2

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3553
Vragen van het lid Smaling (SP) aan de Staatssecretarissen van Financiën en
van Infrastructuur en Milieu over het bericht dat huishoudens veel meer
milieubelasting betalen dan de vervuilende industrie (ingezonden 11 augustus
2016).
Antwoord van Staatssecretaris Wiebes (Financiën), mede namens de
Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu (ontvangen 16 september 2016)
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht dat huishoudens veel meer milieubelasting betalen dan de vervuilende industrie?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe ligt op dit moment de verhouding tussen de milieu en energiebelasting
(per m3 en per KWh) die wordt opgelegd aan de huishoudens en aan de
industrie (ETS en non-ETS)?
Antwoord 2
In onderstaande tabel 1 is voor een aantal voorbeeldhuishoudens/bedrijven
indicatief weergegeven hoeveel energiebelasting (exclusief ODE) verschuldigd
is in 2016. Daarbij is tevens weergegeven wat het gemiddelde tarief is dat
deze huishoudens en bedrijven betalen per m3 en kWh.

Tabel 1
verbruik

EB (€)
gemiddeld gezin
1.600
3.500

gas (m3)
elektra (kWh)
totaal
Gemiddeld glastuinbouw bedrijf zonder wkk
gas (m3)
380.000
elektra (kWh)
170.000

1

ah-tk-20152016-3553
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

gem. tarief (€ cent)
403
352
755

25,2
10,1

57.389
4.603

15,1
2,7

rtlz.nl/finance/person...

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

verbruik

EB (€)

gem. tarief (€ cent)

totaal
Gemiddeld bedrijf in foodsector
gas (m3)
170.000
elektra (kWh)
700.000
totaal
Groot chemiebedrijf
gas (m3)
12.000.000
elektra (kWh)
20.000.000
totaal

61.992
42.786
11.657
54.443

25,2
1,7

353.074
140.740
493.814

2,9
0,7

Dit betreffen indicatieve cijfers.

Vraag 3
Hoe verhouden de relatieve milieu en energiekosten (kosten voor gebruik en
belasting) zich tussen hogere en lagere inkomens in Nederland?
Antwoord 3
Het CBS heeft een statistiek beschikbaar waarin de relatie gelegd wordt
tussen de betaalde milieubelastingen en de hoogte van het inkomen. De
meest recente cijfers die beschikbaar zijn dateren uit 2013. Hieronder zijn
deze weergegeven:

Tabel 2
1e
25%-groep

Inkomenskwartiel

Besteedbaar inkomen (in € 1.000)
Milieubelasting op energie
Als percentage van het besteedbaar inkomen
gemiddeld gezin

2e 25%
groep

3e 25%
groep

4e 25%
groep

14,1
270

24,7
320

35,3
415

60,3
535

1,90%

1,30%

1,20%

0,90%

Bron: Statline: Indirecte belastingen en bestedingen; kenmerken particuliere huishoudens,
http://statline.cbs.nl/Statweb/

Over de totale relatieve milieu en energiekosten (verbruik en belasting) in
relatie tot het huishoudinkomen zijn geen recente data beschikbaar. Wel is in
2009 door het Nibud onderzoek verricht naar de verschillen in energielasten
tussen huishoudens.2 In dit onderzoek wordt gesteld dat lagere inkomens in
absolute termen gemiddeld lagere energiekosten hebben dan hogere
inkomens, maar in relatieve termen hoger. Deze bevindingen komen derhalve
overeen met de beschikbare gegevens van het CBS zoals in tabel 2 weergegeven.
De kosten voor energie – en ook de te betalen belasting daarover – hangen
echter niet af van het inkomen, maar worden bepaald aan de hand van het
verbruik. Het verbruik wordt met name bepaald door de omvang van de
woning, de mate van isolatie van de woning en het aantal personen in het
huishouden. In onderstaande tabel 3 zijn bij benadering de totale kosten voor
het gebruik van aardgas en elektriciteit in 2016 weergegeven voor verschillende woningen en 2 respectievelijk 4 personen in het huishouden. In de
kosten is rekening gehouden met gemiddelde leveringskosten, gemiddelde
vaste kosten (vastrecht, transport- en netwerkkosten), energiebelasting
aardgas en elektriciteit, ODE, belastingvermindering en btw.

Tabel 3
verbruik
aantal personen
appartement
gas (m3)
elektra (kWh)
tussenwoning

2

totale energierekening (€)
2

4

2

4

1.100
3.000

1.550
4.200

1.400

1.950

Energielastenbeschouwing, Verschillen in energielasten tussen huishoudens nader onderzocht.
Zie: https://www.nibud.nl/wp-content/uploads/Rapport-2010-Energielastenbeschouwing.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

verbruik
3

gas (m )
elektra (kWh)
hoekwoning
gas (m3)
elektra (kWh)
vrijstaand
gas (m3)
elektra (kWh)

totale energierekening (€)

1.300
3.150

1.600
4.300

1.550

2.000

1.700
3.450

1.900
4.550

1.900

2.250

2.300
4.150

2.400
5.200

2.400

2.700

Bron: gemiddeld verbruik overgenomen van energieleveranciers.nl, berekening energierekening
op basis van CBS-cijfers (conform vraag 5).

Vraag 4
Bent u van plan om de belastingverschillen tussen laag-inkomen consument,
hoog-inkomen consument en producent te verkleinen in het komende
Belastingplan? Zo ja, tot welk niveau? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
De energiebelasting haakt – net als de andere indirecte belastingen – bewust
aan bij verschil in verbruik en juist niet bij inkomensverschillen. Ieder jaar
wordt in augustus naar het integrale koopkrachtbeeld van verschillende
(inkomens)groepen in Nederland gekeken. In dit koopkrachtbeeld is ook de
gemiddelde ontwikkeling van de energielasten (inclusief belastingen)
meegenomen (via de inflatie). Op basis van dit integrale koopkrachtbeeld
wordt gekeken of het nodig is om bij te sturen.
Vraag 5
Gaat de consument werkelijk profiteren van de lagere energierekening3 of
zorgt de som van verbruik, energiebelasting en de opslag duurzame energie
toch voor gelijkblijvende lasten?
Antwoord 5
Het artikel waar naar verwezen wordt maakt gebruik van een publicatie van
het CBS.4 Het CBS houdt daarbij rekening met de verschillende onderdelen
van de energierekening (leveringskosten, vaste kosten, energiebelasting
aardgas en elektriciteit, ODE, btw en belastingvermindering). Een huishouden
met een gemiddeld verbruik gaat naar verwachting daadwerkelijk profiteren
van een lagere energierekening. De energiebelasting op aardgas is weliswaar
omhoog gegaan, maar de leveringkosten voor aardgas zijn ongeveer
evenveel omlaag gegaan, waarmee de totale kosten voor aardgas in 2016
nagenoeg gelijk gebleven zijn. De energiebelasting op elektriciteit is omlaag
gegaan en de leveringskosten van elektriciteit zijn gemiddeld ook licht
gedaald. In totaal neemt de energierekening van een huishouden met
gemiddeld verbruik af met circa € 100.
Vraag 6
Hoe werkt de transitie van hogere lasten voor gas tegenover lagere lasten
voor elektriciteit door in de portemonnee van huishoudens wanneer je die
indeelt in groepen die geen, weinig of royaal toegang hebben tot de overstap
van een gas-gedreven woning tot een elektriciteit-gedreven woning?
Antwoord 6
De verhoging van de belasting op gasverbruik ten gunste van (relatief) lagere
lasten op elektriciteit is ingegeven door de wens om de mate van milieubelasting beter in de prijs tot uitdrukking te laten komen. Het kabinet zet in op
het verduurzamen van de woningvoorraad, zodat CO2 emissies door
particuliere eindgebruikers worden teruggedrongen. Deze verduurzaming kan
leiden tot woningen die geheel elektrisch gedreven worden, maar ook bijna
energieneutrale woningen op aardgas of warmte vallen onder deze gewenste
duurzame ontwikkeling in de gebouwde omgeving. In het Energieakkoord zijn
onder andere maatregelen opgenomen om verduurzaming bij verhuurders,
huurders en woningeigenaren te stimuleren.
3
4

http://nos.nl/artikel/2124397-energierekening-een-stuk-lager.htm
https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2016/32/energierekening-bijna-100-euro-lager

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3