Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 869

Wijziging van het Wetboek van Strafvordering
ter bevordering van innovatie van verschillende
onderwerpen in het kader van de modernisering
van het Wetboek van Strafvordering
(Innovatiewet Strafvordering)

Nr. 8

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID EN
VOOR RECHTSBESCHERMING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 december 2021
Op 2 december jl. heeft de vaste commissie voor Justitie en Veiligheid
met betrekking tot bovengenoemd wetsvoorstel een brief gestuurd waarin
ons werd verzocht de Tweede Kamer voorafgaand aan het wetgevingsoverleg van 17 januari 2022 te informeren over de verhouding van het
tijdpad van de pilots uit de Innovatiewet Strafvordering tot de volledige
modernisering van het Wetboek van Strafvordering. De commissie
verzocht ons daarbij in te gaan op de vraag hoe de ervaringen uit de pilots
worden meegenomen in het nieuwe wetboek. Voorts verzocht de
commissie ons de Tweede Kamer op innovatieve wijze te blijven
informeren over de voortgang van de pilots. In onderstaande gaan wij in
op deze verzoeken.
De Innovatiewet Strafvordering bevat een vijftal onderwerpen die,
vooruitlopend op de inwerkingtreding van het nieuwe Wetboek van
Strafvordering, door middel van pilots zullen worden beproefd in de
praktijk. Deze pilots zijn voorbereid en opgezet door de betrokken
ketenorganisaties, in samenspraak met het Ministerie van Justitie en
Veiligheid. De plannen van aanpak voor deze pilots zijn als bijlagen bij de
nota naar aanleiding van het verslag (Kamerstuk 35 869, nr. 6) aan Uw
Kamer aangeboden in november 2021. De pilots zullen gedurende de
looptijd worden gemonitord en geëvalueerd onder auspiciën van het
Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC).
Op dit moment is onze verwachting dat alle pilots kunnen starten zodra de
Innovatiewet Strafvordering in werking treedt. Inwerkingtreding van de
wet en daarmee de start van de pilots is voorzien rond de zomer 2022. De
Innovatiewet Strafvordering geldt voor drie jaar en kan via een daartoe
strekkend wetsvoorstel worden verlengd (artikel IV). Twee jaar na
inwerkingtreding van het eerste onderdeel van de Innovatiewet wordt een

kst-35869-8
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 8

1

evaluatie van alle pilots aan de beide Kamers van de Staten-Generaal
aangeboden (artikel II).
Na inwerkingtreding kunnen de nieuwe mogelijkheden die de Innovatiewet Strafvordering biedt voor een periode van drie jaar worden
beproefd in de praktijk. Dit vindt plaats in pilots. Zoals in de nota naar
aanleiding van het verslag is uiteengezet zijn er financiële middelen om de
pilots twee jaar te draaien, maar een derde jaar is wettelijk in ieder geval
niet uitgesloten. Uiterlijk na drie jaar moet een besluit worden genomen
over de voortzetting van de Innovatiewet en een wetsvoorstel tot
verlenging bij de Tweede Kamer zijn ingediend. Om te kunnen beslissen
over die verlenging is het van belang dat de Kamer tijdig kan worden
geïnformeerd over de doeltreffendheid en de effecten van de Innovatiewet. Dat gebeurt via de evaluatie van de pilots die daarom al eerder
plaatsvindt. Feitelijk worden de pilots doorlopend gemonitord en worden
de eerste uitkomsten daarvan dus binnen twee jaar bekend. In het geval
onderdelen van de Innovatiewet Strafvordering positief worden
ontvangen en uit de evaluatie volgt dat ze van waarde blijken voor de
huidige praktijk, valt niet uit te sluiten dat de wens ontstaat om
bepalingen uit de Innovatiewet te kunnen blijven gebruiken totdat het
nieuwe Wetboek van Strafvordering in werking treedt. Een dergelijke
voortzetting van die onderwerpen moet dan plaatsvinden door indiening
van een wetsvoorstel tot verlenging van de Innovatiewet. Als de
uitkomsten van de evaluaties later dan twee jaar na inwerkingtreding
bekend worden, ontstaat het risico dat niet tijdig een wetsvoorstel tot
verlenging kan zijn ingediend, met als gevolg dat de desbetreffende
regelingen vervallen. De praktijk kan dan, ondanks een eventuele
positieve evaluatie, niet langer gebruikmaken van deze nieuwe mogelijkheden en is voor het vervolg afhankelijk van het nieuwe Wetboek van
Strafvordering.
Vier van de vijf onderdelen uit de Innovatiewet zijn namelijk ook
opgenomen in het wetsvoorstel tot vaststelling van het nieuwe Wetboek
van Strafvordering. Dit wetsvoorstel is in april 2021 voor advies
voorgelegd aan de Afdeling advisering van de Raad van State. Het advies
van de Afdeling advisering over het nieuwe wetboek wordt verwacht in
het voorjaar van 2022. Het is gezien de tijd die de parlementaire behandeling van dat wetsvoorstel zal vergen en de tijd die zal zijn gemoeid met
de implementatie van het nieuwe wetboek aannemelijk dat tussen het
moment waarop de Innovatiewet vervalt en de inwerkingtreding van het
nieuwe Wetboek van Strafvordering nog een zekere periode zal verlopen.
Daarom is de mogelijkheid tot verlenging van de Innovatiewet zoals
hierboven beschreven zo van belang. We willen daarmee voorkomen dat
de praktijk de nieuwe mogelijkheden die de Innovatiewet Strafvordering
biedt, moet missen in de periode tussen het moment dat de Innovatiewet
verloopt en het nieuwe wetboek in werking treedt.
De uitkomsten van de evaluatie van de pilots worden niet alleen betrokken
bij een eventuele verlenging van de Innovatiewet. Ze worden uiteraard
ook meegenomen in de verdere voorbereiding van het nieuwe Wetboek
van Strafvordering. Zij kunnen leiden tot aanpassingen van de voorstellen
in het nieuwe wetboek, of in het geval van de hulpofficier van justitie, tot
opname in het nieuwe wetboek. Dat kan dus pas plaatsvinden als die
evaluatie bekend is; eind 2024 of begin 2025. Zoals in de nota naar
aanleiding van het verslag is uiteengezet zijn wij van mening dat
eventuele aanpassing niet zou moeten leiden tot vertraging van het
wetstraject van het nieuwe Wetboek van Strafvordering. Indien wijzigingen in het nieuwe wetboek wenselijk worden bevonden zullen deze
daarom plaatsvinden middels een zgn. aanvullingswet. Deze aanvullingswet doorloopt het gehele wetgevingsproces. Dat betekent dat die wet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 8

2

na formele consultatie en advisering door de Afdeling advisering van de
Raad van State, aan Uw Kamer wordt voorgelegd.
De ervaringen uit de pilots worden dus op twee manieren gebruikt:
1. Om de Kamer in de gelegenheid te stellen te beslissen over eventuele
verlenging van de Innovatiewet; en
2. Om de voorstellen zoals die zijn opgenomen in het nieuwe Wetboek
van Strafvordering middels een aanvullingswet aan te passen of, in
het geval van de hulpofficier van justitie, de desbetreffende regeling
ook in het nieuwe wetboek op te nemen.
Naast het hiervoor behandelde verzoek over het tijdpad heeft de vaste
commissie voor Justitie en Veiligheid ons verzocht om Uw Kamer op
innovatieve wijze te blijven informeren over de voortgang van de
pilotprojecten. Daartoe zijn wij graag bereid. Zoals in het voorgaande
bleek, wordt Uw Kamer in ieder geval twee jaar na het moment van
inwerkingtreding van de Innovatiewet Strafvordering geïnformeerd over
de pilots middels de uitkomsten van de evaluatie. Wij zijn graag bereid
Uw Kamer middels de voortgangsrapportages over het nieuwe Wetboek
van Strafvordering ook te informeren over de voortgang van de pilots die
op basis van de Innovatiewet Strafvordering zullen worden uitgevoerd. De
volgende (zevende) voortgangsrapportage zal naar verwachting voorjaar
2022 aan de Tweede Kamer worden gezonden.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus
De Minister voor Rechtsbescherming,
S. Dekker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 8

3