Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 272

Wijziging van onder meer de Algemene wet
erkenning EG-beroepskwalificaties in verband
met de implementatie van Richtlijn 2013/55/EU
van het Europees parlement en de Raad van de
Europese Unie van 20 november 2013 tot
wijziging van Richtlijn 2005/36/EG betreffende
de erkenning van beroepskwalificaties en
Verordening (EU) nr. 1024/2012 betreffende de
administratieve samenwerking via het
Informatiesysteem interne markt («de
IMI-verordening»)

Nr. 10

VERSLAG VAN EEN WETGEVINGSOVERLEG
Vastgesteld 18 november 2015
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft op
14 oktober 2015 overleg gevoerd met mevrouw Bussemaker, Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over:
– het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Algemene wet
erkenning EG-beroepskwalificaties in verband met de implementatie van Richtlijn 2013/55/EU van het Europees parlement
en de Raad van de Europese Unie van 20 november 2013 tot
wijziging van Richtlijn 2005/36/EG betreffende de erkenning
van beroepskwalificaties en Verordening (EU) nr. 1024/2012
betreffende de administratieve samenwerking via het Informatiesysteem interne markt («de IMI-verordening») (Kamerstuk
34 272).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap,
Wolbert
De griffier van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
De Kler

kst-34272-10
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 272, nr. 10

1

Voorzitter: Jadnanansing
Griffier: De Kler
Aanwezig zijn zes leden der Kamer, te weten: Beertema, Jasper van Dijk,
Jadnanansing, Lucas, Van Meenen en Rog,
en mevrouw Bussemaker, Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap.
Aanvang 21.02 uur.
De voorzitter:
Ik heet de Minister, haar ambtenaren, de mensen op de publieke tribune
en mijn collega’s van harte welkom.
Mevrouw Lucas (VVD):
Voorzitter. Fijn dat het overleg in deze zaal kon plaatsvinden. Dank aan het
personeel dat dit mogelijk is gemaakt. Het is een vrij technisch
wetsvoorstel, maar wel belangrijk, want het vrije verkeer van personen en
de wederzijdse erkenning van zowel diploma’s als beroepskwalificaties
zijn van belang voor een goede werking van de Europese arbeidsmarkt. In
een economie waarin een baan voor het leven verleden tijd lijkt en
bedrijven sneller moeten kunnen op- en afschalen als zich kansen
voordoen, is het van belang dat personeel ook over de grens geworven
kan worden en dat mensen met hun opleiding en ervaring ook in het
buitenland aan de slag kunnen. Denk aan het grote tekort aan programmeurs in Nederland, terwijl in Spanje veel hoog opgeleide ICT’ers
werkloos zijn. Wij zijn dus tevreden met de implementatie van deze
richtlijn. Wel heeft de VVD nog twee vragen aan de Minister.
Zoals al aangegeven in onze schriftelijke inbreng op het wetsvoorstel
hecht de VVD eraan dat de Minister ook aandacht heeft voor de implementatie van de richtlijn in andere landen. Wat de VVD betreft, moet de
focus niet alleen liggen op de mensen die hier binnenkomen, maar ook op
het oplossen van de problemen die Nederlandse onderdanen ondervinden in andere Europese landen. Wij vinden dat de Minister inzichtelijk
zou moeten hebben waar Nederlanders problemen ervaren en dat zij een
actieve rol moet spelen in het oplossen van die problemen. De motieStraus/Jadnanansing vroeg de Minister ook al dit op te pakken. De
beantwoording van de Minister in de nota naar aanleiding van het verslag
stelt ons echter niet gerust. Het is goed dat er inmiddels gesprekken zijn,
maar er zijn concrete afspraken nodig. Wat ons betreft, legt de Minister
haar prioriteit bij het regelen van diploma-erkenning voor het mbo
meteen over de grens met ons buurland Duitsland. Daar werken
momenteel al grote groepen Nederlanders – net zoals veel Duitsers in
Nederland werken – én daar liggen de grootste kansen voor Nederlanders
die op zoek zijn naar werk. Zij moeten niet onnodig gefrustreerd worden
door onbekendheid met of ingewikkeldheid van diplomaerkenningsprocedures.
In Duitsland ligt de verantwoordelijkheid voor diploma-erkenning bij de
Bundesländer en in Nederland bij de rijksoverheid. Laten we vooral de
prioriteit leggen bij de twee Bundesländer die direct aan de Nederlandse
oostgrens liggen: Nordrhein-Westfalen en Niedersachsen. Daar is de
allergrootste winst te behalen. Dus kan de Minister toezeggen dat zij (A)
voor het einde van het jaar met partijen in de grensregio met de twee
deelstaten tot concrete afspraken komt over zowel de diploma-erkenning
als problemen bij erkenning van kwalificaties en dat de uitkomsten
daarvan met alle betrokkenen gedeeld worden; met EP-Nuffic, maar ook
de regionale UWV-werkbedrijven, de roc’s en grensinformatiepunten? Het
gaat hier echt om praktische zaken zoals de vertaling van diploma’s, het in
beeld hebben van de juiste contactpersonen en procedures en bijvoor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 272, nr. 10

2

beeld geen dubbel werk doen bij twee afgestudeerden van dezelfde
opleiding. Kan de Minister (B) toezeggen dat zij de problemen die
Nederlanders ondervinden bij de erkenning van diploma’s en kwalificaties
actief zal verzamelen en oplossen, bijvoorbeeld door actief na te vragen
bij ambassades van landen waar veel Nederlanders werken welke
problemen er gemeld worden en deze in OJCS-verband en bilateraal aan
de orde te stellen en op te lossen.
Dan een tweede punt. De implementatie van de richtlijn maakt het
mogelijk om een aanvullende taaleis te stellen als de patiëntveiligheid in
het geding is. De VVD vindt dit terecht. Wij vinden alleen veiligheid in het
algemeen een prima reden voor een aanvullende taaleis. Natuurlijk is het
ook aan werkgevers om deze extra eis te stellen, zoals de Minister ook
schrijft in de nota naar aanleiding van het verslag, maar wij kunnen ons
voorstellen dat de tekorten zo groot zijn dat de werkgever deze taaleis niet
stelt, waardoor onveilige situaties ontstaan. Ik denk aan vliegtuigmonteurs. Het lijkt mij handig dat die allemaal dezelfde taal spreken. Het hoeft
geen Nederlands te zijn, maar zij moeten zich wel goed verstaanbaar
kunnen maken. Kan de Minister aangeven of zij straks wel of niet bevoegd
is om ook buiten de gezondheidszorg om structurele taaleisen te stellen
bij gereglementeerde beroepen? Als zij daartoe niet bevoegd is, hoe kan
zij dan de veiligheid in meer algemene zin garanderen? In haar beantwoording in de nota naar aanleiding van het verslag schrijft de Minister
dat er alleen bij ernstige en concrete twijfel een «taalcontrole» kan worden
opgelegd, maar niet «in structurele en gestandaardiseerde vorm». De VVD
hoort graag van de Minister of de richtlijn dit verbiedt of dat dit een keuze
is van de Minister in de wijze waarop zij de richtlijn implementeert.
Afsluitend merk ik op dat de VVD blij is dat door de implementatie van
deze richtlijn het niveau van patiënten- en consumentenbescherming
verder wordt verhoogd door de verplichte registratie en waarschuwingsmechanismen tussen lidstaten voor mensen met een beroepsverbod.
Hierdoor kunnen problemen met «horrortandartsen» die in het buitenland
weer vrolijk aan het werk gaan, voortaan worden voorkomen. En dat is
goed nieuws, voorzitter.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Voorzitter. Dit wetsvoorstel heeft als doel om grensoverschrijdende
toegang tot beroepen in de EU makkelijker te maken. Waar werkgevers
eenvoudig werknemers uit het buitenland halen, is er in Nederland kans
op baanverdringing. Hou verhoudt het werven van buitenlands personeel
zich tot de 65.000 zorgverleners die de afgelopen twee jaar zijn ontslagen?
In de memorie van toelichting staat dat tekorten aan arbeidskrachten in de
ene lidstaat worden aangevuld met krachten uit andere lidstaten. In
hoeverre is dit in Nederland het geval en welke beroepen betreft dit? Dit
kan verkeerd uitpakken. Professionals hebben veel te halen in Nederland,
een hoger salaris, goede secundaire arbeidsvoorwaarden en betere
leefomstandigheden. Als de arbeidsmigratie eenvoudiger wordt, is het
dan een haalbare kaart voor bijvoorbeeld Polen om in competitie te gaan
met Nederland? Dat kan tot een braindrain leiden. Is de Minister dat met
mij eens.
Voor de SP is de gezondheidszorg een nationale kwestie. Kwaliteit en
veiligheid horen te allen tijde voorop te staan. Belangrijk is dat Nederland
aanvullende eisen kan stellen zodra EU-burgers in Nederland komen
werken. Hierbij valt te denken aan goede taaleisen en een adequaat
opleidingsniveau. Patiënten moeten erop kunnen vertrouwen dat de zorg
veilig is. Bovendien is het een goed principe dat we zelf voldoende
specialisten en zorgpersoneel opleiden. Hoe zit dit bijvoorbeeld met het
tekort aan tandartsen? Waarom leiden wij zelf niet deze mensen op in
plaats van hen uit het buitenland te halen?
Een lidstaat mag in nationale regelgeving hogere eisen stellen aan
beroepsbeoefenaren. Voor zorgberoepen geldt dat controles systematisch

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 272, nr. 10

3

en in gestandaardiseerde vorm mogen plaatsvinden. Dit is een kanbepaling en daarmee nogal vrijblijvend. Wij zijn van mening dat elke
individuele beroepsbeoefenaar gecontroleerd moet worden op taal en
opleiding. In het Verenigd Koninkrijk vraagt men al een taaldiploma.
Terecht, want het gaat ten slotte om de veiligheid van mensen.
Voorkomen moet worden dat iemand met enkel een papiertje aan de slag
kan. Ik heb daarvoor een amendement.
De Raad van State vraagt: op welke wijze wordt omgegaan met een
binnengekomen melding over bijvoorbeeld een persoon met een strafblad
en wat gebeurt er als er niet voldaan wordt aan de taaleisen? Dat is nog
erg onduidelijk. Wanneer moet een werkgever gewaarschuwd worden bij
een melding? Wat is nu die Europese beroepskaart voor verpleegkundige,
apotheker, fysiotherapeut, berggids en makelaar in onroerend goed? Wat
betekent dit exact? Hoe verhoudt zich dit tot andere beroepen? En hoe zit
het met beroepen die geen BIG-geregistreerd specialisme zijn, zoals een
OK-assistent?
Minister Bussemaker:
Dit tempo kan ik niet bijhouden!
De voorzitter:
Kunt u iets langzamer spreken?
De heer Jasper van Dijk (SP):
Nóg langzamer? Oké. Worden hieraan nu wel of geen taal- en opleidingseisen gesteld? En hoe is dit geregeld met zorgpersoneel afkomstig uit niet
EU-landen? Welke regels zijn hier gesteld? Ook dit gaat om de veiligheid.
In Nederland kennen we een verplichte verklaring omtrent het gedrag
voor functies als onderwijzer, gastouder of taxichauffeur. Maar hoe werkt
het met een werknemer uit het buitenland? Wordt er een vergelijkbare en
even zware check in het land van herkomst gedaan? Wij begrepen dat de
screening niet in elk land even uitgebreid wordt gedaan. Dat geldt
mogelijk al helemaal voor niet-Europese landen. En zijn de organisaties
als de GGD of de Kiwa, voor de taxi’s, wel altijd even streng voor
werknemers uit het buitenland, waar de informatie niet altijd voor het
oprapen ligt? We willen geen risico lopen met bijvoorbeeld onze kinderen.
Lidstaten waarschuwen elkaar zodra een beroepsbeoefenaar een verbod
of beperking op zijn beroep heeft gekregen door een geautoriseerde
bevoegdheid. Maar wat nu als iemand een fout maakt en er een
onderzoek is gestart? Deze persoon kan tijdens een onderzoeksfase
gewoon in het buitenland gaan werken. Dit wordt niet opgenomen in het
waarschuwingssysteem. Wat vindt de Minister van een tijdelijke
schorsing? Is dit tempo beter, voorzitter?
De voorzitter:
Helemaal goed!
De heer Jasper van Dijk (SP):
Zodra iemand een verbod of beperking heeft gekregen, geldt dit dan
vanwege een fout tijdens het werk of geldt dit ook voor fouten die
gemaakt zijn in de privésfeer? Kan bijvoorbeeld een arts die veroordeeld
is voor doodslag en later weer vrijkomt, zijn beroep als arts uitoefenen?
Hoe zit dat met een leraar of jeugdhulpverlener?
De richtlijn zou per 2016 in moeten gaan. Wat gebeurt er met oude
bevoegdheidsbeperkingen? Worden die alsnog uitgewisseld? In 2009 ging
het deksel van de beerput open over neuroloog Jansen Steur, die
geregeld foute diagnoses stelde, waarbij hij patiëntentests zelf invulde.
Een patiënt van hem heeft zelfs zelfmoord gepleegd. Dit soort drama’s
moeten we te allen tijde voorkomen. Wat kan de Minister hierover
zeggen? Hoe zit het met de zwarte lijsten? Wat als Jansen Steur zijn fouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 272, nr. 10

4

had gemaakt in Duitsland en in Nederland was gaan werken? Hadden wij
dat dan kunnen voorkomen?
Op pagina 21 van de memorie van toelichting staat dat het waarschuwingsmechanisme voor beroepsverboden en ook het gebruik van valse
beroepskwalificaties nader wordt uitgewerkt in lagere regelgeving. Ook
zal bij de uitwerking getoetst worden op uitvoerbaarheid. Kan de Minister
uitleggen hoe dit zij dit gaat doen?
In 2017 moeten alle leraren zich verplicht inschrijven in een lerarenregister. Daarmee wordt het lerarenberoep een gereglementeerd beroep.
Daardoor kunnen zich al wel lastige vragen aandienen.
Laatst ontving ik een mail van een docente die een masterstudie op de
universiteit doet. Zij heeft daarvoor een lerarenbeurs nodig. Inschrijving in
het lerarenregister wordt straks ook voor haar verplicht. Via het register is
het adres van haar werkgever voor iedereen zichtbaar, want het staat op
de website. Nu heeft deze docente te maken met stalking. Is de registratieplicht hier niet een disproportioneel risico? Zijn er uitzonderingsmogelijkheden? Het beschermen van de privacy van betrokkenen zal altijd
zorgvuldig moeten worden afgewogen. Moet dit register werkelijk
toegankelijk zijn voor iedereen? Waarom kan een leraar niet de
mogelijkheid krijgen om zijn registratie in het lerarenregister gedeeltelijk
onzichtbaar te maken, zodat de informatie alleen te zien is voor
werkgevers of de onderwijsinspectie? Graag daarop een reactie.
Tot slot. Kan de regering aangeven hoe de motie-Pechtold/Roemer wordt
uitgevoerd? Deze is ingediend tijdens de Algemene Beschouwingen en
verzoekt de regering om een plan van aanpak te maken waarin het voor
statushouders inzichtelijk gemaakt wordt aan welke eisen zij moeten
voldoen om hun diploma’s erkend te krijgen.
De heer Van Meenen (D66):
Voorzitter. Ik ben een stuk sneller klaar. Wij kunnen ons vinden in de
uitwerking van de richtlijn in dit wetsvoorstel. Ik sluit mij aan bij de
woorden van mevrouw Lucas over snel afspraken maken met de
grensregio’s. Ook ik ben benieuwd naar het antwoord op de vraag naar de
uitwerking van de motie-Pechtold/Roemer Tot slot breng ik u het meest
subtiele amendement onder ogen dat ik waarschijnlijk ooit in deze Kamer
zal indienen. Dit amendement ziet erop dat het woord «wezenlijk»
vervangen wordt door «essentieel». Mij is gebleken dat dit voor
individuen een wezenlijk dan wel essentieel verschil kan maken voor de
beantwoording van de vraag of zij in Nederland kunnen werken.
De heer Rog (CDA):
Voorzitter. Ik zal aanzienlijk korter spreken dan de eerste twee sprekers,
maar weer net iets langer dan de heer Van Meenen.
Dit wetsvoorstel lost een aantal knelpunten op bij de huidige erkenning
van beroepskwalificaties binnen de EU. In de schriftelijke inbreng hebben
we een aantal vragen gesteld omdat we nog een nadere verduidelijking
wilden van de regering op dit punt. Op twee zaken willen wij nader
ingaan. Dat zijn de beroepservaringseis en het beroepsverbod, bijvoorbeeld van de horrortandarts. Als antwoord op de vraag waarom de
beroepservaringseis van twee naar één jaar wordt verlaagd voor
werknemers die afkomstig zijn uit een lidstaat waar hun beroep niet is
gereglementeerd, lezen wij dat dit met name wordt ingevoerd om jonge
mensen meer kansen te bieden om hier hun beroep uit te oefenen. Veelal
beschikken zij nog niet over twee jaar beroepservaring en zou dit een te
hoge drempel opwerpen voor hun mobiliteit. Het CDA kan zich dit
indenken. Waar wij nog wel vraagtekens bij zetten, is of dit ook geldt voor
de medische beroepen die niet gereglementeerd zijn in die lidstaten. Om
welke beroepen gaat het dan? Wat zijn medische beroepen die wel
gereglementeerd zijn in die lidstaten? Gaat het bij niet-gereglementeerde
beroepen vooral om de paramedische beroepen? Wat is de relatie op dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 272, nr. 10

5

punt met onze eigen BIG-registratie? Wij vinden dit van wezenlijk of
essentieel belang, omdat we naar aanleiding van de antwoorden op deze
nadere vragen zullen overwegen of wij op dit punt een amendement
indienen.
Ook hebben wij nog een aantal vragen gesteld over het waarschuwingsmechanisme. Dit dient om lidstaten te waarschuwen voor beroepsbeoefenaars met een beroepsverbod. Maar al te vaak hebben wij de afgelopen
tijd gezien dat iemand met een beroepsverbod, toch in datzelfde beroep
over de grens aan de slag kan. Het CDA vindt het dan ook goed dat er een
waarschuwingsmechanisme komt. Dat juichen wij zeer toe, maar vragen
ons wel af of de manier waarop dit wordt vormgegeven voorkomt dat
mensen met een beroepsverbod toch in hun oude beroep aan de slag
gaan in een andere lidstaat. Een beroepsverbod krijg je niet zomaar, daar
is heel wat aan voorafgegaan. Wat is dan nog een reden om dit niet door
te geven aan de werkgever die, zich onbewust van dit feit, iemand in
dienst wil nemen? In welke gevallen gaat de privacy boven het algemeen
belang? In de antwoorden op onze vragen staat ook dat dit afhangt van
het beroep en van het geval. Wij horen graag een aantal voorbeelden van
de Minister. Hoe lang duurt het voordat een dergelijke waarschuwing aan
de desbetreffende werkgever wordt doorgegeven?
De heer Beertema (PVV):
Voorzitter. Het wetsvoorstel beoogt de grensoverschrijdende arbeidsmobiliteit en de Europese dienstensector te stimuleren. De Europese
Commissie verwacht dat de vraag naar gekwalificeerde beroepsbeoefenaars tussen nu en 2020 met 16 miljoen banen zal stijgen. Dat vind ik een
ongelooflijk hoog aantal. Mijn eerste vraag aan de Minister gaat hierover.
Waar komt dat aantal vandaan? Op welke vooronderstellingen is het
gebaseerd? Is het een extrapolatie van aantallen die nu al per lidstaat
bekend zijn? Zo ja, in welke sectoren van de arbeidsmarkt wordt die groei
verwacht? Is die groei in Griekenland dezelfde als in de Bondsrepubliek,
Nederland of het Verenigd Koninkrijk? Bestaat dan niet het gevaar dat de
arbeidsmobiliteit vooral gestimuleerd wordt vanuit Oost- en Zuid-Europa
naar Duitsland, Denemarken, Zweden en Nederland en niet andersom? En
brengt dat niet het gevaar met zich mee van een braindrain van die landen
die al die hoogopgeleide professionals harder nodig hebben voor hun
eigen opbouw dan de West- en Noord-Europese landen? Collega Van Dijk
sprak daar ook al over. Wie wint er nu eigenlijk bij de implementatie van
deze richtlijn? Dat wil ik graag weten. Ik hecht daaraan omdat dit
wetsvoorstel, waarin we de EU-erkenningsprocedure gieten, forse
consequenties heeft, niet alleen voor de landen waar de professionals
zullen vertrekken, maar ook voor onze nationale arbeidsmarkt. Die wordt
nu al ernstig verstoord door de toetreding van duizenden
Zuid-Europeanen en vooral van Oost-Europeanen die regelrecht concurreren met onze eigen Nederlandse werknemers die vaak verdrongen
worden op de eigen arbeidsmarkt. Deze wet gaat dit nog eens flink
versterken. Graag een reactie van onze Nederlandse Minister van wie wij
verwachten dat zij niet alleen een dienaar van de Kroon is, maar ook van
de Nederlandse burger en de Nederlandse belastingbetaler. Wil Europa
dus aan deze vraag van 16 miljoen extra werknemers voldoen, dan
moeten volgens de Europese Commissie, de tekorten aan arbeidskrachten
in de ene lidstaat worden aangevuld met mobiele en gekwalificeerde
beroepsbeoefenaars uit andere EU-lidstaten. Een slechte maatregel,
zeggen wij. Met uitvoering van de voorgestelde wijziging creëer je
enerzijds een braindrain van het ene EU-land naar het andere EU-land.
Oost-Europa met zijn lage salarissen en welvaartsniveau zal worden
gebraindrained – een nieuw woord volgens mij – door West-Europa.
Anderzijds zal er nog meer verdringing komen op de eigen nationale
arbeidsmarkt van onze eigen werkzoekenden. Graag een reactie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 272, nr. 10

6

De Europese Commissie heeft een oplossing bedacht voor dit tekort aan
arbeidskrachten in Europa. Er zijn wijzigingen voorgesteld en enkele
volledig nieuwe onderdelen geïntroduceerd. De taaltoets is er een van.
Het voorstel noch de toelichting is duidelijk over de vragen wie de toets
samenstelt, welke instantie de toets afneemt, wat de gevolgen zijn indien
wordt vastgesteld dat de migrant niet beschikt over de talenkennis die
voor de uitoefening van het betreffende gereglementeerde beroep is
vereist. Wordt die persoon dan uit het beroep verbannen? Vindt de
taaltoets vooraf of achteraf plaats? Allemaal vragen.
Voor de PVV is dit traject weer een voorbeeld waaraan we kunnen zien
hoe de EU rolt en hoe Nederland niks anders doet dan meebuigen. Laat
me dat toelichten. In december 2011 is het EU-voorstel voor wijziging van
de richtlijn Erkenning beroepskwalificaties gepubliceerd. In andere
nationale parlementen is kritisch naar dit EU-voorstel gekeken. Enerzijds is
het voorstel besproken met de nationale regeringen, een vorm van
indirecte controle. Daarnaast hebben de Bundesrat van Duitsland, de
senaat in Frankrijk en het Roemeense parlement zelf actie ondernomen
richting de Europese Commissie, de Franse senaat zelfs met een
subsidiariteitsbezwaar. De overige parlementen, waaronder ook dat van
Nederland, zijn tot de conclusie gekomen dat er geen subsidiariteitsbezwaren waren. Vervolgens heeft in 2013 de Europese Commissie in een
niet-wetgevende mededeling een werkplan gepubliceerd voor het
uitvoeren van een evaluatie, waartoe wordt opgeroepen in de nieuwe,
herziene richtlijn beroepskwalificaties. Elke lidstaat wordt hierin verplicht
om zijn wettelijke bepalingen inzake de toegang tot beroepen of beroepstitels actief te evalueren en te moderniseren. Ook op dit voorstel hebben
enkele parlementen een reactie gegeven. De Franse senaat heeft
inderdaad een subsidiariteitstoets uitgevoerd en is tot een negatief
oordeel gekomen. Er werd een subsidiariteitsbezwaar ingestuurd aan de
Europese Commissie. Aangezien dit het enige parlement was met een
subsidiariteitsbezwaar is er geen «gele kaart» getrokken. Dat zou met een
derde van alle nationale parlementen pas kunnen. Maar stelt u zich voor,
zo zeg ik tegen de Minister, dat er wel een gele kaart of zelfs een rode
kaart was getrokken, wat zouden de consequenties dan zijn geweest voor
deze procedure? Ik geef zelf het antwoord maar. Het zou géén gevolgen
hebben gehad voor de invoering van deze wijziging. Daarom mijn laatste
vraag aan de Minister: wat zijn we hier eigenlijk aan het doen, behalve een
rituele dans uitvoeren die de schijn moet ophouden dat we een nationaal
parlement zijn dat beslist over zijn eigen beroepskwalificaties en de
wederzijdse erkenning van beroepskwalificaties van buurlanden verder
weg of dichterbij? Wat wij hier doen is een klap geven op EU-wetgeving,
opdat wij kunnen zeggen dat ook deze richtlijn democratisch gesanctioneerd is door het Nederlandse parlement. Maar een andere uitkomst dan
voor stemmen is niet mogelijk. Zelfs hier en daar iets bijstellen is niet
mogelijk. Dit kan je niet meer het controleren van beleid noemen. We
gaan de richtlijn aannemen, een andere keuze is er niet. En we doen dat
omdat we anders een boete krijgen omdat we de wijziging niet op tijd
hebben behandeld en ingevoerd. Dit debat is dus geen debat, maar dit
samenzijn is een aftikmoment.
De PVV-fractie zal tegen dit wetsvoorstel stemmen, waarschijnlijk als
enige fractie. De Nederlandse arbeidsmarkt wordt door deze richtlijn nog
gemakkelijker dan nu al het geval is bereikbaar voor Oost- en
Zuid-Europeanen. Vooral in de lager gekwalificeerde beroepen wordt de
concurrentie voor onze eigen mensen nog sterker dan zij al is. De PVV
leest deze wet als: weer een verlies voor autonoom Nederland en een
belangrijke stap voor de EU op weg naar een gelijkgeschakelde
EU-arbeidsmarkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 272, nr. 10

7

Voorzitter: Beertema
Mevrouw Jadnanansing (PvdA):
Voorzitter. Ik heb nog een aantal vragen over deze richtlijn inzake de
erkenning van beroepskwalificaties. De grote vraag is of dit wetsvoorstel
risico’s oplevert voor de Nederlandse arbeidsmarkt? Mijn collega’s
hebben al gewezen op de taaleis in combinatie met veiligheid.
Het is een goede zaak dat er een waarschuwingsmechanisme komt in
verband met beroepsverboden. Kan de Minister nader toelichten wat dit
betekent als zo iemand toch in Nederland een medisch beroep wil
uitoefenen?
De Kamer heeft de afgelopen tijd enkele moties aangenomen die verband
houden met afstemming van ons onderwijs op werk in het buitenland. Ik
denk hierbij aan de motie van mevrouw Straus en aan de motie van de
heer Van Meenen over de exameneis Nederlands bij het Engelstalige
mbo. Kan de Minister toelichten hoe het zit met de uitvoering van deze
moties?
Voorzitter: Jadnanansing
De vergadering wordt van 21.26 uur tot 21.32 uur geschorst.
Minister Bussemaker:
Voorzitter. Wij hebben het hier over de implementatie van de gewijzigde
Europese richtlijn voor erkenning van beroepskwalificaties, niet meer en
niet minder. Je kunt dat op heel veel verschillende manieren aanvliegen.
Je kunt het debat heel ideologisch voeren. De een kan verwijzen naar een
open interne markt, de ander kan verwijzen naar bescherming van
werknemers, een derde kan verwijzen naar de bescherming van consumenten en een vierde kan verwijzen naar het voorkomen dat professionals die het nationaal al totaal verbruid hebben in een andere lidstaat
kunnen gaan werken. Ik ben geneigd om bij deze richtlijn het debat niet
ideologisch te voeren. We moeten de mogelijkheden en de beperkingen
van de richtlijn zien. Het gaat over de erkenning van beroepskwalificaties
en niet meer dan dat. De richtlijn helpt om belemmeringen weg te nemen
en procedures te verkorten als mensen in een andere lidstaat gaan werken
en hun kwalificaties daar erkend willen hebben. Daar gaat het in de basis
om. De erkenningsprocedures worden makkelijker en komen elektronisch
beschikbaar. Dat kan de toegang tot de beroepsuitoefening, mits men aan
de kwalificaties voldoet, makkelijker maken. Daarmee is niet gezegd dat
het ook als doel heeft om een grote beweging in arbeidsmobiliteit in
Europa op gang te brengen. Het gaat om mensen die deze stap zetten en
tegen bureaucratische belemmeringen aanlopen. Indachtig de interne
markt en het belang van arbeidsmobiliteit mag dit niet onnodig
belemmerd worden.
Dat gezegd hebbend ga ik over tot de beantwoording. Ik begin met de
amendementen, allereerst het revolutionaire amendement van de heer
Van Meenen op stuk nr. 7. Hij stelt voor het woord «wezenlijk» te
vervangen door «essentieel». Het oordeel daarover laat ik aan de Kamer.
Je zou kunnen zeggen dat het een tekstueel verschil is. In de huidige wet
en in het wetsvoorstel wordt ook de term «wezenlijk» gebruikt. Ik zie
echter geen inhoudelijk verschil tussen beide woorden. Wat mij betreft
zijn ze synoniemen. Als het uit een oogpunt van consistentie op prijs
wordt gesteld om steeds hetzelfde begrip te gebruiken, heb ik daar verder
geen moeite mee. De toegevoegde waarde verandert daardoor niet.
Het amendement van de heer Jasper van Dijk op stuk nr. 8 gaat over de
invoering van een verplichte controle op talenkennis voor de beroepen
arts, verpleegkundige, tandarts, verloskundige en apotheker. Dat geldt dus
voor vijf medische sectorale beroepen. Ik ontraad dat amendement omdat
in de wet al een aanpassing van de BIG-eisen is opgenomen. Voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 272, nr. 10

8

beroepen waarvoor de BIG-registratie verplicht is, waaronder de vijf
beroepen die in het amendement worden genoemd, zullen verplichte
taaleisen gelden. Je kunt dat op verschillende manieren regelen, in deze
wet of via lagere regelgeving. Collega Schippers is voornemens om dit via
lagere regelgeving te doen. Dat vind ik logisch, want je weet maar nooit of
je daar niet nog een keer iets in wilt aanpassen of toevoegen. Materieel
gebeurt het dus al op een naar mijn idee logische manier. Dit
amendement voegt daar eigenlijk niks aan toe. Het zou het in de toekomst
wel moeilijker kunnen maken om maatwerk te leveren. Dat is geen reden
om het oordeel aan de Kamer te laten, maar wel om het te ontraden,
hoewel we het materieel met elkaar eens zijn dat de taaleis van groot
belang is.
Ik ga nu in op de vragen van mevrouw Lucas over de relatie met de
motie-Straus over de erkenning van beroepskwalificaties. Zij wil dat er
voor het eind van het jaar concrete afspraken gemaakt zijn met de meest
betrokken deelstaten in Duitsland, Noordrijn-Westfalen en Nedersaksen. Ik
snap de behoefte van mevrouw Lucas om hiermee tempo te maken. Zij
vraagt mij om voor het eind van het jaar te garanderen dat wij afspraken
hebben. Dat kan ik niet, want ik ben ook afhankelijk van de Duitse
deelstaten. Ik heb wel begrip voor het ongeduld van mevrouw Lucas. Ik
zeg haar toe dat ik graag bereid ben om begin 2016 een brief te sturen
met de stand van zaken en wat wij in de tussentijd met de twee deelstaten
hebben besproken. Ik zeg dit in het besef dat het toezeggen van zo’n brief
niet alleen mij en mijn medewerkers, maar ook de medewerkers in de
Duitse deelstaten onder druk zet om het vooral niet voor zich uit te
schuiven. Ik snap ook goed dat mevrouw Lucas zegt dat het ook moet
gaan over het UWV en EP-Nuffic. Overigens weet zij dat wij onlangs in
Benelux-verband afspraken hebben gemaakt over het hoger onderwijs.
Op het gebied van de informatievoorziening is er al het nodige verbeterd,
zowel voor het hoger onderwijs als voor het mbo.
Het tweede deel van de vraag van mevrouw Lucas ging over de
problemen die Nederlanders ondervinden bij de erkenning van diploma’s
en kwalificaties. Zij wil dat wij die problemen actief verzamelen en
oplossen. Ik zeg toe dat wij die problemen actief zullen verzamelen en,
waar mogelijk, ook zullen oplossen. Wij gaan daar in ieder geval aan
werken. Het assistentiecentrum heeft daarin een belangrijke rol. Daar
kunnen mensen zich melden als zij bijstand nodig hebben. Ik ben graag
bereid om bilateraal of op Europees niveau bepaalde vragen aan de orde
te stellen en ook om klachten actief te verzamelen.
Mevrouw Lucas vraagt om het mbo te laten aansluiten op de Duitse regio
en op de Duitse taal. Wij doen dit via keuzedelen in het kwalificatiedossier
voor het mbo in grensregio’s. Ik verwijs naar ROC Nijmegen. Daar wordt
hard aan gewerkt. Ik vind het wel van belang dat dit op regionaal niveau
gebeurt. Wij gaan dit niet voor iedereen voorschrijven.
Mevrouw Lucas heeft ook gevraagd of de taaleis niet meer structureel
moet worden ingezet voor bepaalde beroepen, bijvoorbeeld bij vliegtuigmonteurs. De richtlijn staat toe dat lidstaten taaleisen stellen aan
beroepsbeoefenaren in alle beroepen zolang die taaleisen ook aan eigen
onderdanen worden gesteld. Het is de verantwoordelijkheid van de
Minister van het desbetreffende land om taaleisen aan beroepen te
stellen. Dit kan per beroep verschillen. Ik ben het ermee eens dat als
veiligheidsaspecten in het geding zijn, die eisen ook gesteld moeten
worden.
Mevrouw Lucas (VVD):
Wij hebben de tekst nu zo begrepen dat het alleen systematisch en
gestandaardiseerd kan als het om patiëntveiligheid gaat. Voor die andere
gereglementeerde beroepen kan het alleen als er een serieuze verdenking
is dat het taalniveau niet op orde is. Als de beroepsgroep dat zelf mag
beslissen, bijvoorbeeld als er een enorm tekort is aan vliegtuigmonteurs,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 272, nr. 10

9

kan er wellicht een perverse prikkel ontstaan die ertoe leidt dat er
vliegtuigmonteurs worden aangenomen die de taal niet machtig zijn. Dat
zou voor de veiligheid in het algemeen – en niet de patiëntveiligheid – een
probleem zijn. Kan de Minister van het desbetreffende departement of de
Minister van Onderwijs – dat maakt mij niet uit – een taaleis voor dat
beroep invoeren?
Minister Bussemaker:
Het antwoord is ja.
Mevrouw Lucas (VVD):
Oké. Dan weet ik genoeg!
Minister Bussemaker:
Ik kom nu bij de vragen van de heer Van Dijk. Hij heeft gevraagd naar de
situatie in de zorg, met name naar de zorgverleners die ontslagen zijn.
Zoals ik in het begin al zei, gaat het hier over de beroepserkenning en niet
over het stimuleren van arbeidsmigratie. Het gaat dus ook niet om het
stimuleren of tegengaan van braindrain. Het doel is dat de beroepskwalificaties worden erkend van mensen die over de grens gaan werken.
Bovendien moeten wij voorkomen dat mensen die een beroepsverbod
hebben niet zomaar elders aan de slag kunnen. De arbeidsmarkt is
overigens ook op Europees niveau nog steeds niet bijzonder mobiel. De
verwachting is ook niet dat deze implementatie van de richtlijn dat opeens
gaat veranderen. Ik zeg tegen de heer Beertema en de heer Van Dijk dat bij
braindrain andere elementen aan de orde zijn, bijvoorbeeld levensstandaard, behoefte aan migratie en niet alleen economische onevenwichtigheden. Die zijn er misschien wel in Europa, ook nu, maar nogmaals, deze
richtlijn en dit wetsvoorstel zullen dat niet bevorderen, maar ook niet
tegengaan.
De heer Van Dijk vraagt waarom wij zelf geen tandartsen opleiden in
plaats van hen uit het buitenland te halen. Er is op dit moment geen tekort
aan tandartsen. De mondgezondheid verbetert steeds meer. Er is een
regeling voor het opleiden van tandartsen. Wij halen nu geen tandartsen
uit het buitenland, maar zien sinds de crisis van 2009–2010 wel een
groeiend aanbod uit Zuid-Europa. Overigens neemt dat nu weer af. Dit is
een consequentie van het vrij verkeer van personen. In Nederland geldt
een nummerus fixus voor dit soort opleidingen en er is een orgaan dat
over de capaciteit gaat. Ook die regelgeving verandert niet door deze
richtlijn.
De heer Van Dijk vroeg wanneer een werkgever gewaarschuwd wordt.
Wie moet de melding doen en wie doet de beoordeling? Per geval maakt
de verantwoordelijke Minister de afweging of er een waarschuwing wordt
gegeven en, zo ja, welk gevolg daaraan wordt gegeven. De omstandigheden verschillen per geval. De wettelijke eisen verschillen per beroep en
de mogelijke consequenties dus ook.
De heer Van Dijk vroeg verder naar de Europese beroepskaart. Dit is een
elektronische procedure die de erkenning makkelijker maakt. De kaart
wordt afgegeven voor beroepen die aan bepaalde criteria voldoen. De
Commissie en de lidstaten zijn op grond van de mobiliteit van een
beroepsgroep, de belangstelling van belanghebbenden en de regulering
in veel lidstaten tot de volgende selectie gekomen: verpleegkundige,
apotheker, fysiotherapeut, makelaar en berggids. Het is heel wel mogelijk
dat er in de toekomst ook voor andere beroepen zo’n beroepskaart gaat
gelden.
De heer Van Dijk heeft ook gevraagd hoe wij omgaan met beroepen die
niet geregistreerd zijn. Een jeugdhulpverlener hoeft bijvoorbeeld niet te
voldoen aan taalopleidingseisen, maar heeft wel de zorg voor kwetsbare
jongeren. De richtlijn ziet toe op gereglementeerde beroepen. Voor
toelating tot deze beroepen gelden specifieke kwalificatie-eisen, zowel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 272, nr. 10

10

voor de eigen onderdanen als voor anderen die in Nederland een
gereglementeerd beroep willen uitoefenen. Niet-gereglementeerde
beroepen vallen niet binnen de scope van de richtlijn en het wetsvoorstel.
De beslissing om beroepen wel of niet te reglementeren is dan ook geen
doelstelling van de wet. Wel is van belang dat er altijd een verklaring
omtrent het gedrag blijft, ook in Nederland, om te checken of mensen in
het verleden over de schreef zijn gegaan en, zo ja, of dat relevant is voor
de uitoefening van de functie waar hij of zij op solliciteert. Dat is meer een
nationale bepaling dan dat dit wordt voorgeschreven door deze richtlijn.
De heer Van Dijk sprak over de veiligheid in situaties waarin communicatie en een gemeenschappelijke taal van belang zijn. Voldoende
beheersing van de taal is nu al een wettelijke eis. Door de wetswijziging
komt er ruimte om daar gericht op te controleren met het oog op
registratie in het BIG-register. Dat wordt makkelijker gemaakt.
De heer Van Dijk vroeg hoe wordt omgegaan met oude bevoegdheidsbeperkingen als het wetsvoorstel in 2016 ingaat. Vanaf die datum zijn de
lidstaten verplicht om voor beroepen in zorg en onderwijs alle andere
lidstaten actief te informeren over de vanaf 2016 opgelegde bevoegdheidsbeperkingen. De richtlijn regelt niets over het melden van eerder
opgelegde beroepsverboden of -beperkingen en biedt daarvoor dan ook
geen basis of verplichting. Dat zou ook heel lastig zijn omdat je dan met
terugwerkende kracht zou moeten weten wat er precies is misdaan door
iemand. Dat is niet bijgehouden en zou dus ook makkelijk tot rechtsongelijkheid leiden. Bovendien moet je ergens een begin maken.
De heer Van Dijk wees erop dat waarschuwingen voor medische beroepsverboden in lagere regelgeving worden opgenomen. De waarschuwingsmechanismen worden in lagere regelgeving vastgelegd. Door de
betrokken uitvoerende organisaties, waaronder het CIBG, zal een
uitvoeringstoets worden gedaan. Daarover vindt nu al overleg plaats met
departementen en bevoegde autoriteiten.
Verder heeft de heer Van Dijk gevraagd naar privacy in het lerarenregister.
Ook in dat register is de privacy van heel groot belang. De regel is dat de
beroepsgroep voor de samenleving zichtbaar is door middel van het
register. Er kunnen altijd uitzonderingen zijn. Op basis van zo’n relevante
uitzonderingssituatie kan besloten worden tot het onzichtbaar maken van
bepaalde gegevens. Dat kan als een leraar wordt bedreigd. Daarover is
ook overleg geweest met het College bescherming persoonsgegevens.
De heer Van Dijk, de heer Rog en mevrouw Jadnanansing verwezen naar
de zaak-Jansen Steur. Als hij in Duitsland had gewerkt en naar Nederland
was gekomen, was hij dan wel of niet «ontdekt»? Via het waarschuwingsmechanisme wisselen EU-lidstaten gegevens uit over beroepsverboden.
Wat een lidstaat met de waarschuwing doet, is aan de lidstaat zelf. Het
had er in dat geval van afgehangen hoe wij daarmee omgegaan waren.
Laten wij hier wel vaststellen dat het om een wetswijziging gaat en niet
om individuele gevallen. Nogmaals, de richtlijn gaat in vanaf 2016 en niet
met terugwerkende kracht.
De heer Van Dijk vraagt ook hoe wij omgaan met mensen met een
strafblad. Daar geldt eigenlijk hetzelfde voor. Per geval maakt de verantwoordelijke Minister een afweging welk gevolg er moet worden gegeven
aan een melding. Uitgangspunt is dat er onderzoek plaatsvindt of de
desbetreffende persoon in Nederland een erkenningsprocedure doorloopt
of heeft doorlopen. Als degene al in Nederland werkt, wordt onderzocht of
dat in een gereglementeerd beroep is. Dit hangt dus ook weer af van het
beroep en van de afweging die de Minister maakt. De Minister kan voorts
bij lidstaten van oorsprong navraag doen naar de reden van het beroepsverbod. Vervolgens kan de Minister overwegen om bijvoorbeeld de
werkgever te informeren. De algemene lijn is dat het per geval bekeken
moet worden omdat het om maatwerk gaat.
Dit geldt ook voor de vraag naar taaleisen. Daar heb ik voor de zorg al het
nodig over gezegd. Dit wetsvoorstel biedt een grondslag om taaleisen te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 272, nr. 10

11

kunnen stellen en onder voorwaarden ook te controleren. Het regelt dat
beoefenaren van medische beroepen, waarvoor de verplichte
BIG-registratie geldt, ook aan taaleisen moeten voldoen. Ik verwijs nog
een keer naar het amendement van de heer Van Dijk. Je kunt dat op
verschillende manieren invullen. Collega Schippers is voornemens om dat
op decentraal niveau te doen.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Is de Minister klaar met mijn blok?
Minister Bussemaker:
Ik had nog één vraag te beantwoorden die ook door de heer Van Meenen
is gesteld, namelijk die over de uitvoering van de motie-Pechtold/Roemer.
De Kamer ontvangt binnenkort een brief over de wijze waarop wij die
motie gaan uitvoeren.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Dank. Ik had nog een vraag over de verklaring omtrent het gedrag. Gelden
voor iemand uit het buitenland die hier komt werken precies dezelfde
eisen als voor een Nederlandse beroepsbeoefenaar wat betreft een vog?
Ik hoor al dat het antwoord ja is. Dat is dan helder.
Minister Bussemaker:
Ik kan daar kort over zijn. Ik wil dat bevestigen. Daar gelden dezelfde eisen
voor, dus ja.
De heer Rog vroeg ook naar de heer Jansen Steur en onder welke
omstandigheden hij wel of niet zou kunnen werken. Ik ben daar al op
ingegaan. Dat hangt van de omstandigheden af. Die kunnen verschillen.
Dat is maatwerk. De Minister kan daar van geval tot geval over beslissen.
Het is een onderdeel van de nationale wetgeving. Ik kan niet op individuele gevallen ingaan, maar ik heb er alle vertrouwen in dat wij met deze
richtlijn en de implementatie daarvan in de toekomst veel betere
waarborgen creëren om dergelijke uitwassen tegen te gaan.
De heer Rog vroeg naar de spanning tussen privacy en algemeen belang
bij een beroepsverbod. Bij individuele gevallen gaat het steeds om
maatwerk. Het zijn afzonderlijke afwegingen die een Minister moet maken
omdat de omstandigheden per geval kunnen verschillen. De omstandigheden kunnen overigens ook per beroep verschillen. Een en ander hangt
ook af van de regelgeving die voor de verschillende beroepen geldt. Denk
aan het BIG-register en het lerarenregister. Ik denk dat het goed is dat er
niet op Europees niveau allerlei stringente normen worden vastgelegd die
nationaal van grote invloed zijn.
Brengt de verlaging van de beroepservaringeneis nieuwe risico’s met
zich? De erkenning blijft gebaseerd op eerdere beroepservaringen, maar
ook op opleidings- en bekwaamheidsattesten. Het gaat dus om een brede
eis. Voor niet-gereguleerde beroepen in een ander land of anders
gereguleerde beroepen blijft het systeem hetzelfde. Dat wil zeggen dat
erkenning plaatsvindt op basis van het geheel aan diploma’s, ervaring en
bekwaamheid.
De heer Rog stelde dat paramedische beroepen niet zijn gereglementeerd
en vroeg of dit betekent dat een verlaging van de beroepservaringseis van
twee naar één jaar gaat? In Nederland zijn de paramedische beroepen wel
gereguleerd. De opleidingstitel is beschermd, maar er is geen openbaar
register. Dat verschilt ook weer tussen landen. Het is aan de nationale
Minister en het gaat om maatwerk, omdat de regelgeving niet overal
precies hetzelfde is. In de kern blijft gelden dat men ook voor het
uitoefenen van een paramedisch beroep erkenning nodig heeft.
Mevrouw Jadnanansing vroeg naar het risico dat de positie op de
arbeidsmarkt van mensen hier bedreigd wordt. Nogmaals, dit
wetsvoorstel heeft niet de bedoeling om daar eventueel een oplossing

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 272, nr. 10

12

voor te vinden en ook niet om het probleem te verergeren. Natuurlijk blijft
het onze verantwoordelijkheid. Ik wil mij er zeer voor inzetten om ook
Nederlanders met een zwakke positie op de arbeidsmarkt aan het werk te
helpen. Daar willen wij alles aan doen. Dit wetsvoorstel ziet overigens
meer op hoger opgeleiden. Voor die groep heeft het meer gevolgen
omdat het ook over de regulering van eisen gaat, zie ook de beroepen in
het BIG-register. Het heeft minder invloed op lager geschoolde
medewerkers.
Mevrouw Jadnanansing merkte ook nog op dat het voor de toegankelijkheid van beroepen van belang is dat de beschikbare informatie over
diploma-erkenning minder versnipperd en beter vindbaar wordt gemaakt.
Daar ben ik het zeer mee eens. Dat is een belangrijk onderdeel dat aansluit
op de motie-Straus en de uitspraken van mevrouw Lucas over samenwerking in de regio en met buurlanden. Daar wordt echt aan gewerkt. Ik
heb de Kamer hierover al eerder bericht in een brief van februari van dit
jaar, waarin wij aangeven dat wij er alles aan doen om informatie op de
relevante sites van EP-Nuffic, SBB, UWV en grensloketten bij elkaar te
brengen. Voor het mbo zijn er certificaatsupplementen van de SBB
geregeld. In de regio’s wordt daar ook werk van gemaakt door roc’s. Een
voornemen is echter niet de volgende dag geheel in praktijk gebracht, in
die zin dat het bij iedereen die daarmee moet werken ook tussen de oren
zit. Neemt u van mij aan: mede dankzij de aanhoudende druk va de
Kamer, in het bijzonder van mevrouw Straus en mevrouw Jadnanansing,
hebben wij dit thema goed in het vizier.
Mevrouw Jadnanansing vroeg verder naar de motie-Van Meenen inzake
de exameneis Nederlands voor buitenlandse studenten bij Engelstalige
opleidingen. Ik heb al eerder aangegeven dat ik op dit terrein met een
wetswijziging bezig ben, de zogeheten omkeerregeling. Als een student
mbo 4, waar Engels verplicht is, al het Engels op een hoog niveau
beheerst, is de eis voor het Nederlands van een lager niveau. Dat geldt
niet voor andere talen, want alleen Engels is verplicht op mbo 4.
Mevrouw Jadnanansing vroeg of de beheersing van het Duits de kansen
van Nederlandse studenten op het vinden van een stage vergroot. De
kwalificatiestructuur van het mbo is landelijk, maar keuzedelen in het
kwalificatiedossier bieden de ruimte om in grensregio’s meer aandacht
aan het Duits te besteden. Ik zie daar overigens goede voorbeelden van.
ROC Nijmegen doet veel met keuzedelen. Die instelling heeft in het kader
van de talentenprogramma’s een talentenprogramma Duits ontwikkeld
om voor studenten die echt wat extra’s willen en kunnen, het beter
mogelijk te maken om na het behalen van hun diploma over de grens te
gaan werken.
Ik hoop dat ik daarmee alle vragen heb beantwoord.
De voorzitter:
Ik zie dat een aantal collega’s behoefte heeft aan een korte tweede termijn.
Mevrouw Lucas (VVD):
Voorzitter. Ik kom terug op de taaleis die bij gereglementeerde beroepen
door vakministers gesteld kan worden. In de nota naar aanleiding van het
verslag staat heel duidelijk dat dit alleen kan indien er ernstige en
concrete twijfel bestaat over de taal en kennis van de beroepsbeoefenaar.
Dat gaat dan om een individuele casus waarin een Minister kan beslissen.
Wij vragen of het mogelijk is dat als voor een bepaald beroep van de lijst
het voor de veiligheid zo belangrijk is dat er geen taalbarrière is, de taaleis
voor de patiëntveiligheid ook voor dat beroep geldt. Zonder dat er gerede
twijfel is aan de talenkennis van de beroepsbeoefenaar wordt er dan toch
gecontroleerd. Daar gaat het ons concreet om. Het is een technische
vraag, maar wel een belangrijke.
De heer Jasper van Dijk (SP):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 272, nr. 10

13

Ik dank de Minister voor de beantwoording. Mijn amendement sluit
eigenlijk aan op de vraag van mevrouw Lucas. De Minister heeft gezegd
dat zij het materieel eens is met mijn amendement, maar dat zij het liever
overlaat aan Minister Schippers om dat in te vullen. Door mijn
amendement aan te nemen, weet je zeker dat je het geregeld hebt. Ik kijk
ook even naar de collega’s. Dan hoeven wij niet te wachten en hoeven wij
niet een andere Minister op te zadelen met extra werk. Dan regelen wij het
gewoon nu. Het gaat om een belangrijk punt.
Ik heb ook nog een vraag over de meldingen. Klopt het dat misstappen die
voor 2016 zijn begaan, dus in de periode dat de richtlijn nog niet in
werking is getreden, niet gemeld hoeven te worden? Zo ja, is dat niet gek,
in het licht van de discussie over Jansen Steur?
Ik kom tot slot terug op een terechte vraag van de heer Beertema. Het gaat
om een theoretisch geval. Stel dat de Tweede Kamer deze wet verwerpt,
gaat de richtlijn dan niet in voor Nederland of helemaal niet? Gebeurt er
dan niets of treedt de richtlijn gewoon in werking? Ik wil weten hoe het
werkt bij het omzetten van richtlijnen in wetten. Graag een reactie.
De voorzitter:
De heer Van Meenen en de heer Rog zien af van een tweede termijn.
De heer Beertema (PVV):
Voorzitter. Ook ik dank de Minister voor de beantwoording. Ik ben
benieuwd naar het antwoord op de vraag die de heer Van Dijk zojuist
stelde. Dat is een belangrijk punt.
De Minister betoogt dat de richtlijn niet in de eerste plaats beoogt om de
arbeidsmobiliteit te stimuleren. Zij depolitiseert het debat een beetje. Zij
noemt het zuiver praktisch en niet ideologisch ingestoken. Dat mag de
Minister denken, maar juist deze vormen van gelijkschakeling in de
EU-zone hebben toch echt tot gevolg dat de internationale mobiliteit
enorm vergemakkelijkt wordt. Deze pragmatische richtlijn heeft wel
degelijk een ideologische lading. De PVV maakt zich juist sterk voor de
eigen arbeidsmarkt. Daarom dien ik de volgende motie in.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat 603.000 burgers in Nederland werkloos zijn;
overwegende dat de Nederlandse arbeidsmarkt nu al nauwelijks in staat is
om onze werklozen aan het werk te krijgen;
verzoekt de regering om de focus te verleggen van het verbeteren van de
Europese arbeidsmobiliteit naar het verbeteren van onze Nederlandse
arbeidsmarkt door de lasten van de Nederlandse burgers te verlagen en
de koopkracht te verbeteren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Beertema. Naar mij blijkt, wordt de
indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 9 (34 272).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 272, nr. 10

14

Ik heb geen nadere inbreng namens mijn fractie. Als de motie is rondgedeeld, krijgt de Minister het woord voor de beantwoording in tweede
termijn.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
Minister Bussemaker:
Voorzitter. Ik begrijp de vraag van mevrouw Lucas zo dat zij wil weten of
de taaleis ook voor bepaalde groepen kan gelden, zoals voor vliegtuigmonteurs, of alleen voor een individuele vliegtuigmonteur. Het antwoord
is dat lidstaten taaleisen kunnen stellen aan beroepsbeoefenaren in alle
beroepen, zolang die taaleisen ook aan eigen onderdanen worden gesteld.
Dan is het dus de verantwoordelijkheid van de individuele Minister om
voor het desbetreffende beroep te beslissen of er wel of niet aan de
taaleis moet worden voldaan. Het gaat dus per beroep en niet per
individu. Ik hoop dat ik hiermee een mogelijke onduidelijkheid in de nota
van wijziging heb weggenomen.
Ik heb al het nodige gezegd over het amendement van de heer Van Dijk.
Hij roept de Kamer op om het nu te regelen. Ik heb er alle vertrouwen in
dat collega Schippers het echt gaat regelen en dat zij daarbij net wat meer
maatwerk kan bieden.
De heer Van Dijk vraagt ook hoe het zit met bevoegdheidsbeperkingen die
zijn opgelegd voor de richtlijn van kracht wordt. Terugwerkende kracht is
niet aan de orde. Meestal wil je met wetgeving niet mensen met terugwerkende kracht straffen, tenzij dit impliciet in de wet is opgenomen, maar
dat is hier niet het geval. Dan had je vanuit rechtsstatelijk oogpunt ook wel
een heel ingewikkelde situatie gekregen. Iedereen is natuurlijk van mening
dat een pijnlijke zaak als die van Jansen Steur nooit meer mag
voorkomen, maar het is te gemakkelijk om dat juridisch te vertalen in een
generieke terugwerkende kracht. Dat kan tot zeer gebrekkige bescherming
van individuen leiden, terwijl dat ook een taak van de rechtsstaat is. Ik kan
het niet mooier maken.
Wat gebeurt er als de Tweede Kamer tegenstemt? Dat zou betekenen dat
Nederland ingebrekestelling wordt verweten door de Europese
Commissie. Mensen kunnen dan alsnog bezwaar maken dat wij die
richtlijn niet goed uitvoeren. Je heb er lang van tevoren mee ingestemd
dat die richtlijn wordt ingevoerd en dan kan je niet op het laatste moment
zeggen dat je haar niet invoert. Daarbij is ook de bescherming van burgers
in het geding.
Tot slot kom ik bij de motie van de heer Beertema. Die ontraad ik. Ik vind
dat hier echt een valse tegenstelling wordt gecreëerd. Er wordt gesuggereerd dat het makkelijker maken van het erkennen van beroepskwalificaties en procedures in strijd zou zijn met het creëren van kansen voor
werklozen in Nederland. Ik zou eerlijk gezegd precies het omgekeerde
willen beargumenteren. Denk aan werkloze Nederlandse medewerkers in
de kinderopvang in de grensregio’s, terwijl men in Duitsland staat te
springen om die medewerkers. Dat is ook het geval in de door mevrouw
Lucas genoemde deelstaten. Die mensen worden soms gefrustreerd
omdat zij door gebrekkige erkenning van beroepskwalificaties en
diploma’s daar niet snel aan de slag kunnen. Denk ook aan de
pabo-afgestudeerden in Zeeuws-Vlaanderen of in het zuiden van
Nederland. Een paar jaar geleden kwamen zij hier moeilijk aan de slag,
terwijl men in Antwerpen zat te springen om leraren. Ik heb er helemaal
niks op tegen. Ik vind het enorme winst als zij ervaring in andere landen
opdoen. Wij stimuleren ook dat Nederlandse studenten zo mogelijk een
deel van hun opleiding in het buitenland doen. Ik zou ook willen stimuleren dat zij in andere landen werkervaring opdoen. Dat kan ook
betekenen dat zij rijker en met minder arbeidsonderbrekingen daarna
weer in Nederland aan de slag komen. Ik zeg erbij dat het aanvaarden van
deze nationale vertaling van een Europese richtlijn onverlet laat dat het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 272, nr. 10

15

onze dure plicht is om er nationaal voor te zorgen dat iedereen kansen
krijgt. Wij doen er alles aan om de 600.000 werklozen zo snel mogelijk aan
fatsoenlijk werk met perspectief te helpen.
De heer Beertema (PVV):
Ik begrijp dit betoog vanuit het perspectief van de Minister. Ik denk dat de
kosmopolieten van D66 dit ongetwijfeld zullen steunen. Wij kunnen
natuurlijk ook voor de grensstreek keurige bilaterale afspraken maken. Dat
kan met Duitsland en met Vlaanderen. Dat gebeurt trouwens altijd al. De
ideologische dwang om jonge mensen vooral maar te willen internationaliseren, geldt voor de kinderen van een kleine elite. De meeste jongens en
meisjes willen gewoon naar de universiteit om de hoek en trouwen met
een buurmeisje of buurjongen. Daar zijn ze heel tevreden mee. Ze hoeven
zich niet eindeloos internationaal te oriënteren op de Europese arbeidsmarkt. Niet voor niets is de Europese arbeidsmarkt, de internationale
mobiliteit, niet op gang gekomen. De Minister zegt dat met een zekere
spijt in haar stem, maar voor mij is het een gegeven. Het is kennelijk niet
nodig. Ik hoef niet zo nodig mijn licht op te steken in het mbo in
Roemenië.
De voorzitter:
Wat is uw vraag?
De heer Beertema (PVV):
Waarom doen wij het niet gewoon via bilaterale afspraken? Er zit geen
valse tegenstelling in de motie. Met deze wet wordt de internationale
arbeidsmobiliteit wel degelijk gestimuleerd. Dat is zeker een doel van de
wet.
Minister Bussemaker:
De heer Beertema wil mij woorden in de mond leggen die mij helemaal
niet passen en die ik ook helemaal niet uit wil spreken. Ik zal niemand
verplichten om in het buitenland te studeren. Hij hoeft echt niet bang te
zijn dat wij Nederlandse studenten met een zweep de bus injagen om in
Duitsland, Roemenië, Griekenland, Spanje of waar dan ook te gaan
studeren. Het is wel goed om een bredere blik te krijgen, zeker voor
studenten in het hoger onderwijs, maar overigens ook voor het mbo. Ik
wil dat bij het mbo ook stimuleren. Steeds meer Chinese instellingen
hebben interesse in ons mbo. Er zijn instellingen die nagaan wat je op dat
gebied aan samenwerking kunt doen omdat zij daar verder zijn met een
aantal opleidingen techniek. Hospitality is ook interessant om met een
andere blik te kijken hoe het in een heel andere cultuur eraan toe gaat. Ik
zal dat niet afdwingen. De samenwerking in de grensgebieden doen we.
De heer Beertema mag het kosmopolitisch denken noemen, maar ik snap
niet waarom hij tegen de medewerkers in de kinderopvang zegt: zoek het
maar uit, wij willen niet ons best doen om te helpen als er vlak over de
grens perspectief op werk is. Het zou de PVV sieren als zij ook die mensen
aan werk en daarmee aan een toekomstperspectief wil helpen.
De heer Beertema (PVV):
Zeker! Dat zegt de Minister heel goed. De PVV zou dat heel graag willen,
ook voor die categorie mensen, maar zij heeft daar niet de hulp van
Brussel bij nodig om dit op te tuigen. Wij verwachten daar ook geen heil
van. Wij kunnen dat heel goed zelf met bilaterale afspraken met wie dan
ook.
Minister Bussemaker:
Dat kunnen wij ook. Wij maken die bilaterale afspraken ook. Soms stel ik
vast dat een Europese afspraak daarbij kan helpen om het met minder
bureaucratie en minder ingewikkeld te doen. Dat doet deze richtlijn in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 272, nr. 10

16

Nederlandse vertaling. Ik vind dat die richtlijn alleszins het verdedigen
waard is.
De voorzitter:
Volgens mij zijn alle vragen beantwoord. Ik zie de heer Beertema driftig
gebaren.
De heer Beertema (PVV):
Nou ja, driftig. Ik til alleen mijn pen op. Mijnheer Van Dijk heeft nog
gevraagd wat er gebeurt als deze wet niet aangenomen wordt.
Minister Bussemaker:
Die vraag heb ik beantwoord. Dan worden wij in gebreke gesteld door de
Europese Commissie omdat wij hebben aangegeven dat wij de richtlijn
wel zouden implementeren.
De heer Beertema (PVV):
Volgt er dan een sanctie?
Minister Bussemaker:
Als je in gebreke gesteld wordt, betekent dat dat er een sanctie komt. Ik
heb ook gezegd dat individuen in Nederland in beroep kunnen gaan
omdat wij wel aan de Europese wetgeving moeten voldoen. Iemand die
om die reden in beroep gaat tegen de Nederlandse Staat wordt in het
gelijk gesteld.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Dus voor alle helderheid: als individuen niet in beroep gaan, kan je een
soort standstill krijgen. Nederland neemt deze wet niet aan en dan
gebeurt er niks.
Minister Bussemaker:
Dan blijft nog steeds overeind dat wij in gebreke worden gesteld en dat
wij een boete krijgen. Laten wij wel zijn, dit is de allerlaatste fase van een
proces waarin eerder weet ik hoeveel stappen zijn gezet. Daarover heeft
de Kamer fiches, brieven en van alles en nog wat gehad. Als de Kamer nu
zegt dat zij het niet wil, dan moet ik erop wijzen dat er heel veel
momenten zijn geweest om dat aan te geven en dat het op dit moment
eigenlijk niet meer kan.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Ik begreep ook wel dat de Europese logica zo werkt. Er komt ook nog een
referendum over een verdrag waarover allang is besloten, maar dat
terzijde. Wij worden nu weer even geconfronteerd met een bepaalde
realiteit. Het is goed om dat te weten.
De voorzitter:
Ik heb nog een tweetal toezeggingen genoteerd.
Begin 2016 ontvangt de Kamer een brief met de stand van zaken van het
overleg met de grensregio’s naar aanleiding van de motie-Straus/
Jadnanansing inzake diploma-erkenning voor het mbo.
Binnenkort ontvangt de Kamer een brief over uitvoering van de motiePechtold/Roemer inzake het plan van aanpak erkenning van diploma’s van
statushouders.
Ik dank de Minister, haar ambtenaren, de mensen op de publieke tribune
en mijn collega’s.
Sluiting 22.19 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 272, nr. 10

17