Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 360 XVII

Jaarverslag en slotwet van Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking 2022

Nr. 4

MEMORIE VAN TOELICHTING

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 360 XVII, nr. 4

1

A. ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikelen 1 tot en met 3
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de rijksbegroting, worden op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 afzonderlijk
bij wet vastgesteld en ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt
ertoe om voor het jaar 2022 wijzigingen aan te brengen in:
1. De departementale begrotingsstaat van Buitenlandse Handel en Ontwik­
kelingssamenwerking.
De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in
onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,

E.N.A.J. Schreinemacher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 360 XVII, nr. 4

2

B. ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN
(SLOTVERSCHILLEN)
1 Leeswijzer
De beleidsmatige mutaties en technische mutaties groter of gelijk aan de
ondergrenzen in onderstaande staffel worden op het niveau van de
financiële instrumenten (en eventueel artikelonderdeel) toegelicht.
Omvang begrotingsartikel (stand Beleidsmatige mutaties
ontwerp-begroting) in € miljoen (ondergrens in € miljoen)

Technische mutaties
(ondergrens in € miljoen)

< 50

1

2

=> 50 en < 200

2

4

=> 200 < 1000

5

10

=> 1000

10

20

2 Beleidsartikelen
Artikel 1: Duurzame economische ontwikkeling, handel en investeringen
Verplichtingen
Artikel 1.3
In de eerste suppletoire begroting is een verhoging gemeld door het
aangaan van nieuwe verplichtingen voor onder andere het Health Insurance
Fund, Programma Uitgezonden Managers (PUM-DECP) en Private Infra­
structure Development Group (PIDG).
De realisatie is tevens hoger uitgevallen door het aangaan van verplich­
tingen voor infrastructurele bijdragen en de subsidieverlening aan Invest
International Development B.V.
Uitgaven
Artikel 1.1 Duurzaam handels- en investeringssysteem, incl. MVO
Ten opzichte van de tweede suppletoire begroting zijn de uitgaven op artikel
1.1 lager uitgevallen dan verwacht. Dit wordt veroorzaakt doordat beleids­
ondersteunende onderzoeken en studies lager zijn uitgevallen dan
verwacht.
Artikel 1.2 Versterkte Nederlandse Handels- en Investeringspositie
Ten opzichte van de tweede suppletoire begroting zijn de uitgaven op artikel
1.2 lager uitgevallen dan verwacht. Dit wordt veroorzaakt doordat de
verwachte aanvullende storting in de begrotingsreserve DTIF met middelen
uit de FOM reserve van EUR 10 miljoen uiteindelijk niet nodig is gebleken.
Daarnaast zijn de uitgaven voor het Programma Internationaal Ondernemen
lager uitgevallen dan verwacht.
Artikel 1.3 Versterkte private sector en arbeidsmarkt in ontwikkelingslanden
Ten opzichte van de tweede suppletoire begroting zijn de uitgaven op artikel
1.3 hoger uitgevallen dan verwacht. Dit wordt veroorzaakt door het
programma PIDG waarbij betalingen zijn gedaan voor een achtergestelde
lening en is een bijdrage verstrekt voor technische assistentie om de
gevolgen van COVID-19 op te vangen. Daarnaast is in 2022 besloten om
de samenwerking met PIDG in de komende vijf jaar te continueren vanwege
het sterke track record rondom het mobiliseren van privaat kapitaal voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 360 XVII, nr. 4

3

duurzame infrastructuurprojecten, zowel van internationale als lokale (insti­
tutionele) investeerders. In de eerste suppletoire begroting werd de
verplichtingenruimte hiervoor toegekend. De uitgaven konden in Q4 van
2022 gedaan worden.
Ontvangsten
De ontvangstenrealisatie op artikel 1 is hoger uitgevallen dan werd verwacht
in de tweede suppletoire begroting. Dit wordt veroorzaakt door een
onttrekking uit de begrotingsreserves ter dekking van uitbetaalde wisselfi­
nancieringen en door hogere premieontvangsten en terugbetalingen op
wisselfinancieringen voor het Dutch Good Growth Fund (DGGF) en het
Dutch Trade and Investement Fund (DTIF).
Artikel 2: Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid, water en klimaat
Verplichtingen
De verplichtingenrealisatie op artikel 2 (Duurzame ontwikkeling, voedselze­
kerheid, water en klimaat) valt ten opzichte van deOntwerpbegroting 2022
EUR 357,3 miljoen hoger uit. Het merendeel hiervan is toegelicht in de eerste
en tweede suppletoire begrotingen. Uiteindelijk viel het verplichtingen­
budget eind 2022 per saldo lager uit dan voorzien in de tweede suppletoire
begroting. Dit komt doordat een aantal verplichtingen op het gebied van
water en klimaat uiteindelijk niet in 2022 maar in 2023 zullen worden
aangegaan.
Voor het thema voedselzekerheid viel het verplichtingenbudget per saldo
hoger uit dan voorzien. Dit betreft dit onder andere een bijdrage aan het
International Fund for Agricultural Development (IFAD) voor een
programma gericht op landbouwontwikkeling en markttoegang van kleine
boeren en boerinnen in plattelandsgebieden. Daarnaast betreft dit een
uitbreiding van bestaande activiteiten van Solidaridad en Agriterra in het
kader van de huidige voedselcrisis.
Voor het thema water betreft dit een Water, Sanitation and Hygiene (WASH)
project gericht op het bereiken van meer duurzaamheid en inclusie in de
watersector dat is doorgeschoven naar 2023 in verband met het afwachten
van een evaluatie.
Voor het thema klimaat betreft dit onder andere het Africa Adaptation
Acceleration Program (AAAP) van de African Development Bank (AfDB)
voor het verbeteren van de weerbaarheid tegen de effecten van klimaatver­
andering. Dit programma is vertraagd om de kwaliteit te waarborgen en zal
in 2023 worden gecommitteerd.
Artikel 4: Vrede, veiligheid en duurzame ontwikkeling
Uitgaven
Artikelonderdeel 4.1 Humanitaire hulp
Op artikelonderdeel 4.1 Humanitaire Hulp is sprake van een beperkte
overschrijding. De oorzaak daarvan is de Nederlandse steun aan het
initiatief Grain from Ukraine waartoe eind november is besloten. Dit
initiatief beoogde de aankoop van extra graan uit Oekraïne dat ten goede
komt aan landen die te maken hebben met voedselonzekerheid of waar
hongersnood dreigt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 360 XVII, nr. 4

4

Artikel 5: Multilaterale samenwerking en overige inzet
Verplichtingen
Het verplichtingenbudget is ten opzichte van de tweede suppletoire
begroting verhoogd als gevolg van USD en SDR koersverschillen op de
uitstaande garantieverplichtingen van de Inter-American Development
Bank (IDB), de African Development Bank (AfDB) en de Asian Development
Bank (AsDB).
Uitgaven
Artikelonderdeel 5.1 (Multilaterale samenwerking)
De uitgaven van artikelonderdeel 5.1 zijn ten opzichte van de tweede
suppletoire begroting verhoogd. Dit komt hoofdzakelijk door een bijdrage
aan het Resilience and Sustainability Trust (RST) van het International
Monetary Fund (IMF).
Artikelonderdeel 5.2 (Overig armoedebeleid)
Gedurende het jaar is sprake van koersverschillen doordat de begroting
voor Buitenlandse handel en Ontwikkelingssamenwerking werkt met een
vooraf vastgestelde wisselkoers ten opzichte van buitenlandse valuta (de
zgn. corporate rate). Deze koers wordt gelijktijdig met de presentatie van
de begroting vastgesteld. Omdat bij betalingen in buitenlandse valuta
gedurende het jaar een verschil ontstaat als gevolg van de werkelijk
geldende koers, ontstaat er een saldo. Voor de koersontwikkeling is ten
opzichte van de tweede suppletoire begroting een meevaller ontstaan.
Ontvangsten
De ontvangstenop artikel 5 zijn ten opzichte van de tweede suppletoire
begroting verhoogd. Dit komt hoofdzakelijk door een technische verwerking
van een teruggave van het Law and Order Trust Fund for Afghanistan
(LOTFA) van UNDP. Deze activiteit kon door de huidige situatie in
Afghanistan geen doorgang meer vinden.
Deze teruggave is vervolgens via de begroting van Buitenlandse Zaken
ODA-neutraal ingezet voor een vervangende UNDP activiteit middels het
Special Trust Fund for Afghanistan voor programma’s op het gebied van
sociaal-economisch herstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 360 XVII, nr. 4

5