De voorzitter van de Tweede Kamer
der Staten-Generaal
Prinses Irenestraat 6
2595 BD Den Haag
Contactpersoon
Datum
07-12-2023

Inzicht werkzoekendenbestand bijstandsgerechtigden

Onze referentie

Het is belangrijk om goed zicht te hebben op het werkzoekendenbestand van
bijstandsgerechtigden. Dit is van belang om de juiste dienstverlening te bieden
aan mensen die op zoek zijn naar werk en aan mensen die op een andere manier
willen participeren in de samenleving. Daarom onderschrijf ik de motie van De
Kort c.s. (december 2021) om samen met het UWV en gemeenten te kijken naar
het organiseren van transparantie in ‘de kaartenbak van bijstandsgerechtigden’ en
om de competenties van bijstandsgerechtigden voor werkgevers inzichtelijk te
maken. Ook deel ik de oproep van de motie De Kort en Pouw-Verweij (december
2022) om hernieuwde urgentie op dit thema. In dit memo licht ik toe hoe ik
invulling geef aan deze moties.
Er zijn nog te veel mensen op de arbeidsmarkt die onnodig langs de kant staan.
Vooral in tijden van krapte op de arbeidsmarkt is het van groot sociaal en
economisch belang dat werkzoekenden een baan vinden. Iedereen moet mee
kunnen doen. De groep ‘werkzoekenden’ is divers. Het kan gaan om mensen die
hun weg weten te vinden op de arbeidsmarkt en met weinig of geen
ondersteuning een baan vinden. Het werkzoekendenbestand van
bijstandsgerechtigden omvat een aanzienlijke groep bij wie een grotere afstand
tot de arbeidsmarkt is ontstaan en voor wie er in de huidige krappe arbeidsmarkt
relatief veel kansen zijn. Voor deze mensen houden we ook rekening met andere
manieren om volwaardig te participeren in de samenleving. Ik ga in de Kamerbrief
over de lange termijn visie op de Participatiewet1 in op verschillende
participatievormen, zoals vrijwilligerswerk of mantelzorg. Participatie hoeft
namelijk niet alleen te bestaan uit betaald werk. Voor een aanzienlijk deel van de
bijstandsgerechtigden vormt betaald werk volgens gemeenten en de mensen zelf
vaak geen reëel perspectief, ook niet met de huidige krapte op de arbeidsmarkt2.
Om te beoordelen welke dienstverlening of participatievorm het beste bij een
persoon past, is inzicht nodig in het werkzoekendenbestand. Een belangrijk
onderdeel van het verbeteren van het inzicht in het werkzoekendenbestand is de
registratie van gegevens over werkzoekenden en de uitwisseling hiervan. Ik vind
het belangrijk dat dit zorgvuldig en volgens de Algemene Verordening
Gegevensbescherming (AVG) gebeurt.
In dit memo licht ik de maatregelen toe die ik samen met onze partners tref om
het inzicht in het werkzoekendenbestand te verbeteren en de privacy van mensen
hierbij te beschermen. Eerst ga ik in op hoe werkgevers via de dienstverlening van
1

Zie Kamerbrief Visiebrief Participatiewet in balans, juni 2023.

2

CBS, zie rapport Een brede blik op de bijstand, juni 2023.
Pagina 1 van 5

gemeenten toegang krijgen tot het huidige werkzoekendenbestand van
bijstandsgerechtigden. Daarna licht ik de maatregelen toe om de transparantie
van en de toegang tot het bestand te verbreden. Vervolgens ga ik in op
maatregelen ter bescherming van de privacy van de mensen in het
werkzoekendenbestand. Tot slot geef ik aan welke stappen we op korte termijn
nog zetten om het inzicht in het werkzoekendenbestand te verbeteren.
Toegang werkgevers tot huidig bestand werkzoekenden
De dienstverlening in Werkgeversservicepunten (WSP’s) richt zich op advies en
ondersteuning aan werkgevers bij de werving en selectie van werkzoekenden. Elk
van de 35 arbeidsmarktregio’s heeft een WSP waarin het UWV en gemeenten
samenwerken met andere organisaties in de regio. Het WSP levert een belangrijke
bijdrage aan het verbeteren van de toegang tot het bestand van werkzoekenden
en helpt de werkgever om beter gebruik te maken van bestaande mogelijkheden
om personeel te werven. Uit de evaluatie van de Participatiewet blijkt dat de
houding van werkgevers hierbij van groot belang is. Het benutten van alle
mogelijkheden vergt soms aanpassing en flexibiliteit van de werkgever,
bijvoorbeeld in de vorm van ‘job carving’3. WSP’s begeleiden werkgevers hierin en
wijzen op wat er wél kan. In de regionale mobiliteitsteams (RMT’s) werken het
UWV, gemeenten, het onderwijs, de Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs
Bedrijfsleven (SBB), vakbonden en werkgeversorganisaties samen om mensen te
helpen aan een (nieuwe) baan. Voor de RMT’s is de verbetering van de toegang
tot en het inzicht in het werkzoekendenbestand ook nodig om mensen zo goed
mogelijk aan werk te helpen.

Datum
07-12-2023
Onze referentie

Een deel van de gemeenten biedt voor werkgevers meer rechtstreekse toegang
tot het bestand van werkzoekenden. Een voorbeeld hiervan is HalloWerk. Dit is
een online platform waar verschillende gemeenten (Den Haag, Rotterdam,
Amsterdam en in toenemende mate Utrecht) gebruik van maken. Dit platform
verbindt werkgevers en werknemers met elkaar en houdt in de geregistreerde
profielen van werkzoekenden niet alleen rekening met diploma’s en werkervaring,
maar ook met vaardigheden om optimaal gebruik te maken van de mogelijkheden
om aan het werk te gaan.
Verbetering transparantie en toegang werkzoekendenbestand
Werkgevers die een werkplek hebben voor mensen met een bijstandsuitkering,
krijgen regelmatig van gemeenten te horen dat er geen geschikte kandidaten
beschikbaar zijn. Dit is onbevredigend en soms ook moeilijk te begrijpen, gelet op
het aantal van bijna 400.000 mensen in de bijstand. Verbetering van de ICTondersteuning en van de registraties van gemeenten is hard nodig om de
transparantie van en toegang tot het werkzoekendenbestand verder te
verbeteren.
Het UWV en gemeenten registreren gegevens over werkzoekenden in ICTapplicaties. Deze registraties samen vormen het werkzoekendenbestand. In de
huidige situatie gebruikt het UWV hiervoor de applicatie Sonar en gebruiken
gemeenten diverse eigen applicaties. Er zijn echter veel gemeenten die geen eigen
applicatie hebben en daarom aangesloten zijn op Sonar. Daarnaast worden vaak
verschillende standaarden en definities gehanteerd voor de gegevens die
3

Job carving is het samenstellen van nieuwe, passende functies op een werkplek door
bijvoorbeeld taken of werkzaamheden van bestaande functies af te splitsen en/of samen te
voegen. Hierdoor kunnen meer mensen aan de slag bij een werkgever dan in eerste instantie
lijkt.
Pagina 2 van 5

geregistreerd worden. Dit belemmert de uitwisseling van deze gegevens tussen
betrokken partijen. Het bestand van werkzoekenden is om deze redenen nog te
lokaal georganiseerd en daardoor versnipperd4. Dit is de reden dat het programma
Verbeteren Uitwisseling Matchingsgegevens (VUM) is gestart.
Het programma VUM heeft als doel om de transparantie van de arbeidsmarkt te
verbeteren over organisatie- en regiogrenzen heen. In dit programma werk ik
samen met het UWV en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) aan het
realiseren van dit doel door de gegevensuitwisseling in de arbeidsmarkt te
standaardiseren, de uitwisseling te ondersteunen met een technische voorziening
en een afsprakenstelsel in te richten om de samenwerking bij het gebruik van de
uitwisselingsvoorziening zorgvuldig en goed te laten verlopen. Met VUM wordt
toegewerkt naar regionaal inzicht in het werkzoekendenbestand en daarmee een
verbetering in de transparantie van en toegang tot het bestand5. In de Stand van
de uitvoering ben ik eerder ingegaan op maatregelen die al getroffen zijn binnen
het programma VUM6.

Datum
07-12-2023
Onze referentie

Het Adviescollege ICT-toetsing (AcICT) heeft in april 2022 een advies uitgebracht
op het programma VUM7. Een van de aanbevelingen van het AcICT is het
stapsgewijs testen van VUM via pilots. Dit vindt het AcICT belangrijk om ervoor te
zorgen dat VUM werkt voor de meest kwetsbare mensen en voor de bescherming
van hun privacy. Dit advies heb ik opgevolgd, aangezien ik belang hecht aan het
waarborgen van de privacy van deze groep mensen. De opvolging van dit advies
bepaalt in belangrijke mate het tempo van de voortgang. De planning van VUM is
dat medio 2024 de pilots gereed zijn en dat VUM in drie pilotregio’s
geïmplementeerd is. De resultaten van het programma VUM worden dan
opgeleverd en het programma afgerond. Vervolgens starten de
uitvoeringsorganisaties met de implementatie van VUM.
Implementeren gaat niet alleen over het technisch aansluiten van gemeenten op
de voorziening, maar ook over het samenwerken tussen gemeenten en UWV in de
regio’s als het gaat om het matchen van vraag en aanbod. Het plan is om VUM
stapsgewijs landelijk uit te rollen, te starten bij de grootste arbeidsmarktregio’s.
Ik zal in gesprek blijven met het UWV en gemeenten over de verdere aansluiting
van gemeenten op de voorziening, hoe dit het beste gefaciliteerd kan worden en
welk voortvarend tijdspad haalbaar is. De pilots zullen geëvalueerd worden om te
zien welke belemmeringen er nog zijn om aan te sluiten en hoe deze het beste
weggenomen kunnen worden, eventueel door aanpassingen in wet- en
regelgeving en handreikingen. Over de voortgang van de implementatie van VUM
wordt u via Stand van de Uitvoering op de hoogte gehouden.
Het implementeren van de technische voorziening om gegevens uit te kunnen
wisselen is niet voldoende. Het is nodig om de kwaliteit te verbeteren van
gegevens in het werkzoekendenbestand. De Programmaraad Regionale
Arbeidsmarkt, bestaande uit het UWV, VNG, Cedris en Divosa, treft hiertoe al
maatregelen ter ondersteuning van de arbeidsmarktregio’s.

4

Zie KPMG-onderzoeksrapport Gegevensuitwisseling Matchen op Werk (MoW), april 2019.

5

Nederlandse Arbeidsinspectie, rapport Kansen op de arbeidsmarkt – regionale
werkgeversservicepunten aan zet, oktober 2022.
6
Stand van de uitvoering december 2022, juni 2023.
7

Kamerbrief BIT-advies Verbeteren Uitwisseling Matchingsgegevens en de reactie van de
Minister voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen, 7 april 2022.
Pagina 3 van 5

Er loopt een verkenning met de Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs
Bedrijfsleven (SBB) om via de voorziening gegevens over leerbanen uit te
wisselen. In het ontwerp is ook rekening gehouden met het uitwisselen van
gegevens over competenties en vaardigheden via de zogenaamde skillstaal
CompetentNL9, waar mijn departement samen met partners aan werkt in het
programma Vaardig met Vaardigheden. De dienstverlening op het gebied van job
carving kan hierdoor verder verbeterd worden door nadrukkelijker rekening te
houden met de vaardigheden en competenties van mensen, naast hardere criteria
zoals werkervaring en opleidingen. Hiermee doen we recht aan de aanbevelingen
van het AcICT om VUM stap voor stap verder te verbeteren.

Datum
07-12-2023
Onze referentie

De Minister voor Armoedebeleid,
Participatie en Pensioenen,

C.J. Schouten

9

Met de skillstaal wordt fijnmaziger beschreven wat iemand al kan, wat iemand nodig heeft
bij het uitvoeren van een baan en wat iemand met een bepaalde scholingsinterventie kan
leren. Dit vergemakkelijkt het realiseren van een match tussen vraag en aanbod op de
arbeidsmarkt.
Pagina 5 van 5