Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

35 153

Wijziging van de Telecommunicatiewet met
betrekking tot ongewenste zeggenschap in
telecommunicatiepartijen (Wet ongewenste
zeggenschap telecommunicatie)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
I. ALGEMEEN
1. Aanleiding
De Nederlandse telecommunicatiemarkt is, net als in veel andere landen,
geliberaliseerd en kent een stevige concurrentie. Mede door die concurrentie behoren de Nederlandse telecommunicatievoorzieningen tot de
beste van de wereld. Buitenlandse investeringen spelen op de telecommunicatiemarkt een belangrijke positieve rol. Zonder deze investeringen
zou er niet zo’n concurrerende telecommunicatiemarkt zijn als nu het
geval is. Zo zijn drie van de vier aanbieders van mobiele netwerken,
onderdeel van een buitenlands concern. Belangen zoals keuzevrijheid, een
goede prijs/kwaliteitverhouding en innovatie, waaronder investeringen in
de continuïteit en kwaliteit van netwerken, zijn in de regel het best
geborgd door een goed werkende en concurrerende telecommarkt. Om
een goede werking van de telecommarkt te kunnen borgen, houdt de
Autoriteit Consument en Markt (ACM) toezicht op de naleving van de
Telecommunicatie- en de Mededingingswet. Het fusietoezicht van de ACM
op grond van de Mededingingswet borgt dat de concurrentie op de markt,
als gevolg van een eventuele overname van een telecommunicatiebedrijf,
wordt beschermd. Op deze manier blijven voldoende prikkels bestaan om
te investeren in (blijvend) kwalitatief goede netwerken en diensten tegen
concurrerende prijzen.
Mede door de ruime beschikbaarheid van goede telecommunicatievoorzieningen is de maatschappij inmiddels erg afhankelijk geworden van het
goed functioneren van de telecommunicatie-infrastructuur en de daarover
geboden diensten. Niet alleen consumenten en bedrijven, maar ook de
overheid is afhankelijk van deze diensten voor publieke taken. Toen
América Móvil in september 2013 een poging deed om KPN over te
nemen kwam dan ook de vraag op wat een overname van een telecommunicatiebedrijf, en zeker een belangrijke infrastructuurspeler als KPN,
betekent voor de borging van publieke belangen. In een brief van
12 september 2013 aan de Tweede Kamer (Tweede Kamer 2013–2014,
Kamerstukken 24 095, nr. 356) en een brief van 10 juni 2014 aan de
Tweede Kamer (Tweede Kamer 2013–2014, Kamerstukken 24 095, nr. 368)

kst-35153-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

1

heeft de regering een aanzet gedaan om deze vraag te beantwoorden.
Daarbij was de conclusie dat aanvullende wetgeving nodig is om de
nationale veiligheid en openbare orde te kunnen beschermen. Belangrijke
grond voor deze conclusie is dat het niet meer vanzelfsprekend is dat de
zeggenschap in Nederlandse telecommunicatiebedrijven vooral in handen
is van partijen die in deze bedrijven deelnemen op bedrijfseconomische
gronden. Door de verschuivende economische machtsverhoudingen in de
wereld wordt de kans groter dat het verwerven van zeggenschap mede
worden ingegeven door geopolitieke motieven. Dit kan gevaren
meebrengen zowel vanuit het perspectief van de nationale veiligheid als
vanuit het perspectief van de openbare orde.
Zo bestaat de mogelijkheid dat een partij die handelt op basis van
geopolitieke motieven, of onder invloed staat van een derde met
geopolitieke motieven, zeggenschap in een telecommunicatiebedrijf
hanteert als politiek instrument. De zeggenschap zou dan gebruikt kunnen
worden om druk uit te kunnen oefenen op de Nederlandse overheid. Dit
kan door bijvoorbeeld te dreigen met een vijandige actie, zoals het uit
laten vallen van vitale delen van de telecommunicatie-infrastructuur of het
opschorten van de dienstverlening. Een dergelijk gebruik van de in een
telecommunicatiebedrijf verkregen zeggenschap kan de handelingsvrijheid van de regering aantasten en een eventuele uitvoering van de
dreigementen kan leiden tot maatschappelijke ontwrichting.
Een bijzonder risico ligt in de afhankelijkheid van overheidsdiensten van
communicatiediensten. Opzettelijke uitval van deze diensten kunnen de
overheid hinderen in haar functioneren, waarmee de nationale veiligheid
in gevaar kan komen. Te denken valt daarbij aan de dienstverlening ten
behoeve van de noodcommunicatievoorziening (NCV), de communicatiedienstverlening aan Defensie, waaronder het Netherlands Armed Forces
Integrated Network (NAFIN), en de dienstverlening ten behoeve van
C2000.
Voorts kan zeggenschap van een partij die handelt op basis van geopolitieke motieven een risico vormen voor de vertrouwelijkheid van communicatie. De zeggenschap over de infrastructuur en de dienstverlening kan
worden misbruikt om kennis te nemen van de inhoud van de communicatie. Waar dit vertrouwelijke informatie van de Staat betreft raakt dit de
nationale veiligheid.
Handhaving van het bestaande kader ten aanzien van continuïteit van
dienstverlening en vertrouwelijke communicatie met dwangsommen en
boetes zal een op basis van geopolitieke motieven handelende partij niet
afschrikken. Om die reden zijn de bedreigingen van de openbare orde en
de nationale veiligheid die ontstaan als ongewenste partijen zeggenschap
verkrijgen over vitale delen van de telecommunicatie-infrastructuur of
dienstverlening, niet goed tegen te gaan met de bestaande wet- en
regelgeving. Het enige effectieve middel is het voorkomen dat een
dergelijke partij zodanige zeggenschap verwerft dat daar misbruik van kan
worden gemaakt om de Nederlandse regering onder druk te zetten door te
dreigen met uitval met maatschappelijk ontwrichtende effecten of deze
zeggenschap misbruikt om op grote schaal de vertrouwelijkheid van de
communicatie te schenden. Dit wetsvoorstel voorziet daarin, in een nieuw
hoofdstuk 14a in de Telecommunicatiewet.
2. Inhoud wetsvoorstel
2.1 Verbod op het houden of verkrijgen van overwegende zeggenschap
In het voorgestelde artikel 14a.4 van de Telecommunicatiewet krijgt de
Minister de bevoegdheid het verkrijgen of houden van overwegende
zeggenschap in een telecommunicatiepartij te verbieden indien het
verkrijgen of houden van deze zeggenschap naar zijn oordeel leidt tot een
bedreiging van het publiek belang. Van een bedreiging van het publiek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

2

belang in de zin van hoofdstuk 14a van de wet kan slechts sprake zijn als
de overwegende zeggenschap leidt tot relevante invloed in de telecommunicatiesector, en ten aanzien van de verkrijger of houder van de
overwegende zeggenschap bepaalde in de wet omschreven omstandigheden van toepassing zijn.
In deze paragraaf wordt kort ingegaan op de kernbegrippen uit het
voorgestelde artikel 14a.4.
2.1.1. Telecommunicatiepartij
In het wetsvoorstel wordt het begrip «telecommunicatiepartij» geintroduceerd. Dit betreft een brede kring van partijen die een belangrijke rol
kunnen spelen in het functioneren van telefonie en internet in Nederland.
Onder de term vallen alle in Nederland gevestigde partijen die een
elektronisch communicatienetwerk of -dienst of een hostingdienst,
internetknooppunt, vertrouwensdienst of datacenter1 aanbieden, of
overwegende zeggenschap houden in een dergelijke aanbieder.
Datacenters voor eigen gebruik vallen niet onder deze definitie.
Hoewel de term telecommunicatiepartij bewust ruim is gekozen, betekent
dit niet dat alle partijen die een telecommunicatiepartij zijn door dit
wetsvoorstel geraakt worden. Alleen indien de verkrijging van overwegende zeggenschap in een telecommunicatiepartij leidt tot «relevante
invloed in de telecommunicatiesector» (zie paragraaf 2.1.3.1) van de
verkrijger zal de Minister toetsen of het publiek belang hierdoor bedreigd
kan worden.
Onder de definitie van telecommunicatiepartij vallen zowel aanbieders
van openbare elektronische communicatienetwerken en -diensten als
niet-openbare netwerken en diensten.
Niet alleen de primaire aanbieders van de zojuist genoemde netwerken en
diensten zijn telecommunicatiepartij, ook bijvoorbeeld de moederbedrijven van deze aanbieders zijn telecommunicatiepartij. De term
«telecommunicatiepartij» is van toepassing ongeacht de rechtsvorm
ervan: zowel op BV’s en NV’s, als op stichtingen, vennootschappen en
verenigingen. Ook bijkantoren (onderdelen van een buitenlandse
rechtspersoon die geen eigen rechtspersoonlijkheid hebben) die
duurzaam in Nederland aanwezig zijn en buitenlandse rechtsvormen die
in Nederland zijn gevestigd2 vallen eronder.
2.1.2. Overwegende zeggenschap
Zoals gezegd krijgt de Minister de bevoegdheid om het verkrijgen of
houden van overwegende zeggenschap in een telecommunicatiepartij te
verbieden indien het verkrijgen of houden van deze zeggenschap naar zijn
oordeel leidt tot een bedreiging van het publiek belang. Alleen «overwegende» zeggenschap is dus vatbaar voor een verbod. Het gaat daarbij om
die mate van zeggenschap die er toe kan leiden dat de partij die zeggenschap verwerft daadwerkelijk controle verkrijgt over de telecommunicatiepartij. Wanneer hiervan sprake is, wordt voor iedere mogelijke rechtsvorm
bepaald in het voorgestelde artikel 14a.3.
1

Bij algemene maatregel van bestuur kunnen, als dat in de toekomst nodig wordt geacht,
daarnaast nog andere categorieën netwerken of diensten worden aangewezen die onder de
term telecommunicatiepartij vallen.
2
Vanwege de jurisdictie kunnen alleen in Nederland gevestigde partijen een telecommunicatiepartij zijn. Indien de moedermaatschappij in het buitenland is gevestigd, en de dochtermaatschappij in Nederland, is hoofdstuk 14a uitsluitend van toepassing op de dochtermaatschappij.
Dit betekent echter niet dat wijzigingen in de zeggenschap in de buitenlandse moedermaatschappij geheel buiten de reikwijdte van dit wetsvoorstel vallen. Deze moedermaatschappij
houdt overwegende zeggenschap in de (Nederlandse) telecommunicatiepartij. Indien de
moedermaatschappij wordt overgenomen brengt dit met zich mee dat ook de zeggenschap in
de dochtermaatschappij wijzigt. Indien de nieuwe eigenaar van de moedermaatschappij een
gevaar kan vormen voor het publiek belang kan de Minister het houden van overwegende
zeggenschap in deze telecommunicatiepartij verbieden, hetgeen ertoe leidt dat de dochtermaatschappij moet worden afgestoten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

3

Allereerst is sprake van overwegende zeggenschap als een partij beschikt
over tenminste 30 procent van de stemmen in de algemene vergadering
van aandeelhouders. Dit betekent bijvoorbeeld dat iemand die beschikt
over 20 procent van de aandelen toch overwegende zeggenschap kan
hebben als hij door overeenkomsten met andere stemgerechtigden
feitelijk kan beschikken over 30 procent of meer van de stemmen. Bij het
bepalen van de omvang van de zeggenschap wordt alle zeggenschap in
de telecommunicatiepartij van de betrokken natuurlijke persoon of
rechtspersoon én van de personen met wie in onderling overleg wordt
gehandeld (waaronder de groep waartoe de rechtspersoon behoort), bij
elkaar opgeteld.
In de tweede plaats is er sprake van overwegende zeggenschap als een
partij al dan niet krachtens overeenkomst met andere stemgerechtigden,
alleen of samen met personen met wie hij in onderling overleg handelt,
meer dan de helft van de bestuurders of de commissarissen kan
benoemen of ontslaan ook als alle stemgerechtigde stemmen.
Tot slot is er sprake van overwegende zeggenschap als een partij een
prioriteitsaandeel heeft in een telecommunicatiepartij, beschikt over een
bijkantoor zijnde een telecommunicatiepartij, vennoot is in een vennootschap onder firma of volledig aansprakelijke vennoot in een commanditaire vennootschap of eigenaar is van een eenmanszaak.
2.1.3 Bedreiging van het publiek belang
Het houden of verkrijgen van overwegende zeggenschap in een telecommunicatiepartij kan alleen worden verboden indien deze zeggenschap
door de betreffende houder of verkrijger kan leiden tot een bedreiging van
het publiek belang. Van een bedreiging van het publiek belang kan slechts
sprake zijn als:
a. de overwegende zeggenschap leidt tot relevante invloed in de
telecommunicatiesector, en
b. ten aanzien van de houder of verkrijger een of meer van de in artikel
14a.4, tweede lid, genoemde omstandigheden van toepassing zijn.
Wat er in algemene zin onder publiek belang wordt verstaan, is bepaald in
de definitie in artikel 14a.1: het belang van de openbare orde of de
openbare veiligheid, bedoeld in de artikelen 45, derde lid, 52, eerste lid, en
65, eerste lid, onderdeel b, van het Verdrag betreffende de werking van de
Europese Unie en de wezenlijke belangen van veiligheid van de staat,
bedoeld in artikel 346, eerste lid, onderdeel a, van het Verdrag betreffende
de werking van de Europese Unie. Door deze omschrijving van publiek
belang te hanteren wordt zeker gesteld dat de maatregelen in dit
wetsvoorstel worden genomen met een doel dat verenigbaar is met het
Europees recht, hier wordt nader op ingegaan in hoofdstuk 4 van deze
toelichting.
2.1.3.1 Relevante invloed
Voor de vraag of overwegende zeggenschap leidt tot relevante invloed in
de telecommunicatiesector is bepalend wat de gevolgen zouden zijn als
deze zeggenschap zou worden gebruikt om schade te veroorzaken. Indien
misbruik of opzettelijke uitval van de betreffende telecommunicatiepartij
bepaalde, in de wet opgesomde gevolgen zou hebben, dan is sprake van
relevante invloed. Hiervoor is niet bepalend of de verkrijger of houder van
overwegende zeggenschap ook daadwerkelijk de intentie heeft om schade
te veroorzaken.
Van relevante invloed in de telecommunicatiesector is sprake, indien
misbruik of opzettelijke uitval van de telecommunicatiepartij waarin
overwegende zeggenschap wordt verkregen of gehouden, zou kunnen
leiden tot:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

4

a.

een onrechtmatige inbreuk op de vertrouwelijkheid van de communicatie, danwel een onderbreking van de internettoegangsdienst of
telefoondienst van meer dan een bij algemene maatregel van bestuur
te bepalen aantal eindgebruikers;
b. een onderbreking van de beschikbaarheid of verificatie van een
aanzienlijk deel van de diensten en toepassingen die worden
geleverd via het internet;
c. een belangrijke mate van onderbreking van de beschikbaarheid,
betrouwbaarheid of vertrouwelijkheid van een bij algemene
maatregel van bestuur aangewezen product of dienst ten behoeve
van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst, de Militaire
Inlichtingen- en Veiligheidsdienst of een publieke taak op het gebied
van defensie, de handhaving van de rechtsorde dan wel hulpverlening;
d. andere bij algemene maatregel van bestuur genoemde ernstige
gevolgen met betrekking tot de continuïteit van dienstverlening door
een telecommunicatiepartij dan wel de vertrouwelijkheid van
communicatie.
Maar ook als de betreffende telecommunicatiepartij op zichzelf bij
misbruik of uitval niet tot een van de bovenstaande gevolgen zou kunnen
leiden (omdat de telecommunicatiepartij daarvoor te klein is) kan het
verkrijgen van overwegende zeggenschap in die partij leiden tot relevante
invloed in de telecommunicatiesector. Indien de betreffende houder of
verkrijger tevens overwegende zeggenschap houdt of verkrijgt in andere
telecommunicatiepartijen, en misbruik of uitval van al deze telecommunicatiepartijen tezamen kan leiden tot een of meer van bovengenoemde
gevolgen, is er ook sprake van relevante invloed in de telecommunicatiesector.
Bij het beantwoorden van de vraag of misbruik of opzettelijke uitval van
een telecommunicatiepartij kan leiden tot bovengenoemde gevolgen
moet ook worden overwogen of er op korte termijn alternatieven of
substituten beschikbaar zijn die ervoor zorgen dat de gevolgen zich niet –
of in minder vergaande mate – voordoen.
De in de wet opgesomde gevolgen van misbruik of opzettelijke uitval die
bepalen of sprake is van relevante invloed in de sector worden bij
algemene maatregel van bestuur uitgewerkt, zodat zij kunnen dienen als
objectief meetbare criteria om te bepalen of een verkrijging van overwegende zeggenschap door de Minister getoetst zal worden.
2.1.3.2. Omstandigheden ten aanzien van de houder of verkrijger
Indien de houder of verkrijger van overwegende zeggenschap met deze
zeggenschap relevante invloed in de telecommunicatiesector heeft of
verkrijgt, moet worden beoordeeld of er sprake is van de omstandigheden
met betrekking tot de betrokken (rechts)persoon, opgesomd in artikel
14a.4, tweede lid, die maken dat overwegende zeggenschap door deze
persoon kan leiden tot een bedreiging van het publiek belang. Aan de
hand van deze omstandigheden beoordeelt de Minister of het houden of
verkrijgen van overwegende zeggenschap door deze persoon moet
worden verboden.
De omstandigheden betreffende de verkrijger of houder hebben allen
betrekking op het voorkomen van de situatie waarin de regering onder
druk gezet kan worden doordat een ongewenst persoon kan dreigen met
misbruik of uitval van de telecommunicatiepartijen waarin hij overwegende zeggenschap heeft. Dat is evident het geval als het gaat om een
persoon, staat of andere entiteit die is aangemerkt als «ongewenste
persoon». Dit zijn personen, staten en entiteiten die zijn onderworpen aan
beperkende maatregelen krachtens hoofdstuk VII van het Handvest van de
Verenigde Naties, artikel 215 van het Verdrag betreffende de werking van
de Europese Unie en de Sanctiewet 1977. Ook als anderszins bekend is of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

5

gronden zijn te vermoeden dat de beoogd verkrijger een staat, entiteit of
persoon is die de intentie heeft een telecommunicatiepartij te beïnvloeden
om misbruik of opzettelijke uitval mogelijk te maken, zal aan deze partij
een verbod worden opgelegd. Hetzelfde geldt voor een beoogd verkrijger
die onder invloed staat van of wordt gecontroleerd door een dergelijke
staat of persoon.
De derde grond waarop kan worden geoordeeld dat een verkrijging van
overwegende zeggenschap een bedreiging voor het publiek belang kan
vormen is als de beoogd verkrijger een zodanige staat van dienst heeft dat
hierdoor het risico, dat de gevolgen genoemd in de vorige paragraaf zich
zullen voordoen, aanzienlijk wordt vergroot. Hieruit kan worden afgeleid
dat gevreesd moet worden dat een dergelijke beoogd verkrijger zo
roekeloos om zou gaan met de telecommunicatiepartij waarin hij
overwegende zeggenschap wenst te verkrijgen dat de daar genoemde
gevolgen zich kunnen gaan voordoen.
Tot slot kan de Minister een verbod opleggen indien de houder of beoogd
verkrijger niet of onvoldoende meewerkt aan het onderzoek naar de vraag
of deze omstandigheden op hem van toepassing zijn.
Om een verbod op te leggen is niet vereist dat wordt bewezen dat de
gevolgen in het derde lid zich zullen voordoen als geen verbod wordt
opgelegd. Wel zal de Minister moeten motiveren waarom hij denkt dat de
overwegende zeggenschap door de betreffende partij een risico voor het
publiek belang vormt. De limitatief opgesomde omstandigheden bieden
daarvoor de noodzakelijke aanknopingspunten. Indien de Minister gelet
op deze omstandigheden geen gronden ziet om een verbod op te leggen,
kan hij niet andere overwegingen bij zijn besluit betrekken om alsnog tot
een verbod over te gaan. Op de verschillende omstandigheden waaruit
een bedreiging van het publiek belang kan bestaan wordt nader ingegaan
in de toelichting op artikel 14a.4.
2.2 Meldplicht
Meldplichtige
Om zicht te houden op relevante overnames in de telecommunicatiesector
is voorzien in een meldplicht. Op grond van artikel 14a.2 dient degene die
het voornemen heeft om overwegende zeggenschap in een telecommunicatiepartij te verkrijgen, dit voornemen te melden aan de Minister van EZK
indien deze zeggenschap leidt tot relevante invloed in de telecommunicatiesector. De in de wet genoemde criteria om te bepalen wanneer een
verkrijging van overwegende zeggenschap leidt tot relevante invloed in de
telecommunicatiesector zullen bij algemene maatregel van bestuur
worden uitgewerkt, zodat het voor de beoogd verkrijger objectief vast te
stellen zal zijn of een voorgenomen verkrijging van overwegende
zeggenschap moet worden gemeld. Indien echter een geheimhoudingsplicht van de telecommunicatiepartij die dienstverlening levert aan de
veiligheidsdiensten, defensie, handhaving van de rechtsorde dan wel
hulpverlening, ervoor zorgt, dat degene die overwegende zeggenschap
wenst te verkrijgen niet kan weten dat deze zeggenschap leidt tot
relevantie invloed in de telecommunicatiesector, rust de meldplicht niet
op de beoogd verkrijger. In plaats daarvan is in dat geval de telecommunicatiepartij waarvoor deze geheimhoudingsplicht geldt verplicht om, zodra
hij daar kennis van heeft, het ontstaan van overwegende zeggenschap of
de voorbereidingen daartoe te melden aan Onze Minister.
Overwegende zeggenschap in een telecommunicatiepartij (een in
Nederland gevestigde rechtspersoon) kan zowel onmiddellijk (door het
kopen van aandelen in bijvoorbeeld een telecomaanbieder of diens
Nederlandse moeder-bv) als middelijk (door het kopen van aandelen in
een in het buitenland gevestigde holding/moeder van een in Nederland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

6

gevestigde telecomaanbieder of diens Nederlandse moeder-bv) worden
verkregen. Als degene die door te handelen (bijvoorbeeld door aandelen
te kopen) overwegende zeggenschap wenst te verkrijgen in een telecommunicatiepartij (middelijk of onmiddellijk), een rechtspersoon is die op
zijn beurt weer deel uitmaakt van een groep, zullen zowel de partij die
aandelen gaat verwerven, als diens moeder-bv daarmee overwegende
zeggenschap in de telecommunicatiepartij verkrijgen. Het is in die situatie
niet nodig om zowel de verwervende partij als diens moeder-bv te laten
melden. In dat geval moet alleen degene die de handeling gaat verrichten
waarmee de overwegende zeggenschap verkregen wordt, dit melden (in
dit voorbeeld: de dochter-bv die aandelen koopt). Het is voor de
meldplicht dus niet van belang of de moeder-bv daartoe al dan niet
opdracht heeft gegeven, het gaat om de partij die feitelijk handelt.
Dat de meldplicht rust op de handelende partij, betekent overigens niet
dat alleen aan die partij een verbod kan worden opgelegd. Dit kan ook
worden opgelegd aan anderen die via deze handeling (middelijk)
overwegende zeggenschap hebben verkregen.
Beslistermijn en inhoud melding
Na ontvangst van een melding van een voorgenomen verkrijging van
overwegende zeggenschap zal de Minister een onderzoek starten. Dit
onderzoek is er op gericht om vast te stellen of er gronden zijn voor een
verbod. Om te beoordelen of een of meer van de omstandigheden,
bedoeld in artikel 14a.4, tweede lid, zich voordoen, zal de Minister
onderzoek moeten doen naar de partij die overwegende zeggenschap
wenst te verkrijgen. De informatie die de beoogd verkrijger verstrekt bij de
verplichte melding op grond van artikel 14a.2, zal daarbij een belangrijke
bron vormen.
Het is de bedoeling de meldende partij zo snel mogelijk duidelijkheid te
geven over zijn voorgenomen verkrijging van overwegende zeggenschap.
Daarom is in artikel 14a.2, derde lid, bepaald dat de Minister van EZK in
beginsel binnen acht weken na ontvangst van de melding moet besluiten
of een verbod moet worden opgelegd. Indien de Minister dat nodig acht
voor zijn eigen onderzoek, of omdat daarnaar gevraagd wordt in het kader
van de verordening betreffende een «framework for screening of foreign
direct investments into the European Union»3 die in voorbereiding is, kan
hij de beoogd verkrijger om aanvullende informatie verzoeken. De
beslistermijn wordt dan in afwachting van die aanvullende informatie
opgeschort. Indien de Minister nader onderzoek nodig acht om te kunnen
beslissen of de overname moet worden verboden, kan hij de beslistermijn
bovendien verlengen met zes maanden. De duur van deze verlengingsmogelijkheid is gebaseerd op de tijd die nodig kan zijn om relevante
informatie in een derde land te vergaren, indien met dat land geen
inlichtingen worden uitgewisseld. Het streven is daarbij om de termijn in
de praktijk zo kort mogelijk te houden. Ook zal zodra er voldoende
ervaring is opgedaan met de toepassing van de wet worden bekeken of
het mogelijk is de wettelijke (maximum) termijn te verkorten.
De melding zal moeten beschrijven welke krachten er achter de beoogd
verkrijger zitten en bij wie de uiteindelijke zeggenschap berust. In de
melding van het voornemen om overwegende zeggenschap te verkrijgen
moet inzichtelijk worden gemaakt wie uiteindelijk bepaalt hoe wordt
omgegaan met de overwegende zeggenschap (vergelijkbaar met de
«ultimate beneficial owner» of uiteindelijk belanghebbende). Indien de
meldplichtige hierover geen duidelijkheid verschaft en daardoor de
identiteit van de uiteindelijk belanghebbende onbekend blijft, kan niet
worden beoordeeld of de voorgenomen verkrijging van overwegende
3

Draft Regulation establishing a framework for screening of foreign direct investments into the
European Union (COM (2017) 487 final – 2017/0224 (COD))

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

7

zeggenschap het publiek belang kan bedreigen. Het niet meewerken aan
dit onderzoek is om die reden op zichzelf voldoende grond voor de
Minister van Economische Zaken en Klimaat om een verbod op te leggen
(artikel 14a.4, tweede lid, onder d).
Indien de Minister dat nodig acht zal hij de bij de melding aangeleverde
informatie natrekken, en hiervoor informatie inwinnen bij commerciële
partijen zoals groothandelsbanken, consultants en financiële adviseurs.
Ook zal worden gekeken naar de informatie die binnen de overheid
beschikbaar is. Voor zover de inlichtingen- en veiligheidsdiensten
betrokken zijn, geldt dat alle taken die hen bij wet zijn toebedeeld dienen
te worden uitgevoerd in het belang van de nationale veiligheid. Dat
belang kan bij een overname in het geding zijn.
Totdat de Minister een beslissing heeft genomen op de melding bestaat er
voor degene die de melding heeft gedaan nog geen zekerheid dat de
voorgenomen verkrijging van overwegende zeggenschap niet getroffen
wordt door een verbod op grond van artikel 14a.4. Mocht hij dus
vooruitlopend op een beslissing van de Minister toch overgaan tot het
verwerven van overwegende zeggenschap dan loopt hij het risico dat
deze verwerving (achteraf) door een verbod wordt getroffen en hij
verplicht wordt de zeggenschap in de telecommunicatiepartij terug te
brengen.
Op het niet of niet tijdig melden van een overname die onder de
meldplicht valt staat een boete van ten hoogste € 900.000. Bovendien kan
een niet gemelde overname alsnog worden verboden. Een verbod kan
zowel voor als na de verkrijging van overwegende zeggenschap worden
opgelegd. De overnemende partij heeft er dan ook belang bij zijn
voornemen tijdig te melden en daarmee zo vroeg mogelijk rechtszekerheid te krijgen. Indien er sprake is van de verkrijging van overwegende
zeggenschap door een buitenlandse partij en er niet is voldaan aan de in
artikel 14.a2 opgenomen meldplicht, is er geen sprake van een investering
die is gedaan in overeenstemming met Nederlands recht in de zin van de
investeringsakkoorden waar het Koninkrijk der Nederlanden partij bij is.
Actieve monitoring
Daarnaast zal de Minister van EZK de zeggenschapsverhoudingen in de
telecommunicatiesector actief monitoren. Daarbij zal de Minister onder
meer gebruik maken van de meldingen op grond van artikel 34 van de
Mededingingswet, die op de website van de ACM worden gepubliceerd.
Hetzelfde geldt voor de mededelingen met betrekking tot deze aanbieders
die AFM ontvangt op grond van artikel 5:49, eerste lid, van de Wet op het
financieel toezicht indien deze betrekking hebben op meldingen als
bedoeld in artikel 5:38, 5:39, 5:40 of 5:43 van de Wet op het financieel
toezicht. Op grond van de Wet op het financieel toezicht gelden diverse
meldplichten. Zo moet, bijvoorbeeld, een ieder die de beschikking krijgt of
verliest over aandelen waardoor hij een bepaalde drempel bereikt,
onderschrijdt of overschrijdt dit melden aan Autoriteit Financiële Markten
(AFM). Ook moet, bijvoorbeeld, in het geval door een wijziging in het
(geplaatste) kapitaal van een vennootschap het percentage van het
kapitaal of de stemmen waarover iemand beschikt een bepaalde
drempelwaarde bereikt, overschrijdt dan wel onderschrijdt, dit door
degene die over het kapitaal of de stemmen beschikt worden gemeld aan
de AFM. De AFM doet op zijn beurt mededeling van deze meldingen aan
de vennootschap. De Minister kan (in aanvulling op de meldingen op
grond van artikel 14a.2) gebruikmaken van de publicatie van deze
meldingen op de website van AFM om goed inzicht te houden in de
ontwikkelingen in de zeggenschapsverhoudingen met betrekking tot
beursgenoteerde telecommunicatiepartijen. Tot slot zal de Minister
gebruik kunnen maken van signalen over overnames die hem bereiken via
de contacten met marktpartijen en berichten uit de (vak)media.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

8

2.3 Rechtsgevolgen van een verbod
De rechtsgevolgen van een verbod op het verkrijgen van overwegende
zeggenschap worden onderscheiden van de rechtsgevolgen van een
verbod op het houden ervan. Indien een verbod wordt opgelegd voordat
de overwegende zeggenschap wordt verkregen is de verkrijging, indien
die alsnog plaats zou vinden, nietig. Dit is bepaald in artikel 14a.14. Voor
zover het verbod bedoeld in artikel 14a.4, eerste lid, betrekking heeft op
een toekomstige verkrijging van zeggenschap waarbij de transactie via
een effectenbeurs verloopt, wordt de rechtsgeldigheid van deze transactie
niet aangetast.
Hiermee wordt de systematiek van de Wet financieel toezicht (hierna: Wft)
gevolgd: nietigheid van rechtshandelingen op de effectenmarkten kan het
functioneren van deze markten immers in gevaar brengen. Indien
bijvoorbeeld een openbaar bod wordt gedaan op een telecommunicatiepartij en de Minister de verkrijging van overwegende zeggenschap door
degene die het bod uitbrengt verbiedt, zijn transacties in het kader van het
bod wel rechtsgeldig. De verkrijger zal echter de aan de aandelen
verbonden stemrechten niet kunnen uitoefenen, omdat dit op grond van
artikel 14a.7 is verboden, en de verkrijger gelast zal worden diens
aandelenpakket terug te brengen tot onder de 30% op grond van artikel
14a.10.
In andere gevallen dan verkrijging via de beurs is de overdracht van
zeggenschap in strijd met een opgelegd verbod wel nietig. Indien na
oplegging van een verbod met een transactie de drempel voor overwegende zeggenschap wordt overschreden, is deze gehele transactie nietig,
en niet alleen dat deel van de transactie dat leidt tot overschrijding van de
grens voor overwegende zeggenschap. Een andere keuze zou in veel
gevallen tot uitvoerbaarheidsproblemen leiden.
Indien een verbod wordt opgelegd op het moment dat de overwegende
zeggenschap al verkregen is, is het houden verboden. De betreffende
houder van zeggenschap is het dan verboden de aan diens aandeelhouderschap, lidmaatschap of deelname in de vennootschap verbonden
rechten uit te oefenen, met uitzondering van het recht op dividend en de
ontvangst van uitkeringen uit de reserves (artikel 14a.7). Op deze manier
wordt voorkomen dat de verboden zeggenschap alsnog kan worden
geëffectueerd. Dit verbod geldt voor de zeggenschapsrechten over het
gehele aandelenpakket van de betreffende partij. Zou dit niet het geval
zijn, dan zou door de schorsing van de stemrechten van het in strijd met
het verbod verkregen deel van het aandelenpakket, het gewicht van
stemrechten over het overige deel toenemen, waardoor dit deel alsnog
van doorslaggevend belang kan zijn in de aandeelhoudersvergadering.
De onrechtmatige houder van overwegende zeggenschap wordt
daarnaast door de Minister opgedragen om binnen een door de Minister
te stellen redelijke termijn de zeggenschap in de betreffende telecommunicatiepartij (hierna: de betrokken partij) terug te brengen of te beëindigen
zodat niet langer sprake is van overwegende zeggenschap (artikel 14a.10).
De betrokken partij, dat wil zeggen de telecommunicatiepartij waarop het
verbod van de Minister betrekking heeft, wordt van het opleggen van een
dergelijke last op de hoogte gebracht door de Minister. Indien de
onrechtmatige houder van overwegende zeggenschap niet binnen de
gestelde termijn aan de last voldoet, moet diens zeggenschap door de
betrokken partij (namens en voor rekening van de houder van zeggenschap) worden teruggebracht tot onder het niveau van overwegende
zeggenschap. Alle partijen in de keten van de aandelenhandel (de
aangesloten instelling, het centraal instituut, de intermediair etc) zijn
verplicht hieraan mee te werken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

9

2.4 Onbekende identiteit houder van overwegende zeggenschap bij giraal
effectenverkeer
In het girale effectenverkeer is het niet ongebruikelijk dat zich vele
schakels, zogenoemde intermediairs, bevinden in de keten tussen het
centraal instituut (formeel de enige aandeelhouder van een beursgenoteerde vennootschap) en de daadwerkelijk tot de aan de aandelen
verbonden zeggenschap gerechtigde (vergelijkbaar met de ultieme
belanghebbende of ultimate beneficial owner). Daardoor is denkbaar dat
de identiteit van de houder van overwegende zeggenschap in een
beursgenoteerde telecommunicatiepartij onbekend is. Als de identiteit van
de houder van overwegende zeggenschap niet bekend is, kan de Minister
ook niet beoordelen of het publiek belang door deze zeggenschap kan
worden bedreigd, hetgeen op zichzelf een bedreiging kan vormen. De
Minister kan dan de betrokken (telecom)partij opdracht geven onderzoek
te doen naar wie de daadwerkelijke aandeelhouder/zeggenschapsgerechtigde(n) is of zijn. Daartoe zal de vennootschap de keten van
centraal instituut en de daarop volgende intermediairs moeten nalopen.
Indien de vennootschap er in slaagt zo de daadwerkelijk zeggenschapsgerechtigde(n) te vinden, zal de Minister beoordelen of er sprake is van
overwegende zeggenschap, en indien dat het geval is, beoordelen of deze
zeggenschap het publiek belang kan bedreigen.
Het kan echter ook zijn dat de identiteit van de daadwerkelijk zeggenschapsgerechtigde(n) ook na dit onderzoek onbekend blijft, bijvoorbeeld
omdat (buitenlandse) intermediairs niet willen of mogen meewerken aan
het onderzoek. Indien een intermediair een aandelenbelang vertegenwoordigt dat in totaal overwegende zeggenschap geeft in een telecommunicatiepartij (meer dan 30%) vormt het niet-kennen van de identiteit van
de uiteindelijk belanghebbende(n) een risico op zich. Om die reden kan de
Minister in zo’n geval op grond van artikel 14a.6 de laatst bekende partij in
de keten aanwijzen als aandeelhouder, zodat hij aan deze partij een
verbod op grond van artikel 14a.4, eerste lid, kan opleggen. Dit verbod
heeft als primair gevolg dat het stemrecht van deze partij, die de rechten
houdt ten behoeve van een of meer derden, geschorst wordt. Deze partij
is dan niet meer in staat om er voor te zorgen dat deze derde(n) hun
zeggenschap (het stemrecht) in de telecompartij kunnen uitoefenen. Een
niet beoogd gevolg hiervan is dat wellicht ook niet-kwaadwillende
partijen, wiens identiteit geheim wordt gehouden door de intermediair,
worden getroffen. Dit is echter onvermijdelijk zolang de tussenpersoon
weigert de identiteit van de houders van de rechten prijs te geven.
Uiteraard kunnen deze getroffen aandeelhouders er ook zelf voor kiezen
hun identiteit aan de Minister mee te delen. De Minister kan dan het
besluit dat hij op grond van artikel 14a.6 heeft genomen dienovereenkomstig aanpassen, zodat zij hun zeggenschapsrechten weer kunnen
uitoefenen.
De volgende stap is dat de laatst geïdentificeerde in de keten een last
krijgt zijn aandelen te verkopen. Leeft hij deze last na dan is aan de
ongewenste zeggenschap een einde gekomen.
Wordt de last echter niet nageleefd binnen de daarvoor gestelde termijn,
dan is de telecompartij gehouden de aandelen te verkopen namens en
voor rekening van de houder van de zeggenschap. Om de aandelen ook
daadwerkelijk te kunnen leveren moet de telecompartij over de aandelen
kunnen beschikken. Hiertoe moeten de aandelen worden uitgeleverd: het
centraal instituut respectievelijk de buitenlandse instelling met een functie
vergelijkbaar met die van het centraal instituut vermindert het door hem
beheerde relevante depot met de hoeveelheid aandelen die moeten
worden uitgeleverd. De vermindering vindt alleen plaats ten laste van
degene die de last opgelegd heeft gekregen. De telecompartij stelt
vervolgens de aandelen op naam, en wel op naam van de laatst bekende
partij in de keten die is aangewezen als aandeelhouder. Vervolgens is de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

10

telecompartij gerechtigd, verplicht en in staat om namens (en voor
rekening van) deze laatst bekende partij de aandelen te verkopen. Hiermee
komt een definitief einde aan de zeggenschap van de partij die een
bedreiging vormde voor het publiek belang.
3. Alternatieven voor dit wetsvoorstel
Oorspronkelijk aangekondigde maatregelen
In de eerder genoemde brief van 10 juni 2014 aan de Tweede Kamer
(Tweede Kamer 2013–2014, Kamerstukken 24 095, nr. 368) heeft de
regering aangekondigd met een wetsvoorstel te komen waarin een
verklaring van geen bezwaar zou worden vereist voor het verkrijgen van
overwegende zeggenschap in een vooraf aangewezen partij en voor het
benoemen van bestuurders en commissarissen in de aangewezen partij.
Destijds was de veronderstelling dat deze wet met name zou gelden voor
KPN. Daarbij is aangegeven dat het gezochte instrument enerzijds de
nationale veiligheid en openbare orde afdoende moet borgen en
anderzijds investeringen op bedrijfseconomische gronden niet mag
afschrikken. Bij de uitwerking van het wetsvoorstel is inmiddels gebleken
dat het vraagstuk breder is dan alleen KPN. Ook andere partijen in
Nederland beschikken over infrastructuur en diensten waarvan misbruik
of uitval tot een bedreiging van het publiek belang zou kunnen leiden. Dit
heeft onder meer te maken met de toegenomen betekenis van telecommunicatie in de maatschappij.
In dit wetsvoorstel wordt daarom nu een regime voorgesteld waarin
degene die het voornemen heeft overwegende zeggenschap te verwerven
in een telecommunicatiepartij dit voornemen moet melden aan de
Minister indien deze zeggenschap leidt tot relevante invloed in de
telecommunictiesector. Er is afgezien van het stellen van regels met
betrekking tot het benoemen van bestuurders en commissarissen in een
telecommunicatiepartij. Daarmee is enerzijds beter rekening gehouden
met de gevolgen voor de betreffende partijen en – in meer algemene zin –
de telecomsector en het Nederlandse vestigingsklimaat, en is anderzijds
een keuze gemaakt voor een instrument dat wel voldoende effectief is in
het beschermen van de belangen ten aanzien van nationale veiligheid en
openbare orde in deze sector. Ook is er van afgezien om de partijen die
onder het regime van hoofdstuk 14a vallen, vooraf aan te wijzen. De
partijen ten aanzien waarvan de bevoegdheid tot het opleggen van een
verbod van toepassing is worden niet van tevoren aangewezen, omdat de
telecommunicatiemarkt daarvoor te veel in ontwikkeling is. Het vooraf
aanwijzen heeft bovendien het risico in zich dat de overheid partijen niet
op het netvlies heeft die wel degelijk kunnen leiden tot relevante invloed
in de telecommunicatiesector, en dus een toets op de bedreiging van het
publiek belang rechtvaardigen. Tot slot kan relevante invloed ook ontstaan
doordat meerdere kleine telecompartijen in handen komen van één
eigenaar, dit kan vooraf niet worden vastgesteld, terwijl dit wel onder het
huidige wetsvoorstel komt te vallen.
Met het oog op de rechtszekerheid zijn objectieve criteria4 gebruikt aan de
hand waarvan een investeerder kan vaststellen wanneer hij relevante
invloed verkrijgt of heeft. Hierdoor is het goed mogelijk voor de partij die
overwegende zeggenschap houdt of wenst te verkrijgen om te beoordelen
of hij zich moet melden en of hij met een verbod rekening moet houden.
Bedoelde partij weet immers welke invloed hij krijgt of reeds heeft in de
telecommunicatiesector.
4

Hiermee wordt tevens invulling gegeven aan het advies «Guidelines for recipient country
investment policies relating to national security» van de OESO, om eventueel beleid ten
aanzien van buitenlandse investeringen in relatie tot de nationale veiligheid zo transparant en
voorspelbaar mogelijk te maken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

11

Privaatrechtelijk ingrijpen
Zoals is toegelicht in hoofdstuk 1 van deze memorie van toelichting heeft
de privatisering van de telecomsector positieve effecten gehad op de
Nederlandse telecommarkt. De privatisering en de wens van de regering
om deze situatie te bestendigen, brengt met zich mee dat de inzet van
vennootschapsrechtelijke instrumenten om de publieke belangen te
borgen en de staat voldoende invloed te geven in de onderneming om
deze belangen te kunnen handhaven niet als alternatief is overwogen.
Instrumenten zoals een «bijzonder» of «gouden» aandeel zijn dan ook
geen optie.
Telecomsectoroverstijgende wetgeving
Het kabinet verricht ex ante analyses in sectoren met een vitaal proces.
Deze analyses brengen in kaart wanneer bij buitenlandse overnames van
en investeringen in Nederlandse bedrijven een risico voor de nationale
veiligheid aan de orde is of zou kunnen komen en of het bestaande
instrumentarium dan voldoende uitkomst biedt. Op basis van de
uitkomsten van dergelijke analyse kan besluitvorming plaatsvinden over
de vraag of aanvullende maatregelen wenselijk zijn. Deze aanpak sluit aan
bij de verrichte ex ante analyse in de telecommunicatiesector, waar
specifieke risico’s voor deze sector uit naar voren zijn gekomen. Deze
risico’s hebben aanleiding gegeven voor een wettelijke regeling in de
telecommunicatiesector. Deze aanpak biedt maatwerk om de specifieke
risico’s te mitigeren en is ook proportioneel.
Ook is deze kabinetsaanpak in lijn met de aanbevelingen in het recente
onderzoek «Vitale vennootschappen in veilige handen» dat verricht is de
opdracht van de NCTV. Hierin geven de onderzoekers van de Radboud
Universiteit aan voorstander te zijn van een sectorspecifieke aanpak,
onder meer omdat maatwerk voor specifieke situaties een betere wijze
van bescherming biedt. Om nader te verkennen of, in welke vorm en
onder welke omstandigheden generieke regelgeving meerwaarde heeft en
haalbaar is, laat het kabinet hier een nadere verkenning naar verrichten.
4. Europeesrechtelijke aspecten
Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie
De bevoegdheid in artikel 14a.4 voor de Minister om het houden of
verkrijgen van overwegende zeggenschap in een telecommunicatiepartij
te verbieden kan een belemmering vormen van het vrij verkeer op de
interne markt van de Europese Unie zoals vastgelegd in het Verdrag
betreffende de werking van de Europese Unie (hierna: VWEU). Het gaat
dan in het bijzonder om het vrij verkeer van kapitaal (artikel 63 VWEU), het
vrij verkeer van diensten (artikel 56 VWEU) en de vrijheid van vestiging
(artikel 49 VWEU). Deze belemmeringen zullen uit dien hoofde dus
gerechtvaardigd moeten worden, hetzij met een beroep op een toepasselijke verdragsexceptie zoals openbare veiligheid, hetzij met een beroep op
een of meerdere dwingende redenen van algemeen belang. Economische
of financiële belangen kunnen geen dwingende reden van algemeen
belang vormen.
Artikel 14a.1 definieert publiek belang om die reden als: het belang van de
openbare orde of de openbare veiligheid, bedoeld in de artikelen 45,
derde lid, 52, eerste lid, en 65, eerste lid, onderdeel b, van het Verdrag
betreffende de werking van de Europese Unie en de wezenlijke belangen
van veiligheid van de staat, bedoeld in artikel 346, eerste lid, onderdeel a,
van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. Met deze
invulling van het begrip publiek belang wordt aangesloten bij een van de
Europese invullingen van het begrip dwingende reden van algemeen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

12

belang5. Door deze definitie wordt de vrijheid van de Minister bij de
uitoefening van zijn bevoegdheden op grond van hoofdstuk 14a
afgebakend en ingeperkt tot die situaties waarbij een belang in het geding
komt zoals aangeduid in de definitie. Het bepaalt op welke gronden de
Minister besluiten kan nemen en geeft richting aan welke voorschriften de
Minister aan zijn besluiten kan verbinden.
Naast het inroepen van een dwingende reden van algemeen belang of
een verdragsexceptie vergt een rechtvaardiging van een belemmering van
de vrijheden op de interne markt een beoordeling van de proportionaliteit
van de belemmering: is de maatregel geschikt om het nagestreefde doel
te bereiken, en zijn er geen andere, minder ingrijpende maatregelen
mogelijk ter verwezenlijking van het nagestreefde doel? De verschillende
bevoegdheden die met dit wetsvoorstel aan de Minister worden
toegekend, zullen alle beoordeeld moeten worden aan de hand van het
specifieke publiek belang dat ermee gediend wordt en in het licht van de
proportionaliteit.
In hoofdstuk 1 is ingegaan op de aanleiding voor dit wetsvoorstel. In
aanloop naar dit wetsvoorstel is gebleken dat de belangen die dit
wetsvoorstel beoogt te beschermen niet of niet voldoende worden
beschermd door de bestaande wet- en regelgeving.
In de in dat hoofdstuk aangehaalde brieven aan de Tweede Kamer heeft
de regering geconstateerd dat aanvullende wetgeving nodig is om de
nationale veiligheid en openbare orde te kunnen beschermen. Belangrijke
grond voor deze conclusie is dat het niet meer vanzelfsprekend is dat de
investeringen in de Nederlandse telecommunicatiesector vooral afkomstig
zijn van partijen die investeren op bedrijfseconomische gronden. Door de
verschuivende economische machtsverhoudingen in de wereld wordt de
kans groter dat overnames mede worden ingegeven door geopolitieke
motieven. Dit kan gevaren meebrengen zowel vanuit het perspectief van
de nationale veiligheid als vanuit het perspectief van de openbare orde.
Daarbij valt te denken aan de mogelijkheid dat een partij die (uitsluitend)
handelt op basis van geopolitieke motieven, zeggenschap in een
telecommunicatiebedrijf hanteert als politiek instrument. De zeggenschap
wordt dan gebruikt om druk uit te kunnen oefenen op de Nederlandse
overheid. Dit kan door bijvoorbeeld (te dreigen met) een vijandige actie,
zoals het uit laten vallen van vitale delen van de telecommunicatieinfrastructuur of het opschorten van de dienstverlening. Een dergelijk
gebruik van de in een telecommunicatiebedrijf verkregen zeggenschap
kan de handelingsvrijheid van de regering aantasten en een eventuele
uitvoering van de dreigementen kan leiden tot maatschappelijk
ontwrichting.
Daarnaast bestaat er een grote afhankelijkheid van overheidsdiensten van
communicatiediensten. (Opzettelijke) verstoringen van de continuïteit van
deze diensten kunnen de overheidsdiensten hinderen in hun functioneren,
waarmee de nationale veiligheid in gevaar kan komen. Te denken valt
daarbij aan de dienstverlening ten behoeve van de noodcommunicatievoorziening (NCV), de communicatiedienstverlening aan Defensie,
waaronder het Netherlands Armed Forces Integrated Network (NAFIN), en
de dienstverlening ten behoeve van C2000.
Voorts is het mogelijk dat een partij die handelt op basis van geopolitieke
motieven een risico vormt voor de vertrouwelijkheid van communicatie.
De zeggenschap over de infrastructuur en de dienstverlening kan worden
misbruikt om kennis te nemen van de inhoud van de communicatie. Waar
dit vertrouwelijke informatie van de Staat betreft raakt dit de nationale

5

Zie voor openbare veiligheid arresten van HvJ van 10 juli 1984, Campus Oil, zaak 72/83,
overwegingen 32–36, van 13 mei 1993, Commissie/Spanje, zaak C-463/00, overweging 71 en
van 14 oktober 2004, Omega Spielhallen, C-36/02, punt 28; zie voor veiligheid van de staat:
artikel 346, eerste lid, onderdeel a, VWEU.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

13

veiligheid, al kan dit gevaar in vergaande mate worden weggenomen
door deze communicatie te versleutelen.
Ook bestaat het risico op een inbreuk op de vertrouwelijkheid van de
werkwijze van veiligheid- en opsporingsdiensten met betrekking tot het
opvragen van telecomgegevens en het bevoegd aftappen van telecommunicatieverkeer. Ook vertrouwelijkheid van deze informatie kan onder druk
komen te staan indien overwegende zeggenschap over belangrijke
infrastructuur wordt verworven door een partij die handelt vanuit
geopolitieke motieven waardoor ook hier de nationale veiligheid in het
geding kan komen.
Dergelijke bedreigingen van de openbare orde en de nationale veiligheid
zijn, zo werd ook reeds geconcludeerd in beide eerder genoemde brieven
aan de Tweede Kamer, niet goed tegen te gaan met de bestaande wet- en
regelgeving. De hier voorgestelde wetgeving voorziet wel in mogelijkheden om dergelijke bedreigingen tegen te gaan.
In hoofdstuk 3 is vervolgens ingegaan op de overwogen alternatieven
voor de maatregelen die met dit wetsvoorstel worden voorgesteld. Zoals
gezegd is juist vanwege de ingrijpendheid in de normale bedrijfsvoering
van telecommunicatiepartijen besloten om af te stappen van het eerder
voorgenomen vereiste om voorafgaand aan elke verkrijging van overwegende zeggenschap en elke benoeming van een commissaris of
bestuurder een verklaring van geen bezwaar aan te vragen bij de Minister.
Het niet kunnen benoemen van een bestuurder of commissaris zonder
een verklaring van geen bezwaar kan een belemmering vormen voor het
vrij verkeer van werknemers, de vrijheid van vestiging, het vrij verkeer van
diensten en het vrij verkeer van kapitaal (zie bijvoorbeeld de arresten van
het HvJ van 23 oktober 2007, Commissie/Duitsland (Volkswagen), zaak
C-112/05, overwegingen 62–66, van 6 december 2007, Federconsumatori,
gevoegde zaken C-463/04 en C-464/04, van 10 november 2011, Commissie/
Portugal, zaak C-212/09, overwegingen 51–53 en van 4 december 1974,
Van Duyn, zaak 41/74, overweging 24). Voor al deze vrijheden geldt dat
deze verplichte verklaring van geen bezwaar investeerders kan doen
aarzelen om in de onderneming te investeren. Tevens kan het potentiële
bestuurders afschrikken om in dienst te treden of een bestuursfunctie te
vervullen bij de onderneming. Gelet op het feit dat in dit wetsvoorstel
hiervoor niet gekozen is, bestaat er op dit punt niet het risico dat van een
dergelijke belemmering sprake is.
Ten aanzien van het afzien van een verplichte verklaring van geen bezwaar
voorafgaand aan elke verkrijging van overwegende zeggenschap in een
telecommunicatiepartij, geldt het zelfde. Volgens vaste jurisprudentie van
het HvJ vormt de verplichting om voorafgaand toestemming te verkrijgen
bij buitenlandse directe investeringen een belemmering van het vrij
verkeer van kapitaal en de vrijheid van vestiging, hetgeen verboden is
tenzij hiervoor een rechtvaardiging bestaat (zie arresten van het HvJ van
14 december 1995, Sanz de Lera e.a., zaak C-163/94, C-165/94, C-250/94,
overwegingen 24–25 en van 14 maart 2000, Association Église de
Scientologie, zaak C-54/99, overweging 14–16). Van een dergelijke
verplichting is in dit wetsvoorstel geen sprake. Het wetsvoorstel kent
immers niet een dergelijke verplichting. Wel is voorzien in een meldplicht.
Het niet voldoen aan de meldplicht doet echter geen afbreuk aan de
rechtsgeldigheid van de verkrijging van overwegende zeggenschap,
waarmee de melding niet kan worden gezien als een verplichting om
voorafgaand toestemming te verkrijgen bij buitenlandse directe investeringen.
In dit wetsvoorstel wordt dus beoogd om alleen in te grijpen in de
normale gang van zaken binnen telecommunicatiepartijen, wanneer er
daadwerkelijk een gevaar lijkt te dreigen voor het publiek belang.
De omstandigheden die maken dat het publiek belang in gevaar kan
komen zijn objectief en transparant beschreven in artikel 14a.4, tweede lid.
Alleen als het publiek belang in gevaar kan komen kan de Minister

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

14

ingrijpen door het houden of verkrijgen van overwegende zeggenschap te
verbieden. De Minister zal dit van geval tot geval moeten beoordelen. De
bevoegdheden van de Minister dienen bovendien te worden uitgeoefend
in overeenstemming met de beginselen van het Nederlandse bestuursrecht. De besluiten van de Minister zijn gemotiveerd en dienen in te gaan
op de redenen waarom in een bepaald geval het houden of verkrijgen van
overwegende zeggenschap niet geaccepteerd kan worden. Een verbod op
het houden of verkrijgen van overwegende zeggenschap is een voor
bezwaar en beroep vatbaar besluit dat voor de rechter kan worden
aangevochten.
Er zijn geen maatregelen denkbaar die minder ingrijpend zijn en toch
geschikt zijn om de met dit wetsvoorstel te beschermen belangen te
beschermen. Dit alles leidt tot de conclusie dat de met dit wetsvoorstel
geïntroduceerde belemmeringen op het vrije verkeer van kapitaal en
diensten en de vrijheid van vestiging gerechtvaardigd zijn.
Mededingingsrecht
Het onderwerpen van het houden of verkrijgen van overwegende
zeggenschap in een telecommunicatiepartij ingevolge artikel 14a.4 aan
een ex ante of ex post toets door de Minister is bovendien verenigbaar
met Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad van 20 januari 2004
betreffende de controle op concentraties van ondernemingen (PbEU 2004,
L24), hierna: EG-concentratieverordening.
Artikel 21, vierde lid, van deze verordening bepaalt dat in het kader van
een concentratie de lidstaten bevoegd zijn om passende maatregelen te
nemen ter bescherming van andere gewettigde belangen dan de
belangen die door middel van de concentratieverordening worden
afgedekt. De maatregelen die de lidstaten nemen, moeten wel
verenigbaar zijn met de algemene beginselen van gemeenschapsrecht.
Bovendien hebben de lidstaten de verplichting om de belangen die zij
wensen te beschermen voorafgaand te laten toetsen door de Europese
Commissie (zie artikel 20, vierde lid, derde alinea,
EG-concentratieverordening). Een belangrijke uitzondering geldt voor
maatregelen die worden genomen in het belang van de bescherming van
de openbare veiligheid, zoals het geval is bij de maatregelen die in dit
wetsvoorstel worden voorgesteld. Daarmee vormt ook het Europese
mededingingsrecht geen beletsel voor het instellen en uitoefenen van de
bevoegdheid om het verkrijgen of houden van overwegende zeggenschap
in een betrokken telecommunicatiepartij te verbieden.
Eerste Protocol van het Europees verdrag van de rechten van de mens
De bevoegdheid om het houden of verkrijgen van overwegende zeggenschap in een betrokken telecommunicatiepartij te verbieden, heeft tot slot
een effect op het ongestoord genot van eigendom. Deze bevoegdheid
raakt daarmee aan artikel 1 van het Eerste Protocol van het Europees
verdrag van de rechten van de mens. Regulering van eigendom is onder
de werking van dit artikel wel toegestaan, mits aan een aantal voorwaarden wordt voldaan: legaliteit, legitimiteit en fair balance. De legaliteitseis
betekent dat de regeling precies, toegankelijk en voorzienbaar moet zijn.
De legitimiteitstoets vereist dat met de regulering een doel in het
algemeen belang wordt nagestreefd, in casu is dat de bescherming van
het publiek belang. In paragraaf 2.1 is ingegaan op het publiek belang dat
met dit wetsvoorstel en de daarin neergelegde bevoegdheden wordt
gediend. In aanvulling daarop kan nog worden opgemerkt dat de
beperkingen en procedures wettelijk zijn vastgelegd en kenbaar zijn voor
eenieder die aan deze kaders onderworpen is. De discretionaire ruimte
voor de Minister is ingekaderd en beperkt. Tevens staat administratief-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

15

rechtelijke rechtsbescherming open tegen elk besluit van de Minister op
grond van deze wet.
In het wetsvoorstel worden beperkingen gesteld aan de mogelijkheid
zeggenschap te verkrijgen of te houden in een telecommunicatiepartij.
Omdat telecommunicatiepartijen veelal rechtspersonen zijn, zal de
zeggenschap vaak de vorm aannemen van aandeelhouderschap. Ten
aanzien van de aandeelhouders in een telecommunicatiepartij moet
allereerst worden opgemerkt dat zij slechts in uitzonderlijke gevallen op
een schending van artikel 1, Eerste Protocol, EVRM kunnen beroepen
(EHRM, Agrotexim v. Griekenland, arrest van 26 september 1995,
overwegingen 64–66). Dit is alleen anders voor zover de wettelijke
beperkingen specifiek zien op een rechtstreekse aantasting of beperking
van de rechten die een aandeelhouder normaliter toekomt (zie EHRM,
Agrotexim v. Griekenland, arrest van 26 september 1995, overwegingen
62). De bepalingen in dit wetsvoorstel kunnen mogelijk een aantasting van
de eigendomsrechten met zich brengen. Aandelen (en daarmee ook de
rechten die daarmee verband houden) worden gezien als «possession» in
de zin van het Eerste Protocol EVRM. Zij vertegenwoordigen namelijk de
economische waarde van een onderneming. De bescherming van het
eigendomsrecht in het Eerste Protocol heeft immers een breed bereik. Een
inbreuk op het eigendomsrecht is gerechtvaardigd wanneer er sprake is
van regulering en deze aan de legaliteitstoets, de legitimiteitstoets en de
evenredigheidstoets («fair balance») voldoet.
Het wetsvoorstel voorziet niet in een eigendomsontneming door de
Minister. Wel voorziet het wetsvoorstel in de regulering van eigendom.
Onder omstandigheden kan het voorkomen dat investeerders worden
uitgesloten van het verwerven van aandelen. Tenslotte kunnen aandeelhouders tijdelijk in hun rechten worden beperkt en gedwongen worden
aandelen te verkopen.
Allereerst dient er te worden opgemerkt dat wetgevende maatregelen die
in algemene zin (de waarde van) eigendommen kunnen aantasten in de
jurisprudentie van het EHRM in beginsel worden aangemerkt als
regulering en niet direct gelijk gesteld kunnen worden aan onteigening
(Besluit van de Europese Commissie voor de Rechten van de Mens van
9 maart 1989, zaak Banér v. Zweden, Application Nr. 11763/85, punt 5,
derde alinea). Ook het feit dat onderdelen verbonden aan het recht van
eigendom worden beperkt, maakt deze beperkingen niet tot een vorm van
onteigening (EHRM, Sporrong and Lönnroth, arrest van 23 september
1982, Series A no. 52, overwegingen 60–63).
Investeerders zijn weliswaar niet geheel vrij om aandelen in een telecommunicatiepartij te verwerven, of te houden, maar het wettelijk regime
handhaaft wel degelijk de verhandelbaarheid van de aandelen. De houder
van het aandeel is gerechtigd om zelf de aandelen te vervreemden, zelfs
als de Minister op grond van artikel 14.10 opdraagt de aandelen te
verkopen binnen een redelijke termijn. Er is dus nog wel de mogelijkheid
om over het eigendom van de aandelen te beschikken. Het eigendom gaat
niet verloren als de Minister gelet op het risico voor het publiek belang
een verbod op het houden van overwegende zeggenschap oplegt,
waardoor op grond van artikel 14a.7 de uitoefening van rechten
verbonden aan een aandeel tijdelijk worden verboden en op grond van
artikel 14a.10 de aandeelhouder verplicht wordt door het verkopen van
aandelen zijn zeggenschap terug te brengen. In deze gevallen blijft
bovendien het recht op dividend intact.
In geval van toepassing van artikel 14a.10 moet nog worden opgemerkt
dat er geen sprake is van een situatie van onteigening of confiscatie door
een overheidslichaam omdat de gewraakte aandeelhouder de
gelegenheid krijgt om binnen een redelijke termijn zijn aandelenbelang te
verkopen aan een investeerder die dat belang wil overnemen. Er is ook
hier dus sprake van een vorm van regulering van eigendom. Dit vindt
steun in de volgende arresten van het EHRM: EHRM, Tre Traktorer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

16

Aktieblog v. Zweden, arrest van 7 juli 1989, Application 10873/84,
overwegingen 54 en 55, EHRM, zaak Posti en Rahko v. Finland, arrest van
24 september 2002, Application 27824/95, overwegingen 76 en 77 en
EHRM, de zaak Denimark (Denimark Limited and 11 Others v. the United
Kingdom), Application 37660/97, arrest van 26 september 2000, blz. 9 en
10).
De in het wetsvoorstel neergelegde wettelijke bepalingen brengen een
inperking van het aandeelhouderschap met zich, maar de aandeelhouder
is en blijft eigenaar van het aandeel. Dit betekent dat hij vrij is om zijn
bezit te vervreemden. Met toepassing van de tweede paragraaf van artikel
1, Eerste Protocol, EVRM moet ook worden gekeken of de wettelijke
bepalingen voldoende toegankelijk, precies en voorspelbaar zijn. De
mogelijke inperkingen in dit wetvoorstel berusten op deugdelijke en
afgebakende gronden, waardoor de aandeelhouders hiervan kennis
kunnen nemen. Aan de legaliteitstoets is dan ook voldaan.
Een maatregel ter regulering van eigendom kan alleen gerechtvaardigd
zijn wanneer deze ten dienste is van het algemeen belang, hetgeen in dit
wetsvoorstel de borging van het publiek belang is. Hieronder vallen de
wezenlijke belangen van de veiligheid van de staat, en bescherming van
de openbare orde en de openbare veiligheid. Deze belangen zijn in het
geding indien het verkrijgen van overwegende zeggenschap leidt tot
relevante invloed in de telecommunicatiesector door een verkrijger op wie
de in artikel 14a.4, tweede lid, genoemde omstandigheden van toepassing
zijn. Het zwaarwegende karakter van deze belangen maakt effectieve en
doelmatige bescherming noodzakelijk en rechtvaardigt zowel restricties in
aandeelhouderschap, als mechanismen in de vorm van het verbieden van
de uitoefening van aan aandelen verbonden rechten of het gedwongen
verkopen van aandelen.
Een inperking van eigendomsrechten dient daarnaast in overeenstemming te zijn met het «fair balance» vereiste. Zoals eerder toegelicht
zijn er geen minder ingrijpende maatregelen om effectief te voorkomen
dat het publiek belang bedreigd kan worden doordat een ongewenste
partij relevante invloed in de telecomsector verkrijgt, en gaan de
maatregelen niet verder dan noodzakelijk voor het te beschermen belang.
Het publiek belang dat hiermee wordt beschermd weegt zwaarder dan de
beperking die aandeelhouders als gevolg hiervan kunnen ondervinden in
de gebruiksmogelijkheden van hun eigendomsrecht. Iedere rechtspersoon
of natuurlijke persoon die relevante invloed in de telecommunicatiesector
krijgt wordt onderworpen aan dezelfde toets. De aandeelhouders die
overwegende zeggenschap in een of meer telecommunicatiepartijen
houden en daarmee relevante zeggenschap in de telecommunicatiesector
hebben onderscheiden zich bovendien onvoldoende van andere aandeelhouders in de sector om te spreken van een onevenredige, excessieve
last.
Volgens de regering is er daarom binnen het wetsvoorstel sprake van een
goede verhouding tussen de bescherming van de individuele rechten en
het algemeen belang.
5. Consultatie
Het wetsvoorstel is via internet geconsulteerd. Er zijn 14 reacties
binnengekomen waarop in het onderstaande wordt gereageerd.
Een partij wijst er op dat de overheid bij aanbestedingen al zo veel
mogelijk risico’s met betrekking tot ongewenste invloed bij aan de
overheid geleverde diensten zou moeten uitsluiten. Deze opmerking is
terecht. Op dit moment wordt bij aanbestedingen hier al aandacht aan
geschonken. Dit neemt echter niet weg dat niet alle risico’s in de contractuele sfeer kunnen worden opgelost. Zo kan in een contract meestal niet
worden voorkomen dat een contractspartij van de overheid wordt
overgenomen. Vaak kan wel worden overeengekomen dat in een dergelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

17

geval de overeenkomst door de overheid kan worden beëindigd, maar dat
hoeft niet altijd een wenselijke uitkomst te zijn. Op grond van dit
wetsvoorstel kan de Minister, indien daarvoor goede gronden zijn,
voorkomen dat een overname plaatsvindt.
Voorts wordt opgemerkt dat het wetsvoorstel ten onrechte geen
bepalingen bevat voor de aansprakelijkheid van de staat indien de
Minister ten onrechte gebruikt maakt van de bevoegdheid het verkrijgen
of het bestaan van overwegende zeggenschap te verbieden. Een
dergelijke uitwerking van de eventuele aansprakelijkheid van de Staat bij
een onjuist gebruik van de bevoegdheden is niet nodig. Een eventuele
aansprakelijkheid voor onjuist overheidshandelen zal beoordeeld moeten
worden naar de daarvoor geldende regels uit het burgerlijk recht.
In meerdere reacties wordt er voor gepleit om bij verkrijging van
overwegende zeggenschap de Minister tevoren een oordeel over die
verkrijging te kunnen vragen. In sommige reacties wordt bovendien
gepleit voor een voorafgaande meldplicht. Het wetsvoorstel voorziet
inmiddels in een meldplicht, opgenomen in artikel 14a.2. Dit biedt de
sector rechtszekerheid, en zorgt er tegelijk voor dat de Minister beter zicht
houdt op verschuivingen in zeggenschapsverhoudingen.
Een partij stelt voor de mogelijkheid voor de Minister om de verkoop van
een belang te gelasten te vervangen door een (permanente) schorsing van
de bevoegdheid om zeggenschap uit te oefenen. Voor deze optie is niet
gekozen omdat die zou leiden tot een permanente verstoring van de
zeggenschapsverhoudingen binnen de betrokken partij. Naar zijn aard
heeft een dergelijk verbod tot uitoefening van de zeggenschap, een
tijdelijk karakter. Een dergelijk verbod verandert immers, bijvoorbeeld bij
een NV, de stemverhoudingen binnen de algemene vergadering en dit kan
de strategie en beleid van de betrokken partij beïnvloeden. Ook is het voor
andere aandeelhouders en het bestuur van de betrokken partij onwenselijk in permanente onzekerheid te verkeren of een aandeelhouder –
zeker als deze een groot aantal aandelen heeft – al dan niet als strategische partner actief kan blijven in de betrokken partij. Voor een structurele oplossing voorziet het wetsvoorstel in de bevoegdheid van de
Minister tot gedwongen verkoop.
Deze zelfde respondent stelt voor om in de toelichting het limitatieve
karakter van de gevallen waarin sprake is van overwegende zeggenschap
te onderstrepen. Aan dit voorstel is gevolg gegeven in de toelichting.
In dezelfde reactie wordt er op gewezen dat het begrip telecommunicatiepartij wel erg ruim is. Zo vallen, wordt opgemerkt, ook door een telecomaanbieder ingeschakelde derden die, bijvoorbeeld, montage-, installatie-,
onderhouds-, bewerkings- of beheersactiviteit-werkzaamheden aan het
netwerk verrichten onder het begrip. Inmiddels is de definitie van het
begrip telecommunicatiepartij aangepast, en vallen dergelijke partijen hier
niet meer onder. In plaats daarvan is ervoor gekozen het afsluiten van
overeenkomsten die het beheer duurzaam onderbrengen bij een derde te
onderwerpen aan toestemming (artikel 14a.15). Dit toestemmingsvereiste
geldt overigens alleen voor langdurige beheerssituaties en alleen voor
telecommunicatiepartijen die op zichzelf relevante invloed in de telecommunicatiesector hebben.
In een ander commentaar wordt gevraagd of onder «telecommunicatiepartij» ook bedrijven vallen die zich bezig houden met beveiliging van
digitale netwerken. Zoals gezegd, is de definitie van telecommunicatiepartij aangepast, maar kan het afsluiten van een overeenkomst die leidt
tot het verkrijgen van duurzame feitelijke beheersmacht over het netwerk
of de diensten van een telecommunicatiepartij met relevante invloed in de
telecommunicatiesector alleen met toestemming van de de Minister
doorgang hebben. Of er in het geval van beveiliging van digitale
netwerken sprake is van feitelijke beheersmacht wordt bepaald aan de
hand van de vraag of de beveiligingsovereenkomst de derde feitelijk in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

18

staat stelt om – als deze dat zou willen – het netwerk te laten uitvallen of
misbruiken.
Dezelfde respondent merkt op dat uit de toelichting lijkt te volgen dat
indien een van de omstandigheden van (het oude) artikel 14a.4 zich
voordoet, per definitie sprake is van voldoende grond voor een verbod op
verkrijging van overwegende zeggenschap. Dit is niet het geval. Ook al
doet een van de genoemde omstandigheden zich voor, dan nog zal er
sprake moeten zijn van relevante invloed in de telecommunicatiesector en
zal de Minister een oordeel moeten geven over de vraag of er omstandigheden in het concrete geval een zodanig risico vormen dat zij een verbod
rechtvaardigen. Mede naar aanleiding van deze opmerking is de opzet van
het wetsvoorstel aangepast waardoor een en ander duidelijker tot
uitdrukking komt.
Een partij pleit er voor om een lijst te publiceren en up-to-date te houden
met een overzicht van alle telecommunicatiepartijen die onder de werking
van de wet vallen. Dit voorstel wordt niet overgenomen. Het wetsvoorstel
richt zich tot investeerders die overwegende zeggenschap in een
telecommunicatiepartij houden of wensen te verkrijgen. Van sommige
telecommunicatiepartijen is het vanwege de omvang op voorhand wel
duidelijk dat een overname leidt tot relevante invloed, en dus getoetst zal
worden door de Minister. Maar deze invloed kan ook ontstaan door de
optelsom van een overname inclusief de andere telecommunicatiepartijen
waarin de investeerder overwegende zeggenschap houdt. Met andere
woorden de situatie kan zich voordoen dat een telecommunicatiepartij als
deze wordt overgenomen door partij A (die nog geen overwegende
zeggenschap heeft in andere telecommunicatiepartijen) niet onder het
wetsvoorstel valt, terwijl als deze telecommunicatiepartij wordt overgenomen door partij B (die al in diverse andere telecommunicatiepartijen
overwegende zeggenschap heeft) de overname wel getoetst wordt door
de Minister.
Verschillende partijen stellen vragen over de omstandigheden die de
Minister beziet om te bepalen of overwegende zeggenschap moet worden
verboden en vragen om een nadere duiding van deze omstandigheden.
Een partij stelt daarbij de vraag op basis van welk afwegingskader de
Minister bepaalt dat de invloedstructuur binnen een bedrijf onvoldoende
transparant is. Ook zijn er partijen die wijzen op het gevaar van willekeur
en rechtsonzekerheid ten gevolge van het open karakter van de bedoelde
omstandigheden. De in artikel 14a.4, tweede lid, opgesomde omstandigheden zijn inmiddels veranderd ten opzichte van de geconsulteerde tekst.
De omstandigheid, dat de invloedstructuur onvoldoende transparant is, is
daarbij komen te vervallen als zelfstandige weigeringsgrond. Naar de
mening van de regering bevat artikel 14a.4, tweede lid, nu een zoveel als
in abstracto mogelijk uitgewerkt kader waarbinnen het door de Minister te
nemen besluit om al dan niet over te gaan tot het verbieden van overwegende zeggenschap moet blijven. Bij het opleggen van een concreet
verbod zal de Minister het belang en de betekenis van de door hem
gehanteerde gronden nader (moeten) duiden. Een en ander hangt samen
met de omstandigheden van het geval en de alsdan geldende geo-politieke situatie. Een verdergaande concretisering van deze gronden is naar
de mening van de regering op wetsniveau dan ook niet goed denkbaar
juist omdat elke keer als zich een situatie voordoet waarbij de Minister een
beslissing moet nemen over de vraag of hij toepassing gaat geven aan
artikel 14a.4 de concrete omstandigheden van dat geval bezien en
beoordeeld moeten worden.
Een andere respondent vraagt zich af of het schorsen en mogelijk
terugdraaien van aandeelhouderschap de geëigende manier is om de
veiligheid van infrastructuur te waarborgen. Daarbij wordt opgemerkt dat
een telecommunicatienetwerk ook direct (dus zonder verwerving van
aandelen) kan worden overgenomen. Voor zover de overwegende
zeggenschap wordt verworven door aandeelhouderschap is het schorsen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

19

en terugdraaien van dit aandeelhouderschap naar de mening van de
regering effectief. In het geval er sprake is van verwerving van zeggenschap door (bijvoorbeeld) het kopen van het netwerk en het overnemen
van het personeel van een telecommunicatie-aanbieder door een
buitenlandse rechtspersoon is er sprake van een andere situatie en heeft
het terugdraaien van aandeelhouderschap geen effect. Voor een dergelijk
geval voorziet het wetsvoorstel bijvoorbeeld in de mogelijkheid om de
zeggenschap in het dan ontstane bijkantoor te verbieden.
Een partij is van mening dat uit het wetsvoorstel onvoldoende blijkt hoe
lang een eventuele schorsing van stemrechten kan duren. Deze maatregel
is bedoeld als een tijdelijke maatregel die niet langer moet duren dan
nodig is. Op deze maatregel volgt namelijk altijd een door de Minister
opgelegde verkoop van aandelen. Ingevolge artikel 14a.10, eerste lid, zal
de Minister voor deze verkoop een redelijke termijn vaststellen. Hoe lang
deze termijn in een concreet geval zal met name afhangen van de
verwachte verhandelbaarheid van de desbetreffende aandelen. Bij
beursgenoteerde ondernemingen is de verwachting dat deze termijn
relatief kort kan zijn. Zodra de zeggenschap is teruggebracht tot onder de
30% wordt de schorsing opgeheven.
Deze partij vraagt vervolgens nader toe te lichten wat de gevolgen zijn van
een schorsing van 30% van de stemmen op een algemene vergadering
voor de stemverhoudingen binnen de algemene vergadering en of dit tot
gevolg kan hebben dat een andere aandeelhouder ongewild de grens van
30% passeert. Een praktische consequentie van bedoelde schorsing is dat
de overgebleven aandeelhouders binnen de algemene vergadering meer
invloed krijgen. En het is inderdaad mogelijk dat hierdoor de machtsverhouding binnen de algemene aandeelhoudersvergadering verschuiven en
dat een partij die minder dan 30% van de aandelen bezit, toch overwegende zeggenschap heeft. Voor overwegende zeggenschap zijn het aantal
stemmen in de algemene vergadering doorslaggevend, en geschorste
leden hebben (op dat moment) geen stemrecht. Deze andere aandeelhouder zou hierdoor ook een verbod kunnen worden opgelegd, in het
(naar verwachting uitzonderlijke) geval dat ook diens zeggenschap een
bedreiging kan vormen voor het publiek belang. Overigens is deze
aandeelhouder niet meldingsplichtig in dit geval, aangezien deze niet
actief handelt om overwegende zeggenschap te verkrijgen (en dus ook
geen sprake is geweest van een voornemen daartoe).
Een respondent leidt uit het wetsvoorstel af dat investeringen niet zouden
kunnen plaatsvinden dan na voorafgaande instemming en wijst er op dat
dat schadelijk is voor de open Nederlandse economie. De regering wijst er
op dat het wetsvoorstel geen algemeen verbod bevat op het doen van
investeringen in Nederland zonder voorafgaande toestemming. In
principe zijn alle investeringen toegestaan, maar kan er ingegrepen
worden als het publiek belang bedreigd kan worden.
In een aantal commentaren wordt gevraagd waarom de telecommunicatiepartij zelf onderzoek zou moeten doen naar zijn aandeelhouder en op
welke manier aan die onderzoeksplicht vorm gegeven moet worden. Naar
de mening van de regering is de telecommunicatiepartij goed toegerust
om dit onderzoek te verrichten en beschikt deze in veel gevallen al over de
informatie waar het hier om gaat. Bovendien krijgt de telecommunicatiepartij op grond van artikel 14a.5 – waar nodig – extra bevoegdheden om
dit onderzoek te verrichten.
Een partij pleit er voor dat het wetsvoorstel naast regels die specifiek zijn
voor de telecommunicatie ook regels gaat omvatten die voor alle
(beursgenoteerde) ondernemingen gaan gelden. Meer in het bijzonder
denkt deze partij daarbij aan een wettelijk geregelde bedenktijd bij een
(vijandige) overname van een beursgenoteerde onderneming en de
mogelijkheid voor het bestuur of de raad van commissarissen van een
dergelijke onderneming om zonder medewerking van de aandeelhouders
aandelen uit te geven aan een beschermingsstichting. Het voorliggende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

20

wetsvoorstel beperkt zich tot de telecommunicatiesector. Dat is een
bewuste keuze. De in het wetsvoorstel opgenomen omstandigheden die
een verbod op het krijgen van overwegende zeggenschap mogelijk maken
zijn voor een groot deel specifiek voor de telecommunicatiesector. Dit
neemt niet weg dat, zoals al eerder naar buiten is gebracht, de regering
aanleiding ziet om ook een maatregel voor te stellen waarbij beursvennootschappen meer tijd en rust krijgen voor de inventarisatie en weging
van belangen van de onderneming en haar stakeholders in geval van een
overname of wezenlijke aanpassing van strategie voorgesteld door
aandeelhouders. Deze maatregel valt echter buiten het bestek van dit
wetsvoorstel dat zich, zoals gezegd, specifiek richt op de telecommunicatiesector, niet alleen beursvennootschappen betreft, en strekt ter
bescherming van het publiek belang als gedefinieerd in dit wetsvoorstel.
Een partij geeft aan het wetsvoorstel disproportioneel te vinden omdat
voor andere vitale sectoren geen wettelijke maatregelen worden getroffen
en voor de telecommunicatiesector wel. Nog afgezien van de vraag of het
hier een proportionaliteitskwestie betreft, wordt opgemerkt dat er
inderdaad naast de telecommunicatiesector andere vitale sectoren zijn.
Voor een deel groot deel van deze sectoren, zoals bijvoorbeeld de
chemiesector en de luchtvaartsector, vinden op dit moment nog ex-ante
analyses plaats om te bezien of specifieke maatregelen nodig zijn.
Verschillende respondenten werpen de vraag op of het wetsvoorstel wel
nodig is om de continuïteit van de dienstverlening te borgen. Zij wijzen
daarbij op met name de hoofdstukken 9 (Universele dienst), 11a (Continuïteit) en 14 (Buitengewone omstandigheden) van de wet. Deze zouden
voldoende waarborgen omvatten om leveringszekerheid te borgen.
Echter, ten aanzien van geopolitieke risico’s kunnen de hoofdstukken 9 en
11a niet voorkomen dat een kwaadwillende partij die overwegende
zeggenschap heeft verworven, de (dis)continuïteit van de dienstverlening
gebruikt om de overheid onder druk te zetten. Indien de op basis van
hoofdstuk 9 opgelegde leveringsplicht voor bepaalde basisdiensten niet
wordt nagekomen kan een boete worden uitgedeeld, maar dit zal een
partij met kwade intenties onvoldoende afschrikken. De mogelijkheden
om op basis van Hoofdstuk 11a in te grijpen gaan niet zo ver dat de
aanbieder belet kan worden om bepaalde dienstverlening te staken. In het
geval dat verstoring van de continuïteit leidt tot zeer ernstige maatschappelijke ontwrichting, zogeheten buitengewone omstandigheden, kan de
Minister op basis van artikel 14.2 en 14.4 van de wet een telecomaanbieder aanwijzingen geven. Ook hier geldt dat de effectiviteit van
dergelijke aanwijzingen beperkt kan zijn bij een partij met kwade intenties.
Een partij wijst er op dat er maar in een zeer beperkt aantal landen binnen
de Europese Unie wetgeving bestaat die het mogelijk maakt in te grijpen
in overnames en stelt dat daar voor een wezenlijk andere aanpak gekozen
is dan in de Nederlandse situatie. Er wordt daarom gepleit voor een
regeling op Europees niveau om risico’s voor het Nederlandse investeringsklimaat te voorkomen. Voor zover dezerzijds bekend kennen meer
landen binnen de Europese Unie dan de door deze respondent genoemde
landen wetgeving waarmee vanuit het publiek belang kan worden
ingegrepen bij ongewenste overnames, onder andere Duitsland en
Verenigd Koninkrijk. Een verschil met de hierbovenbedoelde wetgeving in
andere landen is dat, juist omwille van de rechtszekerheid, in dit
wetsvoorstel is gekozen voor meer uitwerking van de omstandigheden
onder welke een verbod op het verkrijgen of houden van overwegende
zeggenschap kan worden opgelegd. Als het gaat om een regeling op
Europees niveau is van belang dat de Europese Commissie op
13 september 2017 een voorstel heeft gedaan voor een verordening voor
het toetsen van buitenlandse investeringen. Het voorstel behelst een
samenwerkingsmechanisme en procedure-afspraken tussen lidstaten voor
het toetsen van buitenlandse (directe) investeringen in de EU op grond
van de nationale veiligheid en openbare orde. In het voorstel wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

21

bevestigd dat het toetsen van overnames aan de nationale veiligheid en
openbare orde een nationale aangelegenheid is. Lidstaten zijn vrij om hier
eigen voorzieningen voor te treffen.
Verschillende respondenten hebben vragen bij het feit dat op meerdere
plekken in het wetsvoorstel de mogelijkheid is opgenomen om bij
algemene maatregel van bestuur nadere voorschriften te geven. Zij
pleiten voor een meer uitputtende regeling op wetsniveau. In het
wetsvoorstel is er voor gekozen om zo veel mogelijk normen op
wetsniveau op te nemen, maar het is gelet op de materie die er in wordt
geregeld, niet altijd mogelijk om helemaal af te zien van de mogelijkheid
tot nadere regelgeving. Naar aanleiding van de ontvangen reacties is wel
nog eens kritisch bezien of er toch mogelijkheden zijn om op bepaalde
punten af te zien van de mogelijkheid tot het maken van nadere regelgeving. Dat heeft er toe geleid dat de mogelijkheid om bij algemene
maatregel van bestuur regels te stellen over de omstandigheden die de
Minister beziet om te beoordelen of er sprake is van een bedreiging van
het publiek belang, is geschrapt (artikel 14a.4, onder h (oud)).
Een andere respondent pleit er voor het wetsvoorstel alleen van
toepassing te laten zijn op overnemende partijen die statutair gevestigd
zijn buiten de Europese Unie. Dit voorstel is niet overgenomen. Dat zou
namelijk betekenen dat een ongewenste partij die reeds in de Europese
Unie gevestigd is, niet kan worden belet overwegende zeggenschap in
een Nederlandse telecommunicatiepartij te verwerven, indien het
verkrijgen van die overwegende zeggenschap het publiek belang zou
bedreigen.
In een aantal commentaren wordt voorgesteld het in het wetsvoorstel
opgenomen criterium van 30% te wijzigen in 50%. Zo wordt aangevoerd
dat er situaties denkbaar zijn waarin een percentage 30% niet leidt tot een
machtspositie binnen de rechtspersoon. Het door deze partij opgemerkte
kan onder omstandigheden juist zijn maar in de regel zal een partij die
30% van de stemrechten in de algemene vergadering van een rechtspersoon bezit een dominante rol in de besluitvorming spelen en daarmee
kan er sprake zijn van bedreiging van het publiek belang. Vandaar dat
voor dit percentage is gekozen. Mocht echter zich een situatie voordoen
dat een partij overwegende zeggenschap heeft in de zin van artikel 14a.3
onder a, en hij in de praktijk nauwelijks invloed heeft, bijvoorbeeld als de
andere aandeelhouder 70% van de aandelen bezit, dan zal de Minister in
dit geval niet snel tot de conclusie komen dat, gelet op genoemde
stemverhoudingen, het publiek belang bedreigd kan worden. Mochten
deze stemverhoudingen in de toekomst zo wijzigen dat met 30% van de
aandelen wel sprake kan zijn van een bedreiging van het publiek belang,
dan is het op grond van artikel 14a.4, eerste lid, tweede volzin, mogelijk
om alsnog over te gaan tot het opleggen van een verbod.
Een aantal respondenten spreekt er zijn zorgen over uit dat bij de
eventuele toepassing van het in de geconsulteerde versie van artikel 14a.4
genoemde grond «de houder of beoogde verkrijger heeft geen goede
staat van dienst inzake beveiliging van communicatie dan wel de
continuïteit van dienstverlening en de naleving van wettelijke voorschriften ten aanzien hiervan» in een concreet geval ook aspecten als
werkgelegenheid en andere economische aspecten een rol spelen. Het
criterium dat een verkrijger geen goede staat van dienst heeft inzake de
continuïteit van dienstverlening leidde daarbij tot vragen. In antwoord
hierop wordt benadrukt dat werkgelegenheidsaspecten in het
wetsvoorstel niet zijn geïdentificeerd als een door het wetsvoorstel te
beschermen belang. Ook andere economische aspecten zoals bijvoorbeeld het zelfstandig voortbestaan van een bepaalde onderneming spelen
In de aangepaste tekst van artikel 14a.4, tweede lid, onder c, is duidelijker
tot uitdrukking gebracht dat (in dit verband) alleen sprake kan zijn van een
bedreiging van het publiek belang als de overnemende partij een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

22

zodanige staat van dienst heeft dat hierdoor het risico op misbruik of
opzettelijke uitval aanzienlijk wordt vergroot.
Voorts merkt deze respondent op dat er behoefte bestaat aan een
bepaling die regelt dat de Minister de betrokken partij (vooraf) op de
hoogte stelt van zijn vermoeden dat er sprake is van ongewenste
zeggenschap in de betrokken partij. Omdat het hier potentieel vertrouwelijke en koersgevoelige informatie betreft is hier niet voor gekozen.
Tenslotte spreekt deze partij de wens uit geconsulteerd te worden over de
nog vast te stellen algemene maatregelen van bestuur. Voorgenomen
regelgeving wordt in de regel via internet geconsulteerd, daar zal bij deze
algemene maatregelen van bestuur niet van worden afgeweken.
Een partij stelt naar aanleiding van het voorgestelde artikel 14a.4, vierde
lid (nu derde lid), de vraag waarom voor bepaalde in een algemene
maatregel van bestuur nader te regelen gevolgen is gekozen. Deze
gevolgen waren in de consultatieversie van het wetsvoorstel als
voornemen in een voetnoot omschreven. In een later stadium van het
wetgevingsproces zal deze algemene maatregel van bestuur worden
opgesteld en op dat moment zal voor de in die maatregel opgenomen
criteria een verantwoording worden gegeven. In algemene zin kan
hierover gezegd worden dat bij de in de voetnoot genoemde grenzen
sprake is van een zodanige invloed in het aanbod in een bepaalde markt
dat bij uitval of verstoring de openbare orde in gevaar komt. Deze
algemene maatregel van bestuur zal geconsulteerd worden.
Deze respondent heeft ook de vraag welke type bedrijven begrepen zullen
worden onder de algemene maatregel van bestuur die gemaakt kan
worden om het begrip telecommunicatiepartij (nader) te omschrijven. Op
dit moment is er nog geen concreet voornemen tot het bij algemene
maatregel van bestuur aanvullen van de categorieën netwerken of
diensten die onder dit begrip vallen. In het algemeen kan worden
opgemerkt dat het zal gaan om partijen die nodig zijn voor het technisch
functioneren van de telefoondienst en/of het internet. Het gaat niet om
partijen die inhoudsdiensten leveren. In de wet is een aantal aanbieders
reeds als telecommunicatiepartij aangeduid, maar er kan niet worden
uitgesloten dat er in de toekomst nog andere dan de reeds genoemde
partijen als telecommunicatiepartij zullen moeten worden aangewezen.
Een respondent vraagt naar de reden waarom er in het wetsvoorstel een
begripsomschrijving van telecommunicatiepartij wordt gehanteerd die
nieuw is ten opzichte van andere begripsomschrijvingen in de wet. Hier is
gekozen voor bedoelde begripsomschrijving omdat het in het voorgestelde hoofdstuk 14a van de wet gaat om alle partijen die nodig zijn voor
het technisch functioneren van de telefoondienst en/of het internet. Dat is
een bredere groep dan de aanbieders van elektronische communicatiediensten en/of -netwerken waarop veel van de andere bepalingen van de
wet zien. Immers, voor het functioneren van het internet zijn ook
internetknooppunten, aanbieders van hostingdiensten enz. van belang.
Naar aanleiding van deze opmerking is in het wetsvoorstel een begripsomschrijving van internetknooppunt opgenomen. Overigens is het begrip
vertrouwensdienst een reeds op andere plaatsen in de wet gebruikt
begrip. Het is overgenomen uit de zogenaamde EIDAS-verordening (Vo
910/2014). Het pleidooi van deze partij om af te zien van genoemde
begripsomschrijvingen in dit wetsvoorstel wordt dan ook niet gevolgd.
Het is deze respondent niet duidelijk hoe relevante invloed in het (oude)
artikel 14a.3 en de omstandigheden genoemd in het (oude) artikel 14a.4
zich tot elkaar verhouden. Naar aanleiding van meerdere commentaren op
dit punt is in het nieuwe artikel 14a.4, tweede lid, duidelijker tot uiting
gebracht dat er alleen sprake kan zijn van een bedreiging van het publiek
belang, indien tegelijkertijd zowel sprake is van relevante invloed in de
telecommunicatiesector als bedoeld in artikel 14a.4, derde lid als van een
of meer van de in artikel 14a.4, tweede lid, genoemde omstandigheden
met betrekking tot de houder of beoogd verkrijger.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

23

Een respondent vraagt hoe het wetsvoorstel zich verhoudt tot Europees
beleid dat in ontwikkeling is (http://www.reuters.com/article/us-eu-tradeidUSKBN16H1DZ). Het is de regering niet duidelijk naar welk stuk Reuters
refereert. Wel heeft de Europese Commissie op 10 mei 2017 een reflectiepaper Harnessing Globalisation gepubliceerd. Hierin uit zij haar zorgen
over buitenlandse investeerders, met name staatsbedrijven, die uit
strategische overwegingen belangrijke Europese technologische bedrijven
overnemen. EU-investeerders hebben vaak niet dezelfde rechten om te
investeren in het land waaruit die investeringen afkomstig zijn. Deze zaken
moeten volgens de Europese Commissie zorgvuldig worden onderzocht
en passend worden aangepakt. Dit sluit aan bij de Digitale Interne Markt
Strategie van 10 mei 2017.
Daarnaast heeft de Europese Commissie op 13 september 2017 een
voorstel gedaan voor een verordening voor het toetsen van buitenlandse
investeringen. Met het Europese voorstel beoogt de Commissie op grond
van haar handelspolitieke bevoegdheid een nieuw EU-raamwerk op te
zetten voor de (nationale) toetsing van buitenlandse overnames op grond
van de nationale veiligheid en openbare orde. In de inleiding bij de
conceptverordening stelt de Commissie dat EU open is voor investeringen, maar dat er zorgen zijn over niet-markt gedreven investeringen en
risico’s voor strategische technologieën, infrastructuur, grondstoffen of
gevoelige informatie.
Het voorstel behelst een samenwerkingsmechanisme tussen lidstaten
voor het toetsen van buitenlandse (directe) investeringen in de EU op
grond van de nationale veiligheid en openbare orde. Het stelt echter dat
het aan lidstaten zelf is om te beslissen over het al dan niet toetsen van
buitenlandse investeringen.
Verschillende partijen hebben vragen bij de verplichtingen die het
wetsvoorstel oplegt aan een telecommunicatiepartij indien verkrijging van
overwegende zeggenschap door een ongewenste partij aanstaande is of
reeds heeft plaatsgevonden. Zij wijzen daarbij op artikel 14a.5, eerste lid,
waarin is geregeld dat op verzoek van de Minister een onderzoek moet
worden ingesteld naar de identiteit van een houder van overwegende
zeggenschap, en waarin is bepaald dat alle schakels in de bewaarketen
van aandelen, waaronder instellingen in het buitenland, medewerking
moeten verlenen aan dit onderzoek, eventueel onder dwang van een
uitspraak door de rechter. Er wordt gevraagd nader toe te lichten hoe deze
onderzoeksplicht, ook gelet op de extraterritoriale werking van deze
regeling, in de praktijk wordt afgedwongen.
In artikel 14.a.5, derde tot en met vijfde lid, is een systeem opgenomen
voor het op verzoek van de beursgenoteerde telecommunicatiepartij laten
identificeren van aandeelhouders. Dit systeem komt grotendeels overeen
met de procedures en methoden voorzien in artikel 49a en verder van de
Wet giraal effectenverkeer. In het giraal effectenverkeer brengt een
uitgevende instelling (de beursgenoteerde telecommunicatiepartij) de
effecten onder in het girodepot van een centraal instituut die vervolgens
deze effecten weer via de bewaarketen in het effectenverkeer verspreidt.
De uitgevende instelling maakt gebruik van de diensten van een centraal
instituut om informatie te verstrekken aan en te verwerven over aandeelhouders voorafgaand aan een algemene vergadering. Artikel 49b, eerste
lid, van de Wet giraal effectenverkeer regelt de mogelijkheid voor de
uitgevende instelling om identificatieverzoeken te doen aan een centraal
instituut over de daarbij aangesloten instellingen, aan een aangesloten
instelling of andere intermediair over de deelgenoten in een door hem
gehouden verzameldepot, aan een instelling in het buitenland van wie de
uitgevende instelling weet of redelijkerwijs mag vermoeden dat deze een
verzameldepot houdt met effecten van de uitgevende instelling over haar
cliënten en aan de bewaarder van een beleggingsinstelling over de
identiteit van de beheerder van deze instelling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

24

Het identificatieregime zoals geregeld in de Wet giraal effectenverkeer en
het identificatieregime regime zoals geregeld in dit wetsvoorstel voor wat
betreft beursgenoteerde ondernemingen steunt feitelijk qua effectiviteit
op de bestaande juridische en technische infrastructuur en praktijk van de
financiële instellingen in de bewaarketen van het effectenverkeer. Deze
professionele partijen hebben technische systemen ontwikkeld waarmee
zij in staat zijn om financiële transacties te monitoren en na te gaan wie de
tegenpartij van deze transacties in de bewaarketen is. Deze systemen
worden juridisch geschraagd door overeenkomsten en deelnemersreglementen waarmee klanten en aangesloten partijen zich verbinden op
verplichtingen die op de financiële instelling met wie zij een contract
aangaan te effectueren en verder door te geven in de bewaarketen. In feite
is er sprake van een ketting van verplichtingen die zien op het efficiënt en
effectief laten functioneren van de bewaarketen, waarbij de financiële
partijen een gedeeld belang hebben om mee te werken aan het identificeren van bijvoorbeeld aandeelhouders en deze zo nodig uit te sluiten van
het financiële systeem. Werken partijen niet of onvoldoende mee, dan kan
dit tot gevolg hebben dat zij toegang verliezen tot cruciale relevante
marktpartijen zoals een central securities depository als Euroclear
Nederland of de Bank Mellon in New York of bij dergelijke partijen
aangesloten financiële instellingen.
Het systeem is ook van belang voor de sanctieregimes die op het niveau
van de Verenigde Naties, de EU of op het niveau van individuele staten
worden afgekondigd jegens landen, ondernemingen, niet-statelijke
entiteiten en natuurlijke personen. In het kader van deze sancties is het in
sommige gevallen verboden om financiële transacties aan te gaan (of
deze te faciliteren) met deze partijen. Deze sancties kunnen zien op directe
investeringen in de vorm van het nemen van aandelenbelangen in
bepaalde bedrijven, het bevriezen van aandelenbelangen, het opschorten
van betalingen etc. Een voorbeeld hiervan zijn de verplichtingen
neergelegd in de artikelen 13, 14 en 15 van Verordening (EU) nr. 36/2012
van de Raad van 18 januari 2012 betreffende beperkende maatregelen in
het licht van de situatie in Syrië en tot intrekking van Verordening (EU) nr.
442/2011. Niet naleving van deze sancties kan leiden tot fors reputatieverlies, verlies van markttoegang tot relevante jurisdicties zoals de
Verenigde Staten en strafrechtelijke vervolging. Een bekend voorbeeld
van het risico dat dan gelopen wordt is de schikking die de Franse bank
BNP Parisbas trof met de autoriteiten van de Verenigde Staten om een
strafvervolging en verlies van de bankvergunning te voorkomen wegens
het negeren en ontduiken van de sancties van de Verenigde Staten jegens
de Islamitische Republiek Iran.
Bij de toepassing van een identificatieverzoek overeenkomstig de Wet
giraal effectenverkeer of overeenkomstig dit wetsvoorstel wordt in de kern
gebruik gemaakt van dit technische en juridische systeem dat door
partijen in de bewaarketen is ontwikkeld. Bij de ontwikkeling van het
wetsvoorstel Uitvoeringswet Verdrag van Almelo (niet ingediend, maar
wel gepubliceerd in Staatscourant 2017, nr. 32226), is met enkele beurzen
(Euronext Amsterdam, Deutsche Börse en LSE) en zogeheten central
securities depositories zoals Euroclear Nederland (een centraal instituut
als gedefinieerd in de Wet giraal effectenverkeer) en Clearstream Bank
Frankfurt geverifieerd of het identificatieregime en het regime van
schorsing van aandeelhoudersrechten en vervreemding van aandelen
zoals neergelegd in dat wetsvoorstel (vergelijkbaar met dit wetsvoorstel)
effectief en uitvoerbaar was. Hierop is door deze instellingen bevestigend
geantwoord. Ook is met relevante experts uit het bankwezen geverifieerd
dat verificaties van identiteiten van aandeelhouders overeenkomstig de
Wet giraal effectenverkeer daadwerkelijk door marktpartijen worden
verricht en positieve resultaten boeken.
Verschillende partijen stellen aan de orde dat de regeling zoals voorzien in
de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet niet voorzien in soortgelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

25

voorzieningen als in dit wetsvoorstel en pleiten voor een dergelijke
regeling. Dat pleidooi wordt niet overgenomen. Ten eerste gaat het hier
om een sector die anders gereguleerd is dan de volledig geprivatiseerde
en geliberaliseerde telecomsector. Daarnaast is het regime zoals voorzien
in artikel 86f van de Elektriciteitswet 1998 en in artikel 66e van de Gaswet
toegespitst op het melden en indien noodzakelijk beoordelen en aan
voorwaarden onderwerpen van het verkrijgen van zeggenschap over
elektriciteitscentrales en LNG-installaties of -bedrijven. Een dergelijk
onderscheid tussen transport, levering en (grootschalige) productie is in
de telecomsector niet te maken.
Een partij wijst op hetgeen in artikel 5:73 van de Wft is geregeld, en
constateert dat daar voor een andere invulling van bevoegdheden is
gekozen dat in het wetsvoorstel. De in dat artikel opgesomde bevoegdheden zijn sancties die kunnen worden opgelegd op een wetsovertreding
van een wettelijke verplichting, namelijk het uitbrengen van het wettelijk
verplichte overnamebod. In onderhavig wetsvoorstel kan een investeerder
volstrekt rechtmatig overwegende zeggenschap in de beursgenoteerde
telecommunicatiepartij verwerven en kan er toch sprake zijn van een
situatie waardoor het publiek belang kan worden bedreigd. De Minister
legt dan een verbod op. Het verbod is dus geen sanctie, maar een
maatregel gericht op het voorkomen of beperken van de risico’s voor het
publiek belang. Voor zover de opmerking gericht is op artikel 5:73, derde
lid, Wft wordt opgemerkt dat onderhavig wetsvoorstel een vergelijkbare
bevoegdheid toekent aan de Minister van Economische Zaken en Klimaat
(zie artikel 14a.10), maar deze vervolgens aanvult met een nadere regeling
op welke wijze het terugbrengen van een aandelenbelang feitelijk kan
worden afgedwongen als geen gehoor wordt gegeven aan het besluit van
de Minister. In artikel 5:73, derde lid, Wft wordt uitgegaan van
medewerking door diegene die de overwegende zeggenschap heeft
verworven. Als diegene geen medewerking verleent, kan de Ondernemingskamer teruggrijpen op de bevoegdheden om maatregelen van
tijdelijke aard op te leggen overeenkomstig artikel 5:73, tweede lid, Wft.
Voor beursgenoteerde telecommunicatiepartijen voorziet onderhavig
wetsvoorstel in een oplossing met een permanent karakter in geval
niet-nakoming van een last tot gedwongen verkoop.
Een partij heeft kritiek op het feit dat de toetsende rol in het kader van het
verkrijgen van overwegende zeggenschap exclusief belegd wordt bij de
Minister van Economische Zaken en Klimaat. Deze partij wijst daarbij op
de Verenigde Staten. Daar is de toetsende rol, zo geeft deze partij aan,
belegd bij het CFIUS (The Committee on Foreign Investement in the
United States) en komt de Amerikaanse president, aldus deze partij, pas in
beeld als er door het CFIUS geen overeenstemming kan worden bereikt
over de voorwaarden van het overnamebod. Deze partij vindt dat het
Amerikaanse model ook in de overwegingen om te komen tot wetgeving
zou moeten worden meegenomen.
Het CFIUS is een adviesorgaan van de Amerikaanse President samengesteld uit vertegenwoordigers van diverse ministeries. Anders dan de
reagerende partij lijkt te veronderstellen heeft het CFIUS geen officiële
bevoegdheid om een overname te verbieden of daaraan voorwaarden te
stellen. Deze bevoegdheid komt exclusief toe aan Amerikaanse president.
Op dit punt verschilt de Amerikaanse regime niet wezenlijk van het hier
voor Nederland voorgestelde regime waar de bevoegdheid om het
verkrijgen van overwegende zeggenschap exclusief wordt toegekend aan
de Minister van Economische Zaken en Klimaat. Omdat het wetsvoorstel
beoogt regels te stellen aan het verkrijgen of houden van overwegende
zeggenschap in een telecommunicatiepartij met het oog op het
beschermen van het publiek belang is het logisch dat de Minister van
Economische Zaken en Klimaat het bestuursorgaan is waaraan deze
bevoegdheden worden toegekend. Het is wel juist dat het in de praktijk
voorkomt dat het CFIUS, terwijl ze onderzoek doet naar een overname, in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

26

gesprek komt met de overnemende partij en het bedrijf waarop de
overname ziet. Daarbij komt het voor dat er afspraken worden gemaakt
die een (potentiële) bedreiging van het (Amerikaanse) publieke belang
voorkomen en dus de Amerikaanse president niet overgaat tot een
verbod. Deze gang van zaken zou zich ook in Nederland kunnen voordoen.
Bij een voorgenomen overname die leidt tot overwegende zeggenschap in
een telecommunicatiepartij kan de investeerder in contact treden met het
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat om te bezien of mogelijke
bezwaren op voorhand kunnen worden weggenomen. Ook op dit punt
hoeft derhalve de Nederlandse situatie niet veel te verschillen van de
Amerikaanse.
6. Regeldruk
Het wetsvoorstel brengt beperkte administratieve lasten met zich mee
voor het (telecom)bedrijfsleven. Een voornemen om overwegende
zeggenschap te verkrijgen in een telecommunicatiepartij moet worden
gemeld indien daardoor relevante invloed in de telecommunicatiesector
ontstaat, hiervoor zal een meldingsformulier worden opgesteld. Indien de
Minister naar aanleiding van de melding nadere informatie nodig heeft
om te kunnen beoordelen of het publiek belang kan worden bedreigd zal
deze informatie ook moeten worden aangeleverd. De kosten die voortvloeien uit deze meldplicht zullen per situatie en per partij variëren. Het is
de verwachting dat het aantal overnames dat de Minister zal moeten
toetsen beperkt zal zijn (circa 1–2 per jaar). De kosten zullen hoofdzakelijk
bestaan uit kosten voor in- en externe (juridische) advisering, en worden
ingeschat op circa. € 30.000 per geval.
Hierbij kan opgemerkt worden dat overnames in het bedrijfsleven, vooral
als het gaat om grote transacties, vaak omvangrijke trajecten zijn waarbij
adviseurs vanuit verschillende specialismen (juristen, accountants,
fiscalisten) worden betrokken. De wetgeving waar het hier om gaat zal
naar verwachting een plaats krijgen in de juridische overname-adviespraktijk.
Daarnaast brengt het wetsvoorstel administratieve lasten met zich mee
voor de contractpartijen die toestemming van de Minister nodig hebben
voor het afsluiten, verlengen of vernieuwen van een overeenkomst die er
toe leidt dat een derde duurzame beheersmacht verkrijgt. Het is de
verwachting dat het aantal duurzame beheersovereenkomsten met
telecommunicatiepartijen wiens netwerk of dienstverlening een dermate
omvang of belang hebben dat zij onder de reikwijdte van artikel 14a.15
vallen, beperkt zal zijn (circa 1 per 5 jaar). De kosten die hiermee gemoeid
zijn worden geschat op € 30.000 per geval.
Tot slot kunnen er kosten voor de betrokken telecommunicatiepartij
ontstaan indien de Minister een verzoek doet als bedoeld in artikel 14a.5:
de betrokken partij zal dan onderzoek moeten doen naar de identiteit van
de aandeelhouders. Het is de verwachting dat de Minister slechts in
zeldzame gevallen gebruik zal hoeven maken van deze bevoegdheid (circa
1 keer per 5 jaar). De kosten worden geschat op € 12.500 per geval. Indien
de Minister een verbod met gedwongen verkoop oplegt, en de verboden
overwegende zeggenschap niet op tijd door de houder zelf wordt
teruggebracht, is de betrokken telecommunicatiepartij verplicht de
zeggenschap op naam en voor rekening van de aandeelhouder terug te
brengen. De kosten die de betrokken partij in dit verband maakt worden
met andere woorden gedekt door de opbrengsten van de aandelenverkoop namens de verboden aandeelhouder.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

27

7. Uitvoering
De Minister van Economische Zaken en Klimaat geeft zelf uitvoering aan
hoofdstuk 14a van de Telecommunicatiewet. Er wordt een meldpunt
ingericht, waar de meldingen van voorgenomen verkrijgingen van
overwegende zeggenschap in behandeling zullen worden genomen. Om
te beoordelen of overwegende zeggenschap het publiek belang kan
bedreigen, zal de Minister onderzoek moeten doen naar de partij die
zeggenschap verkrijgt. Meestal zal het gaan om een rechtspersoon die
vaak op zijn beurt weer deel uitmaakt van een groep. De Minister zal dus
in kaart moeten brengen welke krachten er achter de rechtspersoon zitten
en bij wie de uiteindelijke zeggenschap berust. De informatie die de de
beoogd verkrijger verstrekt bij de melding vormt hierbij de basis, maar de
verstrekte informatie kan worden gecontroleerd bij commerciële partijen
zoals groothandelsbanken, consultants en financiële adviseurs. Voor zover
daarin wordt voorzien in de nadere regelgeving op grond van de Wet op
de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017 kan een verzoek om naslag
worden gericht aan de voor de veiligheidsdiensten verantwoordelijke
Ministers om eventueel bij de diensten aanwezige informatie te
verstrekken.
De Minister zal daarnaast veranderingen in zeggenschapsverhoudingen in
telecommunicatiepartijen monitoren om te kunnen beoordelen of een uit
het oogpunt van het publiek belang ongewenste partij daarbij overwegende zeggenschap verwerft. Hierbij maakt de Minister gebruik van de
contacten met de relevante partijen in de telecommunicatiesector en de
verslaggeving over op handen zijnde overnames in de (vak)media. Zeker
wanneer er twijfels zijn over de intenties van een potentiële houder van
overwegende zeggenschap zal dit aanleiding geven voor bestuurders of
werknemers van deze telecommunicatiepartijen om in gesprek te treden
met de Minister. Dergelijke overnames zullen ook in een vroeg stadium
kunnen rekenen op de nodige aandacht van telecomjournalisten. In
aanvulling daarop zal de Minister gebruik maken van de meldingen op
grond van artikel 34 van de Mededingingswet, die op de website van de
ACM worden gepubliceerd en de mededelingen met betrekking tot deze
aanbieders die AFM ontvangt op grond van artikel 5:49, eerste lid, van de
Wet op het financieel toezicht indien deze betrekking hebben op
meldingen als bedoeld in artikel 5:38, 5:39, 5:40 of 5:43 van de Wet op het
financieel toezicht. Op grond van de Wet op het financieel toezicht gelden
diverse meldplichten. Zo moet, bijvoorbeeld, een ieder die de beschikking
krijgt of verliest over aandelen waardoor hij een bepaalde drempel6
bereikt, onderschrijdt of overschrijdt dit melden aan Autoriteit Financiële
Markten (AFM). Ook moet, bijvoorbeeld, in het geval door een wijziging in
het (geplaatste) kapitaal van een vennootschap het percentage van het
kapitaal of de stemmen waarover iemand beschikt een bepaalde
drempelwaarde bereikt, overschrijdt dan wel onderschrijdt, dit door
degene die over het kapitaal of de stemmen beschikt worden gemeld aan
de AFM. De AFM doet op zijn beurt mededeling van deze meldingen aan
de vennootschap. De Minister kan gebruikmaken van de publicatie van
deze meldingen op de website van AFM om goed inzicht te houden in de
ontwikkelingen in de zeggenschapsverhoudingen met betrekking tot
beursgenoteerde telecommunicatiepartijen.
8. Gevolgen voor de rechterlijke macht
Uit de artikelen 7 en 11 van bijlage 2 bij de Algemene wet bestuursrecht
volgt dat tegen een besluit van de Minister op grond van hoofdstuk 14a
van de Telecommunicatiewet beroep kan worden ingesteld bij de
6

De door de Wft gebruikte drempelwaarden liggen bij 3, 5, 20, 25, 20, 25, 30, 40, 50, 60, 75 en 95
procent.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

28

rechtbank Rotterdam en dat hoger beroep plaatsvindt bij het College van
Beroep voor het bedrijfsleven. De rechtbank Rotterdam beschikt over
gespecialiseerde telecomrechters. De verwachting is dat er zelden zal
moeten worden overgegaan tot een verbod op grond van artikel 14a.4, of
een boete wegens niet tijdig melden van een voorgenomen verkrijging
van overwegende zeggenschap. De verwachting is daarom dat er zelden
een zaak met betrekking tot hoofdstuk 14a voor de rechter zal komen.
II. ARTIKELEN
Artikel 14a.1
Aandeel
Door de verwijzing naar artikel 5:33, eerste lid, onderdeel b, van de Wet op
het financieel toezicht is de reikwijdte van het begrip aandeel bepaald.
Daaronder wordt niet alleen een aandeel in traditionele zin van artikel 79,
eerste lid, van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek begrepen, maar ook
andere waardebewijzen die een recht op of invloed in de telecommunicatiepartij vertegenwoordigen, ongeacht of dit een beursgenoteerde of
niet-beursgenoteerde onderneming betreft. Onder het begrip vallen
eveneens een certificaat van een aandeel of een daarmee gelijk te stellen
verhandelbaar waardebewijs en een optie of een ander verhandelbaar
waardebewijs waarmee een aandeel of een certificaat of daarmee te
vergelijken waardebewijs kan worden verworven.
Aandelenbelang
Een definitie van het begrip aandelenbelang is opgenomen met het oog
op het bepaalde in de artikelen 14a.7 tot en met 14a.13. Het gaat hier om
een bepaalde hoeveelheid aandelen in een telecommunicatiepartij.
Betrokken partij
Een betrokken partij is de telecommunicatiepartij waarin krachtens een
verbod op grond van artikel 14a.4, de betreffende beoogd verkrijger of
houder geen overwegende zeggenschap mag verkrijgen of houden.
Beursgenoteerde telecommunicatiepartij
Onder beursgenoteerde telecommunicatiepartij wordt verstaan een
telecommunicatiepartij waarvan de aandelen zijn toegelaten op een
gereglementeerde markt als bedoeld in artikel 1:1 van de Wet op het
financieel toezicht.
Beursgenoteerde betrokken partij
Onder beursgenoteerde betrokken partij wordt verstaan een betrokken
partij waarvan de aandelen zijn toegelaten op een gereglementeerde
markt als bedoeld in artikel 1:1 van de Wet op het financieel toezicht.
Bewaarder van een beleggingsinstelling
Het begrip bewaarder van een beleggingsinstelling is in het wetsvoorstel
gedefinieerd als entiteit met als statutaire doelstelling het houden van de
juridische eigendom al dan niet tezamen met het bewaren en administreren van de effecten van een beleggingsfonds of een fonds voor
collectieve beleggingen in effecten. Deze definitie sluit aan bij de
materiële omschrijving van de bewaarder zoals omschreven in artikel
4:37j en artikel 4:44 van de Wet op het financieel toezicht. Er is niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

29

gekozen om enkel aan te sluiten bij het begrip bewaarder van een
beleggingsinstelling zoals toegepast in artikel 49b, eerste lid, onderdeel d,
van de Wet giraal effectenverkeer. De in het wetsvoorstel gebruikte
definitie houdt rekening met de rol van de bewaarder bij een icbe zoals
gedefinieerd in artikel 1:1 van de Wet op het financieel toezicht en met de
mogelijkheid dat de bewaarder niet ook het juridisch eigendom van de
effecten houdt.
In tegenstelling tot een centraal instituut, een buitenlandse instelling met
een functie vergelijkbaar met die van een centraal instituut, een aangesloten instelling, intermediair, of instelling in het buitenland is de
bewaarder van een beleggingsinstelling de juridisch eigenaar van de
aandelen van de uitgevende instelling. Bij een onderzoek naar de identiteit
van aandeelhouders op grond van artikel 14a.5 van dit wetsvoorstel kan
de bewaarder formeel worden geïdentificeerd als aandeelhouder. De
bewaarder is echter niet de entiteit die de feitelijke beslissingen neemt
over het stemgedrag en de omgang met het aandeelhouderschap in de
telecommunicatiepartij: dat is de beheerder van de beleggingsinstelling
(zie artikel 4:37f en artikel 5:45, zevende lid, van de Wet op het financieel
toezicht).
Centraal instituut
Het giraal effectenverkeer zoals geregeld in de Wet giraal effectenverkeer
en zoals dat plaatsvindt op gereglementeerde markten zoals Euronext
Amsterdam, is een vorm van handel in aandelen die niet meer via fysieke
levering van aandelen aan toonder of op naam plaatsvindt, maar door het
aanhouden en wijzigen van de tenaamstelling van tegoeden op speciaal
daarvoor bestemde rekeningen. Het gaat hier om effectenrekeningen. In
de Wet giraal effectenverkeer zijn enkele typen effectenrekeningen
gedefinieerd gelet op de specifieke functie van enkele van deze
rekeningen. In dit wetvoorstel wordt bij deze definities aangesloten en
voor zover noodzakelijk daarop voortgebouwd. Daarnaast worden in de
Wet giraal effectenverkeer en daarmee ook in dit wetsvoorstel diverse
actoren expliciet benoemd en gedefinieerd die een rol vervullen in het
giraal effectenverkeer en specifieke effectenrekeningen beheren.
Het giraal effectenverkeer kent als startpunt een centraal instituut. Volgens
artikel 1 van de Wet giraal effectenverkeer is een centraal instituut door de
Minister van Financiën aangewezen. In Nederland is Euroclear Nederland
tot op heden het enige centraal instituut. Een centraal instituut kan
volgens artikel 34, eerste lid, van de Wet giraal effectenverkeer girodepots
houden en is volgens artikel 36, eerste lid, van de Wet giraal effectenverkeer belast met het beheer van deze girodepots. Een girodepot omvat
het totaal van alle effecten van een uitgevende instelling waarvan de
aandelen zijn toegelaten op de gereglementeerde markt. Ingeval de
aandelen van een telecommunicatiepartij zijn toegelaten tot een gereglementeerde markt in Nederland, zal een centraal instituut al deze aandelen
in een girodepot beheren. In het aandeelhoudersregister van de beursgenoteerde telecommunicatiepartij zal een centraal instituut als aandeelhouder zijn geregistreerd voor de aandelen die worden verhandeld op de
gereglementeerde markt via het giraal effectenverkeer. In het effectenverkeer vervult Euroclear Nederland daarmee de rol van centrale
effectenbewaarinstelling («Central Securities Depository») zoals ook
gedefinieerd in artikel 2 van Verordening (EU) nr. 909/2014 van het
Europees Parlement en de Raad van 23 juli 2014 betreffende de verbetering van de effectenafwikkeling in de Europese Unie, betreffende
centrale effectenbewaarinstellingen en tot wijziging van Richtlijnen
98/26/EG en 2014/65/EU en Verordening (EU) nr. 236/2012.
In het wetsvoorstel is rekening gehouden met de mogelijkheid dat een
telecommunicatiepartij een beursnotering heeft op een gereglementeerde
markt in het buitenland. Dit kan ertoe leiden dat het centraal instituut

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

30

slechts voor een deel of voor geen van de aandelen een rol vervult zoals
voorzien in de Wet giraal effectenverkeer. Voor de effectiviteit van de
bepalingen ten aanzien van het aandeelhouderschap in de beursgenoteerde telecommunicatiepartij wordt het begrip «buitenlandse instelling
met een functie vergelijkbaar met die van het centraal instituut» geïntroduceerd, zodat de verplichtingen die krachtens dit wetsvoorstel gelden
voor het centraal instituut ook gelden voor daarmee vergelijkbare
buitenlandse instellingen in geval van een beursnotering in het
buitenland.
Depot
Het algemene begrip depot is in dit wetsvoorstel opgenomen en
gedefinieerd als een rekening met een aandelenbelang of een rekening
waarin een aandelenbelang tot uitdrukking komt die beroepsmatig en
anders dan als aandeelhouder wordt geadministreerd of aangehouden.
Onder dit begrip valt niet alleen het girodepot en het verzameldepot, het
begrip omvat ook de effectenrekeningen van de buitenlandse instelling
met een functie vergelijkbaar met die van het centraal instituut en van de
instelling in het buitenland. Om rekening te houden met de mogelijkheid
dat de effectenrekeningen van een instelling in het buitenland op
verschillende wijzen zijn vormgegeven, is in de definitie van depot ook de
mogelijkheid opgenomen dat de effectenrekening niet zelf het aandelenbelang bevat, maar het instrument is waardoor een aandelenbelang is
geregistreerd en waarin het aandelenbelang tot uitdrukking komt.
Gereglementeerde markt
Voor de definitie van de gereglementeerde markt wordt verwezen naar de
definitie van een gereglementeerde markt in artikel 1:1 van de Wet op het
financieel toezicht. Volgens dat artikel behelst een gereglementeerde
markt een multilateraal systeem dat volgens vaste regels werkt en
waarbinnen koop- en verkoopintenties van derden met betrekking tot
financiële instrumenten die tot die markt zijn toegelaten, worden
samengebracht zodanig dat transacties tot stand komen. Daarbij werkt het
systeem overeenkomstig de voor die markt geldende regels inzake
vergunningverlening en het doorlopende toezicht.
In de praktijk gaat het hierbij dus om aandelenbeurzen. Onder de definitie
valt zowel de Nederlandse beurs in Amsterdam, als buitenlandse zoals die
in Frankfurt, Londen, Parijs of New York.
Girodepot
Het girodepot is de effectenrekening beheerd door een centraal instituut
dat alle effecten van dezelfde soort bevat van een uitgevende instelling
die zijn toegelaten op de gereglementeerde markt. Ingeval de aandelen
van een telecommunicatiepartij zijn toegelaten tot een gereglementeerde
markt in Nederland, zal een centraal instituut al deze aandelen in het
girodepot beheren.
Instelling in het buitenland
In het wetsvoorstel is rekening gehouden met de mogelijkheid dat de
aandelen in de beursgenoteerde telecommunicatiepartij niet in Nederland
ten name van cliënten via effectenrekeningen worden geadministreerd,
maar door partijen in een ander land die een met de intermediair
vergelijkbare functie vervullen. Het wetsvoorstel sluit daarom aan bij het
begrip instelling in het buitenland zoals dat wordt gehanteerd in artikel
49a, onderdeel b, van de Wet giraal effectenverkeer. Een instelling in het
buitenland is een instelling met een zetel in het buitenland waaraan het op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

31

grond van het op die instelling van toepassing zijnde recht is toegestaan
ten name van cliënten rekeningen in effecten te administreren of aan te
houden.
Intermediair
Het begrip intermediair is in artikel 1 van de Wet giraal effectenverkeer
gedefinieerd als aangesloten instelling, beleggingsonderneming of bank
in de zin van artikel 1:1 van de Wet op het financieel toezicht waaraan het
op grond van die wet is toegestaan beleggingsdiensten te verlenen
respectievelijk het bedrijf van bank uit te oefenen en die in Nederland ten
name van cliënten rekeningen in effecten administreert. Een intermediair
is dus een partij die in het effectenverkeer voor een ander effecten beheert
via een effectenrekening. Het totaal van alle effecten van een uitgevende
instelling dat door de desbetreffende intermediair wordt beheerd of
geadministreerd, wordt in een verzameldepot gehouden.
Het onderscheid tussen het begrip aangesloten instelling en intermediair
is daarin gelegen dat een aangesloten instelling rechtstreeks deelgenoot
is in een girodepot, terwijl een intermediair dat niet is, tenzij de intermediair zelf een aangesloten instelling is. De intermediair is deelgenoot in
het verzameldepot van de aangesloten instelling. Vervolgens is het
mogelijk dat een andere intermediair weer deelgenoot is in het verzameldepot van de voornoemde intermediair. Zo kan een gelaagde bewaarketen
van effecten tot stand komen waarin diverse intermediairs trapsgewijs
deelgenoot worden in een verzameldepot van een andere intermediair.
Voor zover een intermediair niet ten name van cliënten een aandelenpakket beheert, maar voor eigen rekening en risico het aandelenpakket
aanhoudt, is de intermediair geen intermediair in de zin van de Wet giraal
effectenverkeer, maar een aandeelhouder in de beursgenoteerde
telecommunicatiepartij.
Multilaterale handelsfaciliteit
Voor de definitie van een multilaterale handelsfaciliteit wordt verwezen
naar de definitie van dit begrip in artikel 1:1 van de Wet op het financieel
toezicht. Volgens dat artikel gaat het om een door een beleggingsonderneming geëxploiteerd multilateraal systeem dat meerdere koop- en
verkoopintenties van derden met betrekking tot financiële instrumenten,
binnen dit systeem en volgens de niet-discretionaire regels, samenbrengt
op zodanige wijze dat er een overeenkomst uit voortvloeit overeenkomstig de geldende regels inzake de vergunningverlening en het
doorlopende toezicht. Het gaat hier zowel om gereglementeerde
aandelenbeurzen als de Amsterdamse effectenbeurs of de New York Stock
Exchange als om alternatieve beurzen die minder gereguleerd zijn, zoals
Alternext en The Order Machine.
Ongewenst persoon
Bij de borging van publieke belangen, waaronder de veiligheid van de
staat, past niet dat het mogelijk is dat landen die onderworpen zijn aan
sancties van de Verenigde Naties in verband met de bedreiging van de
vrede, verbreking van de vrede en daden van agressie, relevante invloed
verkrijgen in de telecomsector. In de definitie van ongewenst persoon zijn
dergelijke landen dan ook als eerste opgenomen. Ongewenst persoon zijn
voorts landen waarvan de Europese Unie heeft besloten dat de economische of financiële betrekkingen worden verbroken of geheel of
gedeeltelijk worden beperkt op grond van artikel 215 VWEU. Voor
natuurlijke personen, rechtspersonen dan wel niet statelijke groepen of
entiteiten jegens wie maatregelen zijn vastgesteld op grond van artikel
215, tweede lid, VWEU geldt hetzelfde. In de definitie zijn verder nog

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

32

aangemerkt als ongewenst persoon, degenen die vallen onder een
beperkende maatregel ingevolge de Sanctiewet 1977. Voor een belangrijk
deel zullen deze personen of entiteiten ook al ingevolge maatregelen op
grond van Hoofdstuk VII van het Handvest van de Verenigde Naties of
ingevolge artikel 215 VWEU als ongewenst persoon aan te merken zijn.
Onder het bereik van beperkende maatregelen krachtens de Sanctiewet
1977 vallen echter ook natuurlijke personen, rechtspersonen, staten en
entiteiten ten aanzien van wie specifieke maatregelen gelden die
genomen zijn om te voldoen aan andere verdragen, besluiten of aanbevelingen van volkenrechtelijke organisaties of internationale afspraken, met
betrekking tot de handhaving of het herstel van de internationale vrede en
veiligheid of de bevordering van de internationale rechtsorde of dan wel
bestrijding van internationaal terrorisme.
Personen met wie in onderling overleg wordt gehandeld
Bij het bepalen of sprake is van overwegende zeggenschap in een
telecommunicatiepartij, wordt niet alleen gekeken naar het aandeel van de
stemmen in een algemene vergadering van aandeelhouders waar de
betreffende persoon over beschikt. Hierbij worden ook alle stemrechten
van personen met wie in onderling overleg wordt gehandeld meegeteld.
De definitie van personen met wie in onderling overleg wordt gehandeld
verwijst naar de definitie van dit begrip in artikel 1:1 van de Wet op het
financieel toezicht. Het gaat in dit wetsvoorstel om natuurlijke personen,
rechtspersonen of vennootschappen waarmee wordt samengewerkt op
grond van een overeenkomst met als doel het verwerven van overwegende zeggenschap7 in een naamloze vennootschap. Volgens de definitie
worden rechtspersonen of vennootschappen die met elkaar deel uitmaken
van een groep als bedoeld in artikel 24b van boek 2 van het Burgerlijk
Wetboek in elk geval geacht in onderling overleg te handelen. Ook
natuurlijke personen, rechtspersonen of vennootschappen en de door hen
gecontroleerde ondernemingen worden geacht in onderling overleg te
handelen. Uit de definitie van personen met wie in onderling overleg
wordt gehandeld in artikel 1:1 van de Wet op het financieel toezicht is in
dit wetsvoorstel de samenwerking met een doelvennootschap met als
doel het dwarsbomen van het welslagen van een aangekondigd openbaar
bod op die vennootschap, weggelaten, aangezien deze vorm van
samenwerking niet relevant is voor de doelstellingen van dit wetsvoorstel.
De definitie van personen met wie in onderling overleg wordt gehandeld
in artikel 14a.1 van het wetsvoorstel geldt zowel voor beursgenoteerde als
niet-beursgenoteerde telecommunicatiepartijen.
Publiek belang
In paragraaf 2.4 van het algemeen deel van de toelichting is reeds
ingegaan op het begrip publiek belang. Zoals daar ook werd vermeld,
wordt in de definitie van dit begrip verwezen naar de omschrijving van de
begrippen nationale veiligheid en openbare orde in de verschillende
artikelen uit het Verdrag betreffende de Werking van de EU om aan te
geven met welk doel een verbod op overwegende zeggenschap in een
telecommunicatiepartij mag worden opgelegd. Door deze definitie wordt
beoogd te verzekeren dat de beperkingen op de vrijheid van diensten/
kapitaal die dit wetsvoorstel met zich meebrengen, uitsluitend worden
opgelegd met een volgens het VWEU gerechtvaardigd doel.

7

Hier wordt verwezen naar «overwegende zeggenschap» zoals die term wordt gebruikt in de
definitie van «personen met wie in onderling overleg wordt gehandeld» in artikel 1.1 van de
Wet op het financieel toezicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

33

Stemmen
De definitie van stemmen is relevant bij het bepalen of sprake is van
overwegende zeggenschap als bedoeld in artikel 14a.3, onderdeel a.
Daarnaast werkt de definitie van stemmen door in de definitie van
zeggenschap.
Bij de definitie van stemmen wordt aangesloten bij hetgeen in artikel 5:33,
eerste lid, onderdeel d, van de Wet op het financieel toezicht wordt
verstaan onder stemmen, namelijk de stemmen die op aandelen kunnen
worden uitgebracht, alsmede de stemmen waarover een persoon beschikt
of wordt geacht te beschikken op grond van artikel 5:45, eerste tot en met
elfde lid van de Wft. Laatstbedoelde stemmen vloeien niet uit een direct
aandeelhouderschap voort, maar uit allerlei constructies waardoor de
invloed die kan worden uitgeoefend bij een ander dan de eigenaar van het
aandeel berust (zie ook de toelichting bij het begrip aandeel).
Telecommunicatiepartij
Zie hierover het algemeen deel van de toelichting, paragraaf 2.1 en de
toelichting op artikel 14a.4.
Verzameldepot
Het verzameldepot is de effectenrekening die het totaal van alle effecten
van een uitgevende instelling omvat dat door de desbetreffende intermediair wordt beheerd of geadministreerd. Onder het begrip intermediair
valt ook de aangesloten instelling die dus ook een verzameldepot houdt
en beheert.
Zeggenschap
In de definitie van zeggenschap worden de soorten zeggenschap
genoemd in de verschillende rechtsvormen die een telecommunicatiepartij kan hebben. Bij een vereniging of coöperatie heeft zeggenschap de
vorm van een lidmaatschap, bij een vennootschap onder firma of een
commanditaire vennootschap komt de zeggenschap in de vorm van
deelname als vennoot. Bij een besloten of naamloze vennootschap wordt
onder zeggenschap verstaan de stemmen die een partij kan uitbrengen op
een aandeelhoudersvergadering. Zoals reeds blijkt uit de definitie van
stemmen worden hieronder niet alleen verstaan de stemrechten
verbonden aan de door de betreffende partij gehouden aandelen, maar
ook alle stemmen waarover deze partij op grond van artikel 5:45, eerste
tot en met elfde lid, van de Wft beschikt of wordt geacht te beschikken,
bijvoorbeeld op grond van een stemovereenkomst.
Artikel 14a.2
In dit artikel is bepaald dat een partij die voornemens is om overwegende
zeggenschap te verkrijgen in een telecommunicatiepartij dit uiterlijk acht
weken voor de beoogde datum van uitvoering van het voornemen moet
melden bij de Minister. Voor een voorgenomen verkrijging van overwegende zeggenschap in een beursgenoteerde telecommunicatiepartij geldt
een andere deadline: in dat geval moet de melding uiterlijk gelijktijdig met
de aankondiging van een openbaar bod als bedoeld in artikel 5, eerste tot
en met derde lid, van het Besluit openbare biedingen Wft worden gedaan.
De meldplicht geldt alleen voor degene die met het verkrijgen van deze
zeggenschap relevante invloed in de telecommunicatiesector zou
verkrijgen. Wanneer hiervan sprake is, is bepaald in artikel 14a.4, derde
lid. Op het niet of niet tijdig melden van een meldplichtige verkrijging van
overwegende zeggenschap staat een bestuurlijke boete van ten hoogste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

34

900.000 euro. Verwezen wordt verder naar paragraaf 2.2 voor een
uitgebreidere toelichting op de meldplicht.
De Minister beslist binnen acht weken na ontvangst van de melding of hij
overgaat tot het opleggen van een verbod tot het verkrijgen van overwegende zeggenschap, tenzij nader onderzoek nodig is om een beslissing te
nemen, in welk geval hij de beslistermijn met zes maanden kan verlengen.
De beslistermijn wordt opgeschort als de Minister om aanvullende
informatie verzoekt: voor zijn eigen onderzoek of omdat hier op grond van
de voorgestelde Verordening van het Europees Parlement en de Raad ter
oprichting van een raamwerk voor het toetsen van buitenlandse directe
investeringen in de Europese Unie, COM(2017) 487, door de Europese
Commissie of een andere lidstaat om wordt verzocht. De periode waarin
de melding wordt beoordeeld kan door de Minister en degene die de
melding heeft gedaan, indien gewenst, benut worden om met elkaar in
contact te treden om te bezien of mogelijke bezwaren al op voorhand
kunnen worden weggenomen.
In het vierde lid is een van de hoofdregel afwijkende bepaling opgenomen
voor situaties waarin degene die het voornemen heeft overwegende
zeggenschap in een telecommunicatiepartij te verkrijgen, niet kan weten
dat deze zeggenschap leidt tot relevante invloed in de telecommunicatiesector als bedoeld in artikel 14a.4, derde lid, aanhef en onder c, omdat de
betreffende telecommunicatiepartij een product of dienst aanbiedt
waarover de telecommunicatiepartij diens investeerders vanwege een
geheimhoudingsplicht niet mag informeren. Een dergelijke geheimhoudingsplicht wordt met name gehanteerd ten aanzien van aanbieders die
diensten en producten leveren aan overheidsdiensten op het terrein van
de nationale veiligheid. In die gevallen rust de meldplicht op grond van
artikel 14a.2 op de telecommunicatiepartij waarvoor deze geheimhoudingsplicht geldt. Deze moet het ontstaan van overwegende zeggenschap
of de voorbereidingen daartoe in dat geval zodra hij daar kennis van heeft
melden aan de Minister.
Artikel 14a.3
In dit artikel worden de gevallen genoemd waarin sprake is van overwegende zeggenschap. Ten eerste is er op grond van onderdeel a sprake van
overwegende zeggenschap als een natuurlijk persoon of rechtspersoon
beschikt over ten minste 30 procent van de stemmen in een algemene
vergadering van de telecommunicatiepartij beschikt. Hiermee wordt zowel
bedoeld een aandeelhoudersvergadering bij een kapitaalvennootschap
(NV of BV), als een ledenvergadering van een vereniging. De grens van 30
procent van de stemmen is afgeleid van de definitie van overwegende
zeggenschap in artikel 1.1 Wet op het financieel toezicht en bij de
verplichting in artikel 5:38, tweede lid, van de Wft om het bereiken,
overschrijden of onderschrijden van de drempel van 30 procent van de
stemmen te melden. Zoals uit de definitie van «stemmen» in artikel 14a.1
volgt, worden onder stemmen verstaan de stemmen die op aandelen
kunnen worden uitgebracht, alsmede de stemmen waarover een persoon
beschikt of wordt geacht te beschikken op grond van artikel 5:45, eerste
tot en met elfde lid, van de Wft (bijvoorbeeld bij vruchtgebruik, pand en
stemovereenkomsten). De houder van aandelen wordt geacht over de
stemmen die op zijn aandelen kunnen worden uitgebracht te beschikken,
ook als hij met betrekking tot deze stemmen een stemovereenkomst heeft
gesloten waardoor een ander de stem kan uitbrengen. Iemand die 30
procent van de aandelen bezit heeft dus altijd overwegende zeggenschap,
ook als hij in werkelijkheid een ander laat bepalen hoe gestemd wordt.
Andersom wordt degene die via een stemovereenkomst kan bepalen hoe
de stemmen van een andere aandeelhouder worden gebruikt ook geacht
te beschikken over deze stemmen. Als een aandeelhouder met andere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

35

woorden zelf 10 procent van de aandelen heeft, maar via een stemovereenkomst 30 procent van de stemmen kan bepalen, heeft ook deze
aandeelhouder overwegende zeggenschap. De stemmen betrokken bij
een stemovereenkomst tellen dus mee bij het bepalen van de mate van
zeggenschap van degene die de aandelen waaraan deze stemmen zijn
gekoppeld bezit als bij de zeggenschap van degene met wie hij een
stemovereenkomst heeft.
Verder is er op grond van onderdeel b sprake van overwegende zeggenschap als een natuurlijk persoon of rechtspersoon alleen of samen met
anderen (met wie hij daarover afspraken gemaakt heeft) meer dan de helft
van de bestuurders of de commissarissen kan benoemen, ook wanneer
alle stemgerechtigden stemmen. Dit criterium sluit aan bij de definitie van
een dochtermaatschappij in artikel 2:24a BW.
Voor de onderdelen a en b geldt, dat bij het bepalen van de mate van
zeggenschap van een bepaalde partij ook alle zeggenschap meetelt van
personen met wie deze partij in onderling overleg handelt. Personen met
wie in onderling overleg wordt gehandeld zijn natuurlijke personen,
rechtspersonen of vennootschappen waarmee wordt samengewerkt op
grond van een overeenkomst met als doel het verwerven van overwegende zeggenschap (in de Wft gedefinieerd als het kunnen uitoefenen van
ten minste 30 procent van de stemrechten in een algemene vergadering)
in een naamloze vennootschap of met het doel om het welslagen van een
aangekondigd openbaar bod op een vennootschap te dwarsbomen.
Volgens de definitie in artikel 1:1 van de Wft, die ook hier van toepassing
is, worden rechtspersonen of vennootschappen die met elkaar deel
uitmaken van een groep als bedoeld in artikel 24b van boek 2 van het
Burgerlijk Wetboek in elk geval geacht in onderling overleg te handelen.
Ook natuurlijke personen, rechtspersonen of vennootschappen en de door
hen gecontroleerde ondernemingen worden geacht in onderling overleg
te handelen. Hoewel de Wft alleen van toepassing is op beursgenoteerde
ondernemingen is de definitie van personen met wie in onderling overleg
wordt gehandeld hier zowel van toepassing op beursgenoteerde als
niet-beursgenoteerde telecommunicatiepartijen.
Op grond van onderdeel c hebben houders van prioriteitsaandelen ook
altijd overwegende zeggenschap in de zin van het eerste lid.
Op grond van onderdeel e is sprake van overwegende zeggenschap als
een natuurlijk persoon of rechtspersoon volledig aansprakelijk vennoot is
in een vennootschap onder firma of een commanditaire vennootschap. Dit
criterium is ontleend aan de gelijkstelling van de vennootschap met de
dochtermaatschappij in artikel 2:24a, tweede lid, BW.
Tenslotte is sprake van overwegende zeggenschap indien er sprake is van
eigendom van een eenmanszaak waarbij een partij door middel van een
of meer daartoe strekkende overeenkomsten en daarmee samenhangende
activa- of passivatransacties de onderneming van een telecommunicatiepartij overneemt. Dit is geregeld in onderdeel f.
Artikel 14a.4
Eerste lid
Op grond van dit lid verbiedt de Minister het houden of verkrijgen van
overwegende zeggenschap in een telecommunicatiepartij, indien deze
zeggenschap naar zijn oordeel kan leiden tot een bedreiging van het
publiek belang. Van een bedreiging van het publiek belang kan slechts
sprake zijn indien de overwegende zeggenschap leidt tot relevante invloed
in de telecommunicatiesector als bedoeld in het derde lid en ten aanzien
van de verkrijger of houder van de zeggenschap een of meer van de
omstandigheden genoemd in het tweede lid van toepassing zijn. In
paragraaf 2.5 van het algemeen deel van de toelichting is ingegaan op de
rechtsgevolgen van een dergelijk verbod.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

36

Als de Minister overweegt een verbod op te leggen, kan de Minister
daarvan afzien indien de verkrijger of houder bereid en in staat is,
zodanige maatregelen te treffen dat de bezwaren van de Minister komen
te vervallen. In een overleg tussen Minister en de verkrijger of houder
kunnen de benodigde aanpassingen aan de orde komen. Deze mitigerende maatregelen kunnen als voorwaarden worden opgenomen in de
beslissing om geen verbod op te leggen.
Telecommunicatiepartij
Het moet in de eerste plaats gaan om overwegende zeggenschap in een
telecommunicatiepartij (definitie in artikel 14a.1), dat wil zeggen een
bijkantoor of een in Nederland gevestigde rechtspersoon, eenmanszaak of
vennootschap zijnde een aanbieder of houder van overwegende zeggenschap in een aanbieder van een elektronisch communicatienetwerk,
elektronische communicatiedienst, hostingdienst, internetknooppunt,
vertrouwensdienst of datacenter, of een bij algemene maatregel van
bestuur aangewezen categorie netwerken of diensten.
Het hoeft daarbij niet te gaan om een openbaar netwerk of een openbare
dienst. Ook elektronische communicatienetwerken die niet of niet
hoofdzakelijk voor de levering van elektronische communicatiediensten
aan het publiek worden gebruikt, kunnen hier onder vallen. Hetzelfde
geldt voor elektronische communicatiediensten die niet (hoofdzakelijk)
aan het publiek worden geleverd, zoals in ieder geval de NoodCommunicatieVoorziening (voorheen het nationaal noodnet) en de communicatiedienstverlening aan Defensie, waaronder het Netherlands Armed Forces
Integrated Network (NAFIN).
Zowel een rechtspersoon, bijkantoor, eenmanszaak als een vennootschap
(vennootschap onder firma of commanditaire vennootschap) kunnen een
telecommunicatiepartij zijn. Uit de definitie volgt dat in ieder geval de
aanbieder van bovengenoemde netwerken en diensten als telecommunicatiepartij wordt aangemerkt. Daarbij gaat het om de entiteit die op eigen
naam en voor eigen rekening het netwerk of de betreffende dienst
aanbiedt. Naast de aanbieder van het netwerk of de dienst, wordt onder
telecommunicatiepartij ook verstaan de moedermaatschappij van de
aanbieder of anderszins houder van overwegende zeggenschap in een
aanbieder. Zo wordt in het geval er een moeder NV is met een dochter BV
waaronder weer een kleindochter BV is geplaatst, en de infrastructuur
onder directe zeggenschap is van de kleindochter, zowel de moeder als de
dochter als de kleindochter als telecommunicatiepartij aangemerkt.
Tweede lid- bedreiging van het publiek belang
Van een bedreiging van het publiek belang kan slechts sprake zijn als de
overwegende zeggenschap leidt tot relevante invloed in de telecommunicatiesector als bedoeld in het derde lid, en ten aanzien van de verkrijger of
houder van de overwegende zeggenschap een of meer van de in dit lid
genoemde omstandigheden van toepassing zijn.
In het tweede lid wordt een limitatieve opsomming gegeven van de
omstandigheden die de Minister beziet om zich een oordeel te vormen
over de vraag of er in een concreet geval sprake kan zijn van een
bedreiging van het publiek belang dat ernstig genoeg is om het verkrijgen
of houden van overwegende zeggenschap te verbieden. Hiervoor is in de
eerste plaats vereist dat degene die overwegende zeggenschap houdt of
verkrijgt, daarmee een dusdanige invloed krijgt dat diens handelen het
publiek belang kan raken. Dit is uitgewerkt in het vereiste dat de overwegende zeggenschap leidt tot relevante invloed in de telecommunicatiesector. Wanneer hiervan sprake is, wordt bepaald in het derde lid.
Daarnaast moet worden bepaald of de zeggenschap door deze specifieke
houder of verkrijger een bedreiging van het publiek belang kan vormen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

37

met andere woorden, of er een bepaald risico bestaat dat degene die
overwegende zeggenschap houdt of verkrijgt diens invloed zou willen
misbruiken om het publiek belang te schaden. Om te bepalen of dit het
geval is bevat het tweede lid een opsomming van omstandigheden, die
ieder voor zich, of in combinatie, reden kunnen zijn voor de Minister om
een verbod op te leggen. Voor een verbod op het verkrijgen of houden
van overwegende zeggenschap is voldoende dat een van de omstandigheden zich voordoet. De genoemde omstandigheden zijn limitatief. Indien
de Minister op grond van de genoemde omstandigheden geen gronden
ziet om tot een verbod over te gaan, kan hij niet andere elementen bij zijn
besluit betrekken om alsnog tot een verbod over te gaan.
De verkrijger of houder is een ongewenst persoon of een staat, entiteit of
persoon is waarvan bekend is of waarvoor gronden zijn te vermoeden dat
deze de intentie heeft een telecommunicatiepartij te beïnvloeden om
misbruik of opzettelijke uitval mogelijk te maken (onderdeel a)
In artikel 14a.1 is gedefinieerd wat onder een «ongewenst persoon» wordt
verstaan. Het gaat om personen of entiteiten die onderworpen zijn aan
sancties van de Verenigde Naties, beperkingen op grond van artikel 215
VWEU of de Sanctiewet 1977. Deze personen of entiteiten kunnen alleen
al om die reden een bedreiging van het publiek belang vormen.
Daarnaast kan vanzelfsprekend een bedreiging van het publiek belang
uitgaan van staten, entiteiten en personen die de intentie hebben om de
telecommunicatiepartij waarin zij overwegende zeggenschap houden of
verkrijgen, te misbruiken, of opzettelijke uitval te veroorzaken of mogelijk
te maken. Indien er gronden zijn om te vermoeden dat een houder of
verkrijger deze intenties heeft, kan om die reden over worden gegaan tot
het opleggen van een verbod. Onderdeel a ziet op een houder of
verkrijger waarvan bekend is of het vermoeden bestaat dat deze niet of
niet uitsluitend handelt op grond van reguliere commerciële motieven,
maar ook op basis van geopolitieke of criminele motieven. Te denken valt
aan staten die een geopolitiek gemotiveerde investeringsstrategie
hanteren of die de principes van de democratische rechtsstaat niet
onderschrijven. Ook kan worden gedacht aan personen die behoren tot
terroristische of criminele organisaties. Voor het aannemen van de
omstandigheid onder a is het voldoende om het vermoeden te hebben dat
de houder of beoogd verkrijger zich met een (overigens commercieel
prima te verklaren) investering in de positie wil brengen om op enig
moment, indien de geopolitieke situatie daar om vraagt, de Nederlandse
regering onder te druk te kunnen zetten door te dreigen met uitval of
misbruik van de netwerken en diensten van de telecommunicatiepartij.
De verkrijger of houder heeft nauwe banden met of staat onder invloed
van een staat, entiteit of persoon als bedoeld onder a, dan wel is een
persoon ten aanzien van wie er gronden zijn om dergelijke banden of
invloed te vermoeden (onderdeel b)
Het hebben van nauwe banden met of onder invloed staan van een
ongewenst persoon of een staat, entiteit of persoon, bedoeld in onderdeel
a, is voldoende om een (beoogd) houder van overwegende zeggenschap
een verbod op te kunnen leggen.
Indien een derde zodanige invloed kan uitoefenen dat hij geheel of
gedeeltelijk de wijze waarop de verkrijger of houder zijn rechten
verbonden aan het aandeel of de zeggenschap uitoefent controleert, en
daarmee dus ook het beleid van de onderneming kan beïnvloeden, dan is
dat een belangrijke factor om mee te wegen in de vraag of de desbetreffende investeerder wel acceptabel is als houder van zeggenschap. Een
dergelijke invloed door een derde kan bijvoorbeeld de vorm aannemen
van aandeelhouderschap van deze derde in de investeerder die overwe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

38

gende zeggenschap in een telecommunicatie partij wil verwerven. Een
dergelijke invloed kan ook worden aangenomen indien de derde feitelijk
zeggenschap kan uitoefenen in de aandeelhouder, bijvoorbeeld omdat het
bestuur van de aandeelhouder door deze derde wordt benoemd of een
aandeelhoudersovereenkomst geldt die dergelijke invloed geeft. Invloed is
ook aanwezig indien deze derde, bijvoorbeeld op grond van contractuele
afspraken, het recht heeft een of meer bestuursleden te benoemen of
indien door middel van commerciële contractuele afspraken tussen de
derde en de aandeelhouder in de telecommunicatie partij, invloed op het
gedrag of de activiteiten van deze aandeelhouder is verkregen. Financieringsafspraken met financiële instellingen kunnen invloed geven aan deze
financiële instellingen over de wijze waarop met de zeggenschap
verbonden aan de aandelen in de telecommunicatie partij door de
aandeelhouder wordt omgegaan.
Er is ook altijd het risico dat door juridische of feitelijke (dwang)maatregelen van een overheid een aandeelhouder/houder van zeggenschap de
facto zijn autonomie kan verliezen. In dat verband wordt aangenomen dat
een natuurlijke persoon die overwegende zeggenschap wenst te
verkrijgen in een telecommunicatiepartij, onder de invloed is van de staat
wiens nationaliteit hij heeft en waarvan hij tevens ingezetene is. Een
vergelijkbare aanname geldt voor rechtspersonen die gevestigd zijn in een
staat en tevens aldaar hun hoofdkantoor hebben.
De verkrijger of houder heeft een zodanige staat van dienst dat hierdoor
het risico, dat de gevolgen genoemd in het derde lid onder a tot en met d
zich zullen voordoen, aanzienlijk wordt vergroot (onderdeel c)
Dit onderdeel biedt de mogelijkheid om de staat van dienst van de
verkrijger mee te wegen, indien deze zodanig slecht is, dat door diens
overwegende zeggenschap het risico op grootschalige uitval of onrechtmatig afluisteren van telecommunicatiediensten aanzienlijk wordt
vergroot.
De identiteit van de houder of verkrijger kan niet worden vastgesteld
(onderdeel d)
Als de identiteit van de houder van overwegende zeggenschap niet
bekend is, kan de Minister ook niet beoordelen of het publiek belang door
deze zeggenschap kan worden bedreigd, hetgeen op zichzelf een
bedreiging kan vormen. In dat geval wordt, als het om een beursgenoteerde partij gaat, voor de toepassing van artikel 14a.4, eerste lid, de
persoon die als laatste is geïdentificeerd als deelgenoot in een verzameldepot, girodepot, depot van een instelling in het buitenland of depot van
een buitenlandse instelling met een functie vergelijkbaar met die van het
centraal instituut geacht de houder en eigenaar van het aandelenbelang te
zijn (artikel 14a.6). Hoewel dit niet de echte aandeelhouder is, wordt het
verbod aan deze partij gericht. De grondslag voor het verbod is in dat
geval, dat de identiteit van de werkelijke houder van overwegende
zeggenschap niet kan worden vastgesteld.
De verkrijger of houder werkt niet of onvoldoende mee aan het onderzoek
naar de omstandigheden onder a tot en met d (onderdeel e)
In de melding van het voornemen om overwegende zeggenschap te
verkrijgen moet inzichtelijk worden gemaakt wie uiteindelijk bepaalt hoe
wordt omgegaan met de overwegende zeggenschap (vergelijkbaar met de
«ultimate beneficial owner» of uiteindelijk belanghebbende). Indien de
meldplichtige hierover geen duidelijkheid verschaft en daardoor de
identiteit van de uiteindelijk belanghebbende onbekend blijft, kan niet
worden beoordeeld of de voorgenomen verkrijging van overwegende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

39

zeggenschap het publiek belang kan bedreigen. Het niet meewerken aan
dit onderzoek is om die reden op zichzelf voldoende grond voor de
Minister van Economische Zaken en Klimaat om een verbod op te leggen.
Derde lid – relevante invloed
De Minister van Economische Zaken en Klimaat zal het houden of
verkrijgen van overwegende zeggenschap in een telecommunicatiepartij
alleen toetsen op de gevolgen voor het publiek belang, indien overwegende zeggenschap in de betreffende telecommunicatiepartij maakt dat
relevante invloed in de telecommunicatiesector wordt verkregen. Hiervan
is volgens het derde lid sprake indien misbruik of opzettelijke uitval van de
telecommunicatiepartij bedoeld in het eerste lid en eventuele andere
telecommunicatiepartijen waarin de houder of verkrijger en de groep
waarvan deze deel uitmaakt, overwegende zeggenschap houdt of
verkrijgt, kan leiden tot:
a. een onrechtmatige inbreuk op de vertrouwelijkheid van de communicatie, danwel een onderbreking van de internettoegangsdienst of
telefoondienst van meer dan een bij algemene maatregel van bestuur
te bepalen aantal eindgebruikers;
b. een onderbreking van de beschikbaarheid of verificatie van een
aanzienlijk deel van de diensten en toepassingen die worden
geleverd via het internet, bij algemene maatregel van bestuur op
grond van het vierde lid wordt vastgesteld wanneer moet worden
aangenomen dat deze gevolgen zich voor kunnen doen;
c. een belangrijke mate van onderbreking van de beschikbaarheid,
betrouwbaarheid of vertrouwelijkheid van een bij algemene
maatregel van bestuur aangewezen product of dienst ten behoeve
van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst, de Militaire
Inlichtingen- en Veiligheidsdienst of een publieke taak op het gebied
van defensie, de handhaving van de rechtsorde dan wel hulpverlening;
d. andere bij algemene maatregel van bestuur genoemde ernstige
gevolgen met betrekking tot de continuïteit van dienstverlening door
een telecommunicatiepartij dan wel de vertrouwelijkheid van
communicatie.
Het kan niet op voorhand uitgesloten worden dat er in de toekomst
diensten zullen blijken te zijn waarvan misbruik of uitval (op een andere
manier dan onder a t/m c beschreven) net zulke ernstige gevolgen zullen
hebben voor de samenleving. Deze gevolgen kunnen dan in de algemene
maatregel van bestuur, bedoeld onder d, worden aangewezen.
Voor de goede orde wordt opgemerkt dat de passage in dit lid «indien
misbruik of opzettelijke uitval van de telecommunicatiepartij kan leiden
tot» niet betekent dat bewezen zal moeten worden dat de overnemende
partij misbruik zal (gaan) maken van de telecommunicatiepartij of de
dienstverlening door de telecommunicatiepartij opzettelijk zal laten
uitvallen. Het gaat hier slechts om het vaststellen van de betekenis van de
telecommunicatiepartij of -partijen voor het publiek belang. Met andere
woorden: zijn de gevolgen van een eventueel misbruik of opzettelijk laten
uitvallen ernstig genoeg om het publiek belang te (kunnen)bedreigen.
Immers, indien dit laatste niet het geval is, is bescherming niet nodig en
hoeft de Minister sowieso niet in te grijpen.
Onder beschikbaarheid en betrouwbaarheid van producten of diensten
wordt verstaan de beschikbaarheid (het product of de dienst wordt
aangeboden en functioneert), vertrouwelijkheid (niet toegankelijk voor
derden, wordt niet aan derden verstrekt), integriteit (niet gemanipuleerd)
en authenticiteit (de juistheid/echtheid van de herkomst is gegarandeerd).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

40

Vierde lid
Vanwege het belang van het begrip «relevante invloed in de telecommunicatiesector» voor de meldplicht, moet het voor een persoon die voornemens is overwegende zeggenschap in een telecommunicatiepartij te
verkrijgen objectief vast te stellen zijn of deze verkrijging er toe zal leiden
dat hij relevante invloed in de telecommunicatiesector verkrijgt en dit
voornemen dus moet melden. Bij algemene maatregel van bestuur zullen
de gevolgen in het derde lid, onder a tot en met c, daarom nader worden
uitgewerkt, zodat hiervoor objectief meetbare criteria zullen gelden.
Vijfde en zesde lid
De Minister kan op grond van het eerste lid van dit artikel het verkrijgen
van overwegende zeggenschap verbieden. Een verbod kan ook worden
opgelegd als de verkrijging reeds heeft plaatsgevonden: in dat geval kan
de Minister het houden van overwegende zeggenschap verbieden. Indien
een verbod op het houden van overwegende zeggenschap niet (direct)
volgt op een melding op grond van artikel 14a.2, kan een verbod uiterlijk
binnen acht maanden nadat de feiten of omstandigheden op grond
waarvan Onze Minister van oordeel is dat het publiek belang bedreigd kan
worden, bekend zijn geworden bij Onze Minister, worden opgelegd.
Hieronder valt bijvoorbeeld de situatie waarin de meldplicht niet is
nageleefd en de Minister pas na verkrijging op de hoogte is gekomen van
het feit dat er overwegende zeggenschap is verkregen in een betrokken
telecommunicatiepartij en/of door wie. Ook kan het voorkomen dat pas na
de beslissing op een melding, informatie over de houder van overwegende zeggenschap bekend wordt die alsnog bij de Minister tot de
conclusie leidt dat het feit dat deze persoon of rechtspersoon overwegende zeggenschap houdt, ervoor zorgt dat het publiek belang bedreigd
kan worden. Daarnaast worden hieronder situaties verstaan waarin zich
pas na de beslissing op de melding omstandigheden hebben voorgedaan
die ertoe leiden dat de Minister tot dit oordeel komt. Ook valt te denken
aan een (niet meldingsplichtige) overname van een buitenlandse
moedermaatschappij van een in Nederland gevestigde betrokken
telecommunicatiepartij door een met het oog op het publiek belang
ongewenste partij: bij een dergelijke overname van de moederpartij vindt
er geen wijziging plaats in de zeggenschap in de dochterpartij, maar is het
niet langer wenselijk dat de overgenomen moeder overwegende
zeggenschap houdt in de dochterpartij. Ook kunnen wijzigingen in de
geopolitieke verhoudingen ertoe leiden dat een eerder onschuldig geachte
buitenlandse aandeelhouder inmiddels een gevaar kan vormen voor het
publiek belang. Een ander voorbeeld is dat de telecommunicatiepartij na
verloop van tijd nieuwe activiteiten ontplooit of het klantenbestand groeit,
waardoor de houder van overwegende zeggenschap in die telecommunicatiepartij, zonder verkrijging van nieuwe zeggenschap relevante invloed
heeft verkregen. Een verbod kan ook naderhand worden opgelegd indien
de Minister mede op basis van toegezegde mitigerende maatregelen heeft
besloten om geen verbod op te leggen, maar deze toezeggingen
uiteindelijk niet worden nagekomen.
In al deze situaties kan een verbod gerechtvaardigd zijn, maar moet met
het oog op de rechtszekerheid een termijn worden gesteld waarbinnen
een verbod kan worden opgelegd. Omdat er ter onderbouwing van een
verbod tijd moet zijn voor een gedegen onderzoek is gekozen voor een
vergelijkbare termijn als die op grond van artikel 14a.2, derde lid. Nu er
geen melding heeft plaatsgevonden zal de Minister de benodigde
informatie opvragen bij de houder of verkrijger van overwegende
zeggenschap. Hiervoor biedt artikel 18.7 van de wet de nodige grondslag.
Indien de houder of verkrijger niet meewerkt aan dit onderzoek kan dit
leiden tot een verbod op grond van artikel 14a.4, tweede lid, onder e.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

41

Als een voorgenomen verkrijging van overwegende zeggenschap is
gemeld op grond van artikel 14a.2, en na die melding niet binnen de
daarvoor gestelde termijn een verbod is opgelegd, of de Minister heeft
meegedeeld dat hij geen verbod zal opleggen, wordt het houden van
overwegende zeggenschap door de betreffende verkrijger in beginsel niet
meer verboden. Dit geeft de benodigde rechtszekerheid om de voorgenomen investering te laten doorgaan. Dit belangrijke uitgangspunt leidt
uitsluitend in de twee in het zesde lid beschreven situaties uitzondering:
namelijk in het geval bij de melding onjuiste of onvolledige informatie is
verstrekt, en in het geval de feiten of omstandigheden op grond waarvan
Onze Minister van oordeel is dat het publiek belang bedreigd kan worden,
pas na de beslissing om geen verbod op te leggen bekend zijn geworden
bij Onze Minister.
Artikel 14a.5 en 14a.6
Op grond van artikel 14a.5, eerste lid, onder b, moet een telecommunicatiepartij een onderzoek naar de identiteit van een houder van zeggenschap
en de banden die deze heeft met derden instellen, wanneer de Minister
daar om verzoekt. Daarbij geldt als uitgangspunt dat de onderneming die
een onderzoek instelt naar de identiteit van een houder van zeggenschap
overeenkomstig het eerste lid, onderdeel b, volgens de wettelijke
verplichting niet verder hoeft te gaan dan redelijkerwijs van hem verwacht
kan worden en met gebruikmaking van de middelen die een onderneming
ter beschikking staan. Bij een beursgenoteerde telecommunicatiepartij
moeten bij dit onderzoek ook de van belang zijnde partijen (intermediairs,
aangewezen instellingen en centraal instituut) en depots in de bewaarketen worden geïdentificeerd (derde lid)8.
De Minister kan om een dergelijk onderzoek verzoeken indien de Minister
vermoedt dat sprake is van overwegende zeggenschap waardoor het
publiek belang in gevaar kan komen (bijvoorbeeld omdát de identiteit van
de aandeelhouders niet bekend is). Indien de identiteit van de aandeelhouder bij dit onderzoek onverhoopt niet te achterhalen is, zal de
telecommunicatiepartij in ieder geval zo veel mogelijk van de keten van
het centraal instituut, via de aangewezen instelling en (een of meer)
intermediairs naar de aandeelhouder in kaart moeten brengen. Degene
die in het onderzoek als laatste persoon in die keten geïdentificeerd kan
worden, wordt dan op grond van artikel 14a.6, eerste lid, voor de
toepassing van het verbod dat op grond van artikel 14a.4 wordt opgelegd,
aangemerkt als de houder en eigenaar van het aandelenbelang in een
beursgenoteerde telecommunicatiepartij. Aangezien de identiteit van de
partij of partijen waarvoor deze laatst geïdentificeerde partij aandelen
houdt niet bekend is, betreft dit het volledige aandelenbelang dat deze
persoon houdt in de betrokken telecommunicatiepartij. Het verbod wordt
vervolgens aan deze laatst geïdentificeerde persoon opgelegd. Op grond
van artikel 14a.4 en artikel 14a.6 juncto artikel 14a.7 worden de zeggenschapsrechten die deze laatstgeïdentificeerde partij namens de
niet-geïdentificeerde werkelijke aandeelhouder(s) houdt, geschorst. De
laatst geïdentifeerde persoon krijgt vervolgens op grond van artikel 14a.6
juncto 14a.10 ook de last tot gedwongen verkoop opgelegd van het
aandelenbelang dat in strijd met het verbod op grond van artikel 14a.4
wordt gehouden.
Het onderzoek en de middelen die de telecommunicatiepartij voor het
onderzoek kan inzetten, zijn wat betreft een beursgenoteerde telecommunicatiepartij afgeleid van de wettelijke regeling zoals neergelegd in
hoofdstuk 3a van de Wet giraal effectenverkeer. Niet alle bepalingen van
die wet zijn evenwel passend bij het onderzoek dat de beursgenoteerde
8

Dit overzicht van de bewaarketen is nodig voor de toepassing van de artikelen 14a.10 tot en
met 14a.12, zie de toelichting op die artikelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

42

telecommunicatiepartij op grond van artikel 14a.5, eerste lid, onder b,
moet instellen. Daarom zijn in het tweede lid expliciet de bepalingen van
de Wet giraal effectenverkeer van overeenkomstige toepassing verklaard
die de beursgenoteerde telecommunicatiepartij nodig heeft voor het
onderzoek. Het tweede en derde lid van artikel 49b zijn niet van overeenkomstige toepassing verklaard, omdat deze de beursgenoteerde telecommunicatiepartij zouden hinderen in het uitvoeren van het op verzoek van
de Minister te verrichten onderzoek. Het vijfde lid is niet van overeenkomstige toepassing verklaard omdat het niet relevant is voor het onderzoek
op grond van artikel 14a.5, en het zevende lid is niet van overeenkomstige
toepassing verklaard omdat publicatie van het feit dat een onderzoek is
ingesteld in dit geval het onderzoek zou kunnen schaden. Tot slot is er
voor gekozen om in afwijking van de geheimhoudingsverplichting in
artikel 49d, de resultaten van het onderzoek wel aan de Minister kenbaar
te laten maken (artikel 14a.5, tweede lid, onderdeel c).
Artikel 14a.5 tweede lid, onderdeel a, bepaalt dat een uitgevende instelling
in de zin van artikel 49a van de Wet op het giraal effectenverkeer ook een
beursgenoteerde telecommunicatiepartij is. Hiermee wordt de bestaande
definitie in de Wet op het giraal effectenverkeer die ziet op uitgevende
instellingen waarvan de aandelen zijn toegelaten op een tot de Nederlandse markt toegelaten beurs of multilaterale handelsfaciliteit, uitgebreid
en ziet deze definitie ook specifiek op de beursgenoteerde telecommunicatiepartij. Deze beursgenoteerde telecommunicatiepartij is ook een
uitgevende instelling in de zin van de Wet op het giraal effectenverkeer,
ook als aandelen zijn toegelaten op een gereglementeerde markt of
multilaterale handelsfaciliteit in een ander land dan in Nederland. Een
beursgenoteerde telecommunicatiepartij kan hierdoor ook de aandelen
genoteerd hebben op een gereglementeerde markt in het buitenland,
maar toch gebruik maken van de onderzoeksbevoegdheden die krachtens
artikel 14a.5 tweede lid, van overeenkomstige toepassing zijn verklaard.
Het is dus niet vereist dat de aandelen op een Nederlands handelsplatform worden verhandeld om als beursgenoteerde telecommunicatiepartij toch een onderzoek te kunnen instellen.
Artikel 14a.5, tweede lid, onderdeel b, bepaalt dat een uitgevende
instelling ook een bewaarder van een beleggingsinstelling kan vragen om
informatie over een beheerder van een beleggingsfonds of een fonds voor
collectieve beleggingen. Hiermee wordt het begrip bewaarder van een
beleggingsinstelling zoals toegepast in artikel 49b, eerste lid, onderdeel d,
van de Wet giraal effectenverkeer aangevuld en kan ook informatie
worden verkregen over een beheerder van een fonds voor collectieve
beleggingen.
Tot slot wordt in artikel 14a.5, tweede lid, onderdeel d, bepaald dat via de
rechter op vordering van de uitgevende instelling of een derde aan wie de
uitgevende instelling een volmacht heeft verleend, ook een instelling in
het buitenland die beroepsmatig effecten in de telecommunicatiepartij
administreert of aanhoudt, tot medewerking aan een onderzoek kan
worden bevolen.
Medewerkingsverplichting
Bij het verrichten van het onderzoek op grond van artikel 14a.5, eerste lid,
onder b, beschikt de beursgenoteerde telecommunicatiepartij over de
bevoegdheden die de Wet giraal effectenverkeer kent, aangevuld met de
kaders neergelegd in artikel 14a.5, tweede lid. In artikel 14a.5, derde lid, is
een algemene medewerkingsverplichting neergelegd voor alle partijen in
de bewaarketen van effecten die een rol kunnen hebben bij het identificeren van een aandeelhouder in een beursgenoteerde telecommunicatiepartij.
Het gaat daarbij onder andere om het centraal instituut of een daarmee
vergelijkbare buitenlandse instelling. Deze partijen vormen het startpunt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

43

van de bewaarketen en zijn formeel in het aandeelhoudersregister van de
beursgenoteerde telecommunicatiepartij geregistreerd als aandeelhouder.
Vervolgens worden bij deze instellingen de effecten geadministreerd die
verdeeld zijn over de bij dit centraal instituut aangesloten instellingen. Het
gaat bijvoorbeeld om grote zakenbanken die grote effectenrekeningen
beheren. Ook deze partijen worden gedwongen medewerking te verlenen
aan een onderzoek als bedoeld in het eerste lid. Bij deze aangesloten
instellingen worden weer effectenrekeningen aangehouden door
intermediairs zoals banken of effectenmakelaars. Ook kunnen instellingen
in het buitenland een effectenrekening bij de aangesloten instelling
aanhouden. Het gaat dan bijvoorbeeld om een in een derde land
gevestigde vermogensbeheerder die ten behoeve van zijn cliënten
effecten in de beursgenoteerde telecommunicatiepartij beheert. De
medewerkingsverplichting strekt zich ook tot deze partijen uit, evenals tot
de bewaarders van beleggingsinstellingen die verantwoordelijk zijn voor
het bewaren van en toezien op de activa in een beleggingsfonds of een
fonds voor collectieve beleggingen in effecten. Bij een onderzoek naar de
identiteit van aandeelhouders op grond van artikel 14a.5, eerste lid, onder
b, van dit wetsvoorstel zal de bewaarder formeel worden geïdentificeerd
als aandeelhouder. De bewaarder is echter niet de entiteit die de feitelijke
beslissingen neemt over het stemgedrag en de omgang met het aandeelhouderschap in de telecommunicatiepartij: dat is de beheerder van de
beleggingsinstelling (zie de artikelen 4:37f en 5:45, zevende lid, van de Wet
op het financieel toezicht). Het is daarom van belang, zoals de wetgever
reeds met het vaststellen van artikel 49b, eerste lid, onderdeel d, van de
Wet giraal effectenverkeer heeft onderkend, dat niet alleen de bewaarder,
maar ook de beheerder van de beleggingsinstelling wordt geïdentificeerd.
Dat is de reden waarom het wetsvoorstel in artikel 14a.5, derde lid, ook de
bewaarder de verplichting oplegt om medewerking te verlenen aan het
onderzoek, bedoeld in het eerste lid, onder b, zodat de beheerder ook
bekend wordt.
Het vierde lid van artikel 14a.5 biedt de Minister de mogelijkheid om bij
ministeriële regeling regels te stellen met betrekking tot de wijze waarop
een verzoek op grond van artikel 49b, eerste lid, van de Wet giraal
effectenverkeer gelezen in samenhang met artikel 14a.5, tweede lid, van
dit wetsvoorstel wordt gedaan en de wijze waarop deze wordt beantwoord. Deze delegatiegrondslag is vergelijkbaar met de delegatiegrondslag opgenomen in artikel 49b, zevende lid, van de Wet giraal
effectenverkeer. Nu het onderzoek zoals geregeld in eerste lid, onder b, en
tweede lid van artikel 14a.5 op enkele fundamentele punten afwijkt van
het onderzoek geregeld in artikel 49b van de Wet giraal effectenverkeer is
gekozen voor een eigen delegatiegrondslag.
Artikel 14a.7
Zoals in paragraaf 2.3 is toegelicht heeft een verbod op het verkrijgen van
overwegende zeggenschap niet altijd nietigheid tot gevolg. In de situatie
dat in strijd met een verbod op grond van artikel 14a.4, alsnog via een
effectenbeurs overwegende zeggenschap wordt verkregen, of in de
situatie waarin het houden van overwegende zeggenschap wordt
verboden, zal de zeggenschap uiteindelijk moeten worden teruggebracht.
Hiertoe zal op grond van artikel 14a.10 een last worden opgelegd om
binnen een door de Minister vast te stellen redelijke termijn de zeggenschap in de betrokken partij terug te brengen of te beëindigen zodat niet
langer sprake is van overwegende zeggenschap. De artikelen 14a.7 tot en
met 14a.9 bevatten een regeling voor de periode tussen het opleggen van
het verbod op grond van artikel 14a.4 en het moment waarop de
zeggenschap is teruggebracht overeenkomstig artikel 14a.10.
In het eerste lid is geregeld dat indien op grond van artikel 14a.4, eerste
lid, een verbod is opgelegd, het voor degene tot wie het verbod zich richt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

44

verboden is om de zeggenschap en de overige rechten verbonden aan het
aandeelhouderschap, lidmaatschap of de deelname in een vennootschap
uit te oefenen, danwel de rechten verbonden aan de eigendom van een
eenmanszaak uit te oefenen, met uitzondering van het recht op de
opbrengsten van de onderneming. Met deelname aan een vennootschap
wordt hier gedoeld op de rechten van een vennoot in een contractuele
vennootschap (vennootschap onder firma of commanditaire vennootschap). Een aandeelhouder aan wie het verbod is opgelegd, heeft wel
recht op het ontvangen van een dividend (en andere daarmee vergelijkbare uitkeringen uit de reserves). Het is ter borging van het publiek
belang niet nodig om het recht op dividend ook te verbieden nu dat recht
geen acute risico’s voor het publiek belang kan opleveren. Het verbod tot
uitoefening van de rechten verbonden aan het aandeel en van de
uitoefening van zeggenschap, tast evenmin de verhandelbaarheid van het
aandeel aan. Een aandeelhouder kan zijn aandelen nog steeds
overdragen. Dit wijkt dus af van de bevriezing van tegoeden zoals
voorzien in sanctiewetgeving. Als een aandeelhouder zijn aandelen
overdraagt, is het verbod op uitoefening van de rechten verbonden aan
het aandeel en de uitoefening van zeggenschap niet meer van toepassing.
Het verbod is immers verbonden aan de houder van het aandeel of de
zeggenschap en niet aan het aandeel of de zeggenschap zelf dat dan
inmiddels in andere handen is.
Naar zijn aard heeft een verbod tot uitoefening van de aan het aandeel
verbonden rechten en zeggenschap, een tijdelijk karakter. Een dergelijk
verbod verandert immers de stemverhoudingen binnen de algemene
vergadering en dit kan de strategie en beleid van de betrokken partij
beïnvloeden. Ook is het voor andere aandeelhouders en het bestuur van
de betrokken partij onwenselijk in permanente onzekerheid te verkeren of
een aandeelhouder – zeker als deze een groot aantal aandelen heeft – al
dan niet als strategische partner actief kan blijven in de betrokken partij.
Voor een structurele oplossing voorziet het wetsvoorstel in het opleggen
van een last tot gedwongen verkoop.
In geval van aandeelhouderschap geldt de schorsing van de aandeelhoudersrechten voor alle door de aandeelhouder met overwegende zeggenschap gehouden aandelen, en dus niet alleen voor de aandelen die hij
boven de 30% (of een eventuele andere lagere drempel) houdt. Hiervoor
is gekozen omdat een aandeelhouder meerdere soorten aandelen kan
houden (bijvoorbeeld preferente en niet preferente aandelen) en vaak niet
eenduidig te bepalen is door welke van de door hem gehouden aandelen
hij de drempel heeft overschreden.
Handelen in strijd met het verbod is een overtreding als bedoeld in artikel
15.4 van de wet en kan leiden tot het opleggen van een bestuurlijk boete.
Het tweede lid bevat een verplichting voor alle partijen in de bewaarketen
om de effectieve tenuitvoerlegging van het verbod op de uitoefening van
de rechten verbonden aan het aandeelhouderschap in een beursgenoteerde betrokken partij niet te ondermijnen door handelingen te verrichten
waardoor een houder van een aandeel of zeggenschap kan handelen in
strijd met het verbod rechten of zeggenschap uit te oefenen. Deze
verplichting ontstaat uiteraard alleen wanneer de partijen in de bewaarketen kennis hebben van het feit dat een verbod is opgelegd krachtens het
eerste lid en aan wie. Zonder deze informatie kan hen geen verwijt
worden gemaakt dat zij handelingen verrichten die de schorsing kunnen
ondermijnen.
Artikel 14a.8
Het eerste lid legt de verantwoordelijkheid voor de effectieve tenuitvoerlegging van een schorsing krachtens artikel 14a.7, eerste lid, neer bij de
betrokken partij: de telecommunicatiepartij waarop het verbod op grond
van artikel 14a.4 betrekking heeft. Weliswaar richt artikel 14a.7, eerste lid,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

45

zich tot de houder van de zeggenschap en dient deze zich te onthouden
van de uitoefening van de geschorste rechten, maar het is de betrokken
partij die in staat is door feitelijk handelen het uitoefenen van rechten
verbonden aan een aandeel onmogelijk of in ieder geval zeer moeilijk te
maken. De betrokken partij registreert bijvoorbeeld voorafgaand aan de
algemene vergadering de aandeelhouders die toegelaten zijn tot de
algemene vergadering en daar hun stem kunnen uitbrengen. Door deze
registratie voor de betrokken aandeelhouder te weigeren, is deze
aandeelhouder juridisch niet in staat om te stemmen of zelfs aanwezig te
zijn. Komt hij toch opdagen, dan moet de betrokken partij hem de fysieke
toegang tot de algemene vergadering weigeren. Ook mag de betrokken
partij bepaalde informatie feitelijk niet meer ter beschikking stellen aan de
aandeelhouder waaraan het verbod is opgelegd.
In het tweede lid is een algemene medewerkingsverplichting opgenomen
voor alle partijen in de bewaarketen om de effectieve tenuitvoerlegging
van de schorsing door de betrokken beursgenoteerde onderneming
mogelijk te maken. Een intermediair mag in dit verband bijvoorbeeld niet
meewerken aan het stemmen bij volmacht; de intermediair dient het
stemmen namens de aandeelhouder aan wie een verbod is opgelegd te
weigeren. Met name de bewaarder van een beleggingsinstelling staat in
een zodanige relatie tot de beheerder van een beleggingsfonds of fonds
voor collectieve beleggingen dat hij ervoor kan (en moet) zorgen dat de
beheerder geen feitelijke zeggenschap kan uitoefenen.
In het derde lid is een meldingsverplichting opgenomen voor de beursgenoteerde betrokken partij, indien deze geen of onvoldoende medewerking
krijgt bij de uitvoering van de verplichting op grond van artikel 14a.8,
eerste lid, feitelijk gevolg te geven aan de schorsing van een aandeelhouder. De Minister kan in voorkomend geval besluiten medewerking af
te dwingen via de bestuurlijke boetes of over te gaan tot toepassing van
de bevoegdheid neergelegd in het vierde en vijfde lid.
In het vierde lid is geregeld dat de Minister kan vaststellen welke partij als
laatste in de bewaarketen medewerking heeft verleend, en welke partij de
niet-meewerkende persoon is die deelgenoot is in het depot van degene
die als laatste in de keten medewerking heeft verleend. Het vijfde lid
bepaalt vervolgens dat de schorsing, bedoeld in artikel 14a.7, eerste lid,
dan betrekking heeft op het gehele aandelenbelang van de niet medewerkende partij – bijvoorbeeld een intermediair of instelling in het buitenland
– die deelgenoot is in het depot van de laatste aan de uitvoering van de
schorsing meewerkende partij in de bewaarketen. Alle aandelen die
worden gehouden door de niet-meewerkende partij zijn dan geschorst.
In het zesde lid van artikel 14a.8 is voorzien in een delegatiegrondslag om
bij of krachtens algemene maatregel van bestuur een nadere invulling te
kunnen geven aan de wijze waarop aan de schorsing op grond van artikel
14a.7, eerste lid, gevolg wordt gegeven. Deze grondslag biedt de
mogelijkheid om zowel de betrokken partij als andere van belang zijnde
partijen, zoals de partijen in de bewaarketen, verdere praktische
voorschriften te geven hoe de schorsing feitelijk ten uitvoer te leggen. Zo
kan de beursgenoteerde betrokken partij de verplichting opgelegd krijgen
om onder bepaalde voorwaarden de partijen in de bewaarketen te
informeren over de schorsing krachtens artikel 14a.7, eerste lid.
Artikel 14a.9
Op grond van artikel 14a.9 kan de Minister een persoon aanwijzen, wiens
opdrachten de betrokken partij (met name het bestuur en de raad van
commissarissen) moet opvolgen zo lang degene aan wie een verbod op
het houden van overwegende zeggenschap is opgelegd, diens zeggenschap nog niet heeft teruggebracht overeenkomstig de last op grond van
artikel 14a.10. Deze bevoegdheid is vooral bedoeld voor de situatie waarin
een buitenlandse moedermaatschappij wordt overgenomen door een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

46

partij die maakt dat de overwegende zeggenschap van de moeder in de in
Nederland gevestigde dochter (of het in Nederland gevestigde bijkantoor)
een gevaar kan vormen voor het publiek belang. De moedermaatschappij
wordt in dat geval op grond van artikel 14a.4 verboden om nog langer
overwegende zeggenschap in de Nederlandse dochter te houden en op
grond van artikel 14a.7 zullen de zeggenschapsrechten van de moeder
worden geschorst. Het is echter denkbaar dat de bestuurders van de in
Nederland gevestigde dochter toch loyaal blijven aan de moedermaatschappij. Om te voorkomen dat dit er alsnog toe leidt dat het publiek
belang in gevaar kan komen, kan de Minister op grond van artikel 14a.9
een persoon aanwijzen wiens opdrachten moeten worden opgevolgd
door de betrokken partij, het bestuur, de personen die de feitelijke leiding
hebben en andere werknemers.
Artikel 14a.9 maakt het ook mogelijk om in geval van een eenmanszaak
die in handen is van een partij aan wie een verbod in de zin van artikel
14a.4 is opgelegd, een persoon aan te wijzen die de taken van de eigenaar
overneemt.
In beginsel bemoeit deze aangewezen persoon zich verder niet met de
dagelijkse gang van zaken, en grijpt hij alleen in als er besluiten (dreigen
te) worden genomen of handelingen verricht die het publiek belang in
gevaar kunnen brengen. In het derde lid is een limitatieve opsomming
opgenomen van de doelen die de opdrachten verstrekt door de aangewezen partij mogen dienen.
Tegen opdrachten van een aangewezen persoon staat administratief
beroep open bij de Minister. Hiermee komt tot uitdrukking dat de
aangewezen persoon een bestuursorgaan is en dat een door deze persoon
verstrekte opdracht een beschikking in de zin van de Algemene wet
bestuursrecht is, waartegen rechtsbescherming open staat. Er is om
meerdere reden voor gekozen om administratief beroep open te stellen.
De Minister kan de aangewezen persoon benoemen en vervangen door
een andere persoon. Daarmee is de aangewezen persoon niet onafhankelijk van de Minister. De rol en taak van de aangewezen persoon is
limitatief vastgelegd in artikel 14a.9 van de wet. Deze taakomschrijving
vereist echter een beoordeling van de concrete situatie: het gaat met
andere woorden niet om in overwegende mate gebonden besluiten.
Omdat het hier gaat om de controle op de gang van zaken binnen een
privaat bedrijf dat gedurende de schorsing van de aandeelhouder zijn
normale bedrijfsvoering moet kunnen voortzetten, is het nodig dat de
aangewezen persoon de vrijheid krijgt om binnen de wettelijk vastgelegde
doelstellingen zelf keuzes te maken die niet vooraf aan goedkeuring door
de Minister worden onderworpen. Gelet op de publieke belangen die de
aangewezen persoon dient na te streven, en de verantwoordelijkheid die
de Minister draagt voor die publieke belangen, moet de Minister
desalniettemin in staat worden gesteld hier achteraf toezicht op te houden
als de betrokken partij meent dat een opdracht van de aangewezen
persoon niet rechtmatig is.
In het tiende lid is bepaald dat de Minister ook kan besluiten om het
bestuur of leden daarvan te laten vervangen door de aangewezen
persoon. In dat geval streeft de aangewezen persoon als bestuurder
tevens de continuïteit van de betrokken partij en diens dienstverlening na,
en wordt de aangewezen persoon primair bestuurder met de taken en
bevoegdheden die het ondernemingsrecht aan die positie verbindt.
Het niet naleven van de opdrachten verstrekt door de aangewezen
persoon is als economisch delict strafbaar gesteld in artikel II.
Artikel 14a.10
Artikel 14a.10, eerste lid, voorziet in de verplichting voor de Minister om
degene die in strijd met een verbod op grond van artikel 14a.4 overwe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

47

gende zeggenschap houdt, te gelasten zijn zeggenschap terug te brengen
of te beëindigen zodat niet langer sprake is van overwegende zeggenschap.
De Minister zal in het besluit waarin de last wordt opgelegd een redelijke
termijn geven aan de aandeelhouder om zijn zeggenschap terug te
brengen. Bij het bepalen van de redelijke termijn zal de Minister rekening
houden met het feit dat de mogelijkheid om aandelen eenvoudig te
verkopen sterk afhankelijk is van de vraag of er sprake is van een
niet-beursgenoteerde dan wel van een beursgenoteerde betrokken partij.
Bij een beursgenoteerde onderneming is er sprake van een liquide markt
waar altijd kopers voor een te koop aangeboden aandeel gevonden
kunnen worden. Daarentegen is bij een niet-beursgenoteerde onderneming geen sprake van een liquide markt, maar zal actief op zoek
moeten worden gegaan naar een potentiële koper. Dit vergt meer tijd.
Daarnaast is de omvang van de te vervreemden aandelen, zeggenschap of
aandelenbelang relevant. Indien een groot aantal aandelen moet worden
vervreemd, is het in geval van een beursgenoteerde betrokken partij
noodzakelijk daar de tijd voor te nemen, omdat anders de markt verstoord
kan raken. Onderdeel van de redelijke termijn kan dan ook zijn dat er over
een termijn een stapsgewijze vermindering van het aantal aandelen
plaatsvindt, waarbij ook rekening kan worden gehouden met marktomstandigheden. Bij een niet-beursgenoteerde situatie doet zich het
probleem voor dat een groot aandelenbelang zeer kostbaar kan zijn en
slechts een beperkt aantal potentiële aandeelhouders of consortia in staat
is het aandelenpakket te kopen. Tot slot kunnen de marktomstandigheden,
zoals een economische crisis, een verkoop bemoeilijken. Om rekening te
houden met deze factoren is de Minister gehouden een redelijke termijn te
bieden – gebaseerd op de feiten en omstandigheden van dat moment –
wanneer hij de verkoop van aandelen gelast.
De houder van overwegende zeggenschap die een last als bedoeld in
artikel 14a.10, eerste lid, opgelegd krijgt, moet de zeggenschap zo ver
terugbrengen dat geen sprake meer is van overwegende zeggenschap. Bij
een betrokken partij zijnde een BV of NV zal dat betekenen dat de
aandeelhouder in de regel zijn aandelenbelang terug moet brengen tot
onder de drempelwaarde van 30% en/of eventuele prioriteitsaandelen
moet verkopen. Als de overwegende zeggenschap niet alleen gebaseerd
is op het houden van aandelen, maar bijvoorbeeld ook stemovereenkomsten leiden tot overwegende zeggenschap, zal de aandeelhouder ook
zeggenschap kunnen terugbrengen door stemovereenkomsten te
beëindigen. Indien de zeggenschap bestaat uit lidmaatschap van een
vereniging of coöperatie kan de zeggenschap alleen worden teruggebracht door het lidmaatschap te beëindigen. Bij een vennootschap (vof of
cv) kan alleen worden gezorgd dat er niet langer sprake is van overwegende zeggenschap door de deelname aan de vennootschap te beëindigen, of door niet langer aansprakelijk te zijn voor de schulden, en dus
stille vennoot te worden. In het geval van een bijkantoor of eenmanszaak
kan de overwegende zeggenschap teniet worden gedaan door de
overdracht van activa/passiva en de activiteiten (inclusief het personeel).
Artikel 14a.11
Het wetsvoorstel houdt er rekening mee dat een aandeelhouder – ondanks
de last en bijbehorende wettelijke verplichting – niet overgaat tot
vervreemding van diens zeggenschap. In dat geval bepaalt artikel 14a.11,
eerste lid, dat de betrokken partij bij uitsluiting en onherroepelijk
gemachtigd en verplicht is om namens en voor rekening van de houder
van de zeggenschap overeenkomstig de last diens aandelen te
vervreemden of diens zeggenschap anderszins overeenkomstig de last
terug te brengen (bijvoorbeeld door het lidmaatschap in een vereniging te
beëindigen). Voor zover het gaat om aandelen op naam in een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

48

niet-beursgenoteerde betrokken partij kan de betrokken partij relatief
eenvoudig de desbetreffende aandelen die zijn geregistreerd in het
aandeelhoudersregister vervreemden. Hierna wordt dieper ingegaan op
de gevolgen van deze verplichting bij een beursgenoteerde betrokken
partij.
Een beursgenoteerde betrokken partij zal om de aandelen namens en voor
rekening van degene tot wie de last is gericht te vervreemden, een
verzoek richten tot de financieel intermediair waar de houder van het
aandeel zijn effectenrekening aanhoudt. Het eerste lid legt een wettelijke
volmacht bij de betrokken partij om namens de aandeelhouder de
aandelen te vervreemden, een volmacht die niet afhankelijk is van de
medewerking of bevestiging door de desbetreffende aandeelhouder. Deze
wettelijke volmacht kan ook niet worden ingetrokken en dient in het
rechtsverkeer dan ook te worden geaccepteerd. Daarbovenop wordt
ervoor gezorgd dat de verschillende financiële intermediairs medewerking
zullen verlenen door middel van een verplichting in het derde lid. Deze
kan worden gehandhaafd met een bestuurlijke boete.
De opbrengst van de verkoop komt ten goede aan de (voormalige) houder
van het aandeel of de zeggenschap. De feitelijke uitwerking van de
verplichting op grond van het eerste lid kan worden onderworpen aan
nadere regels die worden vastgesteld bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur (artikel 14a.11, tweede lid). In dat kader kan
bijvoorbeeld worden geregeld hoe om te gaan met de opbrengst van een
verkoop, indien de aandeelhouder niet in staat is het geld te ontvangen of
zelf onderworpen is aan sanctiemaatregelen die financieel verkeer
onmogelijk maken. In deze nadere regels kan dan worden bepaald dat de
opbrengst op een derdenrekening of in consignatie wordt geplaatst tot het
moment waarop de opbrengst wel ter beschikking kan worden gesteld.
In het derde lid, is net als in artikel 14a.8, tweede lid, een medewerkingsverplichting opgenomen voor de partijen in de bewaarketen. Zij dienen
medewerking te verlenen aan de tenuitvoerlegging van de wettelijke taak
die op de betrokken partij rust op grond van artikel 14a.11, eerste lid.
In geval van een bijkantoor of eenmanszaak kan Onze Minister bepalen
dat de aangewezen persoon, bedoeld in artikel 14a.9, bij uitsluiting
onherroepelijk gemachtigd en verplicht is om namens en voor rekening
van de houder van de zeggenschap de zeggenschap overeenkomstig de
last terug te brengen. Hierdoor wordt deze aangewezen persoon bevoegd
om door middel van een activa/passiva-transactie het bijkantoor of de
eenmanszaak te verkopen.
Artikel 14a.12
Indien voor de uitoefening van de verplichting op grond van artikel
14a.11, eerste lid, vervreemding van aandelen nodig is, kan een beursgenoteerde betrokken partij ervoor kiezen gebruik te maken van de
bevoegdheden neergelegd in artikel 14a.12. In het eerste lid is bepaald dat
de beursgenoteerde betrokken partij onherroepelijk gemachtigd is tot het
doen van een verzoek tot uitlevering van het aandelenbelang uit het
girodepot van het centraal instituut, of, indien de aandelen beheerd
worden door een buitenlandse instelling met een functie vergelijkbaar
met het centraal instituut, uit diens depot. Indien de verkoop van aandelen
zonder de uitlevering niet lukt, is de beursgenoteerde betrokken partij
verplicht om gebruik te maken van deze bevoegdheid.
Het uiteindelijke doel van deze uitlevering is het aandelenbelang in te
schrijven in het aandeelhoudersregister op naam van de aandeelhouder
tot wie de last tot verkoop is gericht (artikel 14a.12, vierde lid). De
inschrijving in het aandeelhoudersregister maakt het mogelijk om het
aandelenbelang te vervreemden zonder dat daar medewerking van de
overige schakels in de bewaarketen voor nodig is. De inschrijving kan aan
een ieder worden tegengeworpen in de bewaarketen en dit zorgt ervoor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

49

dat de beursgenoteerde betrokken partij rechtsgeldig de aandelen kan
overdragen zonder dat andere (nieuwe) rechthebbenden zich daar tegen
kunnen verzetten (zie artikel 14a.12, vijfde lid).
In de situatie zoals voorzien in artikel 14a.12, eerste lid, zal de betrokken
partij een verzoek richten tot het centraal instituut dat het girodepot
aanhoudt van de aandelen van de betrokken partij. Het centraal instituut
levert de aandelen dan uit het girodepot aan de betrokken partij (14a.12,
tweede lid). Tegelijkertijd vermindert het centraal instituut het girodepot
met de hoeveelheid aandelen die aan de betrokken partij zijn uitgeleverd.
Het centraal instituut zal vervolgens deze vermindering van het aantal
aandelen in het girodepot ten laste brengen van de aangesloten instelling
met het verzameldepot waarvan een financiële intermediair direct of
indirect ten bate van de geïdentificeerde aandeelhouder deelgenoot is
(artikel 14a.12, derde lid). Wie deze aangesloten instelling is, zal het
centraal instituut als informatie ontvangen van de betrokken partij. Uit de
last waarbij de Minister ingevolge artikel 14a.10 een aandeelhouder in de
beursgenoteerde betrokken partij verplicht het aandelenbelang te
vervreemden of terug te brengen, volgt wie de geïdentificeerde aandeelhouder is. Deze identificatie is gebaseerd op het onderzoek ingevolge
artikel 14a.5, en identificeert ook de andere van belang zijnde partijen en
depots in de bewaarketen. Door deze bewaarketen door te geven aan het
centraal instituut kan deze identificeren welk verzameldepot van een
aangesloten instelling met de hoeveelheid uitgeleverde aandelen moet
worden verminderd. Vervolgens zal deze aangesloten instelling zelf weer
de vermindering ten laste brengen van het eerstvolgende depot van een
intermediair of instelling in het buitenland die de vermindering zelf weer
ten laste zal brengen van het depot en de houder van dat depot
waarachter direct of indirect de aandeelhouder zit wiens aandelen
gedwongen worden verkocht. Deze systematiek geldt dus ook voor
instellingen in het buitenland.
Het vierde en vijfde lid regelen de vervolgeffecten van de uitlevering van
het aandeel. De aandelen worden op naam gezet in het aandeelhoudersregister en kunnen daarmee vrij eenvoudig door de beursgenoteerde
betrokken partij weer worden verkocht door ze weer op de markt te
brengen via een aangesloten instelling of intermediair waardoor ze weer
opgenomen worden in het girodepot en weer verhandelbaar worden in
het effectenverkeer. Het vijfde lid voorkomt dat tussen de datum van het
verzoek tot uitlevering en de datum van verwerking van dit verzoek
transacties met de relevante aandelen het verzoek tot uitlevering (en de
daarop volgende verkoop) kunnen doorkruisen.
Gelet op de feitelijke complexiteit van de tenuitvoerlegging van de
uitlevering van de aandelen volgens de procedure van artikel 14a.12 en de
daaropvolgende verkoop ingevolge artikel 14a.11, is voorzien in een
grondslag om bij of krachtens algemene maatregel van bestuur nadere
regels te stellen over de machtiging tot het doen van een verzoek tot
uitlevering en over de wijze waarop de verplichtingen opgenomen in
artikel 14a.12, tweede en derde lid, ten uitvoer moeten worden gelegd
(artikel 14a.12, zesde lid).
Artikel 14a.13
Indien een van de partijen in de bewaarketen geen uitvoering geeft of kan
geven aan de verplichtingen op grond van artikel 14a.12, tweede en derde
lid, meldt de beursgenoteerde betrokken partij dit aan de Minister. De
Minister kan deze partij dan een last onder dwangsom opleggen. In het
tweede lid is geregeld dat de Minister kan vaststellen welke partij in de
bewaarketen geen uitvoering geeft aan de verplichtingen op grond van
artikel 14a.12, tweede en derde lid. Op grond van het vierde lid wordt deze
partij geacht houder en eigenaar te zijn van de te vervreemden aandelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

50

Artikel 14a.14
In dit artikel is bepaald dat de overdracht van zeggenschap in strijd met
een op grond van artikel 14a.4, eerste lid, opgelegd verbod, nietig is. Dit
geldt niet voor overdracht van zeggenschap die plaatsvindt via een
effectenbeurs: deze is rechtsgeldig, ook al is de overdracht verboden op
grond van artikel 14a.4, eerste lid.
Artikel 14a.15
In dit artikel wordt het afsluiten van een langdurige beheersovereenkomst
met een telecommunicatiepartij in bepaalde gevallen onderworpen aan
een toestemmingsvereiste. Het gaat om situaties waarin een beheersovereenkomst wordt afgesloten met een telecommunicatiepartij waarvan
misbruik of opzettelijke uitval kan leiden tot de gevolgen, genoemd in
artikel 14a.4, derde lid, onder a tot en met d (met andere woorden: een
telecommunicatiepartij met relevante invloed in de telecommunicatiesector). Er is sprake van een overeenkomst die leidt tot het door een derde
verkrijgen van duurzame beheersmacht indien de overeenkomst de derde
in staat stelt om (indien deze derde dat zou willen) misbruik of opzettelijke
uitval van het netwerk of de diensten of een deel daarvan van de
telecommunicatiepartij te veroorzaken.
In de gevallen bedoeld in artikel 14a.15 is een overeenkomst die zonder
toestemming van de Minister wordt afgesloten in strijd met de wet en dus
nietig. De Minister kan een telecommunicatiepartij en/of de derde die
handelt in strijd met dit verbod bovendien bestraffen met een last onder
dwangsom of een boete.
In het derde lid worden de artikelen 14a.2, derde lid, en 14a.4, tweede lid,
onder a tot en met e, en derde lid, van overeenkomstige toepassing
verklaard. Dit heeft ten eerste tot gevolg dat de Minister binnen de termijn
genoemd in artikel 14a.2, derde lid, moet beslissen of de toestemming
wordt verleend. Deze termijn begint te lopen zodra de Minister een
verzoek om toestemming heeft ontvangen. Zowel de telecommunicatiepartij als de beoogd beheerder kunnen een dergelijk verzoek indienen. De
Minister toetst voorgenomen beheersovereenkomsten op de gevolgen
voor het publiek belang als bedoeld in artikel 14a.4. Dit doet hij aan de
hand van enerzijds de omvang of het belang van de netwerken en
diensten waar het beheerscontract betrekking op heeft (overeenkomstig
artikel 14a.4, derde lid) en anderzijds de omstandigheden ten aanzien van
de beoogde duurzaam beheerder (overeenkomstig artikel 14a.4, tweede
lid).
Indien na het verlenen van toestemming voor het sluiten van een
langdurige beheersovereenkomst nieuwe feiten of omstandigheden
bekend worden, of zich voordoen, die ertoe leiden dat de Minister zijn
eerdere oordeel moet herzien, kan hij de verleende toestemming
intrekken. Bij dit besluit bepaalt de Minister de termijn waarbinnen de
beheersovereenkomst moet zijn beëindigd. Hierover kan uiteraard overleg
plaatsvinden met de telecommunicatiepartij. Doel van het stellen van een
redelijke termijn is te voorkomen dat een abrupte beëindiging van de
beheersovereenkomst de continuïteit van dienstverlening in gevaar
brengt. Indien de beheersovereenkomst na afloop van de gestelde termijn
nog niet door de betrokken partijen is beëindigd, is deze van rechtswege
nietig met ingang van de dag volgend op de door de Minister gestelde
deadline. Artikel 14a.4, vijfde lid, is van overeenkomstige toepassing,
hetgeen tot gevolg heeft dat een besluit tot intrekking van toestemming
moet worden genomen binnen acht maanden nadat de feiten of omstandigheden op grond waarvan de Minister van oordeel is dat het publiek
belang bedreigd kan worden, hem bekend zijn geworden.
Overeenkomsten gesloten vóór de datum van inwerkingtreding van de
wet krijgen op grond van het overgangsrecht in artikel 20.16b, tweede lid,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

51

van rechtswege toestemming. Deze toestemming van rechtswege
voorkomt dat bestaande beheersrelaties direct bij inwerkingtreding van de
wet verboden zijn, zonder dat daar een beoordeling door de Minister aan
ten grondslag ligt. De met het overgangsrecht verleende toestemming kan
worden ingetrokken indien de Minister tot het oordeel komt dat de
overeenkomst een bedreiging van het publiek belang kan vormen, waarbij
de Minister tot acht maanden na inwerkingtreding van artikel 14a.15
tevens feiten en omstandigheden mag betrekken die hem al langer
bekend zijn. Daarna geldt ook ten aanzien van de toestemming die van
rechtswege is verleend, de hoofdregel van artikel 14a.15, vierde lid, juncto
14a.4, vijfde lid, dat een besluit tot intrekking van toestemming moet
worden genomen binnen acht maanden nadat de feiten of omstandigheden op grond waarvan de Minister van oordeel is dat het publiek
belang bedreigd kan worden, hem bekend zijn geworden.
Artikel I, onderdeel B (wijziging artikel 15.1)
Door het toevoegen van hoofdstuk 14a aan de opsomming in het eerste
lid van artikel 15.1 wordt de Minister belast met het toezicht op de
naleving van dit hoofdstuk. Hierdoor staan ook de in dat hoofdstuk aan de
Minister toegekende instrumenten voor toezicht en handhaving tot zijn
beschikking, waaronder het opleggen van een last onder dwangsom
(artikel 15.2, eerste lid) of bestuurlijke boete (artikel 15.4, eerste lid). Ook
kan de Minister op grond van artikel 18.7 inlichtingen vorderen die nodig
zijn voor de vervulling van zijn taak.
Artikel II
Met de toevoeging van artikel 14a.9, tweede lid, wordt het niet-opvolgen
van de opdrachten van een aangewezen persoon als economisch delict
strafbaar gesteld.
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
M.C.G. Keijzer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 153, nr. 3

52