Schriftelijke bijdrage voor de Hoorzitting Tweede Kamerleden op 29 mei 2017
Voor het verwezenlijken van de Sustainable Development Goals zijn lokale overheden onmisbaar
Op het regionale en lokale niveau komen in de dagelijkse leefwereld van mensen, in het dagelijks
bestuur en in ruimtelijke zin de duurzame ontwikkelingsvraagstukken samen. Daarom is de bijdrage
van decentrale overheden aan de SDG’s essentieel. Een speciale Global Taskforce of Local and Regional
Governments heeft zich tijdens de totstandkoming van de agenda ingezet voor een afzonderlijk doel
voor het sub-nationale niveau. Dit heeft geresulteerd in SDG 11, specifiek gericht op het duurzamer,
inclusiever, veerkrachtiger en veiliger maken van steden en dorpen. Om de SDG’s te behalen is de rol
van lokale overheden echter niet beperkt tot doel 11. Alle SDG’s hebben targets die direct of indirect
verband houden met het dagelijkse werk van lokale overheden.
Decentrale overheden zijn actief rond alle doelen
De 17 SDG’s komen sterk overeen met de maatschappelijke opgaven waar gemeenten, provincies en
waterschappen voor staan. Zij vormen geen operationeel kader voor het lokale en regionale bestuur,
maar bieden een uitstekend handvat om de samenhang tussen bestaande maatschappelijke opgaven
zichtbaar te maken en de inzet voor verduurzaming te ondersteunen en versterken. De implementatie
van de SDG’s in Nederland bouwt bij decentrale overheden voort op bestaande doelstellingen,
beleidsprogramma’s en rapportages. Met een stevige verduurzamingsslag in de eigen omgeving
kunnen de decentrale overheden bijvoorbeeld een grote bijdrage leveren aan vermindering van de
internationale voetafdruk van Nederland. Met de gezamenlijke investeringsagenda Naar een
duurzaam Nederland tonen de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), het Interprovinciaal
Overleg (IPO) en de Unie van Waterschappen (UvW) een hoge ambitie ten aanzien van de
energietransitie, de overgang naar een circulaire economie en klimaatadaptatie. Gemeenten,
provincies en waterschappen laten zien dat met weinig middelen een stevige inzet voor duurzaamheid
mogelijk is, mede dankzij veel maatschappelijk initiatief.
Verschillende SDG’s in de schijnwerper: kracht bijzetten van de eigen identiteit
Verschillende gemeenten zien kansen in het verbinden van beleid en de SDG’s.
Zo zet Utrecht zowel de binnenlandse als de internationale inzet van de gemeente voor de SDGs in het teken
van ‘healthy urban living’ (SDG 11). Het actief betrekken van een breed scala aan Utrechtse actoren behoort
nadrukkelijk tot de aanpak, zie Utrecht4Globalgoals en HeelUtrechtU.
Tegelijkertijd heeft gemeente Langedijk ervoor gekozen zich te richten op vier doelen (2,6,7 en 12) en
communiceert daar actief over, onder andere middels satire, theater en een sprankelend E-magazine en
filmpje.
De actieve keuze voor specifieke SDG’s, helpt om de identiteit van de gemeente extra kracht bij te zetten,
duidelijke keuzes te maken, de eigen profilering aan te scherpen en kansen voor het bedrijfsleven te
genereren.

Nederlandse gemeenten hebben de SDG’s actief opgepakt
Een aantal gemeenten heeft de SDG’s actief omarmd, anderen zijn er nog minder bekend mee. De
decentrale overheden hebben de rol van beleidsmaker, uitvoerder, toezichthouder en investeerder.
Maar zij kunnen ook bijdragen als verbinder, facilitator en katalysator voor duurzaam gedrag bij
burgers, bedrijven en instellingen.

De meerwaarde van de SDG’s voor gemeenten:








De SDG’s vormen een internationaal erkend raamwerk met een positieve blik op de
toekomst. Het is een helder, bruikbaar en integraal kader om als leidraad te gebruiken bij het
ontwikkelen en toetsen van beleid.
De SDG’s helpen in het verleggen van de aandacht van processen naar waarden. Gezamenlijk
wordt gewerkt aan een rechtvaardige, veilige, duurzame en welvarende wereld, zowel
binnen de gemeentegrenzen als daarbuiten.
De SDG’s vormen een verbindend element in de samenwerking met burgers, bedrijven en
maatschappelijke organisaties. Ze helpen ook (partij)politieke verschillen te overbruggen.
Gezien de wereldwijde aandacht vormen de doelen een prachtig thema voor internationale
profilering.
Het gaat ook over de toets op toekomstbestendigheid: de SDG’s zijn een kapstok voor het
gesprek over wat nodig is om ook in de toekomst een goede (sociale én fysieke) leefomgeving
te kunnen bieden voor een ieder.

Meten van de eigen inzet
Verschillende gemeenten gebruiken de SDG’s om toekomstvisies te formuleren, of om het bestaande beleid
te toetsen.
Daarnaast zien gemeenten kansen in het meten van de vooruitgang op de SDG’s: op basis van de bestaande
indicatoren, worden gemeente-specifieke indicatoren vastgesteld. Deze worden gebruikt om een nulmeting
te doen en periodiek de voortgang te kunnen meten.
Inzet over de grens
Sommige gemeenten plaatsen hun internationale activiteiten expliciet in het kader van de SDG’s. Zo heeft Oss
de inzet voor de inkoop van eerlijke producten ook een plek gegeven in de handelsbetrekkingen met Vietnam.
Ook bijvoorbeeld Deventer, Tilburg en Helmond hechten sterk aan betrokkenheid van de gemeente bij
mondiale vraagstukken en brengen burgers en organisaties uit verschillende sectoren - economie, kennis,
cultuur, duurzaamheid - samen. Het gaat steeds om het gezamenlijk werken aan duurzame ontwikkeling en
het delen van kennis, in twee richtingen.
De internationale inzet van de VNG heeft als doel om lokaal bestuur wereldwijd te versterken (doel 16). De
specifieke inzet hangt af van het land en de context en kan zich richten op het versterken van gemeentelijke
dienstverlening (water, afval, mobiliteit, registratie en lokale belastingheffing) of bestuur
(decentralisatieprocessen, duurzaamheid, migratievraagstukken en opvang in de regio). Om de lokale
uitdagingen het hoofd te bieden, beheert de VNG de programma’s, bieden Nederlandse gemeenten expertise
die gecombineerd wordt met lokale ervaringen. Deze vorm van capaciteitsopbouw is heel efficiënt gebleken.

De VNG wil via haar Gemeenten4GlobalGoals campagne met zoveel mogelijk gemeenten de Global
Goals omarmen als internationaal kader voor een duurzame toekomst

De VNG verleent diensten om de Global Goals op lokaal niveau te kunnen implementeren. Kennis en
informatie wordt ontsloten, gemeenten worden ondersteund bij het lokaal invulling geven aan de
duurzame ontwikkelingsdoelen, en de VNG volgt de beleidsdiscussies die relevant zijn voor
gemeenten.
Uitdagingen op lokaal niveau
Het streven lokaal bestuur dichter bij de burger te brengen en opgaven integraal aan te pakken, sluit
goed aan bij de SDG’s. Er zijn tal van lokale en regionale experimenten, pilots en proeftuinen. Voor een
doortastende aanpak van maatschappelijke opgaven in de sociale, fysieke en economische pijlers is
een denkomslag nodig: van een risico/regelreflex naar bereidheid tot experimenteren en leren. Van
verkokerd naar interdisciplinair en integraal werken, over sectorale en administratieve grenzen heen.
Hier is ruimte (ook financieel), capaciteit, kennis en flexibiliteit voor nodig.
De universele werking van de SDG’s biedt de komende jaren waardevolle kansen voor het lokaal
bestuur. Voor een brede lokale acceptatie van de doelen, is echter een meer zichtbare landelijke inzet
noodzakelijk.