Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 529

Wijziging van de Wet op de jeugdzorg en Boek 1
van het Burgerlijk Wetboek, de Algemene
Kinderbijslagwet en de Wet Landelijk Bureau
Inning Onderhoudsbijdragen alsmede enige
andere wetten in verband met de verbetering
van de positie van pleegouders (verbetering
positie pleegouders)

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 28 maart 2011
Met belangstelling hebben de staatsecretaris van Veiligheid en Justitie, de
minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en ik kennisgenomen van
het verslag dat de algemene commissie voor Jeugdzorg heeft uitgebracht.
Mede namens hen beantwoord ik graag de gestelde vragen en ga ik in op
de gemaakte opmerkingen.
Inhoudsopgave
I.

II.

Blz.

ALGEMEEN

1

1. Inleiding
2. Achtergrond
3. Vormen van pleegzorg en rolverdeling in de pleegzorgketen
4. Hoofdlijnen wetsvoorstel
5. Externe consultatie
6. Financiële gevolgen van het voorstel van wet
7. Administratieve lasten

1
2
9
10
14
15
16

ARTIKELSGEWIJS

16

I. ALGEMEEN
1. Inleiding
Het verheugt mij dat de leden van de VVD-fractie in algemene zin
positief staan ten opzichte van een verbetering van de positie van
pleegouders, en dat de leden van de CDA-fractie het belang van het
verbeteren van de positie van pleegouders onderschrijven. Ook verheugt
het mij dat de leden van de D66-fractie de noodzaak van een verbetering
van de positie van pleegouders zien en hopen dat dit er toe zal leiden dat
het aantal pleegouders zal toenemen en dat de leden van de
ChristenUnie-fractie de verbetering van de positie van pleegouders
onderschrijven. De leden van de SGP-fractie waarderen de inzet om de

kst-32529-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 529, nr. 6

1

positie van pleegouders op diverse punten te versterken. Ik stel naar
aanleiding van deze reacties vast dat er brede steun bestaat voor het
wetsvoorstel.
2. Achtergrond
De leden van de VVD-fractie vragen hoe lang een crisisplaatsing
maximaal duurt en of het mogelijk is dat er meerdere crisisplaatsingen
binnen een bepaalde tijd bijvoorbeeld een jaar plaatsvinden.
Een crisisplaatsing duurt vier weken en kan met vier weken verlengd
worden. In de regel is een crisisplaatsing van een jeugdige eenmalig. In
de crisisperiode wordt de problematiek in kaart gebracht en zoekt bureau
jeugdzorg een oplossing op maat. Daarbij streeft men naar een zo kort
mogelijke interventie. De gebruikelijke gang van zaken is dat er aan het
eind van de crisisplaatsing en besluit genomen is over de toekomstige
woonsituatie van de jeugdige. Soms ontstaat een onverwachte terugval,
waardoor een nieuwe crisis ontstaat. In dat geval zou een nieuwe
crisisplaatsing kunnen plaatsvinden.
Deze leden vragen voorts hun inzicht te geven in de financiële aspecten
voor pleegouders en natuurlijke ouders wanneer een kind respectievelijk
1, 2, 3 of 4 dagen per week bij pleegouders verblijft.
Dit wetsvoorstel heeft financiële effecten door het afschaffen van de
ouderbijdrage, het vervallen van het recht op kinderbijslag en kindgebonden budget, alsmede de verhoging van de pleegvergoeding. De
verhoging van de pleegvergoeding geldt voor alle pleegouders. Wanneer
pleegouders minder dan vijf dagen per week pleegzorg bieden, ontvangen
zij een pleegvergoeding die gebaseerd is op het aantal dagen per week
dat men pleegzorg biedt. Bij natuurlijke ouders zorgen het afschaffen van
de ouderbijdrage alsmede het vervallen van het recht op kinderbijslag en
kindgebonden budget voor financiële effecten.
Het afschaffen van de ouderbijdrage geldt voor alle uithuisplaatsingen. Dit
betekent dat wanneer een kind één of meerdere dagen per week uit huis
wordt geplaatst, ouders geen ouderbijdrage meer hoeven te betalen. Het
onderdeel waarin het recht op kinderbijslag (en eventueel het recht op
kindgebonden budget) vervalt als een kind uit huis geplaatst wordt, geldt
alleen voor ouders van wie het kind vijf aaneengesloten etmalen per
week, uitgezonderd vakanties, uit huis is geplaatst. De grens is bepaald op
vijf aaneengesloten etmalen per week om een onderscheid te maken
tussen enerzijds reguliere pleegzorg en anderzijds deeltijdpleegzorg
(vakantie- en weekendpleegzorg). Dit betekent dat het vervallen van het
recht op kinderbijslag (en eventueel het recht op kindgebonden budget)
niet geldt in de situatie waarin een kind 1, 2, 3 of 4 dagen per week uit
huis is geplaatst.
Genoemde leden vragen wat de huidige stand van zaken is ten aanzien
van het aantal pleegouders en hoe dit aantal zich verhoudt tot de vraag
naar pleegouders. Tevens vragen zij naar een inschatting van de gevolgen
van de voorliggende aanpassingen voor het aantal beschikbare pleegouders en naar een beschouwing over de mogelijke implicaties van dit
voorstel voor het aantal pleegouders.
Eind 2009 waren er ruim 13 000 pleeggezinnen voor ongeveer 22 000
pleegkinderen. Er zijn jaarlijks 3 500 nieuwe pleeggezinnen nodig. Deze
nieuwe pleegouders zijn nodig voor de match met nieuwe pleegkinderen
en voor het vervangen van pleegouders die stoppen. Naast de verbeteringen in de positie van de pleegouders is een campagne gestart voor het
werven van pleegouders. De verwachting is dat de verhoging van de
pleegvergoeding en de verbetering van de rechtspositie niet zozeer direct
leidt tot meer pleeggezinnen, maar wel tot gevolg zal hebben dat
pleegouders langer doorgaan met het bieden van pleegzorg. Deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 529, nr. 6

2

verwachting is gebaseerd op het oordeel van pleegouders over hun
huidige positie. In de praktijk zal moeten blijken of deze verwachting ook
gaat uitkomen.
De leden van de PvdA-fractie vragen of de verhoging van de pleegoudervergoeding de extra bijzondere kosten die pleegouders maken (voor
het pleegkind) zal dekken en waar pleegouders bijvoorbeeld terecht
kunnen om deze eventuele extra bijzondere kosten te declareren.
Uitgangspunt is dat na de verhoging van de pleegvergoeding alle extra
bijzondere kosten worden gedekt door de pleegvergoeding. Pleegouders
kunnen dan geen beroep meer doen op de post bijzondere kosten. Het
budget voor bijzondere kosten voor pleegouders wordt aangewend voor
de verhoging van de pleegvergoeding. De verwachting is dat de
verhoogde pleegvergoeding de dagelijkse kosten van verzorging en
opvoeding dekt. Het staat provincies en zorgaanbieders vrij om in
uitzonderlijke situaties maatwerk te bieden wanneer de verhoogde
pleegvergoeding niet toereikend zou zijn. Wanneer hiermee een plaatsing
in een residentiële instelling wordt voorkomen, kan dit voor hen niet
alleen zorginhoudelijk maar ook financieel aantrekkelijk zijn.
De leden van de CDA-fractie vragen hoeveel ouders tegelijkertijd met
het vervallen van kinderbijslag ook het kindgebonden budget verliezen en
welke gevolgen dit heeft.
Er is uitgegaan van ongeveer 25 000 uithuisplaatsingen per jaar. Ongeveer
1% van de huishoudens die op dit moment kindgebonden budget
ontvangen (circa 9 000) zal straks geen recht meer hebben op kindgebonden budget voor het uit huis geplaatste kind. De financiële achteruitgang die ontstaat door het verlies aan kindgebonden budget voor het
uit huis geplaatste kind is afhankelijk van het aantal kinderen in een gezin,
de leeftijd van het kind, het gezinsinkomen en het aantal uit huis
geplaatste kinderen. Indien er in een gezin één kind uit huis geplaatst
wordt, het gezinsinkomen lager is dan de inkomensgrens (€ 28 897), het
gezin (slechts) één kind heeft van 16 of 17 jaar, dan verliest het gezin het
maximumbedrag van € 1307 per jaar. Het bedrag waarmee het
besteedbaar inkomen van de ouders achteruit zal gaan kan dan ook
variëren van een paar euro tot maximaal € 1307 per jaar indien er één
kind uit huis geplaatst wordt. De voorgaande bedragen zijn gebaseerd op
de situatie van 2011.
Genoemde leden vinden het juist dat de rol van de pleegouders versterkt
wordt, maar zij vinden dat de rol van de natuurlijke ouders niet onnodig
verzwakt moet worden, met name niet als daardoor de terugkeer van
kinderen naar hun natuurlijke ouders belemmerd zou kunnen worden. Zij
benadrukken dat het belang van het kind centraal dient te staan. In dit
verband vragen zij de regering nog eens goed te kijken naar de gevallen
waar kinderen gedeeltelijk worden opgevangen, maar waar ouders wel de
kinderbijslag verliezen en of het belang van het kind in deze gevallen wel
voldoende is geborgd.
Naar aanleiding van het advies van de Raad van State is het wetsvoorstel
aangepast in die zin dat de kinderbijslag niet vervalt indien een kind
slechts een gering gedeelte van de tijd in een pleeggezin is opgenomen.
Natuurlijke ouders verliezen het recht op kinderbijslag en eventueel
kindgebonden budget pas als hun kind ten minste vijf dagen per week
elders woont en slechts één of twee dagen per week thuis woont. Het
kabinet acht het gerechtvaardigd in dat geval het recht op kinderbijslag en
kindgebonden budget te beëindigen, omdat de natuurlijke ouders niet
meer in het dagelijkse levensonderhoud van hun kind voorzien én de
ouderbijdrage wordt afgeschaft. In dit geval maken natuurlijke ouders
immers veel minder kosten voor hun kind, omdat het minstens vijf dagen
per week elders woont. Hierbij kan worden opgemerkt dat met kinder-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 529, nr. 6

3

bijslag en kindgebonden budget beoogd wordt een bijdrage in de kosten
voor kinderen te verschaffen, en niet om deze kosten geheel te vergoeden.
Genoemde leden hechten ook veel belang aan het feit dat de regeling
pleegzorg een landelijk kader bevat met duidelijke criteria voor vergoedingen aan pleegouders zodat er geen regionale verschillen optreden en
dat iedere pleegouder dezelfde aanspraak heeft op financiële vergoedingen.
De hoogte van de pleegvergoeding is voor het gehele land gelijk. Doordat
de post bijzondere kosten voor kinderen in de pleegzorg wordt
opgeheven, bestaan er op dit punt geen regionale verschillen en
verschillen tussen gedwongen en vrijwillig kader meer. Het blijft wel
mogelijk dat een zorgaanbieder uitzonderlijke uitgaven extra bekostigt.
Dat zal een enkele keer kunnen voorkomen.
Deze leden vragen tenslotte of de gegevensuitwisseling tussen de Sociale
Verzekeringsbank (SVB) en de bureaus jeugdzorg wel voldoende is.
Er wordt door betrokken partijen gewerkt aan een goede gegevensuitwisseling.
De leden van de SP-fractie vragen in hoeverre van de ouders nog
verwacht wordt dat zij een bijdrage leveren aan de kosten van levensonderhoud en studie van hun kinderen, bijvoorbeeld in de vorm van
reiskosten, kleding en kosten van school.
In beginsel zijn ouders nog steeds financieel verantwoordelijk voor hun
kind. De facto is het echter zo dat de kosten voor de dagelijkse verzorging
en opvoeding, met inbegrip van onder andere schoolgeld en ziektekostenverzekering, door de overheid worden gedragen, in de vorm van de
pleegvergoeding of een vergoeding aan een instelling. Het staat ouders
natuurlijk vrij om daarnaast kinderen extra kleding of cadeaus te geven.
Omdat echter de dagelijkse kosten voor verzorging en opvoeding van dit
kind bij een ander liggen dan de ouder, ligt het niet meer in de rede
hiervoor aan de ouders nog kinderbijslag te geven.
Deze leden vragen verder in hoeverre iets gedaan wordt aan de ongelijke
positie van kinderen die zijn geplaatst met instemming van ouders, ook
wel «het vrijwillig kader» genoemd, of op civielrechtelijke titel, omdat
voor deze laatste categorie het bureau jeugdzorg nog een bijdrage kan
leveren aan de onderhoudskosten.
De post bijzondere kosten was niet bedoeld voor onderhoudskosten, deze
kosten moesten altijd al uit de pleegvergoeding worden betaald. Het
vergoedingensysteem wordt geharmoniseerd: ook pleegouders met een
civielrechtelijke titel (het gedwongen kader) kunnen in de toekomst geen
beroep meer doen op de post bijzondere kosten. De middelen hiervoor
zullen worden gebruikt voor de verhoging van de pleegvergoeding, zodat
alle pleegouders profiteren. Hiermee is de ongelijke positie tussen
kinderen uit het vrijwillig kader en uit het gedwongen kader opgeheven.
Genoemde leden vragen of het laten vervallen van de ouderbijdrage enkel
geldt voor plaatsing van de jeugdige in een residentiële voorziening of
ook bij semi-residentiële plaatsingen.
Het vervallen van de ouderbijdrage geldt voor zowel plaatsing in een
residentiële voorziening als bij semi-residentiële plaatsingen.
Genoemde leden maken uit de rekensom op pagina 3 en 4 van de
memorie van toelichting op dat mensen met lagere inkomens er harder
op achteruit gaan dan mensen die alleen kinderbijslag ontvangen en geen
kindgebonden budget. De kinderbijslag en de ouderbijdrage vallen
ongeveer tegen elkaar weg. Maar de financiële achteruitgang die ontstaat
door het verlies aan kindgebonden budget kan wel oplopen tot maximaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 529, nr. 6

4

€ 1307 per jaar. Daar schrikken deze leden behoorlijk van. Zij vragen of het
werkelijk de bedoeling van dit wetsvoorstel is de verschillen tussen rijke
mensen met kinderen en arme mensen met kinderen nog verder te
vergroten en of de regering bereid is er voor te zorgen dat de mensen met
lage inkomens er in ieder geval niet op achteruit gaan, gelet op het feit dat
er weer meer kinderen in armoede opgroeien.
Met dit wetsvoorstel wordt niet beoogd een herverdeling van inkomsten
te bewerkstelligen. In het wetsvoorstel wordt voorgesteld het recht op
kinderbijslag en kindgebonden budget te laten vervallen als een kind uit
huis geplaatst wordt. De reden hiervoor is dat in het wetsvoorstel ook
voorgesteld wordt de ouderbijdrage af te schaffen. Door het feit dat de
jeugdige verblijft bij pleegouders of in een accommodatie van een
zorgaanbieder, waarvoor niet langer een ouderbijdrage verschuldigd is,
maken ouders in het algemeen nog slechts geringe kosten voor hun kind.
Doordat de pleegvergoeding omhoog gaat, komt het geld dat bestemd is
voor het kind ook daadwerkelijk bij het kind terecht. Het is dan niet meer
nodig dat de overheid aan de natuurlijke ouders een bijdrage verstrekt in
de vorm van kinderbijslag en kindgebonden budget.
Zij vragen voorts de regering met rekenvoorbeelden een aantal gezinssituaties inzichtelijk te maken inclusief de gevolgen van dit wetsvoorstel op
het besteedbaar inkomen, met name de verschillen tussen hogere
inkomens, middeninkomens en lagere inkomens.
De tabel hieronder laat voor een aantal gezinssituaties en verschillende
hoogten van het inkomen zien wat de procentuele verandering is in het
besteedbaar inkomen. Voor de berekening is aangenomen dat alle (een of
twee) kinderen uit huis zijn geplaatst. De kinderen vallen in de leeftijdscategorie van 6–11 jaar. De inkomenseffecten voor andere leeftijdscategorieën zijn vergelijkbaar. Aangenomen is dat het kind gedurende het gehele
jaar 5 of meer dagen per week verblijft in een instelling (residentiële
hulpverlening) of bij een pleeggezin.
Actieven:

Alleenverdiener met kinderen
Modaal
2 x modaal
Tweeverdieners
modaal + ½ x modaal met kinderen
2 x modaal + ½ x modaal met kinderen
Alleenstaande ouder
Minimumloon
Modaal

1 van 1 kind uit huis
geplaatst

2 van 2 kinderen uit huis
geplaatst

%
– 1½
½

%
– 2½
1

%
½
½

%
1
¾

%
–4
– 1¼

%
– 5¼
– 2¼

%
– 4¾
– 5¼

%
–6
– 6¼

Inactieven:
Sociale minima
paar met kinderen
alleenstaande ouder

Hogere inkomens verliezen de kinderbijslag, maar hebben per saldo
voordeel door het afschaffen van de ouderbijdrage die hoger is dan de
kinderbijslag. Zij komen niet in aanmerking voor het kindgebonden
budget en raken dit dus ook niet kwijt. De lagere inkomens hebben wel
recht op het kindgebonden budget en hebben negatieve inkomenseffecten
door het verlies van het kindgebonden budget ten opzichte van de huidige
situatie. De rechtvaardiging is dat deze ouders niet meer voor hun kind
zorgen en daardoor de dagelijkse kosten van verzorging en opvoeding
niet meer maken. Met het wegvallen van deze dagelijkse kosten is in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 529, nr. 6

5

tabel geen rekening gehouden, omdat deze voor iedere ouder anders
kunnen zijn. De opbrengst van het kindgebonden budget wordt ingezet
voor de verhoging van de pleegvergoeding en komt daarmee ten goede
aan het kind. De ouderbijdrage per jaar voor een kind tussen de 6 en 11
jaar oud dat 5 of meer dagen in een instelling of pleeggezin verblijft
bedraagt € 1152,72 (€ 96.06 per maand). Die bijdrage is hoger dan de
kinderbijslag in 2011 van € 947,08 per jaar. Het kindgebonden budget
bedraagt in 2011 maximaal € 1499 bij twee kinderen en € 1011 bij een
kind tussen de 6 en 11 jaar.
Genoemde leden vragen hoe de regering pleegkinderen tegemoet wil
komen wanneer zij 18 jaar worden en wat er gebeurt met de vergoeding
en begeleiding van de kinderen die 18 jaar zijn geworden.
De vergoeding en begeleiding zijn gekoppeld aan een indicatie voor
jeugdzorg. Als er geen hulpvraag meer is, eindigt de indicatie bij 18 jaar.
Als er nog wel een hulpvraag is, kan het recht op jeugdzorg gelden tot 23
jaar.
De leden van de SP-fractie vragen of het recht op kinderbijslag en
kindgebonden budget voor ouders vanzelf herleeft als de indicatie voor
verblijf in de vorm van pleegzorg of verblijf in een accommodatie van een
zorgaanbieder eindigt.
Zoals aangegeven in de memorie van toelichting (p. 5) herleeft het recht
vanzelf wanneer de Sociale verzekeringsbank het signaal krijgt dat de
indicatie is beëindigd en dat het kind weer thuis woont. De Sociale
verzekeringsbank beoordeelt het recht op kinderbijslag op de eerste dag
van het kalenderkwartaal. Wanneer er weer recht op kinderbijslag bestaat
wordt de kinderbijslag na afloop van het kwartaal weer betaald. De
Sociale verzekeringsbank geeft daarnaast ook een signaal aan de
Belastingdienst dat het recht op kinderbijslag weer bestaat. De Belastingdienst zal vervolgens aan de hand van het inkomen beoordelen of er recht
op kindgebonden budget bestaat. Ouders hoeven de kinderbijslag en het
kindgebonden budget dus niet zelf aan te vragen.
De leden van de D66-fractie constateren in navolging van de Raad van
State dat het voorstel niet differentieert op basis van de duur van de
pleegzorg en zij vragen hoeveel kosten differentiatie met zich mee zou
brengen, welke gevolgen dit voor de pleegoudervergoeding heeft en of de
regering wil overwegen om alsnog over te gaan tot differentiatie.
Naar aanleiding van het advies van de Raad van State is in het
wetsvoorstel een differentiatie aangebracht in die zin dat de kinderbijslag
niet vervalt indien een kind slechts een gedeelte van de tijd in een
pleeggezin is opgenomen. In het voorliggende wetsvoorstel vervalt de
kinderbijslag alleen als een kind voor tenminste vijf aaneengesloten
etmalen per week in een pleeggezin of in een residentiële instelling
verblijft. Hiermee blijven ouders waarvan het kind bijvoorbeeld alleen in
het weekend bij een pleeggezin verblijft het recht op kinderbijslag houden.
Genoemde leden vragen verder waarom de regering er voor kiest om een
pleeggezin met drie of meer pleegkinderen een toeslag te verlenen en
pleegouders met twee pleegkinderen niet.
Zij vragen of deze toeslag gedifferentieerd wordt naar het precieze aantal
pleegkinderen dat een pleeggezin opneemt en zo nee, waarom niet.
Voor elk pleegkind ontvangen pleegouders een pleegvergoeding. De
pleegvergoeding is toereikend voor de dagelijkse kosten van verzorging
en opvoeding. Daarnaast bestaan er toeslagen voor bijzondere omstandigheden. Eén daarvan is de toeslag voor grote pleeggezinnen (bij drie of
meer pleegkinderen). Deze toeslag is een extra financiële ondersteuning
om bijvoorbeeld de kosten van het gebruik van een grotere auto te
dekken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 529, nr. 6

6

Genoemde leden vragen voorts hoe de regering gaat waarborgen dat de
gegevensuitwisseling tussen SVB en de bureaus jeugdzorg soepel zal
verlopen.
Er wordt door betrokken partijen gewerkt aan een goede gegevensuitwisseling.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen in hoeverre er, doordat het
recht op kinderbijslag meteen in het eerstvolgende kwartaal na de
uithuisplaatsing vervalt, rekening gehouden wordt met de emotionele
gevolgen van deze maatregel en of er geen ruimte voor gewenning is.
Wanneer een kind uit huis geplaatst wordt is er voor de ouders
begeleiding. In deze begeleiding zal er ook aandacht worden besteed aan
het feit dat ouders bij de uithuisplaatsing geen recht op kinderbijslag meer
hebben vanaf het peilmoment in de kinderbijslag. In het systeem van de
ouderbijdrage betalen natuurlijke ouders deze vanaf de eerste dag van
uithuisplaatsing. Het recht op kinderbijslag wordt op de peildatum van
een kwartaal vastgesteld. Dit betekent dat veel ouders in de meeste
gevallen pas later het recht op kinderbijslag kwijt raken en ouders niet van
de een op de andere dag geconfronteerd worden met minder inkomsten.
Hier is dus veelal sprake van een zekere gewenning. In het geval van een
crisisplaatsing kan een kind acuut uit huis worden geplaatst, maar de
ouders verliezen dan niet meteen het recht op kinderbijslag. Bij crisisplaatsing is er nog geen indicatie voor jeugdzorg. Om het recht op
kinderbijslag te verliezen moet het kind uit huis geplaatst zijn en er moet
een indicatie voor jeugdzorg zijn. Dit betekent dat natuurlijke ouders bij
een crisisplaatsing nog recht op kinderbijslag houden. Wanneer de
crisisplaatsing eindigt en de uithuisplaatsing wordt voortgezet, verliezen
natuurlijke ouders het recht op kinderbijslag, aan de hand van de
peildatumsystematiek van de kinderbijslag, zoals hierboven aangegeven.
Deze leden vragen voorts in hoeverre biologische ouders nog invloed
kunnen hebben op het voorzien in de kosten van de opvoeding van de
kinderen.
In beginsel zijn de biologische ouders nog steeds financieel verantwoordelijk voor hun kind. De facto is het echter zo dat de kosten voor de
dagelijkse verzorging en opvoeding, met inbegrip van onder andere
schoolgeld en ziektekostenverzekering, door de overheid worden
gedragen, in de vorm van de pleegvergoeding of een vergoeding aan een
instelling. Hierdoor hebben de ouders aanzienlijk minder of geen kosten
voor hun kind. Het staat ouders natuurlijk vrij om hun kinderen extra
kleding of cadeaus te geven.
Genoemde leden menen dat de maatregel invloed heeft op de emotionele
band tussen kind en biologische ouder(s) en zij vragen in hoeverre de
biologische ouders nog wel zeggenschap houden en of dit afhankelijk is
van de welwillendheid van de pleegouders.
Pleegouders hebben de zeggenschap over de dagelijkse gang van zaken,
maar belangrijke beslissingen zoals het geven van toestemming voor een
medische behandeling, de inschrijving op een school, het aanvragen van
een paspoort en dergelijke kunnen alleen door de met het gezag beklede
ouder genomen worden. In het vrijwillig kader behouden de ouders het
gezag. In geval van een ondertoezichtstelling is dat hetzelfde, behalve
uiteraard als de rechter bepaalde bevoegdheden heeft overgedragen aan
bureau jeugdzorg. In het laatste geval is het bureau jeugdzorg dat ten
aanzien van de aan het bureau overgedragen onderdelen van het gezag
de beslissingen neemt. De mogelijkheid van gedeeltelijke gezagsoverheveling bestaat overigens op dit moment nog niet, doch is opgenomen in
het wetsvoorstel Herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Kamerstukken II 2009/10, 32 015). Als het gezag van de biologische ouders tot
een eind is gekomen, hebben zij geen zeggenschap meer over het kind.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 529, nr. 6

7

Genoemde leden vragen in het kader van het recht op familie- en
gezinsleven naar het karakter van reguliere pleegzorg. De leden menen
dat ook reguliere pleegzorg bedoeld kan zijn als tijdelijke oplossing en dat
het doel van terugkeer naar huis niet uit het oog verloren mag worden. Zij
vragen in hoeverre de maatregel van ontzegging van kinderbijslag
bijdraagt aan het op de achtergrond raken van het tijdelijke karakter van
uithuisplaatsing en of deze maatregel niet de afstand tot de biologische
ouders vergroot.
Een uithuisplaatsing zal in eerste instantie gericht zijn op terugkeer naar
huis. Het feit dat natuurlijke ouders geen kinderbijslag meer ontvangen
verandert daar niets aan. Als het kind weer thuis komt, herleeft het recht
op kinderbijslag.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen naar de problemen die nu
optreden voor pleeggezinnen die afspraken moeten maken met de
biologische ouders over het bijdragen in de kosten. Dit speelt met name
bij netwerkpleegzorg, waar het systeem van ouderbijdrage niet van
toepassing is en waar vaak broze afspraken tussen biologische ouders en
pleegouders bestaan. Zij vragen of de regering van mening is dat
netwerkpleegzorg een reële en op zijn minst gelijkwaardige mogelijkheid
is en blijft, en op welke manier voorliggende wijzigingen bijdragen aan
het behouden van deze mogelijkheid.
Er is een onderscheid tussen netwerkpleegzorg in het kader van de
jeugdzorg en informele netwerkpleegzorg. De netwerkpleegzorg in het
kader van de jeugdzorg heeft dezelfde voorwaarden als pleegzorg. De
pleegouders ontvangen een pleegvergoeding en begeleiding voor hun
pleegkind. Bij informele netwerkpleegzorg komt bureau jeugdzorg er niet
aan te pas en maken natuurlijke ouders zelf afspraken. Bij informele
netwerkpleegzorg zijn er geen consequenties voor kinderbijslag. Deze
wetswijziging brengt geen wijzigingen aan in deze vormen van pleegzorg.
Genoemde leden vragen of de optie van salarisbetaling voor pleegouders
die te maken hebben met jongeren met ernstige gedragsproblemen
overwogen is. Zij doelen hierbij op begeleiders die de relevante opleiding
hebben genoten voor het begeleiden van jongeren met ernstige gedragsproblemen, in lijn met gezinshuizen.
Salarisbetaling is voor pleegouders niet aan de orde. Zij ontvangen een
pleegvergoeding. Bij jongeren met ernstige gedragsproblemen ligt
plaatsing in een pleeggezin niet voor de hand, maar kan plaatsing in een
residentiële instelling de voorkeur verdienen. Dat kan een gezinshuis zijn,
dat kleinschaliger is en waar professionele gezinshuisouders zorgen voor
continuïteit. Voor de gezinshuisouders is wel een salarisregeling
getroffen.
De leden van de SGP-fractie vragen een nadere uitwerking van de hoop
dat verbetering van de positie van pleegouders zal betekenen dat meer
mensen pleegouder willen worden. Deze leden kunnen zich wel
voorstellen dat door deze verbeteringen meer pleegouders pleegouder
willen blijven, maar zien niet direct dat een toename in de rede ligt.
De verwachting is dat de verhoging van de pleegvergoeding en de
verbetering van de rechtspositie niet zozeer direct leidt tot meer pleeggezinnen, maar wel tot pleegouders die langer doorgaan met het bieden van
pleegzorg. Deze verwachting is gebaseerd op de reacties van pleegouders
over hun huidige positie. In de praktijk zal moeten blijken of deze
verwachting ook zal uitkomen.
Voorts vragen genoemde leden hoe de termijn van vijf aaneengesloten
etmalen precies beoordeeld en ingevuld moet worden. Zij vragen of
bijvoorbeeld een termijn van vier aaneengesloten etmalen en een
afzonderlijk etmaal hier ook onder valt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 529, nr. 6

8

Dit komt in de praktijk niet voor, omdat een kind dan vier dagen uit huis is,
één dag thuis, één dag uit huis en één dag weer thuis. Dit zou voor het
kind zeer onwenselijk zijn, omdat het dan steeds moet wennen aan een
andere omgeving.
Genoemde leden vinden het begrijpelijk dat de kinderbijslag stop wordt
gezet omdat de kosten voor onderhoud van het betreffende kind niet of
nauwelijks meer aanwezig zijn.
Zij vragen of het bedrag dat door het stopzetten van de kinderbijslag
wegvalt direct en volledig ten goede komt aan hun kind in het betreffende
pleeggezin en of het waar is dat ouders verplicht zijn onderhoudskosten te
betalen wanneer blijkt dat de pleegvergoeding ontoereikend is. Zij vragen
voorts of het niet wenselijk is met het wegvallen van kinderbijslag voor
ouders en het overhevelen naar pleegouders de volledige verantwoordelijkheid voor onderhoudskosten bij pleegouders te leggen.
Dit wetsvoorstel zorgt ervoor dat de ouderbijdrage niet langer betaald
behoeft te worden en dat daarnaast het recht op kinderbijslag en
eventueel kindgebonden budget vervalt. De opbrengst die dit met zich
meebrengt komt ten goede aan het pleeggezin. De verhoging van de
pleegvergoeding wordt opgenomen in de dagvergoeding. In principe is de
pleegvergoeding toereikend voor de dagelijkse kosten van verzorging en
opvoeding. De natuurlijke ouders blijven de ouders van het kind en zij
blijven uit dien hoofde onderhoudsplichtig jegens hun kind. De facto is het
echter zo dat de kosten voor de dagelijkse kosten van verzorging en
opvoeding, met inbegrip van onder andere schoolgeld en ziektekostenverzekering, door de overheid worden gedragen, in de vorm van pleegvergoeding of een vergoeding aan een instelling. Ik vind het niet wenselijk
om de onderhoudsplicht bij de pleegouders te leggen. Juist omdat ik het
niet wenselijk vind de volledige verantwoordelijkheid voor de onderhoudskosten bij pleegouders te leggen, voorziet het wetsvoorstel tevens
in het afschaffen van de onderhoudsverplichting van pleegouders in geval
van gezamenlijke voogdij (artikel II).
3. Vormen van pleegzorg en rolverdeling in de pleegzorgketen
De leden van de VVD-fractie vragen op welke manier de overheveling
van onderdelen van het gezag naar bureau jeugdzorg werkbaar is, zowel
voor de pleegouders als voor het bureau jeugdzorg. De leden van de
CDA-fractie vragen of met deze overheveling de positie van de
pleegouders juist niet verzwakt wordt, omdat de pleegouders afhankelijk
zijn van bureau jeugdzorg.
De overheveling van onderdelen van het gezag aan bureau jeugdzorg
wordt mogelijk gemaakt door het wetsvoorstel Herziening kinderbeschermingsmaatregelen (32 015). De kinderrechter kan bij een uithuisplaatsing
bepalen dat bepaalde onderdelen van het gezag overgaan naar bureau
jeugdzorg, dat op zijn beurt desgewenst de pleegouders kan machtigen
om bepaalde rechtshandelingen ten behoeve van het kind te verrichten. In
dit geval blijft bureau jeugdzorg verantwoordelijk voor de uitoefening van
die onderdelen van het gezag. Dit betekent geen verzwakking van de
positie van de pleegouders, want zij hebben nooit zelfstandig over deze
bevoegdheden beschikt. Bureau jeugdzorg beoordeelt of het opportuun is
de pleegouders te machtigen. Bureau jeugdzorg kan deze machtiging te
allen tijde intrekken.
De leden van de CDA-fractie hechten veel waarde aan de uniformering
van (financiële) rechten en plichten van pleegouders juist ook als het
pleeggezin meerdere pleegkinderen vanuit verschillende (juridische)
plaatsingen in huis heeft. Zij signaleren een enorme complexiteit aan
rechten en plichten en een grote ongelijkheid in de administratieve lasten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 529, nr. 6

9

voor pleegouders. Zij vragen of het door de regering ter beschikking
gestelde pleegcontract een oplossing biedt in bovengenoemde situaties.
De financiële rechten worden met dit wetsvoorstel juist geharmoniseerd,
waarbij de pleegvergoeding wordt verhoogd en voor pleegouders de post
bijzondere kosten komt te vervallen. Dit betekent dat de pleegvergoeding
voor alle kinderen gelijk is. Ook worden enkele rechten en plichten
geharmoniseerd. Dit geldt bijvoorbeeld voor het blokkaderecht in de
kinderbeschermingswetgeving, waarop hieronder wordt ingegaan. Het
pleegcontract wordt afgesloten tussen de pleegouders en de pleegzorgaanbieder. Op zichzelf zorgt het pleegcontract niet voor uniforme rechten
en plichten, maar het geeft pleegouders wel houvast in de relatie met de
pleegzorgaanbieder.
Genoemde leden menen dat pleegzorg als hulpverlening in het kader van
de Wet op de jeugdzorg betekent dat pleegouders als mede hulpverlener
recht hebben op het blokkaderecht zoals opgenomen in art 1:253s en art
1:336a van het Burgerlijk Wetboek (BW). Zij stellen dat harmonisatie van
dit recht voor zowel vrijwillige pleegzorg als pleegzorg op basis van de
Wet op de jeugdzorg noodzakelijk is en zij vragen of de regering bereid is
hier alsnog in te voorzien.
Het huidige blokkaderecht wordt voor kinderen in het wetsvoorstel
Herziening kinderbeschermingsmaatregelen (32 015) uitgebreid in die zin
dat het ook gaat gelden in geval van een ondertoezichtstelling. In het
onderhavige wetsvoorstel wordt de pleegouder niet langer meegenomen
in de definitie van «cliënt» maar afzonderlijk gedefinieerd. Zijn positie is
niet de positie van een medehulpverlener maar van iemand die pleegzorg
biedt.
4. Hoofdlijnen wetsvoorstel
De leden van de CDA-fractie zijn verheugd dat het recht van inspraak nu
wettelijk is verankerd, dat bij een wettelijk geschil over medezeggenschap
tussen pleegouderraden en zorgaanbieders die pleegzorg aanbieden een
vertrouwenscommissie kan bemiddelen en eventueel bindende uitspraken
kan doen, en dat in individuele gevallen een beroep kan worden gedaan
op het klachtrecht.
Daarnaast hechten genoemde leden veel waarde aan een landelijke
richtlijn voor alle bureaus jeugdzorg en pleegzorgorganisaties waarin
uniformering van uitvoeringstaken en verantwoordelijkheidsverdeling
tussen bureau jeugdzorg en de pleegzorg organisaties helder uiteen wordt
gezet en waarbij rechten en plichten van pleegouders en de communicatie
hierover richting pleegouders wordt opgenomen. Deze leden wijzen erop
dat de regering zelf aangeeft dat de informatievoorziening aan pleegouders dient te worden verbeterd. Volgens deze leden zou de informatievoorziening zich ook moeten uitstrekken tot de informatie door de
bureaus jeugdzorg, van de zorgaanbieders die pleegzorg bieden, van
provincies en van het Rijk.
De Regeling pleegzorg bevat, ter uitvoering van de in de Wet op de
jeugdzorg opgenomen bepalingen met betrekking tot pleegzorg, regels
met betrekking tot de eisen die aan een pleegouder, aan het pleegcontract
en aan de pleegvergoeding worden gesteld. Daarnaast bevat de website
van de Rijksoverheid (www.Rijksoverheid.nl) onder «pleegzorg» alle
denkbare informatie over onder andere de verschillende soorten
pleegzorg, de rechtspositie van pleegouders en pleegkinderen, alsmede
de pleegvergoeding. In het kader van de campagne pleegzorg is de
nieuwe site www.pleegzorg.nl geïntroduceerd die actuele informatie bevat
over alle aspecten van pleegzorg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 529, nr. 6

10

De opmerking van deze leden dat de regering er in het wetsvoorstel
Herziening kinderbeschermingsmaatregelen (32 015) bewust voor
gekozen heeft om bepaalde onderdelen van het gezag over te hevelen
naar bureau jeugdzorg en niet naar de pleegouders, vanuit het
uitgangspunt dat het bureau jeugdzorg verantwoordelijk is voor de
uitvoering van de ondertoezichtstelling, kan ik bevestigen.
De leden van de CDA-fractie zijn verder van mening dat bureau jeugdzorg
en pleegzorginstellingen verplicht dienen te worden om bij aanpassing
van het behandelingsbeleid instemming te verkrijgen van pleegouders,
welk instemmingsrecht wettelijk verankerd dient te worden in de Wet op
de jeugdzorg. Zij vernemen graag een reactie op dit voorstel.
Het behandelingsbeleid wordt vastgelegd in het hulpverleningsplan dat
door de zorgaanbieder wordt opgesteld. Pleegouders krijgen met het
onderhavige wetsvoorstel instemmingsrecht ten aanzien van het
hulpverleningsplan waarbij zij zelf een rol hebben of betrokken zijn. Dit
geldt ook bij een wijziging van het hulpverleningsplan. Dit houdt een
versterking van hun positie in.
Genoemde leden vinden dat er door pleegzorgorganisaties geen
maximale leeftijden gehanteerd mogen worden voor de geschiktheid van
netwerkpleegouders, zoals grootouders en zij refereren daarbij aan de
kwestie van Oma Boom. Zij vragen daarvoor een aanpassing in de wet die
nu voorligt.
In de Wet op de jeugdzorg worden geen maximale leeftijden gehanteerd.
Bij Oma Boom speelde de leeftijd geen rol, maar was er aanvankelijk
sprake van financiële knelpunten, die later zijn opgelost.
Genoemde leden vinden dat voor natuurlijke personen (grootouders e.a.)
de mogelijkheid van voorlopig voogdij gecreëerd zou moeten worden
zodat ze langere tijd krijgen om te besluiten in welk kader (pleegzorg of
voogdij) zij de kinderen willen opvoeden. In verband daarmee vragen zij
om aanpassing van artikel 241 lid 2, van Boek 1 van het Burgerlijk
Wetboek.
De rechtsfiguur voorlopige voogdij is een ordemaatregel, die bijvoorbeeld
nodig is om een geconstateerde leemte in de gezagssituatie op te vullen.
Voorlopige voogdij voor natuurlijke personen is wettelijk gezien niet
mogelijk. Ook in het wetsvoorstel Herziening kinderbeschermingsmaatregelen (32 015) wordt hierin niet voorzien. Gedurende de looptijd van de
voorlopige voogdij kan worden nagegaan of een definitieve gezagsvoorziening nodig is en zo ja, wie met het gezag dient te worden belast.
De leden van de SP-fractie geven aan dat zij het verbeteren van de
positie van de pleegouders van harte steunen. Graag ontvangen zij een
toelichting wat deze wet verandert in de positie van pleegouders
(instemmingsrecht) ten opzichte van de rechten van de ouders (geen
instemmingsrecht) en de positie van bureau jeugdzorg. Daarnaast vragen
zij wat de gevolgen zijn als de pleegouders niet instemmen met het
hulpverleningsplan van bureau jeugdzorg. Het instemmingsrecht van
pleegouders heeft betrekking op het hulpverleningsplan. Het hulpverleningsplan wordt door de pleegzorgaanbieder vastgesteld, na overleg met
bureau jeugdzorg. Het plan behoeft de instemming van de pleegouder
voor zover het betreft de omschrijving van zijn rol in de hulpverlening en
de begeleiding door de pleegzorgaanbieder. Als de natuurlijke ouders niet
ontheven zijn uit het gezag en de rechter heeft (in het kader van de
uithuisplaatsing) geen bevoegdheden overgedragen aan bureau
jeugdzorg, moeten de natuurlijke ouders naast de pleegouders
instemmen met belangrijke beslissingen op het gebied van hulpverlening.
Als de weigering van de pleegouders om in te stemmen met het hulpverleningsplan betrekking heeft op hun rol in het hulpverleningsplan, dienen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 529, nr. 6

11

de pleegzorgaanbieder en bureau jeugdzorg af te wegen of het hulpverleningsplan moet worden aangepast, zodat instemming door de pleegouders alsnog verleend wordt.
Als pleegouders niet instemmen terwijl hun rol in het hulpverleningsplan
noodzakelijk is voor het slagen van de hulpverlening, kan in het belang
van het kind de conclusie zijn dat de betreffende pleegouders en het kind
geen goede match vormen en dat plaatsing in een ander pleeggezin de
voorkeur verdient. Het is dus aan de pleegzorgaanbieder om af te wegen
of het kind beter in een pleeggezin kan blijven zonder dat pleegouders een
rol hebben in het hulpverleningsplan, waarbij het plan wordt aangepast of
dat het belang van het kind vergt dat het in een ander pleeggezin wordt
geplaatst.
De leden van de SP-fractie delen de hoop van de regering dat het
verbeteren van de rechtspositie van de pleegouders tot gevolg zal hebben
dat meer mensen pleegouder willen worden. Zij vragen of dit ook nog op
andere manieren gestimuleerd wordt.
Er is begin maart 2011 een nieuwe wervingscampagne pleegzorg voor het
werven van pleegouders gestart.
Genoemde leden vragen of pleegouders nu ook de mogelijkheden krijgen
om bijvoorbeeld hun pleegkind te kunnen inschrijven op een school, of
bijvoorbeeld zicht te krijgen op de behandeling van het pleegkind bij een
therapeut. Zij vragen hoe dit wordt geregeld.
Als de ouders nog volledig het gezag over het kind hebben, dan zijn zij
degenen aan wie de door de leden genoemde mogelijkheden toekomen.
Als het gezag van de ouders is beëindigd of als de kinderrechter de
bevoegdheid om een kind in te schrijven op een school of toestemming te
geven voor een medische behandeling heeft overgedragen aan bureau
jeugdzorg, kan bureau jeugdzorg de pleegouders machtigen om deze
rechtshandelingen te verrichten. Op dit moment is dit laatste echter nog
niet mogelijk. De mogelijkheid tot gedeeltelijke gezagsoverheveling is
opgenomen in het wetsvoorstel Herziening kinderbeschermingsmaatregelen (32 015).
Deze leden vinden het belangrijk dat pleegouders naast een stem in
behandeltrajecten, ook een stem in de rechtbank krijgen. Zij vragen
waarom er bijvoorbeeld niet voor gekozen is om pleegouders ook
automatisch als belanghebbende bij de rechtbank aan te wijzen in het
geval van een ondertoezichtstelling of voogdijzaak.
Dit wetsvoorstel bevat medezeggenschapsrechten, instemmingsrecht
voor pleegouders op het hulpverleningsplan, een overlegverplichting ten
aanzien van voogdijplan, gezinsvoogdijplan en reclasseringsplan,
alsmede recht op informatie, klachtrecht en toegang tot vertrouwenspersoon. Ten aanzien van het wetsvoorstel Herziening kinderbeschermingsmaatregelen is door de Tweede Kamer een door de leden Kooiman
en Van Toorenburg ingediend amendement tot wijziging van art. 798 Rv.
aangenomen, waarmee pleegouders die ten minste een jaar voor hun
pleegkind hebben gezorgd als belanghebbende worden aangemerkt
(Kamerstukken II 2010/11, 32 015, nr. 37). Dit houdt onder andere in dat
pleegouders in een zaak die betrekking heeft op hun pleegkind in de
gelegenheid worden gesteld hun mening aan de rechter kenbaar te
maken. In de huidige praktijk roept de rechter deze pleegouders
doorgaans reeds op om te worden gehoord, doch met dit amendement
wordt de jurisprudentie op dit punt gecodificeerd.
Deze leden maken zich zorgen over de positie van pleegouders wanneer
een pleegkind met een ouder die het gezag heeft mee verhuist, of
vanwege een afgewezen asielaanvraag het land uit wordt gezet. Zij vragen
in hoeverre in dit wetsvoorstel hiervoor een oplossing wordt geboden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 529, nr. 6

12

Het onderhavige wetsvoorstel biedt hiervoor geen specifieke voorziening,
maar pleegouders hebben wel de mogelijkheid gebruik te maken van het
blokkaderecht. Dit kan worden ingeroepen vanaf het moment dat het kind
langer dan een jaar bij de pleegouders verblijft.
De leden van de D66-fractie onderschrijven het voornemen dat een
voogdijplan, gezinsvoogdijplan of jeugdreclasseringsplan niet mag
worden vastgesteld voordat overleg met de pleegouders heeft plaatsgevonden en dat pleegouders een instemmingsrecht krijgen aangaande de
omschrijving van hun rol in het hulpverleningsplan en de wijze waarop
hun begeleiding wordt vormgegeven. Zij vragen of terugkoppeling over
de uitvoering van bovenstaande plannen ook verplicht wordt gesteld en of
pleegouders bij een tussentijdse wijziging van bovenstaande plannen
wederom geraadpleegd worden.
Pleegouders zijn nauw betrokken bij de uitvoering van het hulpverleningsplan en hebben daarop dus directe invloed. Terugkoppeling over
voogdijplan, gezinsvoogdijplan en jeugdreclasseringsplan wordt niet
verplicht gesteld. In de praktijk volstaat de overlegverplichting. Bij een
substantiële wijziging van het hulpverleningsplan of van het voogdijplan,
gezinsvoogdijplan of jeugdreclasseringsplan geldt opnieuw het instemmingsrecht respectievelijk de overlegverplichting.
De leden van de D66-fractie wijzen op het belang van goede begeleiding
en scholingsmogelijkheden van pleegouders. Zij vragen of de minister
bereid is binnen het beoogde toeslagenkader specifieke ruimte te zoeken
voor een financiële vergoeding van scholingsmogelijkheden voor
pleegouders.
Ik maak van de gelegenheid gebruik om op deze plaats tevens de vraag te
beantwoorden die mevrouw Kooiman tijdens het algemeen overleg van
2 februari 2011 (Kamerstukken II 2010/11, 31 839, nr. 86)heeft gesteld. Zij
vroeg of pleegzorgaanbieders voldoende voorzien in de behoefte van
pleegouders aan specifieke scholing en extra begeleiding bij met name
getraumatiseerde kinderen. Begeleiding en scholing van pleegouders is
inderdaad de verantwoordelijkheid van de pleegzorgaanbieder. Pleegzorgaanbieders bieden pleegouders begeleiding op maat aan voor hun
specifieke pleegkind. Daarnaast bieden pleegzorgaanbieders steeds meer
thema-avonden aan, waar een onderwerp centraal staat en waar kennis
wordt overgedragen en ervaringen worden uitgewisseld over specifieke
problematiek waar pleegouders mee geconfronteerd worden. De
begeleiding van de pleegouders en de deelname aan de informatie
avonden worden bekostigd door de pleegzorgaanbieder. Hiervoor
ontvangen pleegzorgaanbieders al middelen, juist omdat zij verantwoordelijk zijn voor de scholing en begeleiding van pleegouders. Een extra
financiële vergoeding voor scholing vind ik daarom niet nodig. Als dit
wetsvoorstel is aangenomen hebben de pleegzorgaanbieders de
verplichting om een pleegouderraad in te stellen. Een pleegouderraad kan
invloed uitoefenen op het begeleidings- en scholingsbeleid. Dit onderdeel
is daarmee voldoende gewaarborgd bij de verantwoordelijke pleegzorgaanbieder.
Genoemde leden zijn van mening dat pleegouders meer informatie
moeten krijgen, maar vinden het daarbij van belang dat de privacy van de
betrokkenen uit de voorgaande gezinssituatie zoveel mogelijk wordt
gerespecteerd. Zij vragen hoe de regering dat gaat controleren.
De formulering van de regeling met betrekking tot de informatievoorziening aan pleegouders is zo gekozen, dat alleen die inlichtingen omtrent
de jeugdige mogen worden verstrekt die de persoon van een jeugdige of
diens verzorging en opvoeding betreffen en die voor de pleegouders
noodzakelijk zijn voor de uitoefening van hun taak. In de memorie van
toelichting wordt dit verder ingekaderd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 529, nr. 6

13

Tot slot vragen deze leden of de regering in het geval van doorgang van
het wetsvoorstel bereid is om een actieve wervingscampagne op te zetten
waarbij de nieuwe pleegvoorwaarden onder de aandacht worden
gebracht.
Er is begin maart 2011 een nieuwe wervingscampagne voor pleegouders
gestart. In de loop van de campagne zal ook aandacht besteed worden
aan de verbetering van de positie van de pleegouders die met dit
wetsvoorstel gerealiseerd wordt.
De leden van de SGP-fractie vragen hoe de betrokkenheid van natuurlijke ouders bij de pleegzorg voldoende in het oog wordt gehouden en
welke waarborgen er zijn dat ouders contact met hun kind kunnen
onderhouden, zeker wanneer bijvoorbeeld sprake is van vrijwillige
plaatsing in een instelling.
In het gedwongen kader is er een (gezins)voogdijwerker die kijkt naar de
belangen van de natuurlijke ouders en het kind. In het vrijwillige kader
hebben natuurlijke ouders ingestemd met de uithuisplaatsing. Zij blijven
aanspreekpunt voor hun kind en kunnen contact met het kind onderhouden. Indien inperking van hun contactmogelijkheden nodig geacht
wordt in het belang van het kind, dient een maatregel van kinderbescherming genomen te worden.
5. Externe consultatie
De leden van de VVD-fractie constateren dat pleegouders een instemmingsrecht krijgen voor zover het betreft de omschrijving in het hulpverleningsplan van de rol van de pleegouders en de begeleiding van de
pleegouders en dat onthouding van de instemming volgens de regering in
zijn algemeenheid betekent dat het kind niet bij de betreffende pleegouders kan worden geplaatst. Zij vragen de regering het risico in te
schatten dat instemming wordt onthouden en welke gevolgen het
onthouden van instemming heeft voor het betreffende pleegkind, zoals
langer durende wachttijden voor kinderen.
Pleegouders zijn contractpartners van een pleegzorgaanbieder. Door het
instemmingsrecht wordt duidelijk of pleegouders meewerken aan het
hulpverleningsplan van deze voorziening. Het instemmingsrecht
expliciteert de bereidheid tot samenwerking en vergroot daarmee de
slagingskans van de hulpverlening. Als de weigering van de pleegouders
om in te stemmen met het hulpverleningsplan betrekking heeft op hun rol
in het hulpverleningsplan, dienen de pleegzorgaanbieder en bureau
jeugdzorg af te wegen of het hulpverleningsplan niet moet worden
aangepast, zodat instemming door de pleegouders alsnog verleend
wordt. Als pleegouders niet instemmen terwijl hun rol in het hulpverleningsplan noodzakelijk is voor het slagen van de hulpverlening kan in het
belang van het kind de conclusie zijn dat de betreffende pleegouders en
het kind geen goede match vormen en dat plaatsing in een ander
pleeggezin de voorkeur verdient. Het is dus aan de pleegzorgaanbieder
om af te wegen of het kind beter in een pleeggezin kan blijven zonder dat
pleegouders een rol hebben in het hulpverleningsplan, waarbij het plan
wordt aangepast, of dat het belang van het kind vergt dat het in een ander
pleeggezin wordt geplaatst.
De leden van de SP-fractie constateren dat de SVB aangeeft dat dit
wetsvoorstel uitvoerbaar is onder de voorwaarde dat de gegevensuitwisseling met de bureaus jeugdzorg goed verloopt.
Zij vragen of de regering denkt dat dit goed, zorgvuldig en tijdig zal lukken
en of er reeds mee geëxperimenteerd is.
Er wordt door betrokken partijen gewerkt aan een goede gegevensuitwisseling die gereed is op het moment dat het wetsvoorstel in werking
treedt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 529, nr. 6

14

De leden van de D66-fractie vinden het wetsvoorstel een goede stap
voorwaarts in de verbetering van de medezeggenschap van pleegouders.
Zij wijzen erop dat vanuit het veld gevraagd wordt om de medezeggenschap van pleegouders ook bij bureaus jeugdzorg te verankeren, en
tevens expliciet voor pleegouders het klachtrecht jegens de bureaus
jeugdzorg en ondersteuning door een onafhankelijke vertrouwenspersoon
te regelen. Zij vragen of de regering de relatie tussen pleegouders en
bureau jeugdzorg wil toelichten, zeker nu de regering onderschrijft dat
voor pleegouders een sterkere positie ten opzichte van de bureaus
jeugdzorg gewenst is.
Voor pleegouders is de relatie met de pleegzorgaanbieder een veel
nauwere relatie dan die met bureau jeugdzorg. Daarom vind ik het niet
nodig om voor pleegouders medezeggenschap bij de bureaus jeugdzorg
in te voeren. De pleegouders sluiten een overeenkomst met de pleegzorgaanbieder en ontvangen begeleiding van de pleegzorgaanbieder bij de
opvoeding en verzorging van de pleegkinderen. De positie van de
pleegouder ten opzichte van bureau jeugdzorg wordt in het onderhavige
wetsvoorstel versterkt. Zo krijgen pleegouders een eigenstandige positie.
Hierdoor ontstaat voor hen bijvoorbeeld de mogelijkheid om gebruik te
maken van het klachtrecht, zowel jegens de pleegzorgaanbieder als jegens
bureau jeugdzorg.
6. Financiële gevolgen van het voorstel van wet
De leden van de VVD-fractie hebben een aantal vragen met betrekking
tot de financiële gevolgen van het wetsvoorstel. Zij vragen een wat
uitgebreidere toelichting van de genoemde getallen en vragen waar de
verhoging van de pleegvergoeding vanaf 2010 met € 200 vandaan komt
en of deze te maken heeft met het voorliggende wetsvoorstel. Daarnaast
vragen zij opheldering over het in de memorie van toelichting gestelde
dat de feitelijke verhoging van de pleegvergoeding sinds 2009 € 600 is. Zij
vragen of dat inclusief de huidige geraamde € 400 is of dat deze hier al in
meegenomen is en het de eerder genoemde € 200 plus de geraamde
€ 400 betreft.
Ik maak van de gelegenheid gebruik om op deze plaats tevens de vraag te
beantwoorden die mevrouw Van der Burg tijdens het algemeen overleg
van 2 februari 2011 (Kamerstukken II 2010/11, 31 839, nr. 86)heeft gesteld.
Zij vroeg hoe het mogelijk is dat bureau jeugdzorg alleen de eerste trap
van de extra toegekende vergoedingen aan pleegzorg uitkeert en de rest
vasthoudt. In de brief van 9 juli 2009 (Kamerstukken II 2008/09, 31 279,
nr. 9) is aangegeven dat de pleegvergoeding gefaseerd verhoogd gaat
worden. Dit leidde tot een eerste verhoging op jaarbasis van € 200 per
1 januari 2010. Het bedrag van € 200 komt uit de compensatie algemene
heffingskorting voor alleenverdienende ouders met een pleegkind.
Hiervoor is in het vorige kabinet een bedrag van € 3 miljoen ingezet. Dit
bedrag kan gezien worden als de eerste trap van de extra toegekende
vergoedingen. De volgende trap die leidt tot verhoging van de pleegvergoeding houdt verband met de invoering van dit wetsvoorstel. Het is dus
niet zo dat bureau jeugdzorg de tweede trap van verhoging van de
vergoeding vasthoudt. Het extra geld is nu nog niet beschikbaar. De
genoemde verhoging van € 600 betreft de eerder genoemde € 200 plus
de geraamde € 400.
Genoemde leden signaleren dat de geraamde besparing € 6 miljoen per
jaar bedraagt, maar dat daarbij de gevolgen voor de uitvoeringskosten
niet meegenomen zijn. Zij vragen of de regering inmiddels uiteen kan
zetten wat de verwachte gevolgen voor de uitvoeringskosten zijn. De
leden van de ChristenUnie-fractie vragen eveneens naar de hoogte van
de uitvoeringskosten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 529, nr. 6

15

De bureaus jeugdzorg zijn nu al verplicht om gegevens uit te wisselen met
het Landelijk bureau inning onderhoudsbijdragen (LBIO). De bureaus
jeugdzorg ontvangen onder andere hiervoor financiering via de provinciale doeluitkering jeugdzorg. Eventuele eenmalige extra transitiekosten
kunnen uit een deel van de opbrengst worden gedekt, met als gevolg dat
de pleegvergoeding later of tijdelijk met een lager bedrag verhoogd zal
worden. Hoe hoog de transitiekosten zijn is nog niet bekend. Daar worden
momenteel afspraken over gemaakt met de veldpartijen.
De uitvoeringskosten bij de Sociale verzekeringsbank zijn reeds bekend.
De eenmalige kosten voor het aanpassen van het systeem bedragen
€ 0,5 mln. Daarnaast zijn er ook nog structurele kosten voor het
verwerken van de gegevens. Deze bedragen ruim € 0,4 miljoen per jaar.
De hoogte van de besparing in de uitvoeringskosten als gevolg van het
wegvallen van taken bij het LBIO is nog niet bekend, hierover moet met
partijen afspraken worden gemaakt. Het is wel duidelijk dat het per saldo
een besparing zal opleveren.
De leden van de VVD-fractie vragen naar een overzicht van de verschillende posten die vallen onder besparingen en onder meerkosten.
Daarnaast vragen zij hoe kan worden aangegeven dat de pleegvergoeding
jaarlijks met € 400 kan stijgen ten opzichte van 2010, als nog geen inzicht
bestaat in de gevolgen voor de uitvoeringskosten.
De verhoging van € 400 wordt bekostigd uit de budgettaire ruimte die
ontstaat als gevolg van het verschil tussen de gederfde inkomsten aan
ouderbijdrage (ca. € 12 miljoen) en de opbrengsten door minder uit te
keren aan kinderbijslag en kindgebonden budget (samen € 18 miljoen).
De uitvoeringskosten zullen per saldo in ieder geval een besparing
opleveren die de verhoging van € 400 mogelijk maakt. Omdat hierover
nog afspraken moeten worden gemaakt met de betrokken partijen is nog
niet bekend hoe groot deze besparing precies is.
7. Administratieve lasten
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoe de regering het
probleem van administratieve belasting van pleegzorgwerkers terug wil
dringen.
In dit wetsvoorstel wordt geen specifieke regeling getroffen voor het
terugdringen van de administratieve lasten, maar bij het opstellen van dit
wetsvoorstel is getracht de administratieve belasting voor alle partijen zo
gering mogelijk te houden. Verder loopt er het actieplan Regeldruk
AanPak (RAP), waarmee voor de brede jeugdzorgketen de bij professionals en cliënten ervaren regeldruk wordt teruggedrongen.
II. ARTIKELSGEWIJS
Artikel 28a
De leden van de SP-fractie vragen welk leeftijdsverschil tussen pleegouders en pleegkinderen in de praktijk zal worden gehanteerd en waarom
dit niet in de wet is opgenomen.
Dit is niet in de wet te regelen omdat het niet wenselijk is hier algemene
regels voor te geven. Het uitgangspunt bij pleegzorg is dat de plaatsing
tijdelijk is en het kind, zodra dat mogelijk is, weer naar huis gaat. Die
tijdelijkheid brengt met zich dat de leeftijd van pleegouders slechts één
factor is aan de hand waarvan bepaald wordt bij welke pleegouders het
kind het beste kan worden ondergebracht. De andere factoren, zoals
bijvoorbeeld het feit dat de betreffende pleegouder afkomstig is uit de
sociale omgeving van het kind, kunnen daarbij zwaarder wegen. De
matching van pleegkinderen en pleegouders vergt specifieke deskun-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 529, nr. 6

16

digheid en is afhankelijk van het kind en van de mogelijkheden van de
pleegouders. Het is de verantwoordelijkheid en de professionaliteit van de
pleegzorgaanbieder om per geval te beoordelen welk leeftijdsverschil
noodzakelijk is.
Genoemde leden vinden goed dat zorgvuldig wordt beoordeeld of de
pleegouder(s) geschikt is/zijn, maar zij hebben behoefte aan enige
toelichting. Zij vragen of de door de raad voor de kinderbescherming
afgegeven verklaring van geen bezwaar nu een «zwaardere» of «lichtere»
toets is dan de Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) en wat de verschillen
zijn.
Bij de beoordeling voor een Verklaring van geen bezwaar wordt er een
uitgebreider beeld gevormd van een aspirant-pleegouder dan bij een
Verklaring omtrent het gedrag (VOG). De Verklaring van geen bezwaar is
een zwaardere toets. Zo is er bij een Verklaring van geen bezwaar een
onbeperkte terugkijktermijn in het Justitieel Documentatieregister voor
alle zaken en worden alle inwonende personen vanaf 12 jaar in
samenhang beoordeeld.
Artikel 28d
De leden van de PvdA-fractie lezen in de memorie van toelichting dat
met betrekking tot de informatievoorziening over jeugdigen aan pleegouders er voldoende waarborgen worden geboden om misbruik van deze
informatie door pleegouders te voorkomen. Zij vragen wat die
waarborgen zijn en waar deze waarborgen beschreven staan.
De formulering van de regeling met betrekking tot de informatievoorziening aan pleegouders is zo gekozen, dat alleen die inlichtingen omtrent
de jeugdige mogen worden verstrekt die de persoon van een jeugdige of
diens verzorging en opvoeding betreffen en die voor de pleegouders
noodzakelijk zijn voor de uitoefening van hun taak. In de memorie van
toelichting wordt dit verder ingekaderd.
Artikel III
De leden van de SP-fractie vragen vanaf wanneer het recht op kinderbijslag herleeft indien het kind op de eerste dag van het kwartaal bij een
pleegouder of in een accommodatie van een zorgaanbieder verblijft,
waardoor geen recht op kinderbijslag bestaat, maar vanaf dag 2 weer bij
de ouders verblijft. Zij vragen of dit niet tot financiële problemen kan
leiden in bepaalde situaties en hoe dit wordt voorkomen.
Het recht op kinderbijslag herleeft weer als op de peildatum aan de
voorwaarden voor de kinderbijslag wordt voldaan. Dat betekent dat het
recht op kinderbijslag weer herleeft vanaf de eerste dag van het volgende
kwartaal. Mensen kunnen hiervan zowel voor- als nadeel ondervinden. Het
voordeel ontstaat wanneer een kind op de tweede dag van een kwartaal
uit huis wordt geplaatst. Een nadelig effect ontstaat wanneer een kind op
de tweede dag van een kwartaal weer bij de ouders verblijft. Dat geldt
trouwens niet alleen voor de situaties waar dit wetsvoorstel betrekking op
heeft, maar bijvoorbeeld ook wanneer een kind wordt geboren.
Artikel VII
De leden van de SP-fractie constateren dat de overgangsbepaling ertoe
leidt dat reeds vastgestelde ouderbijdragen geïnd zullen blijven worden.
Zij vragen zich af of steeds wanneer iemand ouderbijdrage verschuldigd is
daar kinderbijslag tegenover staat, en of spiegelbeeldig steeds wanneer
de ouderbijdrage niet langer verschuldigd is geen kinderbijslag zal
worden ontvangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 529, nr. 6

17

De overgangsbepaling gaat over de verschuldigde ouderbijdragen die
betrekking hebben op de periode voordat het wetsvoorstel in werking is
getreden. Als het wetsvoorstel bijvoorbeeld op 1 januari 2012 in werking
treedt, dan zijn nog niet alle ouderbijdragen die betrekking hebben op de
periode voor 1 januari 2012 geïnd. Om er voor te zorgen dat deze
bedragen nog wel geïnd kunnen worden, is deze overgangsbepaling
opgenomen. Voor de periode waarvoor ouders deze ouderbijdrage nog
moeten betalen, bestaat nog de huidige regelgeving omtrent de kinderbijslag. Immers op dat moment is dit wetsvoorstel nog niet in werking
getreden. Er is hier geen overgangsrecht voor nodig omdat de ingangsdatum geldt voor ieder uit huis geplaatst kind. Voor de periode dat de
ouderbijdrage nog verschuldigd is, gelden de huidige voorwaarden voor
het recht op kinderbijslag. Op het moment dat het wetsvoorstel in werking
treedt, hoeft er geen ouderbijdrage meer betaald te worden en vervalt het
recht op kinderbijslag.
De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M. L. L. E. Veldhuijzen van Zanten-Hyllner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 529, nr. 6

18