning inspecties uitgevoerd. Eén
bedrijf heeft een definitieve erkenning gekregen de het andere bedrijf een
voorlopige omdat het biobeveiligingsplan aangepast moest worden.
Daarna vindt er een herinspectie plaats alvorens definitieve erkenning
wordt afgegeven.
65
Hoeveel levende krabben en kreeften zijn er in 2022 in Nederland
gevangen voor consumptie?
Antwoord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

19

Alle vissers dienen op basis van communautaire verplichtingen hun
vangsten en aanlandingen te registreren. In onderstaande tabel vindt u
een overzicht van de krabben en kreeften die in Nederlandse wateren zijn
gevangen door de Nederlandse en buitenlandse vloot in 2022.
Soort

Gewicht (kg)

Noordzeekrab
Scharen Noordzeekrab
Staart Noordzeekrab
Strandkrab
Chinese wolhandkrab
Europese spinkrab
Scharen Europese spinkrab
Kreeft
Scharen kreeft
Langoustine
Staart langoustine

297.881
19.939
74
39.040
9.767
819
391
21.660
3
1.036.302
33.095

66
Hoeveel levende krabben en kreeften zijn er in 2022 in- en uitgevoerd in
Nederland? Hoeveel transporten van levende kreeften en krabben heeft de
NVWA geïnspecteerd? Wat was de mortaliteit, uitgesplitst per diersoort,
tijdens deze transporten?
Antwoord
In 2022 zijn er 165 zendingen krabben en kreeften met een totaal netto
gewicht van 41.029 kg (aantallen onbekend) vanuit Nederland naar derde
landen geëxporteerd met veterinaire exportcertificaten. Daarbij is elke
zending door de NVWA gekeurd voordat een exportcertificaat is verstrekt.
Gegevens over mortaliteit zijn niet beschikbaar; de NVWA verzorgt
keuringen van levende krabben en kreeften op het moment van export uit
Nederland.
In 2022 zijn er vanuit landen buiten de Europese Unie 337 zendingen met
89.369 krabben en kreeften en daarnaast 20 zendingen kreeften met een
gewicht van 15.115 kg (aantallen onbekend) in Nederland ingevoerd. Elke
zending is door de NVWA gecontroleerd. Hierbij zijn in totaal 47 dode
dieren geconstateerd, 46 krabben en 1 kreeft.
67
Hoeveel waren de directe en indirecte financiële bijdragen voor de
promotie van visconsumptie in 2022?
Antwoord
In 2022 is op grond van het Europees Fonds voor Maritieme Zaken en
Visserij (EFMZV) € 663.611,13 uitbetaald voor projecten die zich onder
meer richten op de promotie van visconsumptie. Dit zijn de enige
middelen die vanuit het Ministerie van LNV zijn ingezet voor deze
activiteit.
68
Hoeveel ongewenste bijvangst van haaien en roggen was er in 2022?
Antwoord
Er zijn haaien- en roggensoorten waarvan de vangst is verboden, en
soorten die als commercieel gelden. In de beschikbare aanlandingsgegevens wordt geen onderscheid gemaakt tussen ongewenste bijvangst en
gewenste vangst. De Nederlandse visserijvloot heeft in 2021 358,4 ton
roggen en vleten aangeland en 232,9 ton haai. De gegevens van 2022
worden verwacht voor 1 mei 2023 als onderdeel van de rapportagever-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

20

plichting voor de «Sharkfinning regulation» (Verordening (EU) Nr.
605/2013). Deze rapportageverplichting is onderdeel van de Wettelijke
Onderzoekstaken die Wageningen Marine Research in opdracht van het
Ministerie van LNV uitvoert.
69
Hoeveel inspecties voerde de NVWA in 2022 uit naar de visserij, uitgesplitst per locatie, op zee en in havens? Hoe vaak werden daarbij
overtredingen geconstateerd, welke overtredingen waren dit en welke
sancties zijn opgelegd?
Antwoord
In onderstaande tabel vindt u het aantal inspecties dat de NVWA in 2022
heeft uitgevoerd naar de visserij, inclusief het aantal niet-akkoord
bevindingen. Deze gegevens zijn, in tegenstelling tot andere gegevens
over 2022, al wel bekend.
Aantal
inspecties

niet akkoord

1.247
343
248
656

315
73
50
192

545

65

1.792

380

Inspecties zeevisserij
w.v. inspecties op zee
w.v. aanlandinspecties
w.v. overige inspecties
Inspecties Kust- en binnenvisserij
TOTAAL Inspecties

De top 5 van overtredingen van inspecties op zee betreft: nauwmazig net,
vissen in een verboden gebied, voorwaarden netvoorziening (panelen),
geen werkend Automatic Identification System (AIS) en het discarden van
aanlandplichtige soorten.
De top 5 van overtredingen van aanlandinspecties betreft: haven
binnenvaren zonder toestemming, aanlanden op een niet toegestane
plaats, aanvoer van ondermaatse vis in de maatse vis, foutieve
vooraankondiging/PNO ingestuurd en tolerantiemarge.
De top 5 van overtredingen voor wat betreft overige inspecties (inspecties
op de onderwerpen: handel, afslag, Elektronisch Registratie Systeem
(ERS), verbandscontroles, vervoer, tracering) betreft: verbandscontroles,
aanvoer van ondermaatse tussen de maatse vis op de afslag, onvolledige
of niet tijdige berichten vangstregistratie, aanlanden van (ondermaatse)
zeebaars in de gesloten tijd en ondermaatse vis ter menselijke consumptie
aanbieden.
Van de zaken die in 2022 zijn ingestuurd naar het Openbaar Ministerie zijn
nog geen afdoeningen/sancties bekend.
70
Hoeveel vissers visten in 2022 in Natura 2000-gebieden en hoe vaak
werden deze vissers in de Natura 2000-gebieden gecontroleerd? Wat
waren de overtredingen en sancties?
Antwoord
Er bestaan diverse Natura 2000-gebieden. De NVWA houdt niet bij
hoeveel vissers daadwerkelijk in een bepaald Natura 2000-gebied vissen.
De NVWA houdt toezicht op het vissen in Natura 2000-gebieden middels
blackbox toezicht (op afstand) en middels fysieke waarneming tijdens de
zeereizen. Daarbij wordt gekeken naar het respecteren van de wettelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

21

voorschriften conform de Visserijwet en, indien relevant, ook naar het
respecteren van de wettelijke voorschriften conform de Natuurbeschermingswet. In 2022 zijn 111 inspecties specifiek te linken naar inspecties in
relatie tot Natura 2000-gebieden (76 inspecties op basis van visreizen en
35 inspecties op basis van blackbox toezicht). Van deze 111 inspecties zijn
32 inspecties niet akkoord bevonden, wat in 8 gevallen geleid heeft tot het
opmaken van een proces verbaal en in 6 gevallen tot het opmaken van
een schriftelijke waarschuwing. Het gaat daarbij met name over het
ontbreken van de vereiste vergunningen, dan wel het niet voldoen aan de
vergunningsvoorwaarden.
Van de zaken die in 2022 zijn ingestuurd naar het Openbaar Ministerie zijn
nog geen afdoeningen/sancties bekend.
71
Hoeveel bedrijven zijn in 2022 gecontroleerd op het overtreden van de
Europese Houtverordening? Hoeveel bedrijven overtraden de verordening
en welke sancties of dwangsommen zijn opgelegd?
Antwoord
In 2022 zijn 17 bedrijven geïnspecteerd op de EU houtverordening. 7
inspecties waren akkoord en in 10 gevallen is een last onder dwangsom
ter voorkoming van herhaling opgelegd. Daarnaast zijn nog aan 6
bedrijven die reeds in 2021 waren geïnspecteerd in 2022 lasten ter
voorkoming van herhaling opgelegd. Daarnaast zijn twee bedrijven
strafrechtelijk veroordeeld met taakstraffen en onttrekking aan het verkeer
van het in beslag genomen teak.
72
Hoe vaak is de NVWA in 2023 voornemens om te controleren op beurzen,
uitgesplitst naar type beurs, met dieren?
Antwoord
In 2023 verwacht de NVWA vier inspecties bij vogelbeurzen en vier
inspecties bij reptielenbeurzen uit te voeren.
73
Welke bevindingen heeft de NVWA het afgelopen jaar gedaan tijdens hun
inspecties van reptielenbeurzen?
Antwoord
In 2022 zijn er 8 inspecties reptielenbeurzen geïnspecteerd.
Bij de eerste controle zijn 8 schriftelijke waarschuwingen voor overtreding
van Besluit houders van dieren en 2 maal proces-verbaal en in
beslagname van illegale dieren opgemaakt. Bij andere beurscontrole is
een mondelinge waarschuwing gegeven in het kader van een overtreding
van het Besluit houders van dieren. Bij een beurs is een mondelinge
waarschuwing gegeven in het kader van de diergezondheidsverordening
en op een beurs zijn een mondelinge en 5 schriftelijke waarschuwingen in
het kader van overtredingen van het Besluit houders van dieren gegeven.
Bij vier beurzen zijn geen overtredingen geconstateerd. De overtredingen
van het Besluit houders van dieren zien meestal op het niet hebben van
een UBN of bewijs van vakbekwaamheid of het niet verschaffen van
schriftelijke informatie over het houden van de dieren.
74
Hoe ziet u op de verantwoording van de besteding van de extra middelen
voor urgente beleidsthema’s toe?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

22

Antwoord
Jaarlijks geeft de NVWA via het jaarplan inzicht in de inzet van de
middelen. Verantwoording daarover vindt plaats via de reguliere
verantwoordingslijnen tussen de Ministeries van LNV en VWS en de
NVWA. Extern vindt verantwoording plaats in het jaarlijks te publiceren
Jaarbeeld van de NVWA. Het Jaarbeeld van de NVWA over 2022 zal in het
tweede kwartaal van 2023 aan de Tweede Kamer worden aangeboden.
75
Wordt er bij de NVWA gestuurd op de efficiëntie van de besteding van
middelen en zo ja, waaruit blijkt dat?
Antwoord
Efficiënte besteding van middelen is een basisuitgangspunt binnen de
NVWA als batenlastendienst en wordt primair gemonitord door de
ontwikkeling van de kostprijs, waarover de Tweede Kamer geregeld wordt
geïnformeerd. Daarnaast maken het Ministerie van LNV en NVWA
jaarafspraken waarover periodiek wordt gesproken aan de hand van
monitoring. Deze jaarafspraken raken ook aan de efficiënte besteding van
de middelen bij NVWA. Het betreft onder andere de financiële omvang
van de begroting van de NVWA, kosten die de NVWA buiten de kostprijsberekening houdt (en die dus als lump sum financiering bij de opdrachtgevende ministeries in rekening worden gebracht). Daarnaast worden ook
afspraken gemaakt over onderwerpen als de gemiddelde bezetting, de
werkformatie, de verhouding direct versus indirect personeel, de
productiviteitsnorm, het ziekteverzuimpercentage en een kostenplafond
voor de ICT-ontwikkeling.
76
Kunt u toezeggen dat de tarieven voor het bedrijfsleven niet verder stijgen
door de uitbreiding van taken en thema’s door de NVWA?
Antwoord
Eventuele toekomstige uitbreidingen van taken en thema’s betreffen
beleidsmatige keuzes. Wanneer ik hierover een besluit moet nemen, zal ik
de noodzakelijkheid van deze beleidsmatige keuze afwegen tegen de
eventuele extra kosten hiervan. Ook wordt aangegeven hoe deze kosten
worden gedekt en in hoeverre dit leidt tot tariefstijgingen voor het
bedrijfsleven en/of hogere kosten voor de overheid.
77
Kan het personeelstekort bij de NVWA mede worden opgelost door meer
verantwoordelijkheid en taken (bijvoorbeeld de stalkeuring bij de export
van levend vee) bij private kwaliteitssystemen onder te brengen en bent u
bereid deze ruimte te bieden?
Antwoord
Bedrijven hebben de primaire verantwoordelijkheid voor het borgen van
publieke belangen en kunnen daartoe gebruik maken van private
controlesystemen die in de markt bestaan. Publieke toezichtstaken
worden uitgevoerd door de NVWA.
Private controlesystemen kunnen het publieke toezicht ondersteunen
maar niet vervangen, ten gevolge van het verschil in taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden tussen private controlesystemen en publiek
toezicht door een rijksinspectie.
78

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

23

Kunt u toelichten wat u bedoelt met «een risico op onvoldoende vakmanschap bij houders van dieren»? Hoe komen dit in beeld, waaruit blijkt dit
en aan de hand waarvan wordt het risico getoetst?
Antwoord
Met onvoldoende vakmanschap bij houders van dieren bedoel ik de
situatie waarin houders niet over voldoende kennis en kunde beschikken
om op verantwoorde wijze voor de dieren onder hun hoede te zorgen.
Zo’n situatie levert risico’s voor dierenwelzijn en diergezondheid op.
Wanneer tijdens (her)inspecties blijkt dat dieren niet goed verzorgd en
gehuisvest zijn, komt de vraag op of de houder over voldoende kennis en
kunde beschikt. Door middel van het stellen van vragen aan een houder
kan worden onderzocht of dit werkelijk het geval is.
Op afstand, voorafgaand aan een inspectie, kan een eerste inschatting van
het vakmanschap van de houder worden gedaan. Bijvoorbeeld aan de
hand van sterftecijfers op een bedrijf of op basis van data over de
toestand van dieren in het slachthuis. Maar ook naar aanleiding van
gegevens en beeldmateriaal bij meldingen, bijvoorbeeld door erfbetreders. Of wanneer een houder opnieuw in beeld komt door een melding.
79
Kunt u toelichten wat u bedoelt met «ontoereikende huisvesting en
onzorgvuldig handelen bij het houden van dieren». Hoe komt dit in beeld,
waaruit blijkt dit en aan de hand waarvan worden dit getoetst?
Antwoord
Wanneer tijdens (her)inspecties huisvesting niet geschikt blijkt te zijn voor
het houden van dieren, bijvoorbeeld omdat dieren zich kunnen
verwonden, er onvoldoende ruimte is, de hygiëne niet op orde is etc. kan
vastgesteld worden dat sprake is van ontoereikende huisvesting. Wanneer
sprake is van onvoldoende verzorging, bijvoorbeeld door verstrekken van
vervuild water of voer, het niet tijdig inschakelen van advies of hulp bij
zieke dieren, het onjuist omgaan met dieren en dergelijke, kan worden
vastgesteld dat sprake is van onzorgvuldig handelen bij het houden van
dieren.
Op afstand, voorafgaand aan een inspectie, kan een eerste inschatting van
ontoereikende huisvesting en onzorgvuldig handelen worden gedaan.
Bijvoorbeeld aan de hand van sterftecijfers op een bedrijf of op basis van
data over de toestand van dieren in het slachthuis. Maar ook naar
aanleiding van gegevens in en beeldmateriaal bij meldingen, bijvoorbeeld
door erfbetreders. Of wanneer een houder opnieuw in beeld komt door
een melding.
80
Kunt u aangeven waarom de gewenste groei- en verbeterambities die u
groot acht dit keer wel worden behaald?
Antwoord
Zoals ik bij de aanbieding van Jaarplan 2023 (Kamerstuk 33 835, nr. 213)
heb aangegeven, is de NVWA met behulp van de middelen uit het
Coalitieakkoord goed uit de startblokken gekomen in haar ontwikkeling tot
een moderne, toekomstbestendige toezichthouder. De wervingsdoelstelling van 500 nieuwe arbeidscontracten voor 2022 is gehaald. Het
eerder in kaart gebrachte tekort was fors. De groei- en verbeterambitie
wordt gefaseerd aangepakt en vraagt ook de komende jaren nog een
grote inzet van de NVWA. Niet alle inzet zal daarom voor de samenleving
direct zichtbaar zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

24

81
Kunt u aangeven hoe en wanneer u de in de motie van het lid Van
Campen c.s. (Kamerstuk 33 835, nr. 206) genoemde nadere impactanalyse
gaat uitvoeren, voordat er onomkeerbare stappen worden gezet?
Antwoord
Zoals gevraagd wordt in de motie van het lid Van Campen c.s. verwacht ik
de impactanalyse Kwaliteitskeuring Dierlijke Sector (KDS) en de appreciatie daarvan in tweede kwartaal van 2023 afgerond te hebben en aan de
Tweede Kamer te kunnen sturen.
82
Waarop is de verhouding ingezette middelen tussen het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport en het Ministerie van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit gebaseerd?
Antwoord
Op basis van een analyses van de productie blijkt dat er sprake is van een
stabiele financiële verhouding van ongeveer 70% voor het Ministerie van
LNV en 30% voor het Ministerie van VWS. Tussen beide ministeries is
afgesproken dat de financiële reeks als uitgangspunt in de verhouding
70/30% verdeeld wordt.
83
Hoe brengt de NVWA residuen in beeld? Kunt u de tolerantie aangeven?
Antwoord
Door middel van een combinatie van risicogerichte en steeksproefsgewijze monsternames in slachthuizen en op boerderijen krijgt de NVWA
een beeld van mogelijke residuen van diergeneesmiddelen. Deze
monstername verloopt o.a. via het Nationaal Plan Residuen.
Voor toegelaten diergeneesmiddelen en verboden stoffen zijn in Europees
verband limieten vastgesteld. Deze limieten beschrijven de hoeveelheden
residuen die maximaal aanwezig mogen zijn in verschillende organen en
weefsels van dieren en in levensmiddelen. De NVWA toetst de analyseresultaten aan deze limieten. Alle overschrijdingen worden opgevolgd en
afdoening vindt plaats conform het door de NVWA vastgestelde
interventiebeleid.
84
Hoe ziet risicogericht toezicht eruit en op basis waarvan is het toezicht
ingericht?
Antwoord
De NVWA zet de middelen daar in waar dat het hardste nodig is. Dit doet
ze risicogericht en kennisgedreven, volgens de methode van handhavingsregie. Dat betekent dat op basis van de juiste (internationale) kennis,
data en informatie de belangrijkste risico’s met grote maatschappelijke
schade opgespoord, geduid en gerangschikt worden. Risicogericht
toezicht betekent dus ook dat er keuzes worden gemaakt waar wel en
waar niet op wordt ingezet. De toezichtcapaciteit is namelijk niet
onbeperkt.
In de Meerjarenagenda NVWA8 staat hoe de NVWA voor de verschillende
publieke belangen haar toezicht richt. De beschikbare capaciteit voor
toezicht wordt daar ingezet waar de risico’s het grootst worden geacht en
8

https://www.nvwa.nl/over-de-nvwa/documenten/nvwa/organisatie/meerjarenagenda/publicatie/
meerjarenagenda-nvwa

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

25

waar toezicht de meeste impact heeft. Daarnaast worden ook aselecte
inspecties uitgevoerd in de diverse domeinen ten behoeve van de
kennispositie, hoe het gesteld is met de naleving en ten behoeve van het
identificeren van nieuwe risico’s. Ook informatie uit meldingen en
monsternames worden ten behoeve van de inschatting van de (nieuwe)
risico’s benut.
De NVWA zoekt voor haar toezicht steeds naar een goede balans tussen
de aard en omvang van de verschillende risico’s, de mate van naleving in
de praktijk (bijvoorbeeld door controles door private controlesystemen) en
de beschikbare eigen capaciteit. Daarbij wordt ook bezien of met nieuwe
toezichtmethoden en een aangepaste handhavingsmix een betere
naleving bereikt kan worden. Met gedrags-en omgevingsanalyses wordt
er gezocht naar de meest effectieve en efficiënte aanpak. De instrumenten
die toegepast worden variëren hierdoor en passen bij het gedrag van de
doelgroep. In sommige gevallen is het voldoende om de ondernemer te
informeren over de wet- en regelgeving waardoor deze gaat naleven. In
andere gevallen kan het noodzakelijk zijn om het instrument meer op een
sector te richten en te communiceren over best practices, waardoor de
sector als geheel een stap maakt. In weer andere gevallen is het belangrijk
om strenger toezicht te houden, zwaardere maatregelen op te leggen en
boetes uit te delen (verscherpt toezicht).
85
Heeft u aandacht voor de I&R-verplichtingen van hobbydierhouders en
waaruit blijkt dit?
Antwoord
Identificatie- en registratieverplichtingen (I&R-verplichtingen) zijn van
toepassing op alle dierhouders die dieren houden in een inrichting zoals
bedoeld in de Europese diergezondheidsverordening en op dierhouders
waarvan nationaal bepaald is dat identificatie- en registratieverplichtingen
gelden.
De Europese diergezondheidsverordening is bijvoorbeeld ook van
toepassing op houders die hobbymatig of kleinschalig schapen, geiten of
varkens houden. Waar nodig is er extra aandacht voor deze doelgroep. Zo
is begin dit jaar een folder verspreid onder kleinschalige varkenshouders
over onder andere de I&R-verplichtingen.
Op grond van uitvoeringsverordening (EU) 2022/1345 is het voor lidstaten
mogelijk om inrichtingen vrij te stellen van de registratieplicht als er geen
sprake is van een significant risico en als aan bepaalde voorwaarden
wordt voldaan, bijvoorbeeld dat in de inrichting geen hoefdieren worden
gehouden. Momenteel wordt uitgezocht op welke manier invulling kan
worden gegeven aan deze vrijstellingsmogelijkheid.
86
Hoe gaat de NVWA werkelijk monitoren dat de Reinigen & Ontsmetten
(R&O ook goed en effectief is uitgevoerd?
Antwoord
De NVWA voert steekproefsgewijs risico-gerichte inspecties uit naar de
kwaliteit van de uitgevoerde reiniging en ontsmetting. Indien daarbij
afwijkingen worden geconstateerd wordt het interventiebeleid gevolgd en
wordt het desbetreffende vervoermiddel opnieuw gereinigd en ontsmet.
87

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

26

De NVWA is toezichthouder, maar door de adviezen aan departementen
wordt de NWA mede beleidsmakend, waarom is dit volgens u een taak
voor de NVWA?
Antwoord
Voor succesvol beleid zijn uitvoering en toezicht essentieel, en andersom
zijn goede uitvoering en toezicht essentieel voor effectief beleid. De
Aanwijzingen inzake de rijksinspecties geven aan dat rijksinspecties de
beleidsonderdelen van het ministerie en uitvoeringsdiensten over de
uitvoering van bestaande regels en de werking van beleid in de praktijk
informeren. Rijksinspecties bieden zo nuttige aanvullingen op het beeld
dat bij beleidsmakers over een sector bestaat, de behoeften die daar leven
en de signalen die de rijksinspecties daarover ontvangen (wetten.nl –
Regeling – Regeling vaststelling Aanwijzingen inzake de rijksinspecties –
BWBR0037073 (overheid.nl)9. Bij maatschappelijke vraagstukken is het
dus belangrijk dat beleid, wetgeving, uitvoering en toezicht ieder vanuit
de eigen verantwoordelijkheid en expertise onderzoeken wat de meest
optimale oplossing is. Voor de verschillende rollen bij het invullen van
open normen in de toezichtspraktijk van de NVWA verwijs ik verder naar
het rapport «NVWA: bewaker, ook beleidsmaker?» en de kabinetsreactie
daarop (Kamerstuk 33 835, nr. 121).
88
Welke verantwoordelijkheid heeft NVWA ten aanzien van de Europese
Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) en om welke reden moet dit
worden geïntensiveerd?
Antwoord
De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) adviseert de
Europese Commissie en lidstaten over risicobeoordeling en risicocommunicatie van voedselveiligheid, plantgezondheid en dierenwelzijn. EFSA
heeft daarnaast een coördinerende taak in de Europese Unie voor het
verzamelen van gegevens over die publieke belangen. Bureau Risicobeoordeling & Onderzoek (Buro) van de NVWA heeft vergelijkbare taken op
het gebied van risicobeoordeling en risicocommunicatie. Buro de
inspecteur-generaal van de NVWA en de Ministeries van LNV en VWS
hierover. Buro en EFSA werken nauw samen en daarmee ook met de
risicobeoordelaars en deskundigen op het gebied van risicocommunicatie
van de Europese Lidstaten. Buro is ook de vertegenwoordiger namens
Nederland in het adviesforum van de EFSA en is voor EFSA het focal
point in Nederland.
Vanwege de implementatie van de Transparantieverordening in Europa
breidt Buro deze samenwerking in 2023 uit op het gebied van risicocommunicatie, dierenwelzijn en data science. Ook brengt Buro een advies uit
over een toekomstige publiekswebsite die aansluit bij de
EFSA-activiteiten.
89
Kunt u aangeven wat u bedoelt met de verdere invulling van open
normen?
Antwoord
De Wet dieren en onderliggende regelgeving bevat diverse open normen,
veelal voortvloeiend uit de achterliggende Europese regelgeving die in het
stelsel van de Wet dieren is geïmplementeerd. Die normen geven aan de
ene kant ruimte voor degenen die aan die regels moeten voldoen om
daarvoor toereikende middelen te kiezen. Aan de andere kant blijken die
9

https://wetten.overheid.nl/BWBR0037073/2022-01-01#Bijlage

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

27

normen soms lastig handhaafbaar als er geen nadere duiding of invulling
van die normen beschikbaar is, zoals blijkt uit de evaluatie van de Wet
dieren (Kamerstuk 28 286 nr. 1139). Het Ministerie van LNV en de NVWA
werken daarom samen om te kijken of en hoe een aantal van die lastig
handhaafbare normen nader geconcretiseerd kan worden met als doel
een meer eenduidige uitleg en toepassing van zulke normen.
90
Bent u bereid om meer naar doelvoorschriften te streven en minder naar
middelvoorschriften en hoe draagt het invullen van open normen daar
aan bij?
Antwoord
Zoals aangegeven in de Kamerbrief over de toekomst van de landbouw
(Kamerstuk 30 252, nr. 77) onderschrijft het kabinet het streven naar meer
doelsturing om daarmee recht te doen aan innovatieve kracht en goed
ondernemerschap van boeren. De inzet op het invullen van een open
norm staat het streven naar doelvoorschriften niet in de weg. Met het
invullen van een open norm wordt beoogd de handhaafbaarheid van de
norm te verbeteren. Dat kan op verschillende manieren zoals via
werkinstructies en beleidsregels waarin wordt opgenomen hoe het
bestuursorgaan de norm uitlegt bij de uitvoering van zijn taken. Maar dit
kan ook door aanpassing van de norm in de regelgeving zelf zodat die
aanpassing algemeen verbindend is. Daarnaast kunnen sectoren zelf
invulling geven aan een open norm via het opstellen van een Gids voor
Goede Praktijken. Dat betreft echter geen regelgeving.
91
Is het verder invullen van de open normen tegenstrijdig met de oproep
om meer in private systemen te borgen?
Antwoord
Nee, door open normen verder in te vullen, wordt meer duidelijkheid
gecreëerd. Hierdoor kan de borging door de private systemen (zelfregulering) gerichter ingeregeld worden door de private partijen. Het is dus
niet tegenstrijdig, het leidt juist tot meer harmonisatie tussen
NVWA-toezicht en private borging.
92
Kan het invullen van open normen innovatieve oplossingen en nieuwe
ontwikkelingen tegenhouden?
Antwoord
Met open normen wordt ruimte gegeven voor innovatieve oplossingen en
nieuwe ontwikkelingen. Het hangt van de wijze waarop open normen
worden ingevuld af, of en in hoeverre die ruimte wordt beperkt. Bij
invulling van een werkinstructie of een beleidsregel is er in beginsel ook
ruimte voor andere invullingen als daarmee aantoonbaar hetzelfde doel
wordt bereikt. Bij het nader invullen van een open norm in de regelgeving
zal dat anders kunnen liggen omdat dan de algemeen verbindende norm
zelf wordt aangepast. Bij het proces om tot invulling van open normen te
komen heb ik ook aandacht voor de ruimte voor innovatieve oplossingen
en nieuwe ontwikkelingen. Daarnaast biedt de Wet dieren ook de
mogelijkheid aan sectoren om zelf invulling te geven aan een open norm
via het opstellen van een Gids voor Goede Praktijken.
93
Kunt u aangeven waarom u het een taak vindt van de NVWA om als
toezichthouder burgers en ngo’s te informeren in plaats van het Ministerie
van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (Ministerie van LNV) zelf?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

28

Antwoord
Communicatie, zowel risicocommunicatie als handhavingscommunicatie,
behoort tot de kerntaken van een toezichthouder. De NVWA handelt
zichtbaar en in verbinding met de maatschappij, zodat zij voorspelbaar en
transparant is over de keuzes in het toezicht en over de resultaten
daarvan. Handhavingscommunicatie dient om te stimuleren dat ondernemers zich aan de regels houden en hun verantwoordelijkheid nemen
om maatschappelijke risico’s te voorkomen of te minimaliseren. Het is ook
een rol van de toezichthouder om relaties te onderhouden en in gesprek
te gaan over het borgen van risico’s waar zij toezicht op houdt. De NVWA
gebruikt haar vak- en praktijkkennis om de samenleving te informeren
over risico’s als dat nodig is. Ook mijn ministerie kan, in samenspraak met
de NVWA, burgers en NGO’s informeren; daarbij staat de communicatie
over het beleid en de geldende regelgeving centraal.
94
Kunt u aangeven, in verband met de insleep van besmettelijke dierziektes,
hoe de NVWA controleert op de invoer van huisdieren, zoals straathonden, uit risicogebieden in het buitenland?
Antwoord
Controle op gezelschapsdieren (niet commercieel) vanuit landen buiten de
EU wordt uitgevoerd op plaatsen van binnenkomst. Afhankelijk van de
wijze van binnenkomst wordt dit ofwel door de NVWA ofwel door de
douane namens de NVWA uitgevoerd.
Meldingen over (handel in) gezelschapsdieren die over de weg Nederland
zijn binnen gekomen (bijvoorbeeld meldingen door dierenartsen in
Nederland), worden gecategoriseerd in geen, laag of hoog risico op
rabiës. Er is een hoog risico op rabiës als er een verdenking van illegale
invoer is uit landen waar rabiës nog voorkomt of wanneer de herkomst
van een hond onbekend is. Bij illegale invoer wordt niet voldaan aan weten regelgeving, bijvoorbeeld als er geen (geldige) rabiësvaccinatie
aanwezig is of wanneer er geen of onjuiste gezondheidscertificaten
aanwezig zijn. De NVWA geeft aan het oppakken van hoog risico
rabiësmeldingen voorrang boven andere meldingen, omdat rabiës een
dodelijke ziekte is voor mens en dier.
95
Is de NVWA bereid om flexibelere werktijden aan te houden in
hitteperiodes?
Antwoord
In de afgelopen jaren zijn stappen gezet bij het vervroegen van de
aanvangstijden voor slachten. Tussen de NVWA en de sector zijn hier
goede afspraken over gemaakt en de flexibele werktijden zijn de
afgelopen zomers ook ingezet. Tijdens de evaluatie met de sector is
vastgesteld dat deze oplossing heeft gewerkt en in overeenstemming was
met de kaders voor het dierenwelzijn. Het ligt in de lijn der verwachting
dat deze afspraken ook in 2023 kunnen gelden. Daarbij dient opgemerkt te
worden dat de NVWA, als werkgever, gebonden is aan kaders (CAO- en
Arbo-technisch) en daarom niet alle ruimte heeft om keuzes te maken. De
NVWA denkt mee met de sector naar mogelijke oplossingsrichtingen
waarbij het dierenwelzijn geborgd is en heeft de sector uitgenodigd om in
gesprek te gaan. Daarbij gaat de NVWA er ook van uit dat sectoren zelf
bereid zijn om extra stappen te zetten.
96
Hoeveel fte is er beschikbaar voor het toezicht en handhaving van illegale
handelsstromen in beschermde en bedreigde dier- en plantsoorten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

29

Antwoord
Voor het toezicht en de handhaving op illegale handelsstromen, invasieve
exoten, het Nagoya-protocol en de hout- en flegt-verordening, alle gericht
op het behoud van biodiversiteit wereldwijd, was in 2022 in totaal 32,6 fte
beschikbaar, verdeeld over diverse afdelingen binnen de NVWA.
97
Hoeveel fte is er beschikbaar voor het controleren van wegen van
visvangsten? Hoeveel fte was er in 2021 en hoeveel is er bijgekomen in
2022?
Antwoord
Voor het toezicht op het wegen, transporteren en aanlanden van vis was
in 2021 ruim 8 fte beschikbaar. Die capaciteit is in 2022 uitgebreid met 3
fte.
98
Hoe geeft de regering uitvoering aan de aangenomen moties van leden
Vestering en Akerboom (Kamerstuk 21 501–32, nr 1491) over een
bewustwordingscampagne over de gevaren van handel in wilde dieren en
planten?
Antwoord
Kamerstuk 21 501–32, nr. 1491 betreft één motie die twee verschillende
onderwerpen aankaart. Hieraan wordt als volgt invulling gegeven:
Zoals aangegeven in de appreciatie van de motie tijdens het tweeminutendebat Landbouw- en Visserijraad 17/18 oktober op 20 december 2022
(Handelingen II 2022/23, nr. 37, item 28) heb ik in het Nationaal actieplan
versterken zoönosenbeleid al een bewustwordingscampagne aangekondigd, waarmee deze motie reeds wordt uitgevoerd. In relevante fora
vraagt Nederland op internationaal niveau aandacht voor zoönosenrisico’s
die gepaard gaan met de internationale handel en transport in (wilde)
dieren. Vanuit het actieplan wordt ook gerichte communicatie ontwikkeld
zodat de kennis en alertheid van burgers en professionals over zoönosen
verder wordt verhoogd. De gezondheidsrisico’s voor contact met (wilde)
dieren worden hierin meegenomen.
Zoals aangegeven in de beleidsreactie Dreigingsbeeld Milieucriminaliteit
(Kamerstuk 22 343, nr. 337) ontwikkelt mijn ministerie dit jaar, samen met
de handhavingspartners, een bewustwordingscampagne over de impact
van internationale illegale handel in beschermde soorten. De ernst en
omvang, besef dat de impact veelal elders zijn uitwerking heeft en het
eigen handelen zullen onder meer hierin centraal staan.
99
Hoeveel van de in het coalitieakkoord afgesproken 30 miljoen euro aan
extra middelen is naar controle en toezicht op illegale handelsstromen
van beschermde dieren en planten gegaan? Hoeveel bedrijven of mensen
zijn in 2022 gecontroleerd op illegale handel van beschermde dieren en
planten en wat waren de uitkomsten en sancties?
Antwoord
Zie het antwoord op vraag 13. In 2022 is er met de inzet van de middelen
uit het coalitieakkoord (Bijlage bij Kamerstuk 35 788, nr. 77) als eerste
ingezet op het oplossen van de meest urgente problematiek, zoals het
kunnen voldoen aan EU-conformiteit. Aanvullend is ingezet op het
oplossen van urgente problematiek bij het toezicht op onjuist gebruik van
biociden op agrarische bedrijven; het toezicht op bestemmingscontroles
bij import van dierlijke bijproducten, toezicht op het gebruik van biociden,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

30

toezicht op uitbraken van plantenziektes en verzoeken tot strafrechtelijk
onderzoek van het Europees Openbaar Ministerie. De middelen komen
daarmee ook ten goede aan het bredere toezicht op plant en dier.
De gevraagde inspectiegegevens over 2022 zijn reeds beschikbaar. In 2022
zijn 370 inspecties uitgevoerd bij bedrijven en particulieren. Daarvan
waren 196 inspecties akkoord en 174 inspecties niet akkoord. In 127
gevallen is een rapportage ten behoeve van RVO (het bestuursorgaan)
opgemaakt. In 1 geval een bestuurlijke strafbeschikking milieu, in 10
gevallen een schriftelijke waarschuwing en in 32 gevallen een procesverbaal. Soms wordt zowel een proces-verbaal (bestraffend) als een
rapportage voor RVO (herstellend) opgemaakt. In één geval is geen
afdoeningsrapportage opgemaakt. Daarnaast zijn 51 opsporingsonderzoeken afgewerkt.
100
Hoe verhoudt de zin «Nieuwe inspecteurs worden opgeleid en ingewerkt
door ervaren inspecteurs. Dit kan wel tot gevolg hebben dat in 2023
tijdelijk minder inspecties worden uitgevoerd», in het jaarplan met
betrekking tot dierenwelzijn, zich tot de verplichtingen die op Nederland
als lidstaat rusten onder Verordening (EU) 2017/625 (Inspectieverordening), zoals onder andere dat de autoriteiten toereikende middelen
bieden (overweging 27) en een passende frequentie hanteren van
inspecties (overweging 32) in combinatie met de zin in de aanbiedingsbrief «Er wordt bijvoorbeeld geïnvesteerd in: toezicht op EU-controles
zodat minimaal voorgeschreven aantallen controles gehaald kunnen
worden (vis, dier, plant)»?
Antwoord
In de aanbiedingsbrief bij het jaarplan van de NVWA voor 2023
(Kamerstuk 33 835, nr. 213) benadrukt de NVWA de prioriteit die
EU-controles hebben, zodat minimaal voorgeschreven aantallen controles
gehaald kunnen worden. Naast deze Europese verplichtingen voert de
NVWA haar reguliere risicogerichte toezichttaken uit ten behoeve van de
borging van de diverse publieke belangen, investeert ze in aselecte
naleefmetingen, worden meldingen risicogebaseerd opgevolgd en wordt
waar nodig inzet gepleegd bij incidenten/crises. Met de extra middelen uit
het coalitieakkoord versterkt de NVWA in 2023 dit reguliere toezicht. Dit
vraagt ook dat nieuwe inspecteurs worden geworven, opgeleid en
ingewerkt onder meer door ervaren inspecteurs. De kosten gaan daarbij
voor de baten uit, hetgeen tot gevolg heeft dat in 2023 tijdelijk minder
uren beschikbaar zijn voor genoemde inspecties binnen het reguliere
toezicht. Zie ook het antwoord op vraag 13.
101
Op welke wijze wordt beoogd de in het jaarplan genoemde ontwikkeling
van incident-gedreven naar preventief toezicht met betrekking tot
dierenwelzijn te bewerkstelligen en welke middelen (qua budget en
personeel) worden hiervoor ingezet?
Antwoord
Zie het antwoord op vraag 18.
102
Wat is de reden dat voor dierenwelzijn op primaire bedrijven voor een
frequentie van 1.180 inspecties op 37.200 bedrijven wordt gekozen,
waardoor gemiddeld elk bedrijf eens per 32 jaar wordt geïnspecteerd en
hoe is het toenemend belang dat de maatschappij hecht aan dierenwelzijn
in de veehouderij terug te zien in deze inspecties op primaire bedrijven?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

31

Antwoord
De eerste verantwoordelijkheid voor dierenwelzijn ligt bij de houders van
dieren, en die spreek ik daar ook op aan. Het dierenwelzijn wordt immers
het beste gediend als ieder bedrijf en iedere medewerker zorgvuldig met
dieren omgaan. Erfbetreders kunnen daarnaast ook in belangrijke mate
een rol spelen bij het signaleren van welzijnsproblemen op bedrijven.
Door waar mogelijk hierover in gesprek te gaan met dierhouders of een
melding te doen bij de NVWA.
Het delen van het aantal bedrijven door het aantal uitgevoerde inspecties
per jaar, geeft geen correcte weergave van de inspectiedruk. De NVWA
houdt risicogericht toezicht op de naleving van de regelgeving voor
dierenwelzijn, onder meer op basis van meldingen. De toezichtcapaciteit
is niet onbeperkt, er moeten keuzes worden gemaakt. Dat betekent dat de
beschikbare capaciteit voor toezicht vooral daar wordt ingezet waar de
risico’s op overtredingen het grootst worden geacht en waar toezicht de
meeste impact heeft. De toezichtsdruk is daar dan dus het hoogst.
Daarnaast worden ook aselecte inspecties uitgevoerd in de diverse
sectoren ten behoeve van de kennispositie. Daarmee kan worden bezien
wat de mate van naleving is in een sector. Op basis daarvan kan worden
bepaald in welke mate (risicogebaseerd) toezicht noodzakelijk wordt
geacht. Systematisch en meerjarig wordt gekeken naar de risico’s binnen
de ketens en de publieke belangen waarop toezicht wordt houden. Daarbij
worden voortdurend afwegingen gemaakt over de inzet van de
beschikbare toezichtcapaciteit. De NVWA zoekt voor haar toezicht steeds
naar een goede balans tussen de aard en omvang van de verschillende
risico’s, de mate van naleving in de praktijk (bijvoorbeeld door controles
via private controlesystemen) en de beschikbare eigen capaciteit. Daarbij
wordt ook bezien of met nieuwe toezichtmethoden en een aangepaste
handhavingsmix een betere naleving bereikt kan worden.
103
Hoe vaak heeft de NVWA in de afgelopen tien jaar dierenwelzijnsinspecties uitgevoerd op kuikenbroederijen?
Antwoord
In de afgelopen tien jaar zijn er 16 welzijnsinspecties uitgevoerd op
kuikenbroederijen.
De NVWA houdt risicogericht en kennisgedreven toezicht (zie ook
antwoord 84). Bij dierenwelzijn worden niet jaarlijks inspecties uitgevoerd
bij alle doelgroepen, omdat het aantal doelgroepen groot is. De inspectiefrequentie wordt bepaald in het licht van de beschikbare handhavingscapaciteit, de omvang van de doelgroep, de risico’s die spelen en de
afwegingen die worden gemaakt ten aanzien van risico’s bij andere
doelgroepen.
104
Hoe vaak zijn de afgelopen tien jaar bij dierenwelzijnsinspecties op
kuikenbroederijen overtredingen geconstateerd?
Antwoord
In deze periode zijn op twee kuikenbroederijen overtredingen vastgesteld.
Zie ook het antwoord op vraag 103.
105
Hoe vaak zijn de afgelopen tien jaar bij dierenwelzijnsinspecties op
kuikenbroederijen bij overtredingen sancties opgelegd en welke betroffen
dat?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

32

Antwoord
Er zijn naar aanleiding van overtredingen bij twee kuikenbroederijen
sancties opgelegd. In beide gevallen betreft het een last onder dwangsom.
106
Welk deel van de dierenwelzijnsinspecties op kuikenbroederijen in de
afgelopen tien jaar was ten gevolge van de lopende juridische procedures
van Stichting Wakker Dier?
Antwoord
Dierenwelzijnsinspecties die de afgelopen tien jaar op broederijen zijn
uitgevoerd, waren toegespitst op water en voer verstrekking en zijn
uitgevoerd naar aanleiding van de lopende procedures van Wakker Dier.
Er was geen aanleiding om inspecties op andere welzijnsaspecten uit te
voeren.
107
Hoeveel fte heeft de NVWA de komende zomer beschikbaar om te
handhaven op hittestress bij dieren en hoe staat dit in verhouding tot
voorgaande jaren?
Antwoord
Tijdens dagen met extreme temperaturen worden er vanuit het
vervoersteam circa 8 personen ingezet. Indien er aanleiding is, kan deze
inzet worden uitgebreid. De inzet voor dit jaar is ongewijzigd ten opzichte
van voorgaande jaren.
Tijdens de zomerperiode van 2021 en 2022 waren er, naast de inspecteurs
van het hierboven genoemde vervoerteam, 15 inspecteurs van de
dierenwelzijnsteams op afroep beschikbaar voor het uitvoeren van
hitte-gerelateerde inspecties. Verder zijn de toezichthouders die al
aanwezig zijn bij de slachthuizen voor de Ante Mortem (AM-)keuring hier
op deze dagen extra alert op en werken zij hierbij nauw samen met het
vervoersteam. De planning voor de inzet van inspecteurs tijdens de zomer
van 2023 zal voor het einde van het eerste kwartaal gemaakt zijn.
108
Welke parameters en middelen gebruikt de NVWA om hittestress bij
landbouwdieren vast te stellen, aangezien u in een brief van 13 januari
2023 aan Stichting Wakker Dier (Kenmerk LNV: DGA-DAD / 22552636)
aangeeft: «Er zijn tijdens de uitgevoerde hitte-inspecties in 2022 geen
tekenen van hittestress vastgesteld door de inspecteurs van de NVWA.»?
Antwoord
De inspecteurs van de NVWA maken, om te mate van hittestress bij
koeien en schapen in de wei te bepalen, gebruik van de Panting Score.
Deze score is gebaseerd op de intensiteit waarmee een dier reageert om
de overtollige warmte kwijt te raken via ademhaling, lichaamshouding,
hijgen en kwijlen.10
Voor paarden in de wei wordt er naar andere uiterlijke kenmerken gekeken
om de aanwezigheid van hittestress te bepalen. Als vier of meer van
volgende uiterlijke kenmerken bij een paard worden waargenomen dan is
er sprake van hittestress: opengesperde neusgaten, verhoogde ademhalingsfrequentie, diepere ademhaling, hoofd bewegingen en/of apathie.
109
10

Zie WUR-rapport «Verkennende studie naar hittestress bij melkvee tijdens weidegang in
gematigde klimaatstreken», p. 15.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

33

Kunt u per open norm aangeven vanaf wanneer deze norm naar
verwachting in uw beleidsregels ofwel handhavingsbeleid zal zijn
ingevuld en geïmplementeerd, gezien de opmerking in het jaarplan «Tot
slot werken we samen met het Ministerie van LNV om de handhaafbaarheid van open normen te verbeteren.» en het antwoord op eerdere
feitelijke vragen dat wordt gewerkt aan invulling van acht specifieke
genoemde open normen?
Antwoord
In 2022 is, samen met betrokken toezichthouders, gewerkt aan de
invulling van de volgende open normen (Kamerstuk 36 200 XIV, nr. 6):
– Kennis en vaardigheden gevaarlijk gedrag honden.
Stand van zaken:
Kennis en vaardigheden zijn middels een beleidsregel niet te toetsen.
Om die reden zal worden ingezet op voorlichting, mogelijk via een
educatieve maatregel bij overtreding (wetsvoorstel aanpak dierenmishandeling en dierverwaarlozing).
– Kwaliteit opvang van diersoorten.
Stand van zaken:
Het streven is om de herziening van de bestaande beleidsregel
«kwaliteit opvang diersoorten» voor de zomer af te ronden.
– Toereikende hoeveelheid water voor gezelschapsdieren.
Stand van zaken:
In 2022 is een nieuwe werkinstructie ontwikkeld welke de inspecteurs
van de Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming (LID) ondersteunt bij de handhaving. Thans wordt in de praktijk getoetst of deze
aanpassing leidt tot een afdoende verbetering van de handhaafbaarheid van deze norm.
– Een kunstmatig ventilatiesysteem dient een passend noodsysteem te
hebben voor aanvoer van verse lucht in stallen als het hoofdventilatiesysteem uitvalt.
Stand van zaken:
De open norm wordt ingevuld via een aanpassing van het Besluit
houders van dieren en de Regeling houders van dieren. De Raad van
State heeft recent zijn (blanco) advies gegeven over de betreffende
aanpassing van het Besluit. Het besluit zal daarom spoedig worden
vastgesteld en per 1 juli 2023 in werking treden. De aanpassing van de
Regeling is ter notificatie voorgelegd aan de Europese Commissie. Na
afloop van de stand-stillperiode zal de regeling worden vastgesteld.
– Bescherming van dieren tegen slechte weersomstandigheden (hitte).
Stand van zaken:
In 2022 heeft de NVWA de handhavingslijn aangescherpt in de reeds
bestaande werkinstructie. De werkinstructies zijn gebaseerd op
wetenschappelijke inzichten voor de diersoorten paard, rund en
schaap en zullen bij voortschrijdend inzicht daarop worden aangepast.
– Bescherming van dieren tegen slechte weersomstandigheden, anders
dan hitte.
Stand van zaken:
In het najaar van 2022 is een literatuuronderzoek gestart naar de
behoeftes van dieren ter bescherming van slechte weersomstandigheden, anders dan hitte. Bezien wordt hoe de uitkomsten hiervan kunnen
worden uitgewerkt in een werkinstructie voor de NVWA-inspecteurs en
gedeeld kunnen worden met andere relevante toezichthouders (bijv.
LID).
– Een niet schadelijk stalklimaat voor varkens.
Stand van zaken:
Wageningen UR onderzoekt in opdracht van het Ministerie van LNV en
in overleg met de NVWA de mogelijkheden om het huidige protocol
voor het beoordelen van het klimaat in varkensstallen aan te scherpen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

34

–

–

en te verduidelijken. Dit onderzoek wordt binnenkort afgerond. Het is
de inzet om voor de zomer de open norm nader ingevuld te hebben.
Het verbod op het routinematig couperen van staarten van biggen.
Stand van zaken:
Het voornemen is deze open norm nader in te vullen via aanpassing
van regelgeving (Besluit diergeneeskundigen en Besluit houders van
dieren). Daarbij dient ook rekening te worden gehouden met zowel de
inwerkingtreding op 1 januari 2024 van het via het amendement van
het lid Vestering (Kamerstuk 35 398, nr. 23 gewijzigde artikel 2.1 van de
Wet dieren als met de wijziging van de Wet dieren die ik voorbereid
om de doelstelling van het amendement op artikel 2.1 van de Wet
dieren op een andere wijze binnen het stelsel van de Wet dieren te
bereiken (Kamerstuk 28 286, nr. 1265). Ten aanzien van ingrepen zal ik
bij algemene maatregel van bestuur ingrepen heroverwegen, gericht
op het maximaal uitfaseren dan wel maximaal inperken van resterende
fysieke ingrepen (waaronder het staartcouperen bij biggen) die dienen
om het dier aan te passen aan het houderijsysteem.
Eisen aan vloeren in stallen van vleeskalveren.
Stand van zaken:
Artikel 2.35 van het Besluit houders van dieren stelt dat een vloer van
een kalverstal stroef en aangepast dient te zijn aan het gewicht en de
grootte van de kalveren, en een stevige, vlakke en stabiele oppervlakte
vormt. In de handhavingspraktijk kwam de vraag aan de orde of
betonnen en houten vloeren aan het gestelde in dit artikel voldoen. Het
Ministerie van LNV en de NVWA hebben geconcludeerd dat dit het
geval is. Op basis van deze uitkomst is besloten geen verdere invulling
te geven aan deze norm.

110
Kunt u uiteenzetten hoeveel van de geconstateerde wetsovertredingen
tijdens controles op dierenwelzijn bij primaire bedrijven (veehouderij) in
de afgelopen drie jaar zijn afgedaan met respectievelijk een
waarschuwing, mededeling of bestuurlijke sanctie?
Antwoord
De analyse van de inspecties die in 2022 zijn uitgevoerd is gaande, de data
zijn pas kort geleden beschikbaar gekomen. Inspectieresultaten zullen,
zodra de analyse gereed is, op de NVWA website worden gepubliceerd. Ik
verwacht dat deze in het tweede kwartaal van 2023, rondom de
aanbieding van de verantwoordingsstukken van de NVWA, gepubliceerd
zijn. Ik zal de Tweede Kamer daar dan over informeren.
Voor de gegevens van 2020 en 2021 verwijs ik u naar de inspectieresultaten zoals vermeld op de website van de NVWA: Inspectieresultaten
Welzijn vleeskuikens 2020 11; Inspectieresultaten dierenwelzijn vleeskuikens 2021 12; Inspectieresultaten dierenwelzijn varkens 2020 13;
Inspectieresultaten welzijn varkens 2021 14; Welzijn konijnen inspectiere-

11

https://www.nvwa.nl/onderwerpen/inspectieresultaten-dierenwelzijn-en-diergezondheid/
documenten/dier/dierenwelzijn/welzijn/inspectieresultaten/inspectieresultaten-welzijnvleeskuikens-2020
12
https://www.nvwa.nl/onderwerpen/inspectieresultaten-dierenwelzijn-en-diergezondheid/
documenten/dier/dierenwelzijn/welzijn/inspectieresultaten/inspectieresultaten-dierenwelzijnvleeskuikens-2021
13
https://www.nvwa.nl/onderwerpen/inspectieresultaten-dierenwelzijn-en-diergezondheid/
documenten/dier/dierenwelzijn/welzijn/inspectieresultaten/inspectieresultaten-dierenwelzijnvarkens-2020
14
https://www.nvwa.nl/onderwerpen/inspectieresultaten-dierenwelzijn-en-diergezondheid/
documenten/dier/dierenwelzijn/welzijn/inspectieresultaten/inspectieresultaten-welzijnvarkens-2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

35

sultaten 2021–2022 15; Inspectieresultaten welzijn vleeskalveren 2021 16;
Inspectieresultaten Dierenwelzijn grazers 2020 17; Inspectieresultaten
dierenwelzijn grazers 2021.18
111
Welke methoden van doding van landbouwhuisdieren op primaire
bedrijven, bijvoorbeeld vanwege ziekte en lijden, heeft de NVWA de
afgelopen drie jaren bij inspecties aangetroffen?
Antwoord
Er vindt bij de NVWA geen standaard verslaglegging plaats van de
dodingsmethode die een veehouder toepast. Tijdens inspecties is het
doden van dieren veelal niet aan de orde. Veehouders, of derden, dienen
bij het doden van dieren een methode te gebruiken die is toegestaan
volgens Verordening (EG) 1099/2009.
Methoden waarvan bij de NVWA bekend is dat deze in de veehouderij
worden toegepast om dieren te bedwelmen en doden, zijn het toedienen
van bijvoorbeeld een dodelijke injectie door de dierenarts, gebruik van
een penschiettoestel (met daarna verbloeding of pithing), een percuterende slag op de kop, cervicale dislocatie, maceratie en inzet van
gasmengsels.
112
Hoe houdt de NVWA toezicht op de naleving van de wetgeving met
betrekking tot de dodingsmethodes van dieren op primaire bedrijven?
Antwoord
Het onderwerp doden is opgenomen in de checklist voor reguliere
welzijnscontroles op primaire bedrijven. Afhankelijk van het risico op een
niet-naleving van de regelgeving wordt een houder bevraagd over de
dodingsapparatuur die op de veehouderij aanwezig is en de wijze waarop
de veehouder, of een derde, deze toepast en de dodingshandeling
uitvoert.
De wijze van toezicht hangt o.a. af van de aanleiding van de controle. Als
de aanleiding een melding is, zeker als deze plaatsvindt voor de dodingshandeling, kan het zijn dat een inspecteur aanwezig is bij de dodingshandeling. Soms zitten er bij meldingen ook videobeelden van dodingshandelingen. In die gevallen kan soms op basis van de videobeelden beoordeeld
worden of de dodingshandeling op de juist wijze plaats heeft gevonden.
113
Wat is de stand van zaken in de aanpak van de vrijwel algemeen voorkomende en pijnlijke borstbeenbreuken bij leghennen?
Antwoord

15

https://www.nvwa.nl/onderwerpen/inspectieresultaten-dierenwelzijn-en-diergezondheid/
documenten/dier/konijnen/inspectieresultaten/publicaties/welzijn-konijnen-inspectieresultaten2021–2022
16
https://www.nvwa.nl/onderwerpen/inspectieresultaten-dierenwelzijn-en-diergezondheid/
documenten/dier/dierenwelzijn/welzijn/inspectieresultaten/inspectieresultaten-welzijnvleeskalveren-2021
17
https://www.nvwa.nl/onderwerpen/inspectieresultaten-dierenwelzijn-en-diergezondheid/
documenten/dier/dierenwelzijn/welzijn/inspectieresultaten/inspectieresultaten-dierenwelzijngrazers-2020
18
https://www.nvwa.nl/onderwerpen/inspectieresultaten-dierenwelzijn-en-diergezondheid/
documenten/dier/dierenwelzijn/welzijn/inspectieresultaten/inspectieresultaten-dierenwelzijngrazers-2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

36

In de Landbouw- en Visserijraad van december 2021 heeft mijn
voorganger, samen met andere lidstaten, de zorgen gedeeld over de
borstbeenbreuken bij leghennen. Daarbij is steun uitgesproken voor de
Deense oproep om de botbreuken aan te pakken. Nederland heeft daarbij
ook steun uitgesproken voor de oproep van Denemarken om fokkerijdoelstellingen mee te nemen in de Europese herziening van de dierenwelzijnregelgeving. Veel lidstaten, waaronder Nederland, gaven daarbij wel aan
dat meer onderzoek naar de relatie tussen fokkerij en borstbeenbreuken
noodzakelijk is. Goede wetenschappelijke onderbouwing is essentieel
voordat tot maatregelen overgegaan wordt. Tevens is het belang van een
EU-aanpak van dit probleem onderstreept, omdat fokkerij van leghennen
geconcentreerd is in enkele landen die de rest van de EU van leghennen
voorzien. De Europese Commissie gaf aan dat de materie erg complex is
en dus advies van EFSA nodig te hebben. Net als mijn voorganger heb ik
zorgen over de borstbeenbreuken bij leghennen en gelet op de
complexiteit van de materie ben ik blij dat de Europese Commissie
hiervoor advies aan EFSA heeft gevraagd. Ik wacht dit advies dan ook af.
114
Is het voorkomen van borstbeenbreuken onderdeel van de inspecties van
de NVWA op legpluimveebedrijven, gezien het feit dat dit pijnlijke breuken
zijn die het merendeel van de legkippen ondervinden en de Wet dieren in
onder andere artikel 2.1 lid 6 en artikel 2.2 lid 8 voorschrijft dat (hulpbehoevende) dieren de nodige verzorging dienen te krijgen?
Antwoord
Tijdens inspecties op legpluimveebedrijven worden de welzijnseisen uit
het Besluit houders van dieren geïnspecteerd. Het voorkomen van
borstbeenbreuken is geen specifiek onderdeel van de inspectie. Op het
slachthuis wordt het beeld dat het merendeel van de legkippen borstbeenbreuken ondervinden niet herkend door de NVWA.
115
Welke acties zijn er ondernomen ten aanzien van het ontwikkelen van een
programma van officiële controles en het kunnen uitvoeren van een
passende frequentie van controles in 2023 in (i) alle productiefasen van
legkippen en (ii) alle andere sectoren (waaronder de kalver-, varkens-,
runder-, melkkoeien-, vleeskuikens-, vleeskuikenouderdieren-, kalkoenen-,
eenden-, konijnen-, schapen- en geitensector), gezien de Europese
Commissie bij een audit in 2021 met betrekking tot het welzijn van
legkippen constateerde dat: «De NVWA weet niet of de huidige controles
doeltreffend zijn (d.w.z. of ze resultaten boeken) om de naleving van de
dierenwelzijnsvoorschriften te garanderen, en ook niet of ze daarvoor
geschikt zijn.»?
Antwoord
De NVWA werkt met een handhavingsregie cyclus. Op basis van risicobeoordelingen worden inspecties uitgezet. Daarnaast is het streven
periodiek een naleefmeting per (deel)sector uit te voeren. Of deze doelen
gehaald worden is afhankelijk van de capaciteit en eventuele calamiteiten,
zoals uitbraken van dierziekten, bijvoorbeeld volgelgriep.
116
Hoe bereidt de NVWA zich voor op het handhaven van het verbod op
smaakjes van vapes, dat dit jaar in werking treedt?
Antwoord
De nieuwe regelgeving wordt vertaald in een specifiek interventiebeleid,
het ontwikkelen van een toezichtaanpak, het opstellen van een werkwijzer
en het instrueren van inspecteurs en het informeren van de sector.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

37

117
Wat zijn de extra middelen die de NVWA inzet om inzicht te krijgen in de
illegale handel van snus en vapes?
Antwoord
Ten opzichte van 2022 is er in 2023 meer inspectiecapaciteit gepland voor
het toezicht op productregulering uit de Tabaks- en rookwarenwet
waaronder ook het toezicht op illegale snus en vapes. Het toezicht richt
zich op groothandels en importeurs van deze producten. Het tegengaan
van grootschalige import van producten die niet zijn toegestaan, zorgt
ervoor dat de producten minder makkelijk verkrijgbaar zijn in Nederland.
Ook wordt ingezet op toezicht verder in het handelskanaal. Zowel fysiek
als online.
Daarnaast heeft de NVWA eind 2022 een onderzoek laten uitvoeren naar
de verkrijgbaarheid van snus en vapes door jongeren. Dit onderzoek
wordt later dit jaar op de webstie van de NVWA gepubliceerd, samen met
het factsheet over de resultaten van het toezicht op nicotinezakjes. De
Tweede Kamer wordt hierover geïnformeerd.
Overigens blijft gelden dat een aanpak met alleen handhaving door de
NVWA niet de oplossing is voor het maatschappelijke probleem om het
gebruik van dit soort producten, onder jongeren, terug te dringen. Het is
van belang dat gebruikers en hun omgeving (zoals ouders en scholen)
bewust zijn van de gevaren van het gebruik van dit soort producten, en
dat hier voldoende voorlichting over is.
118
Wat was de toezichtsintensiteit in 2022?
Antwoord
Ik ga ervan uit dat hier gedoeld wordt op de toezichtintensiteit bij illegale
handel in snus en vapes. Alle bekende grotere importeurs worden
geïnspecteerd. Voor wat de verkoop in winkels en online verkoop betreft
kunnen er in potentie zeer veel plekken zijn waar deze producten worden
aangeboden. De toezichtintensiteit is daardoor laag.
119
Hoeveel inspecties zijn er in 2022 bij hondenfokkerijen uitgevoerd?
Antwoord
De analyse van de inspecties die in 2022 zijn uitgevoerd is gaande, de data
zijn pas kort geleden beschikbaar gekomen. Inspectieresultaten over 2022
zullen, zodra de analyse gereed is, op de NVWA website worden gepubliceerd. Ik verwacht dat deze in het tweede kwartaal van 2023, rondom de
aanbieding van de verantwoordingsstukken van de NVWA, gepubliceerd
zijn. Ik zal de Tweede Kamer het antwoord dan alsnog toesturen.
120
Bij hoeveel van die inspecties bij hondenfokkerijen zijn er onregelmatigheden geconstateerd?
Antwoord
Zie het antwoord op vraag 119.
121
In hoeveel van de gevallen dat er onregelmatigheden zijn geconstateerd
bij hondenfokkerijen zijn er sancties opgelegd?
Antwoord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

38

Zie het antwoord op vraag 119.
122
Zijn er hondenfokkerijen gedwongen gesloten naar aanleiding van
geconstateerde onregelmatigheden?
Antwoord
Er zijn geen hondenfokkerijen gedwongen gesloten naar aanleiding van
geconstateerde onregelmatigheden. De NVWA zet bij geconstateerde
overtredingen op dierenwelzijn de haar ter beschikking staande juridische
instrumenten in om bedrijven te dwingen tot naleving. Ik verwijs verder
naar het antwoord op vraag 44.
123
Hoeveel inspecties zijn er gepland bij hondenfokkerijen voor het jaar
2023?
Antwoord
Er is niet vastgesteld hoeveel inspecties zullen plaatsvinden bij hondenfokkerijen in het jaar 2023. Er is voor het jaar 2023 tijd gereserveerd om op
basis van artikel 3.4 van het Besluit houders van dieren inspecties uit te
voeren bij hondenfokkerijen. Het aantal inspecties dat plaats zal kunnen
vinden, is afhankelijk van de omvang van deze en andere uit te voeren
inspecties bij gezelschapsdieren in het komende jaar, waaronder
hondenhandel en hoog risico rabiës meldingen. De beschikbare capaciteit
zal risicogebaseerd worden ingezet.
124
Hoeveel extra inspecteurs worden er in 2023 opgeleid voor het toezicht op
gezelschapsdieren?
Antwoord
In 2023 worden er zes inspecteurs (inclusief één dierenarts) opgeleid voor
het toezicht op gezelschapsdieren.
125
Hoe groot is de online handel in gezelschapsdieren en in (ook in het wild
gevangen) exotische dieren?
Antwoord
Het is onbekend hoe groot de online handel in gezelschapsdieren is. De
NVWA houdt geen cijfers bij over het aantal online advertenties, aangeboden dieren of aanbieders.
126
Hoe groot is de toename van de handel in gezelschapsdieren en in (ook in
het wild gevangen) exotische dieren?
Antwoord
Gebaseerd op de geschatte toename van het aantal honden in Nederland
vanaf 2018 (1,5 miljoen) tot 2021 (1,8 miljoen) wordt aangenomen dat er
een toename van handel in honden is. Over de handel in
niet-gedomesticeerde dieren en een eventuele toename, zijn geen
gegevens beschikbaar. Online platforms spelen wel een steeds grotere rol
in het bij elkaar brengen van vraag en aanbod.
127
Zijn er risico’s voor dierenwelzijn en diergezondheid door de toename van
de handel in gezelschapsdieren en in (ook in het wild gevangen) exotische
dieren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

39

Antwoord
Ja, er zijn risico’s voor dierenwelzijn en diergezondheid door de handel in
gezelschapsdieren en in (ook in het wild gevangen) exotische dieren.
Middels toezicht wordt bijgedragen aan het terugdringen van illegale
hondenhandel en aan het voorkomen van insleep van rabiës. Hiertoe
worden hoog risico rabiës meldingen opgevolgd met een inspectie.
Daarnaast wordt toezicht gehouden op het fokken van gezelschapsdieren
in het kader van artikel 3.4 Besluit houders van dieren. Daarnaast wordt
toezicht gehouden op de verboden uit de Wet natuurbescherming ten
aanzien van beschermde diersoorten en invasieve exoten. Ook het welzijn
van exotische dieren wordt gecontroleerd op basis van de Wet dieren en
het Besluit houders van dieren. Daarnaast is in het kader van het actieplan
zoönosen extra capaciteit gevraagd voor intensievere controles op
beurzen met en bij grote handelaren in niet-gedomesticeerde (exotische)
dieren.
128
Op welke manier voorziet het jaarplan van de NVWA in de beheersing van
de risico’s die ontstaan door de toename van de handel in gezelschapsdieren en in (ook in het wild gevangen) exotische dieren?
Antwoord
Zie het antwoord op vraag 127.
129
Hoeveel verzoeken Wet open overheid (Woo-verzoeken) zijn er in 2022
geweest door niet-gouvernementele organisaties (ngo’s) en welk beslag
legt dat op de beschikbare capaciteit?
Antwoord
In 2022 zijn er 62 nieuwe Woo-verzoeken door NGO’s ingediend. Binnen
de divisie Juridische Zaken van de NVWA zijn 16 fte vaste formatie Woo
juristen en 4 fte externe inhuur werkzaam op alle dossiers. De afhandeling
van Woo-verzoeken vraagt ook extra capaciteit van de directies Keuren en
Handhaven van de NVWA.
130
Wanneer zal het wetsvoorstel ter aanpassing van de Wet dieren om
cameratoezicht in slachterijen en verzamelcentra wettelijk te verplichten
naar verwachting naar de Kamer worden gestuurd?
Antwoord
Zoals ik heb aangegeven in mijn brief van 8 november jl. (Kamerstuk
28 286, nr. 1267) streef ik ernaar om het wetsvoorstel eind 2023 in te
dienen bij de Tweede Kamer.
131
Wat is grosso modo de algemene indruk van enerzijds het bedrijfsleven
en anderzijds de NVWA van het nieuwe systeem sinds 1 januari jongstleden van rVDM? Zijn er reeds concrete verbeterpunten geconstateerd? Zo
ja, op welke wijze gaat de Kamer hierover worden geïnformeerd? Zo nee,
wanneer en op welke wijze gaat de NVWA het nieuwe systeem van rVDM
evalueren en eventueel verbeteren?
Antwoord
De eerste ervaringen van de NVWA sinds het operationeel worden van
rVDM (real-time en digitaal Voervoersbewijs Dierlijke Mest) zijn positief.
Het bedrijfsleven maakt de overgang naar het nieuwe rVDM-systeem en
de nieuwe werkwijze. De eerste indruk van het bedrijfsleven is gematigd
positief. Als er concrete systeemverbeterpunten worden geconstateerd,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

40

zullen die worden opgepakt. Ik zal de Tweede Kamer informeren over de
voortgang van rVDM.
132
Op welke wijze gaat er vanuit het nieuwe kostprijsmodel richting een
nieuw verrekenstelsel worden gewerkt? Wanneer moet dit nieuwe stelsel
worden geïmplementeerd? Wat wordt er met dit nieuwe stelsel beoogd?
Antwoord
Vanuit het herziene kostprijsmodel wordt per sector bekeken in hoeverre
het huidige factureringssysteem vervangen zou moeten worden door een
ander soort stelsel. Bij slachttoezicht en exportcertificering levend vee is
een belangrijke afweging hierbij om de druk op de individuele
NVWA-toezichthouders te helpen verminderen door een andere manier
van verrekenen (minder directe koppeling tussen tijdsbesteding en
facturering). Bij aanpassingen in de verrekening is altijd randvoorwaardelijk dat het verrekensysteem doelmatig handelen van het bedrijfsleven
faciliteert en voor zover mogelijk ook stimuleert. Beoogd wordt in 2023 de
voorbereiding op te starten om in 2024 de eerste stappen te nemen om tot
dergelijke verbeteringen in de huidige systematiek te komen. Een
eventueel nieuw stelsel voor exportcertificering levend vee en/of
slachttoezicht zou naar de huidige inzichten per 1 januari 2025 in kunnen
gaan.
133
Wat kan er tot nu toe worden geconcludeerd over de veranderde
kostentoedeling en tariefdifferentiatie sinds de invoering van het nieuwe
kostprijsmodel? Waar blijken de kosten en baten nu terecht te komen? Is
daarbij onderscheid te maken tussen grotere en kleinere bedrijven?
Antwoord
Met de veranderde kostentoedeling worden kosten specifieker toegerekend. De NVWA rekent de kosten toe aan 24 producten (was 4
producten) en Kwaliteitskeuring Dierlijke sector (KDS) rekent de kosten toe
aan 2 producten (was 1 product). Op totaal niveau vindt hierdoor een
kostenverschuiving plaats van minder dan 1% van het bedrijfsleven naar
de overheid. Binnen het bedrijfsleven zijn ook kostenverschuivingen
zichtbaar. De grootste verschuiving zit in het fytosanitaire domein door
specifieke toerekening van de kosten van de applicatie CLIENT import.
Voor individuele bedrijven kan de verschuiving anders uitpakken. Met het
nieuwe model worden meer kosten toegerekend aan kleine slachthuizen
en minder aan grote slachthuizen. Door een specifieke demping van de
tarieven voor kleine slachthuizen wordt dit gemitigeerd.
In 2023 wordt € 130,3 mln. aan het bedrijfsleven toegerekend. Daarnaast
financiert de overheid € 28,7 mln. bestaande uit € 18,6 mln. voor
demping van de tarieven en € 10,1 mln. met name vanwege een uitspraak
van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) over de initiële
opleidingskosten en afspraken met de sector over doorbelasten van de
kosten betreffende het Wageningen Food Safety Research (WFSR).
Binnen de € 130,3 mln. die aan het bedrijfsleven wordt toegerekend is
€ 61,5 mln. voor de slachtkeuring in slachthuizen, € 32,6 mln. voor de
exporteurkeuringen in het veterinaire domein, € 18,0 mln. voor de import
in het veterinaire domein en wordt € 18,2 mln. toegerekend aan overige
retributies. Binnen de € 61,5 mln. voor slachtkeuring in slachthuizen is
€ 0,7 mln. voor de kleine slagers die minder slachten dan 1.000 GVE
(grootvee eenheid) per jaar.
134

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

41

Op welke wijze wordt de incidentele demping van de NVWA-tarieven 2023
gedekt?
Antwoord
In 2023 is sprake van € 18,6 mln. demping. Binnen deze demping is er
geen onderscheid tussen incidentele of structurele demping. De demping
in 2023 bestaat uit € 1,4 mln. voor kleine slachterijen, € 8,6 mln. voor de
kosten van «reistijd = werktijd» en € 8,6 mln. als resterende generale
demping. Nagenoeg alle demping wordt gedekt met middelen uit de
begroting van het Ministerie van LNV.
135
Met welk totaalbedrag zijn de kosten voor de NVWA-tarieven in 2023
gedempt? Waar komt dat geld terecht en hoe is die demping onderverdeeld, graag ook in vergelijking met de financiering à € 35 miljoen door
het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (Ministerie van
LNV) in de voorgaande jaren?
Antwoord
Zoals in ik mijn brief van 1 december 2022 heb aangegeven (Kamerstuk
33 835, nr. 212) dempt de overheid in 2023 € 18,6 mln. Deze € 18,6 mln.
demping komt voor € 8,6 mln. terecht bij de slachthuizen voor de
slachtkeuring, voor € 3,7 mln. bij de exporteurs voor de exportkeuringen
in het veterinaire domein, voor € 3,6 mln. bij de importeurs in het
veterinaire domein en voor € 2,7 mln. bij overige bedrijven.
Om te kunnen vergelijken met voorgaande jaren is het van belang
rekening te houden met andere kosten die de overheid in 2023 financiert
maar die niet onder de «demping» van tarieven worden gerekend. Het
betreft de financiering vanuit het Ministerie van LNV die op grond van
gerechtelijke uitspraken of nadrukkelijke afspraken niet in rekening
worden gebracht. Hieronder vallen de financiering voor de initiële
opleidingskosten NVWA en KDS (€ 8,6 mln.), de korting op tarieven van
Wageningen Food Safety Research (€ 1 mln.) en de overheidsbijdrage
voor de stichting Merita (€ 0,5 mln.). Samen met de demping is het totale
bedrag in 2023 € 28,7 mln. In 2022 was dit € 37,5 mln. Het verschil tussen
2022 en 2023 betreft de verlaging van de generieke demping in de
tarieven 2023.
136
Is de demping voor kleine en middelgrote slachterijen (kleiner dan 1000
grootvee-eenheden (GVE) per jaar) en «reistijd = werktijd» enkel voor 2023
of structureel?
Antwoord
In lijn met het coalitieakkoord is het uitgangspunt dat de tarieven volledig
kostendekkend zijn binnen vigerende wet- en regelgeving. De demping
voor slachterijen met een geringe productie, kleiner dan 1000 GVE
(grootvee-eenheden) per jaar, is staand beleid, gebaseerd op Verordening
2017/625. Ik ben voornemens om deze beleidsmatige demping na 2023
voort te zetten.
In hoeverre de overige demping voor «reistijd= werktijd» na 2023 wordt
voortgezet moet nog worden besloten. Zoals aangekondigd zal ik de
Tweede Kamer in de tweede helft van 2023 informeren over de verdere
afbouw van de demping in de tarieven per 2024 (Kamerstuk 33 835, nr.
212).
137

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

42

Blijft het aangepaste tarief voor de kleine slachterijen voor de keuringen
van de NVWA voorlopig van toepassing? Op welke wijze gaat het
Ministerie van LNV ervoor zorgen dat toezicht en keuring voor kleine
slachterijen ook in het komende jaar proportioneel blijft waardoor grote
lasten en hoge kosten beperkt blijven?
Antwoord
Zie het antwoord op vraag 136. Het beleid van LNV is erop gericht de
positie van deze slachterijen, met in het bijzonder de zelfslachtende slager,
te versterken omdat zij een rol spelen in het verduurzamen van korte
dierlijke ketens en regionale afzet. Daarom wordt dit jaar in samenwerking
met de sector, het Ministerie van LNV en de NVWA geïnventariseerd wat
hiervoor nodig is en welke belemmeringen de sector tegenkomt. En wat in
2023 gedaan kan worden om deze positie te versterken binnen de
mogelijkheden van de partijen in deze samenwerking. Randvoorwaarden
hierbij zijn dat dit gebeurt binnen de grenzen van wet- en regelgeving en
dat voedselveiligheid en dierenwelzijn geborgd blijven.
138
Met welk totaalbedrag zijn de kosten van de NVWA-tarieven voor het
bedrijfsleven, met inachtneming van de demping, verhoogd in 2023? Hoe
zijn die tarieven opgebouwd en waar komen de extra kosten terecht? Is
daarbij onderscheid te maken tussen grotere en kleinere bedrijven, zoals
slachthuizen, supermarkten, toeleveranciers of vee- en akkerbouwers?
Antwoord
Ten opzichte van het Jaarplan 2022 zijn de kosten van de NVWA-tarieven
in 2023 per saldo met € 8,6 mln. verhoogd. Zie ook mijn antwoord op
vraag 135.
De extra kosten komen hoofdzakelijk terecht bij de grotere slachthuizen en
bij de importeurs en exporteurs van fytosanitaire producten. De kleinere
slachthuizen merken daar minder van door de specifieke demping. De
effecten voor supermarkten, vee- en akkerbouwers en toeleveranciers zijn
relatief gering, omdat voor deze bedrijven weinig werkzaamheden
retribueerbaar zijn. Voor sommige toeleveranciers in de scheepvaart zijn
meer activiteiten retribueerbaar. Voor deze bedrijven daalt het starttarief
en stijgt het kwartiertarief. Gemiddeld hebben de tariefwijzigingen 2023
voor deze bedrijven weinig effect. Voor individuele bedrijven kan het
anders uitpakken.
De NVWA-tarieven bestaan voor 70% uit personele kosten en voor 30% uit
materiële kosten, zoals huisvesting en ICT.
139
Wat is de huidige stand van zaken van een «three-strikes-out»handhavingsvoorstel voor verscherpt toezicht voor slachthuizen?
Antwoord
Zoals ik in mijn brief van 8 november 2022 heb geschreven (Kamerstuk
28 286, nr. 1267) is mijn verwachting dat het herziene interventiebeleid en
de procedure verscherpt toezicht voor slachthuizen in de eerste helft van
2023 in uitvoering zullen zijn. Ik zal de Tweede Kamer hierna ook
informeren over de three stikes out, conform de aangenomen motie van
het lid Van Campen en Eerdmans (Kamerstuk 28 286, nr. 1249).
140
Op welke wijze is de NVWA voornemens om het handhavingsbeleid bij
slachthuizen te verbeteren in 2023?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

43

Antwoord
Zie het antwoord op vraag 17.
141
Op welke manier zal zelfcontrole op het gebied van voedselveiligheid en
betere naleving van de meldplicht precies worden gestimuleerd?
Antwoord
Bij horeca en ambachtelijke productie wordt gewerkt met Checkpunt
Voedselveiligheid programma19 waar bedrijven zich zelf direct kunnen
aanmelden. De bedrijven worden aangemoedigd een door de NVWA
geaccepteerd controle- en adviesbureau (de voormalige privaat orgaan
controlesystemen) in te schakelen. Voordelen voor bedrijven zijn het
aantoonbaar voldoen aan de wettelijke eisen op het gebied van voedselveiligheid, aangepast NVWA toezicht en de stempel «voldoet» bij
openbaarmaking van inspectieresultaten20. Deze controlebureaus
vervangen het NVWA-toezicht niet.
Bij industriële levensmiddelenproductie betreft het de vermelding van
private schema’s op ketenborging.nl. Het betreffende schema wordt als
risico mitigerende factor beschouwd. Bedrijven die voor deze schema’s
zijn gecertificeerd komen in aanmerking voor aangepast toezicht.
Aangepast toezicht kan een mogelijke afname van de inspectiefrequentie
betekenen, maar vervangt het toezicht van de NVWA niet. Dit systeem
wordt door monitoring geborgd.
Ten slotte zijn het Ministerie van VWS, het Ministerie van LNV en NVWA
bezig met de voorbereiding van een notificatiesysteem voor wettelijke
overschrijdingen vanuit private laboratoria aan de NVWA. Hiermee wordt
beoogd dat de NVWA extra handvatten krijgt voor het toezicht op de
naleving van de bestaande meldplicht door bedrijven.
142
Wanneer zullen concrete stappen worden gezet op het gebied van
kunstmatige intelligentie bij het toezicht op slachthuizen en hoe zal het
proces van verkenning tot implementatie eruit zien?
Antwoord
Het advies van Bureau Risicobeoordeling en Onderzoek «Toepassing
sensortechnologie dierenwelzijn slachthuizen» (zie ook Kamerstuk 28 286,
nr. 1267) geeft een goed beeld over de ontwikkeling van de technologie in
Nederland én daarbuiten. Sensortechnologie en kunstmatige intelligentie
worden kansrijk geacht om publieke belangen als dierenwelzijn te borgen.
Tegelijkertijd wordt de conclusie getrokken dat sensortechnologie in
combinatie met kunstmatige intelligentie op het slachthuis voor dierenwelzijn op korte termijn niet tot grotere effectiviteit en efficiëntie in de
handhaving zal zorgen, maar dat het vooral draait om het opdoen van
ervaring en inzicht in de haalbaarheid, kansen en beperkingen van deze
systemen. Om kunstmatige intelligentie volwaardig in te kunnen zetten bij
toezicht in slachthuizen is meer onderzoek nodig en daarvoor is het
bedrijfsleven als eerste aan zet.
De NVWA volgt de ontwikkelingen op de voet via nationale en internationale overleggen en faciliteert het toezicht door de (door)ontwikkeling
van sensortechnologie en kunstmatige intelligentie in slachthuizen.
19

https://www.nvwa.nl/onderwerpen/kwaliteitssystemen-zelfcontrolesystemen-en-toezicht-nvwa/
horeca-ambacht-zorginstellingen-retail-voedselveiligheid-haccp/zelfcontrolesystemen-horecaambacht-zorginstellingen-retail-en-toezicht-nvwa
20
https://www.openbare-inspectieresultaten.nvwa.nl/bedrijfsinspecties/horeca

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

44

Afhankelijk van de ontwikkelingen en experimenten rondom kunstmatige
intelligentie wordt onderzocht of en hoe kunstmatige intelligentie een plek
kan krijgen in het toezicht van de NVWA.
143
Wat is de laatste stand van zaken op het gebied van vaccinatie van
pluimvee op zowel landelijk als Europees niveau?
Antwoord
Het Ministerie van LNV werkt aan een aantal activiteiten om vaccinatie op
termijn toe te kunnen toepassen. Het experiment onder gecontroleerde
omstandigheden bij Wageningen Bioveterinary Research (WBVR) is
afgerond. Hierbij is van enkele kandidaatvaccins de effectiviteit tegen
besmetting, ziekte en spreiding van de huidige H5N1-variant onderzocht.
De Tweede Kamer wordt per brief over de resultaten geïnformeerd.
Met de resultaten van de vaccinatieproef kan ook verder invulling worden
gegeven aan de opzet van een veldproef. De voorbereidingen daarvoor
worden gedaan door de Gezondheidsdienst voor Dieren.
Dit kwartaal wordt een desktopstudie gedaan naar de gevolgen voor de
volksgezondheid van het toepassen van een suboptimaal vaccin bij
pluimvee, dat wel bescherming biedt tegen ziekteverschijnselen maar
virustransmissie onvoldoende voorkomt.
Er wordt gewerkt aan een aantal scenario’s voor een vaccinatiepilot op
een wat grotere schaal. Ook daarvoor is het van belang inzicht te hebben
in de resultaten van de vaccinproeven, zowel die uitgevoerd in Nederland,
als die in enkele andere lidstaten zijn gedaan of nog lopen. Als de
vaccinatiepilot wordt uitgevoerd, gebeurt dat volgens de voorwaarden die
zijn gesteld in de nieuwe Europese verordening (EU) 2023/361. Daarin
staat dat een lidstaat kan vaccineren, mits dat gebeurt volgens de regels
voor bijvoorbeeld surveillance en registratie van gevaccineerde bedrijven
die in deze verordening zijn opgenomen.
De gevolgen van vaccinatie voor de handel in de Europese Unie en met
derde landen zijn in kaart gebracht. Gesprekken met andere lidstaten over
acceptatie van producten van gevaccineerde dieren worden geregeld
gevoerd, maar hebben niet tot specifieke toezeggingen geleid. De
Europese Commissie zal een werkgroep vaccinatie opzetten om diverse
aspecten van vaccinatie in de EU uit te werken. Naar verwachting gebeurt
dat aan het eind van dit kwartaal. Gezien het belang van vaccinatie zal de
Tweede Kamer geregeld over de voortgang worden geïnformeerd.
144
Hoe verloopt de vaccinatiepilot op dit moment, wat zijn de eerste
resultaten van deze pilot en wat zijn de verwachtingen voor 2023?
Antwoord
De pilot betreft een vaccinatieprogramma met een grotere schaal dan een
veldproef. Momenteel werkt het Ministerie van LNV een aantal mogelijkheden uit. Daarvoor worden de resultaten van de vaccinproef onder
gecontroleerde omstandigheden gebruikt, evenals resultaten verkregen in
andere lidstaten. Samen met sectorpartijen wordt nu gekeken naar een
scenario dat uitvoerbaar is. Zodra concrete stappen gezet kunnen worden,
wordt de Tweede Kamer hierover geïnformeerd.
145

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

45

Hoe gaat de extra capaciteit op het gebied van bestrijding van dierziekten
precies worden ingevuld? Wat is het tijdspad waarin naar deze versterking
gaat worden gezocht en wanneer is deze permanente capaciteit bereikt?
Antwoord
In de afgelopen maanden zijn de opstaande vacatures van de dierenartsen
binnen de incident -en crisisorganisatie van de NVWA ingevuld. Daarnaast
wordt onderzocht wat de mogelijkheden zijn van een flexibele schil van
medewerkers die ingezet kunnen worden bij de dierziektebestrijding. Eind
2022 zijn twee medewerkers met juridische achtergrond begonnen met
het verder uitwerken en verbeteren van de procedures voor het afgeven
van ontheffingen. Ook is er een coördinator aangesteld voor de ontheffingen voor het slachten van slachtpluimvee uit de beperkingsgebieden.
De bovengenoemde ontwikkelingen worden in 2023 verder uitgewerkt.
146
Wat is de rol van de Global One Health-benadering in het uitbreiden van
de capaciteit op het gebied van bestrijding van dierziekten en zoönosen?
Antwoord
Op 6 juli 2022 is het «Nationaal actieplan versterken zoönosenbeleid»
door de Ministers van VWS, N&S en LNV aan de Tweede Kamer
verzonden. Het actieplan strekt zich uit over de volle breedte van One
Health (leefomgeving, veterinair en humaan), nationaal en internationaal,
en richt zich op preventie, detectie en respons. Het doel van het actieplan
is om risico’s op het ontstaan en de verspreiding van zoönosen in de
toekomst verder te verkleinen en voorbereid te zijn op een eventuele
uitbraak. De One Health benadering is het uitgangspunt van het actieplan
en daarmee ook van de uitbreiding van capaciteit op dit gebied, zoals
intensiever toezicht op reptielenbeurzen.
147
Hoeveel inspecties verwacht de Minister dat er minder kunnen worden
uitgevoerd door het opleiden van nieuwe inspecteurs?
Antwoord
Als gevolg van de inzet van de middelen uit het Coalitieakkoord is er
sprake van groei van het aantal inspecteurs in 2023. Dit vraagt ook dat
nieuwe inspecteurs worden geworven, opgeleid en ingewerkt onder meer
door ervaren inspecteurs. De kosten gaan daarbij voor de baten uit,
hetgeen tot gevolg heeft dat in 2023 tijdelijk minder uren beschikbaar zijn
voor inspecties binnen het reguliere toezicht. Een exacte daling van het
aantal inspecties is niet te geven.
148
Wat is de verwachting van de kwaliteit van het mindere aantal inspecties
in 2023 door opleiding van nieuwe inspecteurs?
Antwoord
De NVWA werkt aan de verbetering van haar toezicht. Dit doet de NVWA
stap voor stap (zie onder meer Kamerstukken 33 835, nr. 179 en
Kamerstuk 28 286, nr. 1259). Met de inzet van de middelen uit het
Coalitieakkoord is onder meer geïnvesteerd in de werving van nieuwe
medewerkers, die ingewerkt en opgeleid moeten worden. De NVWA zet
haar capaciteit in waar deze het hardst nodig is. Dit doet de NVWA
risicogericht en kennisgedreven. Ook tijdens het verbeterproces zorgt de
NVWA ervoor dat de kwaliteit van de inspecties gewaarborgd blijft en stap
voor stap verbeterd wordt.
149

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

46

Hoeveel fte is er in 2023 beschikbaar voor het toezichthouden op de
naleving van de Tabaks- en rookwarenwet?
Antwoord
Het aantal fte dat in 2023 beschikbaar is voor het toezicht houden
(uitvoeren inspectiewerkzaamheden) op de naleving van de Tabaks- en
rookwarenwet is 35 fte.
150
Hoe verhoudt het aantal fte in 2023 voor het toezichthouden op de
naleving van de Tabaks- en rookwarenwet zich tot 2022?
Antwoord
In 2023 hebben zich geen veranderingen voorgedaan ten opzichte van
2022 qua aantal fte dat beschikbaar is voor het toezichthouden op de
naleving van de Tabaks- en rookwarenwet.
151
Hoeveel controles kunnen er bij fysieke verkooppunten voor tabaks- en
rookwaren worden uitgevoerd?
Antwoord
Voor 2023 zijn er circa 2.800 (testkoop)inspecties gepland bij fysieke
verkooppunten in het kader van het toezicht op de naleving van de
leeftijdgrens, het reclameverbod en de producteisen. Daarnaast zijn er ook
nog andere inspecties gepland bijvoorbeeld bij het toezicht op de naleving
van het rookverbod en het verbod op verkoop op afstand dat vanaf 1 juli
inwerking treedt.
152
Wat zijn de voor- en nadelen van digitale versus fysieke controles en
welke afweging wordt daarin gemaakt?
Antwoord
Afhankelijk van de te onderzoeken situatie en het beoogde effect wordt de
keuze gemaakt of een digitale (administratieve) of een fysieke controle
wordt ingezet. Beide controles vullen elkaar aan; er kan dan ook niet
gesproken worden van voor- of nadelen. Het streven van de NVWA is er
op gericht om de fysieke inspecties alleen daar in te zetten waar nodig, en
waar mogelijk via controles op afstand grotere delen van doelgroepen te
bereiken.
153
Blijft de NVWA bedrijven aansporen om aan te sluiten bij private
controlesystemen, ook na de investeringen en de daarbij gerealiseerde
extra capaciteit?
Antwoord
Bedrijven hebben de primaire verantwoordelijkheid voor het borgen van
publieke belangen. Als deelname aan private controlesystemen in
voorkomende gevallen kan bijdragen aan een betere borging van publieke
belangen door het betrokken bedrijf, dan kan de NVWA zo’n bedrijf
aansporen aan te sluiten bij een privaat controlesysteem.
154
(Hoe) houdt de NVWA vervolgens toezicht op deze private controlesystemen?
Antwoord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

47

De NVWA houdt geen formeel toezicht op private controlesystemen,
omdat private controlesystemen geen objecten van toezicht zijn. Als er
sprake is van toezichtondersteunende waarde van een privaat controlesysteem, dan monitort de NVWA het functioneren van private controlesystemen. Zij doet dit door inspectieresultaten van private controlesystemen
en van de NVWA met elkaar te vergelijken en daarover zo nodig ter
verbetering met de eigenaar van een privaat controlesysteem in gesprek
te gaan. Als er sprake is van toezichtondersteunende waarde, dan kan de
NVWA daar rekening mee houden in de risicogerichte aanpak van het
toezicht.
155
Op welke manieren wil de NVWA bedrijven bewegen tot het nemen van
eigen verantwoordelijkheid?
Antwoord
Het is aan bedrijven zélf om de risico’s te beheersen; de NVWA houdt daar
toezicht op. Tegelijkertijd stimuleert de NVWA bedrijven bij het nemen van
hun verantwoordelijkheid, bijvoorbeeld door deelname aan private
controlesystemen mee te wegen in de selectie van te inspecteren
bedrijven. Dit doet de NVWA op verschillende manieren, passend bij het
toezichtdomein. Een van de belangrijkste uitgangspunten om het toezicht
in te richten is de methode van de handhavingsregie. Zie hiervoor het
antwoord op vraag 84.
156
Wat is de huidige stand van zaken ten aanzien van het slimme cameratoezicht in slachthuizen? Wanneer verwacht de Minister de ontwikkeling
hieromtrent af te ronden?
Antwoord
De ontwikkelingen rondom slim cameratoezicht staan niet stil. Het in het
najaar van 2022 verschenen advies van Bureau Risicobeoordeling en
Onderzoek «Advies over toepassing sensortechnologie dierenwelzijn
slachthuizen» (Kamerstuk 28 286, nr. 1267) geeft een goed beeld van de
stand van zaken rondom de ontwikkeling van de technologie in Nederland
én daarbuiten. Voor het borgen van publieke belangen, zoals dierenwelzijn en voedselveiligheid, is de slachtsector zelf verantwoordelijk en
aan zet om stappen te zetten naar de toepassing van slim cameratoezicht
en andere slimme technologieën die hieraan kunnen bijdragen. In
Nederland zijn met name twee bedrijven bezig met de ontwikkeling van
slim cameratoezicht op het gebied van dierenwelzijn. Met één van deze
twee bedrijven loopt een traject om te onderzoeken of het systeem doet
wat het belooft te doen. De Universiteit Utrecht en het Ministerie van LNV
zijn hierbij betrokken. Ik zal de Kamer voor de zomer informeren over de
uitkomsten van het onderzoek.
Ook wordt door de NVWA onderzocht hoe slim cameratoezicht een plek
kan krijgen in toezicht en handhaving. Het doel is ook om te starten met
een of meerdere pilots in de praktijk voor slim cameratoezicht in relatie tot
toezicht en handhaving. Voor gestart kan worden met eventuele pilots zijn
er nog een aantal vraagstukken op te lossen. Daarover zijn overleggen
met het bedrijfsleven gaande.
157
Wat wordt er bedoeld met «slim cameratoezicht»? Is dat hetzelfde als
permanent realtime cameratoezicht? Wat zijn de verschillen?
Antwoord
Onder »permanent real time cameratoezicht» op slachthuizen versta ik dat
er continu camerabeelden worden opgenomen en dat de toezichthouder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

48

deze camerabeelden direct kan uitkijken, al dan niet op afstand. Onder
«slim cameratoezicht» versta ik dat door middel van artificiële intelligentie
(AI) relevante camerabeelden, waarop mogelijk overtredingen op het vlak
van dierenwelzijn te zien zijn, automatisch kunnen worden gedetecteerd.
De toepassingen van dit «slim cameratoezicht» zijn veelbelovend en
hebben potentie om in de toekomst een bijdrage te leveren aan het
toezicht op dierenwelzijn.
158
Op welke wetenschappelijke basis is gekozen voor het ontwikkelen van
apps met informatie over dierziekten of exotische diersoorten? Waaruit
blijkt dat dergelijke informatieve apps meerwaarde hebben?
Antwoord
De NVWA onderzoekt of reeds voorhanden zijnde wetenschappelijke
informatie over exotische diersoorten over bijvoorbeeld hokgrootte of
behoefte aan UVB-licht, kan worden ingezet om het toezicht te uniformeren. Daarbij wordt ook gekeken naar de wijze van ontsluiting voor
inspecteurs via bijvoorbeeld een app.
159
Wat is de stand van zaken van de impactanalyse naar de gevolgen van het
onderbrengen van de Kwaliteitskeuring Dierlijke Sector (KDS) bij de
NVWA? Wanneer verwacht u de conclusies van deze analyse naar de
Kamer te sturen?
Antwoord
Zie het antwoord op vraag 81.
160
Welke bevoegdheden heeft de NVWA om internationale productieketens
te controleren? Wordt hierin actief samengewerkt met buitenlandse
autoriteiten?
Antwoord
Als een vestiging van een internationale productieketen in Nederland is
gevestigd en activiteiten verricht op een domein waar de NVWA toezicht
op houdt, dan valt die vestiging en daarmee dat deel van de productieketen onder het toezicht van de NVWA. Alle wettelijke bevoegdheden zijn
dan van toepassing. Productieketens en controlesystemen in derde landen
worden ten behoeve van export naar de Europese Unie beoordeeld en
geaudit door de EU-Commissie. Hier speelt de NVWA geen rol.
161
Controleert de NVWA ook ketenproducten die door Nederland komen of
hier worden geproduceerd, maar hier niet worden geconsumeerd?
Antwoord
Producten die in Nederland worden geproduceerd en onder het
toezichtsterrein van de NVWA vallen, zijn onderhevig aan NVWA toezicht.
162
Welke werkzaamheden bedoelt u in het volgende citaat in de brief:
«Daarnaast wordt een deel van de werkzaamheden die eerder als gevolg
van capaciteits- en kennisgebrek noodgedwongen waren stopgezet weer
opgestart.»?
Antwoord
In 2021 is het toezicht op het werkveld gastoestellen en op het werkveld
machines, inclusief producten met lithium-ion batterijen noodgedwongen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

49

stopgezet als gevolg van capaciteits- en kennisgebrek. In 2023 is voorzien
om het toezicht op de lithium ion batterij weer op te pakken. Afhankelijk
van de snelheid waarmee werving, opleiding en begeleiding kan worden
ingevuld, zullen de werkvelden machines en gastoestellen vervolgens
weer worden opgestart.
163
Hoe gaat de NVWA werknemers met specialistische kennis terug in huis
halen? Worden oud-medewerkers met de benodigde expertise benaderd?
Is de NVWA voornemens om huidige werknemers opleidingen aan te
bieden waarin zij deze expertise kunnen opdoen?
Antwoord
Momenteel onderzoekt de NVWA hoe zij medewerkers met specialistische
kennis, die binnen afzienbare tijd met pensioen gaan, kan binden aan de
organisatie. Bekeken wordt hoe de kennis en kunde omgezet kunnen
worden naar leerinterventies of leerlijnen. Daarnaast wil de NVWA de
samenwerking met de markt op het gebied van specialistische kennis
verstevigen. De NVWA zet wervers in om geschikte kandidaten te vinden
voor moeilijk vervulbare functies. De werver benadert geschikte kandidaten met de specialistische kennis, waaronder ook oud-medewerkers.
Daar waar medewerkers een ontwikkelwens en -potentie hebben, krijgen
zij opleidingen en kansen aangeboden om zich verder te ontwikkelen.
164
Wat is uw houding tegenover het extern inhuren van expertise bij de
NVWA en andere autoriteiten?
Antwoord
Het is belangrijk dat de NVWA voldoende kennis en expertise in huis heeft
om haar taken te kunnen uitvoeren. In de basis betekent dit ook dat deze
kennis bij eigen medewerkers aanwezig dient te zijn. Voor de versterking
van de NVWA is naast innovatie ook extra personele bezetting nodig. Om
deze groei te faciliteren heeft de NVWA behoefte aan een flexibele schil
die zij deels met inhuur invult. Ook is niet uit te sluiten dat er voor
specialistische ondersteunende functies, al dan niet tijdelijk extern
ingehuurd wordt. Met name in de ICT-functie is dit zichtbaar. Om te
voorkomen dat de verhouding eigen personeel versus inhuur onevenwichtig wordt, hanteert het kabinet als richtlijn de zogenaamde «Roemernorm» van maximaal 10% inhuur. De NVWA voldoet aan deze norm.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 835, nr. 215

50