Nota inzake IAO-Aanbeveling betreffende HIV/AIDS and the world of work 2010
(Aanbeveling nr. 200, aangenomen door de Internationale Arbeidsconferentie in haar
negen en negentigste zitting); Genève, juni 2010.
Algemeen
Om te voldoen aan de statutaire bepalingen van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO), in het
bijzonder artikel 19, wordt IAO-aanbeveling betreffende HIV/AIDS and the world of work, 2010,
(aanbeveling nr. 200) die tijdens de 99e zitting van de Internationale Arbeidsconferentie op 18 juni
2010 werd aanvaard, aan de Staten-Generaal voorgelegd. In de aanbeveling is onder meer
opgenomen dat er geen discriminatie op basis van (vermeende) hiv-status noch op basis van het
behoren bij een groep met (vermeende) kenmerken mag plaatsvinden. Ook mag een hiv-test geen
onderdeel uitmaken van de selectieprocedure en mogen sollicitanten niet gedwongen worden om
een hiv-test te ondergaan. Daarnaast zijn bepalingen opgenomen inzake voorlichting, training en
preventiemaatregelen. Beleidsontwikkeling en programma-uitvoering dienen tot stand te komen in
overleg met werkgevers- en werknemersorganisaties alsmede met NGO’s en organisaties die de
belangen behartigen van mensen met hiv conform het GIPA principe (Greater and Meaningful
Involvement of People Living with HIV).
Hoofdstuk 1 en 2 Definities en reikwijdte
In hoofdstuk 1 van de aanbeveling worden definities gegeven van begrippen die in de aanbeveling
worden gebruikt. Hoofdstuk 2 geeft de reikwijdte van de aanbeveling weer. Zo noemt artikel 2 alle
werknemers die werkzaam zijn in alle verschillende vormen van arbeidsrelaties op alle
werkplekken. Expliciet worden daar nog aan toegevoegd; personen die werkzaam zijn in welk
beroep dan ook, personen in training, stagiaires, leerlingen, vrijwilligers, werkzoekenden,
sollicitanten en militairen.
Hoofdstuk 3 Basisprincipes
In hoofdstuk 3 worden basisprincipes opgesomd, die moeten worden gehanteerd bij de respons
van lidstaten met betrekking tot hiv en aids op de werkplek Onder meer mensenrechten, preventie
en gendergelijkheid staan centraal, evenals de bescherming van de privacy en vertrouwelijkheid
met betrekking tot de hiv-status van werknemers en hun familie. Het basisprincipe dat geen
werknemer verplicht mag worden een hiv-test te ondergaan of bekend te maken of hij hiv-positief
is, is een van de belangrijkste elementen van deze aanbeveling.
Hoofdstuk 4 Nationaal beleid en programma’s
In hoofdstuk 4 worden de lidstaten opgeroepen op basis van sociale dialoog een actief beleid te
voeren voor hiv-preventie, behandeling, zorg en ondersteuning op de werkvloer, onder meer via
publieksinformatie, en relevante wet- en regelgeving vast te stellen ter bescherming van
werknemers die leven met hiv. Deze maatregelen moeten onder meer omvatten bescherming
tegen discriminatie op grond van (vermeende) hiv-status, veilige arbeidsomstandigheden,
voorlichting, de geheimhouding van persoonlijke medische informatie, een verbod op het testen op
hiv bij werknemers en sollicitanten en onder bepaalde omstandigheden de erkenning van hiv als
chronische aandoening.
Hoofdstuk 5 en 6 Implementatie en monitoring
In hoofdstuk 5 staat de implementatie centraal. Van belang is dat maatregelen worden genomen in
overleg met sociale partners en vertegenwoordigers van organisaties van mensen met hiv. In
hoofdstuk 6 worden lidstaten gevraagd de relevante ontwikkelingen te monitoren en daarover te
rapporteren aan de IAO.

IAO Global Action Plan
Via een door de werknemersdelegatie ingediende en aangenomen resolutie, is de IAO verzocht een
Global Action Plan te ontwikkelen en landen technische assistentie te verlenen bij het
implementeren van deze aanbeveling. De IAO heeft in maart 2011 een Global Action Plan
vastgesteld (Global Action Plan to promote implementation of the HIV and AIDS Recommendation,
2010). Het Global Action Plan heeft drie pijlers: het verminderen van stigma en discriminatie van
mensen met een (vermeende) hiv-status, het verbeteren van de toegang van werknemers en hun
familie tot hiv-preventie, behandeling, zorg en ondersteuning op de werkvloer en intensivering van
initiatieven en activiteiten van sociale partners met betrekking tot hiv-problematiek en financiering
daarvan.
Algemeen standpunt
Aanbevelingen van de Internationale Arbeidsorganisatie zijn juridisch niet bindend en verplichten
niet tot wettelijke maatregelen. Bij de beleidsontwikkeling wordt doorgaans met de geest en de
strekking van aanbevelingen rekening gehouden, zonder dat dit hoeft te betekenen dat de
suggesties letterlijk worden overgenomen. Aanbevelingen fungeren derhalve als leidraad voor het
verdere beleid.
Nederland voldoet reeds aan hetgeen in aanbeveling nr. 200 van de lidstaten wordt gevraagd. De
Nederlandse regering staat positief tegenover de aanbeveling betreffende ‘HIV/AIDS and the world
of work 2010’. De onderdelen die Nederland geadresseerd wilde zien in de aanbeveling zijn
nagenoeg alle gerealiseerd. Hoewel erkend werd dat prostitutie ook werk is, ook al is het in veel
landen illegaal, haalde het Nederlandse amendement om prostituees specifiek te benoemen in
artikel 2 het niet.
Hoewel Nederland in juridische zin voldoet aan hetgeen in deze aanbeveling van de lidstaten wordt
gevraagd, komt het ook in Nederland voor dat mensen worden uitgesloten vanwege hun hivstatus, zelfs nu het bekend is dat hiv in het maatschappelijk verkeer niet overdraagbaar is. Bij
seksueel verkeer zijn er effectieve preventieve maatregelen en vermindert medische behandeling
het risico op overdracht. Het onderzoek ‘Hiv op de werkvloer’ dat TNS NIPO in opdracht van het
Aids Fonds heeft uitgevoerd en op 22 mei 2011 heeft gepresenteerd, laat geen onduidelijkheid
bestaan over het feit dat uitsluiting op grond van hiv in Nederland voorkomt.
In Nederland is in de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte
(Wgbh/cz) vastgelegd dat ongelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte,
waaronder hiv, bij arbeid en beroep is verboden. Wanneer iemand zich gediscrimineerd voelt op
basis van zijn (vermeende) hiv-status kan hij een klacht voorleggen aan de Commissie gelijke
behandeling. Ook kan hij met zijn of haar klacht naar de rechter.
De Wet medische keuringen (Wmk) beoogt de rechtspositie van onder meer sollicitanten te
versterken door regels te stellen aan het gebruik en de uitvoering van medische keuringen bij
onder meer sollicitaties. Keuringen mogen slechts worden verricht indien aan de vervulling van de
functie bijzondere eisen op het punt van medische geschiktheid worden gesteld. Het doel hiervan is
het wegnemen van ongerechtvaardigde belemmeringen bij de toegang tot de arbeid. Een medische
keuring mag geen onevenredige inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van de keurling opleveren.
Op grond van de Wmk mag de werkgever tijdens het sollicitatiegesprek geen vragen stellen over
de gezondheid van de sollicitant of de sollicitant een hiv-test laten doen. De regering kan zich geen
situatie voorstellen waarin een hiv-test onderdeel uit zou mogen maken van de
sollicitatieprocedure. Ervan uitgaande dat men zich houdt aan de geldende hygiënerichtlijnen
kunnen mensen met hiv zonder gevaar voor klanten, patiënten of collega’s hun werk doen.
Informatie over de risico’s rond hiv en aids is reeds openbaar beschikbaar via het arboportaal en
via onder meer het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten en het RIVM. Vermelding verdient
ook de website www.positiefwerkt.nl, die bezoekers relevante informatie geeft over de relatie

tussen werknemers met hiv en de werkvloer. Deze website is de centrale plek voor informatie over
werken met hiv. Het doel van deze website is het bieden van informatie over werken en hiv. De
website, die in november 2010 is gelanceerd, is een initiatief van de Hiv Vereniging Nederland. Een
vertegenwoordiger van de Hiv Vereniging Nederland zal voortaan deelnemen aan het netwerk
gelijke behandeling dat twee maal per jaar bijeenkomt onder leiding van het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Naast vertegenwoordigers van verschillende
departementen en NGO’s zijn daarin ook sociale partners vertegenwoordigd. Daarnaast zal er
jaarlijks een overleg plaatsvinden over werken en hiv met sociale partners, de Hiv Vereniging
Nederland en het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het Ministerie is voornemens
om ook vertegenwoordigers van antidiscriminatiebureaus bij dit overleg te betrekken.
Consultatie sociale partners
Ingevolge de op 18 juni 2010 te Genève tot stand gekomen Aanbeveling betreffende HIV/AIDS and
the world of work, 2010 (Aanbeveling nr. 200) werden de representatieve organisaties van
werkgevers en van werknemers geconsulteerd. Daartoe werd een concept van deze nota
voorgelegd aan VNO-NCW, FNV, CNV en MHP. De tekst is ook voorgelegd aan de Hiv Vereniging
Nederland.
VNO-NCW en de vakcentrale MHP stemmen in met de voorgestelde tekst. VNO-NCW meldt
daarnaast dat zij goede voorlichting over hiv en werk van groot belang acht.
Ook de FNV en de Hiv Vereniging Nederland konden zich grotendeels vinden in de voorgestelde
toelichting. Zij zagen echter ook punten voor verbetering. Zij wijzen op de extra waakzaamheid die
geboden is om onnodige verplichtstelling van medisch testen te blijven weren en om oneigenlijke
uitsluiting en discriminatie te blijven tegengaan. Beide partijen wijzen op de zeer lastige discussie
die in Genève is gevoerd over het verbod op verplichte hiv-tests waarvoor Nederland zich sterk
heeft gemaakt. De Hiv Vereniging schrijft dat een aanpak inzake implementatie en consultatie
ontbreekt. De regering is echter van mening dat er geen plan van aanpak inzake implementatie
nodig is omdat Nederland reeds voldoet aan hetgeen in de aanbeveling van Nederland wordt
gevraagd. Sociale partners en de Hiv Vereniging Nederland worden jaarlijks geconsulteerd. De Hiv
Vereniging Nederland wijst er in haar brief op dat in de voorgestelde tekst geen verwijzing is
opgenomen naar het antwoord op Kamervragen naar aanleiding van het onderzoek ‘Hiv op de
werkvloer’ van TNS NIPO. De consultatiebrief aan sociale partners en het antwoord op de
Kamervragen (Kamerstukken II 2010/11, 2918) hebben elkaar gekruist waardoor deze verwijzing
niet eerder was opgenomen. De Hiv Vereniging Nederland heeft tevens gevraagd om het
vermelden van de Resolutie waarin de IAO wordt verzocht een Global Action Plan te ontwikkelen en
landen technische assistentie te verlenen bij het implementeren van deze aanbeveling. Dit is in
deze toelichting aangepast.