Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3354
Vragen van de leden Karabulut (SP), van Gent (GroenLinks) en Hamer
(PvdA) aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de slechte
rechtspositie van werksters in Nederland (ingezonden 15 augustus 2012).
Antwoord van minister Kamp (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen
3 september 2012).
Vraag 1 en 2
Wat is uw reactie op het bericht over de slechte rechtspositie van werksters
in Nederland ten opzichte van andere Europese landen, waardoor Nederlandse werksters geen toegang hebben tot de sociale zekerheid, er geen
collectieve arbeidsovereenkomst (CAO) is waarin de werkzaamheden en
arbeidsvoorwaarden staan omschreven en waarbij het onduidelijk is of
werksters het wettelijk minimumloon verdienen?1
Hoe verklaart u deze slechte positie van werksters in Nederland?
Antwoord 1 en 2
Huishoudelijk personeel in dienst bij een bedrijf of voor 4 of meer dagen per
week in dienst bij een particulier geniet in Nederland dezelfde bescherming
als andere werknemers in loondienst. Huishoudelijk personeel dat doorgaans
op minder dan 4 dagen per week uitsluitend werkzaamheden binnen het
huishouden van een andere particulier verricht, heeft een andere rechtspositie. Voor deze laatste groep geldt sinds 1 januari 2007 de Regeling Dienstverlening aan huis. Door deze regeling hoeft de particuliere opdrachtgever niet
zorg te dragen voor inhouding dan wel afdracht van premies werknemers- en
volksverzekeringen, loonbelasting en inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet. Hierdoor zullen particulieren sneller iemand inhuren voor
persoonlijke diensten.
Door de regeling is het huishoudelijk personeel niet verplicht verzekerd voor
de werknemersverzekeringen. Wel hebben zij recht op onder meer 6 weken
loondoorbetaling bij ziekte, het wettelijk minimumloon en vakantiebijslag.
Ook zijn op hen de Arbeidstijdenwet, de Arbeidsomstandighedenwet en vele
bepalingen van het Burgerlijk Wetboek (waaronder de vakantieregeling) van
toepassing.
Als voor de particuliere opdrachtgever dezelfde werkgeversverplichtingen en
administratieve lasten zouden gelden als voor bedrijven, zou dit voor een

1

ah-tk-20112012-3354
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

De Volkskrant, 11 augustus 2012, de werkster: zwart betaald, geen vakantie, onverzekerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

groot deel van de particulieren te duur of te omslachtig zijn. Dit zou ten koste
gaan van de (formele) werkgelegenheid van huishoudelijk personeel.
Vraag 3
Hoeveel werksters zijn in Nederland werkzaam volgens de regeling dienstverlening aan huis?
Antwoord 3
Er is geen actuele informatie voorhanden over het aantal huishoudelijke
hulpen dat volgens de Regeling Dienstverlening aan huis werkzaam is. In
2004 was de schatting dat circa 1,2 miljoen huishoudens persoonlijke
diensten uitbesteedden. Het is aannemelijk dat het hier doorgaans gaat om
werkzaamheden van minder dan 4 dagen in de week, waarop de regeling van
toepassing is.
Vraag 4
Op welke wijze controleert u of de regeling dienstverlening aan huis wordt
nageleefd in de praktijk?
Antwoord 4
De Regeling Dienstverlening aan huis houdt vooral in dat een aantal fiscale
en sociale verplichtingen niet gelden; daarop hoeft geen controle te worden
gehouden. Voor wat betreft de naleving van andere wettelijke rechten zoals
wettelijk minimumloon en doorbetaling bij ziekte moet de huishoudelijke hulp
zelf initiatief nemen. De huishoudelijke hulp die meent dat zijn particuliere
werkgever in strijd handelt met zijn verplichtingen die voortvloeien uit de wet
of de arbeidsovereenkomst kan naar de rechter, die daar een oordeel over zal
vellen. De inspectiediensten kunnen optreden als het gaat om overtredingen
die publiekrechtelijk worden gehandhaafd.
Vraag 5
Deelt u de mening dat veel opdrachtgevers niet op de hoogte zijn van deze
regeling?
Antwoord 5
Er is veel publiciteit gegeven aan de totstandkoming van de Regeling
Dienstverlening aan huis. Niettemin is het mogelijk dat een deel van de
particuliere opdrachtgevers niet op de hoogte is van alle verplichtingen.
Vraag 6 en 7
Kunt u uw uitspraak dat «op deze manier (met de regeling dienstverlening
aan huis) het zwarte circuit is gelegaliseerd» met cijfers feitelijk onderbouwen?2
Hoe groot schat u het aantal werksters in Nederland, dat in het informele
(zwarte) circuit wordt ingehuurd door particulieren?
Antwoord 6 en 7
De omvang van het «zwarte schoonmaakcircuit» is mij niet bekend. Van zwart
werk is sprake als de huishoudelijke hulp de inkomsten uit huishoudelijk werk
niet opgeeft aan de Belastingdienst en, als de hulp een uitkering geniet, ook
niet opgeeft aan de uitkeringinstantie.
Vraag 8
Bent u bereid om onderzoek te doen naar het aantal werksters in Nederland
en hun arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden? Zo nee, waarom
niet?

2

AO inzake Rechtspositie van deeltijd huishoudelijk personeel, Kamerstukken II 2010/11,
29 544 nr. 334

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Antwoord 8
Ik acht het niet zinvol opnieuw een studie te laten verrichten naar schoonmaaksters in Nederland. In de afgelopen periode zijn diverse onderzoeken
verricht.3
Vraag 9 en 10
Bent u bereid om de rechtspositie van werksters in Nederland te verbeteren
door deze gelijk te trekken met andere werknemers en deze rechtspositie
wettelijk vast te leggen, zodat werksters verzekerd zijn van sociale zekerheid
bij arbeidsongeschiktheid of ziekte en er een CAO komt?
Deelt u de mening dat de invoering van een zogenoemde «dienstencheque»
(zoals in België en Frankrijk), een wettelijke regeling (zoals in Spanje) of een
regeling, waarbij de kosten van een werkster fiscaal aftrekbaar zijn (zoals in
Zweden en Duitsland), het zwarte circuit fors vermindert, de rechtspositie van
werksters verbetert, het aantal werkloosheidsuitkeringen vermindert en
eerlijke banen schept? Zo nee, waarom niet? Zo ja, bent u bereid om de
Nederlandse regeling te verbeteren?
Antwoord 9 en 10
Nee. Destijds is uitvoerig met uw Kamer van gedachten gewisseld over de
markt voor persoonlijke dienstverlening (Kamerstukken II, 2005/06, 29 544, nr.
62 en Kamerstukken II, 2007/08, 29 544, nr. 128). Daarbij zijn alternatieven
waaronder de dienstencheque aan de orde gekomen. Toen is geconstateerd
dat de collectieve uitgaven aan dienstencheques hoog zijn; enkele miljarden
euro’s per jaar. Deze kosten zullen via lastenverhoging gecompenseerd
moeten worden. Dit gaat ten koste van de werkgelegenheid.
Ook brengt invoering van dienstencheques administratieve rompslomp met
zich mee zoals inkoop/vergoeding dienstencheque aan particulieren door een
speciaal opgerichte of voor deze taak belaste overheidsorganisatie en
administratie van de inkomsten van de hulp.
Zoals ik in het debat van 15 juni 2011 aan uw Kamer heb medegedeeld zie ik
geen reële alternatieven voor de bestaande regeling.
Overigens blijkt uit onderzoek van AStri dat er ook vrouwen zijn die een
bijstandsuitkering combineren met schoonmaakwerk, dat zij ook melden aan
de gemeente. Deze bijstandsontvangers gaan er financieel niet op vooruit
door dit werk. Niettemin willen zij enkele uren per week werken om onder
andere actiever deel te nemen aan maatschappelijke activiteiten en onder de
mensen te komen (voorkomen van sociaal isolement). Het resultaat hiervan is
een besparing op de sociale zekerheidslasten.
Vraag 11
Bent u alsnog van plan om het verdrag dat op 7 juni 2011 tijdens de
ILO-conferentie in Genève is ondertekend en waarin staat dat werksters
gelijke werknemersrechten moeten krijgen, zo snel mogelijk te ratificeren? Zo
nee, waarom niet?4
Antwoord 11
Zoals ik tijdens het debat op 23 mei jongstleden aan uw Kamer heb gemeld,
betreft het hier een juridisch bindend verdrag dat bij eventuele ratificatie
integraal en naar de letter zal moeten worden geïmplementeerd in onze
nationale wetgeving. De regering zal de sociale partners consulteren en
daarna zal de regering haar standpunt aan het Parlement voorleggen.
Vraag 12
Staat u nog steeds achter uw uitspraak dat de regeling dienstverlening aan
huis «een keurige regeling is in een keurig land waar goed over nagedacht is
en waarmee wordt bereikt dat werk dat anders niet of zwart gedaan zou
worden, nu gebeurt op een witte manier, waarvan ook degenen, die dat werk
verrichten, profiteren»? Kunt u uw antwoord toelichten?4

3

4

Zie SEOR-onderzoek over de markt voor persoonlijke dienstverlening van 2004 en de
adviezen van de Raad voor Werk en Inkomen «Huis houden op de markt» en «Huishouden
op de markt 2» uit 2006.
AO ILO-verdragen, 23 mei 2012, Kamerstukken II 2011/12, 29 427 nr. 87

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3

Antwoord 12
Ja, ik sta nog steeds achter de Regeling Dienstverlening aan huis.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen ter zake van het lid
Hamer (PvdA), ingezonden 13 augustus 2012 (vraagnummer 2012Z15031)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

4