COMMISSARIAAT VOOR DE MEDIA

JAARVERSLAG 2010

Commissariaat voor de Media
Postbus 1426
1200 BK Hilversum
T 035 7737700
F 035 7737799
cvdm@cvdm.nl
www.cvdm.nl

omslag.indd 1-3

3/10/11 12:34 PM

COMMISSARIAAT VOOR DE MEDIA

JAARVERSLAG 2010

hoofdstuk0 03-05.indd 3

3/10/11 10:12 AM

Inhoud
Voorwoord	

5

1. De organisatie	

6

2.	Speerpunten 2010

16

3.	Publieke media-instellingen

24

4.	CommerciËle media-instellingen

48

5. Overige wettelijke taken

56

6. Vaste Boekenprijs	

66

7. FINANCIËLE VERANTWOORDING 2010

72

4

hoofdstuk0 03-05.indd 4

3/10/11 10:13 AM

VOORWOORD

Het Commissariaat voor de Media mag terugkijken op
een jaar waarin we belangrijke stappen hebben gezet
voor daadwerkelijk toekomstbestendig toezicht in het
veranderde medialandschap.
Zo zette het Commissariaat in 2010 een flinke stap
vooruit in het nieuwe toezicht op audiovisueel mediaaanbod dat via internet of via mobiele applicaties
wordt verspreid. Er zijn selectiecriteria ontwikkeld,
een zogeheten internet-spideronderzoek bracht de
Nederlandse av-mediadiensten globaal in kaart en
onze bevindingen en de juridische uitgangspositie
zijn in consultaties voorgelegd aan deskundigen en
betrokkenen.
Ook het vele reguliere werk ging gewoon door, zoals
het verlenen van toestemmingen, het analyseren van
jaarrekeningen, het monitoren van media-aanbod,
het handhaven bij geconstateerde overtredingen en
het volgen van acties van verkopers van boeken en
bladmuziekuitgaven.
De taken van het Commissariaat zijn de afgelopen
jaren geleidelijk toegenomen, terwijl de personele
capaciteit op gelijk niveau is gebleven. Ook de
bestaande taken vragen om meer personele inzet.
Een voorbeeld hiervan in 2010 is het toetsen van
nevenactiviteiten.

In een sterk veranderende omgeving is het noodzakelijk om er voor te zorgen dat de interne organisatie
zo is vormgegeven dat wij aan de verwachtingen van
de buitenwereld tegemoet kunnen blijven komen.
Het Commissariaat heeft zich in het afgelopen jaar op
de toekomst voorbereid door zijn organisatiestructuur
te hervormen. Er zijn nieuwe afdelingen in het leven
geroepen, er ontstond een nieuw managementteam
en er is een zakelijk directeur aangesteld. Ook werden
nieuwe medewerkers verwelkomd. Met enkelen van
hen kunt u nader kennismaken in dit jaarverslag.
Dit voorwoord wordt geschreven in een tijd waarin
veel discussie gaande is over de forse bezuinigingen
op de publieke omroep die het nieuwe kabinet in het
vooruitzicht heeft gesteld. Als er omroepen moeten
bezuinigingen of fuseren, hoe dan? De relatie tussen
de publieke omroep en de private sector is gevoelig.
Een dergelijk klimaat maakt naar ons oordeel de rol
van een goed functionerende, onafhankelijke toezichthouder des te belangrijker.
Het komende jaar zal het Commissariaat gebruiken
om een meerjarige visie en strategie op toezicht en
handhaving te ontwikkelen. De visie moet nog meer
duidelijkheid bieden aan de partijen waarop het
Commissariaat toezicht houdt. Met daarnaast verdere
kwaliteitsverbetering op proces en inhoud zien we uit
naar een inspirerend 2011 waarin we samen met de
publieke en commerciële media-instellingen, en met
aanbieders van audiovisuele mediadiensten kunnen
werken aan optimaal onafhankelijk functionerende
(multi)media.

Hilversum, maart 2011
Tineke Bahlmann, voorzitter
Madeleine de Cock Buning, commissaris
Jan van Cuilenburg, commissaris

5

hoofdstuk0 03-05.indd 5

3/10/11 10:13 AM

De organisatie

6

hoofdstuk1 06-15_v2.indd 6

3/10/11 11:55 AM

1

7

hoofdstuk1 06-15_v2.indd 7

3/10/11 11:55 AM

1

De organisatie
Het Commissariaat voor de Media ziet toe op de
naleving van de Mediawet, de Wet op de vaste boekenprijs en de daarop gebaseerde regels. Met behulp van
richtlijnen en beleidsregels geeft het Commissariaat
aan hoe hij het wettelijk kader in de praktijk invult.
Vervolgens houdt het Commissariaat – achteraf –
toezicht op het naleven van de regels.
Het Commissariaat had in 2010 te maken met 287
lokale, 13 regionale, 22 landelijke publieke mediainstellingen en 472 toestemmingen voor commercieel media-aanbod (radio, televisie en kabelkrant).
Er werden 50 hoorzittingen gehouden en 374 besluiten genomen. Besluiten worden gepubliceerd op de
website van het Commissariaat en in het magazine
CoMedia, dat vier keer per jaar verschijnt.

Missie
Het Commissariaat voor de Media handhaaft de
Mediawet door onafhankelijk toezicht op de publieke
en de commerciële omroep. Door handhaving van de
Mediawet draagt het Commissariaat bij aan:
	onafhankelijkheid, kwaliteit en diversiteit van de
maatschappelijke informatievoorziening, zowel
via publieke als commerciële media-instellingen;
non-commercialiteit van de publieke omroep;
	eerlijke verhoudingen tussen publieke en commerciële media-instellingen;
	transparantie in eigendomsverhoudingen in de
mediasector.
Het Commissariaat voor de Media houdt toezicht
op de naleving van de Wet op de vaste boekenprijs
door uitgevers en verkopers van boeken en muziekuitgaven. Door handhaving van de Wet op de vaste
boekenprijs draagt het Commissariaat bij aan een
pluriform en breed gespreid aanbod van boeken en
muziekuitgaven.

Reorganisatie
Sinds 1 september 2010 heeft het Commissariaat een
veranderde organisatiestructuur. Het Commissariaat
heeft in zijn nieuwe organisatievorm een striktere
scheiding aangebracht tussen toezicht en handhaving en tegelijk de organisatie meer gestroomlijnd.
In dit verband vond een herschikking plaats van de
afdelingen. Het Commissariaat kende eerst zes afdelingen, waarin toezicht en handhaving met elkaar

waren verweven. Door die te scheiden, waarborgt
het Commissariaat dat er op twee velden een onafhankelijke beoordeling plaatsvindt. Per 1 september
zijn er vier afdelingen: Strategie, Beleid en Onderzoek
(SBO), Registratie, Vergunningen en Toezicht (RVT),
Financieel Toezicht (FTZ) en Handhaving (HHG). Het
Bureau Vaste Boekenprijs en het toezicht op de kabel
zijn beide opgenomen in RVT en HHG. Een nieuw aangetrokken zakelijk directeur en de hoofden van deze
vier afdelingen vormen het managementteam, dat
leiding geeft aan de organisatie. Daarnaast heeft het
Commissariaat een ondersteunende staf waaronder
P&O, Communicatie, ICT en het Bedrijfsbureau vallen.
De besluiten van het Commissariaat worden genomen
door een college van drie commissarissen die door de
afdelingen inhoudelijk worden ondersteund.
Op 31 december 2010 waren er 59 medewerkers
(51,62 fte’s) in dienst van het Commissariaat:
24 mannen en 35 vrouwen. In het verslagjaar ver­
lieten 10 medewerkers (3 mannen en 7 vrouwen) het
Commissariaat en traden 17 medewerkers (4 mannen
en 13 vrouwen) in dienst.

Portefeuilles
De portefeuilleverdeling van de commissarissen was
vanaf 1 september 2010 als volgt:
Tineke Bahlmann: voorzitter en financieel toezicht
publieke omroep;
Jan van Cuilenburg: strategie, beleid, onderzoek en
registratie, vergunningen, toezicht;
Madeleine de Cock Buning: handhaving Mediawet
en Wet op de vaste boekenprijs.
Op basis van de wet is er sprake van collegiaal bestuur,
zodat het college van commissarissen verantwoordelijkheid draagt voor alle besluiten, ongeacht op welke
portefeuille die betrekking hebben.

Taken, mensen en middelen
De afgelopen jaren is een duidelijke tendens merkbaar
dat de taken van het Commissariaat stap voor stap
toenemen en dat bestaande taken om meer personele
inzet vragen. Zo stijgt het aantal zenders waarop het
Commissariaat toezicht moet houden en door de
implementatie van de Europese Richtlijn Audiovisuele

8

hoofdstuk1 06-15_v2.indd 8

3/10/11 11:55 AM

COLLEGE
BEDRIJFSBUREAU
COMMUNICATIE

ZAKELIJK
DIRECTEUR

ICT
P&0

SBO

RVT

FTZ

HHG

INHOUDELIJK
FUNCTIONEEL

Mediadiensten komt bepaald non-lineair aanbod via
internet onder het toezicht van het Commissariaat
te vallen. Enkele andere nieuwe taken die in het verschiet liggen zijn het toezicht op de omroep op drie
Antilliaanse eilanden die in oktober 2010 de status
van Nederlandse gemeente hebben gekregen (zie
pagina 10) en de bemoeienis met een nieuw model
voor consumenteninvloed op de samenstelling van
het wettelijk minimumpakket op de kabel. Daarnaast
zijn er regelmatig urgente werkzaamheden zoals het
toetsen van wetsvoorstellen op uitvoerbaarheid in
de praktijk.
Van werkzaamheden die meer tijd en inzet van de
medewerkers van het Commissariaat zijn gaan vragen,
is het toetsen van nevenactiviteiten een sprekend
voorbeeld. Niet alleen neemt het aantal meldingen
sterk toe - van 101 in 2009 tot 303 in 2010 – maar de
toetsingen zijn ook complexer geworden. Alles bijeen
trekt dit een zware wissel op de capaciteit van het
Commissariaat, zeker als bedacht wordt dat de personele omvang geen gelijke tred heeft gehouden. Het
personeelsbestand is gerekend vanaf begin jaren ‘90
rond de 50 fte. Ook het budget, dat is samengesteld
uit de mediabijdrage van het ministerie van OCW en
de inkomsten uit toezichtkosten, blijft door de jaren
heen tamelijk stabiel. In 2004 bedroegen de baten
€ 5,18 miljoen en in 2010 € 6,01 miljoen.
Door de geschetste ontwikkelingen begint het
Commissariaat in een tijd waarin steeds kritischer naar
toezichthouders wordt gekeken en de samenleving
steeds meer van hen verwacht, te voelen dat de rek
niet eindeloos is. Vooralsnog wordt de druk opgevangen door processen verder te stroomlijnen en de
organisatie zo in te richten dat op de meest efficiënte

manier kan worden gewerkt. De nieuwe organisatieopzet die in 2010 tot stand is gebracht moet daar een
belangrijke bijdrage aan leveren.

Toezichtsinstrumentarium
Op verzoek van voormalig minister Plasterk van OCW
onderzochten het Commissariaat en de Commissie
Integriteit Publieke Omroep (CIPO) in 2009 misstanden met betrekking tot schendingen van de wet en
de eigen gedragscode Goed bestuur en integriteit
van de publieke omroep. Een ambtelijke werkgroep,
die bestond uit vertegenwoordigers van de NPO, het
Commissariaat en het ministerie van OCW, onderzocht
ook welke aanvullende toezichtmaatregelen wenselijk
zouden zijn om verdere misstanden te voorkomen.
In december 2010 informeerde minister van BijsterveldtVliegenthart de Tweede Kamer over de uitkomsten
van de werkgroep.
De onderzochte incidenten betroffen overtredingen
van de sponsorregels, het verbod van dienstbaarheid
aan winst door derden en belonings- en integriteitszaken die op gespannen voet staan met de code
Goed bestuur en integriteit van de publieke omroep.
De incidenten brachten volgens de werkgroep onder
meer aan het licht dat het bestaande toezichtsinstrumentarium geen of onvoldoende mogelijkheden
biedt om in te grijpen ter voorkoming van problemen.
Of, als er al problemen zijn, om erger te voorkomen.
Ook de inzet van op zichzelf effectieve instrumenten,
zoals het staken van de bevoorschotting, blijkt soms
moeizaam als twee instanties (raad van bestuur NPO
en het Commissariaat) daar een rol hebben.
Op basis van de bevindingen van de werkgroep stelde
de minister onder andere voor dat meer bepalingen

9

hoofdstuk1 06-15_v2.indd 9

3/10/11 11:55 AM

1

De organisatie

onder de werking van de last onder dwangsom
worden gebracht om overtredingen te stoppen. Bij
niet voldoen aan een last onder dwangsom wordt
zendtijd verminderd of tijdelijk ingetrokken en kan de
bevoorschotting worden stopgezet. Blijft een omroep
dan nog in gebreke, dan kan de erkenning worden
ingetrokken.
Verder krijgt het Commissariaat de bevoegdheid
aanwijzingen te geven bij in ieder geval (dreigend)
wanbeheer, waaronder financieel wanbeleid,
ongerechtvaardigde verrijking (van bestuurders/
toezichthouders en derden) en onrechtmatig handelen
door bestuurders/toezichthouders. Bij niet opvolgen
van een aanwijzing volgt een boete, vermindering of
tijdelijk intrekken van zendtijd en staken bevoorschotting. Blijft de omroep dan nog in gebreke, dan kan de
erkenning worden ingetrokken.
Ook komen er meer mogelijkheden voor het stopzetten van de bevoorschotting bij bestaand of (dreigend)
wanbeheer en (dreigende) onrechtmatige uitgaven. Het stopzetten van de bevoorschotting doet
de raad van bestuur op bindend verzoek van het
Commissariaat. Daarnaast krijgt het Commissariaat
de mogelijkheid om onrechtmatig verkregen voordelen terug te vorderen en te verrekenen met de
bevoorschotting.

2008 geïncorporeerd. De Mediawet BES regelt dat het
Commissariaat belast zal zijn met vergunningverlening
en met toezicht en handhaving van de regels die in de
wet en het Mediabesluit BES zijn neergelegd.
Het Commissariaat bevindt zich in de oriëntatiefase
ter voorbereiding op de uitvoering van zijn nieuwe
taken. Om zicht te krijgen op de omroepactiviteiten
op de eilanden is onder meer contact gelegd met de
Wereldomroep die al sinds jaar en dag aanwezig is
op Bonaire.
Verder onderzoekt het Commissariaat of en zo
ja in hoeverre samenwerking mogelijk is met het
Agentschap Telecom dat eveneens taken te vervullen
krijgt in het eilandgebied.
Begin 2011 heeft het Commissariaat een plan
van aanpak gereed. Op basis van dat plan zal het
Commissariaat contact leggen met de omroepen op
de eilanden om hen bekend te maken met de nieuwe
wettelijke eisen die aan hen worden gesteld en met de
nieuwe toezichthouder. Het ligt minder voor de hand
om direct te starten met strikt toezicht en handhaving,
mede in het licht van de passage in de memorie van
toelichting dat de omroepen een gewenningsperiode
wordt gegund om zich te ontdoen van sluikreclame
en andere uitingen die onder de werking van de
Mediawet BES niet zijn toegestaan.

Toekomstverkenningen
Het Commissariaat zal in 2011 een richtinggevende,
meerjarige visie op toezicht en handhaving ontwikkelen die niet alleen duidelijkheid biedt aan de partijen
waarop het Commissariaat toezicht houdt, maar ook
een kader biedt voor het maken van keuzes en het
nemen van besluiten. In 2009 heeft het Commissariaat
vier scenario’s ontwikkeld over het medialandschap
in 2025. De scenario’s hebben gevolgen voor de
toekomstige koers van het Commissariaat. In 2010
heeft het Commissariaat de belangrijkste aspecten
van de scenario’s in kaart gebracht en suggesties
voor verdere stappen verzameld. Met behulp van de
uitkomsten van deze toekomstverkenningen wil het
Commissariaat zijn visie en strategie nader invullen.
Uit het strategisch meerjarenplan vloeit vervolgens
het jaarplan van de organisatie voort.

Inrichting toezicht BES
Op 10 oktober 2010 hebben de drie overzeese ­eilanden
Bonaire, St. Eustatius en Saba de status gekregen van
Nederlandse gemeente. Dat brengt op het gebied
van wet- en regelgeving veel veranderingen met zich
mee, ook voor de audiovisuele media op de eilanden.
De zogeheten ‘Mediawet BES’ wordt na behandeling in
de Kamer als een nieuw hoofdstuk 10 in de Mediawet

Internationaal
Het Commissariaat heeft in 2010 deelgenomen aan
diverse internationale overlegplatforms.
Het in 1995 opgerichte European Platform of
Regulatory Authorities (EPRA) biedt de Europese
­toezichthouders op de audiovisuele media de gelegenheid tot het voeren van overleg en het uitwisselen van
informatie. Twee keer per jaar organiseert de EPRA
een vergadering waar plenair en in werkgroepen
wordt gesproken over uiteenlopende onderwerpen
op het vlak van Europese mediaregel-geving en
toezicht. Een delegatie van het Commissariaat nam
deel aan de vergaderingen in Barcelona (mei) en
in Belgrado (oktober).
Het Contact Comité is een overlegorgaan van de
EU-lidstaten, voornamelijk bestaand uit vertegenwoor­
digers van nationale ministeries met verantwoordelijkheid voor mediawetgeving. Onder voorzitterschap
van de Europese Commissie discussiëren zij over
de interpretatie en toepassing van de Richtlijn.
Het Commissariaat was vertegenwoordigd op
de ­bijeenkomsten in juni en oktober 2010.

10

hoofdstuk1 06-15_v2.indd 10

3/10/11 11:56 AM

naam:

John guthMan
Leeftijd:
51 jaar

afdeling:
ICT
“Kort gezegd komt mijn functie erop neer
dat ik zorg dat alle medewerkers van het
Commissariaat met ons computersysteem
kunnen doen wat ze willen en mogen
doen en dat het systeem operationeel
blijft. We maken sinds twee jaar gebruik
van TIM, een applicatie die documenten,
relaties en workflow beheert. Mijn instelling is: ‘De tent moet blijven draaien. Als
mensen achter de pc niet verder kunnen,
stopt het hele proces.’ Inhoudelijk gezien
sta ik wat verder van de materie. Toch
moet ik wel bepaalde regels van de
Mediawet, afspraken en procedures goed
kennen om TIM te kunnen optimaliseren.
Hierdoor heb ik de organisatie goed leren
kennen. Mensen komen ook vaak spontaan bij mij binnenlopen als er iets mis
is gegaan. Het oplossen van problemen
vind ik het leukste onderdeel van mijn
werk. Vaak heb ik in eerste instantie geen
idee wat er aan de hand is. Dan ga ik
dingen uitproberen op de testcomputers
in mijn kantoor en nadenken totdat ik
de oplossing heb. Yes! denk ik dan. Eén
keer per jaar is er een release, een update
van de applicatie. Een heleboel fouten in
het systeem en verzoeken van collega’s
worden daarin opgelost. Daar gaan zo’n
vier maanden voorbereiding aan vooraf.
Er wordt een heel plan van aanpak voor
gemaakt. Vanuit de organisatie krijg ik
input om dingen aan te passen, die aanpassingen beschrijf ik en laat ik bouwen
door de leverancier. Vervolgens gaan we
alles testen en als het bevalt, wordt de
update geïmplementeerd. Dit gebeurt
meestal in het weekend omdat anders
het hele systeem onder werktijd platligt.
Dan ben ik hier met de jongens die alles
gebouwd hebben op een zaterdag bezig.
Het is hard werken, maar we maken het
dan ook wel gezellig. Als mijn collega’s
dan ‘s maandags op hun werk komen
en alles werkt naar behoren, is het voor
mij feest.”

11

hoofdstuk1 06-15_v2.indd 11

3/10/11 11:56 AM

1

De organisatie

Ook was het Commissariaat vertegenwoordigd bij de
Werkgroep van AVMD (Audiovisuele Mediadiensten)
Toezichthouders, voorgezeten door de Europese
Commissie.

dat er geen sprake was van misstanden waarop de
klager had gewezen. De aanbeveling om alsnog
een zorgvuldige motivering te geven is door het
Commissariaat opgevolgd.

Verder gaf beleidsadviseur mr. Marcel Betzel tijdens
het Telecommunications and Media Forum in Brussel
een presentatie over co-regulering en andere vormen
van regulering die de Europese av-industrie moeten
stimuleren. Ook nam hij deel aan een paneldiscussie
tijdens EuroReg 2010, European Broadcast Regulation
in the Digital World in Berlijn.

Publieksvragen

Een Chinese delegatie onder leiding van Mr. Wang
Guoqing, de Chinese onderminister van Informatie
(State Council Information Office) bezocht op 2
november het Commissariaat. De delegatie werd
ontvangen door het college.

Hoewel een grote verscheidenheid aan onderwerpen
is gepasseerd, is 70 procent van alle brieven en e-mails
in te delen in vijf groepen. Opmerkingen over vorm,
inhoud en hoeveelheid reclamespots c.q. promo’s
komen veruit het meest voor. Op de tweede plaats
staan de vragen en klachten met betrekking tot programma-inhoud. In deze categorie vallen de klachten
over onder meer geweld, discriminatie en onzedelijk
gedrag in programma’s. Vragen met betrekking tot
het aanvragen en behouden van een vergunning zijn
ondergebracht in de categorie ‘vergunningen’.
Naast deze categorieën zijn er ook relatief veel vragen
en klachten over mogelijke sluikreclame of sponsoring
(13 procent) en over kabelaars en satellietbedrijven
(11 procent).

Klachten
In de klachtregeling van het Commissariaat is opgenomen dat van klachten melding wordt gemaakt in het
jaarverslag. In 2010 is één formele klacht ingediend.
Voor de verzorging van media-aanbod op lokaal
niveau kan zoals bekend slechts één instelling per
gemeente worden aangewezen. Omdat voor de
Limburgse gemeente Eijsden meerdere aanvragen
werden ontvangen, moest er dus een keuze worden
gemaakt. De instelling van wie de aanvraag werd
afgewezen, maakte daartegen bezwaar en stelde
beroep in bij de rechtbank nadat het bezwaarschrift
ongegrond was verklaard.Omdat de instelling meende
dat het Commissariaat zich tijdens de procedure niet
volgens de regels had gedragen, diende deze ook
een klacht in bij de Nationale Ombudsman. Nadat de
Ombudsman kennis had genomen van de door het
Commissariaat toegezonden stukken, oordeelde hij
dat het Commissariaat geen verwijt viel te maken en
dat er geen aanleiding was de klacht verder in behandeling te nemen.

Het Commissariaat ontvangt jaarlijks vele vragen
en klachten van het publiek. In 2010 waren dit 285
brieven en e-mails. Het betrof in 39 procent van de
gevallen zowel een vraag als een klacht, in 40 procent
enkel een vraag en in 21 procent van de gevallen
alleen een klacht.

Onderwerp

Aantal

Percentage

reclamespots/promo’s

50

17,5

programma-inhoud

43

15,1

vergunningen

39

13,7

(vermeende) sluikreclame/sponsoring

38

13,3

kabel en satelliet

31

10,9

bedrijfsvoering omroepen

12

4,2

Commissariaat voor de Media

9

3,2

geluidsvolume

9

3,2

verzoek om advies

5

1,8

mediawetgeving overig (divers)

44

15,5

niet voor het Commissariaat
Totaal

Over een in 2009 ingediende klacht oordeelde de
Nationale Ombudsman in oktober 2010. Het betrof de
klacht van een voormalig directeur van een landelijke
omroepinstelling die meende dat het Commissariaat
onvoldoende actie had ondernomen in verband met
mogelijke financiële en bestuurlijke misstanden bij
deze omroep. Na uitvoerig onderzoek concludeerde
de Ombudsman dat de klacht over het onvoldoende
respecteren van de privacy van klager en het beweerde
ontbreken van voldoende rechtsbescherming ongegrond waren. Kritischer was de Ombudsman over de
motivering van het standpunt van het Commissariaat

5

1,8

285

100

Het Commissariaat zelf is in 9 gevallen onderwerp
van schrijven geweest. Hierbij ging het om vragen
over de website of om een verzoek tot een bezoek
aan de organisatie.
Van het Commissariaat werd vooral gevraagd informatie te verstrekken (55 procent) en om strikter toezicht te
houden op bestaande regelgeving of deze uit te breiden
(36 procent). Naar aanleiding van 34 publieksvragen
of -klachten is nader onderzoek verricht. In totaal
11 meldingen leidden daadwerkelijk tot handhaving.

12

hoofdstuk1 06-15_v2.indd 12

3/10/11 11:56 AM

Externe vaste adviseurs
Bij de behandeling van bezwaarschriften tegen
opgelegde sancties voor overtreding van reclame- en
sponsorregels, schakelt het Commissariaat waar nodig
de Adviescommissie Bezwaarschriften in. Prof. mr. drs.
F.C.M.A. Michiels was voorzitter tot 1 november 2010.
Mevrouw prof. mr. G. T.J.M. Jurgens heeft op
2 november laten weten dat zij de benoeming tot
voorzitter van de Adviescommissie aanvaardt. De commissie bestaat verder uit dr. W. Hins, mevrouw mr.
G.J. Heevel en mevrouw mr. I. Konings. Het secretariaat berust bij mr. M. Dellebeke. Voor procesvertegenwoordiging en externe juridische advisering van
het Commissariaat werden in een aantal gevallen mr.
G.H.L. Weesing en Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn
N.V. ingeschakeld.

Agenda voor 2011
Registratie van en toezicht op aanbieders van audiovisuele mediadiensten op internet staan in 2011 hoog
op de agenda van het Commissariaat. Omdat het
contentaanbieders betreft die nog niet eerder met
overheidstoezicht te maken hebben gehad, zal het
Commissariaat in 2011 intensief informeren op het
gebied van audiovisuele mediadiensten op internet.
Het Commissariaat wil ook nader overleggen met het
ministerie van OCW over de vraag hoe met webradiostations moet worden omgegaan, omdat deze op
basis van vigerende regelgeving een licentie zouden
moeten hebben in plaats van alleen een regis-tratie.
Verder moet een nieuwe ministeriële regeling voor
de berekening van toezichtkosten worden geïntroduceerd.

Toezicht
Het Commissariaat gaat in 2011 het toezicht verder
moderniseren door grotere zaken aan te pakken en
meer de focus te leggen op thematisch onderzoek.
Het Commissariaat zal meer nog dan voorheen achter
de schermen kijken, contracten opvragen en beoor­
delen en constructies ontrafelen. Een instrument dat
het Commissariaat wil blijven inzetten is het voeren
van gesprekken met omroepen waarin zij worden
geconfronteerd met normoverschrijdingen. Zo realiseren omroepen zich van meet af dat het Commissariaat
structureel meekijkt en kunnen zij hun gedrag tijdig
bijstellen.

de ‘­aanhakende reclame’ en het nauwgezet volgen
van omroepverenigingen WNL en PowNed, om reden
van mogelijk te nauwe banden met de Telegraaf
Media Groep. Ook zal het Commissariaat een begin
maken met modernisering en stroomlijning van het
proces van vergunningverlening en registratie, onder
andere door het openen van een digitaal loket.
Verder is het Commissariaat voornemens om puur op
het buitenland gerichte zenders, zoals adult channels,
nog stringenter te controleren.
Voor de audiovisuele mediadiensten heeft de
Europese Commissie heeft een inspanningsverplichting
opgelegd om te bevorderen dat Europese producties
worden aangeboden. Niet alle lidstaten hechten
evenveel waarde aan de Europese quotaverplichtingen. Het Commissariaat acht het van belang om
inzicht te verkrijgen hoe er in Nederland moet worden
omgegaan met de verplichting, om te voorkomen dat
door verschillende interpretaties het gelijke speelveld
wordt verstoord. Het Commissariaat wil het delen van
kennis en ervaring met Europese partners intensiveren.
De EPRA is daar een geschikt platform voor.

Financieel toezicht
Het Commissariaat zal in zijn financiële toezicht
de landelijke omroepen op thema’s beoordelen,
zoals ontwikkelingen op het gebied van fusies en
samenwerking, het onderhanden werk/DNDT-kosten
(directe kosten die niet aan individuele programma’s
worden toegerekend, zoals bijvoorbeeld huisvesting
en ICT-kosten), het percentage van het budget dat
besteed wordt aan programma’s afkomstig van onafhankelijke televisieproducenten, ontwikkelingen in
materiële en financiële activa en de resultaten van de
exploitatie van programmabladen. Daarnaast zal het
Commissariaat vijf landelijke omroepen afzonderlijk
beoordelen en de 2.42 omroepen en de regionale
omroepen groepsgewijs beoordelen in twee separate
rapporten.

Daarnaast zal het Commissariaat de controle van
reclamemaxima, bij zowel de publieke als de commerciële omroep, continueren. Ook de Luxemburgse
RTL-zenders worden hierbij betrokken. Andere
speerpunten in het toezicht zijn het fenomeen van

13

hoofdstuk1 06-15_v2.indd 13

3/10/11 11:56 AM

1

De organisatie

Handhaving

Nevenactiviteiten

Kinderprogramma’s

Een evaluatie van het hele proces van toetsen van
nevenactiviteiten moet in 2011 duidelijk maken of
de toetsing mogelijk vereenvoudigd kan worden.

De publieke omroep heeft bij het Commissariaat
aanhangig gemaakt dat men huiverig is geworden om
bepaalde programma’s van Nederlandse makelij uit te
zenden omdat aan deze programma’s merchandising
is gekoppeld. Het enkele bestaan van merchandising
was en zal voor het Commissariaat geen grond zijn
om handhavend op te treden. Dat kan anders zijn
wanneer sprake is van overtreding van het dienstbaarheidsverbod, het bij de publieke kinderprogrammering
bestaande sponsorverbod, en wanneer sprake is van
niet toegestane vermijdbare reclame-uitingen. Het
Commissariaat is met de publieke omroep in gesprek
en verwacht dat binnen de geldende wettelijke kaders
kwalitatief goed kinderaanbod kan blijven worden
uitgezonden.

Publiek-private samenwerking
De in 2010 ingezette lijn om meer aandacht te besteden aan het thema van publiek-private samenwerking
wordt in 2011 voortgezet. Het Commissariaat zal
binnen de wettelijke kaders en met inachtneming van
het uitgangspunt van eerlijke mededinging initiatieven
voor samenwerking positief blijven benaderen. Het
beleid inzake publiek-private samenwerking zal nader
worden verduidelijkt. In 2011 zal de voorlichting over
wat er mogelijk is op het gebied van publiek-private
samenwerking zonodig geïntensiveerd worden.

Prestatieovereenkomst
In 2011 brengt het Commissariaat advies uit over
de vernieuwde prestatieovereenkomst met de NPO.
Om dat advies handen en voeten te geven ontwikkelt
het Commissariaat in samenspraak met de NPO een
validatiedocument. Ook zal de toezichthouder nader
overleg voeren met de Wereldomroep over de
afspraken in de prestatieovereenkomst.

Vaste boekenprijs
Het Commissariaat zal aan betrokken partijen nadere
uitleg geven over wet- en regelgeving, onder andere
over aanbestedingen voor boeken en over collectieve
bestellingen van studieboeken. Ook zal de toezichthouder de boeken- en bladmuziekbranche informeren
over wijzigingen in de regels over de vaste boekenprijs, zoals de herinvoering van de korting voor personeel dat werkzaam is bij boekhandelaren en uitgevers.

Mediamonitor
De Mediamonitor richt zich in 2011 op het in kaart
brengen en classificeren van in Nederland opererende
webradiozenders en het video-aanbod op internet.

14

hoofdstuk1 06-15_v2.indd 14

3/10/11 11:56 AM

naam:

gaBRiËlle kollaaRd
Leeftijd:
55 jaar

afdeling:
Bedrijfsbureau
“Het toezicht op de publieke mediainstellingen is heel intensief. Er komt dagelijks
dan ook heel veel papierwerk binnen en dat
moet allemaal worden gearchiveerd. Dat is
het werk van Post, Archief en Documentatie,
kortweg PAD. Het aardige van mijn vak is dat
wij als het ware de hele levensloop van een
document volgen. Wij zijn de eersten die
’s morgens de post zien en uiteindelijk komt
het ook weer bij ons terug als een zaak is
afgerond.
Op een doorsnee dag archiveren we voor
12.00 uur alle post. Dat betekent selecteren, scannen, registreren, kenmerken en
zoektermen toevoegen en opslaan in ons
digitaal documentsysteem. Toen ik hier tien
jaar geleden in dienst kwam, was bijna alles
nog op papier en nu wordt alles steeds meer
digitaal, dat is boeiend om mee te maken.
We krijgen ook dagelijks e-mails binnen, vaak
van televisiekijkers die klachten hebben over
bijvoorbeeld het geluidsvolume bij reclame
en menen dat het Commissariaat daar wat
aan moet doen. Daarnaast krijgen we veel
vragen van collega’s die op zoek zijn naar
bepaalde dossiers. Het is leuk dat we met alle
afdelingen contact hebben. Mijn uitdaging is
dat iedereen alles op een makkelijke manier
kan vinden.
Vanaf februari 2009 zijn we alle documenten
gaan digitaliseren, maar we hebben ook nog
veel papieren dossiers. Dat papierwerk moet
je ook goed verzorgen, dat wil zeggen nietjes
eruit halen, in nieuwe mapjes doen, et cetera.
Een gedeelte van de oude dossiers moet op
een gegeven moment ook weer worden afgesloten volgens de regels van de Archiefwet.
De dossiers mogen niet samen met het oud
papier worden weggegooid. Dit vernietigen
mag alleen op basis van een geldige selectielijst. Daarover heb ik ook meegedacht.
Volgens de Archiefwet is ook onze website
een archiefstuk dat bewaard moet blijven.
Op dit moment ben ik mij aan het inlezen hoe
we dat het beste kunnen aanpakken. Dat zijn
interessante zaken om uit te zoeken.”

15

hoofdstuk1 06-15_v2.indd 15

3/10/11 11:56 AM

Speerpunten

2010

16

hoofdstuk2 16-23.indd 16

3/10/11 10:24 AM

2

17

hoofdstuk2 16-23.indd 17

3/10/11 10:25 AM

2

Speerpunten 2010
 ediadiensten op aanvraag
M
opgenomen in Mediawet 2008
Op 19 december 2009 is de Mediawet 2008
­aangepast aan de Europese Richtlijn Audiovisuele
Mediadiensten. Hierdoor zijn naast de traditionele
omroepdiensten (lineaire radio en televisie) ook de
mediadiensten op aanvraag onder toezicht van het
Commissariaat gekomen. Alle mediadiensten, ongeacht via welke technieken en platforms zij worden
verspreid (dus ook via internet en mobiele telefoon),
vallen voortaan onder de Mediawet. Zo ontstaat er
een gelijk speelveld tussen aanbieders die vergelijkbare diensten via verschillende platforms aanbieden.
Tegelijk kunnen gebruikers van al deze platforms
rekenen op een bepaald niveau van bescherming
op basis van de Mediawet.
Het jaar 2010 is beschouwd als een overgangsjaar
waarin het Commissariaat bekendheid heeft gegeven
aan het bestaan van de nieuwe regels en aan de
manier waarop het toezicht zal worden ingericht.
Zo konden met name aanbieders van commerciële
mediadiensten op aanvraag zich bewust worden van
de nieuwe regelgeving. Deze groep heeft namelijk
voor het overgrote deel niet eerder met de Mediawet
van doen gehad. Voor publieke media-instellingen
was de verandering minder groot omdat al in eerdere
instantie bij wet was bepaald dat het overige mediaaanbod van publieke mediadiensten aan bepaalde
mediawettelijke regels moet voldoen.
Naar schatting van het Commissariaat op basis van
een onderzoek naar websites met videocontent, is er
mogelijk sprake van een paar honderd aanbieders
van commerciële mediadiensten op aanvraag. Begin
februari bood het Commissariaat alvast de mogelijkheid voor commerciële mediadiensten op aanvraag
om zich via de website bij het Commissariaat aan te
melden. Een registratie volstaat voor deze mediadiensten. Dit in tegenstelling tot de (lineaire) omroepdiensten die een toestemming nodig hebben om te mogen
uitzenden. Overigens geldt voor de mediadiensten
op aanvraag een lichter regime dan voor de lineaire
omroepdiensten: het toezicht van het Commissariaat
beperkt zich in essentie tot de naleving van de basisregels: de bescherming van minderjarigen tegen ernstig
schadelijke content en het waarborgen van een duidelijk onderscheid tussen redactie en commercie.

Het Commissariaat zal na aanmelding van een commerciële mediadienst op aanvraag toetsen of deze
daadwerkelijk als zodanig gezien kan worden op basis
van de Mediawet 2008. Om dit uit te kunnen voeren,
dienen eerst de wettelijke criteria die bepalen of er al
dan niet sprake is van een mediadienst op aanvraag te
worden uitgewerkt in beleidsregels. Hiertoe zijn in de
eerste helft van 2010 de regels in concept geoperationaliseerd. De meeste aandacht ging daarbij uit naar
de criteria dat het hoofddoel van de dienst moet zijn
het aanbieden van programma’s of video’s en dat de
aanbieder van de dienst redactionele verantwoordelijkheid heeft.
Eind mei was er een expertmeeting met vertegenwoordigers van organisaties die online video aanbieden, zoals online videotheken, kabelaanbieders en
nieuwssites. Zij namen kennis van de voorgenomen
invulling van het toezicht en konden hierover met
het Commissariaat van gedachten wisselen. Een vergelijkbare bijeenkomst vond in juni plaats met een
aantal juridische experts. Daarnaast was er internationaal overleg met mediatoezichthouders uit andere
Europese landen. Veel EU-landen om ons heen zijn
nog in het stadium van verder invullen van de criteria.
Het Commissariaat wil waar mogelijk met hen op één
lijn zitten.
Vervolgens zijn de concept beleidsregels ‘classificatie
commerciële mediadiensten op aanvraag’ opgesteld
die invulling geven aan de manier waarop in de praktijk wordt bepaald of er sprake is van een commerciële
mediadienst op aanvraag die onder het toezicht valt
van het Commissariaat. In december 2010 / januari
2011 zijn in een publiek toegankelijke, schriftelijke
consultatie zoveel mogelijk potentieel hierbij betrokken partijen over deze beleidsregels geconsulteerd.
Het Commissariaat ontving een tiental reacties die
zullen worden gebruikt om tot een weloverwogen en
zo breed mogelijk gedragen invulling van de beleidsregels te komen. Uiteraard moet deze invulling wel
passen binnen de kaders van de Mediawet. Naar
verwachting worden de beleidsregels in de eerste
maanden van 2011 definitief vastgesteld.
Op de website plaatste het Commissariaat een
nieuwe brochure ‘Commerciële mediadiensten op
aanvraag’ met uitleg over het aanmelden van deze
diensten en de eisen waaraan het media-aanbod en

18

hoofdstuk2 16-23.indd 18

3/10/11 10:25 AM

de media-instelling moeten voldoen. Ook werd de
oude brochure over commerciële omroepen aangepast aan de nieuwe wetgeving. Dit werd de brochure
‘Commerciële omroepdiensten’.
Het Commissariaat droeg in het verslagjaar ook bij
aan het aanpassen van de toezichtkostenregeling (in
de Mediaregeling 2008) door het ministerie van OCW.
Hierin zal naar verwachting in 2011 worden opgenomen dat aanbieders van mediadiensten op aanvraag
een vast bedrag per mediadienst op aanvraag dienen
te betalen. Dit bedrag zal naar verwachting rond de
€ 200 bedragen. Ook heeft afstemming plaatsgevonden met de Stichting Reclame Code (SRC). Aanbieders
van mediadiensten op aanvraag die reclame bevatten,
dienen namelijk aangesloten te zijn bij de Nederlandse
Reclame Code (NRC).
In het kader van het toezicht op de mediadiensten op
aanvraag is verder aandacht besteed aan de vraag hoe
vast te stellen wanneer er sprake is van voor minderjarigen mogelijk ernstig schadelijke inhoud. Dergelijke
inhoud mag namelijk alleen worden aangeboden in
een mediadienst op aanvraag indien deze afdoende
wordt afgeschermd voor personen jonger dan 16 jaar.
In overleg met het ministerie van OCW en het NICAM
zijn er stappen gezet om tot een oplossing te komen
voor de invulling van dit politiek gevoelige begrip.
Een kwestie die in de media de nodige aandacht
heeft gekregen, is de vraag hoe de bescherming van
minderjarigen eruit zou moeten zien bij ‘Uitzending
Gemist’, de meest bekende mediadienst op aanvraag
van de publieke omroep. Al geruime tijd staat in de
Mediawet dat voor de publieke omroep op internet
dezelfde regels gelden voor de bescherming van
minderjarigen als bij het lineaire televisieaanbod.
Dit impliceert dat ook op internet de zogenoemde
uitzendtijden zouden moeten gelden: na 20.00 uur
voor 12+ programma’s en na 22.00 uur voor 16+
programma’s. Met de NPO en NICAM is van g
­ edachten
gewisseld over de praktische invulling die aan de
­voorschriften gegeven moet worden. De discussie
heeft zich toegespitst op de vraag welke eventuele
alternatieve beschermingsmaatregelen afdoende
zouden kunnen zijn.

Jurisdictie en licentieverlening
commerciële omroepdiensten
Het Commissariaat verleent toestemming aan commerciële media-instellingen die volgens de Mediawet
onder de jurisdictie van Nederland vallen. Op welk land
het programma-aanbod is gericht, op Nederland of

op een andere Europese lidstaat, is daarbij in beginsel
volstrekt irrelevant. Bepalend voor het vaststellen van
de jurisdictie en daarmee welke lidstaat verantwoordelijk is voor het uitoefenen van het toezicht, is namelijk
in de eerste plaats de vestigingsplaats. De Mediawet
verwijst in dat kader naar de Europese Richtlijn
Audiovisuele Mediadiensten die daarvoor een aantal
criteria geeft, zoals de locatie van het hoofdkantoor, de
plaats waar de redactionele besluitvorming plaatsvindt
en de plaats waar een aanzienlijk deel van het personeel gestationeerd is. Pas als op grond van die omstandigheden geen verantwoordelijke lidstaat kan worden
aangewezen, moet worden gekeken naar technische
zaken als de plaats vanwaar de programma’s worden
opgestraald naar de satelliet (plaats van up-link) of tot
welke lidstaat de gebruikte satellietcapaciteit behoort.
Inmiddels heeft het Commissariaat een groot aantal
toestemmingen verleend aan stations die – doorgaans
via satellietuitzendingen – hun programma-aanbod
mede of uitsluitend richten op andere Europese
landen. Een niet onaanzienlijk deel van deze programma’s bezit erotisch/pornografisch aanbod dat in
de landen van ontvangst gevoelig kan liggen. In het
recente verleden heeft het Commissariaat dan ook
vragen van collega-toezichthouders ontvangen over
de toelaatbaarheid van bepaalde programma’s en
soms zijn er ook klachten van buitenlandse kijkers
doorgeleid naar het Commissariaat.
Meestal gaat het dan om zaken als mogelijke schadelijkheid voor minderjarigen, het informeren daarover
met behulp van de Kijkwijzer leeftijd- en eventueel
ook inhoudpictogrammen, technische afscherming en
respecteren van uitzendtijdstippen. Omdat dit in beginsel zaken zijn die door NICAM beoordeeld moeten
worden, stuurt het Commissariaat eventuele klachten
en vragen in dat geval door aan NICAM. Soms nemen
buitenlandse toezichthouders, zoals de Britse Ofcom,
ook rechtstreeks contact op met het NICAM als er
vragen of klachten zijn vanuit het buitenlandse publiek.
Wegens de mogelijke gevoeligheid van uitzendingen
en ook om te voorkomen dat het Commissariaat
toestemmingen verleent aan media-instellingen die
niet daadwerkelijk in Nederland zijn gevestigd, is de
licentieverlening op onderdelen aangescherpt. Zo is
het Commissariaat in 2010 begonnen met locatieonderzoek waarbij wordt gecontroleerd of de samenstelling van het media-aanbod ook daadwerkelijk op
het Nederlandse hoofdkantoor geschiedt en of daar
ook een aanzienlijk deel van het personeel werkzaam is.
Om als toezichthouder effectief toezicht te kunnen
houden op de inhoud van het programma-aanbod,
worden sinds 2010 een aantal aanvullende voorwaar-

19

hoofdstuk2 16-23.indd 19

3/10/11 10:25 AM

2

Speerpunten 2010

den aan de toestemmingverlening gesteld. Zo wordt
de aanbieder nu uitdrukkelijk verzocht om het Commis­
sariaat in kennis te stellen van de start van de uitzendingen. Uiterlijk op het moment dat de commerciële
media-instelling begint met uitzenden, dient zij het
Commissariaat dan ook in de gelegenheid te stellen
kennis te nemen van de inhoud. Om die reden wordt
de aanbieder expliciet gevraagd om de frequentie­
gegevens, eventuele toegangscodes en de voor
ontvangst benodigde hardware (smartcard, slingbox,
decoder, et cetera) dan wel software ter beschikking
te stellen. Ook moet de aanvrager van een licentie
overtuigend kunnen aantonen op welke wijze bepaald
materiaal afdoende is afgeschermd als het overdag
alleen gecodeerd mag worden uitgezonden.
Zo nodig wordt ook nagegaan of de aanbieder eerst
tevergeefs een aanvraag heeft ingediend bij een
collega-toezichthouder in een andere lidstaat, en of
hij op de hoogte is van de regelgeving ter plaatse.
Dit om te voorkomen dat een aanbieder zich louter
in Nederland vestigt om strengere regelgeving in het
land van ontvangst van de programma’s te omzeilen,
een zogeheten u-bocht constructie die is verboden op
grond van de Europese Richtlijn. In elk geval wordt de
collega-toezichthouder in het land van ontvangst op
de hoogte gesteld van een aanstaande vergunningverlening aan een aanbieder van programma-aanbod dat
mogelijk gevoelig ligt in het bewuste land.

Ontwikkelingen in het publieke bestel
In september 2010 ging een nieuwe vijfjarige erkenningperiode voor de landelijke publieke omroep van
start, zonder LLiNK (geen erkenning), met MAX (wel
een definitieve erkenning), met de aspirant-omroepen
WNL en PowNed, en met de AVRO, BNN, EO, KRO,
NCRV, TROS, VARA en VPRO die hun erkenning continueerden, en met de niet-ledengebonden omroepen
NOS en NTR. Deze laatste instelling komt voort uit een
fusie tussen de NPS en de educatieve omroepen Teleac
en RVU en is per 1 januari 2011 geëffectueerd. Verder
wordt het bestel gevormd door de zeven levensbeschouwelijke omroepen en de Wereldomroep.
Bij het verlenen van een voorlopige erkenning aan
WNL en aan PowNed heeft de toenmalige minister
van OCW het Commissariaat gevraagd om de relatie
met de oprichters van de omroepen, respectievelijk
de Telegraaf/Telegraaf Media Groep en GeenStijl/
Telegraaf Media Groep, extra kritisch te volgen.
De onafhankelijkheid van het programmabeleid
van beide omroepen dient gewaarborgd te zijn en
samenwerking met derden dient te voldoen aan de

regels, zoals die voor crossmediale samenwerking,
de sponsorregels, het nevenactiviteitenregime en
het verbod op dienstbaarheid.
Het Commissariaat geeft uitvoering aan dit verzoek
door gedurende de erkenningsperiode verscherpt toezicht te houden op WNL en PowNed en daarover periodiek te rapporteren aan het ministerie. In het kader
van deze monitoring neemt het Commissariaat onder
meer de websites van de omroepen, de programma’s,
organisatiestructuur, financiën, statuten en uitingen in
de media in ogenschouw. Een eerste rapportage zal
plaatsvinden medio 2011.
Voor het eerst in de geschiedenis van het publieke
bestel heeft in 2009 een omroepvereniging surseance
van betaling aangevraagd. De financiële positie van
LLiNK was dusdanig dat het aanvragen van surseance
van betaling niet kon uitblijven. Net voor de uittreding
van de omroep in september 2010 is de surseance
opgeheven.
Vlak voor het begin van de nieuwe licentieperiode was
het Commissariaat gedwongen de licentie van een van
de levensbeschouwelijke omroepen in te trekken. Het
ging hierbij om de SMON die zendtijd had gekregen
voor het verzorgen van programma’s voor de islamitische godsdienstige stroming in ons land. Doordat
de samenwerking tussen de SMON en de Academica
Islamica was beëindigd, voldeed de SMON niet langer
aan de voorwaarden voor zendtijd. Vanaf september 2010 werden programma’s voor de islamitische
doelgroep tijdelijk uitgezonden door de NPS. Het
Commissariaat ging intussen over tot een hernieuwde
behandeling van alle eerder ingediende aanvragen
voor de moslimzendtijd. Deze licentieverlening bleef
hiermee een flink beslag leggen op de capaciteit van
het Commissariaat.
Eind 2010 werd duidelijk dat de minister het aantal
landelijke publieke omroepen wil terugbrengen tot
maximaal acht. Bovendien moet er een forse bezuiniging plaatsvinden op de mediabegroting. In het kader
van de veranderingen in het bestel zal eind 2013 de
Mediawet worden gewijzigd.

Nevenactiviteiten
Op basis van de Mediawet 2008 moeten de publieke
omroepen hun nevenactiviteiten vooraf ter toetsing
aanmelden bij het Commissariaat. Ten behoeve van
aanmelding en toetsing zijn de nevenactiviteiten naar
hun aard ingedeeld in dertien clusters. De eerste
melding in een cluster wordt volledig getoetst aan

20

hoofdstuk2 16-23.indd 20

3/10/11 10:25 AM

de mediawettelijke voorwaarden voor het verrichten
van nevenactiviteiten (relatie met publieke omroep/
programma, marktconformiteit en kostendekkendheid). Vervolgmeldingen worden marginaal getoetst,
met uitzondering van nevenactiviteiten waarbij licenties betrokken zijn en nevenactiviteiten binnen de
clusters ‘uitgeven van dagbladen’ en ‘deelnemingen’,
die volledig worden getoetst. Alle nevenactiviteiten
worden opgenomen in het register op de website
van het Commissariaat.
Overigens heeft het Commissariaat altijd het recht
om steekproefsgewijs of naar aanleiding van een
handhavingsverzoek, of als het Commissariaat daar
anderszins aanleiding toe ziet, nevenactiviteiten volledig toetsen.

Evaluatie
Het Commissariaat heeft bij de aanvang van de systematiek van clusterindelingen op 1 januari 2009 aangekondigd de clusterindeling na twee jaar te evalueren.

Bevindingen en aanbevelingen naar aanleiding van die
evaluatie zullen in 2011 openbaar worden gemaakt.
Uit de evaluatie zal blijken of de wijze van meldingen
en toestemmingen werkbaar zijn en wat de gevolgen
zijn van de clusterindeling. Daarnaast zal worden
besloten of de clusterindeling wordt voortgezet,
dan wel moet worden aangepast.
In onderstaande grafiek is te zien dat ten opzichte
van 2009 in 2010 driemaal zoveel nevenactiviteiten
zijn beoordeeld door het Commissariaat, namelijk
101 in 2009 en 303 in 2010. In het algemeen
wordt een nevenactiviteit binnen acht weken na
aanmelding beoordeeld.
In totaal werden in 2010 294 activiteiten toegestaan,
uiteenlopend van het uitbrengen van dvd’s en het
in licentie geven van programma’s en (beeld)merken
van de omroepen, tot het op de markt laten brengen
van theatervoorstellingen.

Aantal beoordeelde nevenactiviteiten in 2009 en 2010
350
300

303

250
200
150
100

101

50
0

verrichte meldingen

beoordeelde nevenactiviteiten*

totaal

totaal

besluit toewijzing

besluit afwijzing

vervolgmelding

2009

111

101

56

3

42

2010

377

303

58

9

236

* in deze aantallen zijn niet meegenomen meldingen die bij nadere beschouwing geen nevenactiviteit bleken, bijvoorbeeld omdat zij
onderdeel vormden van de hoofdtaak of bleken te vallen onder een al goedgekeurde andere nevenactiviteit (zoals producten van derden
die worden verkocht via de website van een publieke media-instelling)

21

hoofdstuk2 16-23.indd 21

3/10/11 10:25 AM

2

Speerpunten 2010

Afgewezen
Negen nevenactiviteiten werden niet goedgekeurd.
Twee van de afwijzingen betroffen het verkopen van
programmaformats aan het buitenland (KRO en BNN).
De NPO heeft de dienst “het verkopen van programma’s
van derden aan het buitenland” gemeld. Deze activiteit
werd afgekeurd in cluster 13 (het cluster “overig”),
maar is later onder strenge voorwaarden alsnog toegestaan in het cluster “verhuur van personeel of expertise
op een bepaald gebied” (cluster 7).

Verder werden afgewezen:
	een voorgenomen deelneming van de EO in een
productiebedrijf, vanwege een te geringe deelname door de EO in een bedrijf van een derde;
	de afgifte van een licentie aan Endemol voor
uitzending van de KRO serie ‘Russen’ op
Misdaadnet, vanwege het niet voldoen aan de
eis van marktconformiteit (zie pagina 32);
	de verkoop van de cd ‘Carnaval’ van de KRO,
vanwege het feit dat door de KRO onvoldoende
is aangetoond dat de nevenactiviteit er toe
kan leiden dat door de afname van de cd, de
gebruiker gebruik gaat of blijft maken van het
KRO-programma ‘Het gevoel van Carnaval’ of
zich meer dan daarvoor betrokken voelt of gaat
voelen bij de KRO. Daarnaast sluit de nevenactiviteit niet aan bij het programma of bij de KRO
omdat op de cd geen nummers voorkomen die
eerder te horen zijn geweest in het programma;
	het op de markt brengen van een Omroep MAX
theatertour Weens Operette Gala, vanwege het
feit dat Omroep MAX niet voldoende aannemelijk heeft gemaakt dat door het produceren van
deze gehele theatertour (met de aanzienlijke
kosten die dat met zich meebrengt ten laste van
het programmabudget) de betrokkenheid van de
gebruiker bij het media-aanbod of de publieke
media-instelling zodanig wordt vergroot, dat dit
rechtvaardigt dat Omroep MAX deze nevenactiviteit gaat financieren met middelen die primair
zijn bestemd voor het maken van programmaaanbod;
	een licentie voor het uitzenden van de VARAserie ‘Deadline’ op het video-on-demand kanaal
van UPC, vanwege een niet marktconforme
licentievergoeding. Uit de toelichting op de totstandkoming van de vergoeding blijkt niet dat is
meegewogen het feit dat het in het onderhavige
geval gaat om een kostbare serie die met publiek
geld is gefinancierd en die in Nederland op een
met de VARA concurrerend kanaal (ook al betreft
het in dit geval alleen het verzorgingsgebied van
UPC) zou worden uitgezonden. De VARA heeft
tegen dit besluit bezwaar ingediend;

	een licentieverlening voor het gebruik van het
character (naam en portret) Mien Dobbelsteen
aan Henkel Nederland B.V. ten behoeve van de
promotie van een wasmiddel, vanwege het niet
aantonen van de relatie tussen de nevenactiviteit
en het media-aanbod.

Webwinkelonderzoek
In 2010 deed het Commissariaat, net als in 2008,
onderzoek naar online verkoopactiviteiten van de
publieke omroepen. In totaal zijn er 1662 producten
aangetroffen in webwinkels van acht landelijke en
zes regionale omroepen. Ten opzichte van 2008 is er
bij de landelijke publieke omroepen sprake van een
totale daling van ruim tien procent in aantal producten. Van het aanbod bestaat 93 procent uit boeken,
cd’s en dvd’s. Deze laatste twee categorieën laten een
toename zien ten opzichte van 2008, het aanbod
boeken is echter geslonken.
De relatie tussen product en omroep kan op drie
manieren worden getypeerd: de producten die
gemaakt zijn door de omroep zelf, de producten die
afgeleid zijn van een programma en de producten die
als promotiemateriaal worden aangeboden. Een derde
van alle producten is gemaakt door de omroep zelf,
80 procent is afgeleid van een programma en
4 procent is promotiemateriaal.
Naast in een apart ingerichte webwinkel worden op
sommige websites ook elders producten aangeboden,
bijvoorbeeld op de homepage. Deze producten zijn
ook meegenomen bij het onderzoek. Ook is gekeken
naar het aanbod op de website van omroepgidsen.
Sommige van deze producten worden expliciet aan
leden aangeboden, andere producten niet en bij
sommige staat dat het voor leden is, maar is er
tijdens het bestelproces geen enkele controle op
het lidmaatschap. Alle aanbieders samengenomen
heeft 31 procent van de producten die buiten de
­webwinkels worden verkocht geen herkenbare
relatie met de betreffende omroep.
De resultaten van dit onderzoek worden meegenomen
in de evaluatie nevenactiviteiten die in 2011 zal
plaatsvinden.

22

hoofdstuk2 16-23.indd 22

3/10/11 10:25 AM

naam:

suZanne poelMann
Leeftijd:
38 jaar

Afdeling:
Handhaving
“Voordat ik in april 2010 als Hoofd
Handhaving bij het Commissariaat begon,
heb ik dertien jaar als advocaat bij een groot
advocatenkantoor gewerkt. Ik hield mij bezig
met intellectueel eigendomsrecht en reclamerecht. Als advocaat was het interessant om
bij verschillende bedrijven een kijkje in de
keuken te nemen. Eén van de leuke aspecten
van mijn werk bij het Commissariaat vind ik
juist dat mijn ‘opdrachtgever’ steeds dezelfde
is, waardoor ik dieper kan doordringen in de
organisatie.
Ik ben op een mooi moment binnengekomen.
Het Commissariaat is net begonnen aan een
veranderingstraject waarbij we kritisch naar
onszelf kijken. Wat is, gezien alle ontwikkelingen op het gebied van nieuwe media en
regelgeving, de rol van het Commissariaat
en welke lijnen zetten we uit? Wat vinden
we belangrijk? Wat doen we wel en wat
niet? Ik vind het leuk dat ik als relatieve
nieuwkomer meteen een bijdrage daaraan
kan leveren en mee kan bouwen aan een
langetermijnvisie. Het was lastiger geweest als
ik was binnengekomen en men had gezegd:
‘Zo doen we het al jaren en zo blijven we het
ook doen.’
In 2010 hebben we een nieuw managementteam gevormd waarvan ik deel uitmaak. Ook
mijn eigen afdeling is vrij nieuw. Van de acht
juristen zijn er vier in 2010 begonnen en één
in 2011. Het is leuk om zo’n team vorm te
geven en gebruik te maken van elkaars ervaring en ideeën.
Voor de komende jaren vind ik het belangrijk
dat we de omroepen zo veel mogelijk handvatten bieden voor het naleven van de regels,
bijvoorbeeld door het maken van brochures,
het helder presenteren van beleidsregels
en het organiseren van bijeenkomsten met
de omroepen. We zijn geen adviseur, maar
binnen de grenzen van onze rol als toezichthouder kunnen we de omroepen nog beter
informeren over ons beleid en onze standpunten. We hebben een prachtig transparant
pand. Diezelfde transparantie moeten we
ook richting de buitenwereld tonen.”

hoofdstuk2 16-23.indd 23

3/10/11 10:25 AM

publieke media-instellingen

24

hoofdstuk3 24-47_2.indd 24

3/10/11 10:32 AM

3

25

hoofdstuk3 24-47_2.indd 25

3/10/11 10:32 AM

3

Publieke media-instellingen
Landelijke publieke media-instellingen
Consultatie toekomst
publieke omroep
Het Commissariaat heeft in april 2010 bijgedragen
aan de consultatie van het ministerie van OCW naar
de toekomst van de landelijke publieke omroep. In
de consultatie stonden twee vragen centraal: welke
ontwikkelingen in het medialandschap en de maatschappij raken het functioneren van de publieke
omroep over vijf tot tien jaar? En: kan de publieke
omroep dan verder in zijn huidige vorm, of zijn er
wijzigingen nodig in zijn taak, organisatie, distributie
en financiering? Het Commissariaat heeft op verschillende vlakken aanbevelingen gedaan.

Financiering
Kernwaarde van de publieke omroep is dat het een
onafhankelijke, journalistieke organisatie is. Een karige
rijksbekostiging kan op termijn de kwaliteit, onafhankelijkheid en non-commercialiteit van de publieke
omroep onder druk zetten. Het Commissariaat pleit
daarom voor een stabiele, ruimhartige financiering.

Programmering
Een andere actuele kwestie, met het oog op de
legitimatie van de publieke omroep, is het belang
van een onderscheidende programmering ten opzichte
van de commerciële omroepen. Het Commissariaat
heeft in dat kader aandacht gevraagd voor het
bewaken en verduidelijken van de public value van
de publieke omroep.

Digitale platforms
De publieke omroep vervult een voortrekkersrol op
het gebied van het ontwikkelen van digitale platforms.
Terugdringen van de activiteiten van de publieke omroep
op internet en op de markt van mobiele ontvangst zou
tot kapitaalvernietiging leiden. Dit moet er overigens
niet toe leiden dat er onvoldoende ruimte overblijft
voor commerciële initiatieven. De publieke omroep
dient eerlijke concurrentieverhoudingen in acht
te nemen.

Toezicht
Het toezicht zal zich in toenemende mate toespitsen
op rechtmatige en doelmatige besteding van publieke
middelen. Tot nu toe ligt de focus in het financiële
toezicht op rechtmatigheid. Uitbreiding van de taken
van het Commissariaat op het gebied van doelmatigheid is zeker te overwegen. Daarnaast heeft het

Commissariaat behoefte aan wettelijke voorzieningen
om tijdiger en slagvaardiger op te treden, in plaats van
achteraf. Ook pleit het Commissariaat voor een nadere
beschouwing van de verdeling van bevoegdheden van
het Commissariaat, raad van bestuur van de NPO en
Commissie Integriteit Publieke Omroep (CIPO).
In juni 2010 is de Tweede Kamer geïnformeerd over
de resultaten van de consultatieronde. Gelet op de
aanstaande aanzienlijke bezuinigingen op de publieke
omroep en de aangekondigde wijziging van de
Mediawet, mag worden verwacht dat dit consultatiedocument het begin vormt van een hernieuwde
discussie over de publieke omroep. Het Commissariaat
zal deze discussie actief volgen.

Publiek-private samenwerking
De Cultuurformatie organiseerde op 27 april 2010
een werkconferentie ‘Omroep en Cultuur’ waarin de
regelgeving op het gebied van samenwerking tussen
de publieke media-instellingen en de cultuursector
goed onder de loep werd genomen. Commissaris
Madeleine de Cock Buning gaf een presentatie over
de relevante regelgeving als kapstok voor drie aan
de orde gestelde casussen.
Een samenwerking tussen een publieke mediainstelling en een culturele instelling hoeft niet als
sponsoring of als nevenactiviteit te worden aangemerkt indien aan een aantal voorwaarden wordt
voldaan. Eén van de belangrijkste voorwaarden is
dat er sprake dient te zijn van een gelijkwaardige
samenwerking.
Een belangrijke conclusie die tijdens deze werkconferentie werd getrokken is dat partijen vooral
aan de slag kunnen gaan met het ontwikkelen van
(gelijkwaardige) samenwerkingen en deze plannen
vervolgens aan het Commissariaat kunnen voorleggen.

Voorlichting
Na het verschijnen van het rapport van de commissie
Brinkman over de toekomst van de dagbladsector is
het thema van publiek-private samenwerking nog
eens nadrukkelijk op de agenda gezet, waarbij nadien
ook nadrukkelijk samenwerking met de cultuursector
is betrokken. Inmiddels begint een aantal samenwerkingsverbanden van de grond te komen. Het
Commissariaat zal binnen de wettelijke kaders en

26

hoofdstuk3 24-47_2.indd 26

3/10/11 10:32 AM

met inachtneming van het uitgangspunt van eerlijke
mededinging, initiatieven voor samenwerking positief blijven benaderen. Over wat er mogelijk is op
het gebied van publiek-private samenwerking geeft
het Commissariaat al geruime tijd voorlichting. Het
is opvallend dat in 2010 voornamelijk de regionale
omroepen publiek-private samenwerkingen hebben
gemeld.

Crossmediale samenwerking Omroep Gelderland
en De Gelderlander
Het Commissariaat oordeelde op 6 juli dat een voorgelegde samenwerking tussen Omroep Gelderland
en De Gelderlander voor een gezamenlijke website,
past binnen de door de toezichthouder gehanteerde
uitgangspunten bij crossmediale samenwerking
tussen publieke media-instellingen en mediabedrijven.
Omroep Gelderland en het dagblad werkten samen
aan een serie portretten over ‘Vrouwen in Oorlogstijd’.
Uit de overeenkomst bleek dat de inbreng van beide
partijen gelijkwaardig van omvang was. Zo stelden
zowel Omroep Gelderland als De Gelderlander content
ter beschikking van het project en brachten beide
partijen onder meer kennis, knowhow, mankracht
en promotie in. Ook bleek uit de overeenkomst dat
sprake was van gelijke zeggenschap, gelijke rechten
en gelijke verdeling van de kosten en opbrengsten.
Ook de redactionele onafhankelijkheid van Omroep
Gelderland was in de overeenkomst gegarandeerd.
Verder liet Omroep Gelderland weten te hebben
gekozen voor De Gelderlander omdat deze partij op
het gebied van print en online vergelijkbare activiteiten ontplooit als de omroep, zoals het verspreiden
van regiogerelateerde items.

Vergunningen
Erkenningen omroepen
De minister van OCW heeft bij besluiten van 6 november
2009 een voorlopige erkenning verleend aan WNL en
PowNed, en een erkenning aan MAX, aan Educom
(RVU en Teleac) en aan de bestaande omroepverenigingen met een erkenning (AVRO, BNN, EO, KRO,
NCRV, TROS, VARA, VPRO). De aanvragen van LLiNK
en van de STEMA werden door de minister afgewezen.
De erkenningperiode is ingegaan op 1 september 2010
en duurt tot 31 december 2015.

Aanwijzing 2.42-omroepen
Het Commissariaat heeft op 29 december 2009
de instellingen aangewezen die vanaf 1 september
2010 tot en met 31 december 2015 media-aanbod
mogen verzorgen op kerkelijk en geestelijk terrein
voor de hoofdstromingen boeddhisme, hindoeïsme,

humanisme, islam, jodendom, katholicisme en protestantisme. In afwijking van de voorafgaande periode
van vijf jaar heeft het Commissariaat aannemelijk
geacht dat het aantal humanisten zodanig is gestegen
dat de omvang van de aanhang de grens van 500.000
personen is gepasseerd. Dit betekende dat voor deze
hoofdstroming meer uren beschikbaar kwamen,
wat ten koste ging van de beschikbare uren voor de
andere hoofdstromingen.
De Boeddhistische Unie Nederland (BUN), de instelling
die is aangewezen voor de hoofdstroming boeddhisme, heeft daarentegen niet aangetoond dat het
boeddhisme in Nederland een aanhang heeft van
meer dan 500.000 personen. Haar bezwaar tegen
het besluit van 29 december 2009 om de indeling
te handhaven zoals deze was in de voorgaande
periode van vijf jaar, heeft het Commissariaat op
25 mei 2010 ongegrond verklaard. Het Commissariaat
heeft op 27 april 2010 de bezwaren van drie ongebonden boeddhisten tegen de aanwijzing van de BUN
niet-ontvankelijk verklaard omdat zij niet als belanghebbenden konden worden aangemerkt.

A
 anwijzing moslimomroep
Op 25 mei verklaarde het Commissariaat de bezwaren
van drie voormalige medewerkers van de NMO tegen
de aanwijzing van de Stichting Moslim Omroep
Nederland (SMON) niet-ontvankelijk omdat zij niet als
belanghebbenden konden worden aangemerkt.
De bezwaren van de Stichting Moslimomroep (SMO),
de Stichting Verenigde Moslimomroep (VMO) en
HAKDER/ULAMON tegen de aanwijzing van de
Stichting Samenwerkende Moslim Organisatie
Nederland (SMON) verklaarde het Commissariaat
op 8 juni ongegrond.
Op 23 augustus 2010 trok het Commissariaat de
zendtijd van de SMON in, nadat de SMON en de
Stichting Academica Islamica (SAI) hun samenwerking
hadden beëindigd. Het Commissariaat heropende
vervolgens de procedure en ging over tot een nieuwe
behandeling van alle in september 2009 ingediende
aanvragen.
In haar uitspraak van 16 september 2010 steunde de
Amsterdamse voorzieningenrechter het oordeel van
het Commissariaat dat door het beëindigen van de
samenwerking tussen de SMON en de SAI, de SMON
niet meer representatief was voor de tweede en derde
generatie moslims.

27

hoofdstuk3 24-47_2.indd 27

3/10/11 10:32 AM

3

publieke media-instellingen

De Rechtbank Amsterdam besliste in haar uitspraak
van 19 oktober 2010 naar aanleiding van het beroep
van de SMO tegen het besluit van het Commissariaat
van 8 juni 2010, dat het Commissariaat in haar aan­­
wijzing niet voldoende had gemotiveerd dat de SMON
en SAI representatief te achten waren voor de tweede
en derde generatie moslims en de SMO niet.
De Rechtbank oordeelde daarom dat het Commissariaat
een nieuwe beslissing op de bezwaren van de SMO
(tegen de aanwijzing van SMON) moet nemen waarin
het voorgaande beter wordt gemotiveerd. In 2011
neemt Commissariaat deze beslissing, waarin ook
wordt beslist over de heropende aanwijzingsprocedure.

Afgewezen aanvraag
De aanwijzingsaanvraag van de Stichting AfroCaribische Levensbeschouwing en Spiritualiteit
heeft het Commissariaat afgewezen. Het hiertegen
ingediende bezwaar verklaarde het Commissariaat
ongegrond. De stichting had onvoldoende duidelijk
gemaakt dat deze religie een stroming is die historisch geworteld is in de Nederlandse samenleving.
Bovendien kon de instelling geen inzicht geven in
de omvang van de achterban, waardoor zij niet in
aanmerking kwam voor een aanwijzing.
Overigens heeft het Commissariaat in een aantal
gevallen aan de aanwijzing de voorwaarde verbonden
dat voor 1 juni 2010 is aangetoond dat er een
toezichthoudend orgaan in het leven is geroepen (het
zogeheten Raad van Toezicht-model) en/of dat voor
1 juni 2010 de administratieve organisatie zodanig is
ingericht dat door functiescheiding de rechtmatige
besteding van de omroepmiddelen is gewaarborgd.
Inmiddels hebben alle betrokken instellingen aan deze
voorwaarden voldaan.

Toegewezen zendtijd 2.42-omroepen, politieke
partijen en de minister van Algemene Zaken
Jaarlijks stelt de minister van OCW op advies van het
Commissariaat en de NPO de totale hoeveelheid uren
vast die beschikbaar zijn voor de 2.42-omroepen,
politieke partijen en de minister van Algemene
Zaken. Vervolgens stelt het Commissariaat jaarlijks voor elk van de aangewezen 2.42-omroepen
vast hoeveel uren beschikbaar zijn op de algemene
programmakanalen van de landelijke publieke mediadienst. Het Commissariaat wijst ook jaarlijks een
aantal uren toe aan de politieke partijen en aan
de minister van Algemene Zaken ten behoeve van
overheidsvoorlichting.
Met betrekking tot de uren voor de 2.42-instellingen
memoreerde de minister dat er voor de hoofdstroming islam geen organisatie voor de verzorging van

media-aanbod was aangewezen. In overleg met het
Commissariaat zijn de aan de uren voor de hoofdstroming islam gekoppelde middelen overgeheveld naar
de NPO. In lijn hiermee vermindert de minister het
totaal aantal uren voor de 2.42-instellingen met het
aantal uren dat op dit moment gereserveerd is voor de
hoofdstroming islam. Zodra sprake is van de aanwijzing van een organisatie om het media-aanbod voor
de hoofdstroming islam te verzorgen, zal de minister
de vaststelling van de totale hoeveelheid uren herzien
overeenkomstig het voorstel van het Commissariaat.
De 2.42-instellingen en de NPO hebben het
Commissariaat verzocht om de zendtijd voortaan per
kalenderjaar in plaats van per seizoen (van september
tot september) toe te wijzen, vanwege de toekenning
van de budgetten en de financiële afwikkeling en
verantwoording daarvan. Het Commissariaat zag geen
bezwaren en adviseerde de minister voor de laatste
vier maanden van 2010 en voor het kalenderjaar 2011
de hoeveelheid uren vast te stellen. Op 4 oktober
2010 stemde de minister ermee in over te gaan tot
het toewijzen op basis van kalenderjaren en derhalve
apart als overgangsmaatregel voor de periode
september tot en met december 2010.

De hoeveelheid televisie-uren is voor de periode
van september 2010 tot en met december 2010
als volgt verdeeld:
aan de kerkgenootschappen NIK, VKZ (IKON/ZvK) en RKK samen 62
uur en 30 minuten;
aan de genootschappen op geestelijke grondslag BUN (BOS), OHM
en HUMAN samen 34 uur en 10 minuten;
aan de politieke partijen samen 2 uur en 50 minuten;
aan de minister van Algemene Zaken 4 uur en 20 minuten.

De hoeveelheid televisie-uren is voor de periode
van januari 2011 tot en met december 2011 als
volgt verdeeld:
aan de kerkgenootschappen NIK, VKZ (IKON/ZvK) en RKK samen 188
uur en 30 minuten;
aan de genootschappen op geestelijke grondslag BUN (BOS), OHM
en HUMAN samen 104 uur en 24 minuten;
aan de politieke partijen samen 8 uur en 30 minuten;
aan de minister van Algemene Zaken 13 uur.

De hoeveelheid radio-uren is voor de periode van
september 2010 tot en met december 2010 als
volgt verdeeld:
aan de kerkgenootschappen NIK, VKZ (IKON/ZvK) en RKK samen 189
uur en 18 minuten;
aan de genootschappen op geestelijke grondslag BUN (BOS), OHM
en HUMAN samen 104 uur en 44 minuten;
aan de politieke partijen samen 11 uur en 40 minuten;
aan de minister van Algemene Zaken 20 uur en 13 minuten.

28

hoofdstuk3 24-47_2.indd 28

3/10/11 10:32 AM

De hoeveelheid radio-uren is voor de periode van
januari 2011 tot en met december 2011 als volgt
verdeeld:
aan de kerkgenootschappen NIK, VKZ (IKON/ZvK) en RKK samen 567
uur en 54 minuten;
aan de genootschappen op geestelijke grondslag BUN (BOS), OHM
en HUMAN samen 314 uur en 12 minuten;

een aantal van deze beleidsregels wordt, of is reeds,
een consultatie gehouden waarbij de media-instellingen waarop de betreffende beleids­regels betrekking
hebben, kennis kunnen nemen van de voorgenomen
invulling van het toezicht door het Commissariaat,
en hun zienswijzen hierover aan het Commissariaat
kenbaar kunnen maken.

aan de politieke partijen samen 35 uur;
aan de minister van Algemene Zaken 60 uur en 40 minuten.

Verkiezingszendtijd
Het Commissariaat heeft op 7 mei 2010 aan de politieke partijen die in alle kieskringen meedoen aan
de Tweede Kamerverkiezingen van 9 juni 2010, een
aantal uren toegewezen op de algemene programmakanalen van de landelijke publieke mediadienst.
Op 18 mei 2010 maakte de Kiesraad, in zijn hoedanig­
heid van centraal stembureau, echter bekend dat
de lijst van Heel NL in zeven kieskringen ongeldig
is verklaard, vanwege het ontbreken van de nodige
ondersteuningsverklaringen. Omdat Heel NL daarom
niet in aanmerking kwam voor verkiezingszendtijd,
trok het Commissariaat op 25 mei 2010 de toegewezen zendtijd in.

In 2010 heeft een consultatie plaatsgevonden over
de Beleidsregels reclame publieke media-instellingen
2011. Deze beleidsregels worden in maart 2011 gepubliceerd in de Staaatscourant. Ten aanzien van diverse
onderwerpen die in de nieuwe beleidsregels aan de
orde komen, zal het Commissariaat expertmeetings
organiseren waarin het beleid van het Commissariaat
met partijen uit het veld zal worden doorgenomen.
Ook zal in het voorjaar van 2011 een bijeenkomst voor
de omroepen worden gehouden over het dienstbaarheidsverbod (de bepaling dat omroepen niet dienstbaar
mogen zijn aan het maken van winst door derden).
De Beleidslijn Sanctiemaatregelen 2011 wordt in
maart 2011 gepubliceerd in de Staatscourant en
treedt dan in werking.

Regelgeving

Toezicht

Op 1 januari 2009 trad de Mediawet 2008 in werking.
Per 19 december 2009 is de implementatie van de
Europese Richtlijn Audiovisuele Mediadiensten in deze
Mediawet gerealiseerd.

Boetes voor te veel reclame bij Ster

De meest in het oog springende wijzigingen in de
Mediawet 2008 ten opzichte van de oude Mediawet
zijn de aanpassingen aan de digitale en multimediale
praktijk, de waarborg dat de publieke media-instellingen (zowel lokaal, regionaal als landelijk) in digitale
kabelpaketten worden opgenomen en de verruiming
op enkele onderdelen van de regels voor reclame en
sponsoring bij de commerciële media-instellingen,
teneinde een gelijk speelveld te creëren ten opzichte
van de op Nederland gerichte media-instellingen
die vanuit Luxemburg opereren. Dit heeft onder
meer geresulteerd in de mogelijkheid tot het adverteren door middel van splitscreen, een vorm waarbij
de advertentie en de redactionele inhoud van een
programma gelijktijdig te zien zijn.
De invoering van de Mediawet 2008 en de implementatie van de Europese Richtlijn Audiovisuele
Mediadiensten vormen voor het Commissariaat aanleiding om alle bestaande beleidsregels, in totaal dertig,
grondig te herzien en om een aantal nieuwe beleidsregels op te stellen. Ten behoeve van de vaststelling van

Het Commissariaat legde de NPO in april een boete van
€117.500,- op voor het overschrijden van de maximaal
toegestane hoeveelheid reclame per uur. Een steekproef
in 2009 had uitgewezen dat de NPO meerdere malen
het maximum van twaalf minuten per uur met twee
tot soms wel vijf of zes minuten had overschreden.

Simpsons-actie
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van
State sprak op 22 december uit dat het Commissariaat
terecht een boete van € 20.000 had opgelegd aan
radiozender 3FM voor een actie rond de film ‘The
Simpsons Movie’. De rechtbank van Amsterdam had
op 2 april 2010 het beroep van de NPO tegen de
boete al ongegrond verklaard.
3FM hield van 28 juli 2007 tot en met 3 augustus
2007 een actieweek in het teken van de film. Hierin
konden luisteraars met verschillende spelopdrachten
toegangskaarten winnen voor een exclusieve voorpremière. De radiozender besteedde tijdens de week
buitensporig veel aandacht aan de film, onder meer
door het uitzenden van vele promo’s.
De Raad van State oordeelde dat het Commissariaat
voldoende had onderbouwd dat er geen sprake was

29

hoofdstuk3 24-47_2.indd 29

3/10/11 10:32 AM

3

publieke media-instellingen

geweest van ‘normaal economisch handelen’ en de
NPO zich daardoor schuldig had gemaakt aan het
maken van meer dan normale winst bij een derde,
in dit geval bij filmdistributeur 20th Century Fox.

Aanhakende reclame
Van aanhakende reclame is sprake wanneer bijvoorbeeld in een televisieprogramma een concert wordt
uitgezonden en in het reclameblok dat direct op het
programma volgt een commercial is opgenomen
voor de cd van dat concert. Er zijn ook situaties
mogelijk waarbij de relatie tussen de inhoud van het
programma en van de commercial niet zó nauw is als
in dit voorbeeld, maar waarin nog steeds sprake is van
(verboden) aanhakende reclame. Het Commissariaat
heeft in 2010 geconstateerd dat het voor de publieke
omroepen niet in alle gevallen even helder is waar
precies de grenzen liggen van het begrip aanhakende reclame. Bij de omroepen bestaat dan ook de
behoefte om meer grip te krijgen op de precieze reikwijdte van het verbod op aanhakende reclame, en op

de vraag welke partij door het Commissariaat waarop
kan worden aangesproken als het verbod wordt overtreden. Om de publieke omroepen een beter beeld
te geven van het begrip aanhakende reclame en een
antwoord te geven op de hiervoor genoemde vragen,
zal het Commissariaat in 2011 een brochure publiceren waarin nader op deze en andere vragen wordt
ingegaan.

Programmaquota
De Publieke Omroep rapporteert jaarlijks over de
uitgezonden percentages Europese, onafhankelijke
en recente producties, de percentages oorspronkelijk
Nederlands- of Friestalige programmaonderdelen
en het percentage oorspronkelijk Nederlandstalige
programmaonderdelen voorzien van ondertiteling
ten behoeve van mensen met een auditieve ­beperking.
In 2010 heeft het Commissariaat vast­gesteld dat de
landelijke publieke omroep in 2009 aan alle programma­­
quota voldeed.

Programmaquota 2009 (in procenten)
aA.

bB.

cC.

dD.

eE.

Europese productie
(≥ 50%)

Onafhankelijke
Europese productie
(≥ 25% land. pub.)
(≥ 10% themakanalen)
themakanalen)
(≥ 10% overig)

Recente productie
(% van kolom B)
(≥ 33%)

Oorspronkelijk
Nederlands- of
Friestalige productie
(publiek ≥ 50%)
(commercieel ≥ 40%)

Oorspronkelijk
Nederlandstalige
productie voorzien
van ondertiteling
(≥ 85%)

Nederland 1

99

46

92

97

97

Nederland 2

97

27

92

91

87

Nederland 3

88

52

66

92

92

101 TV

100

11

98

100

ontheffing

Best 24 (Hilversum Best)

100

43

34

100

ontheffing

Consumenten TV

100

11

91

100

ontheffing

Cultura 24

92

45

66

86

ontheffing

Familie/Z@ppelin (voorheen Opvoeden doe je zo!)

86

44

63

95

ontheffing

Geschiedenis 24

100

24

35

100

ontheffing

Holland Doc

88

45

93

57

ontheffing

100

51

83

70

ontheffing

Journaal 24

Humor TV

geen verplichting*

geen verplichting*

geen verplichting*

geen verplichting*

ontheffing

Politiek 24

geen verplichting*

geen verplichting*

geen verplichting*

geen verplichting*

ontheffing

Spirit 24

92

12

89

91

ontheffing

Sterren.nl

100

30

91

100

ontheffing

Omega TV

90

35

60

90

ontheffing

Opvoeden doe je zo!

100

50

43

99

ontheffing

Sterren.nl

100

19

75

100

ontheffing

* Volgens opgave van de NPO bestaat de programmering van Journaal 24 en Politiek 24 volledig uit nieuws en/of sport. Dit betekent dat
deze programmering op grond van artikel 3.23 van de Mediawet buiten beschouwing blijft voor de berekening van de (onafhankelijke)
Europese producties.

30

hoofdstuk3 24-47_2.indd 30

3/10/11 10:33 AM

naam:

Jet putter
leeftijd:
40 jaar

afdeling:
Registratie, Vergunningen en Toezicht
“Voordat ik eind 2009 in dienst kwam
van het Commissariaat heb ik dertien
jaar televisie gemaakt, in verschillende
hoedanigheden. Het televisievak is waanzinnig leuk, maar mijn man en kinderen
ook, dus wilde ik even iets anders.
Op een dag belde het detacheringsbureau dat er een vacature was bij het
Commissariaat. ‘Je denkt toch niet dat
ik bij de politie ga werken hè?’ was mijn
reactie. Maar tijdens het eerste sollicitatiegesprek raakte ik enthousiast over de
koers die het Commissariaat wilde gaan
varen. Ze zochten iemand van de werkvloer die het Commissariaat kan voeden
en kan uitleggen waarom bepaalde
zaken in de praktijk wel en niet werken.
Als programmamaker worstel je vaak met
de Mediawet. Je weet wel dat je je aan
bepaalde regels moet houden, maar als
je om 1 uur ’s nachts aan het monteren
bent, is er niemand meer van de juridische afdeling en die wet heb je nu
eenmaal niet op zak, dan worden er wel
eens overtredingen gemaakt. Het is interessant om het nu van een andere kant
te bekijken. Ook in contracten duiken,
constructies uitpluizen en beoordelen is
leuker dan ik dacht. Ik heb het gevoel
dat ik iets kan toevoegen. Op de afdeling hebben we wel eens discussies over
de beoordeling van bepaalde beelden. Ik
bekijk beelden soms anders. ‘Nee joh, dat
hebben ze niet bewust gedaan’, roep ik
dan. Maar ik denk ook wel eens: je zou
dat nooit op die manier in beeld hebben
gebracht als dat van de sponsor niet had
gemoeten. Er heerst nog veel onduidelijkheid in televisieland. Ik hoop dat wij daar
met z’n allen de komende tijd verandering in kunnen brengen. We moeten in
ieder geval in gesprek blijven gaan met
de omroepen en die niet alleen uitleggen,
maar ook laten ‘beseffen’ wat wel en niet
door de beugel kan. En als ze echt niet
willen leren, dan pas sanctioneren.”

31

hoofdstuk3 24-47_2.indd 31

3/10/11 10:33 AM

3

publieke media-instellingen

Beoordeling nevenactiviteiten
Russen
Eén van de nevenactiviteiten waarvoor het
Commissariaat geen toestemming kon verlenen was
een verzoek van de KRO. De omroep verzocht het
Commissariaat op 26 april 2010 de nevenactiviteit ‘het
verlenen van een uitzendlicentie voor de televisieseries
3, 4 en 5 van de televisieserie Russen aan Misdaadnet’
goed te keuren. Deze nevenactiviteit valt in het cluster
‘het verkopen of in licentie geven van programma’s,
programmaformats of programmafragmenten aan
(media)bedrijven’. Misdaadnet - een digitaal televisiethemakanaal en een bijbehorend ‘video on
demand’ (VOD)-platform van Endemol - zou de 24
afleveringen gedurende een jaar een ongelimiteerd
aantal malen openbaar maken via het themakanaal en
het VOD-platform aan betalende abonnees.
De KRO had echter niet aannemelijk gemaakt dat
de afgesproken licentievergoeding marktconform
was. Uit de toelichting op de totstandkoming van
de vergoeding bleek niet dat de omroep het feit had
meegewogen dat het ging om een kostbare serie die
met publiek geld gefinancierd is en die in Nederland
op een met de KRO concurrerend kanaal zou worden
uitgezonden. Het Commissariaat oordeelde dan ook
dat de vergoeding die bedongen was niet voldeed aan
de eis dat deze marktconform moet zijn en dus dat
de nevenactiviteit niet was toegestaan op grond van
de Mediawet.

Politieke partij BNN
Omroep BNN kondigde op 15 maart op zijn website
aan dat de omroep in het programma ‘Lijst 0’ een
politieke partij wilde oprichten “om te zorgen dat politiek een dicht-bij-je-bed-show” wordt. Op de website
werden kandidaten opgeroepen zich beschikbaar te
stellen als lijsttrekker voor Lijst 0 bij de aanstaande
Tweede-Kamerverkiezingen. Het Commissariaat wees
er echter op dat het oprichten van een politieke
partij door een omroepvereniging niet is toegestaan.
Omroepverenigingen hebben slechts als taak radioen televisieprogramma’s voor de publieke omroep te
verzorgen. Deze taak is ook neergelegd in de statuten
van omroepverenigingen en vormt de grondslag voor
toelating van omroepverenigingen tot het publieke
bestel. Het oprichten van een politieke partij heeft
onvoldoende relatie met deze hoofdtaak en is
daarom verboden.
Het Commissariaat toonde zich wel bereid om met
BNN vanuit de Mediawet mee te denken over een
alternatieve uitwerking van het programma-idee dat
aan Lijst 0 ten grondslag lag: het dichten van de kloof

tussen jongeren in Nederland en politiek Den Haag.
BNN o
­ rganiseerde een politieke talentenjacht onder
jongeren, waarvan de winnaar als hoofdprijs de
­mogelijkheid kreeg een echte politieke partij op te
richten. Het televisieprogramma registreerde deze
­zoektocht en volgde de op te richten partij wekelijks
tot aan de verkiezingen.

NOS Jeugdjournaal Magazine
Eind 2009 verleende het Commissariaat toestemming aan de NOS voor de nevenactiviteit “het (doen)
uitgeven van het NOS Jeugdjournaal Magazine”.
Young and Connected maakte bezwaar tegen deze
neven-activiteit. Deze uitgeverij voerde onder meer aan
dat “de introductie van een met publiek geld in een
andere markt opgebouwd merk marktverstorend werkt
in een bestaande markt”. Het Commissariaat oordeelde
op 19 oktober 2010 echter dat er geen sprake was
van concurrentievervalsing. Met het toestaan van
nevenactiviteiten heeft de wetgever namelijk beoogd
om bepaalde activiteiten toe te staan die niet rechtstreeks verband houden met of ten dienste staan
van de uitvoering van de publieke media-opdracht.
Dat een dergelijke activiteit een effect kan hebben in de
betreffende markt, is hierbij in aanmerking genomen.
Daarom zijn er voorwaarden verbonden aan de toelaatbaarheid van die activiteit, waaronder dat er sprake
moet zijn van marktconformiteit. Het Commissariaat
achtte de licentievergoeding die de NOS had bedongen
bij de uitgever van het blad marktconform.
Daarnaast stelde Young and Connected dat het
Commissariaat ten onrechte de algemene markt
van jeugdtijdschriften tot uitgangspunt had genomen
bij de beoordeling op marktconformiteit. Volgens
Young and Connected had dit de markt van nieuws­
tijdschriften voor kinderen moeten zijn. De uitgever
was dan ook van mening dat een nieuw besluit
moest worden genomen met deze specifiekere
markt als uitgangspunt.
Om te beoordelen of de nevenactiviteit op marktcon­­
forme wijze wordt verricht, bepaalt het Commissariaat
de relevante markt mede op grond van de door de
publieke media-instelling verstrekte gegevens.
Het Commissariaat baseert zich bij het bepalen van de
relevante markt op de uitgangspunten en benadering
van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa).
Volgens de NMa omvat de relevante markt voor een
product of dienst alle producten of diensten die
daarmee substitueerbaar of voldoende uitwisselbaar
zijn, niet alleen op grond van hun objectieve kenmerken,
de prijs en de beoogde toepassing ervan, maar ook op
grond van mededingingsvoorwaarden en/of structuur
van vraag en aanbod op de betrokken markt.

32

hoofdstuk3 24-47_2.indd 32

3/10/11 10:33 AM

De structuur van vraag en aanbod op de markt
van jeugdtijdschriften is dusdanig bepalend bij het
bepalen van de relevante markt dat de inhoud zelf
van de jeugdbladen niet doorslaggevend is. Het
Commissariaat had geconstateerd dat het primaire
afzetkanaal van het NOS Jeugdjournaal Magazine
via de abonnementen loopt. In de abonneemarkt
is algemeen dat de ouders van de kinderen in de
betreffende leeftijdscategorie (veelal) bepalen dat er
slecht één abonnement per kind wordt afgesloten.
De jeugdbladen zijn daarmee in dit opzicht voldoende
uitwisselbaar. Dit heeft als gevolg dat alle soorten
jeugdtijdschriften in een bepaalde leeftijdscategorie
met elkaar concurreren.
Op grond van deze en andere argumenten verklaarde
het Commissariaat de bezwaren van Young and
Connected ongegrond.
Overigens werd op 15 juni een bezwaar van De
Groene Amsterdammer tegen de toestemming voor
deze nevenactiviteit niet-ontvankelijk verklaard.
Het weekblad voerde onder andere aan dat de
toestemming voor het uitgeven van het magazine
“precedentwerking heeft voor de mate waarin televisiemerken kunnen migreren naar de printmarkt”.
Volgens De Groene Amsterdammer zou het toestaan
van deze nevenactiviteit dan ook grote gevolgen
hebben voor haar bedrijf. Het Commissariaat
oordeelde echter dat De Groene Amsterdammer
niet als belanghebbende kan worden aangemerkt
omdat zij een opinieweekblad is dat niet in hetzelfde
marktsegment opereert als het NOS Jeugdjournaal
Magazine. De Groene Amsterdammer had dan ook
geen rechtstreeks belang bij het bestreden besluit.

Eigen toets NPO
Overigens kan het voorkomen dat het Commissariaat
een nevenactiviteit goedkeurt, maar dat de NPO deze
activiteit in strijd acht met het gemeenschappelijk
belang van de publieke omroep.
Kijk voor een overzicht van alle nevenactiviteiten op
pagina 40 en 41.

Financieel toezicht
De landelijke publieke media-instellingen ontvingen in
2010 een bedrag van € 789 miljoen. De tabel op deze
pagina laat zien hoe dit bedrag is onderverdeeld.

Budget landelijke publieke media-instellingen (x mln €)
2010

2009

Omroepverenigingen en NPS

305,0

306,6

NOS

112,8

103,7

Educom

19,8

18,9

Kerkgenootschappen en genootschappen
op geestelijke grondslag

29,0

27,3

Nederlandse Publieke Omroep

101,3

89,5

NOB beheertaak

23,7

23,5

Programmaversterking

187,6

143,1

Internet en innovatie & nieuwe media

26,4

Themakanalen

11,7

Switch-over

2,0

2,0

CoBo fonds

7,3

7,2

Naburige rechten

0,5

0,5

789,0

760,4

Totaal

Beoordelingen
jaarrekeningen 2008 en 2009
In het kader van het financieel toezicht leggen de
publieke media-instellingen aan het Commissariaat
verantwoording af over de rechtmatige besteding
van de ontvangen publieke middelen. Voor de toetsing van rechtmatigheid zijn voorschriften opgesteld
in het Handboek Financiële Verantwoording landelijke
publieke media-instellingen, Wereldomroep en Ster
2009. Deze voorschriften geven weer waaraan een jaarrekening buiten de reguliere voorschriften van de wet
en de richtlijnen van de Raad voor Jaarverslaggeving,
dient te voldoen. Ook wordt beschreven welke andere
documenten de media-instellingen dienen te overleggen aan het Commissariaat om toetsing mogelijk
te maken. Onder andere een accountantsverklaring
en het accountantsverslag dienen meegezonden
te worden.
In 2010 zijn de resterende jaarrekeningen 2008 en de
jaarrekeningen 2009 beoordeeld. De jaarrekeningen
2008 zijn in het eerste kwartaal van 2010 beoordeeld.
In het tweede halfjaar is de controle over de jaarrekeningen van 2009 gestart. Op één media-instelling
na is een start gemaakt met de beoordeling van alle
landelijke media-instellingen in 2010. Zij hebben een
brief met vragen over de jaarrekening 2009, dan wel
een brief met aanwijzingen voor de jaarrekening 2010
ontvangen. De vragenbrief is bedoeld om onduidelijkheden weg te nemen die de beoordelaar heeft
na controle van de ontvangen stukken, bijvoorbeeld

33

hoofdstuk3 24-47_2.indd 33

3/10/11 10:33 AM

3

publieke media-instellingen

door contracten en geldstromen op te vragen. In
de aanwijzingenbrief treft de omroep voorschriften
aan waaraan de jaarrekening in het opvolgende
jaar moet voldoen. Ook kunnen hierin aanwijzigen
staan die betrekking hebben op Goed Bestuur en/
of Administratieve Organisatie en Interne Beheersing
(AO/IB). Deze aanwijzingen zijn dwingend en worden
het opvolgende jaar in de beoordeling van de jaarrekening getoetst op naleving.

Bestemmingsfonds
Het Commissariaat beheert het Bestemmingsfonds
dat momenteel bestaat uit de Algemene Mediareserve
en verzorgt de bevoorschotting van onder meer
de landelijke publieke omroep. In het systeem van
financiering van de Publieke Omroep fungeert het
Bestemmingsfonds als buffer voor tegenvallende reclameopbrengsten van de Ster, als liquidatiereserve in
geval van discontinuïteit van één van de media-instellingen en ter financiering van de rekening-courant
met de Ster. Gelet op de bezuinigingsopgave voor de
landelijke publieke omroep de komende jaren en de
frictiekosten die daar naar alle waarschijnlijkheid mee
gemoeid zullen zijn, is een stijging van de Algemene
Mediareserve noodzakelijk. De minister zal vanaf
2012 middelen vrijmaken voor het ophogen van de
Algemene Mediareserve.

Uittreding LLiNK
31 augustus 2010 was de laatste dag van uitzending voor omroep LLiNK. Dit was een noviteit in het
publieke omroepbestel. Nog niet eerder was het
voorgekomen dat een landelijke media-instelling geen
verlenging kreeg van de verleende (voorlopige) erkenning en dus moest uittreden. LLiNK was te weinig
onderscheidend en voegde te weinig toe aan het
bestel oordeelde de minister, onder meer na advies
van het Commissariaat. LLiNK heeft deze beslissing
aangevochten bij de rechtbank. Uitspraak hierover
wordt in 2011 verwacht. Financieel ondervond LLiNK
voor de uittreding al verscherpt toezicht door de surseance van betaling die in 2009 was aangevraagd naar
aanleiding van liquiditeitsproblemen. De surseance
eindigde 19 augustus 2010 door goedkeuring van het
crediteurenakkoord door de Rechtbank Amsterdam.
Bij het crediteurenakkoord werd gemiddeld 65%
per vordering uitbetaald. Het Commissariaat houdt
verscherpt toezicht tot alle financiële verplichtingen
van LLiNK zijn voldaan. Verwacht wordt dat dit medio
2011 is afgerond.

Uittreding Nederlandse Moslim Omroep (NMO)

Over het Bestemmingsfonds wordt door het
Commissariaat verantwoording afgelegd via de
zogenaamde beheerjaarrekening.

De NMO vroeg in februari 2010 uitstel van betaling
aan, waarna in maart het faillissement werd uitgesproken. Door het faillissement van de NMO was het
niet mogelijk om de controle van de jaarrekening
2009 van de Stichting Verzorging Islamitische Zendtijd
(SVIZ) af te ronden. In deze jaarrekening ontbraken de
voor de afronding benodigde gegevens van de NMO.

Bestemmingsfonds (x € mnl)

Opvolging onderzoek rekenkamer

Stand ultimo 2009

92

Exploitatieresultaat 2010

-11

Stand ultimo 2010

81

Governance
Het belang van goed bestuur en toezicht daarop is
een groot punt van aandacht. De media-instellingen
worden geacht verantwoord om te gaan met hun
belangrijkste relaties: overheid, leden, werknemers,
kijkers en samenleving als geheel. Maatschappelijk
gezien is goed bestuur en toezicht daarop voortdurend in het nieuws geweest, met name door de
gevolgen van de kredietcrisis. Binnen de landelijke
publieke media-instellingen is een aantal verbeteringen gerealiseerd. Het Commissariaat blijft dit
jaarlijks toetsen door middel van toetsing van de
jaarrekening. Op dit gebied wordt uiteraard samengewerkt met andere belanghebbende organisaties,
waaronder de Commissie Integriteit Publieke Omroep
(CIPO) en de NPO.

In het najaar van 2008 publiceerde de Algemene
Rekenkamer haar rapport ‘Publieke omroep in
beeld - Financiering, bedrijfsvoering en toezicht’.
Dit vond plaats op verzoek van de Tweede Kamer
en werd uitgevoerd onder de landelijke publieke
media-instellingen, ministerie van OCW en het
Commissariaat. Het verzoek richtte zich op de financiering en de bedrijfsvoering van de publieke omroep
en op de toezichts- en verantwoordingsstructuur.
Ten aanzien van het financiële toezicht werd nagegaan of het Commissariaat een toezichtsvisie en
-beleid heeft geformuleerd. Relevante onderdelen
daarin zijn bijvoorbeeld een risicoanalyse van de
toezichtsobjecten, prioriteiten in het toezicht en het
interventiebeleid. In het najaar van 2010 vond het
terugblikonderzoek van de Algemene Rekenkamer
plaats. Hierin werd nagegaan of de conclusies, aanbevelingen en toezeggingen waren opgevolgd. De
aanbevelingen en de reactie van het Commissariaat
daarop verschijnen in het voorjaar van 2011.

34

hoofdstuk3 24-47_2.indd 34

3/10/11 10:33 AM

Adviezen
Meerjarenbegroting 2011-2015 NPO
Het Commissariaat heeft in oktober 2010 aan
de minister van OCW advies uitgebracht over de
Meerjarenbegroting 2011-2015 van de NPO. Om
goed toezicht uit te kunnen oefenen, is transparantie in de meerjarenbegroting van groot belang:
wat gaat de NPO doen, wat kost het en wat is het
bereik ervan? In dat kader heeft het Commissariaat in
het bijzonder aandacht gevraagd voor de summiere
financiële onderbouwing van de beleidsvoornemens,
het nagenoeg ontbreken van bereiksdoelstellingen
en de complexiteit van sturing en verantwoording.
Het Commissariaat heeft de minister verzocht er
bij de NPO op aan te dringen op deze punten ook
daadwerkelijk verbeteringen door te voeren. Gezien
het feit dat voor de jaren 2012 tot en met 2015 een
financiële vertaling van de ambities ontbrak, heeft het
Commissariaat zich onthouden van een advies over
deze jaren.
In de Meerjarenbegroting vraagt de NPO goedkeuring
voor de inrichting van een apart radiokanaal voor
de huidige Nostalgia-programmering van Radio 5.
Het levensbeschouwelijke aanbod van Radio 5 wil
de NPO verplaatsen naar Radio 7. De aanvraag roept
bij het Commissariaat nog veel vragen op: wat is de
toegevoegde waarde van een nieuw kanaal met een
populair profiel, wat is het effect op het bereik van
andere zenders, is er publiek voor een kanaal dat zich
alleen richt op levensbeschouwing? Consultatie van
belanghebbenden zal moeten uitwijzen of er sprake
zal zijn van marktverstoring. Het Commissariaat adviseert de minister om op basis van deze overwegingen
en de resultaten van de consultatie een besluit over de
aanvraag te nemen. Inmiddels heeft de NPO van deze
plannen afgezien.

Prestatieovereenkomst NPO
De Terugblik 2009 van de NPO bevat een rapportage
over de realisatie van de afspraken uit de prestatieovereenkomst die de minister heeft afgesloten met
de NPO. Het Commissariaat heeft geconcludeerd dat
de meeste afspraken uit de ‘prestatieovereenkomst
publieke omroep (2008-2010)’ ruimschoots zijn
nageleefd. Indien afspraken niet zijn gerealiseerd,
heeft de NPO aangegeven wat de redenen zijn van
tekortkomingen. Dit heeft bijvoorbeeld te maken
met het verkrijgen van rechten om content ook via
internet te verspreiden en met externe factoren, zoals
contracten in de festivalmarkt. Bovendien heeft de
NPO op een aantal punten verbetering laten zien
ten opzichte van het voorgaande jaar. Bijvoorbeeld
het on demand beschikbaar stellen van journaals via

Uitzending Gemist en het percentage radioluisteraars in Nederland dat wekelijks naar zenders van de
publieke omroep luistert.
Bij de totstandkoming van de prestatieovereenkomst
2008-2010 is afgesproken dat het Commissariaat de
gegevens valideert en verifieert die de NPO genereert
voor zijn jaarlijkse rapportage. In 2010 heeft het
Commissariaat met de NPO een validatiedocument
afgesproken. Daarnaast heeft het Commissariaat
van een beperkt aantal afspraken vastgesteld dat
de rapportage is gebaseerd op de afspraken uit het
validatiedocument en dat de resultaten in overeenstemming zijn met hetgeen is gerapporteerd.
In 2009 heeft het Commissariaat uitvoerig overlegd
met de NPO over de prestatieafspraak inzake nieuwe
muziek op 3FM. Deze gesprekken hebben niet tot
een overeenkomst geleid over de validatie van de
betreffende prestatieafspraak. In de Terugblik 2009
heeft de NPO niet gerapporteerd over deze afspraak.
De naleving van deze prestatieafspraak heeft het
Commissariaat hierdoor niet kunnen verifiëren.

Meerjarenbegroting Wereldomroep
Het Commissariaat beoordeelde ook de begroting 2011 en meerjarenraming 2012-2015 van de
Wereldomroep. Net als bij de NPO adviseert het
Commissariaat om voor de toekomst een heldere
vertaalslag te maken van doelstellingen naar financiën.
En ook hier benadrukt het Commissariaat het belang
van een valide en betrouwbare meting van bereik.
Met het oog op mogelijke kortingen op het budget,
en het belang om de efficiency te vergroten, heeft
het Commissariaat de intensieve samenwerking met
de NPO onderschreven, en de kostenbeheersing op
het vlak van distributie door de voorgenomen afbouw
van de korte golf. Daarnaast heeft het Commissariaat
aandacht gevraagd voor de concretisering van de
voornemens op het vlak van innovatie en ontwikkeling. Deze vormen een belangrijk onderdeel van
het beleidsplan en de prestatieovereenkomst van
de Wereldomroep, terwijl in de begroting 2011 niet
concreet wordt aangegeven wat de voornemens voor
2011 op dit vlak zijn.

Prestatieovereenkomst Wereldomroep
Voor de Wereldomroep was 2010 het eerste jaar
van de prestatieovereenkomst 2010-2015. Het
Commissariaat heeft in het advies over de begroting
2011 aangegeven dat in komende jaren de begroting ten aanzien van het uitvoeren en monitoren van
de prestatieafspraken concreter en vollediger moet
zijn. De voornemens van de Wereldomroep om
bereik te meten zijn zeer summier beschreven. Het

35

hoofdstuk3 24-47_2.indd 35

3/10/11 10:33 AM

3

publieke media-instellingen

voornemen om een schattingsmodel te ontwikkelen
wordt kort aangestipt, maar niet verder uitgewerkt.
Het Commissariaat heeft het voornemen uitgesproken om de vorderingen van de Wereldomroep
op dit vlak nauwgezet te volgen, en hierover met de
Wereldomroep in gesprek te blijven. Over 2010 dient
immers de eerste rapportage over de uitvoering van
de prestatieovereenkomst plaats te vinden.

Concessiebeleidsplan 2010-2016
Het Commissariaat heeft in 2010 advies uitgebracht
over het concessiebeleidsplan 2010-2016 van de NPO.
De belangrijkste onderwerpen in het advies betreffen
financiering, programmering en de digitale strategie
van de NPO. Daarnaast heeft het Commissariaat
advies uitgebracht over de aanvraag voor nieuwe
diensten.

het gewenste bereik wil realiseren. Als de publieke
omroep inzichtelijk maakt in welke mate hij het
publiek bereikt met nieuws, amusement, fictie, sport
en andere genres, wordt duidelijk hoe de programmering zich onderscheidt van die van de commerciële
zenders. In het advies plaatst het Commissariaat ook
kanttekeningen bij de voorgenomen uitbreiding van
het aantal audiothemakanalen, omdat de toezichthouder grenzen ziet aan de mate waarin de publieke
omroep ‘niche-markten’ zou moeten bedienen.

Digitale strategie
Het Commissariaat onderschrijft de ontwikkeling naar
minder websites, portals en themakanalen, met meer
kwaliteit. Nieuwe digitale platforms bieden alleen een
meerwaarde zolang de kosten opwegen tegen de
vergroting van het publieksbereik.

Financiering

Nieuwe diensten

Het Commissariaat benadrukt het belang van langjarige financiële zekerheid. Tegelijkertijd biedt de NPO
niet volledig het door de wet gevraagde overzicht van
benodigde financiële middelen. Het Commissariaat
waardeert het streven van de NPO om de verantwoording te stroomlijnen. Van de publieke omroep wordt
op dit vlak veel gevraagd.

Het concessiebeleidsplan bevatte de aanvragen
voor een aantal nieuwe diensten. Bij de diensten
Uitzending Gemist op bestelling, mixkanalen video en
digitale radiothemakanalen plaatst het Commissariaat
inhoudelijke kanttekeningen. Het Commissariaat
raadt aan om kosten en daadwerkelijk te verwachten
toegevoegde waarde nog eens goed in ogenschouw
te nemen.

Programmering
Het Commissariaat onderschrijft de ambitie van de
publieke omroep om wekelijks 85 procent van de
Nederlanders te bereiken, maar plaatst daarbij de
kanttekening dat de publieke omroep ook moet
aangegeven met welke programmagenres men

Besluiten 2010
Sanctiebeschikkingen
Besluit datum

Omroep

Programma

Artikelen

Boete

22 juni

NPO

Maximum reclamezendtijd
juli 2009

Artikel 2.95, eerste lid, sub c van de Mediawet 2008
(niet meer dan twaalf minuten reclame per uur)

€ 117.500,-

6 juli

NCRV

Family Matters

Artikel 2.89, eerste lid, onder b, van de Mediawet 2008
(vermijdbare uitingen)

€ 50.000,(bezwaar ingesteld)

36

hoofdstuk3 24-47_2.indd 36

3/10/11 10:33 AM

Beslissingen op bezwaar
Datum

Omroep

Aanleiding

Besluit

25 mei

Omroep MAX

Ledenwerving geschenken

Bezwaar tegen besluit waarbij een bestuurlijke boete van
€ 12.500,- is opgelegd wegens overtreding van de ledenwervingsregeling, ongegrond.

25 mei

AVRO

Besluit van 26 januari 2010 waarin
handhavingsverzoek van SBS was
toegewezen

Bezwaar van de AVRO en AKN tegen het besluit van 26 januari 2010
ongegrond. (Beroep ingesteld)

15 juni

NV Weekblad
De Groene
Amsterdammer

Besluit van 22 december
Bezwaar tegen besluit van 23 december 2009 niet-ontvankelijk;
2009 waarin uitgave van NOS
Groene Amsterdammer is geen belanghebbende.
Jeugdjournaal Magazine wordt toegestaan als nevenactiviteit

20 juli

TROS

Bibaboerderij

Bezwaren tegen besluit van 20 oktober 2009 ongegrond. Boete
van € 135.000,- wegens overtreding sponsorverbod en boete van
€ 135.000,- wegens overtreding dienstbaarheidsverbod. (Beroep
ingesteld)

19 oktober

Young &
Connected B.V.

Besluit van 22 december
2009 waarin uitgave van NOS
Jeugdjournaal Magazine wordt
toegestaan als nevenactiviteit

Bezwaar tegen besluit van 22 december 2009 ongegrond.

WOB-verzoeken
Datum

Indiener

WOB Verzoek

Besluit

27 april

Natuurlijk
persoon

Openbare versie Rapport Toet, waarnaar wordt verwezen in het besluit van het Commissariaat van 22
december 2009 (NOS Jeugdjournaal Magazine)

Toegewezen

4 mei

Nederlandse
Moslim Omroep

Onderzoeksrapport Hoffmann Bedrijfsrecherche
inzake verdenkingen op het gebied van fraude met
omroepgelden door de NMO

Afgewezen

25 mei

Nederlandse
Moslim Omroep

Bijlagen die de SMON bij haar zendtijdaanvraag van
30 september 2009 heeft gevoegd

Toegewezen, met weglating van persoonsgegevens

13 juli

Natuurlijk
persoon

Uitgeschreven tekst film “Nederland Opnieuw” zoals
door de VVD vertoond in de zendtijd voor politieke
partijen, en informatie over de frequentie van de
uitzending daarvan

Afgewezen

21 september

VARA

Onderzoeksrapport Hoffmann Bedrijfsrecherche
inzake verdenkingen op het gebied van fraude met
omroepgelden door de NMO

Afgewezen (bezwaar afgewezen op 11 januari 2011)

21 september

VARA

Onderzoeksrapport Interseco over het handelen van
Hof Filmproducties en haar directeur

Afgewezen

19 oktober

Natuurlijk
persoon

Bezwaar tegen hierboven genoemd besluit van
13 juli 2010

Afgewezen

7 december

TROS

Geluidsopname van hoorzitting

Afgewezen

Ontheffingen
Datum

Omroep

Aanleiding

Besluit

19 januari

NPO

Ondertitelingsverplichting

Verlening ontheffing betreffende het percentage ondertitelingverplichting tot 1 januari 2011

Handhavingverzoeken
Datum

Indiener

Inhoud verzoek

Besluit

26 januari

SBS

Handhaving in verband met niet-toegestane
nevenactiviteit AVRO (uitgave TV Film)

Toegewezen

25 mei

AVRO

Bezwaar tegen besluit op handhavingsverzoek
van 26 januari

Bezwaar afgewezen

37

hoofdstuk3 24-47_2.indd 37

3/10/11 10:33 AM

3

publieke media-instellingen

Publiek-private samenwerking
Datum

Omroep

Samenwerking

Beoordeling

26 januari

NCRV

NCRV en NEMO

Past binnen uitgangspunten bij gelijkwaardige samenwerkingen tussen
publieke media/instellingen en culturele instellingen.

31 augustus

NPS

NPS en NEMO

Past binnen uitgangspunten bij gelijkwaardige samenwerkingen tussen
publieke media/instellingen en culturele instellingen.

7 december

NCRV

NCRV en Beeld en Geluid

Past binnen uitgangspunten bij gelijkwaardige samenwerkingen tussen
publieke media/instellingen en culturele instellingen.

Bestuurlijke rechtsoordelen
Datum

Omroep

Betreft

Besluit

21 januari

3FM, Radio 2,
RNW

Radio 555 - Liefdadigheidsactie Haïti

Voorwaarden liefdadigheidsactie vastgesteld

21 januari

NPO

Nederland voor Haïti (liefdadigheidsactie)

Voorwaarden liefdadigheidsactie vastgesteld

2 maart

VARA

Ringtone Jodelhaïti ten behoeve van
Giro 555

Voorwaarden liefdadigheidsactie vastgesteld

27 april

TROS

War Child

Voorwaarden liefdadigheidsactie vastgesteld

27 april

Stichting AKN

Liefdadigheidsactie t.b.v. Stichting
Alpe d’Huzes –‘Knooppunt Kranenbarg’

Voorwaarden liefdadigheidsactie vastgesteld

26 augustus

NPO

Liefdadigheidsactie Pakistan op
Nederland 1, 2 en 3

Voorwaarden liefdadigheidsactie vastgesteld

2 november

AVRO

Liefdadigheidsactie Sta op tegen
Kanker

Voorwaarden liefdadigheidsactie vastgesteld

2 november

NPS

Cofinancierings-overeenkomst
tussen NPS en de Stichting Nationaal
Historisch Museum

Het Commissariaat oordeelt dat de voorgelegde overeenkomst niet in strijd is met de Mediawet 2008. Het NHM wordt
aangemerkt als een instelling in de zin van artikel 5 BSPO.
Dit oordeel geldt onder voorwaarde van gelijkblijvende, in het
besluit aangeduide omstandigheden.

9 november

NPO

Serious Request 2010 door 3FM, ten
behoeve van het Rode Kruis, in het
bijzonder voor kinderen die worden
getroffen door HIV/AIDS

Voorwaarden liefdadigheidsactie vastgesteld

23 november

Omroepvereniging Radio 2 programma ‘De Heer
Voorwaarden liefdadigheidsactie vastgesteld
VARA
Ontwaakt’ en de bijbehorende internetsite. Aandacht besteden aan de
cholera-uitbraak in Haïti en in dit kader
handgel inzamelen, opslaan en transporteren naar Haïti.

38

hoofdstuk3 24-47_2.indd 38

3/10/11 10:33 AM

naam:

gerard kruger
leeftijd:
31 jaar

afdeling:
Financieel Toezicht
“Ik ben altijd al geïnteresseerd geweest in de
media. Zo ben ik al heel lang vrijwilliger bij
een lokale omroep. Ik ben eindredacteur van
het wekelijkse televisieprogramma over de
lokale sportclubs en één keer in de vier weken
presenteer ik een sportprogramma op de
radio. Na mijn studie bedrijfseconomie heb
ik de postdoctorale opleiding radio- en
televisiejournalistiek gedaan in Groningen.
Vervolgens ben ik weer verder gegaan in de
finance met een post-doctorale opleiding tot
register-accountant, waarbij ik praktijkstage
liep bij één van de grote vier accountantskantoren. Toen ik in het najaar van 2009 die
opleiding had afgerond en inmiddels zeven
jaar als accountant werkte, vroeg ik me af
of ik dat wel wilde blijven doen. Ik zag het
niet zitten om mijn hele leven bij dezelfde
werkgever te blijven. De mediawereld vond
ik nog steeds boeiend. Iedereen heeft wel een
mening over de publieke omroep, dat merk ik
als ik met vrienden in de kroeg sta. De vacature bij het Commissariaat zag ik dan ook als
een mogelijkheid om de sector beter te leren
kennen. Daarnaast vind ik dat publiek geld
op een goede manier moet worden besteed.
De voorlichtende functie van Financieel
Toezicht vind ik erg belangrijk. Een mooi
moment voor mij is als we een goed overleg
hebben met een omroep waarbij zaken praktisch worden opgelost en iedereen na afloop
tevreden naar huis gaat. Maar op zijn tijd
moeten we ook streng zijn, het is niet anders.
De komende jaren worden alleen nog maar
boeiender. De Mediawet gaat veranderen,
omroepen gaan bezuinigen en misschien
fuseren. Wat gebeurt er dan bijvoorbeeld met
hun vermogen? En wat wordt hierbij de rol
van het Commissariaat? Als afdeling moeten
we goed nadenken over ons toezicht. Wat
zijn, naast basiszaken als het analyseren van
jaarrekeningen, voor ons belangrijke issues?
Ik heb er zin in om deze uitdaging, samen
met mijn collega’s, aan te gaan.”

39

hoofdstuk3 24-47_2.indd 39

3/10/11 10:33 AM

3

publieke media-instellingen

Nevenactiviteiten collegebesluiten
Onderstaand overzicht bevat door het College genomen besluiten. Clustervervolgmeldingen die in het register
zijn opgenomen, staan niet in dit overzicht. Zij zijn kenbaar via het register dat is gepubliceerd op de website
van het Commissariaat, www.cvdm.nl.

Datum

Omroep

Nevenactiviteit

Besluit (artikel 2.132, derde
lid, van de Mediawet 2008)

5 januari

TROS

Cluster 1: “Verkoop dvd Bananasplit voorjaar 2009”

Toegestaan

5 januari

NOS

Cluster 4: “Leveren van NOS nieuws- , sport- en weerberichten voor narrowcastingkanaal
SpoorTV”

Toegestaan

14 januari

TROS

Cluster 3: “Aanbieden ringtones fragment tune televisieprogramma Bananasplit”

Toegestaan

26 januari

Teleac

Cluster 3: “Het op de markt brengen van een voorleesboek van het programma Koekeloere geti- Toegestaan
teld Moffel en Piertje Voorleesboek”

26 januari

NPS

Cluster 4: “Licentieverlening still uit televisieprogramma Anne (Annie MG) ten behoeve van
uitgave boek “Anna”

26 januari

KRO

Cluster 3: “Afgeven licentie ter ontwikkeling van ‘Boer zoekt vrouw’ plattelandsreisgidsen”

Toegestaan

2 februari

Omroep MAX

Cluster 1: “Verkoop cd en dvd jubileumconcert Anneke Grönloh”

Toegestaan

9 februari

AVRO

Cluster 2: “Licentieverlening dvd Ciske de Rat de musical”

Toegestaan

16 februari

KRO

Cluster 3: “Uitgeven kalender Blootgewoon 2009

Toegestaan

2 maart

NPO

Cluster 2: “Licentieverlening voor gebruik zendervormgeving, plaatjeskaraoke en plaatsing
naam en beeldmerk Z@ppelin voor het uitbrengen van verzameldvd’s genaamd Z@ppelin DVD”

Toegestaan

9 maart

EO

Cluster 4: “Licentieverlening exploitatie programma’s De Wannsee Conferentie, De Geheime
memoires van Adolf Eichmann en De vergeten Polen in de sla om Arnhem op dvd”

Toegestaan

Toegestaan

23 maart

KRO

Cluster 3: “Verkoop 4cd-box Carnaval”

Niet toegestaan

23 maart

KRO

Cluster 4: “Licentieverlening verkoop KRO-formats van de programma’s Spoorloos, Memories,
De Reunie, Kamphues Boeit en Nederland te koop aan buitenlandse producenten en zenders”

Niet toegestaan
(bezwaar ingesteld)

23 maart

BNN

Cluster 4: “Verlening formatlicenties voor programma ‘Try Before You Die’ in het buitenland”

Niet toegestaan (bezwaar ingesteld)

23 maart

KRO

Cluster 1: “Verkoop 2cd en downloads van eigen opnamen gemaakt voor het onderdeel Top
2000 Met andere Woorden uit het radioprogramma Theater van het Sentiment”

Toegestaan

30 maart

NPO

Cluster 8: “Vervaardigen knipselkranten voor SBS”

Toegestaan

13 april

VARA

Cluster 11: “Uitgave éénmalige speciale extra editie VARAgids ter ere van vijfjarig jubileum
programma De Wereld Draait Door”

Toegestaan

13 april

AVRO

Cluster 2: “Licentieverlening merken ‘AVRO’ en ‘Paul Vlaanderen’ voor theaterstuk
Paul Vlaanderen”

Toegestaan

13 april

TROS

Cluster 5: “Verkoop producten van derden via eigen webwinkel”

Toegestaan

11 mei

AVRO

Cluster 2: “Licentieverlening voor naam en beeldmerk AVRO en TopPop voor
hitklub-concert Ode aan TopPop”

Toegestaan

25 mei

NOS RTV

Cluster 4: “Eenmalige licentieverlening voor openbaarmaking van NOS documentaire Portret
van een Prins, Willem Alexander 40”

Toegestaan

25 mei

NOS RTV

Cluster 4: “Eenmalige licentieverlening voor openbaarmaking NOS documentaire Beatrix, veel
besproken onbesproken”

Toegestaan

25 mei

VPRO

Cluster 6: “Productie en organisatie festival Holland Sport”

Toegestaan

1 juni

NPO

Cluster 13: “Aanbieden dienst verkoop programma’s van derden aan buitenland”

Niet toegestaan (nieuwe melding
gedaan, zie besluit 26 oktober 2010)

8 juni

VPRO

Cluster 4: “Licentieverlening voor eenmalige uitzending documentaire De Winnaars aan Het
Gesprek voor programma DocTalk”

Toegestaan

8 juni

NCRV

Cluster 2: “Licentieverlening voor gebruik merk/logo van de NCRV en merk/logo Spangas voor
boek over de film Spangas op Survival”

Toegestaan

8 juni

TROS

Cluster 2: “Licentieverlening naam en logo TROS en naam Muziekfeest voor cd-serie”

Toegestaan

8 juni

NPS

Cluster 4: “Licentie programmamateriaal concert Vrienden van Amstel Live 2010 voor
reclamespot editie 2011”

Toegestaan

15 juni

Stichting AKN

Cluster 7:”Het (doen) verhuren van studioruimte en faciliteiten (inclusief personeel) in het
AKN-gebouw Hilversum aan Quadia Web TV, I Care Producties of andere producenten

Toegestaan

1 juli

VARA

Cluster 5: “ Verkoop producten van derden via eigen webwinkel, waaronder dvd
Nuhr – Natuurlijke selectie”

Toegestaan

13 juli

AVRO

Cluster 2: “Licentieverlening naam en logo AVRO en de titel Sandwich voor cd-box De Sandwich” Toegestaan

13 juli

NOS

Cluster 3: “Beschikbaarstelling NOS av-materiaal voor verschillende producties aan uitgever
Strengholt MultiMedia”

13 juli

KRO

Cluster 4: “Verlening uitzendlicentie 24 afleveringen van Russen voor Misdaadnet aan Endemol” Niet toegestaan

13 juli

AVRO

Cluster 2: “Licentieverlening naam en logo AVRO voor cd-box Gerard Ekdom’s BBQ Hits”

Toegestaan

20 juli

TROS

Cluster 2: “Licentieverlening woord- en beeldmerk TROS voor cd-box Muziek uit Duizenden”

Toegestaan

Toegestaan

40

hoofdstuk3 24-47_2.indd 40

3/10/11 10:33 AM

Datum

Omroep

Nevenactiviteit

Besluit (artikel 2.132, derde
lid, van de Mediawet 2008)

20 juli

RVU

Cluster 1: “Uitbrengen dvd Kijken in de Ziel”

Toegestaan

27 juli

NPS

Cluster 2: “Licentieverlening woord- en beeldmerkHet Klokhuis voor het huis Het Klokhuis”

Toegestaan

3 augustus

NCRV
(gemachtigde
AKN)

Cluster 2: “Licentieverlening logo NCRV voor boek In Therapie”

Toegestaan

10 augustus

VARA

Cluster 4: “Uitzending 12 afleveringen programma Vuurzee deel 2 door VRT België”

Toegestaan

10 augustus

VARA

Cluster 4: “Uitzending van afleveringen Gameverslaafd, Verdachte vaders en Geen geld voor
Gaza van het programma Zembla door VRT België en de herhaling van de uitzending aflevering
Borsten voor je verjaardag van het programma Zembla door SBS België”

Toegestaan

24 augustus

AVRO

Cluster 4: “Tonen en verkopen van beeldfragmenten en – uitsluitend – tonen van programma’s
van de AVRO via een Business to Business- webportal”

Toegestaan

24 augustus

Omroep MAX

Cluster 3: “Het op de markt brengen van theatertour Weens Operette Gala”

Niet toegestaan

31 augustus

NPS

Cluster 4: “Licentieverlening twee afleveringen van het Klokhuis aan ESO voor educatief
gebruik”

Toegestaan

31 augustus

NPS

Cluster 4: “Licentieverlening drie afleveringen van het Klokhuis aan respectievelijk het KWF,
Natuurmonumenten en Vluchtelingenwerk Nederland voor educatief gebruik”

Toegestaan

7 september

AVRO

Cluster 2: “Licentieverlening gebruik merken AVRO en Andermans Veren voor theaterstuk
Andermans Veren Live!”

Toegestaan

Cluster 4: “Licentieverlening non-exclusieve video on demand recht van dramaserie Deadline
aan UPC”

Niet toegestaan (bezwaar ingesteld)
Toegestaan

14 september VARA
21 september BNN

Cluster 11: “Uitgave éénmalige editie Spuiten en Slikken Magazine”

28 september Omroep MAX

Cluster 3: “Het op de markt (laten) brengen van boek Dekselse Dames”

Toegestaan

5 oktober

TROS

Cluster 2: “Licentieverlening gebruik woord- en beeldmerk TROS in verband met uitgave boek
De bende van Sjako”

Toegestaan

5 oktober

EO

Cluster 4: “Licentieverlening aflevering de nooit-genoeg-cultuur van programma Netwerk voor
onderwijspakket”

Toegestaan

12 oktober

TROS

Cluster 4: “Licentieverlening afleveringen Z@ppsport Voetbal aan Eredivisie Live”

Toegestaan

26 oktober

NPO

Cluster 8: “Inzetten expertise NPO voor de verkoop van programma’s van derden in het buitenland”

Toegestaan

2 november

NPS

Cluster 4: “In licentie geven van 50 afleveringen van het Klokhuis aan het NHM voor educatief
gebruik”

Toegestaan

9 november

VPRO

Cluster 4: “In licentie geven still boek De Macht van meneer Miller”

Toegestaan

9 november

NPS

Cluster 2: “Licentieverlening (beeld)merk Het Klokhuis voor het huis Het Klokhuis voor de
periode van één jaar na oplevering”

Toegestaan

16 november

NPS

Cluster 4: “In licentie geven van vier nummers van het North Sea Jazz festival aan Caro Emerald Toegestaan
B.V. voor bonusmateriaal bij cd Deleted Scenes From The Cutting Room Floor”

23 november

VPRO

Cluster 3: “Verkoop Taarten van Abel keukenschort”

Toegestaan

30 november

EO

Cluster 4: “In licentie geven vier items uit De Grote Bijbelquiz 2009 aan het Nederlands
Bijbelgenootschap”

Toegestaan

7 december

VARA

Cluster 2: “Licentieverlening voor gebruik character (naam en portret) Mien Dobbelsteen aan
Henkel Nederland B.V. voor promotie wasmiddel”

Niet toegestaan
(bezwaar ingesteld)

14 december

NPS

Cluster 4: “In licentie geven aflevering Klokhuis over schilderkunst en de Gouden Eeuw aan het
Mauritshuis voor beperkt educatief gebruik”

Toegestaan

21 december

NOS

Cluster 4: “Verkoop of in licentie geven van programma’s, programmaformats of programmafragmenten aan (media)bedrijven en het ontwikkelen en produceren van nieuw AV-materiaal of
formats voor derden”.

Toegestaan

21 december

NOS

Cluster 9: “Beschikbaarstelling NOS jeugdjournaal AV-materiaal aan een uitgever en
produceren nieuw AV-materiaal voor een lesprogramma”

Toegestaan

41

hoofdstuk3 24-47_2.indd 41

3/10/11 10:33 AM

3

publieke media-instellingen

Lokale en regionale publieke media-instellingen

Bekostiging
Gemeenten die een positief advies hebben uitgebracht
over de representativiteit van het programmabeleidbepalende orgaan (pbo) van de lokale omroep hebben
vanaf 2010 een zorgplicht voor de bekostiging van
die omroep. Als uitgangspunt kunnen de gemeenten
daarbij een bedrag van ten minste € 1,30 (plus index)
per wooneenheid hanteren. Het Commissariaat
monitort de bekostiging van de lokale omroepen,
met het doel om in een evaluatie vast te stellen of
de gemeenten hebben voldaan aan de zorgplicht.
De eerste evaluatie, over de jaren 2010 tot en met
2012, zal zijn in 2013.
Als een lokale omroepinstelling niet het subsidiebedrag krijgt waarop ze zelf vindt dat ze recht heeft
(op basis van de begroting bij de subsidieaanvraag),
moet zij dat kenbaar maken aan de gemeente.
Als de gemeente het verlangde bedrag niet wenst
uit te keren, kan de omroep bij de gemeente in
bezwaar gaan en vervolgens eventueel in beroep bij
de rechtbank. Zo wordt duidelijkheid verschaft over
de hoogte van de uitkering. Als de raad vervolgens
weigert het bedrag te begroten, dan kan de hulp van
Gedeputeerde Staten worden ingeroepen.
In Overbetuwe had de lokale media-instelling Stichting
Omroep Overbetuwe verzocht om een subsidie van
€ 23.500,-, een bedrag dat ongeveer overeenkomt
met € 1,30 per wooneenheid. Op grond van de
hoogte van de subsidie die de Gelderse gemeente in
de voorafgaande jaren had toegekend, vond zij een
subsidie van € 18.000,- echter voldoende. Nadat het
bezwaar hiertegen ongegrond was verklaard wendde
de lokale media-instelling zich tot de rechtbank in
Arnhem. De rechtbank oordeelde dat de gemeente
weliswaar niet verplicht is € 1,30 per woonruimteeenheid als subsidie te verstrekken, maar ook dat de
gemeente onvoldoende gemotiveerd had dat zij voor
2010 kon volstaan met een lager bedrag. De rechtbank droeg de gemeente op alsnog te motiveren dat
met het toegekende bedrag van € 18.000,- aan de
zorgplicht wordt voldaan, dat wil zeggen dat in een
toereikend media-aanbod kan worden voorzien en dat
de continuïteit van bekostiging is gewaarborgd. De
gemeente heeft hiervoor tot 3 februari 2011 de tijd
gekregen.

Als een gemeenteraad weigert het Commissariaat
te adviseren over de representativiteit van het pbo
(om zo de zorgplicht te ontlopen), dan moeten
burgemeester en wethouders dat doen. Als die ook
weigeren, kan het Commissariaat zich wenden tot
Gedeputeerde Staten van de betreffende provincie.
De artikelen waarop in dit kader een beroep wordt
gedaan, zijn opgenomen in de Gemeentewet.
In Dronten weigerde de gemeenteraad advies uit te
brengen over een aanvraag van de Stichting Lokale
Omroep Dronten. Het Commissariaat verzocht hierop
het college van b&w van de gemeente uit Flevoland
om advies over de representativiteit van het pbo van
de lokale omroep. In januari 2011 gaf het college
alsnog een positief advies.

Verkiezingsuitzendingen in edities
De Mediawet 2008 verplicht een lokale mediainstelling media-aanbod te verzorgen dat bestemd is
voor en gericht is op haar gehele verzorgingsgebied.
Dit betekent dat zij geen programma’s mag uitzenden
bestemd voor en gericht op slechts een deel van
haar verzorgingsgebied. De Stichting Publieke Lokale
Samenwerkende Radio, de lokale media-instelling
van Cranendonck, Heeze-Leende en Waalre, verzocht
het Commissariaat om ontheffing van dit verbod ten
behoeve van televisieprogramma’s over de gemeenteraadsverkiezingen. Op 2 februari 2010 oordeelde het
Commissariaat dat deze stichting aan de verplichting
voldoet als zij drie televisieprogramma’s uitzendt
over de gemeenteraadsverkiezingen in respectievelijk
Cranendonck, Heeze-Leende en Waalre. De overweging daarbij was dat de betrokken gemeenten
weliswaar een zodanige sociale, culturele en geografische eenheid vormen dat aanwijzing van één lokale
media-instelling voor dit gebied in overeenstemming
is met het beleid van het Commissariaat, maar dat
er niettemin sprake is van drie op zichzelf staande
gemeenten met drie afzonderlijke gemeenteraden.
In de Memorie van Toelichting bij de Mediawet is
aangegeven dat deze vorm van kleinschalige omroep
een tweeledig doel dient: hij verschaft informatie
die speciaal bestemd is voor het lokale publiek
en hij levert een bijdrage aan het functioneren van
de lokale democratie.

42

hoofdstuk3 24-47_2.indd 42

3/10/11 10:33 AM

Meer dan een aanwijzingsaanvraag per
gemeente

inhoudelijk aan te vullen. In de loop van 2011 zal het
Commissariaat hierover een beslissing nemen.

Eijsden

Tilburg

Op 9 maart 2010 besloot het Commissariaat dat de
aanwijzingsaanvraag van de Stichting Radio Omroep
Eijsden (SROE) voor Eijsden niet in behandeling zou
worden genomen. De aanwijzingsaanvraag van de
andere gegadigde, de Stichting Omroep Eijsden (SOE),
was al door het Commissariaat om advies doorgezonden naar de raad van de gemeente Eijsden. De
raad had het voorstel van burgemeester en wethouders op zijn agenda gezet voordat het Commissariaat
de aanwijzingsaanvraag van de SROE ontving.

Voor de gemeente Tilburg dienden de Stichting Lokale
Omroep Tilburg Totaal (LOTT), de huidige lokale
media-instelling, en de Stichting Publieke Lokale
Media Instelling Hart van Brabant een aanwijzingsaanvraag in. De gemeenteraad van Tilburg verklaarde
beide stichtingen representatief, maar sprak een lichte
voorkeur uit voor de LOTT, gebaseerd op de omstandigheid dat de LOTT bewezen heeft een volwaardig
programma op radio en televisie te kunnen brengen.
Het Commissariaat zag geen reden af te wijken van
het advies van de raad en wees de LOTT aan.

De Algemene wet bestuursrecht verbindt het niet
in behandeling nemen van aanvragen echter aan
strikte voorwaarden. Op 5 oktober 2010 verklaarde
het Commissariaat daarom het bezwaar van de SROE
tegen het niet in behandeling nemen van haar aanwijzingsaanvraag, gegrond. Het Commissariaat legde de
aanvraag alsnog ter advisering voor aan de gemeenteraad van Eijsden. Het bezwaar tegen de aanwijzing
van de SOE voor Eijsden heeft het Commissariaat gelet op alle betrokken belangen en in afwachting van
het raadsadvies over de aanvraag van de SROE - ongegrond verklaard. Het daartegen ingediende verzoek
om een voorlopige voorziening is met uitspraak van
de Voorzieningenrechter van de Rechtbank Maastricht
van 15 december 2010 afgewezen.

Beesel
De Stichting Omroep Vox is de lokale media-instelling
voor Roermond en Beesel. Ten behoeve van de nieuwe
aanwijzingsperiode diende niet alleen Omroep Vox
een aanvraag in voor beide gemeenten, maar ook de
Stichting RTV Beesel voor Beesel. Op 30 maart 2010
wees het Commissariaat RTV Beesel aan voor Beesel
en Omroep Vox voor Roermond. De aanvraag van
Omroep Vox voor Beesel werd daarbij afgewezen.
Het Commissariaat overwoog daarbij dat Omroep Vox
zich in hoofdzaak richt en zal richten op Roermond,
hetgeen de omroep bevestigde, en dat de gemeenteraad, gezien de samenstelling van het pbo, de
voorkeur heeft uitgesproken voor RTV Beesel, mede
omdat deze lokale media-instelling zich richt op één
gemeente. Het tegen dit besluit door Omroep Vox
ingediende bezwaar leidde niet tot een beslissing op
bezwaar maar tot een nieuw besluit van 26 oktober
2010. De grond voor de afwijzing van de aanvraag
van Omroep Vox voor Beesel had moeten zijn dat de
gemeenteraad van Beesel het pbo van Omroep Vox
niet representatief achtte. Het bezwaar van Omroep
Vox had zich daartegen moeten richten. Omroep VOX
heeft de gelegenheid aangegrepen om het bezwaar

Zwolle
In 2009 werd de Stichting Lokale Omroep Zwolle
(SLOZ) failliet verklaard. De Stichting Zwolse Omroep
Organisatie (ZOO), een initiatief van een groep vrijwilligers die voortkomt uit het geliquideerde SLOZ, diende
als eerste een aanvraag in, gevolgd door een aanvraag
van de Stichting RTV038. Het Commissariaat overwoog dat het functioneren van de SLOZ redelijkerwijs
niet kan worden betrokken bij een oordeel over het
(toekomstige) functioneren van de ZOO. De verantwoordelijke bestuursleden van de SLOZ vervullen
immers geen bestuursfunctie bij de ZOO. Verder overwoog het Commissariaat dat de omstandigheid dat
twee bestuursleden van de ZOO op enigerlei wijze
(als bestuurslid of anderszins) ook betrokken zijn bij
lokale media-instellingen in naburige gemeenten,
mediawettelijk gezien niet leidt tot een onverenigbaarheid van functies. Het Commissariaat stelde vast dat
de Zwolse gemeenteraad op goede gronden zowel
de ZOO als RTV038 representatief heeft verklaard en
dat de raad op goede gronden een voorkeur heeft
uitgesproken voor de ZOO. Het Commissariaat zag
dan ook geen reden af te wijken van het advies en
wees de ZOO aan.

Lochem
De huidige lokale media-instelling van Lochem,
de Stichting Achterhoek FM, en de Stichting Lokale
Omroep De Berkelstroom, de lokale media-instelling
van Zutphen, dienden beide een aanwijzingsaanvraag in voor Lochem. De gemeenteraad van Lochem
stelde vast dat het programmabeleidbepalende
orgaan (pbo) van Achterhoek FM wel representatief
is in tegenstelling tot het pbo van De Berkelstroom.
Het Commissariaat wees Achterhoek FM daarom
aan als lokale media-instelling van Lochem.

43

hoofdstuk3 24-47_2.indd 43

3/10/11 10:33 AM

3

publieke media-instellingen

Lokale omroepen per provincie in 2010
Provincie

Aantal gemeenten

Gemeenten met lokale omroep

% totaal aantal gemeenten per provincie

Drenthe

12

8

67

Flevoland

6

4

67

Friesland

31

22

71

Gelderland

56

53

95

Groningen

23

18

78

Limburg

34

33

97

Noord-Brabant

68

65

96

Noord-Holland

60

50

83

Overijssel

25

24

96

Utrecht

29

28

97

Zeeland

13

10

77

Zuid-Holland

74

70

95

Totaal

431

385

89

Ontwikkelingen lokale omroep
2010

2009

2008

2007

2006

Aantal gemeenten in Nederland

431

441

443

443

458

Aantal gemeenten met lokale media-instelling

385

393

384

385

404

Aantal lokale media-instellingen voor meerdere gemeenten

59

286

285

292

295

Aantal lokale media-instellingen

287

65

63

62

66

Hernieuwde aanwijzingen

51

42

79

48

38

Nieuwe aanwijzingen

6

3

2

13

9

Ingetrokken aanwijzingen

6

1

5

10

10

Verlopen aanwijzingen

0

2

4

6

2

Er zijn in totaal 287 lokale omroepen in 385 gemeenten.
Er zijn in totaal 59 streekomroepen in 157 gemeenten.

Financiën 2009
Tussen de financiële posities van de lokale omroepen
bestaan grote verschillen. De budgetten van de
omroepen in de vier grote steden (G4) wijken
aan­zienlijk af van die van de overige omroepen,
maar ook onderling is de verscheidenheid groot.
Het grootste deel van de inkomsten van de G4 komt
voor rekening van de Amsterdamse lokale omroep.
Om te voorkomen dat de G4-omroepen het financiële
beeld te veel vertekenen, zijn ze in twee tabellen
niet opgenomen.

44

hoofdstuk3 24-47_2.indd 44

3/10/11 10:33 AM

Baten en lasten lokale media-instellingen (exclusief G4) (x € 1.000)
Totaal baten

Totaal lasten

Exploitatie saldo

18.204

17.062

1.142

Totaal baten

Totaal lasten

Exploitatie saldo

10.829

11.102

-273

Utrecht

919

910

9

Rotterdam**

861

749

112

270 omroepen, excl G4 in 2009* (incl. saldo bijz. baten en lasten)
* 2009, volgens eigen digitale opgave

Baten en lasten G4 (x € 1.000)
Grote 4 lokale media-instellingen in 2009
Amsterdam

Den Haag
Totaal (incl. saldo bijz. baten en lasten)

802

1.144

-342

13.411

13.905

-494

** 2009, geen digitale invoer, wel jaarrekening ontvangen en verwerkt

Baten (inclusief G4) opgesplitst naar herkomt (x € 1.000)
274 media-instellingen*

2009

2008

2007

Reclame

7.851

25%

8.921

29%

9.250

Sponsoring

447

1%

362

1%

406

31%
1%

Subsidie

14.327

45%

14.237

46%

12.743

43%

Overige opbrengsten (incl. saldo bijz. baten)

8.990

29%

7.346

24%

7.432

25%

Totaal baten

31.615

100%

30.866

100%

29.831

100%

* 2009, volgens eigen digitale opgave, incl. handmatige invoer Rotterdam

Baten (exclusief G4) opgesplitst naar herkomt (x € 1.000)
270 media-instellingen, excl. G4 in 2009

2009

2008

2007

Reclame

5.529

30%

5.608

32%

5.924

Sponsoring

447

2%

332

2%

362

36%
2%

Subsidie

8.356

47%

8.397

47%

7.128

43%

Overige opbrengsten (incl. saldo bijz. baten)

3.872

21%

3.284

19%

3.123

19%

Totaal baten

18.204

100%

17.621

100%

16.537

100%

Baten G4 media-instellingen opgesplitst naar herkomt (x € 1.000)
4 media-instellingen
Reclame
Sponsoring
Subsidie

2009

2008

2007

2.322

17%

3.313

25%

3.327

0

0%

30

0%

44

25%
0%

5.970

45%

5.840

44%

5.615

43%

Overige opbrengsten (incl. saldo bijz. baten)

5.119

38%

4.062

31%

4.310

32%

Totaal baten

13.411

100%

13.245

100%

13.296

100%

45

hoofdstuk3 24-47_2.indd 45

3/10/11 10:33 AM

3

publieke media-instellingen

Baten radio en televisie regionale media-instellingen 2009 (x €1000)
Provincie

Omroep

Totaal subsidie
provincie

Reclame +
Bartering+
Sponsoring

Overige baten

Baten 2009

Baten 2008

Friesland

Omroep Fryslân

10.471

2.815

1.791

15.077

14.951

Groningen

RTV Noord

8.618

2.437

11

11.066

11.074

Drenthe

RTV Drenthe

8.569

1.449

28

10.046

9.764

Overijssel

RTV Oost

10.508

3.000

244

13.752

13.819

Gelderland

RTV Gelderland

16.696

2.367

283

19.346

18.568

Utrecht

RTV Utrecht

10.210

2.799

257

13.266

14.208

Flevoland

Omroep Flevoland

7.304

744

62

8.110

8.089

Zeeland

Omroep Zeeland

7.981

926

84

8.991

8.465

Noord-Brabant

Omroep Brabant

16.380

4.035

368

20.783

19.834

Limburg

Omroep Limburg

10.401

552

361

11.314

11.401

RTV Noord-Holland

14.926

2.828

72

17.826

16.772

Zuid-Holland

RTV West

10.014

3.317

155

13.486

14.236

Zuid-Holland

RTV Rijnmond

9.996

6.111

117

16.224

15.653

142.074

33.380

3.833

179.287

176.834

Noord-Holland

Besluiten 2010
Nevenactiviteiten lokale omroep
Datum

Omroep

Nevenactiviteit

27 april

Stichting RTV Apeldoorn

“Verkoop dvd’s van in eigen beheer gemaakte programma’s”

Besluit
Toegestaan

25 mei

Stichting Lokale Omroep Ede

“Verkoop beeld- en geluidmateriaal op dvd en cd”

Toegestaan

1 juni

Stichting Omroep Venlo

“Verkoop audio- en videomateriaal eigen programma’s”

Toegestaan

24 juni

Stichting Lokale Omroep gemeente Onderbanken “Verkoop dvd’s eigen uitgezonden programma’s

Toegestaan

10 augustus

Valkenswaardse Omroep Stichting

“Verkoop dvd’s en cd’s programmaonderdelen”

Toegestaan

10 augustus

Stichting Omroeporganisatie Groningen

“Verkoop dvd’s en cd’s programmaonderdelen”

Toegestaan

26 oktober

Wijchense Omroep

“Verkoop dvd’s reportages van Omroep Wijchen”

Toegestaan

16 november

Wijchense Omroep

“Uitgave Wijchense Omroep krant”

Toegestaan

Nevenactiviteiten regionale omroep
Datum

Omroep

Nevenactiviteit

Besluit

11 mei

Stichting Omroep Zeeland

“Levering televisiebijdragen aan website
www.zeeuwsjaarvandefiets.nl”

Toegestaan

6 juli

Stichting Omroep Gelderland

“Uitgeven boek en drie dvd’s Vrouwen in oorlogstijd”

Toegestaan

Bestuurlijke rechtsoordelen lokale omroep
Datum

Omroep

Betreft

Besluit

21 januari

OLON, namens de 293 publieke lokale
media-instellingen

Liefdadigheidsactie voor Haïti

Voorwaarden liefdadigheidsactie vastgesteld

27 april

Salto (AT5)

Emma TV

Voorwaarden liefdadigheidsactie vastgesteld

25 mei

Stichting Regio FM

Liefdadigheidsactie Stichting ALS

Voorwaarden liefdadigheidsactie vastgesteld

6 juli

Stichting lokale Omroep Gemeente Twenterand

Liefdadigheidsactie Glazen Café

Voorwaarden liefdadigheidsactie vastgesteld

21 september

Stichting Lokale Omroep Spakenburg

Liefdadigheidsactie Stichting Orhei

Voorwaarden liefdadigheidsactie vastgesteld

9 november

Stichting Optimaal FM

Liefdadigheidsactie Moeder Teresa Stichting
Ulft in Roemenië

Voorwaarden liefdadigheidsactie vastgesteld

7 december

Stichting Lokale Omroep Haren

Liefdadigheidsactie Terre Des Hommes

Voorwaarden liefdadigheidsactie vastgesteld

14 december

Stichting Agglomeratie Omroep Holland Centraal

Liefdadigheidsactie het Rode Kruis

Voorwaarden liefdadigheidsactie vastgesteld

46

hoofdstuk3 24-47_2.indd 46

3/10/11 10:33 AM

Bestuurlijke rechtsoordelen regionale omroep
Datum

Omroep

Betreft

Besluit

21 januari

Stichting Regionale Omroep West

Liefdadigheidsactie voor Haïti

Voorwaarden liefdadigheidsactie vastgesteld

21 januari

Stichting Samenwerkende Publieke Omroepen
Midden Nederland

Liefdadigheidsactie voor Haïti

Voorwaarden liefdadigheidsactie vastgesteld

21 januari

Stichting Regionale Omroep Rotterdam-Rijnmond Liefdadigheidsactie voor Haïti
en omgeving

Voorwaarden liefdadigheidsactie vastgesteld

21 januari

Stichting RTV Noord-Holland

Liefdadigheidsactie voor Haïti

Voorwaarden liefdadigheidsactie vastgesteld

21 januari

Stichting Omroep Gelderland

Liefdadigheidsactie voor Haïti

Voorwaarden liefdadigheidsactie vastgesteld

21 januari

Stichting Omroep Drenthe

Liefdadigheidsactie voor Haïti

Voorwaarden liefdadigheidsactie vastgesteld

Boete

Sanctiebeschikking lokale omroep
Datum

Omroep

Aanleiding

19 oktober

RTV Dordrecht

Vermijdbare uitingen in nieuwsuitzending en aan- € 2.500,hakende reclame

Beslissing op bezwaar lokale omroep
Datum

Omroep

Aanleiding

Besluit

5 oktober

Lokale omroep Eijsden

Niet in behandeling nemen
aanvraag SROE

Bezwaar Stichting Radio Omroep Eijsden tegen aanwijzing van
Stichting Omroep Eijsden als lokale omroep ongegrond. Het bezwaar
tegen niet in behandeling nemen aanwijzingsaanvraag van Stichting
Radio Omroep Eijsden wordt echter gegrond verklaard.

Publiek-private samenwerking regionale omroep
Datum

Omroep

Aanleiding

Besluit

27 mei

Stichting Omroep
Limburg

L1 en WijLimburg B.V.

Past onder voorwaarden binnen uitgangspunten bij gelijkwaardige
crossmediale samenwerkingen (melding nadien ingetrokken)

6 juli

Stichting Omroep
Gelderland

Stichting Omroep Gelderland Past binnen uitgangspunten bij gelijkwaardige crossmediale
en De Gelderlander,
samenwerkingen.
onderdeel van Wegener
Nieuwsmedia B.V.

6 juli

Stichting Omroep
Gelderland

Stichting Omroep
Gelderland en Upstream
B.V.

27 juli

Stichting Omroep
Gelderland

Stichting Omroep Gelderland Past binnen uitgangspunten bij gelijkwaardige crossmediale
en De Gelderlander,
samenwerkingen.
onderdeel van Wegener
Nieuwsmedia B.V.

2 november

Stichting Regionale
Omroep RotterdamRijnmond en omgeving

Samenwerking RTV
Rijnmond en Nieuwsblad
Transport (onderdeel van
NT Publishers B.V.)

Past binnen uitgangspunten bij gelijkwaardige crossmediale
samenwerkingen.

Past binnen uitgangspunten bij gelijkwaardige crossmediale
samenwerkingen.

47

hoofdstuk3 24-47_2.indd 47

3/10/11 10:33 AM

Commerciële
media-instellingen

48

hoofdstuk4 48-55_v2.indd 48

3/10/11 12:17 PM

4

49

hoofdstuk4 48-55_v2.indd 49

3/10/11 12:17 PM

4

Commerciële media-instellingen
De aanpassing van de Mediawet 2008 aan de
Europese Richtlijn Audiovisuele Mediadiensten
heeft als belangrijk gevolg dat er een platformneutrale en techniekonafhankelijke benadering
van het begrip ‘mediadienst’ wordt gehanteerd.
Diensten op aanvraag zijn hiermee eveneens
onderwerp van regulering geworden. Niet alleen
de reguliere omroepdiensten (via kabel, ether,
satelliet), maar ook op televisie lijkende diensten
die op een andere wijze worden verspreid (bijvoorbeeld via internet of de mobiele telefoon) zijn onder
het toezicht van het Commissariaat komen te vallen.
In de Beleidsregel classificatie commerciële media­
diensten 2010 wordt vastgelegd wanneer het
Commissariaat een commerciële mediadienst
aanmerkt als mediadienst op aanvraag in de zin
van artikel 1.1 van de Mediawet 2008.

de nieuwe beleidsregels aan de orde komen, zal het
Commissariaat expertmeetings organiseren waarin het
beleid van het Commissariaat met partijen uit het veld
zal worden doorgenomen.

Toestemmingen
Het totaal aantal toestemmingen voor commercieel
media-aanbod was 472 op 31 december 2010.
Daarvan waren er 294 actief. In het verslagjaar zijn
96 toestemmingen verleend voor het verzorgen van
een commerciële omroepdienst: 28 voor radio, 65
voor televisie en 3 voor kabelkrant. Er zijn in 2010 68
toestemmingen ingetrokken: 25 voor radio, 40 voor
televisie en 3 voor kabelkrant.

Aantal commerciële toestemmingen in 2010*
In 2010 heeft overleg plaatsgevonden met betrokkenen over de Beleidsregels classificatie commerciële
mediadiensten op aanvraag 2011. Begin 2011 zijn
de beleidsregels officieel ter consultatie aangeboden.
Zie ook pagina 18 van dit jaarverslag. De Beleidsregels
sponsoring en productplaatsing commerciële mediainstellingen en de Beleidsregels reclame commerciële
media-instellingen worden voorjaar 2011 geconsulteerd. Ten aanzien van diverse onderwerpen die in

Totaal

In gebruik zijnde toestemmingen**

Radio

164

71

Televisie

209

120

Kabelkrant

99

103

Totaal

472

294

* peildatum 31 december 2010
** op basis van gegevens Toezichtkosten 2009

50

hoofdstuk4 48-55_v2.indd 50

3/10/11 12:17 PM

Evenementenzenders

Monitoring RTL

Het aantal in 2010 verleende toestemmingen om via
een omroepzender een omroepdienst te verzorgen
voor een bijzonder doel en met een beperkt bereik of
van een beperkte duur, bedroeg 101 (16 meer dan in
2009). Tot deze 101 behoorden vier toestemmingen
voor een evenement als bedrijfsondersteunende
dienst, met als bijzonder doel een kunstproject van
Moritz Ebinger ten behoeve van Stichting Fonds voor
Beeldende Kunsten Vormgeving en Bouwkunst in
Amsterdam, een licht- en lasershow in Madurodam
en een audiovoorziening voor blinden op de tribunes
van FC Twente en van Ajax. Toestemming is verleend
respectievelijk voor de periode van 6 april tot en met
3 mei 2010, vanaf 1 april 2010 en vanaf 1 oktober
2010 voor de duur van een jaar.

Hoewel de zenders van RTL Nederland onder het
Luxemburgse toezicht vallen, worden ook de pro­­
gramma’s van RTL Nederland door het Commissariaat
systematisch gemonitord. Het Commissariaat rapporteert zijn bevindingen aan de Luxemburgse autoriteiten
om zo het level playing field (gelijk speelveld) tussen
de op het Nederlandse publiek gerichte stations te
bevorderen.

Toezichtkosten
Aan het verkrijgen van een toestemming voor een
commerciële omroepdienst is de verplichting ver­-­
bonden om jaarlijks aan het Commissariaat een
bedrag te betalen ter vergoeding van de toezichtkosten. De hoogte van het bedrag is afhankelijk
van het gebruikte medium, van het aantal huishoudens
dat wordt bereikt en van het aantal uitzenduren per
dag. Voor radio wordt de helft en voor kabelkranten
een kwart van het televisietarief in rekening gebracht.
De vergoeding kent een minimumbedrag van € 113 en
kan oplopen tot € 20.400. In 2010 is over het jaar 2009
een bedrag van € 1.259.019,33 in rekening gebracht.
De in 2009 ingestelde werkgroep bestaande uit
vertegenwoordigers van het Commissariaat en de
directie Media, Letteren en Bibliotheken (MLB) van
het ministerie van OCW, is ook in 2010 actief geweest
ter voorbereiding van een nieuwe ministeriële regeling voor het heffen van toezichtkosten die ook van
toepassing zijn op audiovisuele mediadiensten op
aanvraag. De verwachting is dat in de loop van 2011
de nieuwe Regeling toezichtkosten commerciële
omroep kan worden vastgesteld. Op dit moment ligt
de grondslag voor het heffen van toezichtkosten in
een bijlage van de Mediaregeling 2008.

Toezicht	
Boete voor te veel reclame bij SBS
Het Commissariaat legde SBS in april een boete op voor
het overschrijden van de maximaal toegestane hoeveel­
heid reclame per uur. Een steekproef in 2009 had uitge­­wezen dat de omroep meerdere malen het maximum
van twaalf minuten per uur met twee tot soms wel vijf
of zes minuten had overschreden. Het Commissariaat
legde hiervoor een boete op van € 117.500,-.

In 2010 heeft het Commissariaat diverse malen overschrijdingen van het reclamemaximum per uur door
de RTL-zenders onder de aandacht gebracht van het
Service des Médias et Communications (SMC) dat
namens de Luxemburgse overheid daarop toezicht
houdt. Het SMC - geen onafhankelijke toezichthouder maar een dienst die rechtstreeks valt onder
het Luxemburgse ministerie - heeft daarop nader
onderzoek gedaan en contact opgenomen met
RTL. RTL heeft het SMC daarop laten weten dat een
nieuw intern controlesysteem overschrijdingen in de
toekomst moet voorkomen. Ook heeft het SMC het
Commissariaat medegedeeld dat een toekomstige
wijziging van de Luxemburgse Mediawet de mogelijkheid van het opleggen van financiële sancties
zal introduceren. Op dit moment bezit het SMC die
mogelijkheid namelijk niet.
Ook in 2011 zal het Commissariaat de zenders van
RTL Nederland nauwlettend blijven volgen en zijn
bevindingen onder de aandacht brengen van de
Luxemburgse autoriteiten.

Controle niet-landelijke commerciële
omroepinstellingen
Van tien niet-landelijke commerciële omroepinstellingen heeft het Commissariaat eind 2009 twee
dagen integrale programmering opgevraagd.
De bewaarplicht, die stelt dat alle programma’s tot
minimaal twee weken na uitzending bewaard moeten
blijven, bleek soms te worden verzaakt. Bij vrijwel alle
omroepen zijn mediawettelijke overtredingen aangetroffen. Net als bij de vorige controles in 2008 zijn de
meeste overtredingen te kwalificeren als overtredingen
van het sponsorregime en sluikreclame. Voorbeelden
van aangetroffen overtredingen zijn sponsorvermeldingen tijdens een programma, het niet of op onjuiste
wijze vermelden van sponsoren, niet neutrale vertoningen en/of vermeldingen van producten of diensten
van sponsoren en itemsponsoring. De betreffende
omroepen krijgen in de loop van 2011 een terugkoppeling met betrekking tot de bevindingen van
de controle.

51

hoofdstuk4 48-55_v2.indd 51

3/10/11 12:17 PM

naam:

mAsChA De Poel
leeftijd:
32 jaar

afdeling:
P&O
“Als P&O-er kom je in deze relatief kleine
organisatie met alle facetten van het
P&O-werkveld in aanraking. Van het regelen
van het spaarloon, de verwerking van de
salarismutaties tot het toepassen van de
wet- en regelgeving en het meedenken over
het personeelsbeleid. Dit maakt mijn werk
erg afwisselend en uitdagend. Het is daarbij
belangrijk om te zorgen voor een optimale
afstemming tussen de belangen van de
organisatie en die van de medewerkers.
In 2010 heb ik mij veel bezig gehouden
met de werving en selectie van nieuwe
medewerkers. We hebben het afgelopen
jaar veel nieuwe medewerkers aangenomen. Dat betekent voor elke functie
een vacaturetekst opstellen en uitzetten,
binnengekomen sollicitaties beoordelen,
sollicitanten uitnodigen of afwijzen, sollicitatiegesprekken voorbereiden en voeren
en alles goed regelen voordat de nieuwe
medewerker aan de slag gaat. Ik denk dat
het goed is als er nieuwe gezichten in een
organisatie bijkomen omdat nieuwe medewerkers vaak met een frisse blik naar de
organisatie kijken en hierdoor een goede
inbreng kunnen leveren. Ook stond 2010 in
het teken van de structuurwijziging in onze
organisatie waardoor er een aantal functies
zijn veranderd. Hiervoor moesten nieuwe
functieprofielen en -waarderingen worden
opgesteld. Het afgelopen jaar is het eigenlijk
nooit rustig geweest bij P&O en dat is het
nog steeds niet, maar dat vind ik wel prettig
want ik heb het liever druk dan rustig.
Het is belangrijk dat alle randzaken, zoals
secundaire arbeidsvoorwaarden, goed geregeld zijn zodat medewerkers zich hierover
niet druk hoeven te maken en met plezier
hun werk kunnen doen. Ik vind het prettig
om met mensen te werken en medewerkers te informeren en advies te geven over
de P&O-instrumenten. Als medewerkers
tevreden zijn en aangeven dat iets duidelijk
en goed geregeld is, geeft mij dat een goed
gevoel. Daar doe ik het tenslotte voor.”

hoofdstuk4 48-55_v2.indd 52

3/10/11 12:18 PM

naam:

Jim holTeRhuËs
leeftijd:
34 jaar

afdeling:
Bureau Communicatie
“Het aardige van mijn werk is dat het
resultaat ervan voor iedereen tastbaar is.
De Nieuwsbrief voor de vaste boekenprijs,
CoMedia, brochures en het jaarverslag
kunnen mensen vastpakken, lezen en
hopelijk steken ze er iets van op. In de
laatste Nieuwsbrief stond een artikel over
een studievereniging die bij de verkoop
van studieboeken een korting had verleend
aan haar leden en daarmee de Wet op de
vaste boekenprijs had overtreden. Van een
collega hoorde ik dat een boekhandelaar
door het lezen van dit artikel een studievereniging die een soortgelijke actie wilde
organiseren, erop kon attenderen dat dit
niet was toegestaan. Dat is precies waar
ik het voor doe, mensen moeten in de
praktijk iets aan de informatie van het
Commissariaat hebben.
Op een mediawebsite stonden passages
van een interview dat ik had met PvdAKamerlid Martijn van Dam voor CoMedia
over zijn visie op de publieke omroep.
Daaronder stonden reacties van lezers,
die waren af en toe redelijk fel. Goed om
te zien dat je met zo’n artikel de discussie
op gang houdt.
Ik vind het leuk om met taal bezig te
zijn en te ‘goochelen’ met woorden.
Door kleine tekstuele ingrepen kun je de
essentie van een zin compleet veranderen.
Ik moet soms juridische teksten ombuigen
in ‘gewone mensentaal’. Het is een uitdaging om een tekst zo te laten lopen dat
het nog steeds juridisch klopt, maar dat
toch iedereen het begrijpt. De Mediawet
is immers al ingewikkeld genoeg.
Ik heb journalistiek gestudeerd en veel
van mijn vroegere medestudenten en
collega’s schrijven het liefst over afwisselende onderwerpen. Ik bijt me juist graag
vast in een onderwerp. Het werk van het
Commissariaat, de Mediawet, de mediawereld en alles wat ermee samenhangt
vind ik erg interessant en er valt heel
veel over te schrijven.”

hoofdstuk4 48-55_v2.indd 53

3/10/11 12:18 PM

4

Commerciële media-instellingen

Besluiten 2010
Sanctiebeschikkingen
Datum

Omroep

Aanleiding

Boete

22 juni

SBS

Maximum reclamezendtijd juli 2009
overschreden

€ 117.500,-

Beslissingen op bezwaar
Datum

Omroep

Aanleiding

Boete

27 april

PH Media B.V.

Ontheffingsbesluit programmaquota van 17 november 2009

Bezwaar voor wat betreft het aandeel Nederlands- of Friestalige
programma's gegrond, voor het overige afgewezen.

28 september

NDC Radio en
Handhavingsverzoek
Young City Media

Bezwaar van RATO dat digitale kabelbereik van de programma’s
van NDC Radio meer dan 30% bedraagt gegrond: Commissariaat zal
echter niet handhavend optreden. Aan YCM opgelegde boete voor
het feit dat alle door YCM verzorgde en via omroepnetwerken uitgezonden programma’s door meer dan 30% van het aantal inwoners
van Nederland te ontvangen waren, wordt verlaagd van € 50.000,naar € 20.000,-. (Beroep ingesteld door RATO)

Waarschuwingen
Datum

Omroep

Aanleiding

27 april

MTV Networks B.V.

Programmaquota 2008 en ondertitelingspercentage niet behaald

27 april

The Box Holland

Programmaquota 2008 en ondertitelingspercentage niet behaald

Ontheffingen
Datum

Omroep

19 januari

Game Network B.V. Smile TV4

Programma

Besluit
Percentage oorspronkelijk Nederlands- of Friestalige producties wordt
voor de duur van de toestemming vastgesteld op 0%

21 januari

SlamFM! B.V., mede Radio 555 –
namens Radio 538, liefdadigheidsactie Haïti
Q-Music, en Radio
Veronica – Omrop
Fryslan

Geen bevoegdheid om ontheffing te verlenen van artikel 2.95 Mediawet
(aandeel reclame- en telewinkelboodschappen) bij commerciële omroepen. Toezicht op artikel 3.8 Mediawet vindt achteraf plaats.

21 januari

RTL, SBS en TMF

Nederland voor Haïti
(liefdadigheidsactie)

Geen bevoegdheid om ontheffing te verlenen van artikel 2.95 Mediawet bij commerciële omroepen. Toezicht op artikel 3.8 Mediawet vindt achteraf plaats.

4 februari

Euro TV Guild B.V.

UTV

Het programmaquotum voor Europese producties is voor 2010 en 2011
vastgesteld op 10%, voor 2012 op 15% en voor 2013 op 25%. Het programmaquotum voor Nederlands- of Friestalige producties wordt vastgesteld op 0% voor het jaar 2010, op 10% voor het jaar 2011, 15% voor het
jaar 2012 en 25% voor het jaar 2013.

16 februari

Disney Channels
(Benelux)B.V.

Disney XD (digitaal)

Het programmaquotum voor Europese producties wordt vastgesteld op
10% voor 2010 en 2011, op 15% voor 2012 en op 25% voor 2013.

27 april

UPC Broadband
Operations B.V.

Dla Doroslych

Het programmaquotum voor Nederlands- of Friestalige producties wordt
voor de duur van de toestemming vastgesteld op 0%.

27 april

UPC Broadband
Operations B.V.

UPC Na Zadanie

Het programmaquotum voor Nederlands- of Friestalige producties wordt
voor de duur van de toestemming vastgesteld op 0%.

11 mei

Het Gesprek TV
B.V.

Het Gesprek

Voor Het Gesprek geldt in 2009 een ondertitelingspercentage van 15%,
en voor 2010 een percentage van 25%. In augustus 2010 stopte Het
Gesprek met uitzenden.

25 mei

Game Network B.V. Smile TV

Het programmaquotum voor Nederlands- of Friestalige producties wordt
voor de duur van de toestemming vastgesteld op 0%.

25 mei

Game Network B.V. Smile TV5

Het programmaquotum voor Nederlands- of Friestalige producties wordt
voor de duur van de toestemming vastgesteld op 0%.

25 mei

2Grapesmedia b.v.

DuskPromotie

Het programmaquotum voor Europese producties is voor 2010 vastgesteld op 0%, voor 2011 op 10%, voor 2012 op 15% en voor 2013 op 25%.

25 mei

Passion 4 TV B.V.

PassieXXX en PassieTV

Het programmaquotum voor Europese producties voor PassieXXX is voor
2010 vastgesteld op 0%, voor 2011 op 10%, voor 2012 op 15% en voor
2013 op 25%.
Het programmaquotum voor Nederlands- of Friestalige producties is voor
PassieXXX en PassieTV vastgesteld op 0% voor het jaar 2010, 10% voor
het jaar 2011, 15% voor het jaar 2012 en 25% voor het jaar 2013.

54

hoofdstuk4 48-55_v2.indd 54

3/10/11 12:18 PM

Datum

Omroep

1 juni

The Leads Factory RedHotSex TV1 t/m TV4
(International) B.V.

Programma

Besluit

13 juli

STV International
B.V.

Programmakanaal JennaXXX

27 juli

Portland
Enterprises (CI)
Limited Dutch
Branch

Het programmaquotum voor Europese producties is voor 2010 vastgeProgrammakanalen
Television X, Television X
steld op 0%, voor 2011 op 10%, voor 2012 op 15% en voor 2013 op 25%.
Brits en Television X Amateur Het programmaquotum voor Nederlands- of Friestalige producties wordt
voor de periode 2010 tot en met 2012 vastgesteld op 0%.

27 juli

Portland
Enterprises (CI)
Limited Dutch
Branch

Programmakanalen Redhot
TV, Redhot Fetish, Redhot
Amateur, Redhot 40+, Redhot
Mums, Gay TV en Fantasy

Het programmaquotum voor Europese producties is voor 2010 vastgesteld op 0%, voor 2011 op 10%, voor 2012 op 15% en voor 2013 op 25%.
Als voorwaarde geldt dat het programmaformat niet wordt gewijzigd.
Het programmaquotum voor Nederlands- of Friestalige producties wordt
voor de periode 2010 tot en met 2013 vastgesteld op 0%.

31 augustus

Game Network

Programmakanaal
Babestation

Het programmaquotum voor Nederlands- of Friestalige producties wordt
voor de periode 2010 tot en met 2012 vastgesteld op 0%.

14 september

Chellomedia Direct
Programming

Wijziging tenaamstelling
ontheffing

Beschikking van 24 februari 2009 wordt gewijzigd met dien verstande dat
deze beschikking ten aanzien van de verleende ontheffing van het percentage Europese producties voor het programmakanaal Film1 met ingang
van 1 januari 2010 enkel gericht is aan Chellomedia Direct Programming
B.V. De beschikking blijft voor het overige in stand.

5 oktober

Sapphire Media
International

Programmakanalen
XXXVOD 1 en XXX VOD 2

Het programmaquotum voor Europese producties is vastgesteld op 10%
voor de jaren 2010 en 2011, voor 2012 op 15% en voor 2013 op 25%.
Het programmaquotum voor Nederlands- of Friestalige producties wordt
voor de periode 2010 tot en met 2013 vastgesteld op 0%. Het verzoek tot
ontheffing van de verplichte totstandbrenging van een redactiestatuut
wordt afgewezen.
Het verzoek de verschuldigde toezichtkosten op nihil vast te stellen
althans deze te berekenen op basis van de Regeling toezichtkosten commerciële mediadiensten, wordt afgewezen.

19 oktober

STV International
B.V.

Playboy Europe

Het programmaquotum voor Europese en voor Nederlands- of Friestalige
producties is voor 2010 vastgesteld op 0%, voor 2011 op 10%, voor 2012
op 15% en voor 2013 op 25%.

19 oktober

Vervloet
Management &
Beheer b.v.

Bluebird TV en Bluebird
Xtreme

Het programmaquotum voor Europese en voor Nederlands- of Friestalige
producties is voor 2010 vastgesteld op 0%, voor 2011 op 10%, voor 2012
op 15% en voor 2013 op 25%.

26 oktober

Bubba B.V.

Tease me Tonight I, II en III

Het programmaquotum voor Europese en voor Nederlands- of Friestalige
producties is voor 2010 vastgesteld op 0%, voor 2011 op 10%, voor 2012
op 15% en voor 2013 op 25%.

Het programmaquotum voor Nederlands- of Friestalige producties is voor
alle vier kanalen vastgesteld op 0% voor het jaar 2010, 10% voor het jaar
2011, 15% voor het jaar 2012 en 25% voor het jaar 2013.
Het programmaquotum voor Europese en voor Nederlands- of Friestalige
producties is voor 2010 vastgesteld op 0%, voor 2011 op 10%, voor 2012
op 15% en voor 2013 op 25%.

WOB-verzoek
Datum

Indiener

WOB verzoek

Besluit

13 juli

Fresh FM

Alle documenten betrekking hebbende op bezwaar en beroep tegen de
toezichtkosten van de afgelopen drie jaar die zijn opgelegd door het
Commissariaat voor de Media

Gedeeltelijk toegewezen

21 september

Fresh FM

Alle documenten betrekking hebbende op bezwaar- en beroepsprocedures
van de heer Silvius/Radio NL/Waterstad FM en City FM Noord

Afgewezen

Handhavingsverzoek
Datum

Indiener

Inhoud verzoek

Besluit

26 oktober

Stichting
Masalsa (Radio
Sunrise FM)

Handhaving jegens Stichting Radika (Radio Amor FM) betreffende
maximum reclamezendtijd per uur

Verzoek afgewezen

55

hoofdstuk4 48-55_v2.indd 55

3/10/11 12:18 PM

Overige wettelijke taken

56

hoofdstuk5 56-65.indd 56

3/10/11 12:19 PM

5

57

hoofdstuk5 56-65.indd 57

3/10/11 12:19 PM

5

Overige wettelijke taken
Kabelzaken
Om te verzekeren dat ieder huishouden dat is
aangesloten op de kabel een pluriform samengesteld programmapakket van voldoende omvang kan
ontvangen, voorziet de Mediawet in een systeem
van consumenteninvloed. Sinds september 1997
zijn er programmaraden die aan de kabelexploitanten zwaarwegend advies uitbrengen over het
zogeheten wettelijk minimumpakket, dat bestaat
uit 15 televisieprogramma’s en 25 radioprogramma’s.
Het Commissariaat heeft de taak gekregen om
erop toe te zien dat de adviezen worden nageleefd
voor zover de kabelexploitant geen zwaarwegende
redenen heeft daarvan af te wijken. Het werk van
de programmaraden wordt sinds 2002 ondersteund
door de organisatie Kabelraden.nl, waarvan de kosten
gedragen worden door het ministerie van OCW.
Het functioneren van de programmaraden is van
verschillende kanten kritisch gevolgd. Zo uitte de
Europese Commissie bezwaren tegen de in haar ogen
te brede discretionaire bevoegdheid en het ontbreken
van voldoende rechtszekerheid. Daarnaast klinkt regelmatig door dat het systeem met programmaraden
tamelijk omslachtig is en tot veel administratieve
lasten leidt. Daarbij komt dat de invloed van de
adviezen op het aanbod niet al te groot is, omdat
na aftrek van de zeven kanalen met de ‘must carry’status in het pakket, de advisering is beperkt tot niet
meer dan acht televisiekanalen. Er wordt om al deze
redenen al langere tijd gezocht naar een alternatieve
manier om consumenteninvloed op het kabelaanbod
te regelen. De minister van OCW heeft bij brief van
15 oktober 2009 aan de Tweede Kamer zijn plannen
voor een dergelijk alternatief bekend gemaakt.
Dit nieuwe model, het ‘Waarborgmodel kabel en
aardse digitale ether’, dient ter vervanging van de
huidige programmaraden.

Waarborgmodel
De minister wil dat consumenteninvloed straks tot
uitdrukking komt door marktonderzoek naar voorkeuren van kabelabonnees, via advisering door
klantenraden en door voorlichting. De in te stellen
klantenraden zullen de bevoegdheid krijgen om
zwaarwegend te adviseren over twee analoge en
twee digitale kanalen. Naast de uitkomsten van het
marktonderzoek dat de voorkeur van de meerderheid

van de aangeslotenen weergeeft, kan door de invloed
van de klantenraden rekening worden gehouden met
kleinere publieksgroepen en met de komst van nieuwe
programma-aanbieders.

Rol Commissariaat
Het Commissariaat ziet er op toe dat het preferentieonderzoek wordt uitgevoerd door een gerenommeerd
onderzoeksbureau en dat de kabelexploitanten zorgvuldig met de resultaten daarvan omgaan. Verder
ziet het Commissariaat erop toe dat de klantenraden
onafhankelijk zijn en zodanig zijn samengesteld dat zij
volwaardige gesprekpartners zijn voor de kabelexploitanten. Het Commissariaat kan zo nodig beleidsregels
opstellen en sancties opleggen om gewenst gedrag af
te dwingen. Ook krijgt het Commissariaat de taak om
onafhankelijke informatie te verschaffen over nieuwe
programmakanalen die vervolgens moeten worden
opgenomen in het preferentieonderzoek.

Stand van zaken wetsvoorstel
Het oponthoud bij de vorming van een nieuwe
regering heeft ook gezorgd voor oponthoud bij de
behandeling van dit wetsvoorstel. Het overleg tussen
het ministerie en het Commissariaat is in een eindstadium. Het voornemen is om het wetsvoorstel in de
zomer van 2011 in te dienen bij de Tweede Kamer.

Handhaving
Doorgifte TVE, Rai Uno en France2
Om het digitale aanbod te kunnen uitbreiden, besloot
Ziggo begin 2009 het analoge minimumpakket af te
bouwen van 34 naar 30 programma’s. Nichezenders
als TVE, RAI Uno en TV5Monde zouden daardoor
uitsluitend nog in het digitale standaardpakket
worden doorgegeven. Daar waren de Programmaraad
Breda en de Programmaraad Multikabel het niet mee
eens en ze dienden bij het Commissariaat een handhavingsverzoek in. Omdat TV5Monde zelf aangaf
alleen nog digitaal doorgegeven te willen worden,
werd geadviseerd in plaats van TV5Monde France
2 op te nemen in het analoge pakket. Ziggo vroeg
bij het Commissariaat vervolgens ontheffing aan
van de doorgifte van TVE, RAI Uno en France2 in
het minimumpakket, maar kreeg nul op het rekest.
De verzoeken van PR Breda en PR Multikabel werden
ingewilligd, omdat het Commissariaat van mening

58

hoofdstuk5 56-65.indd 58

3/10/11 12:19 PM

naam:

sandra aerts
leeftijd:
47 jaar

afdeling:
Strategie, Beleid en Onderzoek
“Ik heb altijd al een fascinatie voor televisie
gehad. In 1987 schreef ik voor mijn studie
Taal & Literatuurwetenschap, afstudeerrichting Audiovisuele Communicatie, een scriptie
over de betrokkenheid van de televisiekijker.
Toen ik net was afgestudeerd heb ik ook bij
het Commissariaat gesolliciteerd, maar ik ben
toen niet door de selectie gekomen. Het is
grappig dat deze organisatie bijna 25 jaar
later weer op mijn pad is gekomen, terwijl ik
inmiddels andere bagage op zak heb. Ik heb
de afgelopen jaren bij verschillende instanties
als beleidsadviseur gewerkt, vooral op het
gebied van cultuur.
Onze afdeling houdt zich onder meer bezig
met de bescherming van minderjarigen.
Op grond van de Mediawet moeten televisieprogramma’s met mogelijk schadelijke inhoud
voor jeugdigen vóór 20.00 uur of vóór 22.00
uur worden afgeschermd. Voor de voormalige
abonnee-omroepen moest een standpunt
worden ingenomen over de technische
maatregelen op grond waarvan het NICAM
(de instantie achter de Kijkwijzer, red.) dispensatie van de uitzendtijdstippen bij mogelijk
schadelijk aanbod kan verlenen. Hiervoor
heb ik, in overleg met het ministerie en het
NICAM, een notitie opgesteld. Het helpt als
je daarbij in gedachte houdt waar je zelf als
televisiekijker tegenaan zou lopen. Hoe zou
ik het bijvoorbeeld vinden om elke avond
een ingewikkelde code te moeten intikken
om mijn favoriete televisieprogramma te
kunnen zien?
In 2010 ben ik verder onder meer bezig
geweest met het advies over de meerjarenbegroting van de NPO en de Wereldomroep.
Een pittige klus, omdat we het stuk binnen
korte tijd af moesten hebben, maar werken
onder tijdsdruk vind ik juist wel prettig. Ik heb
hierbij nauw samengewerkt met collega’s van
Financieel Toezicht. Het valt me op dat in deze
relatief kleine organisatie veel enthousiaste
en gedreven mensen werken die echt hart
hebben voor hun werk. We hebben heel
veel kennis in huis. Dat is erg fijn werken.”

59

hoofdstuk5 56-65.indd 59

3/10/11 12:19 PM

5

Overige wettelijke taken

was dat Ziggo geen zwaarwichtige redenen had om
af te wijken van de adviezen. Bovendien zouden die
adviezen de innovatie van het digitale aanbod niet in
de weg staan. Ziggo maakte tegen dit besluit bezwaar,
maar het Commissariaat oordeelde in september 2009
opnieuw in het nadeel van de kabelaar. Vervolgens
ging Ziggo in beroep bij de rechtbank Groningen.
Deze procedure loopt nog steeds. In afwachting van
de uitspraak zal Ziggo TVE, RAI Uno en TV5Monde
blijven uitzenden in het analoge pakket.
Handhavingsverzoeken tegen Ziggo van de Pro­grammaraad Utrecht Oost, Utrechtse Programmaraad, Pro­grammaraad Zoetermeer, Programmaraad RijnlandBollenstreek en Programmaraad Amstelveen met
betrekking tot dezelfde zenders zijn in 2010 ­in­ge­­trokken, omdat de adviezen inmiddels waren
uitgevoerd.

Doorgifte Concertzender
De Programmaraad Amstelveen (PRA) diende in 2007
een handhavingsverzoek in tegen Casema (inmiddels
Ziggo geheten) omdat de kabelaar de Concertzender
niet door wilde geven, tegen het Radio Advies 2007
in. Het Commissariaat stelde vast dat de NPO de
Concertzender niet beschikbaar stelt voor uitzending in het wettelijk minimumpakket en dat Casema
daarom een zwaarwichtige reden had om van het
Radio Advies af te wijken.
Met een nieuwe beslissing op bezwaar kwam het
Commissariaat hier in 2009 op terug. Aanleiding
was dat het programma wel beschikbaar bleek voor
uitzending, maar dat noch de NPO noch de kabelexploitant bereid waren om de kosten te betalen die
verbonden zijn aan uitzending. Het Commissariaat
beschouwt het betalen van een geringe vergoeding
of het voor eigen rekening nemen van geringe kosten
echter niet als een zwaarwichtige reden voor afwijking
van het Radio Advies 2007. De financieel-economische
exploitatiemogelijkheden van Casema worden als
gevolg van deze kosten niet in gevaar gebracht. Het
Commissariaat legde Casema een symbolische boete
op van € 1,- en besloot dat Casema de Concertzender
alsnog moest opnemen in het wettelijk minimumpakket, met daarbij de aantekening dat als Ziggo de
aanwijzing niet zou opvolgen, het Commissariaat een
nieuw besluit zou nemen en een substantiële boete
zou opleggen.
Casema, inmiddels Ziggo geheten, kreeg eerst nog
een voorlopige voorziening, maar in de laatste
uitspraak in de bodemprocedure bepaalde de rechter
op 10 juli 2009 dat Ziggo geen zwaarwichtige
reden had om af te wijken van het advies en dus de

Concertzender in Amstelveen gewoon moest doorgeven. Het Commissariaat legde Ziggo in november
2009 dan ook een boete op van € 13.000,-.
De kabelaar ging tegen de uitspraak van de rechter
in hoger beroep bij de Raad van State. Dat beroep
is in 2010 ingetrokken.
De Afdelings bestuursrechtspraak van de Raad van
State bepaalde op 12 mei 2010 dat het hoger beroep
gegrond was en dat het besluit van 10 juli 2007
moest worden herroepen. De Raad van State overwoog onder andere dat de PRA niet bevoegd was
voor het opstellen van het advies, omdat de raad
op dat moment uit minder dan zeven leden bestond.
De representativiteit van de PRA was dus niet
gewaarborgd en het Commissariaat had geen
boete mogen opleggen.
Op 24 maart 2010 diende de PRA opnieuw een handhavingsverzoek in tegen Ziggo omdat de kabelaar
de Concertzender niet door wilde geven, tegen het
Radio Advies 2010 in. Op 16 augustus 2010 trok de
PRA dit verzoek in, omdat Ziggo de Concertzender
inmiddels had toegevoegd aan het analoge radiopakket in Amstelveen.

BravaNL
De Stichting Algemene Programmaraad Amsterdam
en omstreken (APR) diende in 2010 een handhavingsverzoek in tegen UPC omdat de kabelaar BravaNL
niet door wil geven als vervanger van Het Gesprek.
Tussen de APR en de kabelaar is er een verschil van
mening over het aantal ‘vrij’ te adviseren zenders
in de gemeenten Landsmeer, Purmerend en Zaanstad.
Volgens UPC gelden de must carry-zenders van
Amsterdam e.o. ook voor die gemeenten. De APR
heeft daardoor minder zenders om vrij te adviseren
in Landsmeer, Purmerend en Zaanstad.

Radio Decibel
Het bedrijf RATO Zendertechniek deed in oktober
2009 bij het Agentschap Telecom een verzoek om
bestuursrechtelijke handhaving jegens de eigenaren van Radio Decibel en Radio NL. Volgens RATO
voldeden deze zenders niet aan hun verplichting op
de hun toegewezen frequenties slechts regionale
programmering met een maximaal demografisch
bereik van 30% uit te zenden. De programmering van
Radio Decibel was via de kabel in 95% van Nederland
te ontvangen, waarmee het niet meer kon worden
aangemerkt als een regionaal gericht radioprogramma
van een commerciële omroepinstelling. Bij Radio NL
was het bereik wel onder de 30%. Het Commissariaat,
dat het verzoek in behandeling kreeg, kwalificeerde de
overtreding als ernstig en legde Young City Media als

60

hoofdstuk5 56-65.indd 60

3/10/11 12:19 PM

eigenaar van Radio Decibel een boete op van
€ 50.000. Radio Decibel heeft daarop aan kabelbedrijven gevraagd om de kabeldekking te beëindigen
buiten de gebieden waar het ook FM-dekking heeft.
Buiten de Randstad heeft UPC Radio Decibel inmiddels uit het analoge en digitale radiopakket gehaald.
In september 2010 werden de bezwaren van Young
City Media ten aanzien van de hoogte van de boete
gegrond verklaard en de boete werd verminderd.
RATO Zendertechniek is hiertegen in november 2010
in beroep gegaan bij de rechtbank van Den Bosch.
In 2011 volgt een hoorzitting.

Ontheffing UPC
UPC verzocht in 2010 ontheffing van de verplichting het programma-aanbod van de Stichting
Lokale Omroep Groesbeek (Omroep Groesbeek)
te verspreiden naar de inwoners van de gemeente
Groesbeek die zijn aangeslotenen op het omroepnetwerk gelegen in de gemeente Mook. Het
omroepnetwerk van Mook is niet verbonden met het
netwerk van Groesbeek. Om dit mogelijk te maken
moet er een nieuw tracé worden gegraven van 230
meter voor een glasvezelkabel waarop de nodige
apparatuur moet worden aangesloten. Het tracé loopt
door bosgebied waartoe de nodige vergunningen
vereist zijn. De kosten daarvoor worden door UPC
geraamd op enkele tienduizenden euro’s.
Het Commissariaat was van oordeel dat in dit geval
het onverkort nakomen van de verplichting om
het programma-aanbod van Omroep Groesbeek
te verspreiden aan de inwoners van de gemeente
Groesbeek, die zijn aangesloten op het omroepnetwerk in de gemeente Mook, zou leiden tot
disproportionele kosten. Het Commissariaat nam
hierbij in aanmerking dat het om een relatief beperkt
aantal inwoners van de gemeente Groesbeek gaat,
dat verstoken is van de programma’s van Omroep
Groesbeek. Ook nam het Commissariaat in aanmerking dat deze inwoners zijn aangesloten op het
omroepnetwerk van de gemeente Mook, waardoor
ze wel verzekerd zijn van de andere in de Mediawet
genoemde verplichte programma’s. Gezien het bovenstaande heeft het Commissariaat UPC de gevraagde
ontheffing verleend.

Metatoezicht NICAM
Het Commissariaat oefent metatoezicht uit op de
classificaties van het Nederlands Instituut voor de
Classificatie van Audiovisuele Media (NICAM) op het
gebied van televisie, film, video en dvd. Op basis van
de verslaglegging over 2009 heeft het Commissariaat
geconcludeerd dat de kwaliteit van de classificaties
sterk is verbeterd ten opzichte van 2008. De genomen
maatregelen om de kwaliteit te verbeteren (in de
codeurstrainingen en in het classificatiesysteem) lijken
hun vruchten af te werpen. De classificaties van het
NICAM zijn betrouwbaar, valide, consistent en nauwkeurig. Het NICAM waakt bovendien zorgvuldig over
de betrouwbaarheid van het systeem.

Publieksonderzoek
Het jaarlijkse publieksonderzoek onder ouders naar
hun gebruik van en mening over Kijkwijzer laat zien
dat 95% van de ouders bekend is het met het systeem
van Kijkwijzer. Het Commissariaat beschouwt dit als
een zeer goede score en een sterke verbetering ten
opzichte van de 86% in 2008.

Klachten
Opvallend is dat in 2009 het aantal beroepszaken
sterk is gestegen, terwijl het aantal klachten dat door
de Klachtencommissie is behandeld in 2009, is afgenomen. Naarmate de tijd verstrijkt neemt de kans
op recidive gedrag van overtreders namelijk toe en
daarmee de kans op hogere boetes. De bereidheid
om sancties aan te vechten neemt daarmee ook toe.
Het Commissariaat heeft in 2010 met het NICAM
afspraken gemaakt over de behandeling van
anonieme klachten en van onjuiste classificaties
zonder klachten van een consument hierover.
De reglementen van het NICAM maken het niet
mogelijk om anonieme klachten in behandeling te
nemen. Afgesproken is dat eerst wordt geprobeerd
de identiteit van de klager te achterhalen. Indien dit
niet mogelijk is kan het Commissariaat het NICAM
verzoeken om een aangeslotene te monitoren.
Als vervolgens overtreding van de reglementen wordt
vastgesteld kunnen verschillende sancties, waaronder
schorsing en royement, worden opgelegd. Indien er
sprake is van een onjuiste classificatie, terwijl er geen
sprake is van een formele door een consument ingediende klacht, kunnen ook klachten worden ingediend
door een bij het NICAM aangesloten partij of door een
medewerker van het NICAM Bureau op persoonlijke
titel. Hierdoor kan altijd een bindende uitspraak van
de Klachtencommissie worden verkregen.

61

hoofdstuk5 56-65.indd 61

3/10/11 12:19 PM

5

Overige wettelijke taken

Pincode
Het Commissariaat heeft overleg gevoerd met het
ministerie van OCW en het NICAM over het aanbod
van bijzondere omroepen ‘oude stijl’ (abonneeomroepen) en kanalen in digitale pakketten die
alleen met behulp van een settopbox of decoder
kunnen worden ontvangen. Bij mogelijk schadelijk
aanbod geeft het Commissariaat er de voorkeur aan
dat dergelijke kanalen standaard met een pincode
zijn afgesloten. Dit betekent dat de ontvanger een
weloverwogen keuze moet maken om het signaal
te deblokkeren, waarmee ook de bescherming van
minderjarige huisgenoten wordt gewaarborgd.

Apart pakket
Daarnaast zouden aanbieders van in beginsel voor
minderjarigen schadelijke content in een apart pakket
moeten worden ondergebracht zodat de consument ook uitdrukkelijk een keuze moet maken voor
ontvangst van deze kanalen. Voor het goed tot uitvoering brengen van deze opties is ook medewerking van
de kabelexploitanten noodzakelijk. Overleg met de
kabelexploitanten, verenigd in NLkabel, en onderzoek
naar de technische mogelijkheden van afscherming is
momenteel in volle gang.

‘Ernstige schade’
Door de implementatie van de Europese Richtlijn
Audiovisuele mediadiensten kwam in 2010 het onderwerp van programma’s die ernstige schade kunnen
toebrengen aan de ontwikkeling van minderjarigen
opnieuw op de agenda. Op grond van de Mediawet
2008 mogen programma’s van commerciële mediainstellingen die ernstige schade kunnen toebrengen
als mediadienst op aanvraag worden aangeboden,
mits door technische of vergelijkbare maatregelen
verzekerd is dat personen jonger dan zestien jaar dit
aanbod normaliter niet te horen of te zien krijgen.
De vraag is wat verstaan moet worden onder ‘ernstige
schade’. Na overleg met het ministerie van OCW en
het NICAM is in 2010 gebleken dat een sluitende
definitie van wat ernstige schade is (ten opzichte van
‘gewone’ schade en dat wat strafrechtelijk verboden
is) vooralsnog niet haalbaar is. Het Commissariaat is
daarom voornemens om een adviescommissie in te
stellen. Die commissie dient in afzonderlijke gevallen
de vraag te beantwoorden of niet valt uit te sluiten dat
een programma-aanbod tot ernstige schade kan leiden.

Tijdslot
Voor de publieke media-instellingen geldt dat artikel
4.6, eerste lid, van de Mediawet 2008 de regels
inzake de bescherming van minderjarigen van overeenkomstige toepassing verklaart op het overige

media-aanbod van de publieke mediadiensten. Dat wil
zeggen dat programma’s die op televisie pas na 20.00
of 22.00 uur uitgezonden mogen worden, ook pas
na die tijdstippen mogen worden aangeboden binnen
een dienst als Uitzending Gemist. In 2010 heeft het
Commissariaat overleg gevoerd met de NPO over de
consequenties van een tijdslot, ook in verhouding tot
andere beschermingsmaatregelen. Naar verwachting
zal dit overleg begin 2011 afgerond worden.

Mediamonitor
Jaarlijks brengt het Commissariaat de verhoudingen
binnen de mediawereld in kaart met het rapport
‘Mediamonitor’. Het Commissariaat kijkt in de
Mediamonitor terug op het afgelopen jaar: wat waren
de trends, wat hebben de grote mediabedrijven gedaan
en wat waren hun marktaandelen? De Mediamonitor
heeft in 2010, zoals gepland, twee rapporten verzorgd.
Het eerste verscheen in juni en behelst de jaarlijkse
beschrijvingen van de dagbladen-, televisie-, radio- en
internetmarkt en hun aanbieders. Zowel omroepen als
grote uitgevers hadden in 2009 te maken met bezuinigingen en zetten het afstoten van slecht lopende
activiteiten voort. Een in het oog springende overname
was te zien bij PCM Uitgevers. De Persgroep nam
deze uitgever over en verkocht vervolgens, op last
van de NMa, NRC Handelsblad en nrc.next aan Lux
Media. De Persgroep kreeg daarnaast de volledige
eigendom over AD Nieuwsmedia door de resterende
37 procent van Wegener over te nemen. Al met al is
De Persgroep de op twee na grootste dagbladaanbieder
van Nederland. Een internationale vergelijking van
bestbezochte websites laat zien dat Nederland met elf
websites de meeste nieuwssites in de top 100 heeft
ten opzichte van zeven andere landen. Het rapport
gaat verder in op de meest opvallende trends en
ontwikkelingen van 2009: de opmars van kranten op
tabloidformaat, de evaluatie van de dagbladensector
door de Tijdelijke Commissie Innovatie en Toekomst
Pers, nieuwe verdienmodellen op internet en de
Europese richtlijn audiovisuele mediadiensten.
Begin 2011 verscheen een Mediamonitor in het
Engels. Aanleiding hiervoor was het geconstateerde
gebrek aan een actueel beeld van de Nederlandse
mediamarkt voor een internationaal publiek.
Deze Engelstalige publicatie besteedt aandacht
aan de bekende onderwerpen van de Mediamonitor,
maar ter duiding worden deze ingeleid met een
­vergelijking op Europees niveau.
Beide rapporten zijn terug te vinden op:
www.mediamonitor.nl.

62

hoofdstuk5 56-65.indd 62

3/10/11 12:19 PM

naam:

MiriaM van der bUrg
leeftijd:
26 jaar

afdeling:
Strategie, Beleid en Onderzoek
“Tijdens mijn studie Communicatiewetenschap heb ik voor het eerst kennis
gemaakt met het Commissariaat, toen
leek het mij al een interessante organisatie.
Ik heb ook college gehad van onze commissaris Jan van Cuilenburg over mediabeleid.
Wat mij vooral boeit is de rol die media
spelen in een democratische samenleving
en het belang van een vrije pers. Ik vind
het belangrijk dat de diversiteit van onze
informatiebronnen wordt gewaarborgd,
of dat nu gebeurt door een minimaal
aantal aanbieders te verzekeren of door
het stimuleren van divers brongebruik door
mediagebruikers. Het Commissariaat draagt
op verschillende manieren bij aan de pluriformiteit van de media. Het is een mooie
gedachte dat ik met de Mediamonitor daar
een bijdrage aan kan leveren. In 2010 heb ik
voor dat rapport een hoofdstuk geschreven
over mediaconcentratiebeleid in verschillende Europese landen. Hiervoor heb ik
verschillende aspecten van beleid in die
landen in kaart gebracht en dat geverifieerd
bij onze collega-toezichthouders. Daarnaast
heb ik mij vorig jaar met andere beleidszaken
beziggehouden, zoals de prestatieovereenkomst van de NPO. Het Commissariaat moet
de naleving van de overeenkomst valideren
en verifiëren, hiervoor zijn we momenteel
in onderhandeling met de NPO over het
validatiedocument. In 2010 hebben we ook
in kaart gebracht welke producten verkocht
worden in de webwinkels van een aantal
landelijke en regionale publieke omroepen.
Dat onderzoek was meer praktisch van
aard, terwijl ik voor de Mediamonitor echt
de diepte in moest duiken. De afwisseling
qua type onderzoek vind ik erg prettig.
Ik ben op een leuk moment bij het Commissariaat begonnen, juist in een periode waarin
bezuinigingen onherroepelijk weer nieuwe
veranderingen in de mediawereld teweeg
zullen brengen. Ook het politieke speelveld
vind ik intrigerend om te volgen. Ik zit hier
echt op mijn plek.”

63

hoofdstuk5 56-65.indd 63

3/10/11 12:19 PM

5

Overige wettelijke taken

Tijdelijke wet mediaconcentraties
In 2010 is de enige gemelde voorgenomen concentratie
in het kader van de Tijdelijke wet mediaconcentraties
(Twm) afkomstig van Lux Media om NRC Handelsblad
en nrc.next over te nemen van De Persgroep.
Het Commissariaat zag bij deze overname op basis
van de criteria geen nadelige gevolgen op het gebied
van mediaconcentraties en bracht een positief advies
uit aan de NMa.
Eind 2010 heeft de minister van OCW besloten de
Twm per 1 januari 2011 in te trekken. “Het toezicht
op basis van de mededingingswet biedt voldoende
waarborg voor het voorkomen van ongewenste
media­concentraties”, schreef zij in een brief aan
de Tweede Kamer. De tijdelijke wet waarborgde de
spreiding van opiniemacht, onder meer door per
marktpartij het aandeel op de dagbladenmarkt te
maximeren op 35%.
Het Commissariaat werd door de wet opgedragen
ontwikkelingen ten aanzien van concentraties en
financieel-economische omstandigheden op de
nationale en internationale mediamarkten te onderzoeken. Ook moest het Commissariaat de gevolgen
daarvan voor de pluriformiteit en onafhankelijkheid
van de informatievoorziening in beeld brengen. Net
als voorheen zullen ook in de toekomst deze trends en
ontwikkelingen op de verschillende mediamarkten en
bij de voornaamste mediabedrijven worden gevolgd
en gepubliceerd in de Mediamonitor-rapportages en
op www.mediamonitor.nl. Daarbij zal de focus blijven
liggen op de ontwikkeling van opiniemacht. Nu de
wettelijke regulering van opiniemacht is weggevallen,
wordt het nog belangrijker om ontwikkelingen op dat
gebied vroegtijdig te signaleren. Zo kan tijdig worden
geanticipeerd op wat het vormen van opiniemacht
zou kunnen gaan betekenen voor de pluriformiteit
van de nieuws- en informatievoorziening. Naast een
mededingingsrechtelijke analyse van economische
machtsposities heeft een advies vanuit de invalshoek
van de Mediamonitor toegevoegde waarde.

64

hoofdstuk5 56-65.indd 64

3/10/11 12:20 PM

naam:

Hester tiMMerMans
leeftijd:
32 jaar

afdeling:
Registratie, Vergunningen en Toezicht
“Het lijkt leuk als je voor je werk veel
televisie moet kijken, maar ik moet
ook naar programma’s kijken die ik
zelf niet leuk vindt. Zoals bepaalde
muziekprogramma’s - ik zal geen
namen noemen – die niet mijn smaak
zijn, haha! We letten op verschillende
zaken: vermijdbare uitingen, zoals
logo’s van bedrijven of producten,
of er sprake is van aanhakende
reclame, of het een dure productie
is, et cetera. Als er veel geld in een
programma zit, zou er misschien een
bedrijf achter kunnen zitten, anders
kan de omroep het waarschijnlijk
niet betalen. Daar komen we alleen
achter als we contracten opvragen.
Ik denk niet tijdens mijn werk: die
ga ik eens even pakken. Ik wil liever
praten dan boetes uitdelen. Als een
kinderprogramma van de publieke
omroep wordt gesponsord vind ik
dat persoonlijk wel erger dan dat er
een kledingbedrijf wordt genoemd
op de aftiteling. Ik vind het leuk om
een langere periode bezig te zijn met
een bepaald onderzoek. Zaken op het
spoor komen, contracten uitpluizen,
dingen uitzoeken in de Mediawet en
daar een logisch verhaal van maken
dat ik vervolgens overdraag aan de
collega’s van Handhaving.
Naast programmatoezicht heb ik
ook nog taken op het gebied van de
Wet op de vaste boekenprijs. Drie
dagdelen per week behandel ik vragen
en klachten aangaande de wet. Die
afwisseling bevalt me goed. Als RVT’er
spreek ik weinig mensen van ‘buiten’,
in mijn werk voor de vaste boekenprijs
heb ik juist direct contact met uitgevers en boekverkopers. Vooral over
bepaalde acties die zij willen. Volgens
de wet kan het dan niet altijd, maar ik
denk graag mee over hoe ze een leuke
actie tóch door kunnen laten gaan.”

65

hoofdstuk5 56-65.indd 65

3/10/11 12:20 PM

Vaste Boekenprijs

66

hoofdstuk6 66-71.indd 66

3/10/11 10:46 AM

6

67

hoofdstuk6 66-71.indd 67

3/10/11 10:47 AM

6

Vaste Boekenprijs
Evaluatie Wvbp en voorgenomen wijzigingen

Cashback programma’s

Het ministerie van OCW heeft in januari 2010 de
resultaten van de eerste evaluatie van de Wet op de
vaste boekenprijs (Wvbp) toegezonden aan de Tweede
Kamer. De belangrijkste conclusie van deze evaluatie
is dat de wet goed functioneert. Dit neemt niet weg
dat de resultaten van de evaluatie van de wet voor het
ministerie aanleiding geven om een beperkt aantal
wijzigingen in de regels over de vaste boekenprijs voor
te stellen.

De rechtbank Amsterdam heeft op 14 april 2010
vonnis gewezen in de civielrechtelijke procedure die
door SplinQ tegen het Commissariaat aanhangig was
gemaakt. De rechtbank oordeelde dat de cashback
constructie van SplinQ tot ongeoorloofde korting op
de vaste boekenprijs leidt. De wetgever hanteert het
uitgangspunt dat de boekverkoper bij verkoop aan de
eindafnemer de vaste boekenprijs berekent. De boekverkoper die bij SplinQ adverteert stelt de eindafnemer
in staat om via SplinQ een deel van het aankoopbedrag terug te krijgen. Feitelijk vormt dit een korting
op de aanschaf van het boek en daarmee is deze
constructie in strijd met de Wvbp. Op deze manier
zou immers een onwenselijk geachte prijsconcurrentie
kunnen ontstaan tussen verkopers die wel en die niet
zijn aangesloten bij SplinQ. De rechtbank heeft alle
vorderingen van SplinQ dan ook afgewezen.

Op verzoek van het ministerie heeft het Commissariaat
de voorgenomen wetswijzigingen op uitvoerings- en
handhavingsaspecten getoetst. Het Commissariaat
heeft geconstateerd dat met de voorgenomen aanpassingen, waaronder het opnieuw invoeren van de
werknemerskorting en het afschaffen van de vaste prijs
voor buitenlandse muziekuitgaven, tegemoet wordt
gekomen aan de belangrijkste punten die door de
boeken- en bladmuziekbranche en het Commissariaat
naar aanleiding van de evaluatie zijn aangedragen. Naar
verwachting zullen deze wijzigingen dan ook een positieve bijdrage leveren aan het draagvlak voor de Wvbp
en aan de handhaving van deze wet.
Waarschijnlijk zullen de voorgenomen wetswijzigingen
in 2011 in de Tweede Kamer en Eerste Kamer worden
behandeld en zullen de wetswijzigingen die worden
aangenomen in januari 2012 in werking treden. Zodra
duidelijk is of de voorgenomen wetswijzigingen door
de Tweede en Eerste Kamer worden aangenomen,
zal het Commissariaat uitgevers en verkopers hierover
informeren.

Nieuwsbrief vaste boekenprijs
Tijdens de evaluatie van het toezicht op en de handhaving van de Wvbp hebben uitgevers, importeurs en
boekverkopers te kennen gegeven dat zij behoefte
hadden aan laagdrempelige informatie over de vaste
boekenprijs. Om aan deze wens tegemoet te komen
heeft het Commissariaat in december 2009 de eerste
editie van de Nieuwsbrief vaste boekenprijs uitgebracht. In 2010 zijn wederom twee nieuwsbrieven
verschenen. Daarin werd onder meer aandacht
besteed aan veel gestelde vragen, de uitspraak van
de rechtbank Amsterdam over de toelaatbaarheid van
cashback programma’s, de levering van studieboeken
via studieverenigingen, boekenclubprijzen en aanbestedingen die mede betrekking hebben op boeken.

Aanbestedingen
In 2010 kreeg het Commissariaat aanwijzingen dat bij
aanbestedingen indirect geldelijke voordelen worden
aangeboden op boeken in de Nederlandse en Friese
taal. In de offerte ten behoeve van de aanbesteding
worden bij deze boeken weliswaar de juiste vaste
prijzen vermeld, maar daarnaast worden soms op geld
waardeerbare voordelen aangeboden. Dergelijke voordelen kunnen leiden tot indirecte korting op boeken.
Bij het beoordelen van offertes zal het Commissariaat
nagaan in hoeverre een directe of indirecte koppeling bestaat tussen het verstrekken van op geld
waardeerbare voordelen en de verkoop van (onder
meer) boeken in de Nederlandse en Friese taal. Het
Commissariaat heeft het voornemen in 2011 een
bijeenkomst te organiseren voor boekverkopers die
regelmatig inschrijven op aanbestedingen voor boeken
die onder de Wvbp vallen. Doel van deze bijeenkomst
is te inventariseren tegen welke struikelblokken boekverkopers aanlopen bij het uitbrengen van offertes.
Vervolgens zal het Commissariaat nagaan in hoeverre
met extra informatie meer duidelijkheid kan worden
verstrekt. Ook zal het Commissariaat nagaan of het
wenselijk is om overheidsinstanties die aanbestedingen uitschrijven nader te informeren over de regels
inzake de vaste boekenprijs.

Boekenclubprijzen
Het Commissariaat heeft geoordeeld dat een boekenclub boeken alleen mag verkopen voor de (bijzondere)

68

hoofdstuk6 66-71.indd 68

3/10/11 10:47 AM

boekenclubprijs die de uitgever voor deze boeken
heeft vastgesteld. Als een uitgever voor een boek
tijdelijk een actieprijs vaststelt, betekent dit niet dat
gedurende de periode van de actieprijs voor dit boek
een lagere (bijzondere) boekenclubprijs gaat gelden.
De (bijzondere) boekenclubprijs is gerelateerd aan
de vaste prijs en kan bovendien pas voor het eerst
worden aangepast als een jaar is verstreken na de
datum waarop de (bijzondere) boekenclubprijs is gaan
gelden. Gedurende dit jaar is het dus niet mogelijk
om bij verkoop aan boekenclubleden een lagere
dan de vastgestelde (bijzondere) boekenclubprijs toe
te passen, ook niet als de uitgever hiertegen geen
bezwaren heeft.

Vertalende woordenboeken
Het Commissariaat kreeg een vraag voorgelegd over
de kortingsactie van een boekverkoper met vertalende
woordenboeken. Naar aanleiding van deze actie
heeft het Commissariaat geoordeeld dat vertalende
woordenboeken moeten worden aangemerkt als
boek in de zin van de Wvbp. De Wvbp definieert een
boek als een werk dat tekst bevat die vrijwel uitsluitend is gesteld in de Nederlandse en Friese taal. Uit
de memorie van toelichting op de Wvbp blijkt dat
voor alle exemplaren van een (deels) Nederlands- of
Friestalig boek dezelfde verkoopprijs geldt. Daarbij
wordt vermeld dat het systeem van prijsbinding van
toepassing is bij verkoop van boeken die geheel
of gedeeltelijk in de Nederlandse of Friese taal zijn
geschreven. Ook wordt aangegeven dat onder de ruim
bedoelde definitie van ‘boek’ mede woordenboeken
zijn begrepen.

Verkoop boeken door studievereniging
Het Commissariaat heeft studievereniging Off-Screen
een symbolische boete van € 1,- opgelegd voor
het toepassen van 10% korting bij de verkoop van
studieboeken aan haar leden. Off-Screen voldeed
niet aan de voorwaarden om deze korting te mogen
verlenen. De studievereniging voor studenten Media
en Cultuur bestelde de boeken bij een online boekverkoper op basis van een schatting van het potentiële
aantal studenten en verkoopcijfers van eerdere jaren.
Studieverenigingen mogen echter alleen 10% korting
verlenen als sprake is van een collectieve bestelling.
Om van een collectieve bestelling te kunnen spreken
moeten leden de vereniging vooraf opdracht geven
om namens hen boeken te bestellen. Daaraan was
in dit geval niet voldaan omdat Off-Screen de boeken
bestelde op basis van schattingen, in plaats van op
basis van bestellingen die vooraf bij de studievereniging waren geplaatst. Op het moment waarop
de studievereniging de boeken bestelde, waren de
studenten dan ook geen deelnemer in de aanschaf.
Door de manier waarop de studievereniging de
boeken inkocht en verkocht, trad zij op als boekverkoper. Dat de studievereniging alleen tijdelijk
studieboeken verkocht en alleen aan haar leden,
maakte dat niet anders. De studievereniging moet
zich in dat geval aan dezelfde regels houden als
andere boekverkopers. Die mogen bij levering aan
individuele studenten maximaal 5% korting op
studieboeken verlenen.

Combinatie boek en e-book
Op verzoek van uitgeverij Bohn Stafleu van Loghum
heeft het Commissariaat een bestuurlijk rechtsoordeel gegeven over een voorgenomen actie met
een papieren boek en een elektronisch boek met
dezelfde inhoud. Het papieren boek en het e-book
zijn afzonderlijk en voor een verschillende prijs in het
handelsverkeer verkrijgbaar. De uitgever wilde deze
combinatie aanbieden voor een lagere prijs dan de
optelsom van de prijs van de afzonderlijke uitgaven.
Naar het oordeel van het Commissariaat kon de
combinatie van een papieren boek en een e-book niet
worden aangemerkt als boek in de zin van de Wvbp.
De vaste boekenprijs geldt immers alleen voor boeken
met papieren bladzijden. Dit betekent dat de combinatie van het papieren boek en het elektronische boek
met dezelfde inhoud alleen voor een lagere prijs kan
worden aangeboden, als de uitgever voor het boek en
het e-boek een combinatieprijs vaststelt die maximaal
zes maanden kan duren.

69

hoofdstuk6 66-71.indd 69

3/10/11 10:47 AM

6

Vaste Boekenprijs

Besluiten vaste boekenprijs
Sanctiebeschikkingen
Datum

Betrokkene

Aanleiding

12 januari

ECI voor boeken en platen

verkoop boeken via cashback programma’s

Besluit

13 april

Service Boekhandel Rus

korting op vertalende woordenboeken

1 juni

ECI voor boeken en platen

korting op boeken

boete € 15.000,-

1 juni

Centrale Boekhandel

korting op boeken

boete € 1000,-

15 juni

ANWB Media

korting op boeken

boete € 1000,-

29 juni

Kruidvat Retail

korting op boeken

boete € 10.000,-

13 juli

Wehkamp

korting op boeken

boete € 3000,-

10 augustus

PS Media

korting op boeken

boete € 10.000,-

5 oktober

Off-Screen studievereniging

korting op studieboeken

2 november

NDC Mediagroep

korting op boeken

boete € 10.000,boete € 1,-

boete € 1,boete € 2500,-

Waarschuwingen
Datum

Betrokkene

Aanleiding

13 april

Cox Abonnementenbeheer

korting op boeken

Besluit
waarschuwing

4 mei

Uitgeverij 12 Provinciën

korting op boeken

waarschuwing

4 mei

Uitgeverij 12 Provinciën

niet tijdig melden boekenprijs

waarschuwing

15 juni

C1000 Bleiswijk

korting op boeken

waarschuwing

24 augustus

De Volkskrant

korting op boeken

waarschuwing

24 augustus

1dayfly.com

korting op boeken

waarschuwing

24 augustus

C1000 Kampen

korting op boeken

waarschuwing

24 augustus

House of Knowledge

niet tijdig melden boekenprijs

waarschuwing

30 november

Handelsonderneming De Heus

korting op boeken, niet vermelden dat boeken beschadigd zijn

waarschuwing

30 november

Speurhoek

korting op boeken

waarschuwing

14 december

Dutch Media Uitgevers

vaststellen ongeoorloofde actieprijs

waarschuwing

Overige besluiten
Datum

Betrokkene

Aanleiding

12 januari

KBb

misleidende prijsvergelijking Kruidvat

Besluit

26 januari

ECI

voorgenomen deelname aan cashback programma
American Express

bestuurlijk rechtsoordeel

26 januari

Read & View

voorgenomen actie met waardebonnen verkregen
met ING rentepunten

bestuurlijk rechtsoordeel

23 februari

De Boekenfabriek

voorgenomen actie met tegoedbonnen voor
basisscholen

bestuurlijk rechtsoordeel

9 maart

Bohn Stafleu van Loghum

voorgenomen actie met combinatie papieren boek
en e-book

bestuurlijk rechtsoordeel

handhavingsverzoek afgewezen

23 maart

Van Amelsvoort

actie met korting op schoolbenodigdheden

13 april

BGN Selexyz

vraag over status supplementen losbladige uitgave

handhavingsverzoek afgewezen
bestuurlijk rechtsoordeel

15 juni

KBb

verkoop boeken met korting door Shoppingplaza.be

handhavingsverzoek afgewezen

10 augustus

PS Media

verzoek tot openbaarmaking o.g.v. Wet openbaarheid van bestuur

verzoek ingewilligd

7 september

bol.com

deelname aan cashback programma Kompaspas

bestuurlijk rechtsoordeel

7 september

Reisboekwinkel De Zwerver

deelname aan cashback programma Kompaspas

bestuurlijk rechtsoordeel

7 september

AKO

deelname aan cashback programma Koopslim

bestuurlijk rechtsoordeel

7 september

Wehkamp

deelname aan cashback programma Koopslim

bestuurlijk rechtsoordeel

7 september

bol.com

deelname aan cashback programma MasterCard

bestuurlijk rechtsoordeel

7 september

Bruna

deelname aan cashback programma MasterCard

bestuurlijk rechtsoordeel

7 september

Cosmox

deelname aan cashback programma MasterCard

bestuurlijk rechtsoordeel

7 september

Nederlandse Boek Onderneming

deelname aan cashback programma MasterCard

bestuurlijk rechtsoordeel

70

hoofdstuk6 66-71.indd 70

3/10/11 10:47 AM

Overige besluiten
Datum

Betrokkene

Aanleiding

27 april

Read & View

bezwaar tegen openbaarmaking bestuurlijk rechtsoordeel

bezwaar ongegrond

Besluit

5 oktober

ECI voor boeken en platen

bezwaar tegen sanctiebeschikking

bezwaar ongegrond

19 oktober

Kruidvat Retail

bezwaar tegen sanctiebeschikking

bezwaar ongegrond

14 december

PS Media

bezwaar tegen sanctiebeschikking

bezwaar ongegrond

71

hoofdstuk6 66-71.indd 71

3/10/11 10:47 AM

FINANCIËLE
VERANTWOORDING 2010

72

hoofdstuk7 72-88.indd 72

3/10/11 10:56 AM

7

73

hoofdstuk7 72-88.indd 73

3/10/11 10:56 AM

7

FINANCIËLE
VERANTWOORDING 2010
Volgens artikel 34 van de Kaderwet ZBO’s, uitgewerkt in het Handboek Financiële Verantwoording
Commissariaat voor de Media, dient een jaarrekening te worden opgesteld, waarin zowel de apparaatskosten als
het beheer (financiering van de omroepen) zijn opgenomen. Deze jaarrekening dient voor 15 maart 2011 bij het
ministerie van OCW te worden ingediend en behoeft de instemming van de minister van OCW.
De jaarrekening is in de vergadering van 8 maart 2011 door het College van Commissarissen vastgesteld.
De financiële verantwoording apparaat en beheer is door de accountant gecontroleerd en voorzien van een
controleverklaring.
Op de volgende pagina’s vindt u de samengevatte jaarrekening van zowel apparaat als beheer. De in deze
samengevatte jaarrekening gehanteerde grondslagen voor waardering en resultaatbepaling zijn in overeenstemming met de Regeling vaststelling Handboek Financiële Verantwoording Commissariaat voor de Media.

7.1 Balans Apparaat per 31 december
(na resultaatbestemming)
Actief

2010

2009

Vaste activa
Materiële vaste activa
Bedrijfsgebouwen en –terreinen

4.545

4.605

Installaties

75

72

Andere vaste bedrijfsmiddelen

496

644
5.116

5.321

Vlottende activa
Vorderingen
Debiteuren

1.421

974

Overige vorderingen

0

0

Overlopende activa

558

819
1.979

1.793

Liquide middelen

1.154

1.602

Totaal

8.249

8.716

Bedragen x (€ 1.000)
Passief

2010

2009

Eigen vermogen
Algemene reserve

3.577

4.082

Bestemmingsreserve

1.975

2.065

Voorzieningen
Egalisatierekening

5.552

6.147

1.159

973

0

0

Kortlopende schulden
Vooruit ontvangen

40

40

Crediteuren

141

323

Belastingen en (sociale) premies
Overige schulden
Totaal

137

123

1.220

1.110
1.538

1.596

8.249

8.716

74

hoofdstuk7 72-88.indd 74

3/10/11 10:56 AM

7.2 Exploitatierekening Apparaat
Bedragen x (€ 1.000)
Bedragen x (€ 1.000)
2010

Begroting

2009

Baten
Bijdrage OCW

4.581

4.649

4.677

Overige baten

1.430

1.170

1.103

Som der baten

6.011

5.819

5.780
2.915

Lasten
3.135

2.853

Sociale lasten

Lonen en salarissen

633

669

563

Afschrijvingen op materiële vaste activa

375

428

367

Overige lasten

2.475

1.918

2.504

Som der lasten

6.618

5.868

6.349

Bedrijfsresultaat

- 607

- 49

- 569

12

51

57

- 595

2

- 512
- 582

Rentebaten en soortgelijke opbrengsten
Exploitatieresultaat
Bestemming van het resultaat:
Afname resp. toename algemene reserve

- 505

92

Afname resp. toename bestemmingsreserve

- 90

- 90

70

- 595

2

- 512

7.3 Toelichting op de balans Apparaat
Bedragen x (€ 1.000)
Materiële vaste activa
Het verloop in 2010 is als volgt weer te geven:
Bedrijfsgebouwen
en –terreinen

Installaties

Andere vaste
bedrijfsmiddelen

Totaal

Saldo per 1 januari
Aanschafwaarden

5.241

717

2.743

8.701

Cumulatieve afschrijvingen

-636

-645

-2.099

-3.380

Boekwaarde

4.605

72

644

5.321

Mutaties in het boekjaar
Investeringen

0

29

141

170

Afschrijvingen

-60

- 26

-289

-375

Saldo

-60

3

-148

-205

Saldo per 31 december
Aanschafwaarden

5.241

746

2.884

8.871

Cumulatieve afschrijvingen

-696

-671

-2.388

-3.755

Boekwaarde

4.545

75

496

5.116

De bedrijfsgebouwen worden in 40 jaar afgeschreven op basis van annuïteiten. Het hierbij gehanteerde
interestpercentage is 5%. Groot onderhoud wordt in 10 jaar lineair afgeschreven, installaties en inventaris in
5 jaar en hard- en software in 4 jaar.
In de afschrijving ‘andere vaste bedrijfsmiddelen’ zit een bedrag van € 63.674 voor de bouw van de website
vaste boekenprijs.
Over de grondwaarde ad € 476.000 wordt niet afgeschreven.

75

hoofdstuk7 72-88.indd 75

3/10/11 10:56 AM

7

FINANCIËLE VERANTWOORDING 2010

Vorderingen
2010

2009

1.496

1.049

- 75

- 75

1.421

974

Debiteuren
Debiteuren
Voorziening voor oninbaarheid
Overlopende activa
Te ontvangen interest
Te ontvangen opbrengsten
Vooruitbetaalde kosten/overige nog te ontvangen

3

2

511

799

44

18

558

819

1.151

1.601

Liquide middelen
Ministerie van Financiën
ING Bank

3

1

1.154

1.602

De liquide middelen zijn vrij opvraagbaar.

Eigen vermogen
Het verloop in 2010 is als volgt weer te geven:
Algemene reserve

Bestemmingsreserve

Totaal

Saldo per 1 januari

4.082

2 065

6.147

Resultaatbestemming

-505

-90

-595

Saldo per 31 december

3.577

1.975

5.552

De Bestemmingsreserve is gevormd uit de éénmalige bijdrage van € 2.269.000 die door het ministerie
van OCW is verstrekt ten behoeve van de financiering van de nieuwbouw. Het evenredige deel van de
afschrijvingskosten dat samenhangt met deze nieuwbouw, is via de resultaatbestemming in mindering
gebracht op deze Bestemmingsreserve.
Jaarlijks wordt via de resultaatbestemming een bedrag van de investeringsbijdrage in de ontwikkeling van
de website vaste boekenprijs overgeheveld naar de algemene reserve. Dit bedrag correspondeert met de
afschrijvingskosten van de website vaste boekenprijs, die met de betreffende investeringssubsidies is gefinancierd.

Voorzieningen
Wachtgeld en rijkswachtgeldregeling
Voorziening jubileumuitkeringen

2010

2009

1.114

933

45

40

1.159

973

Voorziening wachtgeld en rijkswachtgeldregeling
Het verloop in 2010 is als volgt weer te geven:
Wachtgeld

Rijkswachtgeldregeling

Wachtgeld
commissarissen

Totaal

Saldo per 1 januari

551

23

359

933

Dotaties/vrijval

499

0

30

529

Onttrekkingen

- 256

-13

-79

-348

Saldo per 31 december

794

10

310

1.114

76

hoofdstuk7 72-88.indd 76

3/10/11 10:56 AM

Naam:

GUsta WIllems
Leeftijd:
41 jaar

Afdeling:
Financieel Toezicht
”Als ik ’s avonds met mijn kinderen van
5 en 6 op de bank zit, zeggen ze wel
eens: ‘Dat programma is heel duur, hè
mama.’ Ik heb namelijk uitgelegd dat
ik erop let dat publieke middelen goed
besteed worden. Ze weten ook dat
het Commissariaat erop let of er geen
reclame wordt gemaakt. Dat vinden
ze maar wat spannend.
Een gedeelte van mijn werk betreft het
controleren van jaarrekeningen. Als
econoom ben ik van huis uit gewend
om mij te focussen op de cijfertjes.
Cijfers bepalen de wereld, zeg ik wel
eens. Maar het leuke is dat ik bij het
Commissariaat ook let op de lettertjes.
Soms lees ik iets in een jaarrekening
en dan denk ik: hé, wat raar… Als iets
niet klopt, vragen we contracten op
bij de omroep, onderzoeken we de
geldstromen en stellen we kritische
vragen. Ik voel me soms een beetje
Sherlock Holmes.
Buitenstaanders zien een financiële
afdeling misschien als saai, met mensen
die alleen maar achter een bureau zitten,
maar ik vind mijn baan juist heel afwisselend en spannend. Geen één omroep
is hetzelfde en geen één jaarrekening is
hetzelfde. We krijgen ook veel vragen
van omroepen. Jouw antwoord kan de
nodige impact hebben. Ik moet dan ook
veel graven in de Mediawet, beleidsregels doorspitten, nadenken en kritisch
zijn op wat ik zeg of schrijf. Intellectueel
erg uitdagend.”

77

hoofdstuk7 72-88.indd 77

3/10/11 10:56 AM

7

FINANCIËLE VERANTWOORDING 2010

De voorziening wachtgeld en rijkswachtgeldregeling is gevormd om de te verwachten uitgaven voor wachtgeldverplichtingen te kunnen bekostigen. Jaarlijks wordt aan de hand van de op dat moment bekende gegevens de
hoogte van de voorziening berekend. Zo nodig wordt via een extra dotatie de voorziening op peil gehouden.
Vanaf 2009 wordt aan de voorziening een bedrag gedoteerd ten behoeve van de wachtgeldverplichtingen van
de huidige commissarissen.
Van de totale voorziening heeft een bedrag van € 200.000 betrekking op een looptijd korter dan 1 jaar.

Voorziening jubileumuitkeringen
2010

2009

Stand per 1 januari

40

44

Dotatie

7

5

Onttrekkingen

-2

-9

Stand per 31 december

45

40

Met ingang van het verslagjaar 2006 is een voorziening getroffen voor in de toekomst te betalen jubileumuitkeringen aan het personeel. De voorziening wordt bepaald per personeelslid vanaf het moment dat de werknemer bij het ABP is verzekerd. Van de totale voorziening heeft een bedrag van € 4.600 betrekking op een
looptijd korter dan 1 jaar.

Egalisatierekening
Het verloop van de investeringsbijdrage is als volgt:
2010

2009

Stand per 1 januari

0

159

Ontvangen subsidies

0

0

Vrijval

0

-159

Stand per 31 december

0

0

2010

2009

40

40

Kortlopende schulden
Vooruitontvangen
Mediaconcentraties

Belastingen en sociale premies
2010

2009

Loonbelasting

63

53

Sociale premies

23

14

Pensioenpremies

51

56

137

123

Overige schulden
2010

2009

Af te dragen boetes

972

868

Reservering vakantiegeld en vakantiedagen

212

184

Nog te betalen kosten

36

58

1.220

1.110

De boetes betreffen de nog openstaande boetes per 31 december. Het bedrag aan ontvangen boetes in 2010
van € 385.976 wordt begin 2011 aan het ministerie van OCW afgedragen en is op 31 december 2010 nog in
de openstaande boetes verwerkt.

78

hoofdstuk7 72-88.indd 78

3/10/11 10:56 AM

Niet uit de balans blijkende verplichtingen
Met ING Car Lease Nederland B.V. is een operational lease-overeenkomst gesloten voor twee personenauto’s.
De resterende leaseverplichting van respectievelijk 3 maanden en 30 maanden, exclusief brandstof, bedraagt
ultimo 2010 € 29.000.
Met Volvo Car Lease B.V. is een operational lease-overeenkomst gesloten voor een personenauto. De resterende
leaseverplichting van 42 maanden, exclusief brandstof, bedraagt ultimo 2010 € 50.400. Hierbij is rekening
gehouden met het oude aflopende contract dat overloopt in een nieuw contract voor een nieuwe auto.

WOPT
In het kader van de WOPT is geen verplichte verantwoording van toepassing.

7.4 Balans Beheer per 31 december
(na resultaatbestemming)
Bedragen x (€ 1.000)
Actief

2010

2009

Vaste activa
Financiële vaste activa

8.826

8.826

Vlottende activa
Vorderingen
Overige vorderingen

37.226

Overlopende activa

919

43.932
47
38.145

43.979

Liquide middelen

35.512

40.912

Totaal

82.483

93.717

Passief

2010

2009

Eigen vermogen
Bestemmingsfonds
Voorzieningen

81.702

92.398

0

500

Kortlopende schulden
Crediteuren

14

37

Overige schulden

767

782

Totaal

781

819

82.483

93.717

79

hoofdstuk7 72-88.indd 79

3/10/11 10:56 AM

7

FINANCIËLE VERANTWOORDING 2010

7.5 Exploitatierekening Beheer
Bedragen x (€ 1.000)
2010

Begroting

2009

Rijksbijdragen media

663.774

668.653

665.586

Reclamegelden STER

215.294

197.000

188.500

376

0

0

879.444

865.653

854.086
862.803

Baten

Bijzondere baten

Som der baten
Lasten
Verstrekte subsidies

890.300

891.130

Overige lasten

205

0

197

Som der lasten

890.505

891.130

863.000

Bedrijfsresultaat

- 11.061

- 25.477

- 8.914

365

2.000

783

- 10.696

- 23.477

- 8.131

Rentebaten en soortgelijke opbrengsten
Exploitatieresultaat
Bestemming van het resultaat:
Afname Bestemmingsfonds

- 10.696

- 23.477

- 8.131

- 10.696

- 23.477

- 8.131

7.6 Toelichting op de balans Beheer
Bedragen x (€ 1.000)
Financiële vaste activa
Dit betreft een onderhandse lening aan de Nederlandse Programma Stichting ad € 8.826.000. Met ingang van 1
januari 2006 is de rentevergoeding gelijkgesteld aan wat het Commissariaat voor de Media ontvangt van het ministerie van Financiën op de aldaar uitstaande gelden. Voor 2010 betekent dit een interestpercentage van 0,41%.

Vorderingen
Overige vorderingen							
Stichting Ether Reclame

2010

2009

37.266

43.932

Overlopende activa		
2010

2009

Te ontvangen interest

96

47

Te ontvangen subsidie RNW/MTNL

823

0

919

47

Liquide middelen
Rekening-courant saldo

2010

2009

35.512

40.912

De liquide middelen zijn vrij opvraagbaar.

80

hoofdstuk7 72-88.indd 80

3/10/11 10:56 AM

Eigen vermogen
Bestemmingsfonds
Het verloop in 2010 is als volgt weer te geven:
2010

2009

Saldo per 1 januari

92.398

100.529

Resultaatbestemming

- 10.696

- 8.131

Saldo per 31 december

81.702

92.398

Het Bestemmingsfonds bestaat uit de Algemene Mediareserve en wordt aangehouden als buffer voor tegenvallende reclame-opbrengsten van de STER, als liquidatiereserve en ter financiering van de rekening-courant met de
STER. Het Commissariaat voor de Media beheert het Bestemmingsfonds, de minister van OCW beschikt over de
bestemming.
De inkomsten van de STER zijn in 2010 hoger uitgevallen dan begroot. Ultimo 2010 heeft het Bestemmingsfonds
een stand van € 81,7 miljoen waarvan € 6,8 miljoen geoormerkt is.

Voorzieningen
2010

2009

Stand per 1 januari

500

500

Vrijval

- 376

0

Onttrekkingen

- 124

0

0

500

2010

2009

Voorziening aanspraken garantstelling

Stand per 31 december

Kortlopende schulden
Overige schulden
Terug te betalen subsidie OCW

750

0

Nog te betalen kosten

17

782

767

782

Niet uit de balans blijkende verplichtingen
Bij gelegenheid van de splitsing van de NOS en het NOB is in 1988 in de Mediawet opgenomen dat het
Commissariaat, de NOS en het NOB over en weer als hoofdelijk schuldenaar garant staan voor financiële
verplichtingen die door de NOS voor 1 januari 1988 zijn aangegaan. Deze garantstelling, die inmiddels weinig
materiële betekenis meer zal hebben, zal formeel blijven bestaan tot de Mediawet op dit punt gewijzigd wordt.
In september 2006 is door de NOS, het Commissariaat en NOB Holding B.V. een overeenkomst getekend, waardoor de verplichtingen van het NOB zijn overgenomen door NOB Holding B.V.

81

hoofdstuk7 72-88.indd 81

3/10/11 10:56 AM

7

FINANCIËLE VERANTWOORDING 2010

Naam:

marlIes WeIJZen
Leeftijd:
52 jaar

Functie:
Zakelijk directeur
“Voor ik hier kwam, was ik directeur van
het landelijk bureau van de Raad voor de
Kinderbescherming. Dit dienstencentrum
op het gebied van beleid en bedrijfsvoering
heb ik samen met het managementteam en
medewerkers van de grond af opgebouwd.
Toen die ‘bouwklus’ af was, was het tijd
voor een nieuwe uitdaging. Het hoefde voor
mij geen grote organisatie te zijn, maar wel
een met een belangrijke maatschappelijke
functie. Ik moet me wel verbonden voelen
met de waarden van een organisatie. De taak
van het Commissariaat spreekt mij erg aan.
De vrijheid van meningsuiting vind ik een
belangrijk grondrecht. Een pluriforme, onafhankelijke en toegankelijke publieke omroep
hoort daar voor mij bij. Bovendien zorg ik
graag voor de verbinding, tussen college en
organisatie en tussen afdelingen en medewerkers onderling. In een organisatie met
professionals die zelf ideeën hebben en die
intrinsiek gemotiveerd zijn gaat het voor een
groot deel om samenwerken en verbinding.
Mijn eerste klus was om samen met het
managementteam te zorgen voor een sluitende begroting. Daarnaast heeft onze focus
in 2010 gelegen op de implementatie van de
nieuwe organisatiestructuur. Uiteraard heb ik
ook kennis gemaakt met alle medewerkers.
Ik heb een groep professionals aangetroffen,
met een uitgebreide kennis en expertise op
verschillende vlakken. Wat hen verenigt is
hun betrokkenheid bij de media en het werk
van het Commissariaat. Dat heeft mij aangenaam verrast. Ik heb de afgelopen maanden
ook regelmatig van gedachten gewisseld met
collega-toezichthouders, het ministerie van
OCW en relaties uit de omroepwereld. Die
contacten zijn zeer waardevol voor mij.
Met het fundament dat we in 2010 hebben
gelegd, bouwen we in 2011 verder. De
focus ligt dan op het samen met onze stakeholders bepalen van onze meerjarige visie,
strategie en speerpunten. Het belooft een
mooie gezamenlijke reis te worden naar onze
fundamentele ambities en waarden.”

82

hoofdstuk7 72-88.indd 82

3/10/11 10:56 AM

7.7 Toelichting op de exploitatierekening Beheer
Bedragen x (€ 1.000)
2010

Begroting

2009

376

0

0

Landelijke omroepen

765.231

765.231

736.887

Wereldomroep

45.714

45.976

46.761

Muziekcentrum van de Omroep

30.627

31.057

30.627

Nederlands Omroepproductie Bedrijf

23.736

23.737

23.501

Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

20.203

20.564

20.003

Multiculturele Televisie Nederland

3.036

3.109

3.006

FunX

950

950

950

Organisatie van Lokale Omroepen in Nederland

500

506

499

NIBG Bijdrage Regionalen Digitaal Archief

297

0

0

6

0

569

890.300

891.130

862.803

Bijzondere baten
Vrijval gegarandeerde leningen
Verstrekte subsidies

Verzelfstandiging Nederlandse Omroep Stichting
Overige lasten
Organisatie adviezen

120

0

102

Accountantskosten

84

0

94

Diversen

1

0

1

205

0

197
207

Rentebaten en soortgelijke opbrengsten
Rente lening u/g NPS

36

0

Rente rekening-couranten

329

2.000

575

365

2.000

782

Overige informatie
In 2010 was er geen personeel in dienst van Beheer.

83

hoofdstuk7 72-88.indd 83

3/10/11 10:56 AM

84

hoofdstuk7 72-88.indd 84

3/10/11 10:56 AM

FINANCIËLE VERANTWOORDING 2010

7

controleVERKLARING

85

hoofdstuk7 72-88.indd 85

3/10/11 10:56 AM

colofon
Jaarverslag 2010 is een uitgave van het
Commissariaat voor de Media.

Samenstelling en eindredactie
Bureau Communicatie

Vormgeving
Gilles van Kesteren en Martijn Menninga,
FC Klap, Hilversum

Fotografie
Dirk-Jan van Dijk, Amsterdam

Druk
Roto Smeets GrafiServices, Utrecht

Commissariaat voor de Media
Hoge Naarderweg 78, 1217 AH Hilversum
Postbus 1426, 1200 BK Hilversum
T 035 773 77 00
F 035 773 77 99
E cvdm@cvdm.nl
I www.cvdm.nl

86

hoofdstuk7 72-88.indd 86

3/10/11 10:56 AM

COMMISSARIAAT VOOR DE MEDIA

JAARVERSLAG 2010

Commissariaat voor de Media
Postbus 1426
1200 BK Hilversum
T 035 7737700
F 035 7737799
cvdm@cvdm.nl
www.cvdm.nl

omslag.indd 1-3

3/10/11 12:34 PM