Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

36 418

Wijziging van enkele belastingwetten en enige
andere wetten (Belastingplan 2024)

Nr. 116

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 oktober 2023
Zoals gebruikelijk, stuur ik u voorafgaand aan de stemmingen met deze
brief nog een totaaloverzicht van de appreciaties van het kabinet over de
ingediende moties en amendementen. Op 25 oktober (Handelingen II
20223/24, nr. 17, Pakket belastingplan 2024), voorafgaand aan de plenaire
behandeling van het pakket Belastingplan, heb ik uw Kamer tevens een
uitgebreide brief met appreciaties van de op dat moment ingediende
appreciaties doen toekomen. Daarnaast kom ik in deze brief terug op
enkele punten uit het debat en op enkele amendementen.
Amendement met Kamerstuk 36 418, nr. 92
Gisteren in debat kwam het amendement aan de orde om de rente op de
studielening op nul vast te zetten en dat te dekken uit het verlaagd
btw-tarief op sierteelt en de grootverbruikersvrijstelling in de leidingwaterheffing. Ik wil nogmaals benoemen hoe groot de impact van dit
amendement is.
Het vastzetten van de rente is een grote, ongerichte maatregel. De kosten
worden nu geraamd op € 9 miljard over 35 jaar. Een groot bezwaar tegen
deze maatregel is dat deze, bekeken vanuit het draagkrachtbeginsel, zeer
ongericht is. In de aflossingssystematiek van de studieleningen is
opgenomen dat alleen oud-studenten met voldoende draagkracht hoeven
af te lossen. Oud-studenten met een laag inkomen hoeven dus ook
eventuele rente niet terug te betalen. Het vastzetten van de rente komt dus
enkel ten goede van oud-studenten die genoeg verdienen om te moeten
aflossen. Daarmee is deze maatregel precies gericht op oud-studenten die
geen inkomensondersteuning nodig hebben.
Ook de dekking kent nadelen. Het kabinet neemt nu een substantieel
pakket maatregelen met als doel om de glastuinbouwsector te verduurzamen. Om daarnaast op deze korte termijn het verlaagd btw-tarief op

kst-36418-116
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 418, nr. 116

1

sierteelt af te schaffen vormt voor de sector een aanvullende last. Dit raakt
ook de bloembollensector. De consumentenprijzen voor bloemen, planten
en bloembollen zullen stijgen met mogelijk vraaguitval tot gevolg.
Het heffingsplafond voor grootverbruikers in de leidingwaterbelasting
dient zorgvuldig overwogen te worden in het kader van het integrale
pakket voor de vermindering van waterverbruik onder leiding van de
Minister van Infrastructuur en Waterstaat. Afschaffing in de huidige
vormgeving raakt ook gebruikers als zwembaden en sportcomplexen.
Amendement met Kamerstuk 36 418, nr. 96
Het voorstel van een inzagerecht ondersteun ik. Mocht het amendement
worden aangenomen, dan ben ik voornemens om een uitvoeringstoets te
doen om het inzagerecht op een goede manier te effectueren en zo snel
als mogelijk in te laten gaan. Ik informeer uw Kamer in het in het eerste
kwartaal 2024 over de uitkomsten van deze uitvoeringstoets. Hierbij zal
ook gekeken worden naar de meerkosten en de impact voor de Belastingdienst. Ook treed ik met de rechtspraak in overleg over deze gevolgen en
onderzoek ik de nadere vormgeving in onder andere de algemene
maatregel van bestuur. Met inachtname van het bovenstaande geef ik het
amendement met Kamerstuk 36 418, nr. 96 van het lid Omtzigt c.s. oordeel
Kamer nu de invoeringsdatum uiterlijk 31 december 2025 is of zoveel
eerder als mogelijk is bij koninklijk besluit.
Amendement met Kamerstuk 36 421, nr. 67
Met het amendement wordt geregeld dat de verhoging van de verbruiksbelasting van alcoholvrije dranken per 1 januari 2024 (van € 8,83 naar
€ 26,13 per hectoliter) met een jaar wordt uitgesteld, vooruitlopend op
een mogelijke differentiatie van de tarieven. Uitstel van de verhoging leidt
tot een budgettaire derving van € 365 mln. gedurende één jaar. Dit wordt
gedekt door het tarief per hectoliter vanaf 2025 met € 4,33 extra te
verhogen, wat een extra jaarlijkse opbrengst oplevert van € 91,3 mln. In
het debat heb ik aangegeven dit amendement te ontraden. Ik wil uw
Kamer additioneel meegeven dat verschillende partijen in het debat
hebben opgeroepen tot hervorming van de frisdrankbelasting, waarbij
een aantal partijen ook heeft opgeroepen het tarief van sommige dranken
in deze hervorming te verlagen. Een gedifferentieerde verbruiksbelasting
zal echter niet uitvoerbaar zijn in 2025, maar afhankelijk van tijdige
besluitvorming niet eerder dan 2026. Uitstel van de verhoging met één
jaar maakt het dus niet mogelijk verhoging en differentiatie tegelijkertijd
te laten plaats vinden. Overigens zou het dan nog verder doorschuiven
van de verhoging de budgettaire taakstelling voor de toekomst nog verder
verhogen. Een extra budgettaire taakstelling, die met dit amendement
wordt vastgelegd, bemoeilijkt dus de hervorming van de frisdrankbelasting.
Amendement met Kamerstuk 36 426, nr. 14
De leden Grinwis (ChristenUnie), Van Dijk (CDA) en Erkens (VVD) hebben
een gewijzigd amendement ingediend op het wetsvoorstel «Wet fiscale
klimaatmaatregelen glastuinbouw» (Kamerstuk 36 426). Met dit
amendement wordt het verlaagd energiebelastingtarief langzamer
afgebouwd (tot en met 2035) en deze budgettaire derving gedekt via een
verhoging van het tarief van de CO2-heffing glastuinbouw. Daarnaast
wordt de tariefverhoging van de CO2-heffing glastuinbouw ter dekking
van de nota van wijziging teruggedraaid. Zoals tijdens de plenaire
behandeling van het Belastingplan toegelicht, begrijpt het kabinet de zorg
die uw Kamer meermaals heeft uitgesproken dat het afschaffen van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 418, nr. 116

2

verlaagd energiebelastingtarief relatief hard neerslaat bij kleine tuinders.
Een langer afbouwpad voor het verlaagd energiebelastingtarief, zoals
door de indieners voorgesteld, kan helpen dit effect deels te mitigeren.
Hierbij vindt het kabinet wel twee zaken van belang. Ten eerste is van
belang dat de budgettaire derving wordt gedekt en niet wordt doorgeschoven. Ten tweede is van belang dat het restemissiedoel van 4,3 Mton
blijft geborgd. Het ingediende amendement is hier grotendeels in lijn
mee. Het kabinet heeft daarom sympathie voor het ingediende
amendement. Hierbij past wel de kanttekening dat het gedeeltelijk
terugdraaien van de dekking van de nota van wijziging leidt tot een
budgettair gat van € 25 mln. in 2030. De verhoogde opbrengst van de
CO2-heffing glastuinbouw zal zoals verzocht worden teruggesluisd naar
de sector via een langzamer afbouwpad van het verlaagd energiebelastingtarief. Ondanks de positieve grondhouding, ontraadt het kabinet het
amendement en geeft voorkeur aan het eigen voorstel, omdat hiermee
eerder en sneller de huidige fossiele voordelen in de energiebelasting
worden aangepast.
Amendement met Kamerstuk 36 427, nr. 7
Namens de Minister voor Rechtsbescherming nog het volgende over het
amendement met Kamerstuk 36 427, nr. 7 met het voorstel om maatregelen uit de Wet herwaardering proceskostenvergoedingen WOZ- en Bpm
zaken van toepassing verklaren voor Wet Mulder, ingediend door de leden
Van Dijk, Van der Lee en Van Weyenberg. Het kabinet ziet een sterke
toename van beroepen in Mulderzaken (verkeersboetes) ingesteld door no
cure no pay bureaus. Deze toename zorgt voor een urgente problematiek
bij het Parket CVOM, het CJIB en de rechtspraak. Het kabinet verwacht dat
het amendement een grote bijdrage levert aan het oplossen van de
urgente problematiek die de grote toename van bezwaar en beroepen in
verkeerzaken – ingesteld door no cure no pay bureaus – oplevert voor de
rechtspraak, het OM en het CJIB. Het kabinet wil het amendement daarom
oordeel kamer geven.
Voor no cure no pay bureaus, die bij winst van een zaak een proceskostenvergoeding krijgen, is procederen een verdienmodel geworden. Dit acht
het kabinet onwenselijk. Naast het effect hiervan op de werkdruk, moeten
burgers en bedrijven in andere zaken hierdoor langer wachten op de
behandeling van hun zaak en komt de rechtsbescherming onder druk te
staan. Er worden door de ketenpartners geen knelpunten verwacht in de
uitvoering van het amendement. Bij het voorstel de proceskostenvergoeding over te maken naar de rekening van de burger geeft de rechtspraak aan de mogelijke gevolgen voor met name burgers met (financiële)
problemen niet goed in te kunnen schatten. Het kabinet ziet dit
aandachtspunt ook. Door het amendement ontvangt de belanghebbende
de proceskostenvergoeding rechtstreeks op zijn rekening. Deze
vergoeding moet de belanghebbende doorbetalen aan het no cure no pay
bureau. Naar verwachting zal dit voor veel mensen geen probleem zijn.
Deze extra handeling kan voor minder zelfredzame mensen en mensen
met schulden een probleem vormt, is moeilijk in te schatten. Daarom
zullen wij, in overleg met de minsister voor Armoedebeleid, Participatie
en Pensioenen, kijken hoe wij daar extra aandacht aankunnen geven.
Herstel- en veerkrachtplan en tarieven energiebelasting
Tijdens de plenaire behandeling van het Belastingplan is door de heer
Omtzigt gevraagd naar de relatie tussen het herstel- en veerkrachtplan
(HVP) en de tarieven in de energiebelasting. Het Nederlandse HVP is voor
een groot deel gericht op groene investeringen en hervormingen. De
maatregelen sluiten daarnaast zoveel mogelijk aan op de doelstellingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 418, nr. 116

3

die zijn genoemd in de REPowerEU-verordening, waaronder doelstelling 2
(«het stimuleren van energie-efficiëntie in gebouwen, koolstofvrij maken
van de industrie, verhogen van de productie en het gebruik van duurzaam
bio-methaan en hernieuwbare of fossielvrije waterstof, en het vergroten
van het aandeel hernieuwbare energie»). In het kader van deze
doelstelling is in het Nederlandse HVP ook een aantal aanpassingen
binnen de energiebelastingen opgenomen. Een van deze aanpassingen is
de tariefschuif in de 1e schijf van de energiebelasting, waarbij het tarief op
aardgas de komende jaren wordt verhoogd en het tarief op elektriciteit
richting 2030 wordt verlaagd. Deze voorgestelde tariefmutatie is vorig jaar
met het Belastingplan 2023 (Kamerstuk 36 202) door uw Kamer in
wetgeving omgezet. Het doel van deze maatregelen is om de besparingsprikkel te vergroten. Indien uw Kamer een aanpassing van het energiebelastingtarief in de eerste schijf gas wenst, dan zal het kabinet in overleg
treden met de Europese Commissie over een aanpassing van het HVP op
dit punt. Relevant daarbij is is dat in het HVP een tariefmutatie voor de
oude eerste schijf aardgas (tot 170.000 m3) is afgesproken, terwijl
inmiddels de eerste schijf gas alleen tot 1.000 m3 loopt. Daarnaast heeft
de veranderende geopolitieke omstandigheden geleid tot een autonome
stijging van de besparingsprikkel. Zoals in de brief van 24 oktober jl.
toegelicht, is er echter een kans dat Nederland toch zal worden gekort op
de middelen die Nederland uit het HVP ontvangt. Daarnaast heeft
aanpassing van het HVP een nadelige uitstraling op andere Europese
landen. Een besluit over een eventuele korting en hoogte daarvan op de
middelen is uiteindelijk aan de Europese Commissie. Het is aan uw Kamer
om een weging inzake dit risico te maken.
Motie van het lid Erkens vruchtensappen met Kamerstuk 36 418, nr. 72
De heer Erkens heeft verzocht om in de verbruiksbelasting van alcoholvrije dranken differentiatie mogelijk te maken tussen vruchtensappen en
andere dranken. Het demissionaire kabinet heeft onderzoek gedaan naar
de mogelijkheden voor een dergelijk systeem, waarbij differentiatie
plaatsvindt op basis van suiker. Daaruit is gekomen dat een dergelijk
systeem op zijn vroegst in 2026 kan worden ingevoerd. Invoering van een
dergelijk systeem vraagt om keuzes. Het gaat hierbij bijvoorbeeld over de
hoeveelheid en hoogte van de staffels en over de fiscale behandeling van
specifieke dranken, zoals zuivel en vruchten- of groentesappen. Als ik de
motie van de heer Erkens zo mag lezen dat ik de mogelijkheden voor het
uitzonderen van vruchtensappen ga onderzoeken en de Kamer daarover
voor de zomer van 2024 zal informeren, kan ik de motie oordeel Kamer
geven.
Het kabinet heeft zich de afgelopen weken ingespannen om uw Kamer zo
goed mogelijk in te lichten over de gevolgen van alle moties en amendementen die sinds de Algemene Politieke Beschouwingen ter tafel zijn
gekomen. Ik wijs daarbij op de brief van 29 september1, de brief van
25 oktober, de nota naar aanleiding van het verslag2 en de beantwoording
van de vragen uit het WGO. Over amendementen die na publicatie van
deze brief nog worden ingediend en die daarmee dit hele proces niet
hebben doorlopen kan ik uw Kamer geen nadere informatie meegeven. Er
zullen voor deze amendementen geen quickscans meer volgen over de
uitvoerbaarheid en ik kan u ook niet informeren over eventuele wetstechnische onvolkomenheden.

1
2

Kamerstuk 36 410, nr. 83.
Kamerstuk 36 420, nr. 6.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 418, nr. 116

4

Ik wil uw Kamer dan ook oproepen hierbij de nodige voorzichtigheid,
onder het mom «bezint eer gij begint», te betrachten.
De Staatssecretaris van Financiën,
M.L.A. van Rij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 418, nr. 116

5