2012D20155

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie hebben enkele fracties de behoefte enkele vragen en opmerkingen voor te leggen over de brieven van de staatssecretaris van
Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, ten behoeve van de
Landbouw- Visserijraad d.d. 14 en 15 mei 2012. De volledige agenda is
opgenomen aan het eind van het verslag.
De voorzitter van de commissie,
Van der Ham
De adjunct-griffier van de commissie,
Schüssel

nds-tk-2012D20155

1

Inhoudsopgave
I

II
III

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen van de leden van de VVD-fractie
Vragen van de leden van de PvdA-fractie
Vragen van de leden van de CDA-fractie
Vragen van de leden van de SP-fractie
Vragen van de leden van de D66-fractie
Vragen van de leden van de ChristenUnie-fractie
Vragen van de leden van de Partij voor de Dieren-fractie
Antwoord / Reactie van de staatssecretaris
Volledige agenda

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen van de leden van de VVD-fractie
Wetgevingsvoorstellen voor het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid
(GLB) 2014 – 2020 – vergroening
In de wetgevingsvoorstellen van de Europese Commissie voor het
vernieuwde GLB worden alle boeren die directe betalingen ontvangen
verplicht vergroenings-maatregelen te nemen. De leden van de
VVD-fractie kunnen zich niet vinden in dit voorstel en willen dat de
vergroeningsmaatregelen en de directe betalingen worden losgekoppeld.
De leden van de VVD-fractie zijn voorstander om de vergroening op
vrijwillige basis vorm te geven. Het standpunt van de leden van de
VVD-fractie hierover wordt gedeeld door Europarlementariër en
rapporteur Capoulas Santos. Hij wil de directe betalingen loskoppelen van
de vergroeningsmaatregelen. De leden van de VVD-fractie zijn blij met de
steun uit het Europees Parlement. Welke conclusies verbindt de staatssecretaris aan deze ontwikkelingen? Tevens is de heer Capoulas Santos de
mening toegedaan dat agrariërs die niet voldoen aan de vergroeningsmaatregelen niet automatisch gekort moeten worden op hun directe
betalingen. Deelt de staatssecretaris de opvatting van de heer Capoulas
Santos? Zo nee, waarom niet?
In het verslag van de Landbouw- en Visserijraad van 26 en 27 april 2012
staat dat stimulering van duurzame productiemethoden onderdeel kan
zijn van het keuzemenu. Het Nederlandse kabinet is in samenwerking met
andere lidstaten (Zweden, Denemarken, Verenigd Koninkrijk en Duitsland)
bezig met het opstellen van keuzemenupakketten van vergroeningsmaatregelen. Is de staatssecretaris bereid om deze position paper met de
verschillende keuzemenu’s van vergroeningsmaatregelen voor de
volgende Landbouw- en Visserijraad naar de Kamer te sturen en deze te
voorzien van een inhoudelijke reactie? In de geannoteerde agenda geeft
de staatssecretaris aan hoe het keuzemenu voor Nederland eruit zou
kunnen zien. De leden van de VVD-fractie vinden dat de staatssecretaris
onvoldoende duidelijk maakt hoe het pallet voor Nederland eruit moet
zien. Graag een nadere toelichting van de staatssecretaris. Uit het verslag
van de vorige Landbouw- en Visserijraad en de geannoteerde agenda
blijkt dat veel lidstaten voorstander zijn van een flexibele invulling van
vergroeningsmaatregelen. De leden van de VVD-fractie vinden dit een
positieve ontwikkeling. De staatssecretaris signaleert terecht dat de
flexibiliteit en keuzevrijheid hierin voor lidstaten moet vallen binnen een
gemeenschappelijk Europees kader. Hoe zou dit kader eruit moeten zien
volgens de staatssecretaris?

2

Actieve landbouwer
Eurocommissaris Ciolos heeft zijn voorstel aangepast door de introductie
van een negatieve lijst van bedrijven die geen GLB-steun meer zouden
mogen ontvangen. De leden van de VVD-fractie vinden dit een stap in de
goede richting. Is de staatssecretaris bereid om de nationale variant van
deze lijst naar de Kamer te sturen? De leden van de VVD-fractie vinden dat
ook de definitie van de actieve boer strakker moet worden afgebakend.
Via twee sporen kan dan worden voorkomen dat niet-agrarische bedrijven
gebruik kunnen maken van GLB-middelen. Deelt de staatssecretaris de
opvatting van de leden van de VVD-fractie? Zo nee, waarom niet?
Uitbetaling toeslagrechten
De leden van de VVD-fractie hebben tijdens het laatste Verslag schriftelijk
overleg Landbouw- en Visserijraad op 25 april jl. aandacht gevraagd voor
de problemen die boeren ondervinden met het invullen van hun Gecombineerde opgave 2012. Ondernemers komen in hun opgave andere
perceeloppervlakten tegen dan is vastgesteld bij de beschikking 2011. De
staatssecretaris heeft toegezegd de problemen bij Dienst Regelingen
serieus te bekijken en met een oplossing te komen. De leden van de
VVD-fractie zijn bijzonder teleurgesteld dat de staatssecretaris zich niet
aan zijn belofte heeft gehouden om de Kamer hierover vorige week te
informeren. De leden van de VVD-fractie willen dat de staatssecretaris
deze week alsnog een brief naar de Kamer stuurt hoe hij deze problemen
gaat aanpakken. De leden van de VVD-fractie willen het belang van snelle
acties benadrukken omdat boeren uiterlijk op 15 mei 2012 hun Gecombineerde opgave moeten hebben ingediend. Graag een reactie hierop van
de staatssecretaris.
Uitbetalingstermijn
In de varkensketen bestaan momenteel onduidelijkheden over de
betalingstermijnen. Welke afspraken zijn hierover in Europees verband
gemaakt? Heeft Nederland deze EU-regelgeving al omgezet in nationale
regelgeving? Houden de schakels in de keten zich aan deze afspraken, en
kan de staatssecretaris specifiek ingaan op de retail? Hoe vindt naleving
door de Europese Commissie plaats op deze afspraken? Welke risico’s
voorziet de staatssecretaris als betalingstermijnen worden opgerekt voor
de verschillende schakels in de keten, en in het bijzonder de primaire
sector? Deelt de staatssecretaris de zorg van de leden van de VVD-fractie
dat in het krachtenveld van de keten (waarbij de leveranciers en afnemers
van de primaire producenten steeds groter en zelfs multinationals zijn) de
primaire sector steeds kwetsbaarder wordt en niet in staat is de kosten
van de eisen/voorwaarden die gesteld worden vanuit de retailers in de
keten af te dwingen en betaald te krijgen? Welke rol kan de regiegroep
hierin spelen aangezien zij op pad zijn gestuurd met de opdracht om het
huidige verdienmodel van de sector onder de loep te nemen? Wanneer
worden de eerste uitkomsten van de regiegroep verwacht?
Hervorming Gemeenschappelijk Visserijbeleid (GVB) – Maximaal
Duurzame Vangst en Milieuaspecten
In de geannoteerde agenda van de Landbouw- en Visserijraad staat dat
het kabinet zich kan vinden in het principe van Maximum Sustainable
Yield (MSY). Beheerplannen dienen MSY als uitgangspunt te hebben. De
staatssecretaris plaatst daarbij wel een aantal kanttekeningen. Er veel
kennis nodig om de MSY-niveaus te bepalen. Dit ontbreekt voor veel
bestanden. Hier zou een praktische oplossing voor gevonden moeten

3

worden, zo lezen de leden van de VVD-fractie. Welke praktische oplossingen heeft de staatssecretaris concreet voor ogen?
In de voorstellen van de Europese Commissie over het GVB staat dat de
natuur in beschermde gebieden beschermd moet worden. In de geannoteerde agenda voor deze Raad staat dat het kabinet vindt dat de reikwijdte
echter verbreed zou moeten worden. De leden van de VVD-fractie kunnen
zich vinden in de voorstellen van de Europese Commissie, en stellen
vraagtekens bij de opstelling van de staatssecretaris in deze. Welke
gevolgen heeft een verbreding voor de economische activiteiten op zee
binnen en buiten de beschermde gebieden en wat zijn de budgettaire
consequenties? Welke andere lidstaten zijn de mening toegedaan dat de
Vogel- en Habitatrichtlijn (VHR) en de Kaderrichtlijn Mariene Strategie
(KMS) buiten de beschermde gebieden van toepassing moeten zijn?
Ontwerp-Raadsconclusies EU-strategie Dierenwelzijn en Transportverordening 1/2005
De leden van de VVD-fractie hebben met verbazing kennisgenomen van
het standpunt van de staatssecretaris om niet in te stemmen met de
ontwerp-raadsconclusies indien bepaalde oproepen niet worden
overgenomen. De staatssecretaris vindt dat bestaande EU-regelgeving op
het gebied van dierenwelzijn ten aanzien van de intensieve veehouderij
verder moet worden aangescherpt en dat er specifieke voorschriften voor
bepaalde diersoorten krachtiger en specifieker moeten worden geformuleerd voor konijnen, kalkoenen, vleeskuikens, melkvee, nertsen en
circusdieren. Waarom vindt de staatssecretaris het nodig om in Europees
verband te pleiten voor strengere regelgeving op het gebied van
dierenwelzijn? Betekent dit dat de Nederlandse wetgeving op het gebied
van dierenwelzijn strenger is dan Europa voorschrijft? Zo ja, op welke
onderdelen heeft het Nederlandse kabinet ten aanzien van dierenwelzijn
aanvullende eisen geformuleerd? Wat zijn de gevolgen als de ontwerpconclusies niet worden overgenomen voor het gelijke speelveld in Europa
en wat betekent dit voor de concurrentiepositie van de Nederlandse
agrarische ondernemer?
Vragen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de brieven van
de staatssecretaris die op de agenda staan van het schriftelijk overleg
Landbouw- en Visserijraad. De leden van de PvdA-fractie hebben op basis
van de gestuurde informatie de volgende vragen en opmerkingen.
Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB)
De leden van de PvdA-fractie zijn geschrokken van de intentie van het
demissionaire kabinet om de voorstellen te amenderen op het punt van
de voorgestelde vergroening. Het lijkt er op dat door het schrappen van
bestaande wettelijke vereisten, dit demissionaire kabinet ook het voldoen
aan normale voorwaarden wil gaan vergoeden. Dit kan en mag wat de
leden van de PvdA-fractie betreft niet de bedoeling zijn: alleen éxtra
maatregelen tot het voldoen aan hógere dierenwelzijns-, milieu- en
klimaateisen zouden in aanmerking moeten komen voor subsidie. Het
principe is immers: verplicht dan wel gesubsidieerd, niet beide. Eerder
werd «good agricultural practice» al beperkt tot voldoen aan de
wetgeving. Good agricultural practice is in de ogen van de leden van de
PvdA-fractie pas aan de orde als bedrijven méér doen. Niet de achterblijvers, maar de voorlopers verdienen steun.
De door de Europese Commissie voorgestelde eisen zijn weliswaar nogal
grof, maar wel duidelijk en goed handhaafbaar. De leden van de

4

PvdA-fractie vragen zich echter af wat vruchtwisseling te maken heeft met
daadwerkelijke vergroening. De vraag is ook of dit wel bruikbaar is: hoe
om te gaan met meerjarige gewassen als asperges en wijn?
De teeltvrije zone zouden de leden van de PvdA-fractie wel graag
behouden als minimumeis voor het in aanmerking komen van steun: dit is
een goede manier om gebieden en watergangen vrij te houden van
pesticiden en vermesting.
Een nationaal keuzemenu van eenvoudig handhaafbare robuuste
vergroeningsmaatregelen zou beter aansluiten bij welke maatregelen in
een gebied het meest effectief zouden zijn ter vergroening. In Spanje zou
het bijvoorbeeld zinvol zijn erosiebestrijding op te nemen, in Nederland
waterbuffering. Dat moet wel het uitgangspunt zijn voor de leden van de
PvdA-fractie: de effectiviteit ten aanzien van het milieu, niet zoals zij
vrezen de makkelijke uitvoerbaarheid voor boeren of de meeste kostenefficiëntie. Natuurlijk moeten ontvangers voldoen aan alle hem/haar
opgelegde vergroeningsmaatregelen. Voldoen zij daar niet aan dan
vervalt het recht op een uitkering.
Mogelijke nationale aanvullende vergroeningsmaatregelen zouden de
leden van de PvdA-fractie graag zoeken in de aansluiting bij nationaal
beleid voor waterkwaliteit (Kaderrichtlijn Water, KRW) en vermesting
(Programmatische Aanpak Stikstof). Bedrijven die niet voldoen aan een
bovenwettelijk eisenpakket aan dierwelzijnsmaatregelen zouden ook niet
in aanmerking moeten kunnen komen voor landbouwsteun.
De maatregelen die als vergroeningseis gesteld worden moeten
eenvoudig en handhaafbaar zijn. Een ieder zal hieraan moeten voldoen
om voor steun in aanmerking te komen. De leden van de PvdA-fractie zien
de inzet van een «catalogus» als zinvol voor betaling van pluspakketten:
betaling voor groene en blauwe diensten. De inzet van de leden van de
PvdA-fractie is de basisbetaling zo laag mogelijk te houden en boeren uit
te dagen via groene en blauwe diensten extra steun te verwerven. Bij
pluspakketten denken deze leden aan klimaatmaatregelen, precisielandbouw, verdergaande dierwelzijnsmaatregelen, biodiversiteitsmaatregelen, luchtkwaliteit, extra KRW-maatregelen. En dit alles gebiedseffectief in te zetten: biodiversiteitsmaatregelen rond Natura
2000-gebieden, waterbuffering langs rivieren.
Gemeenschappelijk Visserijbeleid (GVB)
Maximaal Duurzame Vangst
De leden van de PvdA-fractie steunen de ambitie om in 2015 de bestanden
te beheren op MSY-niveau. Zij dringen dan ook aan op daadwerkelijke
inzet om bestanden te herstellen en te behouden voor 2015. De leden van
de PvdA-fractie verzoeken de staatssecretaris dan ook om in het oriënterend debat hierover in te zetten op maatregelen op de korte termijn om
vissterfte tegen te gaan, op implementatie van het voorzorgsbeginsel en
op de ecosysteembenadering in het visserijbeheer. Zij zijn het eens met de
staatssecretaris dat beter rekening gehouden moet worden met de
gemengde visserij en de interactie met het ecosysteem, maar wel met het
doel om te zorgen voor een substantiële verbetering van de visstand.
Graag vernemen deze leden van de staatssecretaris wat hij precies
bedoelt met «praktische oplossingen» in die gevallen waar nog onvoldoende kennis is om de MSY-niveaus te bepalen. Kan de staatssecretaris
zich inzetten voor meer middelen vanuit het nieuwe Europees Fonds voor
Maritieme Zaken en Visserij (EFMZV) ten behoeve van onderzoek? Dit
dient in de ogen van de leden van de PvdA-fractie het belang van de
gehele visserijsector, dit in tegenstelling tot sommige voorstellen ter
besteding van het EFMZV die slechts enkele individuele vissers zullen
helpen. Is de staatssecretaris het met deze leden eens dat een breder
bereik noodzakelijk is?

5

Welke stakeholders dienen betrokken te worden bij het vaststellen van de
MSY-niveaus, zijn dat andere partijen dan degenen die nu bijvoorbeeld
vertegenwoordigd zijn in de Regionale Advies Commissies (RAC’s)? Kan
de staatssecretaris aangeven of het sluiten van gebieden ook gezien wordt
als optie om te komen tot het gewenste MSY-niveau? Graag vernemen de
leden van de PvdA-fractie welke sancties er afgesproken zijn en welke
concrete sanctiemogelijkheden bestaan in geval er niet aan het
MSY-principe voldaan wordt door de lidstaten.
Milieuaspecten in het kader van het GVB
De leden van de PvdA-fractie delen de visie van het kabinet dat de
reikwijdte van de ecosysteembenadering verder verbreed moet worden
en dus niet slechts beperkt dient te zijn tot de beschermde gebieden. Kan
de staatssecretaris aangeven of behalve Nederland ook andere lidstaten
deze mening zijn toegedaan, dat het GVB bijdraagt aan het behalen van
de doelstellingen van de Vogel- en Habitatrichtlijn (VHR) en de Kaderrichtlijn Mariene Strategie (KRM)?
Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij (EFMZV)
De leden van de PvdA-fractie steunen de lijn van het kabinet dat
gedurende de looptijd van het fonds een verschuiving tussen de verschillende activiteiten die het fonds wil gaan ondersteunen mogelijk moet zijn.
In het bijzonder gaat het deze leden er dan om dat in de huidige
voorstellen lidstaten geen additionele middelen mogen vrijmaken voor
structurele maatregelen ten behoeve van datacollectie en controle en
handhaving om illegale visserij tegen te gaan. Is de staatssecretaris het
met organisaties als OCEAN2012 eens dat het beter is om in plaats van te
oormerken in te zetten op minimaal te besteden bedragen voor dit soort
publieke goederen en diensten?
EU-strategie Dierenwelzijn en Transportverordening 1/2005
De leden van de PvdA-fractie delen de visie van het kabinet dat in de
ontwerp-Raadsconclusies een aantal belangrijke en voldoende concrete
oproepen ontbreken en zij steunen daarom de aangetekende voorbehouden. Deze leden willen wel graag weten waarom Nederland alleen lijkt
te staan in de positie om niet in te willen stemmen met de ontwerpRaadsconclusies? Zijn er andere landen die nu duidelijk is dat Nederland
niet wil gaan instemmen wellicht ook overwegen niet in te gaan
stemmen? Zo ja, welke landen zijn dit? Welke inspanningen heeft het
Nederlandse kabinet verricht om de Raadsconclusies aangepast te
krijgen?
Vragen van de leden van de CDA-fractie
Wetgevingsvoorstellen voor het GLB 2014–2020 – vergroening
Van de directe betalingen wordt 30% verplicht vormgegeven door drie
vergroeningsmaatregelen: permanent grasland, gewasdiversificatie en 7%
ecologische kenmerken op bouwland. De leden van de CDA-fractie delen
de mening van het kabinet dat het begrip vergroening op deze wijze te
rigide wordt ingevuld, niet leidt tot meetbare biodiversiteitswinst en leidt
tot extra uitvoerings-, controle- en handhavingslasten. Dit model geeft
echter wel antwoord op de roep om het waarborgen van het gelijk
speelveld. Wat is het Europese krachtenveld voor dit model? En op welke
wijze worden de ervaringen van het betaalorganenoverleg, als geen ander
hebben deze ervaring met uitvoerings-, controle- en handhavingsaspecten, meegewogen bij de vorming van het directe betalingenmodel?

6

De leden van de CDA-fractie steunen de lijn van het kabinet dat de
vergroenings-maatregelen daadwerkelijk effectief, doelmatig en efficiënt
dienen te zijn. Het kabinet pleit er voor dat lidstaten de mogelijkheid
krijgen om uit een Europees keuzemenu maatregelen te kiezen die
maximaal bijdragen aan verbetering van bijvoorbeeld biodiversiteit,
klimaat en het milieu. Het kabinet geeft hierbij aan dat het belangrijk is dat
de keuzes passen in een Europees kader, om op die manier ook een gelijk
speelveld te waarborgen. Op welke wijze is een gelijk speelveld te
realiseren met het zogeheten cafetariamodel? En hoe scoort het model ten
aanzien van de uitvoerings-, controle- en handhavingslasten? Wat is het
Europese krachtenveld voor dit model? Welke lidstaten dragen het
keuzemenumodel een warm hart toe en wat zijn de verschillende
genoemde ingrediënten?
Klopt het dat Nederland het voortouw neemt met het ontwikkelen van
verschillende keuzemenu’s binnen de genoemde randvoorwaarden van
gelijk speelveld en aandacht voor uitvoerings-, controle- en handhavingsaspecten? Op welke wijze sluit het keuzemenu aan bij de wens van het
kabinet om in te spelen op maatschappelijke voorkeuren op het gebied
van duurzaamheid, gezondheid en dierenwelzijn? En welke lidstaten zijn
gevoelig voor de Nederlandse ingrediënten zoals investeringsregelingen
integraal duurzame stallen, precisielandbouw en weidegang?
De staatssecretaris heeft aangegeven binnen randvoorwaarden positief te
zijn over gecertificeerde landbouwsystemen. Wat is het Europese
krachtenveld in deze? Deelt de staatssecretaris de mening dat met
dergelijke systemen het cafetariamodel ingevuld zou kunnen worden
zonder stijging van de uitvoerings-, controle- en handhavingslasten door
de toezicht op controle systematiek hierop los te laten?
Klopt het dat een korting wordt gegeven op de basispremie bij niet
voldoen aan de vergroeningseisen? Zo, ja over welke percentages hebben
we het dan en hoe is het Europese krachtenveld op dit punt? Deelt de
staatssecretaris de mening dat de koppeling tussen de voorgestelde
vergroeningsmaatregelen en de basispremie leidt tot een strafsysteem in
plaats van vergroeningsstimulansen? En dat dit ten koste gaat van het
draagvlak en de doelgerichtheid van de hervorming?
Hervorming van het GVB: overdraagbare visserijconcessies
De inzet van de staatssecretaris richt zich er op om communautair niveau
enkel een kader voor individueel overdraagbare visserijconcessies vast te
leggen, met daarbij enkele essentiële randvoorwaarden. De leden van de
CDA-fractie gaan er van uit dat bij zo’n raamwerk niet de essentiële
eigenschappen zoals de eigendomsverhoudingen van ons stelsel onderuit
worden gehaald; immers degene die de afgelopen 35 jaar in quota
hebben geïnvesteerd (ook via leningen van de bank) moeten wel in hun
eigendom beschermd worden. Graag een reactie hierop van de staatssecretaris.
MSY
Deelt de staatssecretaris de mening van de leden van de CDA-fractie dat
MSY een bio-economisch model is en als zodanig dient toegepast te
worden? Dit betekent dat als een bestand onder geëxploiteerd wordt, de
exploitatie kan toenemen om de economische winst te maximaliseren.
Alleen dan is er sprake van een duurzame exploitatie. Daarnaast dient er
gestuurd te worden op de visserijsterfte en niet op de grootte van een
bestand. De grootte van een bestand kan beïnvloed worden door meer
factoren dan de visserij bijvoorbeeld klimaatveranderingen. Welke acties
onderneemt de staatssecretaris om MSY-niveaus beter af te stemmen
zodanig dat rekening wordt gehouden met de aard van gemengde visserij
en de interactie met het ecosysteem? Is de staatssecretaris bereid om een

7

pleidooi te houden om de meerjaren beheerplannen multidisciplinair aan
te pakken in plaats van een opeenstapeling van voor elke soort een Total
Allowable Catch (TAC)? Deelt de staatssecretaris de mening dat deze
aanpak ook leidt tot specifiekere aanpak om bijvangsten te voorkomen? Is
de staatssecretaris met de leden van de CDA-fractie eens dat MSY enkel
het uitgangspunt mag vormen wanneer voldoende kennis is om het
MSY-niveau te kunnen bepalen?
Integratie GVB en andere Europese beleidsvelden
De staatssecretaris stelt dat GVB een bijdrage levert aan het bereiken en
behouden van goede milieutoestand (KRM) en gunstige staat van
instandhouding (VHR). Visserijmaatregelen kunnen enkel in het kader van
GVB genomen worden zo stelt de staatssecretaris. Geldt dat ook voor
maatregelen welke zouden kunnen voortvloeien uit de KRM en de VHR?
Hoe vindt afstemming plaats zowel qua beleid als met aangrenzende
lidstaten?
Wat is de definitie van de term «ecosysteembenadering als een belangrijk
basisprincipe»? De Europese Commissie wil zich in haar
GVB-hervormingsvoorstel beperken tot de bescherming van de natuur in
beschermde gebieden. In de visie van het kabinet over de hervorming van
het GVB zou de reikwijdte echter verder verbreed moeten worden.
Waarom verschilt de visie van de Europese Commissie en het kabinet?
Hoe ziet het kabinet de uitvoering hiervan? Ontstaan er verschillende
gebieden met verschillende beschermingszones voor de KRM, VHR, en
het GVB? De leden van de CDA-fractie zijn het op dit vlak oneens met de
kabinetsinzet. De consequenties van deze insteek zijn nog niet te overzien.
Graag een nadere uitwerking op dit punt met name de impact daarvan op
de visserij- en andere (economische) activiteiten. In onder meer het
Waddengebied leert de ervaring met de VHR dat de discussie, over
bescherming of herstel en in welke zones welke activiteiten wel of niet
mogen, leidt tot talloze en ellenlange juridische procedures.
Sociaal-economisch GVB
De Nederlandse visserijsectoren zijn begaan bij strategisch, pragmatisch,
inhoudelijk-technisch en bovenal realistische onderhandelingen. Welke
acties onderneemt de staatssecretaris in de GVB discussie om te komen
tot maximale benutting van de EU-middelen ten behoeve van de innovatie
en verduurzaming van de visserijsector?. De leden van het CDA-fractie zijn
van mening dat het kabinet moet inzetten op een gelijkblijvend
percentage, te weten 1,13%, plus een top-up voor innovaties op het
terrein van duurzaamheid. Graag een reactie hierop van de staatssecretaris.
Ontwerp-Raadsconclusies EU-strategie Dierenwelzijn
De leden van de CDA-fractie zijn het eens met de inzet van het kabinet
welke in lijn is met de motie van de leden Ormel en Snijder-Hazelhoff
(Kamerstuk 28 286, nr. 384). Wat is het Europese krachtenveld in deze?
Welke inspanningen worden gedaan om andere lidstaten te overtuigen
om de Nederlandse positie te steunen?
Vragen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie zijn van mening dat het niet de bedoeling kan
zijn van het Europese landbouwbeleid dat «Jan met de pet» de Britse
koningin subsidieert. De leden van de SP-fractie zijn zeer teleurgesteld dat
de staatssecretaris ondanks zijn eerdere toezegging aan de Kamer heeft
aangeven niet overtuigd te zijn van de noodzaak tot aftopping. De leden

8

van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de uitspraak van de
staatssecretaris op 7 december 2010: «In het Europees landbouwbeleid is
er sprake van een vaste hectaretoeslag. Dit betekent dat er ook geld gaat
naar grote jongens met 3 000, 4 000 of zelfs 10 000 ha, de heel grote
boeren. Dat is een inbreuk op de legitimatie, vooral als er ook nog bijna
niet-agrarische ondernemers zijn als koningshuizen en Schiphol (...) Ik heb
gisteren gezegd dat ik wel wil meedenken over een plafond, als daar een
juridisch houdbare modus voor is te vinden.» Wat is de waarde van deze
toezegging en deze gesproken woorden van de staatssecretaris en van de
toezegging tijdens het VAO Landbouw- en Visserijraad op 16 maart 2012
bij het indienen van de motie van het lid van Gerven (Kamerstuk
21 501-32, nr. 459) waarop de staatssecretaris de woorden sprak «dit is de
mooiste motie tot nu toe»? De vraag daarbij is welke acties wanneer in
welke gremia zijn genomen om te pleiten voor het subsidieplafond,
wanneer en waarom het standpunt zo gewijzigd is dat de voorstellen van
de Europese Commissie tot het instellen van een subsidieplafond nu niet
gesteund lijken te worden. Waarom is de Kamer niet geïnformeerd over
de beleidswijziging ten opzichte van de toezeggingen en uitspraken?
Vraag is tevens wat de juridische bezwaren zijn, wat de mogelijkheden
voor invulling per lidstaat zijn en wat de fiscaal juridische mogelijkheden
zijn op landelijk/Nederlands niveau?
De leden van de SP-fractie vinden het zeer teleurstellend dat EU-strategie
Dierenwelzijn en Transportverordening 1/2005 zo weinig om het lijf lijken
te gaan hebben en zien niets van de dierenwelzijnsambities van het
kabinet -die bij gebrek aan nationale maatregelen door waren geschoven
naar Europa- erin terug. Deze leden hopen van harte dat een nieuw
kabinet de weerbarstigheid van de materie op Europees niveau realiseert,
en wel, naast een Europese inzet, nationaal maatregelen durft te nemen.
De leden van de SP-fractie vragen om een zeer sterke inzet op
aanscherping van de EU-strategie Dierenwelzijn en Transportverordening
en hopen dat het kabinet tenminste thuis komt met resultaat betreffende
het limiteren van veetransport tot 8 uur of 500 km. De leden van de
SP-fractie roepen ook op tot een krachtige aanscherping van andere
bestaande EU-regelgeving, met name de welzijnsgerelateerde regelgeving
betreffende o.a. varkens, kalveren en pluimvee. De leden van de SP-fractie
roepen het kabinet dringend op om voet bij stuk te houden en niet in te
stemmen met de huidige ontwerp-Raadsconclusies, ook niet in aangepaste vorm, maar alleen genoegen te nemen met een grondige
herziening.
Wat de leden van de SP-fractie betreft worden de vergroeningsmaatregelen gekoppeld aan directe betalingen en volgt automatische korting bij
niet voldoen. Hoe zou dit sanctiemechanisme er in de visie van de
staatssecretaris uit moeten zien? Tenminste 30% van het budget voor
directe betalingen voor vergroenings-maatregelen is de minimuminzet,
wat betreft de leden van de SP-fractie. Zij zijn het met het kabinet eens dat
er te weinig flexibiliteit in de voorgestelde vergroenings-maatregelen zit,
en dat deze niet voor alle agrariërs in Nederland altijd goed toepasbaar
zijn. Bijvoorbeeld de verplichte gewasrotatie voor melkveehouders die
maïs verbouwen als veevoer. De leden van de SP-fractie vrezen echter dat
het voorgestelde keuzemenu te ver doorschiet en dat er te veel maatregelen op terecht komen die weinig vergroening om het lijf hebben. De
effectiviteit en het einddoel moeten niet lijden onder doorgeschoten
versoepeling. Daarom willen de leden van de SP-fractie dat elke voorgestelde flexibilisering kritisch tegen het licht gehouden wordt. Zij vragen de
staatssecretaris hierop toe te zien en er garant voor te staan dat alle
maatregelen waar Nederland zich achter schaart, zo effectief zijn als de
originele en zich in eerste plaats richten op biodiversiteitbehoud. Wil de
staatssecretaris de position paper met de verschillende keuzemenu’s van
vergroeningsmaatregelen aan de Kamer toe zenden voorzien van een

9

reactie? Kan de staatssecretaris daarbij ingaan op de verschillende
vormen van vergroeningsmaatregelen en de percentuele verdeling
hiertussen? Hoe wil Nederland effectiviteit en het gelijke speelveld borgen
betreffende de vergroeningsmaatregelen?
De leden van de SP-fractie vinden dat de doelstelling die tijdens de World
Summit on Sustainable Development in 2002 in Johannesburg is
afgesproken om in 2015 de visbestanden te beheren op MSY-niveau, moet
worden nagekomen en vragen het kabinet hier stevig op in te zetten. De
leden van de SP-fractie vragen wat het kabinet bedoelt met de zin in de
geannoteerde agenda: «het is belangrijk dat stakeholders betrokken
worden bij het vaststellen van de optimale niveaus». De leden van de SPfractie nemen aan dat het kabinet niet van plan is het MSY-niveau vast te
laten stellen in overleg met de belanghebbende visserijsector. De leden
van de SP-fractie dringen er op aan dat het MSY-niveau strikt wetenschappelijk wordt bepaald. Tevens zijn zij van mening dat de uitvoering en de
maatregelen in overleg met de visserijsector, de wetenschap en milieuorganisaties moet plaatsvinden. Graag horen de leden van de SP-fractie
bevestiging dat het kabinet zich op deze wijze inzet en dat niet het
MSY-niveau via handjeklap met belanghebbenden (op korte termijn)
wordt vastgesteld. De leden van de SP-fractie pleiten voor een integrale
benadering van het GVB, de Vogel- en Habitatrichtlijn (VHR) en de
Kaderrichtlijn Mariene Strategie (KRM). Voor Nederland is het daartoe
zaak om spoedig een ruimtelijk ordeningsplan Noordzee van de grond te
tillen conform de motie van het lid Polderman (Kamerstuk 29 675, nr. 54).
De leden van de SP-fractie betreuren dat het kabinet geen onderscheid wil
maken in subsidies tussen grootschalige en kleinschalige visserij.
De leden van de SP-fractie hebben vaker kritische vragen gesteld over
aquacultuur. Ondanks het feit dat er nog geen bewijs is dat deze sector
duurzaam en diervriendelijk is, wordt zij aan alle kanten gesubsidieerd.
Alvorens een nieuwe vorm van intensieve dierhouderij te promoten, moet
duidelijk zijn dat dit op een duurzame diervriendelijke manier kan. Er is
nog te weinig onderzoek gedaan op dit terrein. Gaat het kabinet aandacht
vragen voor het antibioticagebruik in de aquacultuur? Gaat het kabinet
aandacht vragen voor risico’s van genetische vervuiling en verzwakking
van oorspronkelijke populaties? Gaat het kabinet aandacht vragen voor
dierenwelzijnskwesties en voor acceptabele dodingsmethoden? Gaat het
kabinet aandacht vragen voor de milieueffecten van aquacultuur? Kan het
kabinet de Kamer inzicht geven in welke mate de aquacultuursector in
Nederland en in Europa op subsidies draait? In welke mate worden er
duurzaamheids- en dierenwelzijnseisen veerbonden aan deze subsidies?
De leden van de SP-fractie hechten aan inzet op de overgang naar een
biobased economy, om op termijn de afhankelijkheid van fossiele
brandstoffen af te bouwen. Ze hechten veel waarde aan de inzet om zo
efficiënt mogelijk gebruik te maken van biomassa en reststromen en te
streven naar coproductie, waarbij de ontwikkeling van een biobased
economy geen negatieve effecten op de voedselvoorziening mag hebben.
De leden van de SP-fractie willen graag een uitgebreide update krijgen
van de stand van zaken betreffende het voldoen aan het varkensbesluit
per 1 januari 2013 voor de groepshuisvesting van zeugen. Hoe is de
voortgang in Nederland? Hoe is de voortgang elders in Europa? Welke
maatregelen worden er genomen/voorgesteld? Welke voortgang wordt
geboekt? Welk doelstellingenpercentage heeft Nederland van nu tot
1 januari 2013? Wat is de stoppersregeling waar nu over gepubliceerd
wordt? Wanneer komt deze naar de Kamer? Is de stoppersregeling de
facto uitstel van implementatie voor de deelnemers? In hoeverre is dat in
lijn met het varkensbesluit? Hoe wordt hier in andere landen mee
omgegaan?

10

Vragen van de leden van de D66-fractie
De leden van de fractie van D66 hebben kennis genomen van de agenda
van de Landbouw- en Visserijraad van mei 2012 en willen graag enkele
vragen stellen.
Kunnen de leden van de fractie van D66 uit de geannoteerde agenda
opmaken dat de staatssecretaris het Nederlands commitment aan het
MSY-principe in het Europees visserijbeleid opnieuw bevestigt, na een
initiële ondersteuning van het MSY-principe 30 jaar geleden in de United
Nations Convention on the Law of the Seas van 1982 en herbevestiging in
het United Nations Fish Stock Agreement van 1995 en in de Johannesburg Declaration van 2002?
De leden van de fractie van D66 vragen of de staatssecretaris kan
bevestigen dat hij bij de aanstaande Landbouw- en Visserijraad dit
commitment aan het MSY-principe in het Europees visserijbeleid zal
uitspreken en dat hij voorafgaand aan de betreffende Raad contact zal
zoeken met andere gelijkdenkende lidstaten zodat er al in het voorproces
een brede coalitie gevormd kan worden?
De leden van de fractie van D66 lezen over de inbreng van het kabinet op
het gebied van aquacultuur. Zal de staatssecretaris ook actief de mogelijkheden rondom certificering van duurzame kweekvis inbrengen en
bepleiten?
Vragen van de leden van de ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie steunen de inzet van het kabinet om
de vergroeningsmaatregelen van het GLB op een meer flexibele manier in
te vullen. Verduurzaming van stallen en precisielandbouw horen daarin
inderdaad thuis. Dierenwelzijn zou hieraan echter moeten worden
toegevoegd wat de leden van de ChristenUnie-fractie betreft. Deze leden
missen dit in de stukken, waarin de focus op biodiversiteit ligt. Is het
kabinet bereid ook dierenwelzijnsmaatregelen als mogelijke invulling van
de vergroeningsmaatregelen in te brengen?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen in het bijzonder aandacht
voor de recent aangenomen motie van de leden Wiegman-Van Meppelen
Scheppink en Koopmans, die de regering verzoekt zich er voor in te zetten
dat weidegang via de vergroeningsmaatregelen daadwerkelijk wordt
gestimuleerd (Kamerstuk 21 501-32, nr. 593). Welke beleidsinzet formuleert het kabinet naar aanleiding van de deze motie? Kan het kabinet
concreet aangeven wat zij zal inbrengen tijdens de Raad om uitvoering te
geven aan de motie? Zijn er op ambtelijk niveau al contacten geweest met
andere lidstaten om het belang voor Nederland van de opname
weidegang in de vergroeningsmaatregelen onder de aandacht te
brengen?
Het verslag van de laatste Raad meldt dat Polen bij de Europese
Commissie aandacht heeft gevraagd voor de lage melkprijs. Ook de leden
van de ChristenUnie-fractie maken zich zorgen over druk op de melkprijs
vanwege onder meer overschotten en stijgende kosten. Deze leden horen
graag van het kabinet wat zij vindt van de recente ontwikkelingen en wat
haar eigen positie is in de gesprekken met Europa hierover.
Vragen van de leden van de Partij voor de Dieren-fractie
Wetgevingsvoorstellen voor het GLB 2014–2020 – vergroening
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren wijzen erop dat de
zogenaamde vergroening van het Europees Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid nauwelijks iets om het lijf heeft. Dat is zeer ernstig, niet
in de laatste plaats met het oog op de voedselzekerheid die verder in
gevaar komt als de (agro)biodiversiteit afneemt. De leden van de Partij

11

voor de Dieren-fractie vinden het onvoorstelbaar dat de staatssecretaris
de ecologische crisis glashard ontkent en nu voorstelt om de toch al zeer
minimale vergroening van het GLB in te vullen via een keuzemenu. Heeft
de staatssecretaris zijn plannen laten beoordelen op (agro)ecologische
effecten en de gevolgen voor verstandige boeren die de onbetaalbare
waarde zien van (gratis!) ecosysteemdiensten op lange termijn, nu het
demissionaire kabinet doorgaat met de koers van de korte termijn ten
koste van toekomstbestendige landbouw?
Hervorming GVB – Maximaal Duurzame Vangst en Milieuaspecten
De leden van de fractie van Partij voor de Dieren wijzen op de noodzaak
het behoud en herstel van ecosystemen voorop te stellen bij de
hervorming van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid (GVB). En dus niet
het uitnutten van de levende natuurlijke hulpbronnen in zee, terwijl
«damage control» ingezet wordt om de gevolgen te minimaliseren. Dit
geldt ook voor het vaststellen van MSY-niveaus en de milieuaspecten van
het GVB. Onafhankelijke wetenschappelijke adviezen zouden leidend
moeten zijn bij de bepaling van MSY-niveaus, in plaats van de korte
termijnbelangen van de stakeholders. De leden van de Partij voor de
Dieren-fractie willen dat de staatssecretaris zich rekenschap geeft van het
algemene belang van behoud van de ecosystemen in zee dat hij moet
verdedigen, en dat hij zich tijdens de Raad inzet voor onafhankelijke,
wetenschappelijke gefundeerde besluitvorming over de vangstniveaus en
milieuaspecten van het GVB. Kan de staatssecretaris tevens aangeven wat
de specifieke insteek van het geplande stakeholderoverleg is?
Ook maken de leden van de fractie van de Partij voor de Dieren zich
zorgen over de niet nader gespecificeerde «praktische oplossingen» die
zullen worden toegepast bij het ontbreken van MSY-niveaus in bepaalde
bestanden. De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren
benadrukken dat het voorzorgsprincipe gehandhaafd moet blijven. Als er
weinig over een visbestand bekend is, is de meest passende benadering
om simpelweg niet te vissen. Graag een toezegging van de staatssecretaris. Om welke «oplossingen» gaat het hier precies, en kan de staatssecretaris garanderen dat hierbij het principe van «het zekere voor het
onzekere nemen» wordt gehanteerd?
Ook vragen de leden van de fractie van de Partij voor de Dieren de
staatssecretaris zich in te zetten voor harde sancties indien vastgestelde
MSY-niveaus overschreden worden. Wat verstaat het kabinet precies
onder «uitgangspunt» als het gaat om het opnemen van MSY in beheerplannen? Hoe strikt zullen deze uitgangspunten worden nageleefd?
De staatssecretaris stelt dat het GVB een bijdrage dient te leveren aan het
bereiken en behouden van de goede milieutoestand (KRM) en een
gunstige staat van instandhouding (VHR). Kan de staatssecretaris
gedetailleerder en concreter toelichten hoe het GVB gaat bijdragen aan
het behoud en de instandhouding van een goede mileutoestand? Hoe zit
het met de integratie van de Vogel- en Habitatrichtlijn in het GVB; zorgt de
staatssecretaris ervoor dat de noodzakelijke beschermingsmaatregelen
voor Natura 2000-gebieden op zee zelfstandig getroffen kunnen worden,
dat wil zeggen zonder doorkruising van het GVB?
Conferentie van Salzburg over aquacultuur
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren wijzen aquacultuur
stellig af: duurzaamheid, dierenwelzijn en aquacultuur zijn niet
verenigbaar.
Veel kweekvis wordt gevoerd met vismeel van in het wild gevangen vis.
Deze methode is niet duurzaam en het zal ook erg lastig zijn deze te
verduurzamen. Daarnaast worden steeds meer stukken zee langs
kustzones gebruikt als «vijvers» voor kweekvissen, waardoor afvalstoffen

12

en toegediende middelen in zee terecht komen, met grote veranderingen
in het lokale ecosysteem als gevolg. Kan de staatssecretaris toelichten hoe
hij in bovengenoemde gevallen verduurzaming ziet? Wat wordt er over
deze zaken gezegd in de te tekenen verklaring? Kan de staatssecretaris
toelichten wat er precies wordt verstaan onder «duurzaamheid» in de
verklaring?
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren maken zich daarnaast
ernstig zorgen over het welzijn van dieren gehouden in aquacultuur en
achten derhalve een preventieve dierenwelzijnstoets noodzakelijk: vissen
zouden pas in kweekomstandigheden gehouden kunnen worden als eerst
is aangetoond dat dit mogelijk is binnen de definitie van dierenwelzijn die
het kabinet zelf hanteert, namelijk de vijf vrijheden van Brambell. Kan de
staatssecretaris toelichten wat er precies wordt verstaan onder dierenwelzijn en diergezondheid in de te tekenen verklaring, en hoe dit zich
verhoudt tot de vijf vrijheden van Brambell? Daarnaast willen de leden
van de fractie van de Partij voor de Dieren een toezegging van de
staatssecretaris dat hij zich hard gaat maken voor een preventieve toets
bij aquacultuur volgens het «nee, tenzij»-principe dat in de Nederlandse
Gezondheid- en welzijnswet voor dieren is vastgelegd.
Handhaving verdoving van dieren voor de slacht
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren zijn verheugd te horen
dat de Zweedse delegatie heeft aangekondigd in de Raad aandacht te
vragen voor de verdoving van dieren voor de slacht. Zij zijn benieuwd wat
dit verzoek in zal houden en vragen de staatssecretaris de Kamer hierover
gedetailleerd te informeren. Daarnaast verzoeken zij de staatssecretaris
om bij aankomende Raad het initiatiefwetsvoorstel van het lid Thieme
over het invoeren van een verplichte voorafgaande bedwelming bij ritueel
slachten (Kamerstukdossier 31 571) als voorbeeld te noemen, en de
noodzaak te benoemen van voorafgaande bedwelming gezien de
wetenschappelijke consensus over het extra leed dat dieren bij de slacht
wordt toegebracht als bedwelming achterwege blijft. Graag een
toezegging op deze punten.
Ontwerp-Raadsconclusies EU-strategie Dierenwelzijn en Transportverordening 1/2005
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren zijn het met de
staatssecretaris eens dat de ontwerp-Raadsconclusies voor de
EU-strategie Dierenwelzijn en Transportverordening 1/2005 te mager zijn.
Maar de leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen de staatssecretaris wel hoe hij het zover heeft laten komen, gezien het voortdurende
verzoek om tijdig en met ambitie de agenda voor Europees dierenwelzijnsbeleid te bepalen en in te zetten op resultaat. De leden van de Partij
voor de Dieren-fractie zijn niet onder de indruk van de inzet van het
Nederlandse kabinet voor meer dierenwelzijn in Europees verband en
duidt de afwijzing van de ontwerp-Raadsconclusies nu als «too little and
too late». Wat gaat de staatssecretaris doen om de gemiste kansen goed
te maken? Komt hij alsnog met een ambitieuze inzet, zowel inhoudelijk als
qua proces waarin hij coalities zoekt met gelijkgestemde landen en een
serieuze poging doet om tegenstribbelende lidstaten mee te krijgen? Kan
hij uiteenzetten wat het Nederlandse kabinet hier de afgelopen jaren
precies aan heeft gedaan en welke extra inspanningen zij gaat leveren nu
ze zelf ook teleurgesteld zegt te zijn over de voorliggende EU-strategie
Dierenwelzijn en de Transportverordening?
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren verzoeken de
staatssecretaris gedetailleerder het bereik, het nut en de waarde toe te
lichten van de opgesomde ontwerp-Raadsconclusies waarmee het kabinet
wél instemt. Welke inspanningen verricht het kabinet om de Raadscon-

13

clusies conform haar wens aan te passen? Welke lidstaten kunnen de
Nederlandse positie steunen? Kan de staatssecretaris garanderen voet bij
stuk te houden en het voorbehouden te handhaven totdat alle genoemde
bezwaren worden weggenomen?
De staatssecretaris stelt dat de ontwerp-Raadsconclusie die wijst op de
onmisbaarheid van specifieke voorschriften voor bepaalde diersoorten
krachtiger en specifieker kan worden geformuleerd. Hoe wordt dit in het
huidige ontwerp benoemd? Hoe worden de diercategorieën konijnen,
kalkoenen, vleeskuikenouderdieren, melkvee, nertsen en circusdieren in
het huidige ontwerp omschreven?
II Antwoord / Reactie van de staatssecretaris
III Volledige agenda
1. Geannoteerde agenda Landbouw- en Visserijraad 14-15 mei 2012
(Kamerstuk 21 501-32, nr. 596). Brief regering d.d. 04-05-2012,
staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker.
2. Uitkomsten van de Landbouw- en Visserijraad die op 26 en 27 april jl.
plaatsvond in Luxemburg (Kamerstuk 21 501-32, nr. 597). Brief
regering d.d. 04-05-2012, staatssecretaris van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie, H. Bleker.

14