1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

A

32 237

Protocol tot wijziging van de Overeenkomst
tussen de Regering van het Koninkrijk der
Nederlanden en de Regering van de Republiek
Singapore tot het vermijden van dubbele
belasting en tot het voorkomen van het ontgaan
van belasting met betrekking tot belastingen
naar het inkomen en naar het vermogen;
’s-Gravenhage, 25 augustus 2009

Nr. 1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal
Den Haag, 27 november 2009

Ter griffie van de Eerste en van de Tweede
Kamer der Staten-Generaal ontvangen op
27 november 2009.
De wens dat het verdrag aan de uitdrukkelijke
goedkeuring van de Staten-Generaal wordt
onderworpen kan door of namens één van de
Kamers of door ten minste vijftien leden van
de Eerste Kamer dan wel dertig leden van de
Tweede Kamer te kennen worden gegeven
uiterlijk op 27 december 2009.

Overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, eerste lid, en artikel 5, eerste lid,
van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen, de Raad van
State gehoord, heb ik de eer u hierbij ter stilzwijgende goedkeuring over
te leggen het op 25 augustus 2009 te ’s-Gravenhage totstandgekomen
Protocol tot wijziging van de Overeenkomst tussen de Regering van het
Koninkrijk der Nederlanden en de Regering van de Republiek Singapore
tot het vermijden van dubbele belasting en tot het voorkomen van het
ontgaan van belasting met betrekking tot belastingen naar het inkomen en
naar het vermogen (Trb. 2009, 145).
Een toelichtende nota bij het Protocol treft u eveneens hierbij aan.
De goedkeuring wordt alleen voor Nederland gevraagd
De minister van Buitenlandse Zaken
M. J. M. Verhagen

KST137862
0910ekkst32237-1
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Staten-Generaal, vergaderjaar 2009–2010, 32 237, A en nr. 1

1

TOELICHTENDE NOTA
I. Algemeen
Inleiding

1

Te weten:
a) Artikel 26 van het OESO Modelverdrag. Dit
is de basis voor de informatie-uitwisselingbepaling die kan worden opgenomen in een
bilateraal belastingverdrag. Naast informatieuitwisseling op verzoek biedt artikel 26 ook de
mogelijkheid om informatie op automatische
basis of spontaan uit te wisselen.;
OESO-modelverdrag van 17 juli 2008, OECD
Model tax convention on income and capital,
Parijs: OESO 2008
b) De zogenoemde «Tax Information Exchange
Agreement» (TIEA), die is gebaseerd op de
OECD, Model Agreement on exchange of
information on tax matters, dat samen met
een aantal niet-OESO lidstaten, waaronder
verschillende belastingparadijzen, is ontwikkeld (DAFFE/CFA(2002)24/FINAL), Parijs: OESO
2002, inclusief Commentaar, beschikbaar via
http://www.oecd.org/dataoecd/15/43/2082215.pdf
c) Het multilaterale Verdrag inzake wederzijdse
administratieve bijstand in belastingzaken van
25 januari 1988 (Convention on mutual
administrative assistance in tax matters), dat
tot stand is gekomen onder auspiciën van de
OESO en de Raad van Europa (WABB-verdrag,
Trb. 1991, 4).
2
In het overzicht wordt een onderscheid
gemaakt tussen landen die respectievelijk de
normen naleven (in de wandelgang wel
genoemd de «witte lijst»), landen die gecommitteerd zijn maar nog niet aannemelijk
maken dat zij de normen naleven («grijze
lijst») en non-coöperatieve landen («zwarte
lijst»). De witte lijst wordt gevormd door
landen die ten minste twaalf overeenkomsten
hebben gesloten die voorzien in informatieuitwisseling conform de internationale
standaard.

Op 6 maart 2009 heeft de regering van de Republiek Singapore aangegeven dat Singapore op verzoek bankinformatie voor belastingdoeleinden
wil gaan uitwisselen en dat het bereid is om bestaande belastingverdragen op dit punt te herzien.
Deze gebeurtenis staat niet op zichzelf, maar moet worden gezien tegen
de achtergrond van de recente economische gebeurtenissen. Met name
de kredietcrisis heeft wereldwijd het bewustzijn verhoogd dat de
«globalized economy» uitdrukkelijk verantwoordelijkheden met zich
meebrengt, ook op fiscaal terrein. Immers, terwijl de belastingplichtigen in
de «globalized economy» min of meer onafhankelijk van nationale
grenzen kunnen opereren, moeten de belastingautoriteiten deze grenzen
bij het uitvoeren van hun taken wèl respecteren. Bepalingen die zien op
informatie-uitwisseling bieden hun een juridisch kader om over de
grenzen samen te werken zonder de soevereiniteit van andere landen of
de rechten van belastingbetalers te schenden. Informatie-uitwisseling is
dan ook een belangrijk instrument om er voor te zorgen dat belastingplichtigen hun «fair share» aan de nationale schatkisten bijdragen.
Er zijn in de voorbije jaren door de OESO verschillende instrumenten
ontwikkeld die een juridisch kader bieden voor uitwisseling van informatie1. Hieruit is een internationale standaard voortgekomen die reeds in
2004 is onderschreven door de ministers van financiën van de groep
twintig economisch meest belangrijke staten (G-20 landen) en in 2008 ook
door het Verenigde Naties Comité van Experts in Internationale Samenwerking op het gebied van Belastingen. De internationale standaard
voorziet in uitwisseling van informatie op verzoek in alle belastingkwesties ten behoeve van de toepassing of de tenuitvoerlegging van de
nationale belastingwet, waarbij een verzoek niet geweigerd mag worden
enkel omdat de verzochte staat zelf geen belang heeft bij de gevraagde
informatie of vanwege het bestaan van een bankgeheim. Daarnaast
voorziet de standaard ook in uitgebreide waarborgen om de vertrouwelijkheid van de uitgewisselde informatie te beschermen.
Met name landen die van oudsher een bankgeheim kennen, hebben
consequent een voorbehoud gemaakt op het punt van de uitwisseling van
bancaire informatie. Dit geldt voor Singapore, maar ook voor OESOlidstaten als België, Luxemburg, Oostenrijk en Zwitserland. Zij beriepen
zich doorgaans er op dat het bankgeheim in de weg stond aan een
dergelijke uitwisseling van informatie op belastingterrein. Daarnaast
waren er verschillende jurisdicties («tax havens»), zoals bijvoorbeeld de
Kaaiman Eilanden en Bermuda, die (tot voor kort) in het geheel niet bereid
waren om (enige vorm van) informatie uit te wisselen.
In de aanloop naar de bijeenkomst van de G-20 landen in Londen van
2 april 2009 is de discussie over transparantie en informatie-uitwisseling
in een stroomversnelling geraakt. Duidelijk werd dat landen die zich niet
wilden committeren aan de internationale standaard, serieus rekening
moesten houden met sanctiemaatregelen (counter measures) vanuit G-20
landen. Om de voortgang van de implementatie van de standaard
zichtbaar te maken publiceerde de OESO tegelijkertijd een overzicht
waaruit de status op dit punt van in totaal 84 landen kon worden
afgeleid2. Dit overzicht werd vervolgens steeds aan de laatste stand van
zaken aangepast waardoor eventuele vooruitgang per land vrijwel direct
zichtbaar werd. In combinatie met de aangekondigde maatregelen leidde
dit niet alleen ertoe dat deze standaard vrijwel direct wereldwijd werd
erkend en onderschreven, maar bovendien leidde dit tot een ongekend
snelle uitbreiding van het aantal bilaterale onderhandelingen over

Staten-Generaal, vergaderjaar 2009–2010, 32 237, A en nr. 1

2

1

Overigens zal België zich vanaf 1 januari
2010 tevens committeren aan de Europese
Spaartegoedenrichtlijn waardoor bancaire
informatie vanaf die datum op automatische
basis zal worden uitgewisseld.
2
Bron: http://www.mof.gov.sg.
3
Automatische uitwisseling vindt nu bijvoorbeeld al plaats tussen de meeste EU-lidstaten
in het kader van de spaartegoedenrichtlijn.
4
Met uitzondering van België dat zich
vanaf 1 januari 2010 tevens committeert aan
de Europese Spaartegoedenrichtlijn waardoor
bancaire informatie vanaf die datum op
automatische basis zal worden uitgewisseld.

«verdragen tot uitwisseling van belastinginformatie (Tax Information
Exchange Agreements – TIEA’s) en belastingverdragen met een moderne
informatie-uitwisselingsbepaling conform artikel 26 OESO-modelverdrag.
Het is dan ook toe te juichen dat verschillende staten al aan de vooravond
van de genoemde G-20 top hebben aangegeven zich ook op het punt van
uitwisseling van (bank)informatie aan de internationaal overeengekomen
standaard te willen conformeren. Dit geldt met name ook voor landen met
een bankgeheim, waaronder Singapore, Luxemburg, België, Oostenrijk en
Zwitserland. Al deze landen hebben aangegeven het eerder gemaakte
voorbehoud bij artikel 26 van het OESO-modelverdrag, en dan met name
het vijfde lid dat ziet op uitwisseling van bankgegevens, in te trekken en
bereid te zijn om op verzoek1 ook voor belastingdoeleinden bankinformatie uit te wisselen en bestaande belastingverdragen op dit punt te
herzien. Het op het bankgeheim gebaseerde verzet tegen ruimere
gegevensuitwisseling is hiermee nu dus doorbroken.
Met uitzondering van België stellen deze landen wel een aantal (aanvullende) voorwaarden om zogenoemde fishing expeditions te voorkomen,
waarbij zonder een concreet aanknopingspunt met betrekking tot één of
meerdere belastingplichtigen gegevens worden opgevraagd. Deze
voorwaarden zijn afgeleid van artikel 5 van het uit 2002 daterende
TIEA-model, dat op zijn beurt voor de internationale standaard model
heeft gestaan. In het geval van Singapore zijn deze voorwaarden terug te
vinden in een wetsvoorstel dat op dit moment in Singapore aanhangig is
en tot doel heeft om de implementatie van de internationale standaard op
het gebied van informatie-uitwisseling mogelijk te maken2.
Vooralsnog is dus sprake van uitwisseling «op verzoek». Artikel 26 van het
OESO-modelverdrag biedt landen in principe echter ook de mogelijkheid
om informatie op automatische basis of spontaan uit te wisselen, een
verplichting is dit evenwel niet. Nederland heeft altijd onderstreept
voorstander te zijn van automatische uitwisseling van (bank)informatie,
omdat daarmee een effectieve uitwisseling van informatie naar verwachting het best zal zijn gewaarborgd3. De internationale standaard schrijft
deze verdergaande vorm van informatie-uitwisseling evenwel (nog) niet
voor, en geen van de hiervoor genoemde landen4 is op dit moment bereid
om verder gaan dan hetgeen de internationale standaard (thans) vereist.
Vanuit Nederlandse optiek blijft volledige transparantie en automatische
gegevensuitwisseling de (logische) volgende stap. Desalniettemin is met
de huidige internationale standaard («op verzoek») zondermeer sprake
van een belangrijke stap, omdat daarmee op het gebied van informatieuitwisseling voor het eerst een level playing field wordt gecreëerd dat
wereldwijd toepassing vindt. Het is daarom van groot belang dat op
internationaal niveau adequaat erop wordt toegezien of landen hun
afspraken ook nakomen en of er in de praktijk daadwerkelijk sprake is van
een effectieve uitwisseling van informatie. Het is dan ook positief dat de
ministers van Financiën van de Groep van Acht (G-8) tijdens hun bijeenkomst op 13 juni jl. in Lecce (Italië) aangaven volledig achter het OESOinitiatief te staan om deze zaken ter hand te nemen in het kader van een
uitgebreid Global Forum, het zogenoemde Global Forum on Transparency
and Exchange of Information. In het Global Forum zullen zowel OESOlidstaten als niet-lidstaten samenwerken en een van de eerste opgaven zal
zijn om te komen tot een systeem van peer-reviews waarbij landen elkaar
onafhankelijk beoordelen op het punt van de effectieve implementatie van
de standaarden op het gebied van transparantie en uitwisseling van
informatie. Het Global Forum zal terugrapporteren aan de ministers van
financiën van de G-20, dit is een van de uitkomsten van eerder gememoreerde G-20 bijeenkomst in Londen.
De totstandkoming van het onderhavige protocol (hierna «het Protocol»)
moet worden gezien tegen de hiervoor geschetste achtergrond. Het
implementeert de internationale standaard op het gebied van informatieuitwisseling in het bestaande belastingverdrag tussen Nederland en

Staten-Generaal, vergaderjaar 2009–2010, 32 237, A en nr. 1

3

Singapore. Een van de belangrijkste karakteristieken is dan ook dat het de
uitwisseling van bankgegevens op verzoek voor belastingdoeleinden
mogelijk maakt. Het Protocol dient als aanvulling bij de op 19 februari
1971 te Singapore tot stand gekomen Overeenkomst tussen de Regering
van het Koninkrijk der Nederlanden en de Regering van de Republiek
Singapore tot het vermijden van dubbele belasting en tot het voorkomen
van het ontgaan van belasting met betrekking tot belastingen naar het
inkomen en naar het vermogen, met Protocol (Trb. 1971, 95), zoals
gewijzigd door het op 28 februari 1994 te Singapore ondertekende
Protocol (Trb. 1994, 64) (Verdrag van 1971 met aanvullend Protocol van
1994; hierna: «het Verdrag»).
Budgettaire gevolgen en administratieve lasten
Door het uitwisselen van informatie kan Nederland op een meer adequate
wijze zijn belastingwetgeving toepassen. De informatie-uitwisseling moet
worden gezien in de context van het voorkomen van het ontgaan van
belasting. Op langere termijn zal het Protocol naar verwachting positieve
budgettaire gevolgen hebben voor de Nederlandse schatkist. Deze zijn op
dit ogenblik overigens niet nader te kwantificeren. Aan het protocol zijn
voor Nederland geen administratieve lasten van betekenis verbonden.
Nederlandse situatie
De juridische grondslag voor de informatie-uitwisseling met Singapore
door Nederland is gelegen in het Verdrag zelf. De Wet op de internationale
bijstandsverlening bij de heffing van belastingen (WIB) beoogt de benodigde nationale maatregelen te treffen, zoals toegang tot maatregelen
voor informatievergaring en tot voorzieningen voor de rechtsbescherming
van de binnenlandse bron van de informatie. Er bestaan in Nederland
geen wettelijke belemmeringen om te voldoen aan bepalingen voor
informatie-uitwisseling zoals in het thans voorliggende protocol met
Singapore zijn neergelegd.
II. Artikelsgewijze toelichting
Artikel 1
De huidige bepaling, die ziet op uitwisseling van inlichtingen (artikel 27),
wordt geheel vervangen door een nieuwe bepaling. Deze nieuwe bepaling
(hierna: artikel 27) stemt volledig overeen met de informatie-uitwisselingsbepaling uit het OESO-modelverdrag 2008 en is in lijn met het Nederlandse verdragsbeleid. Met het in het eerste lid gehanteerde criterium dat
de gevraagde informatie voor de belastingheffing (van het verzoekende
land) «voorzienbaar relevant» is, wordt beoogd om een zo breed mogelijke uitwisseling van informatie mogelijk te maken, Hiertoe kunnen
bijvoorbeeld ook inlichtingen behoren die berusten bij een trust. De
bepaling ziet niet alleen op de belastingen waarop het Verdrag van
toepassing is, maar ook op door Nederland of Singapore geheven
belastingen van elke soort of benaming (artikel 27, eerste lid, laatste
volzin). Het eerste lid van artikel 27 opent voor beide verdragsstaten de
mogelijkheid om op verzoek, automatisch en spontaan informatie uit te
wisselen. In lijn met de door de G-20 gehanteerde «internationale
standaard op het gebied van informatie-uitwisseling voor belastingdoeleinden» en op uitdrukkelijk verzoek van Singapore vindt informatieuitwisseling – in ieder geval voor wat betreft informatie-uitwisseling
vanuit Singapore – in beginsel plaats via de eerstgenoemde methode: «op
verzoek». Dit is neergelegd in het eerdergenoemde (nationale) wetsvoorstel dat op dit ogenblik in Singapore aanhangig is. In dat wetsvoorstel
wordt voorts vastgelegd aan welke procedurele vereisten een dergelijk

Staten-Generaal, vergaderjaar 2009–2010, 32 237, A en nr. 1

4

aan Singapore gericht verzoek moet voldoen. Deze vereisten zijn afgeleid
van artikel 5 van het uit 2002 daterende TIEA-model, en hebben tot doel
om zogenoemde fishing expeditions – waarbij zonder een concreet
aanknopingspunt voor grote aantallen belastingplichtigen gegevens
worden opgevraagd – te voorkomen.
Het tweede lid van artikel 27 geeft aan hoe de staat die inlichtingen
ontvangt van de andere staat met deze inlichtingen om dient te gaan en
ziet daarmee tevens op de geheimhoudingsverplichting en het gebruik
van de inlichtingen.
Zoals het tweede bepaalt, dient informatie, verkregen van een Verdragsluitende staat, alleen ter kennis te worden gebracht van personen of
autoriteiten die in de andere Verdragsluitende staat betrokken zijn bij de in
het tweede lid vermelde situaties. Onder die personen of autoriteiten
vallen derhalve niet autoriteiten van derde staten. In het OESO-commentaar bij het tweede lid van artikel 26 OESO-modelbelastingverdrag (punt
12.2) is nog eens uitdrukkelijk aangegeven dat informatie, ontvangen door
een Verdragsluitende staat, niet ter kennis mag worden gebracht van een
derde staat, tenzij er een expliciete bepaling in het bilaterale verdrag
tussen de Verdragsluitende staten is opgenomen, die een dergelijke
informatieverstrekking toestaat. Een dergelijke bepaling is in het Verdrag
of het Protocol niet opgenomen. Het TIEA-modelverdrag kent een
vergelijkbare uitwerking: zonder de uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van de bevoegde autoriteiten van de aangezochte staat mag de van
die staat verkregen informatie niet worden verstrekt aan de derde staat
(artikel 8, laatste zin).
De algemene grenzen van de verplichting tot de uitwisseling van inlichtingen (de weigeringsgronden) zijn neergelegd in het derde lid van artikel 27.
Het vierde lid van artikel 27 bepaalt dat de verdragsstaat waaraan
inlichtingen worden gevraagd, zijn nationale informatievergarende
maatregelen dient in te zetten, ook al heeft die staat die inlichtingen niet
nodig voor de eigen belastingheffing. Wel blijven de gronden voor
weigering van inlichtingen, zoals vermeld in het derde lid van artikel 27,
van toepassing.
In het vijfde lid van artikel 27 is bepaald dat het enkele feit dat informatie
in het bezit is van bijvoorbeeld een bank, een financiële instelling of een
zaakwaarnemer, geen reden mag zijn voor een verdragsluitende staat om
de informatie niet te verstrekken aan de staat die om de informatie heeft
verzocht.
Artikel 2
Singapore is bereid om op verzoek bancaire gegevens voor belastingdoeleinden uit te wisselen. Artikel V (ad artikel 27) van het Protocol, ondertekend te Singapore op 19 februari 1971, kan zodoende komen te
vervallen.
Artikel 3
Dit artikel regelt de inwerkingtreding. Op verzoek van Nederland kan ook
informatie worden verkregen met betrekking tot tijdvakken die begonnen
zijn voor de datum van inwerkingtreding van het onderhavige Protocol
(terugwerkende kracht). Het commentaar bij het eerste lid van artikel 26
van het OESO modelverdrag bevestigt dat inlichtingen ook in het kader
van strafrechtelijke procedures kunnen worden ingezet. Aan de terugwerkende kracht is hier in beginsel geen beperking gesteld. Op verzoek van
Nederland is dit vervat in een briefwisseling tussen Nederland en Singapore. Voor de inhoud van deze briefwisseling kan worden verwezen naar
Trb. 2009, 145.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2009–2010, 32 237, A en nr. 1

5

III. Koninkrijkspositie
Voor wat het Koninkrijk betreft, zal het onderhavige Protocol, evenals de
Overeenkomst, alleen voor Nederland gelden.
De staatssecretaris van Financiën,
J. C. de Jager
De minister van Buitenlandse Zaken,
M. J. M. Verhagen

Staten-Generaal, vergaderjaar 2009–2010, 32 237, A en nr. 1

6