Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1543
Vragen van de leden Van Raan (PvdD) en Kröger (GroenLinks) aan de
Minister van Infrastructuur en Waterstaat over luchtvaart en corona.
(ingezonden 18 januari 2021).
Antwoord van Minister Van Nieuwenhuizen Wijbenga (Infrastructuur en
Waterstaat) (ontvangen 4 februari 2021).
Vraag 1
Klopt het dat het RIVM nog steeds rioolwatermonsters van Schiphol
onderzoekt op concentraties van het coronavirus? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 1
Ja, het RIVM onderzoekt wekelijks rioolwatermonsters afkomstig van de
afvalwaterzuivering op Schiphol. Deze bemonstering is op 17 februari 2020
gestart.
Vraag 2
Klopt het dat deze metingen van Schiphol niet langer openbaar zijn, waar dat
vorig jaar wel het geval was? Zo ja, waarom niet?
Antwoord 2
Het klopt dat deze metingen van het afvalwater op het Schipholterrein niet
openbaar zijn als open data via de website van het RIVM of via het coronadashboard. Eerdere metingen waarover gepubliceerd werd, waren afkomstig
van het kennisinstituut KWR. Het RIVM meet sinds 17 februari 2020 wekelijks
op één locatie op het Schipholterrein. Het afvalwater van Schiphol is
afkomstig van reizigers, bezoekers en personeel en betreft dus geen
gemeentelijke rioolwaterzuiveringsinstallatie waar huishoudens op lozen. Dit
in tegenstelling tot de locaties die bemonsterd worden waarvan de rioolcijfers
op het coronadashboard worden getoond en die vertaald worden naar
100.000 aangesloten inwoners. Dat kan niet voor de locatie Schiphol. De data
zijn dus niet met elkaar te vergelijken en zouden een vertekend beeld geven
als die worden meegenomen op het coronadashboard. Schiphol is dus een
bijzondere locatie.

ah-tk-20202021-1543
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 3
Deelt u de mening van kennisinstituut KWR Water dat de metingen op
Schiphol «zeer relevant» zijn om te kunnen bepalen in hoeverre het virus via
het vliegverkeer ons land binnenkomt?1 Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Zoals aangegeven onder vraag 2, kunnen er niet zonder meer conclusies
getrokken worden uit deze data vanwege sterk wisselende aantallen
personen. Het RIVM verwacht binnenkort de analyses over de data sinds
17 februari 2020 af te ronden en vervolgens te publiceren in een wetenschappelijk artikel. In algemene zin kan gesteld worden dat de metingen van
Schiphol waardevolle informatie zouden kunnen opleveren over de aanwezigheid van het virus bij zowel reizigers als andere bezoekers van de luchthaven.
Het is echter niet mogelijk om eventueel gevonden virusdeeltjes toe te wijzen
aan reizigers, bezoekers of personeel van de luchthaven en op basis van deze
gegevens conclusies te trekken over het voorkomen van het virus bij
inkomende reizigers.
Vraag 4
Deelt u de mening dat deze cijfers een rol zouden moeten spelen in het
beleid over hoe om te gaan met het risico van verspreiding via de luchtvaart?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Door de invoering van de dubbele negatieve testuitslag (PCR- en sneltest)
voor reizigers uit hoog risicogebieden en samenhangende maatregelen gaat
het kabinet ervan uit dat import van COVID-19 zoveel mogelijk wordt beperkt.
De informatie die verkregen kan worden uit de rioolmetingen op Schiphol kan
van belang zijn om introductie in Nederland vanuit het buitenland te
signaleren. Daarbij moet wel rekening gehouden worden met de in het
antwoord op vraag 3 aangegeven complicerende factor dat er geen onderscheid kan worden gemaakt naar type bezoeker. Dit kunnen reizigers zijn
maar ook personeel van de luchthaven. Tevens zijn de analyses van het
onderzoek in rioolwater op Schiphol naar concentraties van het coronavirus
nog niet afgerond en kunnen er nog geen conclusies getrokken worden.
Vraag 5
Worden deze monsters ook onderzocht op de aanwezigheid van de Britse en
de Zuid-Afrikaanse variant van het virus? Zo nee, waarom niet? Zo ja, kunt u
een analyse van deze data met de Kamer delen?
Antwoord 5
Om de aanwezigheid van de genoemde varianten in het rioolwater van
Schiphol te kunnen aantonen, kan niet direct dezelfde analysemethode
gehanteerd worden als bij het «klassieke» coronavirus. De methode is nog in
ontwikkeling en de analyses op de eventuele aanwezigheid van de varianten
in het rioolwater van Schiphol lopen nog. Zodra deze virusvarianten worden
aangetroffen, deelt het RIVM de resultaten zo snel mogelijk met het Ministerie
van VWS en vervolgens met de Kamer.
Vraag 6
Kunt u een wekelijks overzicht verschaffen van de recente (maanden)
passagiersaantallen op Schiphol en dan specifiek de passagiers van en naar
het Verenigd Koninkrijk en Zuid-Afrika? Kunt u inzicht verschaffen in het
aandeel overstappers/origin-destination-passagiers (OD-passagiers) en het
aandeel Nederlanders (ingezetenen) dat vertrekt of terugkeert?
Antwoord 6
Zie onderstaand de overzichten voor de periode 30 november 2020 t/m
24 januari 2021.

1

Website KWR, 14 augustus 2020, «De SARS-Cov-2 rioolwatermonsters van 12 augustus»
(https://www.kwrwater.nl/actueel/de-nieuwste-rioolwatermonsters/).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

In de tabellen is zowel een onderverdeling gemaakt op arriverende en
vertrekkende passagiers, alsmede op OD-passagiers (Origin-Destination –
Schiphol als start- of eindpunt) en Transferpassagiers op Schiphol (TRF PAX –
één transfer reiziger leidt tot twee transfer bewegingen).
Het totaal aantal passagiers dat voor de periode 30 november 2020 t/m
24 januari 2021 vanuit het VK Schiphol als eindpunt had is 23,890. Op basis
van voorlopige data van Schiphol, kan ook worden gemeld dat er in de
periode vlak na het vliegverbod (25 t/m 31 januari 2021), 0 arriverende en
vertrekkende passagiersvluchten vanuit/naar het VK naar/van Schiphol
hebben plaatsgevonden.
Het totaal aantal passagiers dat voor de periode 30 november 2020 t/m
24 januari 2021 vanuit Zuid-Afrika Schiphol als eindpunt had is 3,807. Op
basis van voorlopige data van Schiphol, kan ook worden gemeld dat er in de
periode vlak na het vliegverbod (25 t/m 31 januari 2021), 0 arriverende
passagiersvluchten vanuit Zuid-Afrika naar Schiphol hebben plaatsgevonden.
Voor vertrekkende vluchten vanuit Schiphol naar Zuid-Afrika geldt dat er in de
periode 25 t/m 31 januari 2021, gemiddeld 1 vlucht per dag heeft plaatsgevonden. Daarbij gaat het om gemiddeld 200 passagiers in totaal over deze
periode, waarvan 100 transferpassagiers.
Vraag 7
Kunt u aangeven hoeveel reizigers van en naar Nederlandse luchthavens
ingezetenen zijn van een Schengenland?
Antwoord 7
Er zijn geen inzichten in de nationaliteit van alle reizigers van en naar
Nederlandse luchthavens bekend bij de Koninklijke Marechaussee.
Schiphol houdt de nationaliteit van reizigers niet bij en kan enkel informatie
leveren omtrent het totaal aantal gerealiseerde reizigers tussen de bestemmingen. Ik verwijs u hiervoor naar antwoord 6.
Vraag 8
Wat zijn de noodzakelijke redenen van niet-Schengenreizigers om naar of via
Nederland te vliegen? Kunt u een overzicht verschaffen sinds de invoering
van het EU-inreisverbod? Wat zijn hierin de trends?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Antwoord 8
Het EU-inreisverbod geldt al sinds maart 2020 voor inwoners van buiten de
EU/Schengen die naar Nederland reizen. Daarbij moeten deze passagiers
aantonen (bewijslast ligt bij passagier) dat ze zijn uitgezonderd van het
inreisverbod. Alleen weigeringen in het kader van COVID-19 worden door de
Koninklijke Marechaussee bijgehouden. Overige weigeringsgronden worden
niet meegenomen. Voor deze cijfers verwijs ik u graag naar antwoord 9.
Vraag 9
Kunt u aangeven hoeveel aankomende passagiers zijn teruggestuurd omdat
zij niet aan de geldige voorwaarden voldeden? Wat zijn hierin de trends?
Wijkt Nederland hierin af van andere landen?
Antwoord 9
De Koninklijke Marechaussee heeft sinds week 49 (vanaf maandag 30 november 2020) 470 niet-EU en Schengen ingezetenen de toegang geweigerd omdat
niet aan de inreisvoorwaarden in het kader van COVID-19 (het
EU-inreisverbod) werd voldaan.
Met uitzondering van het weigeren van Britten (sinds 1 januari jl. derde land)
in week 53 en de hoge aantallen Filipijnen in week 1 en week 2 (twee
incidenten met COVID-19 besmette crews van ferries) zijn hierin geen
significante trends op te merken.
Nationaliteiten weigeringen i.h.k.v. COVID van week 49 t/m week 3 20211
Nationaliteiten
weigeringen top
10
Brits burger
Braziliaanse
Amerikaans
burger
Filipijnse
Oekraïense
Canadese
Mexicaanse
Colombiaanse
Chileense
Peruaanse
Overige
Totaal

2020
wk.
49

2020
wk.
50

2020
wk.
51

2020
wk.
52

2020
wk.
53

2021
wk.
1

2021
wk.
2

2021
wk.
3

Tot.

7

4

11

5

25
4

44
5

38
13

31
6

138
55

9
1

3

4
1
3
1
4
4

10

6
3
1
4

6
13
3
6
2

8
28
5
5
3
2

5

3
2

1
11
91

2
20
124

51
43
31
17
16
14
8
7
90
470

3
2
2
1
1
12
35

2
1
4
17

2
9
39

3
2
9
34

11
2
1

4
9
56

1
1
16
74

1

Alleen weigeringen in het kader van COVID. Overige weigeringsgronden niet bijgehouden.
Cijfers over week 3 betreffen voorlopige data.

Weigeringen per doorlaatpost i.h.k.v. COVID van week 49 t/m week 3 20211
Doorlaatposten
KMar

2020
wk.
49

2020
wk.
50

2020
wk.
51

2020
wk.
52

2020
wk.
53

2021
wk.
1

2021
wk.
2

2021
wk.
3

Tot.

Schiphol Airport
Hoek van Holland
(Maritiem)
Europoort
(Maritiem)
IJmuiden
(Maritiem)
Vlissingen
(Maritiem)
Amsterdam
Centraal Station
(Eurostar)
Den Helder
(Maritiem)

35

17

38

34

56

65

78

65

388

15

37

10

2

6

18

5

3

8

2
1
1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

52

2
1
1

4

Doorlaatposten
KMar
Totaal

2020
wk.
49

2020
wk.
50

2020
wk.
51

2020
wk.
52

2020
wk.
53

2021
wk.
1

2021
wk.
2

2021
wk.
3

Tot.

35

17

39

34

56

91

124

74

470

1

Alleen weigeringen i.h.k.v. COVID. Overige weigeringsgronden niet bijgehouden. Cijfers over
week 3 betreffen voorlopige data.

Vraag 10
Nederlandse en Schengenpassagiers hoeven geen reden op te geven om nu
te vliegen, maar is het dan uit consumentenonderzoeken of andere bronnen
wel bekend wat hiervoor de meest voorkomende beweegredenen zijn? Zo
nee, bent u bereid hier wel onderzoek naar te doen?
Antwoord 10
Na bestudering van het meest recente Motivaction draagvlakonderzoek met
betrekking tot de Luchtvaart in Nederland, kan het volgende worden gemeld2.
Daarbij de kanttekening dat het onderzoek is verricht in oktober 2020, toen er
nog geen vliegverboden en een negatieve testverplichting golden. In totaal
hebben 1746 respondenten de vragenlijst ingevuld.
Privéreizen
In de periode september 2019 t/m augustus 2020 vlogen Nederlanders
gemiddeld 0,6 keer om privéredenen, zoals vakanties of familiebezoek (dit
zouden ook noodzakelijke reizen kunnen zijn). Bijna zeven op de tien
Nederlanders (69%) vlogen geen enkele keer voor privé doeleinden. Een
vijfde (21%) vloog maximaal een keer, één op de tien (11%) vloog vaker. Het
aantal reizen met een privé oogmerk onder Nederlanders is, vanwege de
coronacrisis, flink gedaald ten opzichte van 2019. Toen vloog men gemiddeld
1,2 keer per jaar voor privédoeleinden en vloog een derde (32%) maximaal 1
keer en een kwart (26%) vaker.
Circa één op de vijf Nederlanders (18%) verwacht in 2021 een vliegreis te
maken voor privédoeleinden; ook dit is aanzienlijk lager dan de verwachting
in 2019 (34%). Zes op de tien Nederlanders (60%) verwacht in deze periode
niet meer voor privédoeleinden te vliegen (versus 46% in 2019). De resterende groep (22%) geeft aan te overwegen om wel of niet te willen vliegen
voor privédoeleinden of dit niet te weten/geen mening te hebben.
Zakelijke reizen
Gemiddeld genomen vlogen Nederlanders in de periode september 2019 t/m
augustus 2020 0,3 keer voor hun werk. Negen op de tien Nederlanders (91%)
vlogen niet zakelijk, 4% maximaal 1 keer en 5% vaker. Dit is vergelijkbaar met
2019. Gemiddeld vloog men toen 0,2 keer per jaar.
Vraag 11
Kunt u aangeven wat de ontwikkeling is in aantallen vluchten en reizigers
naar typische zaken- en netwerkbestemmingen versus typische vakantiebestemmingen zoals de eilanden in de Middellandse Zee, of de onlangs door
KLM nieuw ontsloten bestemming Zanzibar?
Antwoord 11
Schiphol kan, in verband met de zeer concurrentiegevoelige aard van de
informatie, geen landenspecifieke cijfers over passagiersaantallen verschaffen.
Vraag 12
Kunt u deze vragen beantwoorden voor het AO Luchtvaart?
Antwoord 12
Ja.

2

. Luchtvaart in Nederland Draagvlakonderzoek onder het Nederlands publiek, meting 2020
(derde meting, tijdens COVID-19-pandemie) 20 oktober 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5