Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

29 628

Politie

Nr. 626

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 maart 2016
De terugdringing van het ziekteverzuim binnen de politie heeft de volle
aandacht van de korpsleiding en van mij. Het is dan ook een tegenvaller
dat het ziekteverzuimpercentage in 2015 is gestegen naar 6,8%, ten
opzichte van 6,1% in 2014. In de eerste plaats natuurlijk vanwege de
politiemedewerkers die hierdoor zijn getroffen. De effecten gaan echter
verder dan de zieke medewerker. Een hoger verzuim leidt tot minder
inzetbare capaciteit en daarmee meestal ook tot een verhoging van de
werkdruk voor anderen.
Er is de korpsleiding en mij alles aan gelegen om het tij te keren. In
augustus 2015 zijn in het herijkt realisatieplan heldere doelen gesteld ten
aanzien van ziekteverzuim: een daling van het totale ziekteverzuimpercentage over 2017 ten opzichte van 2014 (< 6,1%) en een daling van het
langdurig ziekteverzuimpercentage (verzuim langer dan 42 dagen) over
2017 met 1%-punt ten opzichte van 2014 naar 3,2%. Deze doelstellingen
zijn met de recente cijfers wellicht te ambitieus, maar een trendbreuk
moet worden gerealiseerd.
Ik ga hieronder in op de analyse van het verzuim en op de aanpak van de
politie om de daling van het ziekteverzuim te realiseren.
Analyse ziekteverzuim
Over 2014 was het gemiddelde verzuimpercentage bij de politie 6,1%. In
2015 was het gemiddelde verzuimpercentage 6,8%. Het verzuimpercentage is in de loop van 2015 gestegen en uiteindelijk 0,7% hoger
uitgekomen dan in 2014. In 2014 was sprake van een geringe stijging ten
opzichte van 2013 (5,7%). In de jaren vanaf 2007 schommelde het cijfer
tussen 5,6% en 6,1%.

kst-29628-626
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 628, nr. 626

1

Jaar
Ziekteverzuimpercentage

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

5,6

5,6

5,7

6,0

6,1

5,7

5,7

6,1

6,8

Het hogere verzuimpercentage doet zich bij alle eenheden voor. Bij
bestudering van de cijfers valt op dat het kortdurend verzuim (minder dan
acht dagen) ten opzichte van 2014 gedaald is. Het middellange verzuim
bleef vrijwel gelijk. Het langdurig verzuim is daarmee verantwoordelijk
voor de stijging en bedroeg in 2015 5,2%.
Het gemiddelde ziekteverzuim binnen de operationele sterkte bedroeg
ultimo 2015 7,3%. Voor de niet-operationele sterkte was dit 5,4%.
De geconstateerde trends ten aanzien van leeftijd, geslacht en opleidingsniveau op het gebied van ziekteverzuim binnen de politie komen
grotendeels overeen met de landelijke trends.1
Uit wetenschappelijke studies blijkt dat er naast de persoonsgebonden
determinanten meer factoren zijn die van invloed zijn op het ziekteverzuim. Het literatuuronderzoek in het TNO-rapport naar langdurig
verzuim2 laat zien dat de politie te maken heeft met organisatorische
stressoren die weliswaar niet politiespecifiek zijn, maar wel bovengemiddeld vaak voorkomen binnen het politievak. Het gaat o.a. om
wisselende diensten, overuren, gebrek aan controle over werklast, gebrek
aan communicatie, inadequate steun op het werk en overmatige werklast.
Uit het literatuuronderzoek komt tevens naar voren dat de beroepscategorie Politiepersoneel, brandweer en bewakers in 2007 tot de top 10 van
beroepen met langdurig verzuim hoort. Het TNO-rapport laat zien dat dit
overeen komt met internationale bevindingen.
Uit onderzoek naar de effecten van reorganisaties op het welzijn van
medewerker blijkt dat een reorganisatie een specifieke bron van werk
gerelateerde stress is. In dit onderzoek wordt ook een verband gelegd
tussen een langdurige reorganisatie en een stijging van het ziekteverzuim.3 Het is daarom niet ondenkbeeldig dat ook de reorganisatie een
aandeel heeft in de stijging van het verzuimpercentage.
Tegelijk blijkt uit een eerste analyse van het ziekteverzuim dat er sprake is
van grote verschillen tussen de verschillende onderdelen binnen politie.
Er zijn onderdelen en groepen waar het verzuim zeer laag is. Daarnaast
zijn er ook onderdelen en groepen met een zeer hoog verzuim. De politie
voert daarom nadere analyses uit van de specifieke onderdelen met een
significant hoger verzuim dan gemiddeld. Het doel is om de oorzaken van
dit verzuim boven tafel te krijgen, en vervolgens gerichte, multidisciplinaire maatregelen te kunnen nemen.
De politie zal daarnaast ook een aantal best practices analyseren om te
achterhalen wat de factoren zijn die ten grondslag liggen aan het lage
verzuim bij die teams.

1

Bron landelijke trends ziekteverzuim: nationaal kompas volksgezondheid.
Dit rapport is op 6 november 2014 met een beleidsreactie naar uw Kamer verzonden met
Kamerstuk 29 628, nr. 473.
3
Wiezer et al., 2011
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 628, nr. 626

2

Aanpak ziekteverzuim
Lijn verantwoordelijk
De verantwoordelijkheid voor verzuim ligt nadrukkelijk in de lijn. De
cruciale rol van de leidinggevende bij de aanpak van het verzuim verdient
nog meer aandacht. Het gaat hierbij zowel om zijn taken bij de
begeleiding van ziekteverzuim, als om zijn aandeel in het voorkomen van
verzuim, zoals het regelen van de werkdruk en zorgen voor adequate
communicatie met en aandacht voor de medewerker. Sinds begin dit jaar
staat de aanpak van ziekteverzuim standaard op de agenda van de
managementgesprekken die de korpsleiding voert met de politiechefs.
Om leidinggevenden goed voor te bereiden op hun taak bij preventie van
en begeleiding bij verzuim, is meer en expliciet aandacht voor de aanpak
van ziekteverzuim in de leiderschapsopleidingen van de Politieacademie.
Daarnaast is afgesproken dat informatie over mogelijkheden die leidinggevenden hebben om verzuim te voorkomen of op te lossen beter
toegankelijk wordt gemaakt. Dit gebeurt zowel digitaal als door middel
van training en bewustwordingscampagnes. Een plan van aanpak
hiervoor is uiterlijk in juli gereed. Deze afspraak is in de cao verankerd.
Om de leidinggevende goed te ondersteunen in zijn rol levert de Veilig en
Gezond Werken (VGW) organisatie gevraagd en ongevraagd advies en
begeleiding naar behoefte.
Inrichting VGW
Een belangrijke stap is de afronding dit voorjaar van de inrichting en
bezetting van de gedeconcentreerde VGW teams in de eenheden.
De professionals uit deze teams ondersteunen actief de leidinggevende en
medewerker bij verzuim en re-integratie. Zo coacht de arbeidsdeskundige
de leidinggevende bij het voeren van verzuimgesprekken en het opstellen
van een plan van aanpak en bewaakt hij of het re-integratiedossier aan
alle eisen van de wet verbetering poortwachter voldoet («poortwachterproof»). De bedrijfsarts beoordeelt de belastbaarheid van de medewerker
en geeft zijn advies over medische beperkingen rechtstreeks door aan
medewerker en leidinggevende.
Ook de inrichting van het geconcentreerde VGW-team wordt afgerond. In
dat team zijn specialisten gepositioneerd, die waar nodig kunnen worden
ingezet voor complexe problematiek binnen de eenheden.
De taskforce langdurig verzuim heeft een basis gelegd voor een grondige
aanpak en aandacht voor langdurig verzuim en zal gedurende de
resterende looptijd (tot 1 -1–2018) onderdeel uitmaken van de VGW
organisatie. Tot nu toe (maart 2016) heeft de taskforce meer dan 1800
langdurig verzuimdossiers succesvol kunnen sluiten. Hiermee heeft de
politie voldaan aan de toezegging van mijn voorganger tijdens het WGO
2014 dat per 1 januari 2017 1000 collega’s met langdurig ziekteverzuim
teruggebracht zijn in het arbeidsproces in passend werk, binnen dan wel
buiten de organisatie. Tegelijkertijd moet geconstateerd worden dat
tegenover deze daling een forse groei van nieuwe gevallen staat.
Van reactief naar preventief beleid
In de CAO 2015–2017 zijn kwalitatieve en kwantitatieve afspraken gemaakt
m.b.t. de realisatie van de visie op veilig en gezond werken. Ondere
andere zijn afspraken gemaakt over de inspanningen om te voldoen aan
de wet verbetering poortwachter. Ook zijn er afspraken gemaakt om de
beweging te maken van reactief naar meer preventief beleid ten aanzien

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 628, nr. 626

3

van gezondheid. Er zal een onderzoek worden uitgevoerd naar de
belasting en belastbaarheid van medewerkers. Daarnaast zal een pilot
preventief medisch onderzoek worden gestart evenals de ontsluiting van
informatie en voorzieningen rondom het behoud van fysieke en mentale
weerbaarheid. Bij de ontwikkeling van het preventief medisch onderzoek
worden de resultaten meegenomen uit het onderzoek bij politie naar de
belangrijkste gezondheidsrisico’s bij politiemedewerkers op fysiek en
mentaal gebied.
Generieke maatregelen
Naar aanleiding van het TNO-onderzoek naar langdurig verzuim zijn
diverse generieke maatregelen genomen om het langdurig ziekteverzuim
aan te pakken.
Op 1 januari 2015 is het verzuimvolgsysteem ingevoerd dat leidinggevenden ondersteunt bij de begeleiding van re-integrerende medewerkers.
Dit systeem is zodanig ingericht dat registratie en dossiervorming op het
gebied van verzuim eenduidig plaatsvindt. Ook helpt het de leidinggevende bij het tijdig en kwalitatief goed begeleiden van de verzuimende
medewerker gedurende de gehele verzuimperiode, binnen de geldende
wet- en regelgeving door een ingebouwde workflow. Het systeem
herinnert de leidinggevende aan uit te voeren acties.
Inmiddels zijn verschillende maatregelen getroffen om het systeem
gebruiksvriendelijker te maken en zo bij te dragen aan de administratieve
lastenverlichting van leidinggevenden.
Middels het systeem wordt inzichtelijk of bij elke verzuimende
medewerker de noodzakelijke stappen worden gezet door zijn leidinggevende. Waar nodig zal daarop worden bijgestuurd.
In het verlengde hiervan ligt een andere generieke maatregel, het op orde
brengen van alle verzuimdossiers («poortwachterproof»). Het is niet
alleen van belang dat er goede afspraken gemaakt worden tussen
leidinggevende en medewerker, deze dienen ook opgenomen te worden
in het verzuimdossier. Dit geldt ook voor wettelijke vereisten als een
(tijdige) probleemanalyse en plan van aanpak. Een goed verzuimdossier
biedt houvast voor de medewerker en zijn leidinggevende. Voor een deel
van de oudere verzuimdossiers blijkt dat het niet niet meer haalbaar zal
zijn dat voldaan wordt aan alle eisen van de wet verbetering poortwachter, bijvoorbeeld omdat is afgeweken van wettelijke termijnen en
deze afwijking niet afdoende gemotiveerd kan worden. Conform de
afspraken in de CAO 2015–2017 zal eind 2017 minimaal 80% van de
verzuimdossiers voldoen aan de wet verbetering poortwachter. Met als
peildatum 1 januari 2016 is de afspraak dat elk halfjaar een verhoging van
10%-punt van het poortwachterproof zijn van verzuimdossiers zichtbaar
moet zijn.
Begin maart jl. is het landelijke re-integratiebeleid, waaronder landelijk
herplaatsingsbeleid, in het centraal georganiseerd overleg politie tussen
de politievakorganisaties en mij, vastgesteld. Het beleidskader inzetbaarheid en re-integratie geeft inzicht in het re-integratieproces en in de
rollen en taken van alle betrokkenen. In het bijbehorende handboek staat
op detailniveau elke stap beschreven die medewerker, leidinggevende en
professional dienen te zetten. Het uitgangspunt hierbij is dat leidinggevende en medewerker samen op zoek gaan naar de beste
re-integratiemogelijkheden.
De politie zal zo snel mogelijk starten met de implementatie van het
landelijke beleidskader. Onderdeel hiervan is aandacht voor de ondersteuning van de zittende leidinggevenden. Over een jaar zal een evaluatie
plaatsvinden in enkele eenheden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 628, nr. 626

4

In 2014 is het kennis- en expertisecentrum ziekteverzuim opgezet. De
borging van het expertisecentrum vindt plaats binnen het VGW domein,
in het geconcentreerde team. Vanuit de gedeconcentreerde VGW teams in
de eenheden kan zowel op het gebied van verzuim als op het gebied van
zorg in expertise worden opgeschaald naar landelijke expertise in het
landelijk geconcentreerde VGW team. In het geconcentreerde VGW team
zijn o.a. de functionaliteiten van Korps Arbeidsdeskundige, Korps Medisch
Adviseur, Korps Psycholoog en Korps Bedrijfsmaatschappelijk Werk
ingericht. Binnen de gedeconcentreerde VGW teams in de eenheden kan
tussen verschillende expertises kennis uit worden gewisseld.
Tot slot zal de politie conform de toezegging van mijn voorganger eind
2014 in de beleidsreactie op het TNO-rapport langdurig verzuim een audit
uitvoeren naar langdurig ziekteverzuim. Deze audit staat gepland voor de
auditperiode maart 2016 – maart 2017. Vanwege de evaluatie van het
re-integratiebeleid over een jaar kan de planning mogelijk aangepast
worden. Dit jaar zal in ieder geval een audit uitgevoerd worden door de
Auditdienst Rijk naar de ondersteunende registratiesystemen op het
gebied van ziekteverzuim.
Met de uitvoering van de eerder aangegeven nadere analyse en deze
audits acht ik nog een onderzoek naar de oorzaken van ziekteverzuim,
zoals voorgesteld door de Centrale Ondernemingsraad, niet noodzakelijk.
De aanpak van het ziekteverzuim had en heeft de volle aandacht van de
politie en van mij. De aanpak wordt verder geprofessionaliseerd en wordt
verbreed met preventieve maatregelen. Dit zal moeten gaan leiden tot een
significante daling van het ziekteverzuim bij politie.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
G.A. van der Steur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 628, nr. 626

5