Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

134
Vragen van de leden Van Dekken, Çelik en Jadnanansing (allen PvdA) aan
de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over een diplomatruc voor
gezakte VWO-leerlingen (ingezonden 26 juli 2011).
Antwoord van minister Rouvoet (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 28 september 2011).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van diverse berichten omtrent een diplomatruc voor
gezakte vwo-leerlingen?1 2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe beoordeelt u zelf deze mogelijkheid om gezakte vwo-leerlingen van een
havo-diploma te voorzien?
Antwoord 2
Ik acht deze mogelijkheid ongewenst. Volgens het systeem van de wet op het
voortgezet onderwijs wordt een leerling toegelaten tot en ingeschreven voor
een bepaalde schoolsoort (zoals vwo of havo), legt de leerling de examens
van die schoolsoort af en ontvangt de leerling ook het diploma van die
schoolsoort.
Dit geldt ook indien op grond van de WVO het eindexamen in één of meer
vakken is afgenomen op een hoger niveau. De bedoeling van de wetgever bij
de mogelijkheid om vakken op een hoger niveau te volgen was dat de
leerling moest kunnen excelleren, niet dat deze mogelijkheid ook zou kunnen
worden benut om examens op een lager niveau af te leggen. Zie hiervoor de
memorie van toelichting bij het wetsvoorstel aanpassing profielen tweede
fase vwo en havo (Kamerstukken II 2004/05, 30 187, nr. 3, p. 11), waarin wordt
opgemerkt dat «een havo-leerling een havo-vak mag vervangen door het
overeenkomstige vwo-vak. Dat wordt aangetekend op de cijferlijst bij het
diploma. Dat diploma blijft een havo-diploma.»
1

2

ah-tk-20112012-134
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

RTV Noord, 20 juli 2011: «Toch diploma voor gezakte leerlingen» http://www.rtvnoord.nl/
nieuws/nieuws.asp?pid=102314
Dagblad van het Noorden, 21 juli 2011: «Onderzoek naar diplomatruc» http://m.dvhn.nl/
nieuws/groningen/article6747317.ece/Onderzoek-naar-diplomatruc

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

Ook in de toelichting bij de besluiten waarmee het Inrichtingsbesluit en het
Eindexamenbesluit voor het voortgezet onderwijs werden aangepast aan
onder meer deze uit 2008 daterende nieuwe wettelijke mogelijkheid, is dat
oogmerk met zoveel woorden genoemd: «de leerling moet kunnen excelleren,
niet afzakken» (Stb. 2008, 121, p. 10 nota van toelichting).
In de praktijk blijkt men echter toch naar wegen te (blijven) zoeken om deze
mogelijkheid te gebruiken tegen de bedoelingen van de wetgever in.
Vraag 3
Deelt u de opvatting dat er snel duidelijkheid gewenst is over de wenselijkheid, de schaalgrootte en de effecten van deze situatie?
Antwoord 3
Ja.
Vraag 4
Bent u voornemens hoe dan ook de wet te wijzigen om deze mogelijkheid te
beëindigen, zoals ook in berichtgeving naar voren kwam? Zo ja, op welke
termijn? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Vorig jaar zijn de scholen via een publicatie op www.examenblad.nl en begin
april 2011 in de nieuwsbrief van de Inspectie erop gewezen dat het niet
mogelijk is aan gezakte vwo-leerlingen een havo-diploma te geven. Toch blijkt
men in de praktijk naar wegen te blijven zoeken om deze constructie te
gebruiken.
Hoe we dit vraagstuk precies moeten adresseren, wordt nu onderzocht.
DUO-Groningen kijkt naar de mutatiemogelijkheid waarvan de school in dit
geval gebruik heeft gemaakt en stelt de gegevens beschikbaar aan de
inspectie voor haar onderzoek. De Inspectie van het Onderwijs kijkt nader
naar de rechtmatigheid van het handelen van de betrokken school. Zodra ik
over het advies van de inspectie beschik kan ik beoordelen op welke wijze de
deur naar deze ongewenste handelwijze kan en moet worden dichtgezet.
Mogelijk is het in dat verband een optie om in het Eindexamenbesluit VO te
bepalen dat altijd ten minste één vak op het niveau van de schoolsoort moet
worden afgelegd waar de leerling staat ingeschreven. Maar zoals gezegd: ik
wacht eerst de uitkomsten van het onderzoek van de inspectie af voordat ik
over de oplossingsrichting definitieve uitspraken doe. Ben ik eenmaal tot een
concrete oplossing gekomen, dan zal ik mij ervoor inspannen, die oplossing
zo snel mogelijk uit te werken en te publiceren.
Vraag 5
Welke instantie gaat nu definitief onderzoek gaat doen naar deze mogelijkheid voor scholen om gezakte leerlingen van een havo-diploma te voorzien?
Is dit nu de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) of de Inspectie van het
Onderwijs?
Antwoord 5
Beiden. DUO-Groningen beziet de mutatiemogelijkheid en de Inspectie van
het Onderwijs onderzoekt de rechtmatigheid van het handelen van de school.
Vraag 6
Wordt daarbij alleen gekeken naar deze specifieke situatie of wordt ook in
kaart gebracht of dit landelijk vaker voorkomt en of er meer van dergelijke
mazen in de huidige wetgeving zitten?
Antwoord 6
DUO-Groningen heeft alle mutaties nagelopen op mutatiedatum. Uit dit
onderzoek is gebleken dat muteren met terugwerkende kracht alleen bij de
school in Warffun heeft plaatsgevonden.
Vraag 7
Wanneer kan de Kamer nadere rapportage en resultaten uit het aangekondigde onderzoek verwachten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Antwoord 7
De inspectie zal alles in het werk stellen om het onderzoek snel na de
zomervakantie (voor het Noorden loopt deze vakantieperiode tot en met
4 september) af te ronden, de uitkomsten te bespreken met het bestuur van
het College en mij te rapporteren. Ik zal u daarna informeren over de
resultaten van de onderzoeken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3