Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 246

Wijziging van de Wet op de internationale
bijstandsverlening bij de heffing van belastingen

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 24 mei 2012
De vaste commissie voor Financiën belast met het voorbereidend
onderzoek van bovenstaand wetsvoorstel, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering de vragen en opmerkingen in dit
verslag afdoende zal beantwoorden, acht de commissie hiermee de
openbare behandeling van het voorstel van wet voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave
Algemeen
Aanleiding
Opzet en inhoud van de richtlijn
Overig
Uitvoeringskosten, administratieve lasten en opbrengsten
Artikelsgewijze toelichting
– Artikel I, onderdeel S
– Artikel I, onderdeel U

blz.
1
2
2
4
5
5
5
5

Algemeen
De leden van de VVD-fractie hebben met tevredenheid kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Deze leden zijn een grote voorstander van beleid dat
gericht is op het voorkomen van dubbele belastingheffing en belastingontwijking. Op een aantal onderdelen van het wetsvoorstel vragen de
leden van de VVD-fractie om een nadere toelichting.
De leden van de fractie van de PvdA hebben kennisgenomen van het
wetsvoorstel. De leden steunen de algemene doelstelling om dubbele
heffingen en belastingontwijking te voorkomen door de automatische
gegevensuitwisseling te versterken en procedures te vereenvoudigen.
Zeker in een tijd van koopkrachtverlies bij burgers en financieringstekorten bij overheden moeten lidstaten samenwerken om dubbele heffing
en belastingontwijking te voorkomen. Wel hebben de leden van de fractie
van de PvdA enkele aanvullende vragen en opmerkingen.

kst-33246-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 246, nr. 5

1

De leden van de fractie van PVV hebben kennisgenomen van dit
wetsvoorstel. Het betreft een wijziging van de Wet op de internationale
bijstandsverlening bij de heffing van belastingen (WIB). Deze wetswijziging is een uitvloeisel is van een nieuwe richtlijn die al uitgebreid aan de
orde is geweest. Daarbij hebben de leden van de fractie van de PVV echter
wel de volgende vragen, aan- of opmerkingen.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Deze leden zijn zeer positief over de uitbreiding van
de automatische gegevensuitwisseling tussen lidstaten. Deze leden
hebben meerdere malen gewezen op het belang van automatische
gegevensuitwisseling voor een goede handhaving van de belastingwetgeving en het bestrijden van fraude.
Ook de uitbreiding van de werking van het verdrag naar samenwerkingsverbanden en lokale heffingen en de vereenvoudiging van de procedures
achten de leden van de CDA-fractie een belangrijke verbetering.
De leden van de SP hebben met belangstelling kennisgenomen van het
wetsvoorstel. Deze leden verwelkomen de versterking en verruiming van
de administratieve samenwerking op belastinggebied.
Aanleiding
Welke eisen worden gesteld aan een goed werkende interne markt en
waarom voldoet richtlijn 77/799/EEG niet meer aan deze, zo vragen de
leden van de SP-fractie.
Opzet en inhoud van de richtlijn
Richtlijn 2011/16/EU legt vast welke categorieën gegevens automatisch
uitgewisseld moeten worden. Deze categorieën betreffen de gegevens
over arbeidsinkomen, directiehonoraria, levensverzekeringsproducten,
pensioenen en eigendom van en inkomsten uit onroerende zaken. In de
memorie van toelichting lezen de leden van de VVD-fractie dat de
voorwaarde voor de automatische uitwisseling van gegevens is dat de
informatie beschikbaar is bij de bevoegde autoriteiten van de lidstaten.
Welke andere voorwaarden worden gesteld aan de automatische
gegevensuitwisseling? In welke mate zijn bijvoorbeeld inkomensgegevens
van de Nederlandse burgers beschermd? Op welke wijze is het gebruik
van deze gegevens begrensd?
De leden van de PvdA-fractie vragen of de automatische gegevensuitwisseling betekent dat van elke EU-burger automatisch zijn of haar
inkomen- en vermogenspositie bij alle EU-lidstaten bekend wordt.
Waarom gaat deze uitwisseling niet op basis van een (beargumenteerd)
verzoek door een andere lidstaat? Hoe vindt deze gegevensuitwisseling
precies plaats, hoe wordt de privacy bij de uitwisseling gewaarborgd? De
regering schrijft dat belastingrelevante gegevens «automatisch», «op
verzoek», en «spontaan» kunnen worden uitgewisseld. Welke regels of
voorschriften hanteert de Nederlandse regering elk van deze situaties?
Welke gegevens wisselt de Belastingdienst «automatisch», «op verzoek»,
of juist «spontaan» uit?
De leden van de fractie van de PvdA zijn teleurgesteld dat deze EU-richtlijn
zich enkel richt op de automatische gegevensuitwisseling van burgers, en
niet op internationaal opererende bedrijven. Deze leden zijn van mening
dat de uitwisseling van winst- en vermogensgegevens van bedrijven op
EU-niveau gestimuleerd moet worden, om zo belastingontwijking en
fraude te voorkomen. Het gaat hier om grotere bedragen die de Nederlandse schatkist misloopt dan bij de loon- en inkomstenbelasting. Vooral
multinationals hebben de middelen om met belastingadviseurs
geldstromen zo weg te zetten dat de geheven belasting minimaal is en de
staat flinke inkomsten misloopt. Is dit regering het met de leden van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 246, nr. 5

2

PvdA-fractie eens en wil de regering bij de volgende Europese Raad
pleiten voor verdergaande gegevensuitwisseling? Zo nee, waarom niet?
Na implementatie van de richtlijn houdt de Nederlandse autoriteit de
mogelijkheid om in overleg met de bevoegde autoriteit van een ander
lidstaat zelf uitwisselingscategorieën vast te stellen, zo lezen de leden van
de PvdA-fractie. Is hier de mogelijkheid ook gegevens van bedrijven op te
vragen, aangezien het begrip persoon zo ruim is gedefinieerd dat alle
denkbare samenwerkingsvormen onder de werking van de richtlijn te
brengen zijn? Is de regering hier voornemens toe? Zo nee, waarom niet?
De volgende vraag van de leden van de PvdA-fractie betreft de definitie
van belastingen. In hoeverre kunnen lidstaten nog zelf bepalen welke
heffingen zij onder «belastingen» vinden vallen en welke niet? Zijn de
categorieën arbeidsinkomen, pensioenen, eigendom van en inkomsten uit
onroerende zaken zo gespecificeerd dat hier geen onduidelijkheid en
discussie tussen EU-lidstaten over kan ontstaan?
Kan de regering een visie geven, zo vragen de leden van de CDA-fractie,
of de uitbreiding van de automatische gegevensuitwisseling voldoende is
of dat er aanvullende stappen nodig zijn om belastingfraude, belastingontwijking en belastingontduiking effectief tegen te gaan. Kan de regering
nader toelichten of de uitbreiding van de automatische gegevensuitwisseling tevens gaat gelden voor spaartegoeden? Wat betekent dit voor
de aanpak van zwartspaarders?
De leden van de SP-fractie zijn verheugd over het feit dat de automatische
gegevensuitwisseling is verruimd. Is dat enkel gebeurd voor de categorieën arbeidsinkomen, directiehonoraria, levensverzekeringsproducten,
pensioenen en eigendom van en inkomsten uit onroerende zaken? Zo ja,
waarom is er niet voor gekozen om voor meer categorieën automatische
gegevensuitwisselingen te laten plaatsvinden? Voor welke categorieën is
er niet gekozen voor automatische gegevensuitwisseling? Zou het
automatisch uitwisselen van gegevens over meer categorieën kunnen
bijdragen aan meer inkomsten voor de Staat? Waarom is er gekozen voor
een termijn van zes maanden, om inlichtingen te verstrekken na een
verzoek?
De leden van de SP-fractie vragen of de regering voor alle vormen van te
verlenen bijstand kan aangeven binnen welke termijn deze bijstand
geleverd moet worden. Staan er sancties op het niet binnen deze termijn
verlenen van bijstand? Zo ja, wat zijn deze? Zo nee, waarom niet?
De leden van de fractie van de PvdA vragen waarom lokale heffingen
onder de automatische uitwisseling vallen. Wat is de toegevoegde
waarde? Op welke momenten kan er internationaal sprake zijn van
dubbele lokale heffing? De volgende opmerking betreft het advies van de
Raad van State om expliciet aan te geven dat Nederland met betrekking
tot de lokale heffingen «leges en contributies» geen bijstand verleent aan
lidstaten die daar om verzoeken, omdat ze niet onder het begrip belastingen vallen. Volgens de Raad zou dit duidelijkheid scheppen in het
internationale verkeer tussen lidstaten. Inderdaad kunnen Nederland en
andere lidstaten zelfstandig de afweging maken wat onder belastingen
valt als de vraag komt, waarom niet vooraf duidelijkheid scheppen? Wat
verandert er praktisch voor Nederland als het advies van de Raad van
State wordt opgevolgd?
Is het correct, zo vragen de leden van de PVV-fractie, dat op grond van
deze wet het niet mogelijk is voor Nederlandse gemeenten voor de
heffing van de parkeerbelasting om binnen de EU kentekengegevens op te
vragen in een lidstaat?
Indien daar inderdaad niet in is voorzien hoe komt een gemeente dan aan
dergelijke informatie? De leden van de fractie van de PVV vragen wat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 246, nr. 5

3

meerwaarde is voor lokale overheden dat zij een plaats hebben gekregen
binnen deze wet?
De leden van de CDA-fractie lezen in de toelichting dat de rechtsbescherming van belastingplichtigen over wie informatie wordt uitgewisseld, voldoende wordt gewaarborgd door de geheimhoudingsplicht
die bestaat voor de ontvangende lidstaat en doordat precies wordt
aangegeven voor welke doelen de informatie mag worden gebruikt. Kan
de regering nader toelichten waarom zij dit een voldoende waarborg
acht?
De implementatie van de richtlijn zal leiden tot een forse intensivering van
het inlichtingenverkeer tussen staten. In de WIB is een mogelijkheid tot
bezwaar opgenomen voor degene van wie de informatie afkomstig is. Kan
de regering bevestigen dat degene op wie de informatie betrekking is
geen rechtsmiddel heeft? Waarom is de regering niet van mening dat de
intensivering van het inlichtingenverkeer tussen lidstaten gepaard moet
gaan met een verbetering van de mogelijkheden voor de betrokkene om,
binnen korte termijn, bezwaar aan te kunnen tekenen, zo vragen de leden
van de CDA-fractie.
Spontane informatieverstrekking wordt, na implementatie, voor lidstaten
verplicht en blijft voor derde landen optioneel. De leden van de
CDA-fractie vragen de regering aan te geven wat dit betekent voor derde
landen die zich hebben verplicht tot spontane informatieverstrekking.
In welke gevallen kan het nodig zijn dat ambtenaren uit de ene lidstaat
aanwezig zijn in een andere lidstaat, zo vragen de leden van de SP-fractie.
Kan de regering verder uitweiden over de geheimhoudingsplicht? Vindt
de regering deze ver genoeg gaan?
De leden van de SP-fractie lezen dat het gebruik van uit het buitenland
verkregen inlichtingen is verruimd. Kan de regering aangeven voor welke
andere doeleinden deze straks ook kunnen worden gebruikt?
Overig
Klopt het dat bij deze wet er geen sprake is van «quid pro quo» ofwel van
«voor wat, hoort wat», zo vragen de leden van de PVV-fractie. Als een
lidstaat niet levert in het kader van de richtlijn dan schort dat de verplichtingen om te leveren in het kader van de richtlijn van Nederland niet op.
Welke maatregelen kunnen er worden genomen als een lidstaat zijn
verplichtingen niet nakomt?
Het quid pro quo-beginsel speelt een belangrijke rol in het verbintenissenrecht (artikel 6:262 en 6:265 van het Burgerlijk Wetboek ) en wordt daar
ook wel aangeduid met het causabeginsel. De gedachte is dat partijen die
een overeenkomst sluiten, daarbij een bepaalde tegenprestatie (quid quo
pro) tot doel (causa finalis) hebben. Het beginsel kan gebruikt worden om
te motiveren dat men de eigen prestatie niet nakomt, wanneer de andere
partij haar verplichtingen ook niet is nagekomen. De leden van de
PVV-fractie achten het wenselijk dat in internationale verhoudingen «quid
pro quo» moet gelden. Deze leden zouden dan ook graag het «quid pro
quo»-beginsel in deze wet zien opgenomen. Of is de regering van oordeel
dat het «quid pro quo»-beginsel automatisch van toepassing is? Als dat zo
is hoe gaat de regering daar dan vorm aan geven?
Wanneer de minister van Financiën aan een andere lidstaat vraagt wat het
effect is geweest van de verstrekte inlichtingen, is deze andere lidstaat
dan verplicht deze vraag te beantwoorden, zo vragen de leden van de
SP-fractie. Staan er sancties op het niet, dan wel niet eerlijk beantwoorden
van deze vragen? Zo ja, welke zijn dat?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 246, nr. 5

4

Uitvoeringskosten, administratieve lasten en opbrengsten
De regering geeft aan dat er op dit moment geen zicht is op de participatie
van de lidstaten en hiermee evenmin op de te verwachten extra belastingopbrengst. De leden van de CDA-fractie vragen of de regering door de
ervaring die intussen is opgedaan met de automatische uitwisseling van
informatie over rentebetalingen, inzicht kan geven in de verwachting van
die participatie.
Artikelsgewijze toelichting
Artikel I, onderdeel S
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering nader kan toelichten
waarom artikel 15 wel betrekking heeft op informatieverstrekking op
verzoek en spontane informatieverstrekking, maar niet op automatische
informatie-uitwisseling.
Artikel I, onderdeel U
De leden van de SP-fractie lezen dat verstrekte inlichtingen in beginsel
alleen gebruikt mogen worden voor de heffing van belastingen. Wat
bedoelt de regering precies met «in beginsel»? Zijn er situaties denkbaar
waarin verstrekte inlichtingen voor andere doeleinden gebruikt mogen
worden? Zo ja, welke zijn dat? Wat is de sanctie wanneer er niet volgens
de voorwaarden wordt gehandeld?
Voorts vragen de leden van de SP-fractie wie kunnen worden aangemerkt
als deskundigen.
De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,
Aptroot
De adjunct-griffier van de commissie,
Giezen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 246, nr. 5

5