Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

26 234

Vergaderingen Interim Committee en
Development Committee

Nr. 243

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 oktober 2020
Hierbij stuur ik u de geannoteerde agenda voor de inzet van het Koninkrijk
der Nederlanden tijdens de IMF jaarvergadering van het International
Monetary and Financial Committee (IMFC) op 15 oktober.
De Minister van Financiën,
W.B. Hoekstra

kst-26234-243
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 234, nr. 243

1

Geannoteerde agenda voor de inzet van het Koninkrijk der
Nederlanden tijdens de vergadering van het International
Monetary and Financial Committee (IMFC) 15 oktober 2020.
1. Algemene inleiding
In verband met COVID-19 zal de jaarvergadering in Washington D.C.
virtueel worden gehouden in afgeslankte vorm. Op donderdag 15 oktober,
ter gelegenheid van de jaarvergadering van het Internationaal Monetair
Fonds (IMF) vindt er een videoconferentie van het International Monetary
and Financial Committee (IMFC) plaats. De Ministers van Financiën van
het Koninkrijk der Nederlanden en het Koninkrijk België nemen deel aan
het IMFC op een jaarlijks roterende basis. Dit jaar vertegenwoordigt
Nederland de kiesgroep in het IMFC. Het IMFC is het hoogste politieke
orgaan van het IMF, waarin alle Ministers van Financiën deelnemen.
Onderwerpen op de agenda zijn onder andere de mondiale financieeleconomische situatie, een update van de COVID-19 respons van het IMF
en schuldhoudbaarheid. De DG-conclusies gelden als inzet van het
Koninkrijk tijdens de IMF/WB jaarvergadering.
2. Mondiale financieel-economische situatie / Economische
impact COVID-19
Mondiale financieel-economische situatie
Zoals bekend heeft COVID-19 naast de humanitaire en medische gevolgen
aanzienlijke economische effecten. Het IMF voorziet voor 2020 een
historische krimp van het mondiale bbp van 4,9%, gevolgd door een
herstel van 5,4% in 2021. Dit is een neerwaartse bijstelling van 1,9% voor
2020 en 0,4% voor 2021 ten opzichte van de raming uit april. Ondanks
deze negatieve bijstelling in juni zijn de vooruitzichten voor de mondiale
economie de laatste maanden wat minder somber geworden. De sterke
beleidsrespons van overheden, centrale banken en internationale
financiële instellingen heeft een verdere negatieve impact op de economie
beperkt. De verkrapping van de financiële condities, waaronder een grote
kapitaaluitstroom uit opkomende economieën, is tot een halt gekomen.
Landen met goede fundamenten krijgen weer toegang tot internationale
kapitaalmarkten. Alhoewel het dieptepunt van de coronacrisis voorbij lijkt,
is een volledig herstel nog een langdurig proces waarbij het nog enkele
jaren kan duren voordat economieën zich weer op het niveau van voor de
coronacrisis bevinden. Het verloop van de stabilisatiefase en herstel zijn
bovendien zeer afhankelijk van onzekere factoren zoals de verdere
verspreiding van het virus, medische ontwikkelingen waaronder een
vaccin, maar ook de impact hiervan op consumptie en investeringen.
Achter de geleidelijke stabilisatie van de wereldeconomie gaan veel
regionale verschillen schuil. Ontwikkelde economieën ervaarden een forse
krimp tijdens het hoogtepunt van de lockdowns in maart en april. De
economie in de eurozone kromp in het tweede kwartaal met 12% op
kwartaal basis en in de Verenigde Staten met 9 procent. Sinds het einde
van de harde lockdown wijzen korte termijn indicatoren op economisch
herstel waarbij sectoren die minder contactgebonden zijn, zoals de
industrie, sneller herstellen dan de meer contactintensieve dienstensector.
Daarbij is er sprake van verschillen tussen de ontwikkelde economieën.
Economieën met een groter aandeel van contactgevoelige sectoren zoals
toerisme of horeca worden zwaarder geraakt en herstellen naar
verwachting ook trager. Daarnaast loopt de beleidsruimte die landen
beschikbaar hebben om het herstel te ondersteunen uiteen. Tevens is nog
onduidelijk wat de economische gevolgen van de recente oploop van de
besmettingen zal zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 234, nr. 243

2

Voor opkomende economieën en lage inkomenslanden is het beeld
eveneens diffuus. China, dat als eerste werd getroffen door het virus, laat
na een krimp van 10% bbp in het eerste kwartaal een relatief snel herstel
zien met een bbp groei van 12% in het tweede kwartaal. In veel andere
opkomende economieën en lage inkomenslanden is de verspreiding van
het virus later begonnen en veel van deze landen zijn nog stevige
maatregelen aanwezig om de besmettingen onder controle te krijgen.
Daarnaast kennen deze economieën vaak een grote informele sector
waardoor ze gevoeliger zijn voor contactbeperkingen en het lastiger is om
huishoudens en bedrijven met steunmaatregelen te bereiken. De beperkte
sociale vangnetten in deze landen zorgen voor een grotere maatschappelijke impact dan in ontwikkelde economieën. De krimp in enkele grote
opkomende economieën was dan ook aanzienlijk en bedroeg op kwartaalbasis bijvoorbeeld 23% in India, 17% in Zuid-Afrika en 10% in Brazilië. Ook
landen met relatief weinig infecties, zoals sommige lage inkomenslanden
en kleine eilandstaten, worden geconfronteerd met economische
teruggang als gevolg van dalende toerisme- of grondstofinkomsten en
remittances.
Beleidsmaatregelen
Mondiaal zijn diverse maatregelen genomen om landen die zwaar worden
geraakt door COVID-19 te ondersteunen en de economische impact te
beperken. Overheden hebben een sterke beleidsrespons ingezet waarbij
ruim USD 11 biljoen aan maatregelen is genomen o.a. gericht op de
gezondheidszorg, het versterken van sociale vangnetten en ondersteunen
van sectoren.1 Ook monetaire verruiming heeft bijgedragen aan het
mitigeren van de effecten van COVID-19.
Om in de urgente financieringsproblematiek te voorzien heeft het IMF,
naast regionale liquiditeits- en herstelmaatregelen, aan veel opkomende
en lage inkomenslanden noodliquiditeit verstrekt. Sinds de uitbraak van
de COVID-19 crisis heeft het IMF aan 80 landen circa USD 88 mld.
financiële steun verstrekt via noodfinanciering en reguliere programma’s2.
Voor de armste landen zijn officiële crediteuren bovendien een schuldendienstmoratorium overeengekomen. Het is momenteel nog onzeker hoe
groot de economische schade zal zijn en of deze landen na het verloop
van de tijdelijke maatregelen weer zelfstandig externe financiering kunnen
verkrijgen. In opkomende economieën en lage inkomenslanden die voor
COVID-19 al kampten met hoge publieke schuldniveaus kan de schuld
door de schok onhoudbaar worden en kan schuldherstructurering
noodzakelijk zijn.
De coronacrisis toont het belang van schokbestendigheid en
weerbaarheid van economieën. Het Koninkrijk onderstreept daarom de
noodzaak dat steun aan landen gepaard gaat met inspanningen die de
weerbaarheid van nationale economieën vergroten en het groeipotentieel
op de lange termijn versterken. Zo kunnen opkomende economieën
stappen zetten om de hun verdiencapaciteit te diversifiëren en arbeidsmarktmaatregelen nemen die een verschuiving werkgelegenheid van de
informele naar de formele sector ondersteunen. Het is belangrijk dat
landen zich hierbij ook voorbereiden op andere lange termijn uitdagingen
zoals klimaatverandering. Het herstel dient daarom duurzaam te worden
vormgegeven door bijvoorbeeld de afhankelijkheid van olie-inkomsten te
reduceren en te investeren in klimaatadaptie.

1
2

https://www.imf.org/en/Topics/imf-and-covid19/Policy-Responses-to-COVID-19.
https://www.imf.org/en/Topics/imf-and-covid19/COVID-Lending-Tracker.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 234, nr. 243

3

Naast het verhogen van lange termijn schokbestendigheid zullen landen
op korte termijn keuzes moeten maken over hoe ze de economie in de
stabilisatie- en herstelfase optimaal kunnen ondersteunen. Hierbij dient
een zorgvuldige afweging te worden gemaakt tussen het afbouwen van
steunmaatregelen en het blijven ondersteunen van levensvatbare
bedrijven. Enerzijds kan het in stand houden van steunmaatregelen de
noodzakelijke herallocatie uit sectoren die permanent zullen krimpen
vertragen. Anderzijds kan een te snelle afbouw van deze maatregelen
betekenen dat levensvatbare bedrijven failliet gaan waardoor bedrijfsspecifieke kennis verloren gaat en de werkloosheid en vraaguitval verder
oploopt. Hierbij geldt bovendien dat de onzekerheid over het verloop van
het virus groot is waardoor het lastiger is de mate van benodigde
herallocatie en de levensvatbaarheid van bedrijven vast te stellen. Het
Koninkrijk zal daarom het IMF vragen specifiek aandacht te besteden aan
hoe landen om moeten gaan met deze onzekerheid en de divergentie in
het herstel tussen sectoren.
Tenslotte is het juist in deze tijd van belang dat landen goede multilaterale
randvoorwaarden creëren voor duurzame mondiale groei. Onder andere
door hernieuwde samenwerking om de multilaterale regels voor
wereldhandel te moderniseren en daarbij een gelijk speelveld te garanderen, kan het herstel van de wereldhandelsgroei ondersteunen en
bijdragen aan de schokbestendigheid van mondiale waardeketens.
Gezamenlijke investeringen in de ontwikkeling en productie van vaccins
zodat deze snel voor een groot deel van de wereldbevolking beschikbaar
kunnen komen.
3. Update respons IMF COVID-19
Het IMF heeft krachtig gereageerd op de uitbraak van de COVID-19 crisis.
Om het IMF-instrumentarium beter aan te laten sluiten bij de vraag van
lage inkomenslanden en opkomende economieën bij de aanvang van de
crisis, heeft het IMF tijdens de voorjaarsvergadering een breed pakket aan
maatregelen aangekondigd. De toegangslimieten voor noodfinanciering
zijn voor een periode van 6 maanden verhoogd om aan de urgente
financieringsbehoefte van landen te voldoen. De Short-term Liquidity Line
is ingevoerd om opkomende economieën met sterke economische
fundamenten en een grote liquiditeitsbehoefte van een tijdelijke kredietlijn
te voorzien. Daarnaast zijn 28 landen met een laag BBP per capita
ondersteund door een kwijtschelding van de schuldendienst aan het IMF
via de Catastrophe Containment and Relief Trust (CCRT).3 In totaal heeft
het IMF begin oktober ongeveer USD 270 mld. van haar beschikbare USD
1.000 mld. uitgeleend.
In de eerste fase van de crisis heeft het IMF aan 70 landen noodsteun
verstrekt. Nu de eerste fase van de crisis voorbij is en landen van urgente
liquiditeitssteun zijn voorzien, wordt voor de vervolgfase een aanvullend
beroep op het IMF via reguliere programma’s verwacht. Bij programma’s
in deze fase zal een balans moeten worden gevonden tussen de specifieke
gevolgen en omstandigheden van de COVID-19 crisis en de kwetsbaarheden en hoge publieke schulden die voor de crisis reeds bestonden.

3

https://www.imf.org/en/News/Articles/2020/04/16/pr20165-board-approves-immediate-debtservice-relief-for-25-eligible-low-income-countries.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 234, nr. 243

4

Aanpassing IMF-instrumentarium en appreciatie
i. Landen voorzien in financieringsbehoefte
Het IMF kan met USD 1.000 mld. leencapaciteit landen ondersteunen die
onder andere gevolgen ondervinden van de uitbraak van COVID-19.
Daarvan is USD 100 mld. tijdelijk beschikbaar om landen van noodliquiditeit te kunnen voorzien zonder een volledig IMF-programma met
bijbehorende conditionaliteiten. Voor lage inkomenslanden heeft het IMF
daarbinnen USD 20 mld. beschikbaar via de Rapid Credit Facility (RCF).
Voor de overige landen heeft het IMF USD 80 mld. beschikbaar, via het
zogeheten Rapid Financing Instrument (RFI). Gezien de omvang van de
COVID-19 schok op een groot aantal landen stelt het IMF het volgende
voor:
• Het verlengen van de verhoging van de beschikbare middelen via de
hierboven genoemde RCF en RFI met een half jaar; hierdoor blijft
jaarlijks 100% quota beschikbaar voor noodfinanciering, en cumulatief
150%.
• Het aanpassen van IMF programma’s specifiek voor landen die een
significante schok ondervinden door de COVID-19 crisis, maar geen
onderliggende kwetsbaarheden hadden, zoals problemen met
schuldhoudbaarheid, voorafgaand aan de crisis. Er wordt aan een
aantal specifieke modaliteiten gedacht zoals het afstemmen van de
structurele hervormingen in een programma op onder meer 1) in
hoeverre de COVID-19 schok permanente effecten heeft, 2) het effect
van hervormingen op het herstelpad, en 3) de institutionele capaciteit.
Daarnaast zou de terugbetaaltermijn kunnen worden verlengd. Een
dergelijke aanpassing van modaliteiten zou alleen voor de COVID-19
crisis gelden en tijdelijk zijn. Het IMF beziet daarnaast of het leeninstrumentarium voldoende aansluit bij de situatie van kleine opkomende
landen die onevenredig hard worden geraakt door de COVID-19 schok.
• Activatie van de New Arrangements to Borrow (NAB). De middelen
van het IMF voor financiële steunprogramma’s bestaan voor het
grootste deel uit permanente quota-middelen, die zijn ingelegd door
alle 189 IMF-leden. Daarnaast maakt het IMF gebruik van tijdelijke
geleende middelen waaraan een deel van het lidmaatschap vrijwillig
bijdraagt: de New Arrangements to Borrow (NAB) en de Bilateral Loan
Agreements (BBA). Pas wanneer de quota-middelen niet toereikend
zijn, kan de tweede verdedigingslinie van NAB-middelen geactiveerd
en gebruikt worden. In de NAB-overeenkomst is bepaald dat de NAB
alleen geactiveerd mag worden wanneer de quota-middelen minus de
prudentiële reserves onder de SDR 100 mld. zijn gedaald. Daarnaast is
opgenomen dat NAB-crediteuren, die 85% van de NAB-middelen
vertegenwoordigen, moeten instemmen met activatie. De NAB is sinds
2016 niet meer geactiveerd.
Appreciatie koninkrijk
Aangezien de crisis nog steeds omvangrijk en acuut is, is het Koninkrijk
voorstander van het verlengen met zes maanden van de verhoging van de
beschikbare middelen via de RCF en het RFI. Een aantal landen is nog met
het IMF in overleg over een programma met noodliquiditeit.
Het is belangrijk dat het IMF haar leden goed kan bedienen in de
verschillende fases van de crisis. Het brede instrumentarium van het IMF
dient daarom flexibel te worden ingezet om in te spelen op de specifieke
noden van opkomende landen. Het Koninkrijk vindt het belangrijk dat het
leeninstrumentarium aansluit bij de behoeften van het lidmaatschap. Deze
crisis vergt een gerichte aanpak om landen die specifiek door COVID-19
worden geraakt te ondersteunen. Het Koninkrijk zal daarbij het belang

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 234, nr. 243

5

benadrukken van groeibevorderende hervormingen aangezien deze
bijdragen aan herallocatie en een sterker herstel uit de crisis. Bij een
eventuele aanpassing van het instrumentarium zal het Koninkrijk erop
inzetten dat dit tijdelijk is en zal gelden voor landen die geen fundamentele kwetsbaarheden kenden voorafgaand aan de crisis die bijv. het
groeivermogen van een land beperken. De eventuele aanpassing van
programma’s zou binnen de totale omvang van het IMF vallen en
daarmee geen gevolgen hebben voor de Nederlandse begroting.
Om landen te voorzien in financiering staat het IMF klaar met
USD 1.000 miljard leencapaciteit die verdeeld is over drie linies. Mocht de
eerste linie van de leencapaciteit, de quota-middelen, niet toereikend zijn,
staat het Koninkrijk klaar de NAB te activeren.
ii. Steun aan lage inkomenslanden
Omdat de COVID-19 crisis met name ook de lage inkomenslanden hard
raakt, roept het IMF op om de bestaande faciliteiten voor deze landen aan
te vullen. Daarbij zet het IMF zich in om de donorbasis te verbreden.
• COVID-19 leidt tot een significante stijging in de vraag naar programma’s voor lage-inkomenslanden. Het IMF roept donoren op om de
Poverty Reduction and Growth Trust (PRGT) verder aan te vullen.
PRGT-programma’s »zijn gericht op lage-inkomenslanden en worden
gefinancierd uit leningen van donoren (via de zogenaamde loan
account), aangevuld met een rentesubsidie die gefinancierd wordt uit
het rendement op giften en concessionele leningen (via de zogenaamde subsidy account). De loan account van de PRGT is gevuld met
middelen van 15 donorlanden waaronder Nederland4.
• Het IMF roept daarnaast op tot het verder aanvullen van de Catastrophe Containment and Relief Trust (CCRT). Dit is een faciliteit voor de
armste landen, de zogeheten International Development Association
(IDA) landen en kleine landen met minder dan1,5 mln. inwoners en
minder dan twee keer de IDA-inkomensgrens hebben, waarmee
aflossingen van IMF-leningen kunnen worden kwijtgescholden.
Appreciatie Koninkrijk
Het Koninkrijk vindt het belangrijk dat de PRGT voldoende middelen heeft
om de meest kwetsbare landen te kunnen ondersteunen en heeft met SDR
500 mln. een aanvulling van de loan account gedaan5. De aanvulling van
middelen in de loan account is door De Nederlandsche Bank beschikbaar
gesteld onder garantstelling van het Ministerie van Financiën. Het
Koninkrijk beziet of een bijdrage aan het subsidy account kan worden
gedaan via de BHOS-begroting.
Daarnaast steunt het Koninkrijk het initiatief om de CCRT aan te vullen
zodat schuldverlichting kan plaatsvinden bij de armste landen. Deze
landen kunnen de vrijgevallen middelen gebruiken voor binnenlandse
crisisbestrijding. Het Koninkrijk heeft hieraan een bijdrage van EUR 25
mln. geleverd via de BHOS begroting, waarvan EUR 15 mln. reeds is
betaald. Een tweede betaling van EUR 10 mln. volgt in 2021.

4

België, Canada, China, Denemarken, Egypte, Frankrijk, Duitsland, Italië, Japan, Korea,
Nederland, Noorwegen, Saoedi Arabië, Spanje en het Verenigd Koninkrijk.
5
Zie ook «5e incidentele suppletoire begroting Financiën vanwege crisismaatregelen coronavirus», Kamerstuk 35 492.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 234, nr. 243

6

4. Mondiale publieke schulden
Schuldenproblematiek
Al geruime tijd staan zorgen over oplopende schulden in opkomende
economieën en lage inkomenslanden hoog op de internationale agenda.
In veel van deze landen was voor COVID-19 al een reëel risico ontstaan op
een onhoudbare schuld, of was de schuld reeds onhoudbaar. De
economische schok van COVID-19 heeft naast het teweegbrengen van een
liquiditeitsschok ook de schuldhoudbaarheid voor veel landen verder
onder druk gezet.
Om in de liquiditeitsbehoefte van lage inkomenslanden te kunnen
voorzien zijn verschillende maatregelen genomen door het IMF, de
Wereldbank en de G20. Zo is uitstel van schuldendienstbetalingen
gegeven op officiële bilaterale leningen door de Club van Parijs en de
G20. Dit betalingsmoratorium voor lage inkomenslanden (Debt Service
Suspension Initiative, DSSI) heeft verlichting gebracht in de afgelopen
maanden en verlenging ervan wordt internationaal besproken tijdens de
jaarvergadering.
Hoewel markttoegang zich heeft hersteld voor landen met sterke
fundamenten, zal voor een deel van de opkomende economieën en lage
inkomenslanden toegang tot financiering beperkt blijven en zal betalingsuitstel op de bestaande schulden mogelijk niet voldoende zijn voor
volledig economisch herstel. Voor een aantal landen zal een meer
veelomvattende herstructurering, inclusief reductie van de schuld,
noodzakelijk zijn. Een complicerende factor is de diverse groep van
crediteuren die betrokken is bij het adresseren van de schuldenproblematiek. Een gelijke verdeling van lasten tussen crediteuren is en blijft
essentieel voor het Koninkrijk. Crediteuren en debiteuren staan voor
gezamenlijke taak om tijdig en toereikend schuldhoudbaarheidsproblemen te adresseren.
Schuldentransparantie
Voor het Koninkrijk blijft transparantie in de hoogte en samenstelling van
schulden prioriteit, des te meer wanneer herstructering nodig is om
schulden terug te brengen naar houdbare niveaus. Wanneer schulden niet
inzichtelijk zijn, is de kans op schokken groter. Bovendien staat informatieasymmetrie die het gevolg is van een gebrek aan transparantie gerichte
en duurzame oplossingen voor schuldenproblematiek in de weg. Het DSSI
heeft bijgedragen aan transparantie door de coördinatie die is gecreëerd
en de afspraken die zijn gemaakt over het openbaar maken van data. Het
Koninkrijk acht het van belang dat dit wordt voortgezet wanneer verdere
stappen worden gezet op het vlak van schuldverlichting. Transparantie
over alle publieke schuldinstrumenten, inclusief garanties, en door zowel
crediteuren, debiteuren als internationale financiële instellingen is van
groot belang, met daarbij oog voor de complexiteit en uitdagingen van
goed schuldmanagement en schuldrapportage. Nederland geeft steun aan
de Debt Management Facility, Data for Decisions en het Sovereign Debt
Forum (SDF) om dit doel te ondersteunen.
De rol van het IMF
Nederland verwelkomt het werk dat het IMF doet en de adviserende rol
die het speelt in de trajecten om schuldhoudbaarheid te adresseren.
Onder andere zal in het komende jaar het raamwerk voor Lending into
Arrears worden herzien, waardoor meer duidelijkheid wordt verschaft
over welke lenende partijen worden gezien als officiële crediteur en als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 234, nr. 243

7

zodanig betrokken dienen te zijn bij herstructureringen. Daarnaast wordt
de herziening Debt Limits Policy, het raamwerk op basis waarvan
eventuele schuldlimieten worden opgesteld in een IMF-programma, eind
dit jaar afgerond. Daarnaast evalueert het IMF dit jaar haar raamwerk voor
schuldhoudbaarheidsanalyse voor landen met markttoegang. Een
schuldhoudbaarheidsanalyse vergt een zorgvuldige beoordeling van IMF
staff. De uitkomsten van deze schuldhoudbaarheidsanalyse bepalen mede
of het IMF mag lenen aan de lidstaat dat een programma-aanvraag doet.
5. IMF programma’s
Argentinië
Argentinië heeft na het pauzeren van het vorige IMF programma in
augustus een verzoek gedaan voor een nieuw IMF programma.
Voorwaarde voor een nieuw programma is een houdbare schuld. Het IMF
heeft na de missie in februari 2020 aangegeven dat de Argentijnse schuld
niet met een hoge waarschijnlijkheid houdbaar was en dat een herstructurering voorwaarde zou zijn voor een nieuw programma.
In augustus heeft Argentinië een akkoord bereikt met haar grootste
private crediteuren over USD 65 mld. aan uitstaande schuld. Het onderhandelingsakkoord houdt in dat van iedere dollar aan schuld, 55 cent
wordt terugbetaald aan private crediteuren. IMF staff zal nu gesprekken
met Argentinië voeren over een programma. Het Koninkrijk blijft
Argentinië nauwgezet volgen en onderschrijft het belang van het
realiseren van een houdbare schuld en de voortgang van het
IMF-programma.
Oekraïne
Afgelopen juni heeft het IMF een nieuw, 18-maanden Stand-by Arrangement (SBA) programma voor Oekraïne aangekondigd van USD 5 mld.
Het nieuwe programma is nodig om de effecten van de COVID-19 crisis te
mitigeren en de herfinancieringsopgave van het land te kunnen voldoen.
Het programma legt de nadruk op vier prioriteiten: 1) mitigatie van de
economische impact van de COVID-19 crisis; 2) borgen van onafhankelijkheid van de centrale bank, met daarbij een flexibel wisselkoersregime;
3) verzekeren van financiële stabiliteit, en 4) versterken van belangrijke
governance en anti-corruptie maatregelen. Het programma is in juni ter
goedkeuring aan de IMF-board worden voorgelegd.
De eerste tranche van USD 2,1 mld. is in juni uitgekeerd, nadat Oekraïne
aan de prior actions heeft voldaan. Zo is in een aanvullende begroting de
schok aan de ontvangstenkant geaccommodeerd en begrotingsruimte
vrijgemaakt voor urgente uitgaven, zoals aan de gezondheidszorg.
Daarnaast is wetgeving aangenomen op het gebied van bankenresolutie
om zo financiële stabiliteit te bevorderen. Verder is het anti-witwasraamwerk versterkt met aanpassing in de wetgeving waarmee het aan
FATF standaarden voldoet.
In juli heeft de gouverneur van de National Bank of Ukraine (NBU) Yakiv
Smoliy ontslag genomen, naar eigen zeggen vanwege politieke druk op
de NBU. Diverse internationale instellingen, waaronder het IMF, de EU en
G7, hebben zorgen geuit over de druk die wordt uitgeoefend op de
centrale bank. Daarbij is het belang van onafhankelijkheid van de NBU
voor investeringen en inclusieve groei onderstreept, ook als onderdeel
van het IMF-programma. Kyrylo Shevchenko is op 16 juli benoemd als
gouverneur van de NBU door het Oekraïense parlement.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 234, nr. 243

8

6. IMF beleid
Comprehensive Surveillance Review
Het IMF overziet het internationale monetaire en financiële systeem en
monitort het economische en financiële beleid van de 189 leden. Op alle
drie niveaus van toezicht (multilateraal, regionaal, nationaal) identificeert
het IMF mogelijke risico’s en doet aanbevelingen om economische groei
en financieel-economische stabiliteit te bevorderen. Eens in de vijf jaar
wordt het surveillance raamwerk van het IMF herzien en waar nodig
aangepast, via de zogenaamde Comprehensive Surveillance Review
(CSR). Deze herziening is vooralsnog opgeschort en zal op een later
moment worden hervat om zo ook lessen uit de huidige crisis mee te
kunnen nemen. Hetzelfde geldt voor de herziening van het Financial
Sector Assessment Program (FSAP).
Klimaat
Het Koninkrijk steunt de klimaatagenda van het IMF en de verdere
uitbreiding daarvan. Klimaatverandering is een risico voor de (mondiale)
economische groei en financieel-economische stabiliteit. Daarom is het
voor het hele lidmaatschap van het Fonds van belang dat het IMF op dit
vraagstuk haar middelen inzet en rol verder ontwikkelt. Het Koninkrijk zal
het belang van een duurzaam en klimaatbewust herstel uit de COVID-19
crisis benadrukken.
Het IMF is welgeplaatst om macro-economische en financieeleconomische risico’s van klimaatverandering te identificeren en onderstrepen. Het IMF geeft onder andere advies op bilateraal en multilateraal
niveau over mitigatie en adaptatie. Het Koninkrijk is voorstander voor de
integratie van deze risico’s en trends in de bestaande bilaterale en
multilaterale surveillance, zoals het Fonds bijvoorbeeld al voor eilandstaten heeft gedaan. In de aankomende Comprehensive Surveillance
Review zal worden besproken hoe ontwikkelingen, zoals klimaatverandering, in het surveillanceraamwerk kunnen worden opgenomen. Een
voorbeeld is de analyse van fiscale maatregelen om de uitstoot van CO2 te
beperken in de Fiscal Monitor 2019. Ook zou in de toekomst het IMF
klimaatrisico’s een integraal onderdeel van haar bilaterale Financial Sector
Assessment Programs (FSAP) kunnen maken, door o.a. de risico’s van de
energietransitie voor de financiële sector in kaart te brengen. Dit wordt
besproken als onderdeel van de lopende FSAP Review.
In de bredere agenda van het IMF wordt ook meer aandacht besteed aan
de macro-economische gevolgen van klimaatverandering en de mogelijke
beleidsoplossingen daarvoor. Daarbij is het van belang dat beleid zich niet
alleen richt op de mitigatie van de gevolgen van klimaatverandering of de
verbetering van de klimaat-schokweerbaarheid van het financiële
systeem, maar ook de verlaging van de broeikasuitstoot. Het Fonds heeft
bijvoorbeeld in de Fiscal Monitor 2019 berekeningen gemaakt welke
jaarlijkse investering nodig is voor de transitie naar een wereldwijde
groene economie6. Het Koninkrijk ziet in de huidige COVID-19 crisis
klimaatbewuste steunpakketten als een kans om de verduurzaming van de
(wereld)economie te bevorderen. Het IMF ziet bijvoorbeeld in de
COVID-19 crisis mogelijkheden om de afbouw van brandstofsubsidies te
versnellen. Het IMF kan hier door middel van het verlenen van technisch
advies een belangrijke rol spelen.

6

IMF Fiscal Monitor (Oktober 2019).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 234, nr. 243

9