Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 419

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 november 2010
In deze brief informeer ik u over de onderwerpen die op de agenda staan
van de Landbouw- en Visserijraad die op 29 en 30 november plaatsvindt
in Brussel, alsmede over mijn inzet tijdens die bijeenkomst.
Op de agenda staan zowel landbouw- als visserijonderwerpen. Op
landbouwgebied zal in de Raad gesproken worden over de Mededeling
van de Commissie over de toekomst van het Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid, het mogelijk vragen van vergoedingen door de
Europese Voedselveiligheidsautoriteit (EFSA), het minstbedeeldenprogramma, de bedrijfsadviesdiensten en (onder diversen) over een
conferentie over het plantgezondheidsstelsel, een conferentie over
onderwijs in dierenwelzijn en – op mijn verzoek – de Internationale
Conferentie over Landbouw, Voedselzekerheid en Klimaatverandering, die
onlangs plaatsvond in Den Haag. Op het vlak van de visserij zijn de
volgende onderwerpen geagendeerd: de vaststelling van de vangstmogelijkheden voor 2011 en 2012 ten aanzien van diepzeevisbestanden, de
visserijonderhandelingen tussen de EU en Noorwegen over vangstmogelijkheden voor 2011 en (als onderwerp van gesprek tijdens de lunch) de
samenwerking tussen visserijsector en wetenschap in het visserijonderzoek.
Het is mogelijk dat er nog onderwerpen aan de agenda worden
toegevoegd.
Vangstmogelijkheden diepzeevisbestanden voor 2011 en 2012
(Politiek akkoord)
De Raad besluit eens per twee jaar over de vangstmogelijkheden voor de
visserij op diepzeevisbestanden door EU-vaartuigen. Vanwege de
kwetsbaarheid van de diepzeevissoorten en de onzekerheid over de
toestand van deze bestanden zijn de vangstmogelijkheden sinds hun
introductie in 2003 aanzienlijk verlaagd. Ook wordt deze visserij gereguleerd door beperking van de visserij-inspanning. De Commissie stelt voor

kst-21501-32-419
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-32, nr. 419

1

om de maximaal toegestane vangsthoeveelheden (Total Allowable
Catches, TACs) verder te reduceren.
Ik vind ten principale dat de visserijdruk op deze kwetsbare soorten zou
moeten worden verminderd. Ik sta positief tegenover het voorstel,
aangezien het op de middellange termijn moet leiden tot duurzaam
beheerde diepzeevisbestanden.
Visserijonderhandelingen EU-Noorwegen voor 2011
(Informatie van de Commissie en gedachtewisseling)
Jaarlijks onderhandelt de Commissie namens de EU met Noorwegen over
de vangsthoeveelheden voor de gezamenlijk beheerde visstanden,
alsmede over de ruil van vangstmogelijkheden. Doel is om de onderhandelingen vóór de Landbouw- en Visserijraad van december 2010 af te
ronden. Commissie en Raad zullen van gedachten wisselen over de
uitkomsten van de eerste onderhandelingsronde met Noorwegen (15 –
19 november) en de voorbereiding op de tweede ronde (29 november –
3 december).
Zoals het zich nu laat aanzien, zullen bij de vaststelling van de TACs de
beheerplannen en biologische adviezen gevolgd worden. Er zullen nog
extra technische en controlemaatregelen voor de bescherming van
kabeljauw aan de orde komen. Het gaat daarbij om gebruik van vangstquota en het tijdelijk sluiten van gebieden. Uit de eerste onderhandelingsronde blijkt wel dat het, net als in de afgelopen jaren, bijzonder moeilijk
wordt om een evenwichtige balans in de uitruil van vangstmogelijkheden
te krijgen. De EU kan Noorwegen onvoldoende aanbieden in ruil voor het
aanbod aan de EU.
Mijn inzet is gericht op een evenwichtig akkoord met Noorwegen, dat de
duurzaamheid van de visserij ten goede komt en waarin ook de belangen
van de Nederlandse visserijsector tot hun recht komen.
Toekomst van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid
(Presentatie door de Commissie en gedachtewisseling)
Op donderdag 18 november heeft Commissaris Ciolos de Mededeling van
de Commissie over de toekomst van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) gepresenteerd. De Commissie pleit daarin voor behoud van
een sterk, maar wel hervormd, Gemeenschappelijk Landbouwbeleid.
Volgens de Commissie liggen de belangrijkste uitdagingen waar het GLB
voor staat op het vlak van voedselzekerheid (en het daartoe behouden van
de landbouwproductiecapaciteit), het zowel verminderen van de belasting
van milieu en klimaat als bijdragen aan oplossingen in dat kader en
gebiedsontwikkeling (economisch en sociaal).
De Commissie ziet dan ook drie hoofddoelen voor het nieuwe GLB:
1. Een economisch duurzame voedselproductie;
2. Duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen;
3. Evenwichtige gebiedsgerichte ontwikkeling.
Het GLB moet in de ogen van de Commissie worden hervormd om
enerzijds te kunnen opereren in een globaliserende wereld met een
grotere prijsvolatiliteit en anderzijds de agrarische productie te kunnen
handhaven in de gehele EU. Tevens moet het GLB meer aandacht geven
aan onder meer het duurzame beheer van natuurlijke hulpbronnen, water,
biodiversiteit en bodem. Agrariërs moeten kunnen omgaan met klimaatveranderingen, hun aandeel daarin verminderen en waar mogelijk
bijdragen aan de oplossing van klimaatgerelateerde problemen. Samengevat kan en moet de agrarische sector een sterke bijdrage leveren aan de
Europa 2020-strategie door «groene groei».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-32, nr. 419

2

De Commissie schetst drie opties voor de vormgeving van het nieuwe
GLB:
1. Handhaving status quo;
2. Omvorming naar meer doelgerichte betalingen;
3. Afschaffen van inkomenssteun en marktmaatregelen, introductie van
beperkte doelgerichte betalingen.
Binnen elke optie geeft zij de bijbehorende consequenties voor de directe
betalingen aan agrariërs, voor het markt- en prijsbeleid en voor het
plattelandsbeleid. De eerste twee elementen vormen gezamenlijk de
eerste pijler van het GLB, het plattelandsbeleid is de tweede pijler. Deze
pijlerstructuur wil de Commissie handhaven. Hierbij voorziet de
Commissie een herverdeling over de lidstaten van de directe betalingen
aan agrariërs.
Zoals gebruikelijk ontvangt u zo spoedig mogelijk een kabinetsreactie ter
zake.
Wenselijkheid en mogelijkheid van een wetgevingsvoorstel voor
het vragen van vergoedingen door de Europese Voedselveiligheidsautoriteit
(Presentatie door de Commissie)
De Commissie zal een onderzoeksrapport presenteren over de
mogelijkheid en wenselijkheid van indiening van een wetgevingsvoorstel
tot invoering van vergoedingen voor de Europese Voedselveiligheidsautoriteit (EFSA). De Commissie stelt daarin dat het, gezien de complexiteit
van de invoering van een vergoedingensysteem op het gebied van de
EU-voedingsmiddelenwetgeving, in deze fase niet mogelijk is om
definitieve conclusies te trekken. Er zal nog een effectbeoordeling worden
uitgevoerd.
Conform de Nederlandse visie op de EFSA (van november 2009) sta ik
positief tegenover het rapport van de Commissie. Een dergelijk vergoedingensysteem kan ertoe bijdragen dat de EFSA zijn taken kostendekkend en
op hoog wetenschappelijk niveau kan uitvoeren. Ik deel de mening van de
Commissie dat een effectbeoordeling nodig is voordat definitieve
conclusies kunnen worden getrokken.
Minstbedeeldenprogramma
(Politiek debat)
In de Landbouwraad van september jl. heeft de Commissie een nieuw
voorstel voor het programma voor voedselhulp aan de minstbedeelden
gepresenteerd. In de komende Raad zal een politiek debat daarover
gevoerd worden. Het nieuwe voorstel komt in grote lijnen overeen met de
oude regeling. De huidige minstbedeeldenregeling is ruim 20 jaar oud en
maakt het mogelijk landbouwproducten uit interventievoorraden onder
minstbedeelden te verdelen. Omdat interventievoorraden in omvang sterk
zijn verminderd, heeft de Raad enkele jaren geleden ingestemd met de
aankoop op de markt van landbouwproducten voor de minstbedeelden.
De kosten van de huidige regeling vallen geheel onder de communautaire
landbouwbegroting. De regeling is facultatief en zeven lidstaten,
waaronder Nederland, maken hiervan geen gebruik.
In het nieuwe voorstel wordt een plafond voor de EU-bijdrage geïntroduceerd ter hoogte van 500 miljoen euro, worden de cofinancieringpercentages voor de lidstaten gewijzigd en tenslotte wordt het voorstel
aangepast naar aanleiding van het Verdrag van Lissabon.
Ik ben geen voorstander van het Commissievoorstel. Ik vind dat eventuele
voedselhulp aan minstbedeelden geen zaak voor de EU is, maar van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-32, nr. 419

3

individuele lidstaten. Het betreft sociaal beleid, dat al dan niet in een
lidstaat tot bepaalde specifieke maatregelen (en bijbehorende nationale
financiering) leidt. Een dergelijk nationaal voedselhulpprogramma hoort
naar mijn oordeel bovendien niet thuis in het gemoderniseerde GLB dat
Nederland voor ogen heeft.
Commissierapport over de bedrijfsadviesdiensten (Farm Advisory
System)
(Presentatie door de Commissie)
Sinds 2007 is het systeem van bedrijfsadviseringeen onderdeel van het
plattelandsbeleid van de EU. Ondernemers kunnen via deze regeling
advies aanvragen over bijvoorbeeld het voldoen aan de randvoorwaarden
(cross compliance) van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. De
Commissie heeft geëvalueerd hoe het systeem in de lidstaten is geïmplementeerd en zal deze evaluatie presenteren aan de Raad.
Ik ben van mening dat het huidige systeem in Nederland naar behoren
functioneert. Tegen die achtergrond zal ik mij kritisch uiten tegenover
eventuele voorstellen voor uitbreiding of verzwaring van het systeem.
Lunch: verbeteren van de samenwerking tussen de visserijsector
en de wetenschap in visserijonderzoek
Tijdens de lunch zullen mijn collega’s en ik van gedachten wisselen over
de samenwerking tussen de visserijsector en het wetenschappelijk
onderzoek. In Nederland is al een aantal jaren veel aandacht besteed aan
de bevordering van de samenwerking in visserijonderzoek. Een betere
samenwerking bevordert het draagvlak in de visserijsector voor de
wetenschappelijke biologische adviezen ten behoeve van het bestandsbeheer en leidt tot een betere datavoorziening door de private sector aan
de onderzoeksinstellingen.
Diversen
Internationale conferentie over het plantgezondheidsstelsel van
de EU
(Informatie van het voorzitterschap)
Tijdens een conferentie op 28 september jl. heeft de Commissie het
evaluatierapport van het Gemeenschappelijk Plantgezondheidsstelsel over
de periode 1993–2009 aan lidstaten en stakeholders gepresenteerd. In
2011 zal de Commissie de uitkomsten van die evaluatie omzetten in een
nieuwe strategie en voorstellen voor regelgeving. In het rapport concludeert de Commissie dat het fytosanitaire stelsel gemoderniseerd moet
worden door aandacht voor preventie, een betere risicogebaseerde
benadering en een meer gezamenlijke aanpak van risico’s die voor de hele
EU van belang zijn.
Ik vind het goed dat het fytosanitaire stelsel in de EU geëvalueerd en
herzien wordt en vind het evaluatierapport een prima basis voor de
discussie daarover. Belangrijke aandachtspunten zijn voor mij de kosten
van het nieuwe stelsel voor overheid en bedrijfsleven, alsmede de
samenwerking en verantwoordelijkheidsverdeling tussen overheid en
bedrijfsleven in een slim en helder stelsel, waarin de beschikbare
middelen worden ingezet op de grootste risico’s.
Internationale conferentie over onderwijs in dierenwelzijn
(Informatie van het voorzitterschap)
Op 1 en 2 oktober jl. hebben de Commissie en het Voorzitterschap een
conferentie georganiseerd over onderwijs in dierenwelzijn. Onder het
motto «Iedereen is verantwoordelijk» richtte de conferentie zich op het
beter informeren van burgers over onderwijsprogramma’s op het gebied

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-32, nr. 419

4

van dierenwelzijn en op het genereren van bewustwording over het
belang van onderwijs aan burgers, boeren, transporteurs, verzorgers,
handelaren, slachters en andere belanghebbenden over de omgang met
dieren.
De Commissie vindt het huidige tijdsgewricht cruciaal voor dierenwelzijn:
het Verdrag betreffende de werking van de EU erkent dieren als wezens
met gevoel (sentient beings) en de Commissie zal in 2011 een nieuwe
strategie lanceren die de EU-initiatieven op dit gebied zal definiëren voor
de volgende vijf jaar.
Ik vind het positief dat er veel belangstelling bestaat voor dierenwelzijnsonderwijs en dat de Commissie en het Belgisch Voorzitterschap onderwijs
in dierenwelzijn willen stimuleren.
Internationale conferentie over landbouw, voedselzekerheid en
klimaatverandering
(Verzoek van de Nederlandse delegatie)
Ik zal de Raad informeren over het verloop en de uitkomsten van de
Internationale conferentie over landbouw, voedselzekerheid en klimaatverandering, die van 31 oktober tot en met 5 november 2010 in Den Haag
heeft plaatsgevonden.
De conferentie is door Nederland georganiseerd in samenwerking met
Ethiopië, Noorwegen, Mexico, Nieuw-Zeeland, Vietnam, de Wereldbank
en de FAO (Voedsel- en landbouworganisatie van de Verenigde Naties).
Het doel was om verdere concrete stappen te initiëren naar een transitie
naar een meer duurzame, klimaatbestendige landbouwsector, met name
in ontwikkelingslanden.
Een groot aantal hoogwaardigheidsbekleders – onder anderen ZKH de
Prins van Oranje, HKH Prinses Maxima en Kofi Annan – hebben inleidingen verzorgd. In veel presentaties is benadrukt dat een geïntegreerde
benadering van de problematiek noodzakelijk is. Naast klimaataspecten
zijn zaken als hogere en efficiëntere landbouwproductie, waarborgen van
voedselzekerheid, geïntegreerd waterbeheer, armoedebestrijding,
bescherming van biodiversiteit en gerichte financiering (met name private
investeringen), verruiming kredietverlening en verzekeringen naar voren
gebracht.
De conferentie heeft als resultaat een actieplan opgeleverd (roadmap for
action). Daarin is een lijst opgenomen met (beleids)acties en concrete
projecten die door deelnemers naar voren zijn gebracht en inspirerend
van aard zijn. Tijdens de ministeriële rondetafelbijeenkomst op de
conferentie gaven ministers aan de samenhangende benadering van
landbouwontwikkeling en klimaatverandering met enthousiasme in eigen
land te willen oppakken en ook in internationale gremia verder na te
streven. Agendering voor de Landbouw- en Visserijraad sluit daar
uitstekend op aan.
Over de resultaten van de conferentie zend ik u een uitgebreide brief,
inclusief het actieplan.
De staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-32, nr. 419

5