Rondetafelgesprek Overstromingen in Zuid-Nederland
Susanne Görtz
Afgelopen juli, middenin de belangrijkste oogstweek van onze morellen (zure kersen voor de
verwerkende industrie) ging het extreem veel regenen. Lokaal tot 180 mm in twee dagen tijd,
waar normaal gesproken 75 mm valt in de hele maand juli. Hierdoor scheurden onze kersen
en moesten we de oogst, waar we het hele jaar voor hadden gewerkt, grotendeels laten
hangen, omdat de afnemers deze niet meer wilden.
Ons bedrijf is gevestigd op de vruchtbare oevers langs de Maas, deels in het winterbed en
deels daarbuiten. Meteen na de heftige regenval steeg het water naar zulke hoogtes dat ons
bedrijf, onze woning, medewerkers, landbouwvoertuigen en machines binnen een paar uur
geëvacueerd moesten worden vanwege de onzekerheid of de dijk (die pas de komende jaren
versterkt gaat worden) deze waterstanden kon houden. Bij een dijkdoorbraak zou het volledige
bedrijf en onze woning 1,5 meter onder water komen te staan. Met man en macht hebben
vrijwilligers, agrarisch ondernemers, waterschap en het leger de dijk in stand kunnen houden.
Onze appel- en perenboomgaarden buitendijks zagen eruit als een rampgebied, vol met
rommel en slib en het fruit was door de kracht van het water weggespoeld. Of de aanplant, die
een normale levensduur van dertig tot wel tachtig jaar heeft, deze waterschade in de zomer
heeft overleefd, kunnen we nu nog niet inschatten. Zo niet, dan hebben we de komende
decenia nog vervolgschade. We hebben alleen ervaring met hoge waterstanden in de winter,
als de fruitbomen in rust zijn. Dat is ook precies de reden waarom teelt van onze fruitbomen in
het winterbed nog nooit een probleem was. Deze overstroming in de zomer was ongekend en
daar konden we als ondernemers geen rekening mee houden. Nog steeds midden in het
oogstseizoen hebben we, toen het water weer was gezakt, alles op alles gezet om zoveel
mogelijk van de oogst te redden, maar de schade was toen al enorm. Nu is het zaak om
financieel dit jaar te overbruggen tot de volgende oogst in de zomer van 2022. Hopelijk hebben
de overstroomde fruitbomen het overleefd, maar we houden ons hart vast.
Als ik met collega ondernemers in het gebied spreek zie je dat de emotionele en financiële
impact groot is. Ik weet dat veel collega agrarisch ondernemers in Noord-Brabant en zuidelijk
Gelderland langs het stroomgebied van Maas en Waal hetzelfde ervaren. Er is onmiddellijk
actie ondernomen in het veld om een goed beeld te krijgen van de geleden schade en getroffen
ondernemers. De belangenorganisaties LTO Nederland, LLTB, ZLTO en LTO Noord hebben
landelijk direct aangedrongen op een snelle, adequate en ruimhartige regeling. De Wtsregeling heeft snel vorm gekregen en komt grotendeels tegemoet aan de nood en behoeftes
van boeren en tuinders. Wekelijks is contact met het ministerie van LNV over de voortgang
van de schadevergoeding door de overstromingen. Daarnaast was er ook veelvuldig contact
met de waterschappen, waar op dit moment gelukkig nog voldoende kennis en expertise zit.
Wij danken ook de Tweede Kamer voor de Kamervragen die zijn gesteld over de voortgang.
Voor ondernemers is goede ondersteuning en duidelijkheid van belang, zodat de energie op
herstel kan worden gericht.
De regeling zal niet alle schade, noch al het leed, oplossen. Het is te prijzen dat het gebied dat
binnen de regeling valt, ruim is opgezet. Wij spreken onze waardering uit voor de inzet van de
verschillende overheden om de directe impact zo goed mogelijk te adresseren en snel tot een

geschikte schaderegeling te komen. Wel staan nog veel vragen over de interpretatatie van de
schaderegeling open en hebben ondernemers daar nog veel vragen over. We missen nog
steeds de toelichting op de regeling. Waardoor het op de dag van vandaag nog niet duidelijk
is welke schade wel en welke schade niet vergoedt gaat worden. Ook zijn er ondernemers die
net buiten het gebied vallen en teleurgesteld zijn. Deze onzekerheid frustreert!
Als laatste een oproep waar uw Kamer het verschil kan maken. Agrarische ondernemers
krijgen de grootste klappen van klimaatverandering. Schade door wateroverlast of extreme
droogte zullen vaker zorgen voor grote financiële tegenslagen, waar niet altijd een Wtsregeling tegenover staat. Ga daarom aan de slag met de fiscale klimaat- en
calamiteitenreserve. Eerder is hiertoe een motie aangenomen en dit voorjaar publiceerde het
Ministerie van LNV een rapport over de mogelijkheden. Met deze fiscale reserve kunnen
agrarische ondernemers noodzakelijke financiële buffers opbouwen in goede jaren om te
gebruiken in jaren met slechte resultaten. Onverzekerbare risico’s en niet-voorzienbare
problemen kan de agrarische ondernemer zo mogelijk beter opvangen met de eigen financiële
buffers. Al blijft het wel echt van groot belang dat de overheid klaar blijft staan om fiancieel te
ondersteunen bij onvoorziene rampen, zoals de overstromingen van 2021.