Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 718

Wijziging van de Wet melding collectief ontslag
in verband met de uitbreiding van de reikwijdte
en ter bevordering van de naleving van deze wet

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
Algemeen
Op grond van de Wet melding collectief ontslag (WMCO) dient een
werkgever bij een voorgenomen ontslag van 20 of meer werknemers –
binnen een tijdsbestek van drie maanden – via het Uitvoeringsinstituut
werknemersverzekeringen (UWV) WERKbedrijf of de kantonrechter,
hiervan melding te doen aan de belanghebbende vakbonden en het
bevoegd gezag, het UWV WERKbedrijf. Melding hoeft niet plaats te
vinden in het geval de werkgever tot beëindiging van arbeidsovereenkomsten wil overgaan door het sluiten van een overeenkomst tot
beëindiging van de arbeidsovereenkomst (beëindiging met wederzijds
goedvinden). Voor de verwezenlijking van de doelstelling van de WMCO
werd dit destijds niet nodig geacht (Kamerstukken II 1975/76, 13 324, nr. 5
pagina 10), omdat ontslag met wederzijds goedvinden nauwelijks
voorkwam.
Bij brief van 9 december 2009 zijn een aantal vragen van het Tweede
Kamerlid Vermeij (PvdA) beantwoord over de mogelijke omzeiling van
ontslagregels die in acht genomen moeten worden bij een voorgenomen
collectief ontslag (Aanhangsel Handelingen II 2009/10, nr. 944). Deze
vragen waren ingegeven door het vermoeden dat werkgevers door het
sluiten van beëindigingsovereenkomsten, de regels die gelden bij een
collectief ontslag bewust zouden willen ontduiken. Zoals in de beantwoording aangegeven, lijkt daar geen sprake van te zijn en is in die zin er
ook geen aanleiding om te komen tot aanpassing van de regels.
Dat neemt niet weg dat het gebruik van deze ontslagroute (naast bij
ontslag om persoonlijke redenen) ook in geval van ontslag om bedrijfseconomische redenen toeneemt. Deze toename is het gevolg van de
wijziging van de Werkloosheidswet (WW) per 1 oktober 2006 (beperking
verwijtbaarheidstoets WW). De (beoogde) gevolgen daarvan manifesteren
zich thans duidelijker dan voor de financiële (en daarop volgende
economische) crisis het geval was. Op grond van die wijziging van de WW
worden werknemers niet langer verplicht pro forma bezwaar te maken
tegen ontslag om hun aanspraak op WW uitkering veilig te stellen (een

kst-32718-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 718, nr. 3

1

dergelijk bezwaar leidt ertoe dat een werkgever een voorgenomen ontslag
alleen kan realiseren via UWV of kantonrechter). Hiermee worden
onnodige ontslagprocedures bij UWV of kantonrechter voorkomen als
werknemers kunnen instemmen met het aangezegde ontslag.
Bij brief van 15 februari 2010, naar aanleiding van vragen van de Tweede
Kamerleden Vermeij (PvdA) en Bosma (PVV) (Aanhangsel Handelingen II
2009/10, nr. 1614), is aangegeven, dat het dan ook in de rede ligt de
WMCO zodanig aan te passen dat de vraag of een melding moet plaatsvinden los zal komen te staan van de route (UWV, kantonrechter of
beëindiging met wederzijds goedvinden) die de werkgever wil gaan
volgen. Daarmee wordt recht gedaan aan het doel van deze wet, namelijk
tijdige inschakeling van de belanghebbende verenigingen van
werknemers bij een voorgenomen collectief ontslag, teneinde met hen in
overleg te treden over een dergelijk voornemen en de gevolgen daarvan
voor werknemers.
Om te bewerkstelligen dat deze verplichting ook daadwerkelijk wordt
nageleefd, voorziet het wetsvoorstel erin dat opzegging of de overeenkomst tot beëindiging van de arbeidsovereenkomst vernietigbaar zijn als
niet is voldaan aan de verplichtingen die volgen uit de WMCO. De
werknemer dient zich hierop binnen 6 maanden na de opzegging van de
arbeidsovereenkomst of na het aangaan van de beëindigingsovereenkomst, te beroepen. Met deze termijn wordt aangesloten bij de termijn die
geldt voor het vernietigen van de opzegging als die (ten onrechte) heeft
plaatsgevonden zonder toestemming van het UWV WERKbedrijf.
Voorts voorziet het wetsvoorstel er in dat als een werkgever een verzoek
tot ontbinding van de arbeidsovereenkomst bij de kantonrechter indient
als bedoeld in artikel 7:685 van het Burgerlijk Wetboek (BW) wegens
bedrijfseconomische redenen, deze hiertoe in beginsel alleen kan
overgaan als hij zich ervan heeft vergewist of de WMCO van toepassing is
en zo ja, of aan de verplichtingen die uit deze wet volgen is voldaan. In
beginsel omdat een uitzondering geldt voor de situatie waarin het
nakomen van verplichtingen die gelden op grond van de WMCO de
herplaatsing van de met ontslag bedreigde werknemers of de werkgelegenheid van de overige werknemers in de betrokken onderneming in
gevaar zou brengen. Met deze «vergewisbepaling» wordt aangesloten bij
het reeds geldende voorschrift uit genoemd artikel dat de rechter zich bij
een verzoek tot ontbinding van de arbeidsovereenkomst er van dient te
vergewissen of het verzoek verband houdt met het bestaan van een
opzegverbod (artikel 7:685 lid 1 BW).
Verder wordt geregeld dat een werkgever de arbeidsovereenkomst niet
eerder kan opzeggen of door middel van een beëindigingsovereenkomst
kan beëindigen en de rechter de arbeidsovereenkomst niet eerder kan
ontbinden dan een maand nadat aan de verplichting tot het melden van
een dergelijk voornemen (aan de betrokken vakbonden en aan het UWV,
zijnde het bevoegd gezag) is voldaan. Dit voorschrift volgt uit artikel 4 van
Richtlijn nr. 98/59/EG betreffende de aanpassing van de wetgevingen van
de lidstaten inzake collectief ontslag (PbEG 1998, L 225). Dat voorschrift is
thans alleen geregeld voor de UWV procedure, in die zin dat verzoeken
om toestemming tot het doen eindigen van de arbeidsovereenkomsten
van werknemers niet eerder in behandeling worden genomen dan een
maand nadat dat voornemen is gemeld aan de betrokken vakbonden en
het UWV. Het werd ten tijde van de implementatie van de Richtlijn niet
nodig geoordeeld een dergelijk voorschrift ook op te nemen voor de twee
andere beëindigingsroutes (ontbinding door de rechter en beëindiging
met wederzijds goedvinden). De reden hiervoor was dat beëindiging met
wederzijds goedvinden niet of nauwelijks voorkwam en de ontbindings-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 718, nr. 3

2

route vaak alleen in noodgevallen werd gebruikt. Het beëindigen met
wederzijds goedvinden raakt echter steeds meer in zwang (belangrijkste
reden voor dit wetsvoorstel) en de ontbindingsprocedure is feitelijk een
reguliere beëindigingsroute geworden naast de UWV procedure. Reden
om thans het voorschrift ook voor deze routes op te nemen.
Ten slotte wordt van de gelegenheid gebruik gemaakt een ongerijmdheid
in de wet ongedaan te maken. Dat betreft het voorschrift (in artikel 6
WMCO) dat het UWV verzoeken om toestemming tot ontslag niet eerder
in behandeling neemt dan een maand nadat het voornemen tot ontslag is
gemeld. Als vervolgens uit die melding blijkt, dat de belanghebbende
verenigingen van werknemers nog niet voor overleg zijn uitgenodigd,
worden de verzoeken in behandeling genomen als gebleken is dat die
uitnodiging wel is gedaan. Met andere woorden, verzoeken om toestemming tot ontslag kunnen worden ingediend ook al zijn de belanghebbende
verenigingen van werknemers niet uitgenodigd voor overleg, en zij
kunnen in behandeling worden genomen ook al zijn de genoemde
verenigingen niet geraadpleegd, terwijl de bedoeling van het meldingsvoorschrift is om met hen te bezien of er mogelijkheden zijn om ontslag te
voorkomen c.q. flankerend beleid kan worden afgesproken. In het
onderhavige wetsvoorstel wordt deze ongerijmdheid ongedaan gemaakt
en geregeld dat verzoeken om toestemming door het UWV pas in
behandeling worden genomen als de voorgeschreven raadpleging heeft
plaatsgevonden.
Uitvoeringstoets UWV
Het UWV heeft in reactie op de gevraagde uitvoeringstoets van 12 mei
2010 aangegeven, dat de wijziging van de WMCO uitvoerbaar en
handhaafbaar is. Wel is verzocht het wetsvoorstel te verduidelijken op het
punt dat aan het UWV gebleken moet zijn dat de werkgever de belanghebbende verenigingen van werknemers en de ondernemingsraad moet
hebben geraadpleegd alvorens ontslagaanvragen in behandeling kunnen
worden genomen. Hierin is voorzien door het opnemen van de verplichting voor de werkgever tot het bij de ontslagaanvragen voegen van een
schriftelijke verklaring waaruit blijkt dat zulks heeft plaatsgevonden.
Voorts heeft UWV aangegeven, dat het van belang is dat duidelijk wordt
wat onder raadpleging wordt verstaan. In de toelichting op de wijziging
van artikel 6 (zie onder artikelsgewijze toelichting, Artikel 1, Onderdeel E)
is hierop ingegaan. Ten slotte heeft het UWV aangegeven dat de financiële
en personele effecten van het wetsvoorstel beperkt zijn en bekostigd
zullen worden uit de reguliere middelen.
Advies Raad voor de Rechtspraak
In zijn advies van 12 augustus 2010 adviseert de Raad voor de Rechtspraak om het voorgestelde artikel 6a WMCO in artikel 7:685 BW op te
nemen in plaats van in de WMCO. Naar het oordeel van de Raad zal de
kenbaarheid van de regeling hierdoor worden vergroot, ontstaat er geen
onduidelijkheid over de toepasselijkheid van het zogenoemde rechtsmiddelenverbod en wordt tevens geen precedent geschapen voor elders in de
wetgeving opgenomen inbreuken op de in artikel 7:685 BW aan de rechter
verleende vrijheid om een arbeidsovereenkomst wegens gewichtige
redenen te ontbinden.
Dit advies is niet overgenomen. De betreffende bepaling is, juist omwille
van de kenbaarheid, opgenomen in de WMCO zodat uit één en dezelfde
wet blijkt:
– wat in het kader van deze wet wordt verlangd van een werkgever bij
een voorgenomen collectief ontslag;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 718, nr. 3

3

–

–

hoe met het niet nakomen van verplichtingen die op grond van deze
wet gelden, moet worden omgegaan bij de vergunningverlening door
UWV en in een ontbindingsprocedure bij de rechter; en
welke sanctie geldt bij opzegging of het sluiten van een beëindigingsovereenkomst zonder dat de verplichtingen zijn nageleefd.

Het geniet dan ook de voorkeur om wat wordt voorgesteld in artikel 6a te
regelen in de WMCO. Ook wordt niet ingezien dat dit tot onduidelijkheid
leidt in relatie tot het rechtsmiddelenverbod. De beschikking die door de
rechter wordt afgegeven blijft immers een beschikking op grond van
artikel 7:685 BW. In de WMCO wordt slechts aangegeven hoe bij een
verzoek tot ontbinding moet worden omgegaan in relatie tot wat in die
wet is geregeld.
Wat betreft de gevolgen voor de belasting van de rechterlijke macht komt
de Raad in dit advies tot de conclusie dat voor op tegenspraak gevoerde
ontbindingsprocedures zich geen toename van de werklast zal voordoen.
Ten aanzien van de zogenoemde geregelde ontbindingen (partijen zijn het
eens over de beëindiging, maar vragen om hen moverende redenen toch
ontbinding aan) verwachtte de Raad wel een substantiële toename van de
werklast. Deze verwachting was gebaseerd op de veronderstelling dat de
rechter bij geregelde ontbindingen waar bedrijfseconomische redenen
aan ten grondslag liggen, zelf zal moeten nagaan of de WMCO van
toepassing is en zo ja, of aan de daaruit voortvloeiende verplichtingen is
voldaan.
Dat is echter niet het geval. Als partijen verklaren dat de WMCO niet van
toepassing is, dan kan de rechter (zonder nader onderzoek) de arbeidsovereenkomst ontbinden. Dat is ook het geval als uit de bij een verzoek
gevoegde stukken blijkt dat aan de verplichtingen op grond van de WMCO
is voldaan. Ter verduidelijking zijn het betreffende artikel en de toelichting
daarop aangepast (verwezen wordt naar de toelichting bij artikel I,
onderdeel F).
Deze verduidelijking is op verzoek van de Raad opnieuw aan hem
voorgelegd voor advies. In zijn advies van 29 november 2010over het in
bovengenoemde zin verduidelijkte wetsvoorstelconcludeert de Raad dat
de in het eerdere advies genoemde claim ter financiering van de
veronderstelde extra werklast in zijn geheel komt te vervallen.
Artikelsgewijze toelichting
Artikel I
Onderdeel A en C onder 3
In onderdeel A is artikel 2 van de WMCO aangepast. Met de wijziging van
het eerste lid is de verwijzing naar het toestemmingsvereiste voor de
opzegging door de werkgever voor het toepassingsbereik van de WMCO
vervallen en vervangen door een verwijzing naar artikel 2 van het
Buitengewoon Besluit Arbeidsverhoudingen 1945. Met de wijzigingen in
dit onderdeel wordt bewerkstelligd dat de reikwijdte van de WMCO niet
verandert. Wel wordt door het laten vervallen van het toestemmingsvereiste de WMCO van toepassing op elke beëindiging op initiatief van de
werkgever om een of meer redenen die geen betrekking hebben op de
persoon van de werknemer. Dus niet alleen op opzegging en op
ontbinding van de arbeidsovereenkomst op grond van bedrijfseconomische redenen, maar ook op beëindigingen met wederzijds goedvinden,
de zogenoemde beëindigingsovereenkomsten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 718, nr. 3

4

In verband hiermee is in de wet «doen eindigen» grotendeels vervangen
door «beëindigen», omdat «doen eindigen» refereert aan opzegging.
Voorts is op advies van de Raad voor de rechtspraak «dienstbetrekkingen»
vervangen door «arbeidsovereenkomsten», om de tekst van de WMCO
aan te laten sluiten bij titel 10 van Boek 7 van het BW, welke wijziging (in
meer- of enkelvoudsvorm) in de hele wet is doorgevoerd.
Als gevolg van het vervallen van de verwijzing naar het toestemmingsvereiste in het eerste lid kan het derde lid van artikel 2 deels vervallen. Het bij
faillissement c.q. een schuldsaneringsregeling niet van toepassing zijn
van artikel 4, derde tot en met vijfde lid, dat eveneens in artikel 2, derde
lid, was geregeld, wordt thans in onderdeel C onder 3 geregeld in artikel
4, zesde lid (nieuw).
Onderdeel B
In artikel 3 komt het tweede lid te vervallen. In dat artikellid is thans
bepaald dat voor de berekening van het aantal werknemers om de WMCO
van toepassing te doen zijn (ten minste 20 binnen een periode van drie
maanden) naast beëindigen die de werkgever via het UWV WERKbedrijf
wil laten verlopen, ook verzoeken om ontbinding meetellen indien het
aantal verzoeken gelijk is aan of hoger dan vijf. Gezien de doelstelling van
de WMCO – het tijdig betrekken van de vakbonden bij het voornemen van
een collectief ontslag van 20 of meer werknemers – en het in het
Nederlandse stelsel kunnen realiseren van ontslag via verschillende
routes, ligt handhaving van het laatstgenoemde aantal niet in de rede,
noch het van toepassing verklaren van dat aantal op zogenoemde
beëindigingsovereenkomsten. Dat zou immers betekenen dat de WMCO
niet van toepassing zou zijn indien het ontslag van 20 werknemers,
bijvoorbeeld voor 15 werknemers via het UWV WERKbedrijf verloopt,
voor 3 via ontbinding van de arbeidsovereenkomst door de rechter en
voor 2 via een zogenoemde beëindigingsovereenkomst. De bedoeling van
onderhavige wijziging is nu juist de WMCO van toepassing te doen zijn
ongeacht de route die de werkgever kiest en de toepassing daarvan niet te
kunnen beïnvloeden door het gebruik van verschillende routes.
De aanpassing van het nieuwe tweede lid van dit artikel is van zuiver
technische aard.
Onderdeel C, onder 1 en 2
De wijziging van artikel 4, onder 1, is toegelicht bij onderdeel A. De
wijziging van artikel 4, onder 2, strekt ertoe te bewerkstelligen dat de
werkgever bij de melding van een voornemen tot collectief ontslag aan de
belanghebbende verenigingen van werknemers en aan het UWV aangeeft
op welke wijze hij voornemens is de arbeidsovereenkomsten te doen
eindigen.
Onderdeel D
In dit onderdeel wordt voorzien in een nieuw artikel 5a waarin geregeld
wordt dat een werkgever de arbeidsovereenkomst niet eerder kan
opzeggen of door middel van een beëindigingsovereenkomst kan
beëindigen en de rechter de arbeidsovereenkomst niet eerder kan
ontbinden dan een maand nadat aan de verplichting tot het melden van
een dergelijk voornemen (aan de betrokken vakbonden en aan het UWV)
is voldaan. Zoals aangegeven in het algemeen deel van de toelichting
volgt dit voorschrift uit artikel 4 van Richtlijn 98/59/EG betreffende de
aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake collectief ontslag.
Daarin is geregeld dat een collectief ontslag waarvan het plan ter kennis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 718, nr. 3

5

van de bevoegde overheidsinstantie is gebracht (in casu UWV Werkbedrijf) niet eerder ingaat dan 30 dagen na ontvangst van de kennisgeving
(in casu de schriftelijke melding door de werkgever aan UWV
WERKbedrijf).
Van het voorschrift kan worden afweken als uit een verklaring van de
belanghebbende verenigingen van werknemers, bedoeld in artikel 3,
derde lid, blijkt dat zij zijn geraadpleegd en dat zij zich met de ontslagen
kunnen verenigen.
Onderdeel E
In dit onderdeel wordt artikel 6 gewijzigd zoals aangegeven in het
algemene deel van de memorie van toelichting. Op grond van deze
wijziging geldt dat het UWV WERKbedrijf verzoeken om toestemming
voor opzegging van arbeidsovereenkomsten van 20 of meer werknemers
niet in behandeling neemt dan nadat aan de meldingsverplichting is
voldaan en uit een schriftelijke verklaring van de werkgever aan het UWV
WERKbedrijf is gebleken dat de belanghebbende verenigingen van
werknemers (en in voorkomende gevallen: de ondernemingsraad) over dit
voornemen zijn geraadpleegd (artikel 6, eerste lid). Uit die schriftelijke
verklaring zal niet alleen moeten blijken dat de belanghebbende verenigingen zijn uitgenodigd voor een dergelijke raadpleging, maar ook dat er
daadwerkelijk overleg heeft plaatsgevonden. Voor de goede orde wordt
opgemerkt dat «raadpleging» niet impliceert dat er ook overeenstemming
moet worden bereikt met de genoemde verenigingen over het voornemen
en het daarbij te voeren flankerend beleid. Dat is thans ook niet het geval.
Dat betekent dat ook bij het ontbreken van een dergelijke overeenstemming verzoeken om toestemming voor opzegging in behandeling kunnen
worden genomen, zoals dat ook nu het geval is.
In verband met het voorgestelde artikel 5a komt in artikel 6 het voorschrift
te vervallen dat verzoeken om toestemming tot het doen eindigen van de
arbeidsovereenkomsten van werknemers niet eerder in behandeling
worden genomen dan een maand nadat dat voornemen is gemeld aan de
betrokken vakbonden en het UWV. Dit betekent dat verzoeken om
toestemming tot het beëindigen van de arbeidsovereenkomst na de
melding van het voornemen daartoe aan de belanghebbende vakbonden
en het UWV Werkbedrijf in behandeling kunnen worden genomen, mits
de genoemde vakbonden, en in voorkomende gevallen de OR, zijn
geraadpleegd.
In het tweede en derde lid wordt geregeld wat thans in het derde en
vierde lid is geregeld. Te weten, dat voorbij kan worden gegaan aan de
verplichting tot raadpleging daar waar de werkgever aannemelijk maakt
dat het nakomen van die verplichting de herplaatsing van de met ontslag
bedreigde werknemers of de werkgelegenheid van de overige werknemers in de betrokken onderneming in gevaar zou brengen. Voor een
besluit tot het buiten toepassing laten van dit voorschrift is (net als thans
het geval is) toestemming nodig van de minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (SZW).
Onderdeel F
In het nieuwe artikel 6a wordt geregeld dat de rechter bij een verzoek tot
ontbinding van de arbeidsovereenkomst om bedrijfseconomische
redenen, zich ervan dient te vergewissen of er sprake is van een collectief
ontslag en zo ja, of uit de bij het verzoek gevoegde stukken blijkt, dat de
werkgever heeft voldaan aan de verplichtingen die volgen uit de WMCO.
Onder stukken wordt verstaan, een schriftelijke verklaring van UWV

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 718, nr. 3

6

WERKbedrijf waaruit blijkt dat aan de verplichting tot melding is voldaan
en een schriftelijke verklaring van de werkgever dat de belanghebbende
verenigingen van werknemers en in voorkomend geval de ondernemingsraad zijn geraadpleegd.
Zoals in het algemene deel van de toelichting opgemerkt, wordt met deze
formulering aangesloten bij het al geldende voorschrift dat de rechter bij
een verzoek tot ontbinding van de arbeidsovereenkomst zich er van dient
te vergewissen of het verzoek verband houdt met het bestaan van een
opzegverbod (artikel 7:685 lid 1 BW). Net als thans praktijk is, daar waar
partijen verklaren dat het verzoek geen verband houdt met het bestaan
van een opzegverbod, geldt ook hier dat als partijen verklaren dat de
WMCO niet van toepassing is, de rechter (zonder nader onderzoek) de
arbeidsovereenkomst kan ontbinden. Dat is – in een geregelde zaak – ook
het geval als de WMCO wel van toepassing is en uit de bij een verzoek
gevoegde stukken blijkt dat aan de verplichtingen op grond van de WMCO
is voldaan.
Voorts wordt geregeld, dat als blijkt dat de voorgeschreven raadpleging
niet heeft plaatsgevonden de rechter een verzoek om de arbeidsovereenkomst te ontbinden slechts kan inwilligen als de werkgever aannemelijk
maakt dat het nakomen van die verplichting de herplaatsing van de met
ontslag bedreigde werknemers of de werkgelegenheid van de overige
werknemers in de betrokken onderneming in gevaar zou brengen. Met
andere woorden, als de financiële situatie zodanig is dat beëindiging op
korte termijn aangewezen is. Hiermee wordt aangesloten bij wat thans al
geldt bij de vergunningverlening door UWV, namelijk dat het UWV in
dergelijke omstandigheden daartoe kan overgaan ook al zijn de verplichtingen uit de WMCO niet nageleefd (zie ook hiervoor bij de toelichting op
onderdeel E). In dat geval kan de rechter ook afwijken van het voorschrift,
bedoeld in artikel 5a.
Onderdeel G
Het nieuwe artikel 7 ziet erop toe dat een werknemer de beëindiging van
de arbeidsovereenkomst (hetzij door opzegging, hetzij door een beëindigingsovereenkomst) kan vernietigen als de werkgever de verplichting tot
melding of raadpleging niet heeft nageleefd. Bij opzegging is vernietiging
niet aan de orde als hiervoor toestemming is verleend door het UWV
(WERKbedrijf) zonder dat aan de verplichting tot raadpleging is voldaan.
Ter toelichting: op grond van artikel 6, (thans) tweede lid, van de WMCO,
geldt dat het UWV verzoeken om toestemming in behandeling kan nemen
ook al heeft de raadpleging niet plaatsgevonden. Dat is het geval als de
toepassing van deze voorschriften de herplaatsing van met ontslag
bedreigde werknemers in gevaar brengt, of de werkgelegenheid van de
overige werknemers in de onderneming in gevaar zou brengen. Een
besluit daartoe van het UWV behoeft de goedkeuring van de minister van
SZW. Dit betekent dat als de werkgever meent dat er goede redenen zijn
om niet aan de verplichting te hoeven voldoen, hij daarvan alleen
ontheffing kan krijgen van het UWV (na goedkeuring door de minister) in
een procedure die verloopt via het UWV. In dat geval is opzegging na van
het UWV WERKbedrijf verkregen toestemming uiteraard niet vernietigbaar.
Het niet vernietigbaar zijn beperkt zich tot deze situatie van opzegging. Bij
het gebruik van beëindigingsovereenkomsten geldt dat zij altijd vernietigbaar zijn als de werkgever niet aan de verplichtingen van de WMCO
heeft voldaan. Dat is ook logisch omdat er dan geen sprake is van een
derde die heeft getoetst of de noodzaak bestaat tot het eindigen van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 718, nr. 3

7

arbeidsovereenkomsten zonder de verplichtingen in acht te nemen die
gelden op grond van de WMCO. Dat betekent dat als een werkgever
meent dat dergelijke omstandigheden aanwezig zijn hij feitelijk geen
gebruik kan maken van de route «beëindiging met wederzijds goedvinden». Als de werkgever om hem moverende redenen geen gebruik wenst
te maken van de UWV procedure, kan hij de rechter verzoeken de
arbeidsovereenkomsten te ontbinden. Het is dan aan de rechter om te
beoordelen of de omstandigheden zodanig zijn dat het niet in acht nemen
van voorschriften van de WMCO in de rede ligt.
Het huidige artikel 7 komt te vervallen. Daarin is geregeld dat zodra het
bevoegd gezag heeft vastgesteld, dat een werkgever binnen een tijdvak
van drie maanden heeft verzocht om toestemming tot het doen eindigen
van de arbeidsovereenkomsten van ten minste 20 werknemers, zonder dat
die werkgever een die werknemers omvattende melding heeft gedaan, het
UWV verzoeken om toestemming tot het doen eindigen van arbeidsovereenkomsten waarop het nog niet heeft beslist niet of niet verder in
behandeling neemt dan twee maanden nadat die melding alsnog heeft
plaatsgevonden. Dit voorschrift is bedoeld als sanctie op het niet naleven
van de WMCO door de werkgever, maar is in zijn uitwerking niet effectief
als de werkgever op grond van de eerder verleende toestemming de
arbeidsovereenkomst al heeft opgezegd.
Ter verduidelijking het volgende voorbeeld: een werkgever verzoekt op
enig moment om toestemming tot opzegging van de arbeidsovereenkomst met 5 werknemers. Die toestemming wordt verleend en de
werkgever zegt de arbeidsovereenkomsten op. Vervolgens verzoekt hij
binnen drie maanden om toestemming om de arbeidsovereenkomst op te
zeggen voor nog eens 15 werknemers. Dan blijkt (achteraf) dat de
werkgever niet aan zijn verplichtingen ingevolge de WMCO heeft voldaan,
maar zijn de eerdergenoemde 5 werknemers inmiddels ontslagen. Het feit
dat het UWV WERKbedrijf als sanctie op het niet naleven van de WMCO
voor het in behandeling nemen van de overige verzoeken om toestemming een wachttermijn van 2 maanden in acht neemt, doet daaraan niet
af. Op grond van het nieuwe voorschrift kunnen de 5 genoemde
werknemers de opzegging vernietigen. Dat is niet alleen voor de
werkgever een daadwerkelijke stok achter de deur om de WMCO na te
leven, maar geeft ook de werknemer een effectief middel in handen om
die naleving af te dwingen.
Het vervallen van het huidige artikel 7 betekent niet dat de werkgever, in
een situatie als hiervoor geschetst, het voorgenomen ontslag niet meer
hoeft te melden. Dat is op grond van overige bepalingen van de wet wel
het geval, waarbij tevens het voorschrift geldt, dat de belanghebbende
verenigingen van werknemers en in voorkomende gevallen de ondernemingsraad hierover geraadpleegd dienen te worden. Op grond van de
overige bepalingen van de wet geldt ook dat reeds ingediende verzoeken
om toestemming tot opzegging van de arbeidsovereenkomst niet verder
in behandeling worden genomen dan nadat die melding en raadpleging
hebben plaatsgevonden. Voor de duidelijkheid is in dit verband in artikel
6, eerste lid, de zinsnede opgenomen «dan wel neemt verzoeken waarop
het nog niet heeft beslist niet verder in behandeling».
Onderdeel H
In het nieuwe artikel 7a is geregeld in welke gevallen voor de toepassing
van de wet de werkgever geacht wordt te hebben voldaan aan de
verplichting tot raadpleging van belanghebbende verenigingen van
werknemers, ook al heeft die raadpleging niet plaatsgevonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 718, nr. 3

8

Dat betreft enerzijds de situatie waarin een belanghebbende vereniging
geen gevolg geeft aan een uitnodiging tot raadpleging. Het kan immers
niet zo zijn dat een werkgever gehouden wordt aan verplichtingen die
gelden op grond van deze wet als het hem niet mogelijk wordt gemaakt
hieraan te voldoen. Het geen gevolg geven aan een uitnodiging houdt in
dat de belanghebbende vereniging niet verschijnt op het door een werkgever georganiseerde overleg. Het spreekt voor zich dat een vereniging
enige tijd geboden moet worden om zich voor te bereiden op een
dergelijk overleg. Vandaar het voorschrift dat de uitnodiging voor het
overleg ten minste twee weken voor de datum van het overleg door de
vereniging moet zijn ontvangen. De werkgever zal dit zonodig moeten
aantonen. Om die reden is het raadzaam de uitnodigingen aangetekend te
verzenden met een bericht van ontvangst.
Anderzijds betreft het de situatie waarin een belanghebbende vereniging
schriftelijk heeft aangegeven af te zien van raadpleging.
Als artikel 7a van toepassing is zal de werkgever dit in de schriftelijke
verklaring als bedoeld in de artikelen 6 en 6a moeten vermelden.
Artikel II
Artikel II regelt dat de WMCO zoals die wet luidde van toepassing blijft op
opzeggingen of beëindigingen van een arbeidsovereenkomst door middel
van een beëindigingsovereenkomst die hebben plaatsgevonden voor het
tijdstip waarop deze wet inwerking is getreden en dat op lopende
meldingen van collectief ontslag het oude recht van toepassing blijft.
Hetzelfde geldt voor lopende ontbindingsverzoeken en reeds genomen
beschikkingen ter zake. Met betrekking tot beëindigingsovereenkomsten
betekent dit overigens dat de huidige situatie dat de WMCO niet van
toepassing is op beëindigingsovereenkomsten gehandhaafd blijft ten
aanzien van beëindigingsovereenkomsten die hebben plaatsgevonden
voor het tijdstip waarop deze wet inwerking is getreden.
Artikel III
Deze wet treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip.
Aangezien het hier primair om reparatiewetgeving gaat, zal zonodig
worden afgeweken van de systematiek van de vaste verandermomenten.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
H. G. J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 718, nr. 3

9