1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

33 051 (R1970)

Overeenkomst tussen het Koninkrijk België, het
Groothertogdom Luxemburg en het Koninkrijk
der Nederlanden (de Benelux-Staten) en de
Republiek Kosovo betreffende de terug- en
overname van onregelmatig binnengekomen
en/of verblijvende personen (Terug- en
Overnameovereenkomst), met
Uitvoeringsprotocol; Brussel, 12 mei 2011

A/ Nr. 1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Ter griffie van de Eerste en van de Tweede
Kamer der Staten-Generaal ontvangen op
17 oktober 2011.
De wens dat het verdrag aan de uitdrukkelijke
goedkeuring van de Staten-Generaal wordt
onderworpen kan door of namens een van de
Kamers of door ten minste vijftien leden van
de Eerste Kamer dan wel dertig leden van de
Tweede Kamer of door de Gevolmachtigde
Ministers van Aruba, Curaçao of Sint Maarten
te kennen worden gegeven uiterlijk op
17 november 2011.
Het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State van het Koninkrijk worden niet
openbaar gemaakt, omdat het zonder meer
instemmend luidt (artikel 26, zesde lid j° vijfde
lid, van de Wet op de Raad van State).

Aan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal
Den Haag, 29 september 2011
Overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, eerste en tweede lid, en artikel
5, eerste en tweede lid, van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking
verdragen, de Raad van State van het Koninkrijk gehoord, heb ik de eer u
hierbij ter stilzwijgende goedkeuring over te leggen de op 12 mei 2011 te
Brussel tot stand gekomen Overeenkomst tussen het Koninkrijk België,
het Groothertogdom Luxemburg en het Koninkrijk der Nederlanden (de
Benelux-Staten) en de Republiek Kosovo betreffende de terug- en
overname van onregelmatig binnengekomen en/of verblijvende personen
(Terug- en Overnameovereenkomst), met Uitvoeringsprotocol (Trb. 2011,
127).
Een toelichtende nota bij deze Overeenkomst treft u eveneens hierbij aan.
De goedkeuring wordt voor het gehele Koninkrijk gevraagd.
Aan de Gouverneurs van Aruba, Curaçao en Sint Maarten is verzocht
hogergenoemde stukken op 14 oktober 2011 over te leggen aan de Staten
van Aruba, de Staten van Curaçao en de Staten van Sint Maarten.
De Gevolmachtigde Ministers van Aruba, Curaçao en Sint Maarten zijn
van deze overlegging in kennis gesteld.
De minister van Buitenlandse Zaken,
U. Rosenthal

kst-33051-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 33 051 (R1970), nr. 1

1

TOELICHTENDE NOTA
Algemeen
Inleiding
Het onderhavige verdrag vormt tezamen met andere verdragen van
dezelfde strekking, zoals de laatstelijk tot stand gekomen Overeenkomst
tussen de Benelux-Staten (het Koninkrijk België, het Groothertogdom
Luxemburg, het Koninkrijk der Nederlanden) en de Republiek Armenië
betreffende de overname van onregelmatig verblijvende personen
(Brussel, 3 juni 2009; Trb. 2009, 124), een uitvloeisel van hetgeen reeds
verschillende malen met de Staten-Generaal over de betekenis van
dergelijke overnameverdragen is besproken.
In het regeerakkoord is intensivering van het terugkeer- en uitzetbeleid
aangemerkt als prioriteit. Het beleid met betrekking tot terugkeer is
uiteengezet in de kamerbrief «Terugkeer in het vreemdelingenbeleid»
(Kamerstukken II 2010/11, 19 637, nr. 1436). Doelstelling van dit beleid is,
onder meer, met de zogenoemde herkomstlanden een goede samenwerking op het gebied van terugkeer te realiseren en te onderhouden,
alsmede een betere samenhang na te streven met het Nederlandse beleid
ten opzichte van deze landen.
In het kader van het terugkeerbeleid wordt ernaar gestreefd met belangrijke herkomstlanden van migranten een terug- en overnameverdrag te
sluiten. Hierbij gaat het in de eerste plaats, maar niet uitsluitend, om de
landen van herkomst die in het kader van dat beleid als prioritaire landen
zijn aangemerkt. Voorts blijft ook het uitgangspunt uit de «Notitie inzake
opname van terug- en overnameclausules in bilaterale verdragen»
(Kamerstukken II 2003/04, 29 344, nr. 20) gehandhaafd dat in bilaterale
verdragen met herkomstlanden een terug- en overnameclausule dient te
worden opgenomen, die zowel ziet op de verplichting eigen onderdanen
terug te nemen als op de verplichting op verzoek een verdrag te sluiten
waarin de terugname van eigen onderdanen en de overname van
onderdanen van derde landen en staatlozen wordt geregeld.
Terug- en overnameverdragen waarbij het Koninkrijk der Nederlanden
partij is of waaraan Nederland als lid van de Europese Unie is gebonden,
worden gesloten op verschillende niveaus.
Het Koninkrijk sluit niet zelf bilateraal terug- en overnameverdragen. Op
grond van de op 11 april 1960 te Brussel totstandgekomen Overeenkomst
tussen het Koninkrijk der Nederlanden, het Koninkrijk België en het
Groothertogdom Luxemburg inzake de verlegging van de personencontrole naar de buitengrenzen van het Beneluxgebied (Trb. 1960, 40) sluiten
de lidstaten van de Benelux hun terug- en overnameverdragen
gezamenlijk. De Benelux-staten bepalen in overleg met elkaar met welke
landen van herkomst onderhandelingen worden geopend en welke van de
Benelux-staten daarin het voortouw neemt. Daarbij is de omvang van de
terugkeerproblematiek in de drie landen mede bepalend. De terug- en
overnameverdragen die in Benelux-verband worden gesloten, gaan in de
regel vergezeld van een uitvoeringsprotocol waarin specifieke uitvoeringsbepalingen zijn opgenomen.
Het uitvoeringsprotocol wordt eveneens door de Benelux-staten
gezamenlijk met de verdragspartner overeengekomen. De onderhandelingen met Kosovo over het onderhavige verdrag zijn gevoerd door
België.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 33 051 (R1970), nr. 1

2

Daarnaast is Nederland gehouden aan terug- en overnameovereenkomsten die de Europese Unie sluit. De Europese Unie is bevoegd tot het
sluiten van dergelijke verdragen op grond van artikel 79, derde lid, van het
Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, volgens de
procedure van artikel 218 van hetzelfde Verdrag (zie Trb. 2008, 51, voor de
geconsolideerde tekst). Op grond van die bepaling verleent de Raad van
de Europese Unie de Europese Commissie op haar voorstel een mandaat
om onderhandelingen te openen met bepaalde landen. Bij de keuze van
deze landen baseert de Raad zich ondermeer op criteria als migratiedruk
uit het desbetreffende land en de geografische ligging ten opzichte van
het grondgebied van de Europese Unie. De Europese Unie heeft tot nu toe
EU-overnameovereenkomsten gesloten met Albanië, Bosnië-Herzegovina,
Georgië, Hongkong, Macau, de voormalige Joegoslavische Republiek
Macedonië, Moldavië, Montenegro, Oekraïne, Pakistan, de Russische
Federatie, Servië en Sri Lanka. Zolang de Europese Unie geen gebruik
maakt van haar bevoegdheid een EU-overnameovereenkomst te sluiten,
blijven de lidstaten bevoegd dat zelf, op bilateraal, of zoals in het geval
van de Benelux op multilateraal niveau, te doen.
Bij de overnameovereenkomsten die in EU-verband tot stand komen, kan
elke lidstaat afzonderlijk een uitvoeringsprotocol met de andere partij
sluiten. Een dergelijk uitvoeringsprotocol biedt de partijen de mogelijkheid nadere afspraken te maken over de praktische uitvoering van de in
de EU-overnameovereenkomst overeengekomen bepalingen en over de
concrete samenwerking tussen de uitvoerende diensten die hiervoor
verantwoordelijk zijn. Nederland sluit uitvoeringsprotocollen in Beneluxverband, ingevolge de eerdergenoemde Overeenkomst inzake de
verlegging van de personencontrole naar de buitengrenzen van het
Beneluxgebied.
Inhoud van het verdrag
Het verdrag strekt ertoe de feitelijke uitzetting van vreemdelingen ten
aanzien van wie op basis van het nationale recht de verplichting bestaat
Nederland te verlaten, te vergemakkelijken. De uitoefening van de op
grond van de Vreemdelingenwet 2000 bestaande bevoegdheid om uit te
zetten, wordt vergemakkelijkt doordat de aangezochte partij erkent, onder
bepaalde omstandigheden, tot terug- of overname verplicht te zijn.
Het verdrag bevat een uitvoeringsprotocol dat op dezelfde dag als het
verdrag tot stand is gebracht.
Het verdrag bevat voorwaarden waaronder de partijen gehouden zijn
eigen onderdanen terug te nemen, alsmede derdelanders en staatlozen
over te nemen, evenals procedurele bepalingen met betrekking tot het
indienen en beantwoorden van een verzoek tot terug- of overname. De
praktijk heeft geleerd dat door dergelijke afspraken te maken de procedure
met betrekking tot vaststelling van de identiteit en nationaliteit zodanig is
gedefinieerd, dat de termijnen voor de afgifte van vervangende reisdocumenten daardoor aanzienlijk worden bekort. Het verdrag regelt voorts de
voorwaarden waaronder en de wijze waarop partijen gehouden zijn de
doorgeleiding over elkaars grondgebied toe te staan van naar derde
landen te verwijderen personen.
Koninkrijkspositie
Dit verdrag inzake terug- en overname is van toepassing op het Europese
grondgebied van het Koninkrijk der Nederlanden. Overeenkomstig artikel
16 zal het verdrag worden uitgebreid tot Aruba, Curaçao en het Caribische
deel van Nederland. De regering van Sint Maarten beraadt zich nog over

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 33 051 (R1970), nr. 1

3

de wenselijkheid van medegelding. De goedkeuring van het verdrag
wordt dan ook voor het gehele Koninkrijk gevraagd.
Artikelsgewijze toelichting
Artikel 1: Definities en werkingssfeer
Artikel 1 definieert de belangrijkste begrippen uit het verdrag. Zo wordt in
het eerste lid de term «grondgebied» omschreven voor zowel de
Benelux-staten als voor Kosovo. Vanwege het feit dat niet alle in Kosovo
verblijvende staatsburgers tevens de Kosovaarse nationaliteit bezitten,
spreekt het verdrag in relatie tot Kosovo over staatsburger («citizen») in
plaats van eigen onderdaan.
Artikel 2: Terugname van eigen onderdanen of staatsburgers
Dit artikel bepaalt wanneer er een verplichting bestaat tot terugname van
eigen onderdanen of staatsburgers. Er is sprake van een dergelijke
verplichting indien betrokkene niet of niet langer aan de voorwaarden
voor toegang tot of verblijf op het grondgebied van de verzoekende Partij
voldoet en indien kan worden bewezen dan wel aannemelijk kan worden
gemaakt dat betrokkene de nationaliteit of het staatsburgerschap heeft
van de aangezochte Partij. Deze verplichting geldt in de regel ook indien
betrokkene de nationaliteit of het staatburgerschap is kwijtgeraakt. Op
grond van het derde lid van dit artikel zal de aangezochte Partij de voor de
teruggeleiding van de over te nemen persoon noodzakelijke reisdocumenten verstrekken.
Artikel 3: Overname van onderdanen van een derde Staat en staatlozen
Artikel 3 ziet op de overname van derdelanders en staatlozen. Er bestaat
een verplichting tot overname indien betrokkene niet of niet langer aan de
voorwaarden voor toegang tot of verblijf op het grondgebied van de
verzoekende Partij voldoet en indien kan worden bewezen dan wel
aannemelijk kan worden gemaakt dat betrokkene een geldige verblijfsvergunning of een visum, niet zijnde een transitvisum, heeft van de aangezochte Partij of had ten tijde van de grensoverschrijding.
Artikel 4: Indiening van het verzoek om terug- en overname
Artikel 4 legt vast welke gegevens bij een indiening van verzoek tot terugof overname dienen te worden overgelegd. Indien betrokkene beschikt
over een geldig reisdocument en, indien van toepassing, een geldig visum
of een geldige verblijfsvergunning van de aangezochte Partij, kan worden
volstaan met een mededeling aan de aangezochte Partij over de
ophanden zijnde overdracht.
Artikel 5: Bewijsmiddelen met betrekking tot eigen onderdanen of
staatsburgers
Artikel 5 somt de bewijsmiddelen op waarmee de nationaliteit van een
eigen onderdaan of het staatsburgerschap kan worden bewezen, dan wel
aannemelijk kan worden gemaakt. Indien geen van de genoemde
bewijsmiddelen kan worden overgelegd, kan de aangezochte Partij
worden gevraagd onderzoek te doen in het bevolkingsregister. Een
positieve uitkomst wordt beschouwd als bewijs. Tevens kan de aangezochte Partij worden verzocht een interview af te nemen met betrokkene
om te bepalen of betrokkene een eigen onderdaan of staatsburger is.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 33 051 (R1970), nr. 1

4

Artikel 6: Bewijsmiddelen met betrekking tot onderdanen van een derde
Staat
Artikel 6 somt de bewijsmiddelen op waarmee kan worden aangetoond
dat is voldaan aan de in artikel 3 vermelde voorwaarden voor overname
van derdelanders en staatlozen.
Artikel 7: Termijnen
In dit artikel worden de termijnen vastgelegd voor de verschillende
procedurestappen. Een verzoek tot terugname kan te allen tijde worden
ingediend. Een verzoek tot overname moet worden ingediend binnen een
jaar nadat is duidelijk is geworden dat betrokkene niet (langer) aan de
voorwaarden voor toegang tot of verblijf op het grondgebied van de
andere partij voldoet. Een aangezochte Partij dient onmiddellijk maar
uiterlijk binnen 28 kalenderdagen op het verzoek te antwoorden. Indien
geen antwoord wordt ontvangen, wordt aangenomen dat met het verzoek
wordt ingestemd en kan overdracht naar de aangezochte partij plaatsvinden met gebruikmaking van een door de verzoekende Staat af te geven
reisdocument.
Artikel 8: Overdrachtmodaliteiten en wijze van vervoer
Artikel 8 legt de werkwijze bij de feitelijke overdracht vast. De aangezochte
Partij wordt over een ophanden zijnde overdracht geïnformeerd. In
principe wordt gebruik gemaakt van het vliegtuig, evenwel worden
overdrachten via het land of de zee niet uitgesloten.
Artikel 9: Doorgeleiding
Artikel 9 ziet op doorgeleiding. Doorgeleiding van derdelanders over
elkaars grondgebied is mogelijk indien directe overdracht aan het land
van bestemming niet mogelijk is. Voorts zijn enkele situaties vastgelegd
waarin de doorgeleiding kan worden geweigerd.
Artikel 10: Doorgeleidingsprocedure
Artikel 10 legt vast welke gegevens bij indiening van een doorgeleidingsverzoek dienen te worden overgelegd. Ook dient de aangezochte Partij op
verzoek ondersteuning te verlenen aan de doorgeleiding, met name door
het houden van toezicht.
Artikelen 11 tot en met 14
Deze artikelen bevatten zoals gebruikelijk in deze terug- en overnameverdragen bepalingen over kosten, gegevensbescherming en het Comité van
deskundigen.
In artikel 13 worden de verplichtingen uit de vluchtelingenverdragen en
anti-folterverdragen gewaarborgd.
Artikel 15: Uitvoeringsprotocol
Op de dag van ondertekening van het onderhavige verdrag is tevens een
uitvoeringsprotocol totstandgekomen. Op basis van artikel 15 bevat het
protocol praktische bepalingen voor de uitvoering van het verdrag zoals
procedurevoorschriften en de benoeming van de bevoegde autoriteiten
en te benutten grensposten.
Het protocol dat hierbij eveneens ter goedkeuring wordt voorgelegd,
betreft uitsluitend de uitvoering van het verdrag, zodat eventuele
wijzigingen ervan op grond van artikel 7, onderdeel b, van de Rijkswet

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 33 051 (R1970), nr. 1

5

goedkeuring en bekendmaking verdragen geen parlementaire goedkeuring behoeven, behoudens het bepaalde in artikel 8 van die Rijkswet.
Bij het protocol is een zestal bijlagen gevoegd: formulieren die ten
behoeve van de terug- en overnameprocedure door de bevoegde
instanties gebruikt worden. Wijziging van deze bijlagen, waarvan de
inhoud van uitvoerende aard is ten opzichte van de bepalingen van het
protocol waar de bijlagen onderdeel van vormen, behoeft op grond van
artikel 7, onderdeel f, van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking
verdragen geen parlementaire goedkeuring, tenzij de Staten-Generaal zich
thans het recht tot goedkeuring terzake voorbehouden.
Artikelen 16 tot en met 19
De artikelen 16, 17, 18 en 19 van het onderhavige verdrag bevatten de
gebruikelijke bepalingen over de territoriale toepassing, inwerkingtreding,
schorsing, opzegging en depositaris. Deze behoeven geen nadere
toelichting.
De minister voor Immigratie en Asiel,
G. B. M. Leers
De minister van Buitenlandse Zaken,
U. Rosenthal

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 33 051 (R1970), nr. 1

6