Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 591

Goedkeuring van de op 26 juni 2012 te Brussel
tot stand gekomen Handelsovereenkomst tussen
de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en
Colombia en Peru, anderzijds (Trb. 2012, 178)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING1

Het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State wordt niet openbaar gemaakt,
omdat het zonder meer instemmend luidt /
uitsluitend opmerkingen van redactionele aard
bevat (artikel 26, vijfde lid, van de Wet op de
Raad van State)

I. ALGEMEEN
1. Inleiding
Op 8 december 2005 publiceerde de Europese Commissie de Mededeling
«Een nauwer partnerschap tussen de Europese Unie en Latijns-Amerika»
(Com (2005) 636 final) waarin zij beschrijft op welke wijze de politieke en
economische banden tussen de Europese Unie (EU) en Latijns-Amerika
versterkt kunnen worden. De Mededeling legt de nadruk op het bevorderen van regionale integratie en duurzame ontwikkeling in LatijnsAmerika. Een onderdeel van deze agenda is het sluiten van associatieovereenkomsten en vrijhandelsakkoorden met (groepen van) landen in
Latijns-Amerika.
De Handelsovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten,
enerzijds, en Colombia en Peru, anderzijds (hierna: het Vrijhandelsakkoord) is het eerste vrijhandelsakkoord dat op basis van deze agenda is
uitonderhandeld.
Colombia en Peru zijn voor de EU respectievelijk de 41e en 45e handelspartner met een jaarlijks toenemend belang. In de periode 2007–2011 is de
handel tussen de EU met Colombia en Peru elk jaar zo’n 12 procent
gegroeid. In 2011 vertegenwoordigde de handel een waarde van
€ 20 miljard. Voor Colombia en Peru is de EU na de VS de tweede
handelspartner.
Het Vrijhandelsakkoord is een veelomvattend en evenwichtig akkoord
geworden, waarin rekening wordt gehouden met de verschillen in
ontwikkeling tussen de EU en Colombia en Peru. In het Vrijhandelsakkoord zijn afspraken gemaakt over de liberalisering van de handel in
goederen en diensten, vestiging, elektronische handel, betalingsverkeer,
overheidsopdrachten, intellectueel eigendomsrecht, mededinging,
technische handelsbelemmeringen, vrijwaringsmaatregelen, sanitaire en
1

kst-33591-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Het in opschrift genoemde Tractatenblad 2012, nr. 178 is ter inzage gelegd bij het Centraal
Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

1

fytosanitaire maatregelen en het voorziet in een systeem van beslechting
van geschillen over de interpretatie en de toepassing van het akkoord.
Daarnaast is een uitgebreide titel opgenomen over Handel en duurzame
ontwikkeling. Hierin herbevestigen de EU en Colombia en Peru hun
verplichtingen voortvloeiend uit onder meer de fundamentele arbeidsstandaarden van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) en diverse
multilaterale milieuovereenkomsten. Verder bevat het Vrijhandelsakkoord
afspraken over regionale integratie en laat het akkoord de mogelijkheid
open dat andere landen van de Andesgemeenschap zich later bij het
Vrijhandelsakkoord aansluiten.
De op 15 december 2003 te Rome tot stand gekomen Overeenkomst
inzake politieke dialoog en samenwerking tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en de Andesgemeenschap en haar
lidstaten (Bolivia, Colombia, Ecuador, Peru en Venezuela), anderzijds
(Trb. 2004, 172) is nog niet in werking getreden. Het is daardoor niet
mogelijk het Vrijhandelsakkoord daaraan te koppelen. Daarom zijn in het
onderhavige verdrag ook afspraken gemaakt over de eerbiediging van de
democratische beginselen en de fundamentele rechten van de mens en
het tegengaan van de proliferatie van massavernietigingswapens en zijn
deze aangemerkt als zogenaamde essentiële onderdelen. Het Vrijhandelsakkoord voorziet in de mogelijkheid om maatregelen te nemen,
waaronder de directe opschorting van het akkoord, in het geval van
schending door één van de verdragspartijen van een essentieel onderdeel
van het Vrijhandelsakkoord.
De vrijhandelsakkoorden tussen de EU en derde landen zijn complementair en ondersteunend aan de multilaterale handelsafspraken in het
kader van het op 15 april 1994 te Marrakech tot stand gekomen Verdrag
tot oprichting van de Wereldhandelsorganisatie, met bijlagen 1, 2 en 3
(Trb. 1994, 235), welke organisatie hierna wordt aangeduid als WTO.
Dit betekent dat in deze vrijhandelsakkoorden afspraken worden gemaakt
over onderwerpen die in WTO verband nog niet zijn geregeld of waarover
discussie binnen de WTO lastig is gebleken. De Europese Commissie
heeft in haar Mededeling Europa als wereldspeler: wereldwijd concurreren (COM (2006) 567) van 4 oktober 2006 duidelijk aangegeven dat deze
vrijhandelsakkoorden geen struikelblok maar een aanzet moeten vormen
voor de onderhandelingen in multilateraal verband.
Eerdere correspondentie van de primair betrokken bewindslieden over het
Vrijhandelsakkoord betreft de brieven aan de Tweede Kamer van
9 februari 2007 (Kamerstukken II 2006/2007, 25 074, nr. 142), 11 juni 2007
(Kamerstukken II 2006/2007, 25 074, nr. 144), 31 juli 2008 (Kamerstukken II
2007/2008, 3087), 26 december 2008 (Kamerstukken II 2008/2009, 976),
23 februari 2009 (Kamerstukken II 2008/2009, 29 653, nr. 6), 1 mei 2009
(Kamerstukken 2008/2009, 2412), 11 maart 2010 (Kamerstukken II
2009/2010, 25 074, nr. 167), 30 mei 2011 (Kamerstukken II 2010/2011, 21
501-02, nr. 1066), 10 oktober 2011 (Kamerstukken II 2011/2012, 25 074,
nr. 174), 2 maart 2012 (Kamerstukken II 2011/2012, 21 501-02, nr. 1127) en
16 mei 2012 (Kamerstukken II 2011/2012, 21 501-02, nr. 1153).
2. Aard van het akkoord
De terreinen die het Vrijhandelsakkoord beslaat, vallen niet geheel onder
de exclusieve bevoegdheid van de EU. Delen ervan vallen onder de
gedeelde bevoegdheden van de EU en de lidstaten en sommige delen
behoren tot de nationale bevoegdheid van de lidstaten. Het Vrijhandelsakkoord heeft daardoor een gemengd karakter en is gesloten tussen de EU

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

2

en haar lidstaten enerzijds, en de Republiek Colombia en de Republiek
Peru anderzijds.
In relatie tot het Vrijhandelsakkoord is op grond van artikel 3 van het
Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie (VWEU) de EU
exclusief bevoegd op het terrein van de gemeenschappelijke handelspolitiek en de douane-unie. Artikel 4 van het VWEU bepaalt voor welke
gebieden de EU en de lidstaten bevoegdheden delen. Indien in een
handelsakkoord bepalingen zijn opgenomen over deze gebieden, zoals
bijvoorbeeld vervoer, milieu of energie, is de EU niet exclusief bevoegd,
maar is de EU dat met de lidstaten gezamenlijk. Op grond van de AETR
doctrine (zaak 22/70 van 31 maart 1971, Commissie/Raad-AETR, Juris.
1971, blz. 63) ontstaat bovendien een exclusieve bevoegdheid voor de
Unie zodra op het betreffende beleidsterrein haar interne bevoegdheid is
uitgeoefend en de sluiting van een overeenkomst gemeenschappelijke
regels kan aantasten of de strekking daarvan kan wijzigen.
Voorts is in artikel 6 van het VWEU nog een aantal terreinen vermeld waar
de EU slechts bevoegd is om het optreden van de lidstaten te ondersteunen, te coördineren of aan te vullen. Het gaat daarbij om de gezondheidszorg, industrie, cultuur, toerisme, onderwijs, civiele bescherming en
administratieve samenwerking.
De Unie is exclusief bevoegd op het terrein van de gemeenschappelijke
handelspolitiek en de douane-unie. Voor het overige geldt dat het
antwoord op de vraag of de lidstaten exclusief of gedeeltelijk bevoegd
zijn, afhankelijk is van de vraag of de EU een interne bevoegdheid heeft
uitgeoefend in de vorm van gemeenschappelijke regels op het desbetreffende onderwerp. Voor zover dit niet het geval is, zijn op basis van de in
de artikelen 4 tot en met 6 van het VWEU vermelde terreinen, de lidstaten
(mede)bevoegd en strekt de goedkeuring van de bepalingen in een
handelsakkoord en de sluiting daarvan zich uit over die onderwerpen.
Ten aanzien van de onderhandelingen over en de sluiting van handelsakkoorden betreffende de handel in diensten, de handelsaspecten van
intellectueel eigendom en buitenlandse directe investeringen besluit de
Raad met eenparigheid van stemmen voor zover het handelsakkoord
bepalingen bevat waarvoor het vereiste van eenparigheid van stemmen
geldt voor het vaststellen van interne regels. Tevens is eenparigheid van
stemmen vereist ten aanzien van de onderhandelingen over en de sluiting
van handelsakkoorden indien zij de handel in culturele en audiovisuele
diensten of sociale, onderwijs- en gezondheidsdiensten betreffen.
In artikel 111 van het Vrijhandelsakkoord is een aantal onderwerpen op
het gebied van vestiging van de werking van het akkoord uitgesloten.
Deze uitzonderingen betreffen de winning, vervaardiging en verwerking
van nucleair materiaal, audiovisuele diensten, dienstverlening in het
luchtvervoer, dienstverlening in het zeevervoer (nationale cabotage) en
het verwerken en storten van giftig afval en liggen in de sfeer van eerder
vermelde onderwerpen waar een gedeelde bevoegdheid voor de EU en de
lidstaten bestaat.
Gelet op de terreinen waarop in beginsel een gedeelde bevoegdheid
bestaat, maar waar de EU haar bevoegdheden al heeft uitgeoefend,
resteert een klein aantal onderwerpen in het Vrijhandelsakkoord waarvoor
(tot op zekere hoogte) een nationale bevoegdheid bestaat voor de
lidstaten. Het gaat daarbij om intellectueel eigendom (titel VII), om
internationaal zeevervoer (titel IV, hoofdstuk 5, onderafdeling 6), handel en
duurzame ontwikkeling (titel IX) en administratieve procedures (titel X).
De artikelsgewijze toelichting zal per onderwerp worden aangegeven
wanneer sprake is van een bevoegdheid van de lidstaten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

3

Het Vrijhandelsakkoord bevat ten slotte afspraken over de eerbiediging
van democratische beginselen en fundamentele mensenrechten,
ontwapening en non-proliferatie van massavernietigingswapens (titel I).
Op basis van artikel 21, eerste lid, van het Verdrag betreffende de
Europese Unie (VEU) is het externe optreden van de EU gericht op het
onder meer bevorderen en verspreiden van de beginselen die aan de Unie
ten grondslag liggen, waaronder mensenrechten, de fundamentele
vrijheden en de naleving van de beginselen van het op 26 juni 1945 te San
Francisco tot stand gekomen Handvest van de Verenigde Naties
(Trb. 1945, 253) en het internationaal recht. Op basis van artikel 21, tweede
lid, sub b, van het VEU bepaalt en voert de EU een gemeenschappelijk
beleid en optreden en beijvert de EU zich voor een hoge mate van
samenwerking op alle gebieden van internationale betrekkingen, met
onder meer de doelstelling consolidering en ondersteuning van de
democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten en de beginselen van
internationaal recht. Hieruit blijkt dat het optreden van de EU in haar
betrekkingen met derde landen gericht dient te zijn op onder meer het
verspreiden van de mensenrechten. Voorts blijkt uit artikel 21, derde lid,
VEU, dat de EU in haar externe optreden de genoemde beginselen dient
te eerbiedigen en dient zij deze doelstellingen na te streven. Dit wordt
uitgevoerd door de EU en de lidstaten samen, omdat de lidstaten hier ook
een zelfstandige rol hebben.
De afspraken inzake non-proliferatie vallen onder het gemeenschappelijk
buitenlands- en veiligheidsbeleid (GBVB) van de EU. De bevoegdheid voor
het GBVB is geregeld in artikel 24 van het VEU e.v. De Unie heeft hier een
bijzondere bevoegdheid, de Unie kan op het gehele terrein van het GBVB
optreden maar alleen als de lidstaten daarmee unaniem instemmen. Ook
op het gebied van non-proliferatie hebben de lidstaten een zelfstandige
rol.
3. Verloop van de onderhandelingen
Onderhandelingstraject
In mei 2004 werd tijdens de bijeenkomst van staatshoofden en regeringsleiders van de Europese Unie, Latijns-Amerika en het Caribisch gebied te
Guadalajara (Mexico) overeengekomen dat het strategische doel van de
relatie tussen de EU en de Andesgemeenschap zou moeten zijn om tot
een gezamenlijk associatieakkoord te komen. Op dat moment richtte de
EU zich echter nog volop op de Doha onderhandelingen bij de WTO en
gold er een de facto moratorium op vrijhandelsakkoorden. Daarbij kwam
dat binnen de Andesgemeenschap nog meer werk verzet moest worden
richting regionale integratie om als regio te kunnen onderhandelen. Zo
stapte Venezuela in 2006, na onenigheid binnen de regio over het handelsen ontwikkelingsbeleid, uit de Andesgemeenschap.
In 2007 besloten de EU en de overgebleven landen van de Andesgemeenschap (Colombia, Peru, Bolivia en Ecuador) om dan toch te starten met
onderhandelingen over een regio-tot-regio associatieakkoord dat een
politieke dialoog, samenwerkingsprogramma’s en een handelsovereenkomst omvat. De Raad heeft de Europese Commissie hier op 23 april 2007
het mandaat voor gegeven. De Andesgemeenschap accordeerde de start
van onderhandelingen spoedig daarna in haar Tarija Verklaring. De eerste
officiële onderhandelingsronde is gestart op 17 september 2007 in
Bogotá.
Eind 2008 bleek dat de lidstaten van de Andesgemeenschap geen
gemeenschappelijk standpunt konden bepalen over de doelstellingen en
de inhoud van het handelsgedeelte van het associatieakkoord. Bolivia trok
zich daarop terug uit de onderhandelingen. Doordat Bolivia nog wel deel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

4

uitmaakte van de Andesgemeenschap had dit tot gevolg dat het spoor ten
aanzien van het politieke en samenwerkingsgedeelte van het associatieakkoord apart kwam te lopen van het spoor van het vrijhandelsakkoord, dat
nu met individuele leden van de Andesgemeenschap aangegaan zou
worden. De besprekingen ten aanzien van het politieke en samenwerkingsgedeelte hebben tot op heden geen nieuw akkoord opgeleverd.
Op 19 januari 2009 keurde de Raad een aangepast onderhandelingsmandaat voor de Europese Commissie goed. De onderhandelingen met
Colombia, Peru en Ecuador over het Vrijhandelsakkoord zijn op 9 februari
2009 gestart en tijdens de negende onderhandelingsronde op 1 maart
2010 afgerond. Tussendoor, in juli 2009, heeft Ecuador besloten haar
deelname aan de onderhandelingen op te schorten, waardoor het
uiteindelijke akkoord alleen tussen de EU en Colombia en Peru is
uitonderhandeld.
Voor de onderhandelingen over het Vrijhandelsakkoord zijn dezelfde
richtsnoeren aangehouden als voor de onderhandelingen over het
aanvankelijk beoogde associatieakkoord. Dit betekent dat tijdens de
onderhandelingen over het Vrijhandelsakkoord rekening is gehouden met
de doelstelling van regionale integratie van de Andesgemeenschap.
Tijdens de onderhandelingen heeft voor Ecuador en Bolivia steeds de
mogelijkheid opengestaan om terug te keren naar de onderhandelingstafel. In het Vrijhandelsakkoord is voor lidstaten van de Andesgemeenschap in de mogelijkheid voorzien om alsnog toe te treden.
De lidstaten van de EU werden via het Comité handelspolitiek van de
Raad mondeling en schriftelijk regelmatig van het verloop van de
onderhandelingen met Colombia en Peru op de hoogte gehouden. Ook
het Europees Parlement is via de Commissie Internationale Handel (INTA)
regelmatig over de ontwikkelingen geïnformeerd.
Op 23 maart 2011 is het Vrijhandelsakkoord geparafeerd door de
hoofdonderhandelaars en op 13 april 2011 door de EU-commissaris voor
Handel en de Colombiaanse en Peruaanse ministers voor Handel in
Brussel. De ondertekening van het Vrijhandelsakkoord vond plaats op
26 juni 2012 in Brussel.
Discussiepunten
De onderhandelingen met Colombia en Peru over het Vrijhandelsakkoord
verliepen in het algemeen voorspoedig. Toch gaf een aantal onderwerpen
aanleiding tot discussie: liberalisatie van de handel in bananen, het
opnemen van een mensenrechtenbepaling in het Vrijhandelsakkoord met
daaraan gekoppeld een opschortingsmechanisme, het toezicht op de
implementatie en naleving van de bepalingen in de titel over handel en
duurzame ontwikkeling, teruggave van rechten en bescherming van
geografische aanduidingen.
De afgelopen decennia heeft het Europees beleid inzake de handel in
bananen gezorgd voor geschillen tussen de EU en diverse landen in
Latijns-Amerika, waaronder Colombia en Peru. In het kader van WTO zijn
alle partijen in 2009 tot afspraken gekomen waaronder de EU zich
verplicht om van de tariefquota op bananen af te stappen en op meestbegunstigde basis alleen nog tarieven op importen te hanteren. Onder deze
«Overeenkomst van Genève inzake de handel in bananen» (PbEU L 141,
09/06/2010) worden de tarieven in acht jaar van € 148 per metrieke ton
teruggebracht tot € 114 per metrieke ton. Onder het Vrijhandelsakkoord
wilden Colombia en Peru een betere behandeling voor hun bananenexporten bereiken. De EU wilde hier wel in tegemoet komen, maar moest
rekening houden met de impact op de Afrikaanse, Caribische en Stille

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

5

Oceaan-landen (ACS-landen) en de ultraperifere gebieden (UPG) van de
EU die hierdoor hun preferenties zien eroderen. Uiteindelijk is overeengekomen dat de EU haar tarieven voor Colombia en Peru versneld afbouwt
naar een tarief van € 75 per metrieke ton in 2020.
Voor de EU (en Nederland) was het essentieel dat in het Vrijhandelsakkoord een bepaling over mensenrechten zou worden opgenomen, met
daaraan gekoppeld een opschortingsmechanisme. Colombia wilde de
mogelijkheid van opschorting alleen in het geval van «ernstige» mensenrechtenschendingen. Ook wilde Colombia dat voorafgaand aan een
opschorting overheidsconsultaties zouden worden gehouden. Aan de
wensen van de EU is tegemoet gekomen doordat in het Vrijhandelsakkoord is opgenomen dat onmiddellijk gepaste maatregelen genomen
kunnen worden in het geval van schending van essentiële elementen van
het Vrijhandelsakkoord. Eerbiediging van mensenrechten is opgenomen
als een essentieel element van het Vrijhandelsakkoord. Dit laat de
mogelijkheid open om het akkoord op te schorten in het geval van
mensenrechtenschendingen.
Ook de wijze van toezicht op de naleving van de afspraken in de titel IX
Handel en duurzame ontwikkeling vormde een punt van discussie. Er is
intensief overlegd over het instellen van een groep van deskundigen bij
een vermeende schending van de afspraken en over de rol van het
maatschappelijk middenveld. In het Vrijhandelsakkoord is opgenomen dat
kwesties die zich onder de titel Handel en duurzame ontwikkeling
aandienen via het door de partijen op te richten subcomité Handel en
duurzame ontwikkeling (artikel 280) kunnen worden geadresseerd.
Daarnaast hebben partijen het recht om overleg op regeringsniveau op te
starten (artikel 283). Indien deze consultaties niet leiden tot een oplossing,
kan ieder van de consulterende partijen verzoeken om de instelling van
een groep van deskundigen (artikel 284). Deze groep zal een eindverslag
met aanbevelingen uitbrengen over het geschil. De betrokken partij dient
vervolgens aan te geven hoe de aanbevelingen van het panel opgevolgd
worden.
Over de rol van het maatschappelijk middenveld is vastgelegd dat het
subcomité Handel en duurzame ontwikkeling eenmaal per jaar bijeen
komt met organisaties uit het maatschappelijke middenveld en met het
publiek in het algemeen teneinde kwesties aangaande handel en
duurzame ontwikkeling te bespreken (artikel 282). De samenvattingen van
deze bijeenkomsten worden openbaar gemaakt. Daarnaast bevat het
verdrag de verplichting voor ieder van de partijen om regelmatig te
overleggen met vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld.
Voor Colombia en Peru was het toestaan van «teruggave van rechten»
(duty drawback) in het Vrijhandelsakkoord essentieel. Teruggave van
rechten is een gehele of gedeeltelijke teruggave van invoerrechten voor
ruwe grondstoffen of halffabricaten uit derde landen (bijvoorbeeld China)
die op de lokale markt (bijvoorbeeld Peru) worden gebruikt voor
verwerking in goederen bestemd voor de export (bijvoorbeeld EU). Voor
de EU is het niet gebruikelijk dat een dergelijke regeling wordt
opgenomen in vrijhandelsakkoorden. In de bestaande handelspolitieke
relatie van Colombia en Peru met de EU, waarbij de landen onder het
Algemeen Preferentieel Stelsel (APS) tariefvrij of tegen lagere tarieven
naar de EU kunnen exporteren, is de teruggave van rechten wel toegestaan. Na uitgebreide discussie is besloten dat het niet wenselijk is als
Colombia en Peru onder het Vrijhandelsakkoord slechter af zouden zijn
dan onder het APS-regime. In het Vrijhandelsakkoord is daarom geen
verbod op de teruggave van rechten opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

6

De EU heeft zich tijdens de onderhandelingen sterk gemaakt voor een
hoog beschermingsniveau van Europese beschermde geografische
aanduidingen voor landbouwproducten, levensmiddelen, wijnen,
gedistilleerde dranken en gearomatiseerde wijnen, zoals Feta en Scotch
Whisky. Colombia en Peru waren bereid om hun wetgeving op dit punt
aan te passen, maar wensten in ruil hiervoor ook bescherming voor hun
geografische aanduidingen. Overeengekomen is dat alle agrarische
geografische aanduidingen in alle partijen beschermd worden en dat de
EU erkent dat de twee niet-agrarische geografische aanduidingen in het
Vrijhandelsakkoord (Guacamayas gevlochten manden en vazen en
Chulucanas keramiek) worden beschermd als geografische aanduidingen
in het land van oorsprong. Zowel de agrarische als de niet-agrarische
geografische aanduidingen zijn te vinden in Bijlage XIII (Lijst van
geografische aanduidingen).
4. Beoordeling van het Vrijhandelsakkoord
Inzet Nederland
Parallel aan de onderhandelingen is in opdracht van de Europese
Commissie een studie gedaan naar de economische, sociale en milieugevolgen van het Vrijhandelsakkoord. Op basis van de uitkomsten van deze
studie heeft Nederland zich ingezet voor een stevige titel IX over Handel
en duurzame ontwikkeling. Daarnaast heeft Nederland zich sterk gemaakt
om de toegang tot medicijnen te waarborgen. In de titel over intellectueel
eigendomsrecht is bepaald dat elke partij, bij het opstellen of wijzigen van
haar wet- en regelgeving, gebruik kan maken van de uitzonderingsmogelijkheden en flexibiliteit die worden geboden door de multilaterale
overeenkomsten inzake intellectuele eigendom, met name bij het
vaststellen van maatregelen om de volksgezondheid en voedselzekerheid
te beschermen en de toegang tot medicijnen te waarborgen (zogenoemde
«TRIPs flexibiliteiten»).
Daarnaast heeft Nederland zich ingezet voor het opnemen van een
mensenrechtenclausule in het Vrijhandelsakkoord en de mogelijkheid van
opschorting van het Vrijhandelsakkoord in het geval van mensenrechtenschendingen.
Beoordeling onderhandelingsresultaat
Er is een evenwichtig Vrijhandelsakkoord gesloten dat recht doet aan de
Nederlandse inzet. Mede dankzij Nederland zijn de clausules aangaande
eerbiediging van de mensenrechten en de non-proliferatie van massavernietigingswapens als «essentiële elementen» opgenomen in het Vrijhandelsakkoord en is een stevige titel over Handel en duurzame ontwikkeling
opgenomen met dwingende bepalingen ten aanzien van (onder andere)
fundamentele arbeidsnormen met een toezichts- en handhavingsmechanisme.
Tijdens de onderhandelingen is goed rekening gehouden met het
ontwikkelingsniveau van de economieën van Colombia en Peru. Met
Colombia en Peru is afzonderlijk onderhandeld over tariefschema’s, zodat
met beide landen passende afspraken zijn gemaakt. Het Vrijhandelsakkoord biedt nieuwe kansen voor Nederlandse bedrijven, bijvoorbeeld in
de zuivelsector, in de telecommunicatiesector en de zakelijke dienstverlening, in Colombia en Peru. Deze kansen komen deels voort uit de
tarifaire besparingen die voorvloeien uit de afspraken – het Nederlandse
bedrijfsleven zal op termijn jaarlijks ongeveer € 20 miljoen aan heffingen
besparen – maar juist ook uit het afbouwen van de non-tarifaire belemmeringen. Wat betreft de Caribische delen van het Koninkrijk is er een
minimaal effect van het Vrijhandelsakkoord te verwachten, aangezien het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

7

Vrijhandelsakkoord niet op deze eilanden van toepassing is en minder dan
vier procent van de handel van Aruba, Curaçao, Sint Maarten en het
Caribische deel van Nederland (Bonaire, Sint Eustatius en Saba) plaatsvindt met Colombia en Peru samen.
Het Vrijhandelsakkoord brengt twee kleine aanpassingen van nationale
wet- en regelgeving met zich mee. Ten eerste zal artikel 1 van het Besluit
van 23 augustus 1995 ter uitvoering van de Wet arbeid vreemdelingen
(Stb. 1995, 406) zodanig worden aangepast, dat wordt aangesloten bij de
in het Vrijhandelsakkoord afgesproken periode van toegang voor
verkopers van zakelijke diensten uit Peru en Colombia. De in dit artikel
vastgelegde maximale duur van vier weken binnen een tijdbestek van
13 weken zal worden verlengd naar een maximale duur van negentig
dagen gedurende een tijdbestek van twaalf maanden. Ten tweede zal het
Besluit van 23 november 2000 tot uitvoering van de Vreemdelingenwet
2000 (Stb. 2000, 497) zodanig worden aangepast dat wordt aangesloten bij
de in het Vrijhandelsakkoord afgesproken bepalingen ten aanzien van
toegang voor beoefenaars van een vrij beroep. Deze categorie valt niet
onder de Wet arbeid vreemdelingen.
De Europese Commissie heeft bij de onderhandelingen rekening
gehouden met het communautair acquis. Het Vrijhandelsakkoord is in
overeenstemming met de richtsnoeren die de Europese Commissie voor
de onderhandelingen van de Raad heeft meegekregen.
Door de geleidelijke, maar vergaande liberalisering wordt voldaan aan
artikel XXIV van de op 15 april 1994 te Marrakesh tot stand gekomen
Algemene Overeenkomst inzake tarieven en handel 1994 (Trb. 1994, 235);
General Agreement on Tariffs and Trade (hierna: GATT). Dit artikel bepaalt
dat vrijwel de gehele handel binnen een vrijhandelszone geliberaliseerd
moet zijn. Niet is vastgelegd wat precies onder «vrijwel de gehele handel»
moet worden verstaan, maar in de praktijk is er overeenstemming dat in
een vrijhandelszone binnen een termijn van tien tot twaalf jaar ongeveer
90% van de handel tussen de partijen geliberaliseerd moet zijn. Het
Vrijhandelsakkoord met Colombia en Peru voldoet aan dit criterium.
II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
Het Vrijhandelsakkoord bestaat uit veertien titels, ieder onderverdeeld in
een aantal aparte hoofdstukken. In totaal telt het Vrijhandelsakkoord 337
artikelen. Daarnaast zijn er veertien bijlagen en een tweetal gezamenlijke
verklaringen bij het Vrijhandelsakkoord gevoegd.
PREAMBULE
De preambule begint met het plaatsen van het Vrijhandelsakkoord in een
bredere context. Zij wijst op de banden tussen de EU, haar lidstaten en
Colombia en Peru en het belang van het versterken hiervan. Vervolgens
wordt een aantal belangrijke uitgangspunten van het Vrijhandelsakkoord
opgesomd, zoals de gebondenheid van de partijen aan het Handvest van
de Verenigde Naties en de Universele Verklaring van de Rechten van de
Mens. Daarnaast noemt de preambule een aantal belangrijke doelstellingen van het Vrijhandelsakkoord, zoals bijdragen aan een harmonieuze
ontwikkeling van de regionale handel en de wereldhandel en het
bevorderen van economische ontwikkeling en het verbeteren van de
levenstandaard. De partijen verbinden zich aan de implementatie van dit
Vrijhandelsakkoord op een wijze die bijdraagt aan duurzame ontwikkeling.
Ook is rekening gehouden met het ontwikkelingsniveau van Colombia en
Peru.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

8

TITEL I: INLEIDENDE BEPALINGEN
(artikelen 1–11)
In artikel 1 van het Vrijhandelsakkoord wordt bepaald dat eerbiediging van
democratische beginselen en de fundamentele rechten van de mens,
zoals deze zijn vastgelegd in de Universele Verklaring van de Rechten van
de Mens, en het beginsel van de rechtsstaat, ten grondslag liggen aan het
binnenlandse en het buitenlandse beleid van de partijen. Artikel 1 vormt
een essentieel onderdeel van het Vrijhandelsakkoord.
In artikel 2 van het Vrijhandelsakkoord is bepaald dat de partijen bij dit
akkoord zullen samenwerken om verspreiding van massavernietigingswapens tegen te gaan door te voldoen aan de internationale verplichtingen op dit gebied. De leden 1 en 2 van deze bepaling vormen een
essentieel onderdeel van het Vrijhandelsakkoord. In de context van het
GBVB is non-proliferatie een centrale beleidsdoelstelling, met name sinds
12 december 2003, toen de EU een Europese veiligheidsstrategie heeft
vastgesteld, gevolgd door de EU-strategie tegen de verspreiding van
massavernietigingswapens van 12 december 2003.
Artikel 8 bevat de verplichting voor partijen om alle bepalingen uit het
Vrijhandelsakkoord na te leven en de daartoe benodigde maatregelen te
treffen. In geval van niet nakoming is er een bindende geschillenbeslechtingsprocedure voorzien. Verder is hierin bepaald dat in geval van
schending van een essentieel onderdeel van het Vrijhandelsakkoord een
verdragspartij kan besluiten onmiddellijk passende maatregelen te
nemen. Onder «passend» wordt verstaan dat de maatregelen proportioneel moeten zijn ten opzichte van de ernst van de schending. Dit biedt de
mogelijkheid om de werking van het Vrijhandelsakkoord in het uiterste
geval op te schorten in geval van schending van de mensenrechtenclausule of de non-proliferatieclausule.
Daarnaast richten de partijen onder deze titel een vrijhandelszone op
tussen de EU en haar lidstaten enerzijds en Colombia en Peru anderzijds,
overeenkomstig artikel XXIV van de GATT en artikel V van de in het kader
van de WTO op 15 april 1994 te Marrakesh tot stand gekomen Algemene
Overeenkomst betreffende de handel in diensten (Trb. 1994, 235) (hierna:
GATS). Het Vrijhandelsakkoord heeft als doel de geleidelijke liberalisering
van de handel in goederen en diensten en het doen toenemen van
investeringen. Om dit mogelijk te maken, zijn in deze titel tevens als
doelstellingen opgenomen: liberalisering van het betalingsverkeer, het
openen van de markten voor overheidsopdrachten, de adequate en
effectieve bescherming van intellectuele eigendomsrechten, het
waarborgen van de vrije mededinging, het instellen van een systeem van
geschillenbeslechting, bevorderen van duurzame ontwikkeling en het
door samenwerking bijdragen aan de implementatie van het Vrijhandelsakkoord.
Deze titel legt een aantal algemene definities voor het Vrijhandelsakkoord
vast. Het toepassingsgebied in de EU strekt zich uit tot het grondgebied
waarop ook het VWEU van toepassing is. Verder erkennen partijen
regionale integratie als middel om economische en sociale ontwikkeling
te bevorderen en wordt het belang van regionale integratie benadrukt
voor het vergroten van handelsmogelijkheden en hun integratie in de
wereldeconomie.
TITEL II: INSTITUTIONELE BEPALINGEN
(artikelen 12–16)
Voor het toezicht op het functioneren en de uitvoering van het Vrijhandelsakkoord richten de partijen een Handelscomité op dat bestaat uit
vertegenwoordigers van de EU en van de Andeslanden die partij zijn bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

9

het Vrijhandelsakkoord. Het Handelscomité komt minimaal één keer per
jaar bijeen op het niveau van ministers of de door deze ministers
aangewezen vertegenwoordigers. Het Handelscomité neemt beslissingen
bij consensus. Deze beslissingen zijn bindend.
Het Handelscomité evalueert de resultaten van het Vrijhandelsakkoord en
houdt toezicht op de subcomités die bij dit akkoord worden ingesteld. Het
Vrijhandelsakkoord stelt subcomités in op de gebieden van: markttoegang, landbouw, technische handelsbelemmeringen, douane,
handelsbevordering en oorsprongsregels, overheidsopdrachten, handel
en duurzame ontwikkeling, sanitaire en fytosanitaire maatregelen en
intellectuele eigendom. De taakomschrijvingen van de subcomités zijn
opgenomen in de betreffende hoofdstukken.
TITEL III: HANDEL IN GOEDEREN
(artikelen 17–106)
Titel III vormt samen met titel IV de kern van het Vrijhandelsakkoord,
omdat hierin de voorwaarden worden neergelegd voor de liberalisering
van de handel in goederen en diensten. Dit is essentieel voor het tot stand
komen van de vrijhandelszone.
Hoofdstuk 1: Markttoegang voor goederen
(artikelen 17–36)
Dit hoofdstuk voorziet in de geleidelijke en wederzijdse liberalisering van
de handel in goederen, overeenkomstig de vereisten van artikel XXIV
GATT. Er wordt onderscheid gemaakt tussen de afschaffing van douanerechten en het wegnemen van niet-tarifaire belemmeringen. De partijen
verplichten zich in dit hoofdstuk tot het principe van «nationale behandeling». Dit wil zeggen dat geïmporteerde en binnenlands geproduceerde
goederen gelijk moeten worden behandeld door elk van de partijen.
Afschaffing van douanerechten
Wat betreft de douanerechten zijn de partijen overeengekomen deze voor
het grootste deel te liberaliseren. Hierbij wordt rekening gehouden met
het verschil in ontwikkeling tussen alle partijen. De EU liberaliseert de
handel in industriële producten en vis volledig bij inwerkingtreding van
het Vrijhandelsakkoord. Peru doet dit bij inwerkingtreding voor 80 procent
van deze producten en Colombia voor 65 procent. Op termijn zullen
Colombia en Peru de handel in industriële producten en vis ook volledig
liberaliseren. Landbouwproducten worden aan beide zijden niet volledig
geliberaliseerd. De EU exporten van landbouwproducten naar Colombia
en Peru zullen in 17 jaar voor 85% tariefvrij zijn. Andersom zal ook de EU
haar landbouwmarkt niet volledig openen, onder andere wat betreft
gevoelige producten zoals rundvlees, suiker, rijst en rum.
In hoeverre en in hoeveel termijnen de invoerrechten van de producten
worden afgeschaft is opgenomen in de tariefschema’s in Bijlage I (Lijsten
inzake tariefafschaffing) van het Vrijhandelsakkoord. Er zijn aparte
schema’s voor de handel tussen de EU en Colombia en voor de handel
tussen de EU en Peru. Elk product behoort tot een categorie. Per categorie
staat aangegeven in hoeverre de douanerechten worden afgeschaft en in
hoeveel termijnen dit gebeurt. Elke schema kent zijn eigen categorieën en
afkortingen. Als in het schema voor Colombiaanse importen vanuit de EU
een product onder categorie «A» valt, betekent dit dat de douanerechten
onmiddellijk worden afgeschaft zodra het Vrijhandelsakkoord effectief
wordt. Als een product bijvoorbeeld in categorie «C» valt, betekent dit dat
het invoertarief na vijf jaar volledig moet zijn afgeschaft. Producten uit
categorie «E» zijn uitgezonderd van tariefliberalisering. Daarnaast zijn er

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

10

producten waarvoor tariefquota worden ingesteld. Deze producten komen
alleen tariefvrij de markt op tot een bepaalde hoeveelheid, daarboven
mogen er weer douanerechten worden geheven. Alle partijen hebben
tariefquota voor een aantal producten afgesproken.
Zo kent de EU in haar markttoegangsschema voor Peru tariefquota die
jaarlijks verruimd worden voor diverse vlees-, gevogelte-, zuivel- en
rijstproducten.
Wat betreft de EU markttoegang voor bananen vanuit Colombia en Peru
kent het Vrijhandelsakkoord in Bijlage I (Lijsten inzake tariefafschaffing)
aparte afspraken. Qua tarieven is afgesproken dat de EU haar invoerheffingen gradueel verlaagd tot € 75 euro per metrieke ton in 2020. Om de
toevoer van bananen in de (met name ultraperifere gebieden van de) EU
tot 2020 te stabiliseren zijn er jaarlijks toenemende invoervolumes
vastgesteld. Wanneer de EU importen van bananen vanuit Colombia en
Peru in een gegeven jaar boven het vastgestelde volume uit komen biedt
het Vrijhandelsakkoord de EU de mogelijkheid om maximaal drie
maanden de invoerheffingen te verhogen. Dit zogenaamde «bananen
stabilisatiemechanisme» loopt tot 1 januari 2020.
Oorsprongsregels
Om te kunnen bepalen of een product recht heeft op preferentiële
markttoegang onder het Vrijhandelsakkoord zijn in Bijlage II (Met
betrekking tot de definitie van het begrip «producten van oorsprong» en
methoden van administratieve samenwerking) afspraken gemaakt over
oorsprongsregels. De handelspreferenties die de EU, Colombia en Peru
elkaar toekennen zijn namelijk alleen van toepassing op «producten van
oorsprong» uit deze partijen. Aangezien veel producten bestaan uit
onderdelen die uit andere landen geïmporteerd worden, zijn er regels
nodig om aan de grens te bepalen wat het land van oorsprong van een
product is en of het een preferentiële behandeling krijgt. Hiertoe worden
in preferentiële handelsakkoorden afspraken gemaakt over de oorsprongsregels. In Bijlage II liggen daartoe afspraken vast over definities van
«producten van oorsprong», territoriale voorwaarden, teruggave of
vrijstelling van rechten, bewijs van oorsprong en regelingen voor
administratieve samenwerking. Zo valt uit Bijlage II bijvoorbeeld op te
maken dat een lederen tas de Colombiaanse oorsprong krijgt als deze is
aaneengenaaid en gesneden in Colombia. Het materiaal mag wel van
elders geïmporteerd worden.
Om fraude te voorkomen wordt door middel van steekproeven gecontroleerd of de bewijzen van oorsprong echt zijn. Om dit te faciliteren zijn in
Bijlage III (Bijzondere bepalingen inzake administratieve samenwerking)
afspraken over administratieve samenwerking overeengekomen. Indien
een partij herhaaldelijk niet meewerkt aan de verplichting om de
oorsprong te controleren kan dit reden zijn om de handelspreferenties
voor een of meerdere producten te schorsen.
Wegnemen niet-tarifaire maatregelen
De EU, Colombia en Peru hebben specifieke afspraken gemaakt over het
aanpakken van niet-tarifaire belemmeringen. Niet-tarifaire belemmeringen
zijn alle handelsbarrières anders dan tarieven en deze kunnen veel
verschillende vormen aannemen. De kosten van niet-tarifaire belemmeringen zijn vaak hoger dan tariefkosten en vooral problematisch voor het
midden- en kleinbedrijf.
De partijen spreken in het Vrijhandelsakkoord af geen verbod of beperking
op de import van goederen afkomstig uit een andere verdragspartij of op
de export van een goed naar een andere verdragspartij in te stellen of te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

11

handhaven, tenzij anders bepaald in het Vrijhandelsakkoord of in
overeenstemming met GATT artikel XI inzake kwantitatieve beperkingen.
De opgelegde vergoedingen en heffingen (andere dan douanerechten) op
de invoer van een goed worden beperkt tot de kosten van verleende
diensten. De partijen schrijven voor de invoer van goederen van een
andere partij geen consulaire formaliteiten voor en maken alle actuele
informatie beschikbaar over alle vergoedingen en heffingen, bij voorkeur
via internet. De partijen zullen ook geen vergunningsprocedures
gebruiken die niet in overeenstemming zijn met de WTO- Overeenkomst
inzake procedures op het gebied van invoervergunningen; een overeenkomst behorend bij Bijlage 1A van de op 15 april 1994 te Marrakesh tot
stand gekomen Overeenkomst tot oprichting van de Wereldhandelsorganisatie (Trb. 1994, 235) (WTO-Overeenkomst). Staatsondernemingen aan
wie de uitoefening van een publieke taak is opgedragen, mogen niet
zodanig handelen dat zij de vrije handel tussen de verdragspartijen
belemmeren.
Landbouwproducten
Het Vrijhandelsakkoord bevat specifieke bepalen over de handel in
landbouwproducten. Op grond van artikel 29 is overeengekomen dat
Colombia en Peru de mogelijkheid hebben om voor enkele specifieke
landbouwproducten bilaterale vrijwaringsmaatregelen tegen Europese
importen in te stellen. De producten waarvoor dit geldt, zijn opgenomen
in Bijlage IV bij het Vrijhandelsakkoord en betreffen met name enkele
zuivel- en vleesproducten. Een kwantitatieve vrijwaringsmaatregel kan
worden opgelegd indien het totale invoervolume voor een bepaald
landbouwproduct het daarvoor vastgestelde drempelvolume overstijgt.
Ook deze drempelvolumes zijn in Bijlage IV opgenomen. Deze vrijwaringsmaatregel voor landbouwproducten sluit niet uit dat partijen onder
artikel 5 van de WTO Overeenkomst inzake de landbouw (behorend bij
bijlage 1A van de WTO-overeenkomst) speciale vrijwaringsmaatregelen
nemen, zolang het niet parallel plaatsvindt.
Verder kennen Colombia en Peru een systeem van variabele invoerheffingen voor enkele landbouwproducten gericht op het stabiliseren van de
prijs van deze producten voor lokale consumenten. In artikel 30 van het
Vrijhandelsakkoord wordt geregeld dat de landen dit zogenaamde
prijstranchesysteem mogen blijven hanteren. Tegelijkertijd mag de EU
haar invoerprijssysteem voor groenten en fruit blijven toepassen
(artikel 31). De partijen komen tot slot overeen exportsubsidies voor
geheel geliberaliseerde landbouwproducten af te schaffen (artikel 32).
Subcomités
De partijen richten een subcomité Markttoegang op, dat onder andere tot
taak heeft de handel in goederen tussen de partijen te bevorderen, en het
bespreken van niet-tarifaire maatregelen die de handel in goederen tussen
de partijen kunnen beperken (artikel 35). Het op te richten subcomité voor
Landbouw houdt toezicht op de naleving van de genoemde afspraken
over landbouwproducten (artikel 36).
Hoofdstuk 2: Handelsmaatregelen
(artikelen 37–57)
Het hoofdstuk over handelsmaatregelen bevat bepalingen die verband
houden met het gebruik van het handelsdefensieve instrumentarium.
Onder het handelsdefensief instrumentarium vallen drie instrumenten:
antidumpingmaatregelen, compenserende heffingen en vrijwaringsmaatregelen. In de in het kader van de WTO gesloten overeenkomst betref-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

12

fende oorsprongsregels (bijlage 1A van de WTO-overeenkomst) zijn
hiervoor internationale regels overeengekomen om de door afbouw van
douanerechten verkregen markttoegang veilig te stellen en te voorkomen
dat met behulp van deze instrumenten nieuwe handelsbelemmeringen
worden opgeworpen. De EU en Colombia en Peru herbevestigen hun
rechten en verplichtingen die uit de WTO-akkoorden op dit gebied
voortvloeien en verbinden zich om het gebruik van handelsmaatregelen
tot een minimum te beperken.
Anti-dumping en compenserende maatregelen
Deze maatregelen kunnen genomen worden als er sprake is van dumping
(d.w.z. dat de prijs op de thuismarkt hoger is dan op de exportmarkt) of
bepaalde subsidies (exportsubsidies, subsidies gekoppeld aan het gebruik
van lokale materialen, specifieke subsidies). Daarnaast moet er sprake zijn
van schade aan de industrie én van een causaal verband tussen de
dumping of subsidie en de geleden schade. Als aan deze drie
voorwaarden is voldaan, mag de benadeelde partij antidumpingmaatregelen of, in geval van subsidies, compenserende maatregelen nemen.
Deze handelsmaatregelen moeten volgens de toepasselijke
WTO-voorschriften worden genomen en een partij die handelsmaatregelen toepast, is verplicht om inzicht te geven in de relevante overwegingen die tot het besluit hebben geleid. De EU en Colombia hebben in
aanvulling hierop afgesproken dat de hoogte van het antidumping- of
compenserende recht nooit hoger mag zijn dan de werkelijke schade die
de industrie heeft geleden en dat bij de afweging over het al dan niet
toepassen van dergelijke maatregelen rekening wordt gehouden met
industriële gebruikers en importeurs van het onderzochte product.
Vrijwaringsmaatregelen
Onder bepaalde voorwaarden mogen de partijen bilaterale vrijwaringsmaatregelen nemen om hun eigen producenten te beschermen. Dit kan
wanneer door de verlaging of afschaffing van een douanerecht, een
product uit een andere partij in zulke grote hoeveelheden wordt ingevoerd
dat de binnenlandse producenten van soortgelijke producten hierdoor
ernstige schade leiden of dreigen te lijden. De mogelijkheid van het
opleggen van een bilaterale vrijwaringsmaatregel geldt alleen gedurende
de overgangsperiode van het Vrijhandelsakkoord (artikel 48, tweede lid).
Deze periode is vastgesteld op tien jaar gerekend vanaf de datum van
inwerkingtreding van het Vrijhandelsakkoord (voor producten waarvan de
liberalisering meer dan 10 jaar duurt bedraagt de overgangsperiode
13 jaar). Een bilaterale vrijwaringsmaatregel kan bestaan uit een
opschorting van de in het Vrijhandelsakkoord voorziene verlaging van het
douanerecht op het betreffende goed of uit een verhoging van het
douanerecht op dat goed tot het meestbegunstigingsrecht of, indien dat
lager is, het basisrecht dat in de lijst van die partij in Bijlage I (Lijsten
inzake tariefafschaffing) staat vermeld. Een bilaterale vrijwaringsmaatregel mag niet langer dan twee jaar worden toegepast (artikel 52). De
toepassing kan met hooguit twee jaar worden verlengd. Artikel 45 regelt
dat een multilaterale vrijwaringsmaatregel niet tegelijkertijd met een
bilaterale vrijwaringsmaatregel op hetzelfde product mag worden
toegepast. Het hoofdstuk over multilaterale vrijwaringmaatregelen,
afgezien van artikel 45, is uitgezonderd van titel XII (geschillenbeslechting).
Het Vrijhandelsakkoord houdt specifiek rekening met de belangen van de
ultraperifere gebieden van de EU en voorziet in artikel 56 in een speciale
vrijwaring indien de economische situatie in de ultraperifere gebieden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

13

ernstig verslechtert of dreigt te verslechteren als gevolg van toegenomen
importen vanuit Colombia en Peru.
Hoofdstuk 3: Douane en handelsbevordering
(artikelen 58–70)
In dit hoofdstuk spreken de EU, Colombia en Peru af hun samenwerking
op het gebied van douane en handelsbevordering te versterken. Hun
wetgeving, procedures en overheden moeten voldoen aan de doelstellingen van dit hoofdstuk: een effectieve douanecontrole en het bevorderen van het handelsverkeer.
De partijen komen een aantal uitgangspunten overeen om efficiëntie,
transparantie en voorspelbaarheid van douaneprocedures en wetgeving
op dit gebied te waarborgen. Het Vrijhandelsakkoord biedt hiermee een
uitgebreid toetsingskader voor het toepassen van handels- en douanevoorschriften en procedures. De partijen komen overeen om hun handelsen douanewetgeving te baseren op de internationale standaarden op deze
gebieden. Ook voorziet dit hoofdstuk in de verbetering van douaneprocedures en de vermindering van documentatievereisten en stelt zij het
vereiste van toegankelijke bezwaar- en beroepsprocedures tegen
douanebesluiten.
Om de transparantie en rechtszekerheid van douaneprocedures te
bevorderen, voorziet dit hoofdstuk in de mogelijkheid om de bevoegde
autoriteiten te verzoeken vooraf uitspraak te doen over tariefindeling en
oorsprong van goederen (advance rulings). Om grenscontroles te
vereenvoudigen en effectiever te maken zijn in dit hoofdstuk bepalingen
opgenomen over risicobeheersing, doorvoer, kenbaarheid van wetgeving
en wederzijdse assistentie op douanegebied. Verder zullen partijen
samenwerken bij de implementatie van de verplichtingen zoals
opgenomen in dit hoofdstuk.
Het op te richten subcomité Douane, handelsbevordering en oorsprongsregels ziet onder meer toe op de implementatie en de werking van dit
hoofdstuk. Dit comité kan resoluties, aanbevelingen of adviezen formuleren die het noodzakelijk acht voor het bereiken van de in dit hoofdstuk
genoemde doelstellingen.
Hoofdstuk 4: Technische handelsbelemmeringen
(artikelen 71–84)
Dit hoofdstuk is grotendeels een herhaling van bestaande WTO afspraken
met betrekking tot de Overeenkomst inzake technische handelsbelemmeringen (hierna: TBT-overeenkomst) en bevat enkele aanvullingen hierop.
Het hoofdstuk heeft als doel het bevorderen van de handel in goederen en
het realiseren van werkelijke markttoegang door betere uitvoering van de
TBT-overeenkomst en het voorkomen van technische handelsbelemmeringen in de vorm van onnodige technische voorschriften, normen en
procedures voor het beoordelen van conformiteit. Daarnaast heeft dit
hoofdstuk ten doel het versterken van de samenwerking op het gebied
van grenscontroles en technische regulering. Het hoofdstuk is van
toepassing op de technische vereisten en standaarden die de handel in
goederen tussen de verdragspartijen kunnen beïnvloeden. De partijen
verbinden zich om hun technische regulering te baseren op de internationale standaarden op dit gebied, tenzij deze niet geschikt zijn voor het
realiseren van het beoogde doel. Daarnaast zijn afspraken opgenomen
over transparantie en notificatieprocedures voor technische voorschriften
en mogen partijen ook via de elektronische weg technische voorschriften
en conformiteitsbeoordelingen naar elkaars contactpunten sturen. Wat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

14

betreft de conformiteitsbeoordeling verbinden partijen zich eraan dat
niet-gouvernementele organen die bij de conformiteitsbeoordeling
worden gebruikt met elkaar kunnen concurreren. Verder spreken de
partijen af te zullen samenwerken aan het vergroten van de toegang tot
elkaars markten en aan initiatieven om de onderlinge handel te bevorderen.
In artikel 81 zijn afspraken gemaakt over het opleggen van een
verplichting tot het aanbrengen van merktekens of etikettering op
producten, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen permanente en
niet-permanente etiketten. Een verplichting tot het etiketteren van
producten kan alleen worden opgelegd als de informatie op het etiket
noodzakelijk is voor de consument, bijvoorbeeld als het product gevaar
oplevert voor de gezondheid.
De partijen richten een subcomité Technische handelsbelemmeringen op
dat toeziet op de implementatie en de naleving van de bepalingen van dit
hoofdstuk met inbegrip van het herzien van dit hoofdstuk in het kader van
ontwikkelingen in de TBT-overeenkomst.
Hoofdstuk 5: Sanitaire en fytosanitaire maatregelen
(artikelen 85–104)
Doel van dit hoofdstuk is het beschermen van het leven en de gezondheid
van mensen, dieren en planten en tegelijkertijd de negatieve gevolgen van
sanitaire en fytosanitaire maatregelen (SPS-maatregelen) op de handel
tussen de partijen te beperken. Tevens wordt het toepassen van een
bijzondere en afwijkende behandeling vergemakkelijkt, doordat er
rekening wordt gehouden met de asymmetrie tussen de partijen. Verder is
het doel van deze artikelen om de samenwerking tussen partijen op het
gebied van dierenwelzijn te versterken. Ook willen de partijen de transparantie vergroten als het gaat om het opstellen van SPS-maatregelen. De
partijen bevestigen hun bestaande rechten en verplichtingen ingevolge de
in het kader van de WTO gesloten Overeenkomst inzake de toepassing
van sanitaire en fytosanitaire maatregelen (onderdeel van de
WTO-overeenkomst) (het SPS-verdrag). Tevens erkennen zij de normen,
richtsnoeren en aanbevelingen van de Wereldorganisatie voor diergezondheid en het op 16 april 1929 te Rome tot stand gekomen Verdrag tot
bescherming van planten (Trb. 1932, 219) (IPPC).
Het hoofdstuk voorziet in verplichtingen met betrekking tot transparantie,
de uitwisseling van informatie en de gemeenschappelijke ontwikkeling en
toepassing van internationale normen. Tevens wordt voorzien in de
verplichting tot samenwerking om niet alleen de capaciteiten van een
partij ten aanzien van sanitaire en fytosanitaire aangelegenheden te
verbeteren, maar ook om de toegang tot de markt van de andere partij te
bevorderen. SPS-maatregelen mogen niet worden gebruikt als ongerechtvaardigde handelsbelemmeringen. De opgenomen procedures en
verzoeken tot aanvullende informatie mogen dus niet gebruikt worden
zonder wetenschappelijke of technische redenen om de toegang tot de
markt te ontzeggen.
Artikel 98 biedt de mogelijkheid tot het nemen van noodmaatregelen in
geval van een ernstig risico voor het leven of de gezondheid van mensen,
dieren of planten. Het is de invoerende partij in dat geval toegestaan
maatregelen te nemen zonder de andere partij daar van tevoren van op de
hoogte te stellen. Wel dient de uitvoerende partij niet later dan één
werkdag nadat de maatregel is genomen, geïnformeerd te worden. Voor
lopende zendingen dient een passende oplossing gevonden te worden,
zodat de handel niet onnodig verstoord wordt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

15

Ten slotte worden de taken van het op te richten subcomité Sanitaire en
fytosanitaire maatregelen omschreven (artikel 103). Dit subcomité kan
onder meer de details van de procedure voor de erkenning van ziekte- of
plagenvrije gebieden nader definiëren. Indien zich problemen voordoen
bij de toepassing van sanitaire en fytosanitaire maatregelen kunnen
partijen dit subcomité met spoed bijeenroepen voor overleg.
Hoofdstuk 6
(artikel 105)
Het asymmetrische karakter van het Vrijhandelsakkoord blijkt onder
andere uit de bepalingen in dit hoofdstuk. De partijen erkennen de
verschillende niveaus van integratie van de EU enerzijds en de Andesgemeenschap anderzijds. Producten afkomstig uit Colombia en Peru
profiteren van het vrij verkeer van goederen binnen de EU. Colombia en
Peru zullen zich inspannen om het verkeer van EU goederen binnen de bij
dit Vrijhandelsakkoord aangesloten landen van de Andesgemeenschap te
vereenvoudigen en dubbele procedures en controles te voorkomen.
Hoofdstuk 7: Uitzonderingen
(artikel 106)
Dit artikel biedt de partijen de mogelijkheid om maatregelen te treffen die
de handel kunnen belemmeren, maar noodzakelijk zijn voor onder andere
de bescherming van de openbare veiligheid, het leven of gezondheid van
mens, dier en plant, nationaal erfgoed en het in stand houden van
natuurlijke hulpbronnen en het aantrekken van schaarse goederen.
Daarnaast kunnen partijen, onder voorwaarden, de uitvoer van binnenlandse grondstoffen als onderdeel van een prijsstabilisatieprogramma
beperken en kunnen maatregelen worden getroffen die van wezenlijk
belang zijn voor de verwerving of distributie van producten waaraan een
algemeen of plaatselijk tekort bestaat.
TITEL IV: HANDEL IN DIENSTEN, VESTIGING EN ELEKTRONISCHE
HANDEL
(artikelen 107–167)
In deze titel zijn de bepalingen opgenomen over de geleidelijke en
wederzijdse liberalisering van de handel in diensten, het recht van
vestiging en samenwerking op het gebied van elektronische handel. Deze
titel bevat ook bepalingen inzake de liberalisering van investeringen en
bepalingen die de tijdelijke aanwezigheid van personen voor zakelijke
doeleinden regelen.
Hoofdstuk 1: Algemene bepalingen
(artikelen 107–109)
In dit hoofdstuk wordt de reikwijdte van de afspraken vastgelegd en
worden verschillende definities nader toegelicht. Zo mag niets in deze titel
worden uitgelegd als een verplichting tot het privatiseren van overheidsondernemingen en zijn de afspraken niet van toepassing op overheidsopdrachten of op door een partij verstrekte subsidies (artikel 107, tweede
en derde lid). De afspraken uit deze titel zijn uitdrukkelijk niet van
toepassing op personen die toegang tot de arbeidsmarkt van een andere
partij zoeken of op maatregelen inzake staatsburgerschap, permanent
verblijf of werk op permanente basis (artikel 107, zesde lid). De artikelen
onder deze titel hinderen de partijen niet om maatregelen te nemen om
het tijdelijk verblijf van natuurlijke personen te reguleren.
Daarnaast regelt dit hoofdstuk dat het Handelscomité een werkgroep kan
instellen om regelgevingskwesties betreffende vestiging, handel in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

16

diensten en elektronische handel te bespreken. Daarnaast kan dit comité
voorstellen doen aan Colombia en Peru voor het beschermen van
persoonsgegevens en mechanismen aanbevelen die het midden- en klein
bedrijf behulpzaam kunnen zijn bij elektronische handel. Verder heeft het
comité als taken het verbeteren van de veiligheid van elektronische
transacties, het vaststellen van samenwerkingsmechanismen betreffende
digitale accreditatie en certificatie voor elektronische transacties en
wederzijdse erkenning van digitale certificaten
Hoofdstuk 2: Vestiging
(artikelen 110–116)
Het doel van dit hoofdstuk is het onderlinge vestigingsklimaat en in het
bijzonder de wederzijdse voorwaarden voor vestiging, te verbeteren.
Onder vestiging wordt verstaan: elk type zakelijke of beroepsmatige
vestiging door oprichting, overname of handhaving van een rechtspersoon of de oprichting of handhaving van een filiaal of vertegenwoordiging op het grondgebied van een partij met het doel een economische
activiteit te verrichten.
Het hoofdstuk is van toepassing op maatregelen die van invloed zijn op de
vestiging van economische activiteiten. Uitgezonderd van toepassing zijn
de maatregelen op het gebied van de winning, vervaardiging en
verwerking van nucleair materiaal en de productie van of handel in
wapens, munitie en oorlogsmaterieel. Eveneens uitgezonderd zijn
audiovisuele diensten, nationale cabotage in het zeevervoer, het
verwerken en storten van giftig afval, binnenlandse en internationale
luchtvervoersdiensten en bepaalde diensten die rechtstreeks verband
houden met de uitoefening van verkeersrechten.
De partijen gaan verbintenissen aan ten aanzien van markttoegang voor
vestigingen en investeerders uit de andere partij. Deze verbintenissen en
de uitzonderingen zijn per subsector van dienstverlening opgenomen in
Bijlage VII (Lijst van verplichtingen inzake vestiging). Daarnaast spreken
de partijen het principe van nationale behandeling af. Nationale behandeling houdt in dat een verdragspartij bedrijven en investeerders
afkomstig uit de andere verdragspartijen niet minder gunstig behandelt
dan zijn eigen bedrijven en investeerders.
Artikel 115 garandeert de rechten en verplichtingen van investeerders uit
de landen die partij zijn bij dit verdrag ten aanzien van een gunstigere
behandeling indien daar in een bestaande of toekomstige internationale
investeringsovereenkomst is voorzien. Ten slotte voorziet artikel 116 in
een evaluatie van wetgeving over investeringen, het investeringsklimaat
en de onderlinge investeringsstromen.
Het Vrijhandelsakkoord bevat geen apart hoofdstuk over investeringen,
omdat de onderhandelingen voor dit akkoord vóór de inwerkingtreding
van het op 13 december 2007 te Lissabon tot stand gekomen Verdrag van
Lissabon tot wijziging van het Verdrag betreffende de Europese Unie en
het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap (Trb. 2008, 11)
gestart zijn en de EU op dat moment geen mandaat had om hier over te
onderhandelen. Artikel 116 legt de partijen echter wel de verplichting op
om hun wetgeving inzake investeringen regelmatig te evalueren. Derhalve
zullen Nederland en de EU als partijen bij het Vrijhandelsakkoord aan deze
evaluatieverplichting moeten voldoen. De evaluatie vindt voor de eerste
maal uiterlijk vijf jaar na de inwerkingtreding van het Vrijhandelsakkoord
plaats en vervolgens met regelmatige tussenpozen. Het evalueren van de
nationale wetgeving op het gebied van investeringen valt onder de
bevoegdheid van de lidstaten, terwijl de EU uiteraard bevoegd is om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

17

bestaande relevante EU regelgeving ten aanzien van investeringen te
evalueren.
Hoofdstuk 3: Grensoverschrijdende dienstverlening
(artikelen 117–121)
Dit hoofdstuk is van toepassing op maatregelen van partijen die van
invloed zijn op grensoverschrijdende dienstverlening, met uitzondering
van audiovisuele diensten, nationale cabotage in het zeevervoer,
binnenlandse en internationale luchtvervoersdiensten en bepaalde
diensten die rechtstreeks verband houden met de uitoefening van
verkeersrechten. Onder grensoverschrijdende dienstverlening wordt
verstaan het verlenen van een dienst vanaf het grondgebied van een partij
op het grondgebied van de andere partij (de dienst gaat de grens over) en
het verlenen van een dienst op het grondgebied van een partij ten
behoeve van de gebruiker van de diensten uit de andere partij
(consumptie in het buitenland). In dit hoofdstuk gaan de partijen
verbintenissen aan ten aanzien van markttoegang en nationale behandeling. De specifieke verbintenissen en de uitzonderingen zijn per
subsector van dienstverlening opgenomen in de Bijlage VIII (Lijst van
verbintenissen inzake grensoverschrijdende dienstverlening) bij dit
Vrijhandelsakkoord.
Hoofdstuk 4: Tijdelijke aanwezigheid van natuurlijke personen
voor zaken
(artikelen 122–128)
Dit hoofdstuk voorziet in de mogelijkheid voor bedrijven om personeel in
te zetten in hun vestigingen op het grondgebied van de andere partijen.
Het hoofdstuk is van toepassing op maatregelen op het gebied van de
toegang en het tijdelijke verblijf van stafpersoneel, trainees, verkopers van
zakelijke diensten, dienstverleners op contractbasis, beoefenaren van een
vrij beroep en korte termijn bezoekers voor zakelijke doeleinden.
Hiertoe staan alle partijen bij het Vrijhandelsakkoord toe dat voor de
sectoren die geliberaliseerd worden met betrekking tot het recht van
vestiging, investeerders uit de verdragspartijen natuurlijke personen naar
hun vestiging mogen overplaatsen, mits die werknemers behoren tot het
stafpersoneel of afgestudeerd stagiair zijn. De voorbehouden van de
partijen op deze toegang staan opgenomen in Bijlage VII (Lijst van
verbintenissen inzake vestiging) en aanhangsel 1 van Bijlage IX (Voorbehouden betreffende de tijdelijke aanwezigheid van natuurlijke personen
voor zaken). De duur van het tijdelijke verblijf bedraagt voor de EU ten
hoogste drie jaar voor binnen een onderneming overgeplaatste personen.
Voor Colombia bedraagt de maximale verblijfsduur voor binnen de
onderneming overgeplaatste personen twee jaar, welke termijn met een
jaar kan worden verlengd. Voor Peru is de maximale duur van de
arbeidsovereenkomst drie jaar. De maximale verblijfsduur voor binnen de
onderneming overgeplaatste personen is echter één jaar, welke termijn
kan worden verlengd als de voorwaarden waaronder de verblijfsvergunning is verstrekt nog steeds worden vervuld. Voor alle partijen geldt
dat het tijdelijk verblijf ten hoogste negentig dagen binnen een periode
van twaalf maanden is voor zakelijke bezoekers en ten hoogste één jaar
voor afgestudeerde stagiairs.
Ook ten aanzien van verkopers van zakelijke diensten staan de partijen
toegang en tijdelijk verblijf toe voor een periode van ten hoogste negentig
dagen binnen een periode van twaalf maanden. Alle partijen zijn deze
verplichting aangegaan voor alle sectoren die worden geliberaliseerd
overeenkomstig hoofdstuk 2 (Vestiging) of hoofdstuk 3 (Grensoverschrij-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

18

dende dienstverlening), behoudens eventuele voorbehouden in de
Bijlagen VII (Lijst van verbintenissen inzake vestiging) en VIII (Lijst van
verbintenissen inzake grensoverschrijdende dienstverlening). In artikel 1
van het Besluit van 23 augustus 1995 ter uitvoering van de Wet arbeid
vreemdelingen (Stb. 1995, 406) is incidentele arbeid door verkopers van
zakelijke diensten toegestaan voor arbeid met een maximale duur van vier
weken binnen een tijdbestek van 13 weken. Om aan te sluiten bij de
afgesproken periode van ten hoogste negentig dagen gedurende een
tijdbestek van twaalf maanden, zal het besluit worden aangepast.
Voor dienstverleners op contractbasis staan Colombia en de EU verder toe
dat in 21 sectoren deze dienstverleners van de EU respectievelijk
Colombia worden toegelaten tot elkaars grondgebied. Het gaat hier
bijvoorbeeld om accountants, boekhouders, architecten, artsen, designers
en ingenieurs. Peru en de EU staan toe dat in 14 sectoren dienstverleners
op contractbasis van de EU respectievelijk Peru worden toegelaten tot
elkaars grondgebied. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om accountants,
boekhouders, architecten, artsen en verloskundigen. Colombia, Peru en de
EU hebben ieder een eigen afweging gemaakt welke sectoren open te
stellen voor buitenlandse dienstverleners, op basis van de respectievelijke
arbeidsmarktomstandigheden.
Dienstverlening uit hoofde van deze bepalingen is toegestaan onder
voorbehoud van een aantal voorwaarden. Bedrijven die een contract
hebben gesloten met de andere partij om diensten te verlenen kunnen
werknemers bijvoorbeeld voor maximaal zes maanden (binnen een
periode van twaalf maanden) naar het grondgebied van deze andere partij
sturen. Daarnaast moeten deze dienstverleners al ten minste een jaar lang
als werknemer in dienst te zijn en over ten minste drie jaar beroepservaring beschikken. Ook geldt er een universitair opleidingsvereiste.
Voor beoefenaars van een vrij beroep staan Colombia en de EU toe dat in
tien sectoren deze dienstverleners van de EU respectievelijk Colombia
worden toegelaten tot elkaars grondgebied. Het gaat hier bijvoorbeeld om
architecten, ingenieurs, vertalers en tolken. Peru en de EU staan toe dat in
acht sectoren beoefenaars van een vrij beroep, zoals architecten,
ingenieurs en dienstverleners op het gebied van bedrijfsbeheer, van de
EU respectievelijk Peru worden toegelaten tot elkaars grondgebied. Hier
geldt eveneens dat Colombia, Peru en de EU ieder een eigen afweging
hebben gemaakt welke sectoren open te stellen voor buitenlandse
dienstverleners, op basis van de respectievelijke arbeidsmarktomstandigheden.
Dienstverlening uit hoofde van deze bepalingen is toegestaan onder
voorbehoud van een aantal voorwaarden. Zo is de duur van het verblijf
van de beoefenaar van een vrij beroep maximaal zes maanden (binnen
een periode van twaalf maanden). Daarnaast behoren deze dienstverleners al ten minste zes beroepservaring te hebben in de bedrijfstak
waarop het contract betrekking heeft en geldt er een universitair opleidingsvereiste. Het Besluit van 23 november 2000 tot uitvoering van de
Vreemdelingenwet 2000 (Stb. 2000, 497) zal zodanig worden aangepast
dat wordt aangesloten bij de in het Vrijhandelsakkoord afgesproken
bepalingen ten aanzien van toegang voor deze categorie dienstverleners.
Tot slot streven de partijen, in overeenstemming met hun respectieve
wetgeving, naar vergemakkelijking van de toegang van tijdelijke zakelijke
bezoekers die zich bijvoorbeeld bezig houden met onderzoek of ontwerp,
marketingonderzoek, bezoek aan beurzen en tentoonstellingen en van
personeel op het gebied van toerisme. Wanneer voor deze tijdelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

19

bezoekers de toegang en het verblijf is toegestaan, geldt dit voor
maximaal negentig dagen binnen een periode van twaalf maanden.
Hoofdstuk 5: Regelgevingskader
(artikelen 129–161)
De artikelen in dit hoofdstuk bevatten een kader voor de regulering van
wederzijdse erkenning en er worden aanvullende afspraken gemaakt over
een aantal specifieke sectoren van dienstverlening, te weten computerdiensten, koeriersdiensten, telecommunicatie diensten, financiële
diensten en internationale zeevervoersdiensten.
Afdeling 1: Bepalingen van algemene strekking
(artikelen 129–131)
Deze afdeling omvat een kader voor de regulering van de wederzijdse
erkenning van eisen, kwalificaties, vergunningen en andere regelingen die
gelden ten aanzien van een dienst of dienstverlener. Het Vrijhandelsakkoord verhindert partijen niet om van natuurlijke personen de benodigde
kwalificaties of werkervaring te eisen. De EU en Colombia en Peru
moedigen de desbetreffende beroepsorganisaties aan om gezamenlijke
aanbevelingen over wederzijdse erkenning te ontwikkelen (artikel 129). De
partijen verplichten zich in artikel 130 om informatiepunten op te richten,
waar investeerders en dienstverleners informatie kunnen opvragen over
maatregelen van algemene strekking of verdragen die betrekking hebben
op of gevolgen hebben voor deze titel. Deze informatiepunten worden
vermeld in Bijlage X (Informatiepunten betreffende handel in diensten,
vestiging en elektronische handel).
In sectoren waar de partijen specifieke verbintenissen zijn aangegaan,
draagt elke partij er zorg voor dat maatregelen die van invloed zijn op
deze titel op een redelijke, objectieve en onpartijdige wijze worden
toegepast. Verder stelt het Vrijhandelsakkoord eisen aan de mate van
transparantie over criteria en procedures die verband houden met het
verlenen van vergunningen aan en de certificering van dienstverleners.
Ook wordt de verplichting opgelegd om gerechtelijke, scheidsrechtelijke
of administratieve tribunalen of procedures in stand te houden of in te
voeren, waarmee beslissingen over het recht van vestiging, grensoverschrijdende dienstverlening of tijdelijke aanwezigheid van natuurlijke
personen voor zaken kunnen worden onderzocht en indien nodig,
passende maatregelen kunnen worden genomen.
Afdelingen 2,3,4,5, en 6: specifieke diensten
(artikelen 132–161)
Deze afdelingen bevatten kaders voor de regulering van een aantal
specifieke sectoren van dienstverlening: computerdiensten (afdeling 2),
post- en koeriersdiensten (afdeling 3), telecommunicatiediensten (afdeling
4), financiële diensten (afdeling 5) en internationaal zeevervoersdiensten
(afdeling 6). De reden dat voor deze diensten aparte kaders zijn
opgenomen, is dat deze sectoren specifieke kenmerken hebben, waarvoor
aanvullende afspraken nodig zijn. In de afdeling over telecommunicatiediensten staan bijvoorbeeld afspraken rondom het afgeven van vergunningen in verband met het toekennen van frequenties en telefoonnummers. Ook waarborgen partijen het vertrouwelijke karakter van
telecommunicatieverkeer. Verder moet er een wettelijke procedure zijn op
basis waarvan een bindend besluit genomen kan worden ten behoeve van
het beslechten van telecommunicatiegeschillen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

20

Wat betreft financiële diensten regelt het Vrijhandelsakkoord de wederzijdse toelating van financiële ondernemingen. Zo hebben financiële
dienstverleners van de andere partij onder dezelfde voorwaarden als
eigen financiële dienstverleners toegang tot door openbare instanties
geëxploiteerde betalings- en clearingsystemen, alsmede tot voor normale
zakelijke transacties beschikbare officiële financierings- en herfinancieringsfaciliteiten (artikel 153). Onder voorwaarden, kan een partij prudentiële maatregelen vaststellen of handhaven, bijvoorbeeld voor het
verzekeren van de integriteit en stabiliteit van haar financiële stelsel of
individuele ondernemingen (artikel 154). Daarnaast verbinden de partijen
zich tot het bevorderen van transparantie van regelgeving en wordt onder
meer de procedure om informatie in elektronische vorm uit te wisselen,
vereenvoudigd. Alle partijen verplichten zich bovendien tot het naleven
van de internationale normen en standaarden met betrekking tot het
toezicht op de financiële sector en het tegengaan van witwassen en het
financieren van terrorisme.
Artikel 157 (gegevensverwerking financiële dienstverleners) ziet toe op
een gedeelde bevoegdheid van de EU en de lidstaten, omdat de
wetgeving op dit vlak nog niet volledig geharmoniseerd is.
In het internationale zeevervoer passen beide partijen het principe van
nationale behandeling en non-discriminatie toe. Artikel 160, tweede lid,
onder b, houdt de verplichting voor partijen in om vaartuigen die de vlag
voeren van een andere partij gelijke behandeling toe te kennen. Deze
bepaling valt onder de bevoegdheid van de lidstaten. Op dit gebied is
namelijk nog geen EU-regelgeving vastgesteld. Hetzelfde geldt voor
artikel 160, vijfde lid, van het Vrijhandelsakkoord. Deze bepaling ziet op de
toegang tot havendiensten voor dienstverleners in het internationaal
zeevervoer afkomstig uit een andere partij.
Hoofdstuk 6: Elektronische handel
(artikelen 162–166)
Dit hoofdstuk is gericht op de bevordering van elektronische handel en
bevat samenwerkingsafspraken op het gebied van de vraagstukken die de
elektronische handel met zich meebrengt, zoals het erkennen van
elektronische handtekeningen, bescherming van persoonsgegevens,
behandeling van ongevraagde elektronische commerciële communicatie
en consumentenbescherming. Daarbij is afgesproken dat er geen
douanerechten worden geheven op doorgifte langs elektronische weg.
Hoofdstuk 7: Uitzonderingen
(artikel 167)
Dit hoofdstuk staat de partijen onder voorwaarden toe maatregelen te
nemen in afwijking van de bepalingen in de titel IV (Handel in diensten,
vestiging en elektronische handel) en titel V (Lopende betalingen en
kapitaalverkeer) op de gebieden: bescherming van de openbare orde,
veiligheid en zeden, bescherming van gezondheid van mensen, dieren en
planten, in standhouden van niet-levende uitputbare natuurlijke
hulpbronnen, bescherming van artistiek, historisch of archeologisch
erfgoed, bescherming van privacy en veiligheid en voorkomen van fraude.
TITEL V: LOPENDE BETALINGEN EN KAPITAALVERKEER
(artikelen 168–171)
Deze titel regelt het vrije kapitaalverkeer tussen de partijen. Dit is
belangrijk om de uitvoering van dit Vrijhandelsakkoord soepel te laten
verlopen. De EU, Colombia en Peru verbinden zich ertoe dat alle

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

21

betalingen en overboekingen op de lopende rekening van de betalingsbalans gedaan worden zonder beperkingen en kunnen worden verricht in
vrij converteerbare valuta. Het kapitaalverkeer dat verband houdt met de
bepalingen onder titel IV (Handel in diensten, vestiging en elektronische
handel) zal niet worden beperkt. Deze bepalingen vormen in principe geen
beletsel voor het nemen van maatregelen die noodzakelijk zijn voor de
bescherming van de openbare veiligheid en de openbare zeden, de
handhaving van de openbare orde en de handhaving van wet- en
regelgeving. Wanneer in uitzonderlijke omstandigheden betalingen en
kapitaalbewegingen tussen de partijen ernstige moeilijkheden (dreigen te)
veroorzaken voor het monetair beleid of het wisselkoersbeleid kunnen
partijen voor een periode van maximaal een jaar vrijwaringsmaatregelen
toepassen voor zover deze geen verkapte vorm van bescherming van de
eigen industrie inhouden.
TITEL VI: OVERHEIDSOPDRACHTEN
(artikelen 172–194)
In tegenstelling tot de EU zijn Colombia en Peru geen partij bij de
Overeenkomst inzake overheidsopdrachten die zich bevindt bij Bijlage 4
van de WTO-overeenkomst (hierna: GPA). Met de afspraken onder deze
titel openen Colombia en Peru hun markt voor overheidsopdrachten
verder dan zij tot op heden gedaan hebben voor een derde land. Met het
Vrijhandelsakkoord krijgen Europese bedrijven naast toegang tot
aanbestedingen van centrale autoriteiten ook de kans om ook op lager
(gemeentelijk en provinciaal) niveau op een gelijkwaardige basis mee te
dingen naar overheidsopdrachten. De opzet van deze titel is vergelijkbaar
met de opzet van de afspraken die met andere landen in het kader van de
GPA zijn gemaakt. Het toepassingsbereik van deze titel is begrensd tot
overheidsopdrachten die aan een aantal in deze titel en in Bijlage XII
(overheidsopdrachten) genoemde voorwaarden voldoen. Zo moet een
overheidsopdracht in principe worden opengesteld als deze voldoet aan
een minimum drempelwaarde (welke voor de EU overeenkomt met de
reeds aangegane verplichtingen binnen de GPA) en wordt aanbesteed
door een overheidsorgaan dat in Bijlage XII wordt genoemd.
In deze titel is een aantal algemene maatregelen op het gebied van
overheidsopdrachten opgenomen. Zo komen de partijen overeen om
elkaars goederen, diensten en dienstverleners nationale behandeling toe
te kennen. Verder zijn bepalingen opgenomen om de transparantie van
overheidsopdrachten te waarborgen. Deze titel legt onder andere de
verplichting op om maatregelen inzake overheidsopdrachten en voorgenomen overheidsopdrachten te publiceren in daarvoor aangewezen
media. De bepalingen in deze titel verhinderen de verdragspartijen niet
om maatregelen te nemen die nodig zijn voor de bescherming van
openbare zeden, orde of veiligheid, de bescherming van de gezondheid
van mensen, dieren en planten, van intellectueel eigendom of goederen of
van diensten geleverd door gehandicapten of gevangeniswerk. De titel
bevat ook regels voor de rechtsbescherming van ondernemers. Hierdoor
gelden er bijvoorbeeld minimale vereisten voor het geval dat een
ondernemer bezwaar maakt tegen een beslissing van de aanbestedende
dienst. Twee voorbeelden hiervan zijn dat de ondernemer snel voorlopige
maatregelen moet kunnen laten treffen en dat een beoordeling van een
bezwaar onafhankelijk van de aanbestedende dienst moet gebeuren. Het
onder het verdrag ingestelde subcomité Overheidsopdrachten kan
gebruikt worden voor overleg over eventuele problemen, om informatie
uit te wisselen over de mogelijkheden die elk van de partijen biedt op het
terrein van overheidsopdrachten of om het toepassingsgebied van deze
titel heronderhandelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

22

TITEL VII: INTELLECTUELE EIGENDOM
(artikelen 195–257)
De artikelen van deze titel hebben als doel het stimuleren van innovatie en
creativiteit en het vergemakkelijken van de productie en commercialisering van innovatieve en creatieve producten. Daarnaast heeft deze titel
als doel het bereiken van een toereikende en doeltreffende bescherming
en handhaving van intellectuele eigendomsrechten, die bijdragen aan de
overdracht en verspreiding van technologie en bevorderlijk zijn voor het
sociaal en economisch welzijn en het evenwicht tussen de rechten van
houders en het algemeen belang.
Hoofdstuk 1: Algemene bepalingen
(artikelen 195–200)
De bepalingen van deze titel vormen een aanvulling op en zijn een
specificatie van de rechten en verplichtingen die voortvloeien uit de op
15 april 1994 te Marrakesh tot stand gekomen Overeenkomst inzake de
handelsaspecten van de intellectuele eigendom (Trb. 1994, 235) (hierna:
TRIPs-overeenkomst) en andere multilaterale overeenkomsten met
betrekking tot de intellectuele eigendom waarbij de verdragspartijen partij
zijn. De EU, Colombia en Peru herbevestigen hun internationale rechten
en verplichtingen op het gebied van de intellectuele eigendom. Voor de
toepassing van deze titel worden onder intellectuele eigendomsrechten
verstaan: auteursrechten, met inbegrip van auteursrechten op computerprogramma’s en databanken, naburige rechten, octrooirechten, handelsmerken, handelsnamen, modellen, ontwerpen voor schakelpatronen
(topografieën), geografische aanduidingen, kwekersrechten en de
bescherming van niet openbaar gemaakte informatie.
De partijen erkennen de noodzaak van een evenwicht tussen enerzijds de
rechten van de houders van intellectuele eigendomsrechten en anderzijds
het algemeen belang, met name ten aanzien van onderwijs, cultuur,
onderzoek, volksgezondheid, voedselveiligheid, milieu, toegang tot
informatie en de overdracht van technologie. De partijen herbevestigen
hun rechten en verplichtingen uit hoofde van het op 5 juni 1992 te Rio de
Janeiro tot stand gekomen Verdrag inzake biologische diversiteit
(Trb. 1992, 164).
Deze titel bevat een aantal uitgangspunten voor de bescherming van
intellectuele eigendomsrechten. Zo staat het Vrijhandelsakkoord de
partijen toe om gebruik te maken van de uitzonderingsmogelijkheden en
flexibiliteit die multilaterale overeenkomsten op het gebied van intellectuele eigendom bieden, met name bij het vaststellen van maatregelen om
de volksgezondheid en voedselzekerheid te beschermen en de toegang tot
medicijnen te waarborgen. Nederland heeft zich in het bijzonder ingezet
om de toegang tot medicijnen te waarborgen.
De partijen erkennen het belang van de Verklaring van Doha inzake de
TRIPs-overeenkomst en de volksgezondheid, die door de ministeriële
conferentie van de WTO op 14 november 2001 werd aangenomen. Verder
dragen de partijen bij aan de tenuitvoerlegging en de eerbiediging van het
WTO Besluit van 30 augustus 2003 over de uitvoering van punt 6 van de
Verklaring van Doha inzake de TRIPs-overeenkomst en de volksgezondheid, alsmede van het op 6 december 2005 te Genève tot stand
gekomen Protocol tot wijziging van de TRIPs-overeenkomst
(Trb. 2007, 102).
Artikel 197, eerste, tweede en derde lid (intellectueel eigendom en
volksgezondheid) vallen onder de exclusieve bevoegdheid van de
lidstaten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

23

Hoofdstuk 2: Bescherming van biodiversiteit en traditionele
kennis
(artikel 201)
De verdragspartijen erkennen de waarde van biologische diversiteit en
van de daaraan verbonden traditionele kennis van inheemse volkeren. De
partijen bevestigen ook hier hun rechten en verplichtingen die voortvloeien uit het Verdrag inzake biologische diversiteit.
Artikel 201 valt onder de gedeelde bevoegdheid van de EU en de lidstaten.
Hoofdstuk 3: Bepalingen betreffende intellectueleeigendomsrechten
(artikelen 202–233)
In dit hoofdstuk geven de verdragspartijen invulling aan de bepalingen op
het gebied van handelsmerken, geografische aanduidingen, auteursrechten en naburige rechten, modellen, octrooien, bescherming van
gegevens van bepaalde gereguleerde producten, kwekersrechten en
oneerlijke concurrentie. Deze bepalingen zijn voor Nederland en de EU
een herbevestiging van reeds aangegane internationale verplichtingen.
Voor Colombia en Peru brengt het hoofdstuk een aantal nieuwe verplichtingen met zich mee. Colombia is in 2012 bijvoorbeeld partij geworden bij
het op 27 juni 1989 te Madrid tot stand gekomen Protocol bij de Schikking
van Madrid betreffende de internationale inschrijving van merken
(Trb. 1990, 44) en het op 27 oktober 1994 te Genève tot stand gekomen
Verdrag inzake het merkenrecht (Trb. 1995, 255), vooruitlopend op de
afspraken die in artikel 202 hierover zijn vastgelegd. Peru daarentegen zal,
binnen redelijke grenzen, alles in het werk stellen om toe te treden tot het
Protocol bij de Schikking van Madrid, en te voldoen aan het Verdrag
inzake het merkenrecht. Beide Andeslanden zullen, binnen redelijke
grenzen, alles in het werk stellen om toe te treden tot het op 1 juni 2000 te
Genève tot stand gekomen Verdrag inzake octrooirecht (Trb. 2001, 120).
Wat betreft geografische aanduidingen biedt het Vrijhandelsakkoord hoge
bescherming voor alle geografische aanduidingen zoals genoemd in
aanhangsel 1 (Lijsten van geografische aanduidingen voor landbouwproducten en levensmiddelen, wijnen, gedistilleerde dranken en gearomatiseerde wijnen) van Bijlage XIII (Lijst van geografische aanduidingen),
zoals bijvoorbeeld Irish Cream of Roquefort. Ook is bijvoorbeeld Pisco
beschermd als authentiek Peruaans product. Nederland heeft geen
producten op de lijst.
Van de producten in aanhangsel 2 (Lijsten van geografische aanduidingen
andere dan voor landbouwproducten en levensmiddelen, wijnen,
gedistilleerde dranken en gearomatiseerde wijnen), van Bijlage XIII (Lijst
van geografische aanduidingen) te weten Guacamayas (Colombiaans
handwerk) en Chulucanas (Peruaans aardewerk), erkent de EU dat deze
worden beschermd als geografische aanduidingen in het land van
oorsprong. Middels het op te richten subcomité Intellectuele eigendom
kunnen op een later moment geografische aanduidingen aan
aanhangsel 1 van Bijlage XIII worden toegevoegd.
Artikel 230, tweede lid (over octrooien) valt onder de bevoegdheid van de
lidstaten. Artikel 202, eerste lid (inzake rechten en verplichtingen die
voortvloeien uit het op 20 maart 1883 te Parijs tot stand gekomen Verdrag
van Parijs tot bescherming van de industriële eigendom (Trb. 1884, 54) en
de TRIPs-overeenkomst) valt voor wat betreft de strafrechtelijke
bepalingen opgenomen in artikel 61 van de TRIPs-overeenkomst onder de
eigen bevoegdheid van de lidstaten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

24

Hoofdstuk 4: Handhaving van intellectuele-eigendomsrechten
(artikelen 234–254)
De partijen herbevestigen hun rechten en verbintenissen op grond van de
TRIPs-overeenkomst, en in het bijzonder deel III daarvan, en voorzien in
maatregelen, procedures en rechtsmiddelen voor de handhaving van de
intellectuele eigendomsrechten waarop deze titel van toepassing is. Deze
maatregelen moeten snel, doeltreffend en evenredig zijn en zij moeten het
maken van verdere inbreuk op intellectuele eigendomsrechten ontmoedigen. Dit hoofdstuk schept voor de partijen geen verplichting om een
rechtsstelsel in te stellen voor de handhaving voor intellectuele eigendomsrechten, naast dat voor de rechtshandhaving in het algemeen.
Het instrumentarium voor de handhaving van intellectuele eigendomsrechten omvat civiele en administratieve rechtsmiddelen en procedures.
De partijen voorzien in regels omtrent de mogelijkheid voor het opvragen
van relevante bancaire-, financiële- of handelsdocumenten (bewijsmateriaal), en de mogelijkheid tot het vragen van een voorlopige voorziening
voor het voorkomen of beëindigen van een inbreuk op een intellectueel
eigendomsrecht. Het hoofdstuk voorziet in maatregelen om een inbreuk
op een intellectueel eigendomsrecht te beëindigen, zoals het laten
vernietigen van inbreukmakende goederen, het opleggen van een
dwangsom of bevelen tot het betalen van schadevergoeding.
Ook is in dit hoofdstuk een afdeling opgenomen over de aansprakelijkheid
van aanbieders van intermediaire diensten. De partijen erkennen dat
derden voor inbreuk makende activiteiten gebruik kunnen maken van de
diensten van tussenpersonen. Om het vrije verkeer van informatiediensten te waarborgen en tegelijkertijd auteursrechten en naburige
rechten in de digitale omgeving te handhaven, voorzien partijen in
maatregelen die de aanbieders van intermediaire diensten vrijwaren van
aansprakelijkheid wanneer deze niet betrokken zijn bij de doorgegeven
informatie. Ook leggen partijen aanbieders van deze diensten geen
algemene toezichtverplichting op ten aanzien van de informatie die zij
doorgeven of opslaan.
Hoofdstuk 5: Overdracht van technologie
(artikel 255)
In dit hoofdstuk komen de partijen overeen informatie en ervaringen uit te
wisselen over hun praktijk en beleid op het gebied van overdracht van
technologie. In het bijzonder zal aandacht worden geschonken aan het
bevorderen van de banden tussen de wetenschappelijke gemeenschappen van de partijen. Ook zullen de partijen gezamenlijke ontwikkelingsactiviteiten op het gebied van onderzoek, innovatie en technologie
stimuleren.
Hoofdstuk 6: Samenwerking
(artikelen 256–257)
De partijen komen overeen samen te werken ter ondersteuning van de
tenuitvoerlegging van de verbintenissen en verplichtingen uit hoofde van
deze titel (intellectueel eigendom).
Het op te richten subcomité Intellectuele Eigendom ziet toe op de
implementatie van de bepalingen van deze titel. Het subcomité is
verantwoordelijk voor de voorstellen betreffende het toevoegen van
nieuwe geografische aanduidingen aan de lijst met geografische
aanduidingen (Bijlage XIII).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

25

TITEL VIII: MEDEDINGING
(artikelen 258–266)
De partijen erkennen het belang van vrij mededinging en de negatieve
effecten die mededinging verstorende activiteiten kunnen hebben op de
werking van het Vrijhandelsakkoord. De partijen benadrukken dat zij hun
wetgeving op het gebied van mededinging zullen toepassen. Voor de EU
en haar lidstaten zijn dit de artikelen 101, 102 en 106 van het VWEU en
Verordening (EG) 1/2003 van 16 december 2002 betreffende de uitvoering
van de mededingingsregels van de artikelen 81 en 82 van het Verdrag
(PbEU 2003, L 1) en Verordening (EG) 139/2004 van 20 januari 2004
betreffende de controle op concentraties van ondernemingen (PbEU 2004,
L 24). Voor Colombia en Peru zijn dit hun binnenlandse wetten inzake de
mededinging, in overeenstemming met artikel 260 van dit Vrijhandelsakkoord.
Onder mededinging verstorende praktijken worden verstaan: kartelafspraken, misbruik van machtspositie en concentraties van ondernemingen
die de mededinging beperken. De partijen verbinden zich om gepaste
actie te nemen tegen deze praktijken. Verder is de verplichting
opgenomen om een onafhankelijke mededingingsautoriteit in te stellen
voor zover een partij dat nog niet heeft gedaan. De partijen erkennen het
belang van samenwerking van hun mededingingsautoriteiten voor de
handhaving van hun mededingingswetgeving.
Het Vrijhandelsakkoord staat de verdragspartijen niet in de weg om
overeenkomstig nationaal recht monopolies of staatsondernemingen in
stand te houden. Deze titel bepaalt dat de wetgeving op het gebied van
mededinging ook van toepassing is op staatsondernemingen en
monopolies, voor zover dit uitoefening van de hen opgedragen publieke
taken niet verhindert. De partijen erkennen het belang van technische
assistentie om de doelstellingen zoals neergelegd in deze titel te realiseren. Deze titel valt buiten het toepassingsbereik van Titel XII (geschillenbeslechting) (artikel 266).
TITEL IX: HANDEL EN DUURZAME ONTWIKKELING
(artikelen 267–286)
Gezien Agenda 21 van de VN van 14 juni 1992, de Rio Verklaring over
milieu en ontwikkeling van de VN van 14 juni 1992, de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling van september 2000, de Verklaring van
Johannesburg over duurzame ontwikkeling van 4 september 2002 en de
Ministeriële verklaring over volledige werkgelegenheid en fatsoenlijk werk
van de Economische en Sociale Raad van de VN van september 2006
herbevestigen de partijen hun verbintenis om zich in te zetten voor
duurzame ontwikkeling en voor het welzijn van huidige en toekomstige
generaties.
De partijen komen in dit verband overeen om de internationale handel
zodanig te bevorderen dat een bijdrage wordt geleverd aan het doel van
duurzame ontwikkeling en om ernaar te streven dit in hun handelsbetrekkingen te integreren en tot uiting te laten komen. Dit is in lijn met artikel 3,
vijfde lid, van het VEU, op grond waarvan de Unie in de betrekkingen met
de rest van de wereld onder meer zal bijdragen tot de duurzame ontwikkeling van de aarde. Het internationaal optreden van de Unie berust, ook
voor de gemeenschappelijke handelspolitiek (artikel 205 VWEU), op de
algemene beginselen en doelstellingen van het EU-verdrag, waaronder
het leveren van een bijdrage tot het uitwerken van internationale
maatregelen, ter bescherming en verbetering van de kwaliteit van het
milieu en het duurzaam beheer van de mondiale natuurlijke rijkdommen,
teneinde duurzame ontwikkeling te waarborgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

26

Deze titel richt zich op alle relevante handelsgerelateerde aspecten van
arbeids- en milieukwesties, zonder afbreuk te doen aan het recht van
partijen om hun eigen beschermingsniveau en wetgeving en beleid vast
te stellen. De partijen benadrukken dat milieu en arbeidsnormen niet
mogen worden gebruikt voor protectionistische doeleinden.
Met betrekking tot arbeidsnormen verbinden de partijen zich tot het
bevorderen en implementeren van de vier fundamentele arbeidsstandaarden zoals vastgelegd in de Conventies van de ILO, te weten de
vrijheid van vereniging en de daadwerkelijke erkenning van het recht op
collectieve arbeidsovereenkomsten, zoals vastgelegd in het op 1 juli 1949
te Genève tot stand gekomen Verdrag betreffende de toepassing van de
beginselen van het recht zich te organiseren en collectief te onderhandelen (Trb. 1972, 105), de uitbanning van alle vormen van dwangarbeid of
verplichte arbeid zoals vastgelegd in het op 28 juni 1930 te Genève tot
stand gekomen Verdrag betreffende de gedwongen of verplichte arbeid
(Stb. 1933, 26), de daadwerkelijke afschaffing van kinderarbeid zoals
vastgelegd in het op 17 juni 1999 te Genève tot stand gekomen Verdrag
betreffende het verbod op en de onmiddellijke actie voor de uitbanning
van de ergste vormen van kinderarbeid (Trb. 1999, 177) en de uitbanning
van discriminatie met betrekking tot werk en beroep zoals vastgelegd in
het op 25 juni 1958 te Genève tot stand gekomen Verdrag betreffende
discriminatie in arbeid en beroep (Trb. 1962, 41).
De partijen herbevestigen hun betrokkenheid om de in de titel genoemde
multilaterale milieuakkoorden in hun wetgeving en praktijk te implementeren. De partijen erkennen het belang van bescherming van biodiversiteit
voor duurzame ontwikkeling. De partijen blijven werken om hun doelstellingen op het gebied van bescherming en oprichting van natuurgebieden
te halen. De partijen herbevestigen hun verplichtingen, volgend uit het
Verdrag inzake biologische diversiteit.
Wat betreft de handel in bosbouw erkennen de partijen het belang van de
handhaving van wetgeving op het gebied van bescherming van bossen en
het bevorderen van de handel in legale en duurzame bosproducten. In dat
kader worden onder andere afspraken gemaakt over de implementatie
van de op 3 maart 1973 te Washington tot stand gekomen Overeenkomst
inzake de internationale handel in bedreigde in het wild levende dier- en
plantensoorten (Trb. 1975, 23) met betrekking tot bedreigde houtsoorten,
het ontwikkelen van een verificatiesysteem voor de afkomst van houtproducten en het versterken van controle op houtproductie.
Het Vrijhandelsakkoord bevat voorts aparte afspraken over de noodzaak
van het op verantwoorde wijze beheren van visstanden en het belang om
samen te werken in regionale organisaties voor visserijbeheer om
vangsten te controleren en illegale visserij te bestrijden.
Klimaatverandering is voor alle partijen, overeenkomstig het op 9 mei
1992 te New York tot stand gekomen Raamverdrag van de Verenigde
Naties inzake klimaatverandering (Trb. 1992, 189) en het op 11 december
1997 te Kyoto tot stand gekomen Protocol van Kyoto bij het Raamverdrag
van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (Trb. 1998, 170), een
onderwerp van algemene zorg dat een zo groot mogelijke samenwerking
vergt. De partijen zullen hun inspanningen met betrekking tot klimaatverandering vergroten en het duurzame gebruik van natuurlijke hulpbronnen
bevorderen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

27

De partijen verbinden zich om de handel of investeringen niet te bevorderen door het verlagen van beschermingsniveaus waarin is voorzien in
hun arbeids- en milieuwetgeving en zullen het effect van de tenuitvoerlegging van de overeenkomst op arbeid en milieu evalueren.
Institutioneel en toezichtmechanisme
De afspraken in deze titel zijn niet onderworpen aan het algemene
geschillenbeslechtings-mechanisme van het Vrijhandelsakkoord (Titel XII)
(artikel 285, vijfde lid), maar kennen een apart institutioneel- en monitoringsmechanisme voor de tenuitvoerlegging van de titel. De partijen
richten een subcomité Handel en duurzame ontwikkeling op, dat toezicht
houdt op de uitvoering van deze titel (artikel 280). Zij kan aanbevelingen
doen aan het Handelscomité over de implementatie van deze titel. Het
subcomité bestaat uit hoge ambtenaren van de overheden van de
partijen, verantwoordelijk voor arbeid, milieu of handel. De werkzaamheden van het subcomité zijn gebaseerd op dialoog en samenwerking en
het zoeken naar een wederzijds bevredigende oplossing indien zich een
probleem voordoet. Verder voorziet het Vrijhandelsakkoord in een
consultatiemechanisme dat bewerkstelligt dat vakbonden en milieugroeperingen worden geraadpleegd. Deze groepen kunnen aanbevelingen
doen over de implementatie van deze titel en er is voorzien in een
jaarlijkse dialoog met het maatschappelijk middenveld over de uitvoering
van het Vrijhandelsakkoord.
Indien zich onder deze titel een geschil voordoet, kan dit allereerst door
middel van overheidsconsultaties worden geadresseerd. Indien nodig
kunnen de partijen de informatie inwinnen bij de personen en organisaties, die deskundig zijn ten aanzien van het onderwerp dat aan de orde
is. Als de consulterende partij van mening is dat de kwestie verdere
bespreking nodig heeft, kan deze partij het subcomité Handel en
duurzame ontwikkeling verzoeken om bijeen te komen. Het subcomité zal
trachten tot overeenstemming te komen over een oplossing voor het
probleem.
Als een kwestie niet naar tevredenheid kan worden opgelost door middel
van overheidsconsultatie, kan een consulterende partij verzoeken dat een
expertpanel bijeenkomt. Iedere partij levert bij de inwerkingtreding van
het Vrijhandelsakkoord een lijst met minimaal vijftien onafhankelijke
deskundigen op de gebieden zoals geregeld in deze titel. De partijen bij de
procedure kiezen ieder een expert van de lijst. Deze twee experts kiezen
vervolgens samen een voorzitter. De experts stellen een rapport op over
de kwestie, waarin zij aanbevelingen doen voor de oplossing van het
probleem. De betrokken partij brengt vervolgens verslag uit aan het
subcomité Handel en duurzame ontwikkeling waarin is weergegeven hoe
zij de aanbevelingen gaat implementeren.
Op grond van artikel 4, eerste en tweede lid, onderdeel e, van het VWEU
heeft de Unie met de lidstaten een gedeelde bevoegdheid op het gebied
van milieu. Artikel 191, vierde lid, van het VWEU (milieu) bepaalt dat de
Unie en de lidstaten, in het kader van deze onderscheiden bevoegdheden,
samenwerken met derde landen en bevoegde internationale organisaties.
Dit doet geen afbreuk aan de bevoegdheid van lidstaten om in internationale fora te onderhandelen en internationale overeenkomsten te
sluiten. Deze gedeelde competentie geldt voor de artikelen 267, 268, 270,
272 en 275 van dit akkoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

28

TITEL X: TRANSPARANTIE EN ADMINISTRATIEVE PROCEDURES
(artikelen 287–294)
Deze titel bevat de bepalingen om te waarborgen dat de maatregelen en
de beslissingen die partijen nemen in het kader van de naleving van het
Vrijhandelsakkoord transparant zijn. Zo legt deze titel de partijen de
verplichting op om wetten, rechtelijke en administratieve uitspraken
openbaar te maken.
In deze titel is een aantal voorwaarden opgenomen waaraan administratieve procedures van de verdragspartijen moeten voldoen. De betrokken
personen moeten tijdig op de hoogte worden gesteld wanneer een
procedure wordt gestart, met daarbij een beschrijving van de aard van de
procedure, een verklaring van de bevoegde rechtelijk instantie en een
algemene beschrijving van de in geding zijnde onderwerpen.
De partijen moeten voorzien in een mogelijkheid om in bezwaar te gaan
tegen overheidsbesluiten over de onderwerpen zoals geregeld in dit
Vrijhandelsakkoord. Ook bepaalt deze titel dat de procespartijen de
gelegenheid moeten krijgen om hun standpunt toe te lichten. De
beslissing moet voldoende gemotiveerd zijn en er moet zijn voorzien in de
mogelijkheid om in beroep te gaan tegen de beslissing.
De partijen verzekeren de transparantie van subsidies op het gebied van
de handel in goederen en zullen iedere twee jaar rapporteren over de aard
en de omvang van deze subsidies. Dit artikel (293) valt niet onder het
geschillenbeslechtingsmechanisme van het Vrijhandelsakkoord. Wel is het
mogelijk in het kader van de WTO maatregelen te nemen, zoals bijvoorbeeld het treffen van anti-subsidiemaatregelen of het starten van een
WTO geschillenbeslechtingsprocedure.
Het Vrijhandelsakkoord noopt niet tot het verstrekken van vertrouwelijke
informatie, waarvan de openbaarmaking de rechtshandhaving zou
belemmeren. De bepalingen over rechterlijke, semi-rechterlijke of
administratieve procedures (artikelen 291 en 292) behoren tot de
bevoegdheid van de lidstaten, aangezien op Europees niveau niet is
voorzien in algemene harmonisatie van bestuursrechtelijke procedures
van de lidstaten door de EU.
TITEL XI: ALGEMENE UITZONDERINGEN
(artikelen 295–297)
Het Vrijhandelsakkoord kan een partij niet verhinderen om de maatregelen
te nemen welke zij noodzakelijk acht voor de bescherming van haar
essentiële veiligheidsbelangen. Het Vrijhandelsakkoord heeft geen
gevolgen voor belastingverdragen tussen EU-lidstaten en Andeslanden.
Ingeval een partij ernstige betalingsproblemen heeft, kan zij handelsbeperkende maatregelen nemen, mits deze van beperkte duur zijn en
overeenkomstig de voorwaarden zoals opgenomen in de
WTO-overeenkomst worden vastgesteld. Het Handelscomité zal onmiddellijk onderzoek doen naar de betalingsbalans van de partij die een
dergelijke beperkende maatregel neemt. De conclusie van het onderzoek
zal gebaseerd worden op de beoordeling van de betalingsbalans en de
financiële situatie door het Internationaal Monetair Fonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

29

TITEL XII: GESCHILLENBESLECHTING
(artikelen 298–323)
De bepalingen inzake geschillenbeslechting zijn een belangrijk instrument
van het Vrijhandelsakkoord. Ze zijn gebaseerd op de WTO-procedures en
gelijkwaardig aan bepalingen in andere EU-vrijhandelsakkoorden. De
nadruk ligt op het vinden van een wederzijds aanvaardbare oplossing
voor een geschil alvorens toevlucht te nemen tot het arbitragepanel. De
bepalingen doen niets af aan de WTO-rechten en verplichtingen van
partijen en hun forumkeuze.
De geschillenbeslechtingsprocedure wordt ingeleid wanneer een partij
een andere partij om overleg betreffende een bepaalde kwestie verzoekt.
Dit overleg moet worden geopend binnen tien dagen na de datum van het
verzoek. Indien het overleg na 30 dagen niet tot overeenstemming leidt,
kan de klagende partij een verzoek doen tot instelling van een arbitragepanel, dat uit drie onafhankelijke deskundigen bestaat. Het arbitragepanel
zal een hoorzitting houden, die in principe openstaat voor het publiek.
Belanghebbende natuurlijke personen of rechtspersonen van partijen
kunnen als amicus curiae het panel voorzien van schriftelijke bijdragen.
Na de partijen gehoord te hebben, doet het panel binnen 120 dagen
(uiterlijk 150 dagen) na haar instelling een bindende uitspraak. Als na
afloop van een redelijke termijn voor naleving van de uitspraak van het
arbitragepanel onenigheid bestaat over de vraag of de beklaagde partij de
uitspraak heeft opgevolgd, kan de klagende partij het arbitragepanel
verzoeken daarover opnieuw uitspraak te doen. Als het panel oordeelt dat
de beklaagde partij de afspraken nog steeds niet naleeft, heeft de
klagende partij recht op compensatie in de vorm van evenredige sancties.
De klagende partij kan er voor kiezen om haar verplichtingen uit dit
Vrijhandelsakkoord op te schorten en bijvoorbeeld haar douanerechten
voor de andere partij te verhogen tot het voor andere WTO-leden
geldende meestbegunstigingsrecht. Bij urgente kwesties zijn de procedures nog korter.
Het geschillenbeslechtingsmechanisme in deze titel geldt voor alle
geschillen met betrekking tot de interpretatie en toepassing van deze
overeenkomst, tenzij hier een specifieke uitzondering voor is opgenomen.
Zo is overeengekomen dat geschillen over antidumpingmaatregelen en
compenserende maatregelen (artikelen 37 en met 42), multilaterale
vrijwaring (artikelen 43 en met 47, met uitzondering van artikel 45),
gunstiger behandeling van goederen als gevolg van de op 26 mei 1969 te
Bogotá tussen de regeringen van Bolivia, Colombia, Ecuador, Peru en
Venezuela tot stand gekomen Overeenkomst van Cartagena (artikel 105,
eerste lid, onderdeel b), mededinging (artikelen 258 en met 266), handel
en duurzame ontwikkeling (titel IX, artikelen 267 tot en met 286) en
transparantie over subsidies (artikel 293) niet onder de toepassing van
titel XII vallen. Voor deze bepalingen zijn specifieke procedures voorzien
of bestaan alternatieve mechanismen voor het beslechten van geschillen.
Naast het mechanisme voor het beslechten van geschillen bevat het
Vrijhandelsakkoord ook een bemiddelingsprocedure, welke is vastgelegd
in Bijlage XIV (bemiddelingsmechanisme voor niet-tarifaire maatregelen).
De verdragspartijen kunnen deze procedure gebruiken om met behulp van
een bemiddelaar tot een onderling overeengekomen oplossing te komen
van markttoegangskwesties die het gevolg zijn van niet-tarifaire maatregelen voor goederen die vallen onder titel III (Handel in goederen). De
bemiddelaar wordt in onderlinge overeenstemming aangewezen of door
loting vastgesteld. Deze zal een advies verstrekken en een oplossing
voorstellen. Het is niet zijn taak om een uitspraak te doen over de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

30

conformiteit van de gewraakte maatregel met het Vrijhandelsakkoord of
over de legitimiteit van de met de maatregel beoogde beleidsdoelstellingen. Het advies en de voorstellen van de bemiddelaar zijn niet bindend.
De bemiddelingsprocedure zal normaliter binnen 60 dagen na de
benoeming van de bemiddelaar zijn afgerond.
De bemiddelingsprocedure laat de mogelijkheid van partijen om gebruik
te maken van geschillenbeslechting onverlet. Daarbij staat het partijen te
allen tijde vrij te besluiten om als alternatieve methode van geschillenbeslechting gebruik te maken van goede diensten, conciliatie en bemiddeling.
TITEL XIII: TECHNISCHE BIJSTAND EN OPBOUW VAN HANDELSCAPACITEIT
(artikel 324–326)
De samenwerking tussen de partijen wordt versterkt om de overeenkomst
zo goed mogelijk te gebruiken en de resultaten te optimaliseren. Het
belangrijkste doel van deze samenwerking is het stimuleren van
duurzame economische ontwikkeling om grotere sociale cohesie te
bereiken en armoede te verminderen. De samenwerking richt zich daartoe
op het verbeteren en creëren van nieuwe handelsmogelijkheden en
innovatie, het bevorderen van de ontwikkeling van het midden- en klein
bedrijf en het bevorderen van eerlijke handel, en het toegang bieden tot
de handelsvoordelen van het Vrijhandelsakkoord, met name aan de
kwetsbaarste productie sectoren. Het Handelscomité zal toezicht houden
op de samenwerking en waar nodig, deze bevorderen.
TITEL XIV: SLOTBEPALINGEN
(artikel 327–337)
In deze titel wordt geregeld hoe partijen er mee om zullen gaan als een
derde land tot het Vrijhandelsakkoord wil toetreden. Wanneer een derde
land tot de EU wil toetreden zal de EU de Andeslanden hiervan op de
hoogte en houdt zij de Andeslanden, indien zij daarom verzoeken, op de
hoogte van de vorderingen van de onderhandelingen. De EU en de
Andeslanden zullen, middels het Handelscomité, de effecten van
toetreding van een nieuwe lidstaat op het Vrijhandelsakkoord onderzoeken.
Andersom hebben ook leden van de Andesgemeenschap die geen partij
zijn bij het Vrijhandelsakkoord de mogelijkheid om toe te treden tot het
akkoord. De EU zal onderhandelen met het verzoekende Andesland over
de voorwaarden van toetreding tot het Vrijhandelsakkoord.
De partijen zijn overeengekomen dat elke WTO-bepaling die in het
Vrijhandelsakkoord is opgenomen, is opgenomen inclusief alle wijzigingen die op het tijdstip van toepassing van die bepaling in werking zijn
getreden.
Het Vrijhandelsakkoord treedt in werking op de eerste dag van de maand
nadat de laatste partij haar interne procedure voor goedkeuring van het
Vrijhandelsakkoord heeft doorlopen en dit bij de depositaris van het
Vrijhandelsakkoord, de Secretaris Generaal van de Raad van de EU, heeft
genotificeerd. Het Vrijhandelsakkoord geldt voor onbepaalde tijd.
Vooruitlopend op de formele bekrachtiging van dit Vrijhandelsakkoord
kunnen partijen besluiten om deze voorlopig toe te passen. Het artikel
inzake ontwapening en non-proliferatie van massavernietigingswapens
(artikel 2), de bepaling inzake rechten en verplichtingen die voortvloeien
uit het Verdrag van Parijs en de TRIPs-overeenkomst (artikel 202 lid 1) en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

31

de bepalingen inzake administratieve procedures (artikel 291 en
artikel 292) vallen buiten de voorlopige toepassing.
Bijlagen, aanhangsels en verklaringen
In de Bijlagen worden specifieke artikelen verder uitgewerkt. De Bijlagen
bestaan uit aanhangsels waarin bepalingen ten aanzien van respectievelijk
de EU, Colombia en Peru zijn uitgewerkt. Daarnaast zijn verklaringen bij
het Vrijhandelsakkoord aangenomen.
Bijlagen
Bijlage I – Lijsten inzake tariefafschaffing (zie hierover pagina 8 en 9).
Bijlage II – Met betrekking tot de definitie van het begrip «producten van
oorsprong» en methoden van administratieve samenwerking (zie hierover
pagina 9).
Bijlage III – Bijzondere bepalingen inzake administratieve samenwerking
(zie hierover pagina 9).
Bijlage IV – Landbouwvrijwaringsmaatregelen (zie hierover pagina 10).
Bijlage V – Wederzijdse administratieve bijstand in douaneaangelegenheden.
Bijlage VI – Sanitaire en fytosanitaire maatregelen
Bijlage VII – Lijst van verbintenissen inzake vestiging (zoals bedoeld in
artikel 114 van deze overeenkomst) (zie hierover pagina 14 en 15).
Bijlage VIII – Lijst van verbintenissen inzake grensoverschrijdende
dienstverlening (zoals bedoeld in artikel 118 van deze overeenkomst) (zie
hierover pagina 14).
Bijlage IX – Voorbehouden betreffende de tijdelijke aanwezigheid van
natuurlijke personen voor zaken (zie hierover pagina 15).
Bijlage X – Informatiepunten ten aanzien van handel in diensten, vestiging
en elektronische handel (bedoeld in artikel 130 van deze overeenkomst)
(zie hierover pagina 10).
Bijlage XI – Overeenstemming over punt b) van de definitie van «diensten
verleend in het kader van de uitoefening van overheidsgezag» als bedoeld
in artikel 152 van deze overeenkomst. Deze Bijlage is alleen tussen de EU
en Peru van toepassing.
Bijlage XII – Overheidsopdrachten (zie hierover pagina 18).
Bijlage XIII – Lijsten van geografische aanduidingen (zie hierover
pagina 19).
Bijlage XIV – Bemiddelingsmechanisme voor niet-tarifaire maatregelen
(zie hierover pagina 24).
Gezamenlijke verklaring van Colombia, Peru en de EU
Colombia en Peru mogen de in deze verklaring opgenomen maatregelen
blijven toepassen, mits deze maatregelen niet discriminerend zijn of een
belemmering voor de handel vormen. Voor Colombia gaat het hierbij om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

32

exportcontrole van koffie en edelstenen, belastingheffing op alcoholische
dranken en importcontrole van gebruikte auto’s. Voor Peru gaat het om
importmaatregelen op het gebied van gebruikte goederen. De noodzaak
van deze maatregelen zullen tien jaar na inwerkingtreding van het
Vrijhandelsakkoord geëvalueerd worden.
Gezamenlijke verklaring van de EU
In deze verklaring wordt erop gewezen dat landen waar de EU een
douane-unie mee heeft verplicht zijn om het gemeenschappelijke
douanetarief van de EU over te nemen en om de noodzakelijke maatregelen te nemen en onderhandelingen te openen over wederzijds
voordelige afspraken met de betrokken landen. De EU nodigt de ondertekende Andeslanden daarom uit om zo snel mogelijk onderhandelingen te
starten met deze landen.
De Bijlagen vormen een integrerend onderdeel van het Vrijhandelsakkoord. De Bijlagen zijn van uitvoerende aard. Wijzigingen van de Bijlagen
behoeven, als en voor zover het de competentie van de lidstaten betreft,
op grond van artikel 7, onderdeel f, van de Rijkswet goedkeuring en
bekendmaking verdragen geen parlementaire goedkeuring, behoudens
het bepaalde in artikel 8 van die Rijkswet.
III. VOORLOPIGE TOEPASSING
Vanwege de verschillende ratificatieprocedures van alle partijen, is de
verwachting dat de goedkeuring van het Vrijhandelsakkoord één tot twee
jaar kan gaan duren. De EU zal daarom overgaan tot voorlopige
toepassing van het Vrijhandelsakkoord, in afwachting van de voltooiing
van de ratificatieprocedures, zodat het bedrijfsleven en consumenten in
de EU, Colombia en Peru alvast profiteren van de voordelen die het
Vrijhandelsakkoord voor de handel en duurzame ontwikkeling met zich
meebrengt.
In het conceptbesluit nr. {/2012/EU van de Raad betreffende de ondertekening, namens de Unie, en de voorlopige toepassing van de handelsovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en
Colombia en Peru, anderzijds (PbEU... L....), worden van voorlopige
toepassing uitgesloten de artikelen 2 (ontwapening en non-proliferatie),
202, eerste lid, (inzake rechten en verplichtingen die voortvloeien uit
Verdrag van Parijs en de TRIPS-overeenkomst, en 291 en 292 (administratieve procedures). Deze specifieke artikelen raken aan de nationale
bevoegdheden en treden pas in werking na expliciete nationale
goedkeuring en ratificatie door alle partijen. De overige artikelen kunnen
door de EU en Colombia en/of Peru voorlopig worden toegepast, dat wil
zeggen voor zover die artikelen onder de competentie van de EU vallen.
IV. KONINKRIJKSPOSITIE
Het Verdrag zal wat betreft het Koninkrijk alleen voor het Europese deel
van Nederland gelden, tot welk deel de reikwijdte van het Vrijhandelsakkoord zich beperkt. Vanwege het feit dat Colombia en Peru in de nabije
regio liggen van Aruba, Curaçao en Sint Maarten raakt het verdrag Aruba,
Curaçao en Sint Maarten wel in de zin van artikel 2, tweede lid, van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

33

Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen. Het verdrag zal
derhalve gelijk met de overlegging aan de Staten-Generaal, aan de Staten
van Aruba, Curaçao en Sint Maarten worden overgelegd.
De minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.M.J. Ploumen
De minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 3

34