Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2239
Vragen van het lid Moorlag (PvdA) aan de Minister en Staatssecretaris van
Economische Zaken en Klimaat over de gevolgen van faillissementen van
energiebedrijven voor consumenten (ingezonden 6 maart 2019).
Antwoord van Minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen
9 april 2019).
Vraag 1
Kent u het bericht «Energiesector onderzoekt fonds voor gedupeerde
consumenten»1 en herinnert u zich de antwoorden op eerdere Kamervragen
over de gevolgen van een faillissement van een energieleverancier voor
consumenten2?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat consumenten niet financieel gedupeerd mogen
worden door het faillissement van een energiebedrijf? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Laat ik vooropstellen dat ik het vervelend vind wanneer consumenten
geconfronteerd worden met het faillissement van hun energieleverancier,
zowel wat betreft de onzekerheid die hen dit geeft over de energielevering als
eventuele financiële consequenties. De energiemarkt is een geliberaliseerde
markt en dat biedt als groot voordeel concurrentie voor leveranciers en
keuzevrijheid voor consumenten. Een geliberaliseerde markt brengt echter
ook een risico met zich dat een contractpartij failliet kan gaan. Het Besluit
Leveringszekerheid Elektriciteitswet 1998 en het Besluit Leveringszekerheid
Gaswet (hierna: Besluiten Leveringszekerheid) voorzien juist daarom in de
continuïteit van levering van de energie aan de kleinverbruiker, waaronder
alle huishoudens. Hierdoor komt de kleinverbruiker bij een faillissement van
de energieleverancier niet zonder de levering van elektriciteit of gas te zitten.
Ook moet het energiebedrijf bij levering aan kleinverbruikers beschikken over

1

https://nos.nl/artikel/2274684-energiesector-onderzoekt-fonds-voor-gedupeerdeconsumenten.html
2
Aanhangsel van de Handelingen 2018–2019, nr 801

ah-tk-20182019-2239
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

een vergunning. Bij het afgeven van een vergunning toetst de Autoriteit
Consument en Markt (ACM) de financiële kwaliteit van het energiebedrijf.
Vraag 3
Is het waar dat consumenten soms voor honderden euro’s het schip in gaan]
als hun energieleverancier omvalt? Zo nee, wat is er niet waar? Met welk
bedrag zijn consumenten gemiddeld het schip ingegaan door het faillissement van de energiebedrijven Robin en EnergieFlex?
Antwoord 3
De hoogte van betaalde termijnbedragen, een eventuele waarborgsom en het
verbruik van elektriciteit en gas is per consument verschillend. Het gaat
hierbij immers om een individuele (privaatrechtelijke) overeenkomst tussen
de energieleverancier en de afnemer. Afhankelijk van de hoogte van betaalde
termijnbedragen, een eventuele waarborgsom, de hoogte van het verbruik,
het moment van de jaarafrekening en het moment van het faillissement is het
mogelijk dat de kleinverbruiker meer heeft betaald dan voor het verbruik
benodigd zou zijn geweest. Hierdoor kan een klant financieel nadeel
ondervinden.
Ik heb geen informatie over het gemiddelde bedrag dat de klanten van de
inmiddels failliete energiebedrijven Robin Energie en Energieflex mogelijk zijn
misgelopen en ik heb geen inzicht in de boedelverdeling van de beide failliete
bedrijven. Het is de curator die bepaalt hoe de financiële afhandeling wordt
gedaan.
Vraag 4
Acht ook u het mogelijk dat er meer energiebedrijven in de problemen komen
en een toenemend aantal mensen mogelijk de sterk gestegen kosten voor
energie niet kan opbrengen?
Antwoord 4
De energiebedrijven zijn in Nederland actief op een geliberaliseerde markt,
waarin zij onderling met elkaar concurreren. Inherent aan deze concurrerende
omgeving is de toe- en uittreding van energiebedrijven, waarbij in enkele
gevallen de uittreding kan worden veroorzaakt door een faillissement.
Het kabinet herkent het beeld dat de energierekening voor huishoudens stijgt.
Het kabinet wil dat de transitie voor iedereen haalbaar en betaalbaar blijft en
heeft daarom bij de presentatie van de doorrekeningen van het Klimaatakkoord op 13 maart jl. aangekondigd de belasting die huishoudens via hun
energierekening betalen, aanzienlijk te gaan verlagen. Ik verwijs u verder naar
mijn brieven van 13 maart (Kamerstuk 32 813, nr. 307) en 18 maart (Kamerstuk 30 196, nr. 632) jl.
Vraag 5
Deelt u de opvatting dat extra consumentenbescherming op zijn plaats is,
gelet op het gegeven dat energie een basisbehoefte is en gelet op het
gegeven dat het systeem van betaling vooraf via voorschotten cliënten in een
risicovolle positie plaatst? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Energie is een belangrijke basisbehoefte en ik ben van mening dat kleinverbruikers, waaronder alle huishouders, beschermd dienen te worden door weten regelgeving om te kunnen beschikken over deze basisbehoefte. Daarom
worden de belangen van kleinverbruikers op verschillende manieren geborgd.
Ik wijs hier op de (zie antwoord op vraag 2) gegarandeerde voortzetting van
de levering van energie na faillissement van een energieleverancier en op de
verplichting voor energieleveranciers om over een vergunning te beschikken
waarbij ook de financiële kwaliteit van het bedrijf is getoetst. De termijnbedragen die kleinverbruikers betalen voorkomen dat zij geconfronteerd worden
met sterk fluctuerende (maandelijkse) gebruikslasten. Ook hebben kleinverbruikers vaak de mogelijkheid om hun termijnbedrag zelf aan te passen.
Samen met de ACM zal ik in de aanloop naar het opstellen van de Energiewet 1.0 bezien of en welke aanvullende beschermingsmaatregelen nodig zijn
(zie het antwoord op de vragen 6 en 7).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Vraag 6 en 7
Deelt u het pleidooi van de Consumentenbond en toezichthouder Autoriteit
Consument en Markt (ACM) voor een waardborgfonds waaruit klanten van
een failliet energiebedrijf gecompenseerd kunnen worden als ze vooruitbetaalde termijnbedragen door een faillissement kwijt zijn? Zo ja, waarom? Zo
nee, waarom niet?
Is er wet- of regelgeving nodig om een dergelijk fonds te kunnen oprichten of
staat bestaande wet- of regelgeving dat juist in de weg? Wat gaat u in dit
verband doen om de totstandkoming van een fonds te stimuleren dan wel
anderszins maatregelen te nemen om de risico’s van cliënten van energieleveranciers te verminderen en betere bescherming te bieden tegen het
faillissementsrisico van de leveranciers?
Antwoord 6 en 7
Ik heb begrip voor de klanten die hun voorschotten en eventuele waarborgsom kwijt zijn geraakt. De vraag is echter wat de mogelijke gevolgen zijn voor
energieleveranciers en consumenten bij het oprichten van een garantiefonds.
Tevens is het ook de vraag of een dergelijk garantiefonds wel de juiste
bescherming biedt.
Allereerst kan een risicoverplaatsing optreden. Als het fonds gefinancierd
wordt door de sector, draagt de sector het financiële risico van commerciële
partijen die risicovol gedrag vertonen op de markt.
Ten tweede, als naast het garanderen van de levering van gas en elektriciteit
(middels de Besluiten Leveringszekerheid), ook wordt geregeld dat de
financiële gevolgen van een faillissement voor kleinverbruikers gegarandeerd
worden door een fonds, kan dit de prikkel hebben dat de leveranciers die
risicovol gedrag vertonen dit gedrag niet aanpassen, omdat er geen
negatieve gevolgen meer zijn. In deze situatie is het denkbaar dat mogelijk
eerder en meer faillissementen van energieleveranciers zich voordoen. Ten
derde is het de vraag door wie dit fonds gevuld zal moeten worden. De
hoogte van een garantiefonds zou immers in financiële zin van grote omvang
moeten zijn in het geval het fonds ook de financiële gevolgen voor kleinverbruikers bij faillissementen van grote energieleveranciers moet dekken.
Ik acht het onvermijdelijk dat de kosten van een fonds middels doorberekening vervolgens worden neergelegd bij de kleinverbruiker en zo leidt tot een
hogere energierekening. Dat vind ik een negatief effect.
Energie-Nederland heeft tevens aangegeven geen meerwaarde te zien bij het
oprichten van een garantiefonds. Niet alleen wijst zij op de hierboven
beschreven risicoverplaatsing, maar geeft Energie-Nederland tevens aan dat
in hun optiek vaak maar een beperkt deel van de klanten van de failliete
leverancier een geldvordering heeft op hun leverancier op het moment dat
deze failliet gaat. Ook benadrukt Energie-Nederland dat het daarbij grotendeels om kleinere bedragen gaat, afhankelijk van hoever het jaarlijkse
afrekenmoment van de klant afligt van de datum van het faillissement.
Bovengenoemde risico’s en gevolgen in het oog nemende, zie ik geen reden
om het oprichten van een garantiefonds te stimuleren. Wel zal ik bezien bij
het opstellen van de Energiewet 1.0 of bij de vergunningverlening aan
energieleveranciers extra eisen gesteld kunnen worden en mogelijk meer
controlemechanismen benodigd zijn bij de monitoring van deze vergunningen. Hiervoor zal ik in gesprek gaan met in ieder geval de ACM om helder te
krijgen of zij signalen hebben opgevangen waaruit blijkt dat dit noodzakelijk
is. Dit zal ik doen in de aanloop naar het opstellen van de Energiewet 1.0.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3