Advies over dossiers Artiesten en DTP en werkwijze doelmatigheid
Context
De CMMBO adviseert in haar rapport ‘Arbeidsmarktperspectief van creatieve mbo opleidingen’ de huidige
kwalificatiedossiers DTP en Artiesten te beëindigen en relevante elementen te verwerken in andere
kwalificatiedossiers. Over het dossier Artiesten wijst de CMMBO op de groei van het aantal studenten aan de
opleiding Artiest die niet in verhouding staat tot de vraag van de arbeidsmarkt. De CMMBO stelt dat de mboopleiding Artiest van 2005-2016 is gegroeid van bijna 400 naar ruim 3.000 studenten en dat het aantal mboscholen dat deze opleiding aanbiedt, is gestegen van 8 naar 20. De CMMBO merkt hierbij op de groei vooral
heeft plaatsgevonden tussen 2000 en 2010 en dat de situatie daarna is gestabiliseerd. Over het dossier DTP
is de CMMBO van opvatting dat de arbeidsmarktrelevantie achterhaald is door met name technologische
ontwikkelingen. Voorts biedt deze smalle, meer technisch georiënteerde kwalificatie voor gediplomeerden
minder mogelijkheden om uit te wijken naar andere sectoren volgens de CMMBO. De CMMBO wijst er in haar
advies op dat binnen SBB reeds wordt nagedacht over een bredere kwalificatie medewerker creatieve
productie als vervanging van het dossier DTP op niveau 2. De CMMBO doet in het verlengde hiervan de
suggestie om de kwalificatie allround DTP op niveau 3 te bezien in het licht van de kwalificatie
mediavormgeving.
Als gevolg van het advies van de CMMBO over de creatieve mbo-opleidingen, heeft de minister van OCW SBB
gevraagd te adviseren over de kwalificatiedossiers DTP en Artiesten. De formele adviesvraag aan SBB d.d. 15
mei 2018 luidt: ‘Op basis van artikel 7.2.4 van de Wet educatie beroepsonderwijs verzoek ik u mij uiterlijk 31

december 2018 te adviseren over alternatieven voor de dossiers DTP en Artiesten. Als een alternatief niet in
lijn is met de hiervoor genoemde aanbeveling van de CMMBO, dan verzoek ik u om naast een stevige
onderbouwing daarvan ook een door de sector gedragen voorstel tot het fors beperken van het aantal mboscholen waar de opleiding wordt verzorgd, op te leveren. Ik verzoek u hierbij om in uw advies aan te geven
op welke wijze de huidige studenten die onderwijs volgen gebaseerd op een van beide dossiers, hun
opleiding kunnen afronden.’
Het bestuur van SBB heeft zich laten adviseren door een taskforce met vertegenwoordigers vanuit het
onderwijs en georganiseerd bedrijfsleven (werkgevers en werknemers). De leden vertegenwoordigden het
bestuur van SBB, de Thema-adviescommissie Doelmatigheid en de Sectorkamer ICT en Creatieve Industrie.
Het bestuur beschouwt het voorliggende advies als een doorbraak in het overleg tussen onderwijs en
bedrijfsleven. Het bestuur wil daarnaast ook benadrukken dat de werkwijze die wordt geadviseerd, een
hulpmiddel is en geen sluitende aanpak. Het mbo heeft een brede opdracht, waaronder het aanbieden van
een doelmatig opleidingsaanbod en arbeidsmarktrelevant opleiden. Ook burgerschap en doorstroom binnen
het onderwijs behoren tot de taken van het mbo. Het mbo biedt kansen aan kwetsbare jongeren,
bijvoorbeeld door te bevorderen dat kwetsbare jongeren via een brede niveau 2 opleiding een
startkwalificatie halen en vaak doorstromen naar een hoger niveau. Het bestuur van SBB vindt het belangrijk
dat onderwijs en bedrijfsleven binnen SBB afspraken maken over doelmatigheid waarbij voldoende ruimte
blijft voor de drievoudige opdracht van het mbo.
Het bestuur wil benadrukken dat de afspraken over doelmatigheid zijn gemaakt voor zover dit binnen de
invloedssfeer past van onderwijs en bedrijfsleven. Er zijn immers altijd externe factoren die buiten de
invloedssfeer liggen, maar die wel degelijk impact hebben. Zo is de arbeidsmarkt niet statisch en
kwantitatieve aansluiting is niet maakbaar. Veranderingen volgen elkaar steeds sneller op, denk daarbij aan
beroepen die inhoudelijk veranderen onder invloed van digitalisering en robotisering, de effecten van
conjunctuurschommelingen en wijzigingen in het overheidsbeleid. De keuze van de student is met het
toelatingsrecht steviger gepositioneerd, maar is slechts gedeeltelijk te beïnvloeden.

hv18-0477mr/BES_Alg

1

Tot slot wil het bestuur van SBB markeren dat de overheid steeds meer ruimte biedt in de
kwalificatiestructuur, als reactie op de veranderende arbeidsmarkt. Voorbeelden hiervan zijn cross overs,
opleidingsdomeinen, keuzedelen of bijvoorbeeld brede niveau 2 opleidingen gericht op doorstroom en
flexibilisering in het kader van een Leven Lang Ontwikkelen. Het is van belang dat onderwijs en bedrijfsleven
hier alert op zijn binnen de nieuwe werkwijze doelmatigheid.
Leeswijzer
De adviesvraag van de minister betreft de dossiers Artiesten en DTP. Het bestuur van SBB heeft ervoor
gekozen deze adviesvraag breder op te pakken, om eerder te kunnen ingrijpen als dit nodig is. De
ontwikkelingen op de arbeidsmarkt gaan snel en stellen eisen aan het opleidingsaanbod, zowel kwalitatief als
kwantitatief. Dienstverbanden worden flexibeler en het aantal ZZP-ers neemt toe. Het bestuur heeft een
werkwijze ontwikkeld waarin onderwijs en bedrijfsleven met elkaar de regie nemen en samen optrekken bij
de grote vraagstukken rond de arbeidsmarktrelevantie van opleidingen, afstemming over het benodigde
aantal opleidingen en de actualiteit van deze opleidingen. De werkwijze is mede bepalend voor het advies
over de opleidingen die vallen onder de dossiers Artiesten en DTP.
Dit advies bestaat uit 3 delen:
1. Advies werkwijze doelmatigheid
2. Advies over DTP
3. Advies over Artiesten
1. Werkwijze doelmatigheid
Onderwijs en bedrijfsleven vinden het wettelijk uitgangspunt van zelfregulering van groot belang rond een
doelmatig opleidingsaanbod. De scholen hebben hierin een belangrijke taak met het bedrijfsleven als partner.
Gelet op het advies van de CMMBO zijn onderwijs en bedrijfsleven van mening dat het belangrijk is om alert
te zijn op kwalificaties waar de arbeidsmarktrelevantie mogelijk in het geding is. Vandaar dat onderwijs en
bedrijfsleven een aangescherpte werkwijze doelmatigheid adviseren.
Deze werkwijze bestaat uit verschillende fases en wordt gemonitord door de thema-adviescommissie
Doelmatigheid.

Fase 0 – uitgangspunt signalering
CBS, ROA en SBB hebben methodieken ontwikkeld om de arbeidsmarktpositie van gediplomeerde
schoolverlaters in kaart te brengen. Deze methodiek leiden tot drie indicatoren:
1) Aandeel gediplomeerde schoolverlaters met betaald werk voor 12 uur of meer per week (CBS). Deze
indicator kijkt terug op gediplomeerden die twee jaar geleden hun diploma hebben gehaald. Deze
indicator is een percentage per opleiding en per arbeidsmarktregio.
2) Aandeel gediplomeerde schoolverlaters dat werk heeft op het niveau van de gevolgde opleiding (ROA).
Deze indicator is landelijk en kijkt terug op gediplomeerden die 4 jaar geleden hun diploma hebben
gehaald.
3) Kans op werk doet een prognose voor de kans dat een gediplomeerde schoolverlater werk vindt in het
verlengde en op het niveau van zijn opleiding (SBB). De kansen zijn vastgesteld per opleiding en per
arbeidsmarktregio.
De eerste twee indicatoren maken deel uit van de Beleidsregel Macrodoelmatigheid. Als minder dan 70% van
de gediplomeerden van een opleiding betaald werk heeft voor 12 uur of meer is er mogelijk reden tot zorg.
Als minder dan 50% van de gediplomeerden van een opleiding betaald werk heeft op het niveau van de
opleidingen is er mogelijk ook reden tot zorg. Als Kans op werk voor een opleiding matig of gering is, is er
mogelijk reden tot zorg. Kans op werk is niet opgenomen in de beleidsregel, maar het bestuur vindt het wel
relevant op deze indicator mee te nemen in het uitgangspunt van de signalering.
Op basis van bovengenoemde drie indicatoren signaleert SBB welke kwalificaties op minimaal 2 van de drie
indicatoren onvoldoende scoren. Dit levert een overzicht op dat inzicht geeft in mogelijk zorgelijke
kwalificaties.
hv18-0477mr/BES_Alg

2

Fase 1 – signaleringsinstrument
Het overzicht met mogelijk zorgelijke kwalificaties wordt per kwalificatie verrijkt met datasets om de
sectorkamers te ondersteunen bij de duiding om te kunnen bepalen of er daadwerkelijk sprake is van zorg
over bijvoorbeeld het arbeidsmarktperspectief. In onderstaand overzicht zijn de mogelijkheden (niet
limitatief) voor aanvullende data opgesomd. De toepassing van de indicatoren is afhankelijk van de
beschikbaarheid van de gegevens.
 Ontwikkeling en prognose van het aantal gediplomeerden
 Ontwikkeling en prognose van het aantal gediplomeerden dat doorstroomt naar een hoger niveau
(binnen het mbo of naar het hbo)
 Kans op werk per arbeidsmarktregio1
 Ontwikkeling van het aantal scholen die de opleidingen aanbieden
 Verdeling van het aantal studenten over de scholen
 Meldingen bij DUO van de voornemens van scholen om te starten dan wel te stoppen met een opleiding
 Aanvullende gegevens uit database Kans op stage
 Aanvullende data uit de BVE Monitor (ROA schoolverlatersonderzoek): bv werkloosheid, spijt over
gekozen opleidingen, tevredenheid aansluiting.
 Aanvullende data uit de MBO kaart (schoolverlatersonderzoek DUO onderwijsonderzoek): bv de eerste
bestemming na diplomering, informatie over werken (beroep, salaris, aanstelling), tevredenheid
aansluiting.
 Alumni-onderzoek, indien voorhanden
 HBO monitor (ROA schoolverlatersonderzoek)
 Studiesucces in het hbo (vereniging hogescholen)
 Brancherapportages, indien voorhanden
 Informatie over zzp-ers, indien voorhanden
 Sprake van een conjuncturele of structurele situatie
De analyse in deze fase levert per kwalificatie een (digitaal) tabellenboek en een factsheet op met een
samenvatting waarin de meest opvallende ontwikkelingen worden uiteengezet voor de betrokken
sectorkamers.

Fase 2 – duiding en advies
De analyse uit fase 1 wordt binnen SBB gedeeld met de thema-adviescommissie Doelmatigheid en
geagendeerd bij de betrokken sectorkamers met de volgende opdracht:




1

De sectorkamer geeft duiding aan de analyse en betrekt hierbij de criteria uit de beleidsregel
doelmatigheid en neemt hierin ook de onderhoudscyclus mee van de kwalificatiestructuur. Zij
onderbouwt in hoeverre de analyse wordt herkend of er sprake is van zorg rond de kwantitatieve
aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt of over de actualiteit van het dossier of mogelijke
andere oorzaken. De verbinding met de onderhoudscyclus van de kwalificatiestructuur maakt sneller
handelen mogelijk voor de sectorkamer, als modernisering van een dossier gewenst is. De
sectorkamer kan zich hierbij laten adviseren door de relevante marktsegmenten.
De sectorkamer adviseert op basis van de onderbouwing het bestuur van SBB of er al dan geen
interventie gewenst is. De sectorkamer informeert de thema-adviescommissie Doelmatigheid over
haar advies. Mogelijke acties kunnen variëren, bijvoorbeeld: geen actie noodzakelijk, het doen van
aanvullend arbeidsmarktonderzoek, het actualiseren van een kwalificatie, adviseren om
instroombeperkende of instroomverruimende maatregelen te nemen of om tot exit-toets over te
gaan om een kwalificatie op te heffen. De adviezen van de sectorkamers zijn zo concreet mogelijk en
benoemen in het geval van instroombeperkende of instroomverruimende maatregelen ook het aantal
studenten dat meer of minder zou moeten worden opgeleid.

Een sectorkamer stelt vast of een arbeidsmarkt voor een kwalificatie regionaal, landelijk of
internationaal is en heeft hier wellicht ook informatie over.

hv18-0477mr/BES_Alg

3

Fase 3 - bestuursbesluit
Het bestuur van SBB neemt een besluit over het advies van de sectorkamer. Het besluit van het bestuur van
SBB is niet vrijblijvend. De inhoud van het advies bepaalt waar een advies wordt belegd:
A. Geen actie noodzakelijk
De kwalificatie wordt gemonitord en opnieuw geagendeerd indien nodig.
B. Aanvullend onderzoek nodig
 De sectorkamer is aan zet in samenwerking met de werkorganisatie SBB
C. Advies om kwalificatie versneld te actualiseren
De sectorkamer is aan zet (procesbeschrijving onderhoud) in samenwerking met de werkorganisatie SBB.
D. Advies instroombeperkende maatregelen landelijk dan wel regionaal
Het scholenveld is aan zet. Vanzelfsprekend zal hierbij het (regionale) bedrijfsleven worden gehoord. De
sectorkamer wordt geïnformeerd over de uitkomst. Binnen de MBO Raad wordt gewerkt aan een werkwijze
om dit in te regelen.
E. Beëindigen kwalificatie
Exit toets. Hierin wordt rekening gehouden met studenten die al ingeschreven zijn. Zij hebben het recht om
hun opleiding af te maken.

Fase 4 Terugkoppeling voortgang
De sectorkamer wordt geïnformeerd over de maatregelen die worden genomen binnen SBB of binnen het
scholenveld. De sectorkamer wordt periodiek geïnformeerd over de voortgang. Als het proces is afgerond
gaat de kwalificatie van de agenda af. De ontwikkelingen rond de kwalificatie worden gemonitord. Hebben de
genomen maatregelen het gewenste effect? Indien nodig wordt de kwalificatie opnieuw geagendeerd.
Escalatie
SBB begeleidt het proces en geeft signaal af bij (te verwachten) knelpunten. Als een sectorkamer er niet uit
komt, kan via de thema-adviescommissie Doelmatigheid geëscaleerd worden. De thema-adviescommissie
bekijkt welke stappen de sectorkamer heeft genomen en adviseert het bestuur of er geïntervenieerd moet
worden. Het bestuur neemt hierover een besluit.
1. Advies werkwijze doelmatigheid en impact op dossiers DTP en Artiesten
Het bestuur van SBB adviseert om onderwijs en bedrijfsleven enige tijd te gunnen om de hierboven
geschetste werkwijze doelmatigheid en het signaleringsinstrument te testen, te evalueren en te
implementeren. Het bestuur wil daarbij benadrukken dat dit advies om bovenstaande werkwijze met het
signaleringsinstrument te implementeren een doorbraak is in het overleg tussen onderwijs en georganiseerd
bedrijfsleven. Partijen committeren zich hiermee vooraf aan het besluit van het bestuur.
Wat betekent dit voor de korte termijn voor de opleidingen Artiest en DTP?
Het bestuur doelmatigheid garandeert dat de opleidingen Artiest en DTP landelijk niet verder zullen groeien
volgend schooljaar. Dit betekent dat het landelijk studenten aantal in schooljaar 2019/2020 voor deze
kwalificaties gelijk is aan het aantal studenten dat op 1 oktober 2017 ingeschreven stond op deze
kwalificaties. Het bestuur benadrukt dat dit een tijdelijke situatie is, die van toepassing is tot de werkwijze
doelmatigheid en het signaleringsinstrument zijn geïmplementeerd. Op basis van het signaleringsinstrument
in de werkwijze doelmatigheid geven onderwijs en georganiseerd bedrijfsleven in SBB eind mei 2019 een
definitief advies over de kwalificaties onder de dossiers DTP en Artiesten voor schooljaar 2020/2021. Ook
zullen in het eindadvies de dossiers Mediavormgeving en Specialist Mode/ Maattechniek worden
meegenomen.

hv18-0477mr/BES_Alg

4

Voor het schooljaar 2019/2020 betekent het moratorium dat scholen onderling afspraken kunnen maken over
het aantal toe te laten studenten voor de verschillende kwalificaties, zolang landelijk het aantal inschrijvingen
op z’n minst stabiel blijft. Tevens behelst deze afspraak dat scholen die deze opleidingen niet aanbieden, hier
ook niet mee zullen starten in schooljaar 2019/2020. Scholen houden hier rekening mee in hun
studiekeuzevoorlichting en kunnen hiervoor gebruik maken van KiesMBO.nl en Studie in Cijfers.
2. Voorlopig Advies dossier DTP

Inhoud dossier
Onderwijs en bedrijfsleven delen de conclusie van de CMMBO, dat de kwalificatie DTP verouderd is. Dit is al
in 2017 door de Sectorkamer ICT en Creatieve Industrie gesignaleerd. Onderwijs en bedrijfsleven constateren
dat rond DTP een verschuiving plaatsvindt: DTP-ers op zowel niveau 2 als niveau 3 werken niet alleen meer
in traditionele drukkerijen maar bij verschillende soorten bedrijven in de creatieve industrie, zoals
multimediabedrijven, reclame- en communicatiebedrijven en ook bij marketing afdelingen van grote bedrijven
buiten de creatieve industrie. Ook de signbranche benoemt dat 1 op de 4 medewerkers in een signbedrijf een
DTP-achtergrond heeft. De hoofdzakelijk uitvoerende taken worden door deze verschuivingen ook breder.
Het verzorgen van digitale nieuwsbrieven, websitebeheer en bestanden gereedmaken voor productie zijn
taken waar DTP-ers ook op worden ingezet. De DTP-er beheerst daarbij de softwarepakketten (ook via de
cloud) die voor het uitvoeren van deze taken nodig zijn. Het bijzondere van DTP-werk is dat het zowel een
technische als een creatieve component bevat.
In de eerste helft van 2018 hebben sociale partners geactualiseerde beroepeninformatie aangeleverd. Op
basis hiervan heeft de sectorkamer ICT en Creatieve Industrie geconcludeerd dat een zelfstandig dossier van
belang blijft en heeft de sectorkamer de opdracht gegeven het dossier nog in 2018 inhoudelijk te
moderniseren. Bij de herziening van het dossier zijn experts namens onderwijs en bedrijfsleven nauw
betrokken.
Een DTP-er op niveau 3 kan goed in de (productie)keten werken en denken en heeft vaak ook klantcontact.
Op niveau 2 hebben de studenten minder klantcontact en gaat het meer om enkelvoudig werk. Bij niveau 2
zien we een maatschappelijk bredere ontwikkeling: er is een substantiële groep jongeren die niet direct aan
niveau 3 kan beginnen en ook tijd nodig heeft om zich tot volwaardig vakman te ontwikkelen. De opleiding
medewerker DTP is voor deze studenten ook een ontwikkelstap, die past binnen de 3-voudige kwalificering
(beroep-doorstroom-maatschappij). Het merendeel (75%) van de DTP-ers op niveau 2 blijkt door te
doorstromen naar niveau 3. Voor de 25% van de gediplomeerden die op zoek gaan naar werk, lijken er op
dit moment voldoende banen beschikbaar te zijn in het verlengde van de opleiding.
Voornemen is om het gemoderniseerde dossier voor 1 januari 2019 ter vaststelling aan te bieden aan de
minister van OCW. Dat betekent dat studenten vanaf schooljaar 2019/2020 worden ingeschreven op het
geactualiseerde dossier. Om te voorkomen dat studenten, die al ingeschreven zijn, worden opgeleid voor
‘verouderde vakbekwaamheden’ zijn scholen de inhoud van de opleiding al aan het aanpassen binnen de
mogelijkheden van de huidige kwalificatie.

Arbeidsmarktrelevantie
Het bestuur heeft de conclusie van de CMMBO over de arbeidsmarktrelevantie van het dossier DTP nader
bekeken. Het bestuur constateert dat de opleiding DTP niet op alle indicatoren uit de beleidsregel
onvoldoende scoort. De indicatoren die de CMMBO gebruikt voor werk op niveau en doorstroom naar
vervolgopleiding (bovengemiddeld) voor DTP zijn niet alarmerend. De indicator werk binnen een jaar met een
waarde van 59% scoort onvoldoende. Het bestuur is van mening dat gebaseerd op actuelere informatie van
SBB een meer genuanceerde conclusie mogelijk is.
De CMMBO kijkt naar arbeidsmarktrelevantie op dossierniveau en kijkt terug in de tijd. De gebruikte cijfers
dateren uit de economische crisis. SBB doet met Kans op werk een uitspraak voor de kans op werk als een
student nu met de opleiding start en na nominale studieduur toetreedt tot de arbeidsmarkt. Het bestuur
constateert op basis van de laatste arbeidsmarktprognoses dat er voldoende kans op werk is voor
hv18-0477mr/BES_Alg

5

gediplomeerden van de opleidingen Medewerker DTP en Allround DTP’er. In Kans op werk confronteert SBB
de prognose van het aantal gediplomeerden dat op zoek gaat naar werk met de prognose van het aantal
vacatures voor recent gediplomeerden. De prognose van het aantal gediplomeerden dat verder leert aan een
andere opleiding is hierin al meegenomen. Deze constatering betekent niet dat er een ruim aanbod is aan
banen voor gediplomeerde DTP-ers.
2. Voorlopig Advies DTP
Op basis van de aangeleverde beroepeninformatie en de arbeidsmarktrelevantie constateren onderwijs en
bedrijfsleven dat er op dit moment voldoende basis lijkt voor een zelfstandige, geactualiseerde kwalificatie
zowel op niveau 2 als op niveau 3. Het geactualiseerde kwalificatiedossier wordt voor 1 januari 2019 ter
vaststelling aangeboden aan de minister. Het bestuur van SBB adviseert om de kwalificatie te continueren op
basis van het geactualiseerde dossier. De Sectorkamer ICT en Creatieve industrie is gevraagd om de situatie
nader te duiden volgens de werkwijze doelmatigheid en in het voorjaar van 2019 een eindadvies uit te
brengen
Op basis van de nu beschikbare informatie en te ontwikkelen werkwijze adviseert het bestuur van SBB om
voor het schooljaar 2019/2020 landelijk het aantal studenten en aantal aangeboden opleidingen medewerker
DTP en allround DTP’er te maximaliseren gebaseerd op het aantal ingeschreven studenten op de peildatum 1
oktober 2017.
3. Voorlopig Advies dossier Artiesten

Arbeidsmarktrelevantie
Het bestuur van SBB deelt de conclusie van de CMMBO dat de arbeidsmarktrelevantie van het
kwalificatiedossier Artiesten aandacht verdient. Het voorstel om het kwalificatiedossier Artiesten te
beëindigen omwille van onvoldoende arbeidsmarktrelevantie wordt door het bestuur niet gedeeld.
Het bestuur constateert dat de opleidingen Artiesten niet op alle indicatoren uit de beleidsregel onvoldoende
scoren. De indicatoren die de CMMBO gebruikt voor de arbeidsmarkt en doorstroom hbo betreffende Artiest
zijn niet alarmerend. De opleiding scoort op het percentage van de signaalwaarde (50%) voor werk op
niveau maar scoort onvoldoende op de indicator werk binnen een jaar. Op kwalificatie niveau scoren de
verschillende opleidingen tussen de 49% en 63% op de indicator werk binnen een jaar. Dit is onder de
signaalwaarde van 70%. De doorstroom van gediplomeerden naar het hbo varieert bij de vier kwalificaties
tussen de 29% en 38%. Dit ligt onder het landelijke gemiddelde. Landelijk stroomt een 38% van alle
gediplomeerden op niveau 4 door naar het hbo.
Voor het dossier Artiesten constateert het bestuur dat de CMMBO in haar conclusie geen onderscheid maakt
tussen de vier kwalificaties, terwijl in het rapport van de CMMBO wel wordt benoemd dat er verschillen zijn
tussen de vier kwalificaties en tussen instellingen. Het bestuur constateert dat een conclusie op het
generaliserende niveau van het kwalificatiedossier geen recht doet aan de verschillen tussen de vier
kwalificaties en de daarbij behorende arbeidsmarkten.
De arbeidsmarkt voor mbo-artiesten is complex door de dynamiek in de creatieve sector, gedifferentieerde
arbeidsmarkt en moeilijk te traceren loopbanen. De standaard datamodellen lijken hierdoor aan betekenis te
verliezen. Het bestuur heeft extra onderzoek uitgevoerd om hier meer zicht op te krijgen:
1)
2)

een vergelijking van de resultaten van beschikbare alumni-onderzoeken van 17
onderwijsinstellingen
en een telefonische enquête onder 60 erkende leerbedrijven voor de verschillende opleidingen
behorende bij het dossier Artiesten en brancheorganisaties om de arbeidsmarkt voor de
verschillende mbo artiesten in beeld te brengen.

hv18-0477mr/BES_Alg

6

De resultaten van deze onderzoeken zijn niet representatief, wel indicatief. Het is daarom van belang om de
resultaten in dit licht te bezien. Uit deze onderzoeken komt naar voren dat er werk is voor gediplomeerden
en dat de aard van het werk afwijkt van de standaard. Werk is vaak projectmatig, tijdelijk en zonder
dienstverband. De precaire situatie van de werkgelegenheid in de culturele sector is ook waargenomen in de
arbeidsmarktanalyse van de SER. Er is vooral werk in de aanpalende branches entertainment, amusement,
leisure, sport en bewegen, welzijn en educatie. Van belang is bovendien het verschil tussen tussen mbo-ers
en hbo-ers. Mbo-ers onderscheiden zich van hbo-ers door een ondernemende instelling, praktische instelling
en flexibiliteit. Het onderzoek bevestigt het beeld dat de arbeidsmarkt complex is en dat aanvullende
informatie gewenst is om per kwalificatie een scherper beeld te krijgen.
Van de 18 onderwijsinstellingen die het dossier Artiesten uitvoeren, hebben er 17 alumni-informatie bij SBB
aangeleverd. Uit de inventarisatie van alumni onderzoeken blijkt dat alumni onderzoeken een waardevolle
aanvulling kunnen zijn op de DUO, ROA en SBB feiten en cijfers. Een uniforme aanpak voor alumni onderzoek
is wenselijk. Hier is door de MBO Raad al op geanticipeerd met de ontwikkeling van een generieke Alumni
Tool, die onderwijsinstellingen voor alle opleidingen kunnen gebruiken. De Alumni Tool levert informatie op
over de bevindingen van oud-studenten ten aanzien van de drievoudige kwalificatie. Hoe oud-studenten dat
ervaren hebben afgezet tegen de opleiding die ze genoten hebben. De tool dient vooral ter bevordering van
de verdere kwaliteitsverbetering van opleidingen.

Maatschappelijke relevantie
Voorts constateert het bestuur dat het dossier Artiesten maatschappelijke relevantie heeft gelet op het
waarborgen van de toegankelijkheid van onderwijs. Voor een deel van de jongeren bieden de mboopleidingen in het dossier Artiesten de toegang tot de arbeidsmarkt of tot het hbo. Het beëindigen van deze
mbo-kwalificatie zou betekenen dat de doorlopende leerlijn (beroepskolom) die sinds 2009 juist met dat
oogmerk is opgezet, doorbroken wordt.

Inhoud dossier
Het kwalificatiedossier Artiesten is in 2015 herzien om de student nog beter op de complexe arbeidsmarkt in
de creatieve sector voor te bereiden. Het bestuur heeft signalen ontvangen dat het kwalificatiedossier
mogelijk onvoldoende aansluit op de vraag van de arbeidsmarkt. Deze worden gedeeld door de sectorkamer
ICT en Creatieve Industrie. De sectorkamer heeft het dossier Artiesten daarom versneld op onderhoudslijst
geplaatst voor 2019.
3. Voorlopig Advies Artiesten
Op basis van de nu beschikbare informatie en te ontwikkelen werkwijze adviseert het bestuur van SBB om
voor het schooljaar 2019/2020 landelijk het aantal studenten en aantal aangeboden opleidingen acteur,
danser, musicalperformer en muzikant te maximaliseren gebaseerd op het aantal ingeschreven studenten op
de peildatum 1 oktober 2017.
Het bestuur wil zorgvuldig en volledig te zijn in haar advies in het belang van de studenten, onderwijs en
bedrijfsleven. Het bestuur heeft geconstateerd dat er onderscheid moet worden gemaakt tussen de vier
kwalificaties in het dossier. Het is daarom van belang een scherper beeld te hebben van de situatie en is niet
bereid op voorhand het kwalificatiedossier Artiesten te beëindigen. Er zijn onvoldoende gegevens over de
exacte werking van de arbeidsmarkt in deze sector. Deze is complex en verschilt per kwalificatie. Het bestuur
stelt voor om de arbeidsmarkt voor gediplomeerden per kwalificatie in beeld te brengen. De Sectorkamer ICT
en Creatieve industrie is gevraagd om de situatie nader te duiden volgens de werkwijze doelmatigheid en
voor 31 mei 2019 een eindadvies uit te brengen.
De sectorkamer ICT en Creatieve Industrie heeft besloten het dossier Artiesten versneld op de
onderhoudslijst te plaatsen in 2019 om de aansluiting van de verschillende kwalificaties op de arbeidsmarkt
nog beter te borgen.

hv18-0477mr/BES_Alg

7