Onderzoek naar de opbouw en ontwikkeling van
gebruik en kosten van voorzieningen uit de
jeugdwet
Inzichten op basis van 16 gemeenten

Het is toegestaan om uit deze rapportage te
kopieren met bronvermelding.

Versie 1.3
15‐dec‐22

Inhoudsopgave

Inhoudsopgave

Pagina

Samenvatting en Conclusies

3

1.0
1.1
1.2
1.3

Algemeen
Inleiding
Aanpak
Deelnemers en grondslag voor de dataverwerking

7
7
9
10

2.0
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5
2.6

Opbouw gebruik en kosten van de Zorg in Natura vanuit de Jeugdwet
Zorgvormen
Declaratieomvang
Verwijsstromen
Aanbieders
Leeftijden
Geslacht

11
12
14
17
19
21
23

3.0
3.1
3.2
3.3

Verkenning van de 'lichtere jeugdhulp' en groei van het Jeugdstelsel
Beperkte Declaratieomvang
Samenstelling Beperkte Declaratieomvang
Groei van het stelsel

25
26
28
30

Bijlagen
4.0 Bronnen
5.0 Validatie microdata
6.0 Zorgvormen details
7.0 Betekenis Zorgvormen
8.0 Definities
9.0 Achtergrond kenmerken gemeenten

15‐12‐2022

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

32
33
35
37
38
40

2 van 40

Samenvatting en Conclusies

I. Aanleiding
Sinds de decentralisatie in 2015 is door gemeenten, jeugdzorgaanbieders, professionals, cliënt‐ en jongerenorganisaties en het Rijk gewerkt aan een verbeterd
jeugdstelsel. Nu 7 jaar verder is veel bereikt, maar is de beoogde transformatie nog niet voldoende gerealiseerd. Er wordt door de betrokken partijen een gezamenlijke
Hervormingsagenda Jeugd ontwikkeld om de volgende fase van de transformatie te richten en te ondersteunen. Een onderdeel van de Hervormingsagenda is de
begrenzing van de reikwijdte van de Jeugdwet. VWS en de VNG hebben aan Aspectu de opdracht verstrekt om de opbouw en ontwikkeling van het gebruik en de kosten
van jeugdhulpvoorzieningen meer inzichtelijk te maken. Het verkregen inzicht wordt door VWS en de VNG gebruikt in de gesprekken over eventuele reikwijdte
beperkende maatregelen met de partners, die een rol hebben om tot een duurzaam en betaalbaar stelsel te komen.

II. Inzicht in de samenstelling en groei van het gebruik en de kosten binnen de Jeugdwet 2018‐2021 (Deel 2)
Aspectu heeft van 16 gemeenten microdata over de periode 2018‐2021 ontvangen en verwerkt. Op basis van deze data is inzicht ontwikkeld in de opbouw en
ontwikkeling van het gebruik en de kosten van Jeughulpvoorzieningen (Deel 2). Op verzoek van VWS en de VNG is een nadere verkenning gemaakt van de inzet van
'lichtere jeugdhulp' (vertaald als: cliënten met een declaratieomvang van €5.000 of minder) en de groei van het jeugdzorgstelsel (Deel 3).
II.1 Inzicht in de opbouw en ontwikkeling van het gebruik en de kosten naar zorgvormen

Aantal clienten naar zorgvorm

Kosten naar zorgvorm

25.000

€ 140.000.000
€ 120.000.000

20.000

€ 100.000.000
15.000

€ 80.000.000

10.000

€ 60.000.000
€ 40.000.000

5.000

€ 20.000.000
€0

0
Ambulant

Landelijk
2018

2019

Veiligheid
2020

2021

Verblijf

Ambulant

Landelijk
2018

2019

Veiligheid
2020

Verblijf

2021

De groei in aantal cliënten is lager dan de groei in kosten. De gemiddelde kosten per cliënt (intensiteit en duur) hebben de grootste invloed op de kostengroei.
In 2.1 is een uitgebreid overzicht opgenomen van de verschillende groei‐ en krimpbewegingen naar zorgvormen in aantal cliënten en de kosten.

15‐12‐2022

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

3 van 40

Samenvatting en Conclusies

II.2 Inzicht in de opbouw en ontwikkeling van het gebruik en de kosten naar declaratieomvang

Kosten naar declaratieomvang

Aantal clienten naar declaratieomvang
10.000

€ 80.000.000
€ 70.000.000
€ 60.000.000
€ 50.000.000
€ 40.000.000
€ 30.000.000
€ 20.000.000
€ 10.000.000
€0

8.000
6.000
4.000
2.000
0

2018

2019

2020

2021

2018

2019

2020

2021

Het aantal cliënten met een cumulatieve declaratieomvang tussen de €5.000 en €24.999 groeit het snelst. De kosten groeien in alle categorieën.
Het aantal cliënten met een cumulatieve declaratieomvang €149.000 of meer is relatief het kleinst, maar kent het hoogste aandeel van de kosten.
In onderdeel 2.2 is een uitgebreid overzicht opgenomen van samenstelling en de groei‐ en krimpbewegingen naar de declaratieomvang van cliënten.
II.3 Inzicht in de opbouw en ontwikkeling van het gebruik en de kosten naar leeftijden en geslacht

Declaratiewaarde naar geslacht en leeftijd

10.000
8.000
6.000
4.000
2.000
0
0

1

2

3

4

5

6

7

8

9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21

Leeftijd op declaratiedatum
Man

Vrouw

Declaratiewaarde

Aantal unieke clienten

Aantal Clienten naar factuurleeftijd

€ 60.000.000
€ 40.000.000
€ 20.000.000
€0
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21

Leeftijd op declaratiedatum
Man

Vrouw

In de leeftijdsgroep 5 tot en met 12 jaar is het aandeel jongens met jeugdhulp belangrijk groter dan het aandeel meisjes en vanaf 16 jaar is het aandeel
meisjes groter dan jongens. De declaratiewaarde per client neemt gemiddeld toe naar mate de leeftijd stijgt. In 2.5 en 2.6 is nader belicht.

15‐12‐2022

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

4 van 40

Samenvatting en Conclusies

II.4 Inzicht in de opbouw en ontwikkeling van het gebruik en de kosten naar declaratieomvang van de aanbieder (in 2021)

Kosten naar declaratieomvang aanbieder

Aantal clienten naar declaratieomvang aanbieder
€ 100.000.000

12.000
10.000
8.000
6.000
4.000
2.000
0

€ 80.000.000
€ 60.000.000
€ 40.000.000
€ 20.000.000
€0
1. <€50k

2. >=€50k en 3. >=€100k en 4. >=€500k en 5. >=€1mio
<€100k
<€500k
<€1mio
en <€5mio
2018

2019

2020

2021

6. >= €5mio

1. <€50k

2. >=€50k en 3. >=€100k en 4. >=€500k en 5. >=€1mio en 6. >= €5mio
<€100k
<€500k
<€1mio
<€5mio
2018

2019

2020

2021

Het aantal cliënten bij de aanbieders met een declaratieomvang van €5 mio of meer daalt langzaam.
De aanbieders met een declaratieomvang van €1 mio of meer bepalen het leeuwendeel van de kosten.
In onderdeel 2.4 is een uitgebreid overzicht opgenomen van samenstelling en de groei‐ en krimpbewegingen naar declaratieomvang van de aanbieders.
III. Inzicht in het segment van cliënten met een declaratieomvang van €5.000 of minder en de groei van het stelsel over 2018‐2021 (Deel 3)
In deel 3 is een nadere verkenning opgenomen van de opbouw en ontwikkelingen van de 'lichtere jeugdhulp' (vertaald als: cliënten met een cumulatieve
declaratieomvang van €5.000 of minder) en de groei van enkele onderdelen het jeugdstelsel. De hoofdlijnen zijn als volgt:
‐ Het aandeel cliënten met een declaratieomvang van €5.000 of minder is ruim 35% van het totaal. De kosten zijn minder dan 4% van de totale kosten.
‐ Het aantal cliënten en de kosten bij de middelgrote aanbieders groeit het sterkst. De kleine aanbieders hebben relatief een klein deel in de totale kosten.
‐ Het jeugdstelsel groeit het snelst in de ambulante zorgvormen en met name in Behandeling, Begeleiding en Ambulante GGZ.
‐ Deze ambulante zorgvormen groeien door een toename van het aantal cliënten en een groei van de gemiddelde kosten per cliënt (intensiteit en duur).
IV. Validatie van de microdata en Representativiteit
Op basis van de microdata van 16 gemeenten zijn inzichten verkregen in de opbouw en ontwikkeling van het gebruik van voorzieningen vanuit de Jeugdwet. Ondanks dat
de 16 gemeenten niet representatief zijn voor alle Nederlandse gemeenten komen de achtergrondkenmerken, die het Rijk gebruikt in het verdeelmodel Jeugd van de
algemene uitkering van het gemeentefonds, van de 16 gemeenten overeen met de gemiddelden in Nederland. De microdata is getoetst aan het CBS en de openbare
jaarrekeninggegevens vanuit FINDO. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de onderdelen 5. Validatie microdata en 9. Achtergrondkenmerken gemeenten.

15‐12‐2022

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

5 van 40

Samenvatting en Conclusies

V. Eindresultaat
VWS en de VNG hebben vanuit deze rapportage aanvullende inzichten verkregen in de opbouw en ontwikkeling van het gebruik en de kosten van de 'zorg in natura'
voorzieningen vanuit de Jeugdwet. De verkregen inzichten zijn in lijn met de landelijke beelden onder andere vanuit het CBS en de Informatie Voor Derden (IV3) van de
gemeenten volgens FINDO. Op basis van de validatie van de microdata en de uitkomsten menen VWS en de VNG dat de resultaten uit dit onderzoek kunnen worden
gebruikt om richting en de 'orde grootte' te duiden van de ontwikkelingen in Nederland. Het precieze beeld voor heel Nederland en individuele gemeenten kan afwijken
van de uitkomsten uit het onderzoek. VWS en de VNG zullen de resultaten gebruiken in besprekingen en vervolgonderzoeken in het kader van de Hervormingsagenda
Jeugd voor het onderdeel reikwijdte.

15‐12‐2022

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

6 van 40

1.1 Inleiding

Sinds de decentralisatie in 2015 is door gemeenten, jeugdzorgaanbieders, professionals, cliënt‐ en jongerenorganisaties en het Rijk gewerkt aan een verbeterd jeugdstelsel. Nu 7
jaar verder is veel bereikt, maar is de beoogde transformatie nog niet voldoende gerealiseerd. Verschillende deskundigen, expertbureaus en commissies hebben rapporten
uitgebracht over de problematiek waarmee wordt gekampt in het jeugdstelsel. Partijen hebben samen besloten dat er een samenhangende agenda dient te worden ontwikkeld
om de noodzakelijke hervormingsactiviteiten op korte termijn en lange termijn en tussen de verschillende onderdelen in het stelsel op elkaar af te stemmen. Hiertoe willen Rijk
en VNG in nauwe samenwerking met alle betrokken partners de Hervormingsagenda realiseren. De Hervormingsagenda is bedoeld om de focus te leggen en te behouden op de
planning en realisatie van noodzakelijke verbeteringen in het jeugdstelsel binnen een beheersbaar financieel kader. De Hervormingsagenda is gebouwd op vijf hoofdpijlers. Voor
een nader toelichting wordt verwezen naar de documentatie van Rijk en VNG. Een van de pijlers is het beperken van de reikwijdte van de Jeugdwet.
1.1.1 Reikwijdte van de Jeugdwet
De beoogde effecten van reikwijdte beperkende maatregelen zijn mede gericht op het realiseren en borgen van een duurzaam en betaalbaar jeugdstelsel. Hierin dient de
kwaliteit van de hulp te zijn geborgd op een passend niveau. Op basis van deskundige vraagverheldering/diagnostiek vertaalt de vraag zich uiteindelijk in toegewezen
zorgvormen en zorgvolumes aan jeugdigen en hun gezinnen, die de hulp nodig hebben, omdat zij in het opgroeien en hun ontwikkeling dermate worden belemmerd of bedreigd
dat zij aangewezen zijn op jeugdhulp, zoals bedoeld in de Jeugdwet.
Naast de voorzieningen uit Jeugdwet bestaan er ook andere (wettelijke) voorzieningen, die eveneens zijn gericht op het opgroeien en de ontplooiing van kinderen. Drie
belangrijke groepen voorzieningen zijn het onderwijs, de gezondheidszorg en algemeen toegankelijke maatschappelijke voorzieningen. Het is belangrijk dat de voorzieningen uit
de Jeugdwet zorgvuldig zijn afgebakend en tegelijk goed aansluiten op de andere aanpalende voorzieningen.
Om het beroep op de Jeugdwet goed in balans te houden met de bedoeling van de wet, wordt de reikwijdte zorgvuldig heroverwogen en waar nodig en mogelijk anders
begrensd. Hiertoe worden zogenaamde reikwijdte begrenzende maatregelen overwogen en ontwikkeld. Het Rijk en de VNG werken samen met de betrokken partners aan
voorstellen om de reikwijdte van de Jeugdwet te beperken. Het Jeugdstelsel is echter een complex samenhangend stelsel, waarin verschillende (externe en interne) actoren een
rol hebben en waarin onderling samenhangende facetten elkaar beïnvloeden, zodat het resultaat van interventies vooraf moeilijk te bepalen is ('emergentie' in complex
adaptieve systemen). Om meer focus aan te brengen en richting te geven aan de onderzoeken en de gezamenlijke gesprekken, is meer inzicht gewenst dan vanuit de
beschikbare bronnen kan worden verkregen.
1.1.2 Doel van het onderzoek
Het doel van de oorspronkelijke opdracht aan Aspectu was het verzamelen van data om (1) de opbouw en ontwikkelingen te zien in het gebruik en de kosten van voorzieningen
in de Jeugdwet en (2) het in kaart brengen van de potentiële financiële invloed op de omvang en kosten van voorzieningen in de jeugdwet als de reikwijdte wordt beperkt.
Gedurende de looptijd van de opdracht heeft Aspectu zich op verzoek van VWS en de VNG gefocust op het eerste doel, namelijk het inzichtelijk maken van trends en
ontwikkelingen.

15‐12‐2022

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

7 van 40

1.1 Inleiding

1.1.3 Scope van het onderzoek
Het onderzoek is primair gericht op het inzichtelijk maken van het gebruik en de kosten van jeugdhulpvoorzieningen (zorg in natura) over de jaren 2018 tot en met 2021. Het doel
is om naast de informatie uit beschikbare (openbare) bronnen, extra inzicht te ontwikkelen in het gebruik en de kosten naar verschillende invalshoeken, zoals geslacht, leeftijden,
zorgvormen, verwijsroutes, omvang van aanbieders en de totale declaratieomvang per cliënt.
Om te komen tot voldoende betrouwbare beelden van het gebruik en de kosten van de jeugdzorg in natura, zijn een gedegen datasets nodig. Het verzamelen en eenduidig
verwerken van data vereist daarbij een zekere doorlooptijd. Voor dit onderzoek was echter een beperkte doorlooptijd beschikbaar. Om aan de kwaliteitseisen te kunnen voldoen
binnen de beschikbare onderzoekstijd, is ervoor gekozen om een aantal gemeenten te benaderen, die naar verwachting relatief snel tot besluitvorming konden komen en data
konden leveren (zie 1.3 voor de deelnemende gemeenten). In overleg tussen het Rijk en de betreffende gemeenten is de (juridische) grondslag afgestemd en is de data geleverd
en gemodelleerd om de gevraagde inzichten te ontwikkelen.
De inzet van Aspectu is niet gericht geweest op het ontwikkelen van inhoudelijke maatregelen, het beoordelen van de haalbaarheid van voorgenomen maatregelen of het
(inhoudelijke) verklaren van de opbouw en ontwikkelingen in het gebruik. Het doel van de inzet van Aspectu was het verkrijgen van meer inzicht in de samenstelling van het
gebruik en de kosten van de zogenaamde zorg in natura (ZIN) uit de Jeugdwet.
1.1.4 Validatie microdata
In het onderzoek is gebruik gemaakt van microdata die Aspectu heeft ontvangen van de 16 aan het onderzoek deelnemende gemeenten (zie 1.3). De data is ontleend aan het
declaratieverkeer. Enkele gemeenten hebben ook aanvullende declaratiedata op cliëntniveau aangeleverd, die buiten het berichtenverkeer is verwerkt. In het kader van de
opdracht is geen gericht onderzoek gedaan naar de juistheid en/of volledigheid van de ontvangen data.
Op basis van de jaarrekeningen van de gemeenten, zoals verwerkt in de Data Financiën Decentrale Overheden (FINDO), is aansluiting gezocht tussen de openbare data en de
ontvangen microdata inzake de zorg in natura. Op basis van het CBS is aansluiting gezocht tussen de opgaven van aanbieders aan het CBS en het aantal unieke jeugdigen dat door
de gemeenten is aangeleverd aan Aspectu. In onderdeel '5. Validatie Microdata' is een nadere toelichting opgenomen op de wijze waarop de aansluiting is gemaakt.
1.1.5 Mate van representativiteit van de uitkomsten uit dit onderzoek
Het onderzoek is gebaseerd op datasets uit het declaratieverkeer van 16 gemeenten en heeft geresulteerd in extra inzicht in het gebruik en de kosten van jeugdzorg‐
voorzieningen geleverd als zorg in natura vanuit de Jeugdwet. De 16 deelnemende gemeenten vormen circa 4,5% van de jeugdigen in Nederland. De gemiddelde
achtergrondkenmerken van deze gemeenten komen overeen met de gemiddelden van Nederland (zie 9. Achtergrond kenmerken Gemeenten). De gemeenten zijn echter niet
representatief voor heel Nederland (er zitten bijvoorbeeld géén grote steden in de selectie), maar de cijfers geven naar verwachting wel een goede indicatie van het
Nederlandse beeld. In andere woorden: de conclusies uit dit onderzoek kunnen richtinggevend gebruikt worden om een beeld te krijgen van de richting en 'orde grootte' van de
ontwikkelingen in heel Nederland. Het precieze beeld voor heel Nederland en individuele gemeenten kan afwijken van de uitkomsten uit het onderzoek.

15‐12‐2022

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

8 van 40

1.2 Aanpak

De rapportage is verdeeld in 4 onderdelen:
1. Algemeen: Afbakening en startgesprek;
2. Inzicht in aantal cliënten en kosten op basis van het berichtenverkeer;
3. Verkenning van de 'lichtere jeugdhulp' en groei van het stelsel;
4. Samenvatting en conclusies
1.2.1 Afbakening en startgesprek (Deel 1)
Het onderzoek kende een relatief korte doorlooptijd. In juli 2022 heeft het startgesprek plaatsgevonden. In het startgesprek is besproken en besloten om de focus te leggen
op de gemeenten die mee wilden doen aan het onderzoek en het besluitvormings‐ en aansluitproces naar verwachting voldoende snel konden doorlopen. Aspectu heeft in
overleg met VWS en de VNG de gemeenten benaderd, waarmee in het verleden door Aspectu en/of VWS al overleg ter zake is geweest en waarvan werd verondersteld dat zij
binnen de planning konden worden opgenomen in het analyseplatform van Aspectu.
De eerste stappen in het onderzoek bestonden uit het uitnodigen van gemeenten door VWS en de VNG, het afstemmen van de (wettelijke) grondslag voor het onderzoek en het
sluiten van samenwerkingsovereenkomsten en verwerkersovereenkomsten, zoals bedoeld in de AVG. Na het leggen van de juridische basis werd gestart met het verzamelen en
verwerken van data en het beoordelen en onderling vergelijkbaar maken van de datasets. In november 2022 zijn de laatste datasets verwerkt.
1.2.2 Inzicht in aantal cliënten en kosten over de periode 2018‐2021 (Deel 2)
Doel van het onderzoek is het inzichtelijk maken van het gebruik en kosten van voorzieningen uit de Jeugdwet naar verschillende invalshoeken, zoals bijvoorbeeld
productcategorieën, leeftijden, omvang van aanbieders en verwijsstromen. Deelstappen waren:
a. In overleg met VWS en de VNG de productcategorieën vaststellen;
b. Opbouw van gebruik en kosten binnen de productcategorieën inzichtelijk maken binnen de jaren en over de jaren;
c. Inzicht ontwikkelen naar leeftijdsgroepen, verwijsstromen, type aanbieders en productmixen.

1.2.3 Verkenning van de 'lichtere jeugdhulp' en groei van het stelsel in de periode 2018‐2021 (Deel 3)
Op basis van de verkregen inzichten is op verzoek van VWS en de VNG nader onderzoek gedaan naar de omvang van de zogenaamde 'lichtere jeugdhulp'. Naast deze specifieke
verdieping hebben VWS en de VNG verzocht inzage te ontwikkelen in de hoofdlijnen van de groei van het stelsel. Middels deze rapportage hebben VWS en de VNG aanvullende
inzichten verkregen in de samenstelling en de ontwikkeling van kosten van de Zorg in Natura, de samenstelling van de 'lichtere jeugdhulp' en de groeisegmenten van het stelsel.
VWS en de VNG gebruiken de inzichten om gesprekken te voeren en onderzoek te doen gericht op mogelijke maatregelen om de reikwijdte van de jeugdwet verder te
verhelderen en waar nodig en mogelijk te beperken, zoals bedoeld in de Hervormingsagenda. De volgende fasen zijn in dit onderdeel doorlopen:
a. Er is een werkhypothese ontwikkeld en afgestemd voor 'Lichtere Jeugdhulp', zodat onderzoek naar omvang en kosten kon worden gedaan;
b. Tussenrapportage in oktober 2022 om de opzet en verkregen inzichten af te stemmen;
c. Verrijken, toetsen en aanvullen van de data vanuit openbare informatie, zoals het CBS en de Informatie voor derden (IV3) van gemeenten (FINDO);

15‐12‐2022

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

9 van 40

1.3 Deelnemers en Grondslag

De 16 deelnemende gemeenten hebben als verwerkingsverantwoordelijken, in de zin van de AVG, en op basis van de uitnodigingsbrief van VWS, opdracht gegeven aan Aspectu
om als subverwerker data over het gebruik en de kosten van jeugdzorg te verwerken met als doel het informeren van Onze Ministers, zoals bedoeld in artikel 7.4.1 en 7.4.2 van
de Jeugdwet.
VWS en de VNG hebben aangegeven op welke wijze zij het gebruik en de kosten van voorzieningen onder de Jeugdwet graag inzichtelijk zouden krijgen. Aspectu heeft op basis
van die vraag de verdiepingen gemodelleerd en de data verwerkt. VWS en de VNG hebben vervolgens inzicht gekregen in de (anonieme) resultaten. VWS en de VNG beschikken,
zoals met de gemeenten overeengekomen, niet over de onderliggende data van de gemeenten.
Voor de analyses van de opbouw van het gebruik en de kosten van voorzieningen onder de Jeugdwet is gekozen voor de periode 2018 tot en met 2021. De data van voor 2018 is
niet opgenomen, omdat niet alle deelnemende gemeenten die gegevens op efficiënte wijze juist en volledig konden aanleveren binnen het (krappe) tijdsbestek van de opdracht.
De oorzaken hiervoor zijn bijvoorbeeld wisseling van of wijzigingen in registratiesystemen of het (nog) onvoldoende integraal werken van aanbieders via het berichtenverkeer.
De volgende gemeenten hebben deelgenomen aan het onderzoek:
‐ Jeugdhulpregio Foodvalley: De gemeenten Barneveld, Ede, Nijkerk, Renswoude, Rhenen, Scherpenzeel en Veenendaal;
‐ Jeugdhulpregio Noord Veluwe: De gemeenten Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nunspeet, Putten, Oldebroek, Zeewolde;
‐ Gemeente Wijk bij Duurstede;
‐ Gemeente Tilburg.
Namens VWS en de VNG bedankt Aspectu de 16 gemeenten voor de samenwerking en bereidheid om data beschikbaar te maken voor dit onderzoek. Het onderzoek heeft
geresulteerd in extra inzichten voor VWS en de VNG in het gebruik en de kosten van voorzieningen uit de Jeugdwet. De verkregen inzichten zijn voor VWS en de VNG
ondersteunend bij het verkennen en ontwikkelen van reikwijdte beperkte maatregelen, zoals ook bedoeld in de Hervormingsagenda Jeugd.

15‐12‐2022

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

10 van 40

2. Opbouw gebruik en kosten

De opdracht aan Aspectu was het inzichtelijk maken van het gebruik en de kosten van voorzieningen uit de Jeugdwet. De focus lag daarbij op de zogenaamde Zorg In Natura
(ZIN), die op cliëntniveau is gedeclareerd bij gemeenten. PGB's, uitgaven niet op individueel cliëntniveau, zoals algemene subsidies of voor capaciteit‐gefinancierde
voorzieningen, zijn buiten de scope van de opdracht gebleven, omdat daaruit geen goede beelden omtrent zorgpaden en hulp door de jaren heen op cliëntniveau kunnen
worden verkregen. Van enkele gemeenten is data ontvangen vanaf 2015. Andere gemeenten hebben data aangeleverd vanaf 2017. Op basis van het beeld van de juistheid
en volledigheid van de ontvangen data, is besloten de periode 2018 tot en met 2021 te betrekken in de opdracht.
De geleverde data was ook voor de periode 2018‐2021 niet altijd even geschikt voor verdere verwerking, omdat gegevens, zoals bijvoorbeeld geboortedatum of het geslacht
van de jeugdige niet altijd juist en/of volledig zijn aangeleverd. De data is daarom niet in alle analyses op gelijke wijze betrokken. De aanpassingen zijn overigens zo gering van
omvang en aard dat de verkregen beelden door uitsluiting niet significant zijn beinvloed.
In de onderstaande tabel zijn (a) het aantal unieke cliënten, (b) de gemiddelde waarde per cliënt en (c) de totale omvang van de goedgekeurde declaraties weergegeven,
zoals verwerkt voor het onderzoek. In deel 6 en 7 zijn de terminologie en de betekenis nader toegelicht:

2.0.1 Ontvangen en verwerkte data van de 16 deelnemende gemeenten
Jaren
Waarden
2018
2019
Aantal (unieke) cliënten
19.861
20.417
Waarde per cliënt
€ 8.778
€ 9.246
Bedrag_Goedgekeurd (ZIN)
€ 174.337.719
€ 188.765.560

2020
20.291
€ 9.673
€ 196.280.757

2021
20.953
€ 10.398
€ 217.862.748

2018‐2021
38.673 <‐ Totaal is ontdubbeld
€ 20.098 <‐ Per cliënt over 2018‐2021
€ 777.246.784

Op basis van openbare data is vastgesteld dat de deelnemende gemeenten circa 5% uitmaken van de landelijke kosten ZIN. In onderdeel '5 Validatie microdata' is de
aansluiting gemaakt tussen de data van de deelnemende gemeenten en openbare data (vanuit de databank voor Financiën Decentrale Overheden Findo en het CBS).

De verwerkte data is in de onderdelen 2.1 tot en met 2.6 ingedeeld en belicht vanuit verschillende invalshoeken, zoals vanuit de zorgvormen, declaratieomvang,
verwijsstromen, omvang van aanbieders, leeftijden, en het geslacht van cliënten. In onderdeel 3 zijn enkele inzichten gecombineerd en wordt gekeken naar de samenstelling
van de 'lichtere jeugdzorg' en enkele facetten van de groei van het Jeugdstelsel.

15‐12‐2022

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

11 van 40

2.1 Zorgvormen

2.1.1. Index gebruik en kosten naar zorgvormen (2018=100%)
Jaren
Hoofdcategorie zorgvormen
2018
Aantal Clienten Index Selectiejaar
Ambulant
100,0%
Landelijk
100,0%
Veiligheid
100,0%
Verblijf
100,0%
Waarde per Client Index Selectiejaar
Ambulant
100,0%
Landelijk
100,0%
Veiligheid
100,0%
Verblijf
100,0%
Bedrag Goedgekeurd Index Selectiejaar
Ambulant
100,0%
Landelijk
100,0%
Veiligheid
100,0%
Verblijf
100,0%
Totaal Aantal Clienten Index Selectiejaar
100,0%
Totaal Waarde per Client Index Selectiejaar
100,0%
Totaal Bedrag Goedgekeurd Index Selectiejaar
100,0%
In onderdeel 7 is de betekenis van de zorgvormen toegelicht.

15‐12‐2022

2019

2020

2021

104,8%
106,4%
86,4%
97,5%

104,0%
95,2%
96,8%
95,6%

107,8%
107,1%
119,8%
92,8%

110,0%
91,2%
128,4%
99,7%

115,9%
101,2%
132,9%
102,8%

124,4%
110,3%
139,2%
110,8%

115,3%
97,1%
110,9%
97,2%
102,8%
105,3%
108,3%

120,5%
96,3%
128,6%
98,2%
102,2%
110,2%
112,6%

134,0%
118,1%
166,7%
102,8%
105,5%
118,5%
125,0%

De zorgvormen zijn ingedeeld in hoofdcategorieën en
categorieën. In onderdeel 6 zijn de ontwikkelingen per categorie
opgenomen.
In de nevenstaande tabel is de ontwikkeling in het gebruik geteld
in aantal unieke cliënten, de gemiddelde waarde per cliënt en de
totale declaratiewaarde weergegeven ten opzichte van 2018.

In de volgende tabel (2.1.2) is het gewicht van de verschillende
onderdelen opgenomen. Zo is bijvoorbeeld Veiligheid in aantal
cliënten in 2021 119,8% tov 2018, maar het gewicht van het
aantal cliënten in het totaal is 11%, waardoor de groei het totaal
beperkt beinvloed.
Het volume in het ambulant is met 7,8% gestegen tov 2018 en
de gemiddelde kosten per cliënt in Ambulant met 24,4%,
waardoor de totale kosten Ambulant stijgen met 34% over de
periode 2018‐2021. De stijging van de kosten per cliënt kan
voortvloeien uit prijsstijging, de intensiteit en/of de duur van de
ingezette hulp.

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

12 van 40

2.1 Zorgvormen

2.1.2 Opbouw gebruik en kosten naar zorgvormen
Jaren
Hoofdcategorie zorgvormen
2018
2019
% opbouw clienten
Ambulant
91,3%
93,1%
Landelijk
1,6%
1,6%
Veiligheid
10,4%
8,8%
Verblijf
12,9%
12,3%
Waarde per client
Ambulant
€ 5.443
€ 5.988
Landelijk
€ 23.887
€ 21.786
Veiligheid
€ 5.060
€ 6.500
Verblijf
€ 22.509
€ 22.441
% Bedrag_Goedgekeurd
Ambulant
56,6%
60,3%
Landelijk
4,3%
3,8%
Veiligheid
6,0%
6,2%
Verblijf
33,1%
29,8%
Totaal % opbouw clienten
100,0%
100,0%
Totaal Waarde per client
€ 8.778
€ 9.246
Totaal % Bedrag_Goedgekeurd
100,0%
100,0%
In onderdeel 7 is de betekenis van de zorgvormen toegelicht.

15‐12‐2022

2020

2021

92,9%
1,5%
9,9%
12,1%

93,2%
1,6%
11,8%
11,4%

€ 6.307
€ 24.180
€ 6.725
€ 23.139

€ 6.769
€ 26.346
€ 7.042
€ 24.939

60,6%
3,6%
6,9%
28,9%
100,0%
€ 9.673
100,0%

60,7%
4,0%
8,0%
27,3%
100,0%
€ 10.398
100,0%

In de nevenstaande tabel is de verdeling in aantal
2018‐2021 cliënten, de gemiddelde waarde per cliënt en de totale
declaratiewaarde weergegeven verdeeld over de
94,7% zorgvormen.
2,2% Jeugdigen kunnen gebruik maken van meerdere
11,0% zorgvormen, waardoor de som van de totalen per
11,1% regel meer dan 100% is. Zo maken vrijwel alle
jeugdigen gebruik van Ambulante voorzieningen en
€ 12.657 11,1% van de cliënten maakt gebruik van
€ 36.699 Verblijfsvoorzieningen (o.a. Residentieel en/of
€ 12.488 Pleegzorg).
€ 53.602
De gemiddelde waarde per cliënt is gebaseerd op de
59,6% totale declaratiewaarde per cliënt per jaar en in de
3,9% laatste kolom over 2018‐2021.
6,8%
29,6% De Verblijfsvoorzieningen zijn gemiddeld duurder dan
100,0% Ambulante voorzieningen, waardoor het aandeel
€ 20.098 Verblijf in de totale kosten groter is dan het
100,0% kostenaandeel Ambulante voorzieningen.

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

13 van 40

2.2 Declaratieomvang

2.2.1. Index gebruik en kosten naar declaratieomvang (2018=100%)
Jaren
Declaratieomvang
2018
2019
Aantal Clienten Index Selectiejaar
2. <€5.000
100,0%
88,4%
3. €5.000‐€24.999
100,0%
110,8%
4. €25.000‐€49.999
100,0%
109,8%
5. €50.000‐€149.999
100,0%
105,2%
6. >€149.999
100,0%
101,0%
Waarde per Client Index Selectiejaar
2. <€5.000
100,0%
95,2%
3. €5.000‐€24.999
100,0%
98,8%
4. €25.000‐€49.999
100,0%
103,3%
5. €50.000‐€149.999
100,0%
104,5%
6. >€149.999
100,0%
106,5%
Bedrag Goedgekeurd Index Selectiejaar
2. <€5.000
100,0%
84,2%
3. €5.000‐€24.999
100,0%
109,5%
4. €25.000‐€49.999
100,0%
113,5%
5. €50.000‐€149.999
100,0%
109,9%
6. >€149.999
100,0%
107,6%
Totaal Aantal Clienten Index Selectiejaar
100,0%
102,8%
Totaal Waarde per Client Index Selectiejaar
100,0%
105,3%
Totaal Bedrag Goedgekeurd Index Selectiejaar
100,0%
108,3%

15‐12‐2022

2020

2021

80,0%
115,0%
113,6%
104,9%
96,7%

97,7%
115,7%
109,7%
98,3%
87,1%

96,4%
102,9%
111,3%
106,1%
114,9%

124,5%
126,7%
136,7%
127,1%
125,0%

77,1%
118,3%
126,5%
111,3%
111,1%
102,2%
110,2%
112,6%

121,7%
146,7%
150,0%
125,0%
108,8%
105,5%
118,5%
125,0%

In de nevenstaande tabel is de ontwikkeling in aantal cliënten, de
gemiddelde waarde per cliënt en de totale declaratiewaarde
weergegeven ten opzichte van 2018 ingedeeld naar de bekende
declaratieomvang per cliënt. De bekende declaratieomvang per cliënt
is geteld vanaf de eerst bekende declaratie (dus soms vanaf de
transitie in 2015).

Bij de deelnemende gemeenten is het aandeel cliënten met een
cumulatieve declaratieomvang van '>€149.000' met 12,9% gedaald
sinds 2018. Dit hangt mede samen met de intensivering van de actieve
regie op (meervoudig) complexe casuistiek.

De waarde per cliënt is binnen ieder segment gestegen, evenals de
totale declaratiewaarde. De stijging van de kosten in de 2 segmenten
tussen €5.000,‐ tot €50.000,‐ is het grootst.

De stijging van 25% van de totale kosten is opgebouwd uit een
volumestijging van 5,5% en een waardestijging per cliënt van 18,5%,
hetgeen samengesteld is uit prijsindexatie en toename van de duur
en/of intensiteit van de hulp per cliënt.

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

14 van 40

2.2 Declaratieomvang

2.2.2 Opbouw gebruik en kosten naar declaratieomvang
Jaren
Declaratieomvang
2018
2019
% opbouw clienten
2. <€5.000
28,7%
24,7%
3. €5.000‐€24.999
38,6%
41,7%
4. €25.000‐€49.999
11,6%
12,4%
5. €50.000‐€149.999
14,8%
15,2%
6. >€149.999
6,2%
6,1%
Waarde per client
2. <€5.000
€ 1.292
€ 1.231
3. €5.000‐€24.999
€ 3.552
€ 3.510
4. €25.000‐€49.999
€ 8.547
€ 8.833
5. €50.000‐€149.999
€ 18.396
€ 19.228
6. >€149.999
€ 53.262
€ 56.736
% Bedrag_Goedgekeurd
2. <€5.000
4,2%
3,3%
3. €5.000‐€24.999
15,6%
15,8%
4. €25.000‐€49.999
11,3%
11,8%
5. €50.000‐€149.999
31,1%
31,5%
6. >€149.999
37,8%
37,5%
Totaal % opbouw clienten
100,0%
100,0%
Totaal Waarde per client
€ 8.778
€ 9.246
Totaal % Bedrag_Goedgekeurd
100,0%
100,0%

15‐12‐2022

2020

2021

2018‐2021

22,5%
43,5%
12,9%
15,2%
5,9%

26,6%
42,4%
12,1%
13,8%
5,1%

36,4%
40,6%
9,4%
9,9%
3,6%

€ 1.246
€ 3.655
€ 9.516
€ 19.515
€ 61.204

€ 1.610
€ 4.502
€ 11.687
€ 23.387
€ 66.564

€ 2.002
€ 8.237
€ 26.514
€ 63.034
€ 200.713

2,9%
16,4%
12,7%
30,7%
37,3%
100,0%
€ 9.673
100,0%

4,1%
18,4%
13,6%
31,1%
32,9%
100,0%
€ 10.398
100,0%

3,6%
16,6%
12,4%
31,1%
36,2%
100,0%
€ 20.098
100,0%

In de nevenstaande tabel is de verdeling in aantal cliënten, de
gemiddelde waarde per cliënt en de totale declaratiewaarde
weergegeven verdeeld over de declaratieomvang per cliënt per
jaar en in de periode 2018‐2021.

In de vorige tabel (2.2.1) is de groei per segment getoond ten
opzichte van 2018. Elk segment is echter niet even groot,
waardoor de groei per segment in meer of in mindere mate effect
heeft op het totaal.
Het aandeel van de cliënten in de segmenten met een totale
declaratieomvang per client van minder dan €25.000,‐ is 77% en
het aandeel van de cliënten met een totale declatieomvang van
'>€149.000,‐' is 3,6% van het totaal.
De verdeling van de totale declaratiewaarde is omgekeerd. 36,4%
van de cliënten heeft een totale declaratieomvang van minder dan
€5.000,‐, maar de groep bepaalt 3,6% van de totale kosten. De
kleine groep van cliënten met een declaratieomvang van
>€149.000,‐ bepaalt 36,2% van de kosten. De 13,5% duurste
cliënten (segment 5. en 6.) bepalen samen 67,3% van de totale
kosten.

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

15 van 40

2.2 Declaratieomvang

Declaratieo% opbouw % Bedrag_Goedgekeurd
6. >€149.99 Opbouw
3,6% aantal
36,2% clienten en opbouw kosten 2018‐2021
5. €50.000‐
9,9%
31,1%
4. €25.000‐
9,4% 3,6%12,4%
2. <€5.000 40,6%
3. €5.000‐€
16,6%
36,4%
2. <€5.000
36,4%
3,6%
2018‐2021 100,0%
100,0%
16,6%

3. €5.000‐€24.999

40,6%

12,4%

4. €25.000‐€49.999

9,4%

0,0%

9,9%

36,2%
3,6%
5,0%

10,0%

15,0%

20,0%

% Bedrag_Goedgekeurd

15‐12‐2022

36,4% van de cliënten heeft een totale
declaratieomvang van minder dan €5.000,‐.
Deze groep bepaalt 3,6% van de totale kosten.
De kleinste groep van cliënten (3,6%) met een
declaratieomvang van >€149.000,‐ bepaalt
36,2% van de kosten.

31,1%

5. €50.000‐€149.999

6. >€149.999

In de figuur is de verhoudingsgewijze opbouw in
aantal unieke cliënten en van de kosten van de
zorg in natura opgenomen voor de periode 2018
tot en met 2021 ingedeeld naar de
declaratieomvang.

25,0%

30,0%

35,0%

40,0%

45,0%

% opbouw clienten

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

16 van 40

2.3 Verwijsstromen

2.3.1. Index gebruik en kosten naar verwijsstroom (2018=100%)
Jaren
Type verwijzer
2018
Aantal Clienten Index Selectiejaar
Gecertificeerde instelling
100,0%
Gemeente
100,0%
Huisarts
100,0%
Jeugdarts
100,0%
Medisch specialist
100,0%
Onbekend
100,0%
Rechter, RvdK, OvJ
100,0%
100,0%
Zelfverwijzer/Geen verwijzer
,
Waarde per Client Index Selectiejaar
Gecertificeerde instelling
100,0%
Gemeente
100,0%
Huisarts
100,0%
Jeugdarts
100,0%
Medisch specialist
100,0%
Onbekend
100,0%
Rechter, RvdK, OvJ
100,0%
100,0%
Zelfverwijzer/Geen verwijzer
,
Bedrag Goedgekeurd Index Selectiejaar
Gecertificeerde instelling
100,0%
Gemeente
100,0%
Huisarts
100,0%
Jeugdarts
100,0%
Medisch specialist
100,0%
Onbekend
100,0%
Rechter, RvdK, OvJ
100,0%
100,0%
Zelfverwijzer/Geen verwijzer
100,0%
Totaal Aantal Clienten Index Selectiejaar
100,0%
Totaal Waarde per Client Index Selectiejaar
100,0%
Totaal Bedrag Goedgekeurd Index Selectiejaar
100,0%
RvdK = Raad van de Kinderbeacherming en OvJ = Officier van Justitie

15‐12‐2022

2019

2020

2021

93,7%
95,6%
111,8%
123,1%
99,7%
110,4%
134,1%
54,2%
,

84,6%
96,0%
122,3%
152,7%
72,1%
100,7%
154,5%
61,4%
,

88,6%
99,4%
127,4%
175,8%
67,6%
100,9%
193,8%
65,3%
,

117,3%
99,1%
103,7%
76,7%
87,3%
83,6%
101,5%
107,1%
,

126,9%
105,0%
100,4%
86,7%
95,5%
102,6%
111,0%
79,3%
,

135,2%
109,4%
111,9%
88,2%
136,4%
86,4%
112,4%
71,4%
,

109,9%
94,7%
115,9%
94,5%
87,1%
92,2%
136,1%
58,1%
170,6%

107,3%
100,8%
122,8%
132,5%
68,9%
103,3%
171,4%
48,6%
169,5%

119,7%
108,8%
142,5%
155,0%
92,2%
87,2%
217,9%
46,6%
184,3%

102,8%
105,3%
108,3%

102,2%
110,2%
112,6%

105,5%
118,5%
125,0%

In de nevenstaande tabel is de ontwikkeling in aantal cliënten,
de gemiddelde waarde per cliënt en de totale
declaratiewaarde weergegeven ten opzichte van 2018
ingedeeld naar type verwijzer.
Het aantal cliënten verwezen via de 'Rechter, de Raad voor de
Kinderbescherming of een Officier van Justitie' is gegroeid. Dit
wordt belangrijk beinvloed door de verbeterde registratie. De
invloed op het totaal is beperkt, omdat de groep relatief klein
is (8,1%).
De groei van cliënten, die via de huisarts zijn verwezen, is met
27,4% gestegen sinds 2018. Ook de waarde per cliënt in dit
segment is gestegen, waardoor de declaratiewaarde met
42,5% is gestegen ten opzichte van 2018. De verwijzingen via
de gemeentelijke toegang bleven in aantal cliënten stabiel en
de totale kosten hiervan zijn met 8,8% gestegen in de periode
2018‐2021.
Het aantal cliënten dat via de gecertificeerde instellingen is
verwezen daalde met 11,4% sinds 2018. De kosten per cliënt in
deze groep stegen echter sterk, waardoor er een totale stijging
van de declaratiewaarde in deze groep is opgetreden van
19,7%.
Per saldo is het gebruik in aantal cliënten gemeten over de
periode 2018‐2021 met 5,5% gestegen, de gemiddelde waarde
per cliënt met 18,5% en de totale goedgekeurde
declaratiewaarde met 25%.
In de volgende tabel (2.3.2) is de samenstelling naar
verwijsstromen opgenomen en wordt inzichtelijk wat de
wegingsfactor per verwijsstroom is in het totaal.

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

17 van 40

2.3 Verwijsstromen

2.3.2 Opbouw gebruik en kosten naar verwijsstroom
Jaren
Type verwijzer
2018
% opbouw clienten
Gecertificeerde instelling
7,0%
Gemeente
58,7%
Huisarts
30,1%
Jeugdarts
1,4%
Medisch specialist
5,3%
Onbekend
2,2%
Rechter, RvdK, OvJ
5,5%
1,6%
Zelfverwijzer/Geen verwijzer
,
Waarde per client
Gecertificeerde instelling
€ 19.906
Gemeente
€ 7.803
Huisarts
€ 3.207
Jeugdarts
€ 5.708
Medisch specialist
€ 6.178
Onbekend
€ 3.920
Rechter, RvdK, OvJ
€ 5.583
€ 6.367
Zelfverwijzer/Geen verwijzer
% Bedrag_Goedgekeurd
Gecertificeerde instelling
Gemeente
Huisarts
Jeugdarts
Medisch specialist
Onbekend
Rechter, RvdK, OvJ
Zelfverwijzer/Geen verwijzer

15,9%
52,2%
11,0%
0,9%
3,7%
1,0%
3,5%
1,1%
10,7%

2019

2020

2021

2018‐2021

6,4%
54,6%
32,7%
1,6%
5,2%
2,4%
7,1%
0,8%
,

5,8%
55,2%
36,0%
2,1%
3,8%
2,2%
8,3%
0,9%
,

5,9%
55,3%
36,3%
2,3%
3,4%
2,1%
10,0%
1,0%
,

6,5%
65,9%
40,6%
2,6%
5,3%
3,0%
8,1%
1,6%
,

€ 23.354
€ 7.735
€ 3.324
€ 4.381
€ 5.393
€ 3.275
€ 5.666
€ 6.820

€ 25.254
€ 8.193
€ 3.221
€ 4.950
€ 5.902
€ 4.023
€ 6.195
€ 5.046

€ 26.903
€ 8.540
€ 3.587
€ 5.033
€ 8.429
€ 3.387
€ 6.277
€ 4.547

€ 48.299
€ 14.433
€ 5.868
€ 7.421
€ 11.015
€ 5.655
€ 12.123
€ 7.860

16,1%
45,7%
11,8%
0,8%
3,0%
0,9%
4,4%
0,6%
16,8%

15,1%
46,8%
12,0%
1,1%
2,3%
0,9%
5,3%
0,5%
16,1%

15,2%
45,5%
12,5%
1,1%
2,8%
0,7%
6,1%
0,4%
15,8%

15,6%
47,4%
11,9%
1,0%
2,9%
0,9%
4,9%
0,6%
15,0%

100,0%
€ 9.673
100,0%

100,0%
€ 10.398
100,0%

100,0%
€ 20.098
100,0%

Totaal % opbouw clienten
100,0%
100,0%
Totaal Waarde per client
€ 8.778
€ 9.246
Totaal % Bedrag_Goedgekeurd
100,0%
100,0%
RvdK = Raad van de Kinderbeacherming en OvJ = Officier van Justitie

15‐12‐2022

In de nevenstaande tabel is de samenstelling in aantal cliënten, de
waarde per cliënt en de totale declaratiewaarde weergegeven
naar type verwijzer.
Een unieke cliënt kan meerdere hulpvormen toegewezen krijgen
vanuit verschillende verwijsroutes (tegelijk of volgtijdelijk),
waardoor de som van de regels (ruim) hoger is dan 100%.

Het grootste aandeel van de cliënten wordt verwezen via een
huisarts of komt via de gemeentelijke toegang. Een kleine deel
komt via een gecertificeerde instelling of via de Rechter of Officier
van Justitie of de Raad van de Kinderscherming.

Het volume verwijzingen via de huisartsen is groot, maar de
gemiddelde kosten per cliënt zijn relatief laag. De 40,6%
huisartsverwijzingen bepalen minder dan 11,9% van de totale
kosten. Het betreft doorgaans verwijzingen naar de Ambulante
GGZ.
De inzet en de kosten van de hulp per cliënt verwezen via een
gecertificeerde instelling is relatief het hoogst. Dit wordt mede
veroorzaakt doordat Verblijf (de uithuisplaatsingen) doorgaans via
deze verwijsroute verloopt. De 6,5% cliënten in deze verwijsroute
bepalen hierdoor 15,6% van de totale kosten.

De relatieve samenstelling van de declaratiewaarde is beperkt
gewijzigd over de jaren ondanks dat het aandeel clienten via de
huisartsen op zich sterk is gestegen tov 2018.

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

18 van 40

2.4 Aanbieders

2.4.1. Index (2018=100%) gebruik en kosten naar omvang aanbieders (zie 9. definiets voor toelichting)
Jaren
Declaratieomvang van de aanbieder (2021)
2018
2019
2020
2021
Aantal Clienten Index Selectiejaar
1. <€50k
100,0%
83,9%
67,0%
62,9%
2. >=€50k en <€100k
100,0%
116,7%
121,1%
137,4%
3. >=€100k en <€500k
100,0%
110,3%
110,8%
116,9%
4. >=€500k en <€1mio
100,0%
104,0%
110,3%
114,3%
5. >=€1mio en <€5mio
100,0%
102,6%
108,0%
118,4%
6. >= €5mio
100,0%
101,5%
95,0%
92,9%
Waarde per Client Index Selectiejaar
1. <€50k
100,0%
96,0%
85,8%
84,8%
2. >=€50k en <€100k
100,0%
97,4%
115,5%
133,1%
3. >=€100k en <€500k
100,0%
112,4%
128,2%
159,2%
4. >=€500k en <€1mio
100,0%
105,4%
117,1%
124,7%
5. >=€1mio en <€5mio
100,0%
113,2%
121,2%
130,9%
6. >= €5mio
100,0%
101,6%
102,8%
104,9%
Bedrag Goedgekeurd Index Selectiejaar
1. <€50k
100,0%
80,6%
57,5%
53,4%
2. >=€50k en <€100k
100,0%
113,7%
139,8%
182,9%
3. >=€100k en <€500k
100,0%
123,9%
142,0%
186,2%
4. >=€500k en <€1mio
100,0%
109,6%
129,1%
142,5%
5. >=€1mio en <€5mio
100,0%
116,2%
130,9%
155,0%
6. >= €5mio
100,0%
103,1%
97,6%
97,4%
Totaal Aantal Clienten Index Selectiejaar
100,0%
102,8%
102,2%
105,5%
Totaal Waarde per Client Index Selectiejaar
100,0%
105,3%
110,2%
118,5%
Totaal Bedrag Goedgekeurd Index Selectiejaar
100,0%
108,3%
112,6%
125,0%
In 9. Definities is nader toegelicht hoe de omvangklassen voor aanbieders zijn berekend.

15‐12‐2022

In de nevenstaande tabel is de ontwikkeling in aantal
cliënten, de gemiddelde waarde per cliënt en de totale
declaratiewaarde weergegeven ten opzichte van 2018
ingedeeld naar declaratieomvang van een aanbieder in
2021.
De tabel laat zien dat de groei in aantal cliënten ten
opzichte van 2018 over de hele linie is opgetreden behalve
bij de kleinste aanbieders en de grootste aanbieders. Er is
ten opzichte van 2018 een verhoogde groei in aantal
clienten bij de aanbieders die totaal tussen de €50k en
<€100k hebben gedeclareerd. Per saldo is de groei in aantal
cliënten echter 5,5%. Dit komt met name omdat de omvang
van de verschillende segmenten erg verschilt (zie tabel
2.4.2).
De gemiddelde waarde per unieke cliënt groeide ten
opzichte van 2018 eveneens over de hele linie en het
sterkst bij de aanbieders tot €500k. De algehele stijging van
de gemiddelde waarde per cliënt lag op 18,5% ten opzichte
van 2018.
De totale declaratiewaarde groeide ten opzichte van 2018
net als het aantal cliënten en de gemiddelde waarde per
cliënt over de hele linie. De totale groei is 25% ten opzichte
van 2018.

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

19 van 40

2.4 Aanbieders

2.4.2 Opbouw gebruik en kosten naar omvang aanbieders (zie 9. definiets voor toelichting)
Jaren
Declaratieomvang van de aanbieder (2021
2018
2019
2020
2021
% opbouw clienten
1. <€50k
13,4%
10,9%
8,8%
8,0%
2. >=€50k en <€100k
6,5%
7,4%
7,7%
8,5%
3. >=€100k en <€500k
26,8%
28,8%
29,1%
29,7%
4. >=€500k en <€1mio
13,3%
13,4%
14,3%
14,4%
5. >=€1mio en <€5mio
40,5%
40,5%
42,8%
45,5%
6. >= €5mio
24,0%
23,7%
22,3%
21,1%
Waarde per client
1. <€50k
€ 3.296
€ 3.164
€ 2.829
€ 2.795
2. >=€50k en <€100k
€ 2.816
€ 2.744
€ 3.252
€ 3.748
3. >=€100k en <€500k
€ 2.663
€ 2.992
€ 3.413
€ 4.239
4. >=€500k en <€1mio
€ 5.873
€ 6.190
€ 6.876
€ 7.322
5. >=€1mio en <€5mio
€ 6.312
€ 7.146
€ 7.652
€ 8.259
6. >= €5mio
€ 17.098
€ 17.365
€ 17.574 € 17.928
% Bedrag_Goedgekeurd
1. <€50k
5,0%
3,7%
2,6%
2,1%
2. >=€50k en <€100k
2,1%
2,2%
2,6%
3,1%
3. >=€100k en <€500k
8,1%
9,3%
10,3%
12,1%
4. >=€500k en <€1mio
8,9%
9,0%
10,2%
10,1%
5. >=€1mio en <€5mio
29,1%
31,3%
33,9%
36,1%
6. >= €5mio
46,7%
44,5%
40,5%
36,4%
Totaal % opbouw clienten
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
Totaal Waarde per client
€ 8.778
€ 9.246
€ 9.673 € 10.398
Totaal % Bedrag_Goedgekeurd
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
In 9. Definities is nader toegelicht hoe de omvangklassen voor aanbieders zijn berekend.

15‐12‐2022

2018‐2021
14,0%
9,8%
33,6%
16,1%
47,0%
22,6%
€ 4.720
€ 5.166
€ 6.028
€ 11.991
€ 14.024
€ 37.054
3,3%
2,5%
10,1%
9,6%
32,8%
41,7%
100,0%
€ 20.098
100,0%

In de nevenstaande tabel is de samenstelling in aantal cliënten,
de gemiddelde waarde per cliënt en de totale declaratiewaarde
weergegeven naar declaratieomvang van de aanbieders in 2021.

Uit de vorige tabel (2.4.1) bleek dat de aanbieders tussen €50k
en <€100k sterk zijn gegroeid. Uit de nevenstaande tabel blijkt
echter dat het aandeel in het geheel van deze groep beperkt is,
waardoor de sterke groei beperkt effect op het totaal heeft. In
volume bedienen de aanbieders tussen €100k en <€500k en
tussen €1mio en €5mio samen 96,7% van de cliënten. Een deel
van deze cliënten krijgt van meerdere aanbieders hulp, waardoor
de som van de subtotalen per subgroep meer is dan 100%.

De kleine aanbieders tot €500k bedienen circa 57,4% van de
clienten. Echter, de gemiddelde waarde per cliënt is relatief laag,
waardoor het aandeel in de totale kosten van de aanbieders tot
€500k rond de 15,9% van het totaal is.

De grotere aanbieders bepalen samen 84,1% van de totale
kosten doordat het aandeel van de cliënten relatief hoog is en de
gemiddelde kosten per cliënt eveneens hoog zijn. Hun relatieve
aandeel is sinds 2018 afgenomen en het aandeel van de
middelgrote aanbieders is toegenomen.

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

20 van 40

2.5 Leeftijden

2.5.1. Index gebruik en kosten naar leeftijden (2018=100%)
Jaren
Leeftijden op declaratiedatum
2018
Aantal Clienten Index Selectiejaar
1. tussen 0 en 4 jaar
100,0%
2. tussen 5 en 7 jaar
100,0%
3. tussen 8 en 11 jaar
100,0%
4. tussen 12 en 15 jaar
100,0%
5. tussen 16 en 17 jaar
100,0%
6. 18 jaar en ouder
100,0%
100,0%
Waarde per Client Index Selectiejaar
1. tussen 0 en 4 jaar
100,0%
2. tussen 5 en 7 jaar
100,0%
3. tussen 8 en 11 jaar
100,0%
4. tussen 12 en 15 jaar
100,0%
5. tussen 16 en 17 jaar
100,0%
6. 18 jaar en ouder
100,0%
100,0%
Bedrag Goedgekeurd Index Selectiejaar
1. tussen 0 en 4 jaar
100,0%
2. tussen 5 en 7 jaar
100,0%
3. tussen 8 en 11 jaar
100,0%
4. tussen 12 en 15 jaar
100,0%
5. tussen 16 en 17 jaar
100,0%
6. 18 jaar en ouder
100,0%
100,0%
Totaal Aantal Clienten Index Selectiejaar
100,0%
Totaal Waarde per Client Index Selectiejaar
100,0%
Totaal Bedrag Goedgekeurd Index Selectiejaar
100,0%

15‐12‐2022

2019

2020

2021

105,5%
101,2%
104,1%
103,5%
103,2%
104,4%
4,2%

101,3%
99,2%
103,0%
103,1%
103,5%
113,3%
0,9%

110,1%
101,8%
104,2%
107,2%
104,6%
126,1%
6,5%

101,3%
112,6%
112,0%
101,7%
100,0%
98,6%
1.869,8%

107,9%
127,9%
114,1%
111,7%
95,0%
97,0%
10.718,4%

114,6%
135,2%
122,5%
123,7%
100,0%
98,9%
1.683,6%

106,8%
114,0%
116,5%
105,2%
103,2%
102,9%
77,7%
102,8%
105,3%
108,3%

109,3%
126,9%
117,6%
115,2%
98,3%
110,0%
95,4%
102,2%
110,2%
112,6%

126,1%
137,7%
127,6%
132,5%
104,7%
124,6%
109,9%
105,5%
118,5%
125,0%

In de nevenstaande tabel is de ontwikkeling in aantal
cliënten, de gemiddelde waarde per cliënt en de totale
declaratiewaarde weergegeven ten opzichte van 2018
ingedeeld naar leeftijd van de cliënten op
declaratiedatum.
De groei van de groep van 0 tot 4 jaar en van 18 jaar en
ouder is relatief groot. In de volgende tabel (2.5.2) is te
zien dat de omvang van beide groepen beperkt is en
dat daardoor de impact op het totaal aantal cliënten
relatief laag is. De groei van 5,5% in aantal cliënten
komt met name voort uit de groepen van 8 tot en met
17 jaar.
De declaratiewaarde per cliënt groeit ten opzichte van
2018 het sterkst bij de cliëntten tussen 5 en 15 jaar
evenals de totale declaratiewaarde.
In de volgende tabel (2.5.2) is de samenstelling over de
groepen per jaar weergegeven en wordt de impact van
de groei per groep op het geheel getoond.

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

21 van 40

2.5 Leeftijden

2.5.2 Opbouw gebruik en kosten naar leeftijden
Jaren
Leeftijden op declaratiedatum
2018
% opbouw clienten
1. tussen 0 en 4 jaar
7,3%
2. tussen 5 en 7 jaar
16,0%
3. tussen 8 en 11 jaar
39,2%
4. tussen 12 en 15 jaar
31,2%
5. tussen 16 en 17 jaar
17,7%
6. 18 jaar en ouder
5,1%
Waarde per client
1. tussen 0 en 4 jaar
€ 11.857
2. tussen 5 en 7 jaar
€ 6.176
3. tussen 8 en 11 jaar
€ 5.710
4. tussen 12 en 15 jaar
€ 7.987
5. tussen 16 en 17 jaar
€ 10.098
6. 18 jaar en ouder
€ 7.934
% Bedrag_Goedgekeurd
1. tussen 0 en 4 jaar
9,9%
2. tussen 5 en 7 jaar
11,3%
3. tussen 8 en 11 jaar
25,5%
4. tussen 12 en 15 jaar
28,4%
5. tussen 16 en 17 jaar
20,4%
6. 18 jaar en ouder
4,6%
Totaal % opbouw clienten
100,0%
Totaal Waarde per client
€ 8.792
Totaal % Bedrag_Goedgekeurd
100,0%

15‐12‐2022

2019

2020

2021

2018‐2021

7,4%
15,5%
39,1%
30,9%
17,5%
5,1%

7,1%
15,3%
38,9%
31,0%
17,7%
5,6%

7,5%
15,2%
38,1%
31,2%
17,3%
6,0%

9,5%
20,4%
44,7%
36,9%
23,6%
9,3%

€ 12.012
€ 6.955
€ 6.395
€ 8.124
€ 10.100
€ 7.822

€ 12.795
€ 7.901
€ 6.518
€ 8.918
€ 9.596
€ 7.699

€ 13.585
€ 8.350
€ 6.994
€ 9.876
€ 10.103
€ 7.845

€ 20.551
€ 11.818
€ 11.762
€ 15.556
€ 15.656
€ 9.797

9,7%
11,8%
27,3%
27,5%
19,3%
4,4%
100,0%
€ 9.149
100,0%

9,6%
12,7%
26,5%
29,0%
17,8%
4,5%
100,0%
€ 9.553
100,0%

9,9%
12,4%
26,0%
30,0%
17,0%
4,6%
100,0%
€ 10.266
100,0%

9,8%
12,1%
26,3%
28,8%
18,5%
4,5%
100,0%
€ 19.960
100,0%

In de nevenstaande tabel is de samenstelling in
aantal cliënten, de gemiddelde waarde per cliënt en
de totale declaratiewaarde weergegeven naar
leeftijd op declaratiedatum.
In 2021 bepaalden de cliënten die op de
declaratiedatum tussen 8 en 15 jaar waren 69,4%
van de cliënten. In de totaalkolom komt een cliënt
die meerdere jaren jeugdhulp ontvangt meerdere
keren voor (namelijk in elk levensjaar dat de jeugdige
hulp kreeg). De som van de subtotalen is daarom
ruim hoger dan 100%.

Per saldo wordt 55,1% van de kosten gemaakt voor
jeugdigen als ze tussen de 8 en 15 jaar zijn. Van 8 tot
en met 17 jaar zijn de kosten bijna 10% per jaarlaag.

De mix verschuift over de jaren licht naar minder
voor 16‐17 jaar en meer voor 8‐15 jaar.

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

22 van 40

2.6 Geslacht

2.6.1. Index gebruik en kosten naar geslacht (2018=100%)
Jaren
Geslacht Jeugdige
2018
Aantal Clienten Index Selectiejaar
Man
100,0%
Vrouw
100,0%
Nb
100,0%
Waarde per Client Index Selectiejaar
Man
100,0%
Vrouw
100,0%
Nb
100,0%
Bedrag Goedgekeurd Index Selectiejaar
Man
100,0%
Vrouw
100,0%
Nb
100,0%
Totaal Aantal Clienten Index Selectiejaar
100,0%
Totaal Waarde per Client Index Selectiejaar
100,0%
Totaal Bedrag Goedgekeurd Index Selectiejaar
100,0%

2019

2020

2021

103,1%
104,8%
38,5%

101,1%
105,8%
40,5%

102,8%
111,9%
34,0%

105,2%
103,1%
274,9%

110,5%
105,9%
351,2%

118,5%
115,5%
388,0%

108,5%
108,1%
105,9%
102,8%
105,3%
108,3%

111,8%
112,1%
142,1%
102,2%
110,2%
112,6%

121,8%
129,2%
131,9%
105,5%
118,5%
125,0%

Aantal unieke clienten

15‐12‐2022

Er zitten meer jongens in de jeugdhulp dan meisjes. In de
tabel is echter zichtbaar dat de groei ten opzichte van
2018 van meisjes groter is dan van jongens. Het aantal
meisjes groeit ten opzichte van de 2018 met 11,9%,
terwijl het aantal jongens totaal met 2,8% groeit.

In de grafiek is zichtbaar dat jongens tussen 7 en 12 jaar
sterker zijn vertegenwoordigd dan meisjes op die leeftijd
en dat deze ongelijke verhouding rond 13‐14 jaar weer
evenwichtiger wordt. Op de volgende pagina wordt dit
beeld ook in declaratiewaarde getoond.

Aantal Clienten naar factuurleeftijd
10.000
8.000
6.000
4.000
2.000
0

In de nevenstaande tabel is de ontwikkeling in aantal
cliënten, de gemiddelde waarde per cliënt en de totale
declaratiewaarde weergegeven ten opzichte van 2018
ingedeeld naar geslacht.

Man
Vrouw
0

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21

Leeftijd op declaratiedatum

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

23 van 40

2.6 Geslacht

2.6.2 Opbouw gebruik en kosten naar geslacht
Jaren
Geslacht Jeugdige
Aantal unieke cliënten
Man
Vrouw
Nb
Waarde per client
Man
Vrouw
Nb
% Bedrag_Goedgekeurd in het jaar
Man
Vrouw
Nb
Totaal Aantal unieke cliënten
Totaal Waarde per client
Totaal % Bedrag_Goedgekeurd in het jaar

2018

2019

2020

2021

2018‐2021

56,6%
41,9%
1,6%

56,8%
42,7%
0,6%

56,0%
43,4%
0,6%

55,1%
44,4%
0,5%

54,5%
44,5%
0,9%

€ 8.926
€ 8.443
€ 12.394

€ 9.394
€ 8.709
€ 34.076

€ 9.865
€ 8.945
€ 43.521

€ 10.577
€ 9.750
€ 48.093

€ 21.022
€ 18.319
€ 50.899

57,5%
40,3%
2,2%
100,0%
€ 8.778
100,0%

57,7%
40,2%
2,1%
100,0%
€ 9.246
100,0%

57,1%
40,1%
2,8%
100,0%
€ 9.673
100,0%

56,1%
41,6%
2,3%
100,0%
€ 10.398
100,0%

57,1%
40,6%
2,4%
100,0%
€ 20.098
100,0%

Declaratiewaarde

Declaratiewaarde naar geslacht en leeftijd
€ 60.000.000
€ 40.000.000
Man

€ 20.000.000

In de nevenstaande tabel is de samenstelling in
aantal cliënten, de gemiddelde waarde per cliënt en
de totale declaratiewaarde weergegeven naar
geslacht.

Het aandeel jongens is groter dan meisjes. Echter in
de periode 2018 tot en met 2021 verschuift dit licht.

De kosten per unieke jeugdige liggen voor de
jongens gemiddeld iets hoger dan voor de meisjes.

In de nevenstaande grafiek is zichtbaar dat de totale
declaratiewaarde voor jongens in de leeftijden vanaf
3 jaar tot met 13 jaar significant hoger ligt dan voor
meisjes. Rond 15 tot en met 17 jaar ligt het gebruik
voor jongens en meisjes in de deelnemende
gemeenten gemiddeld weer gelijk.

Vrouw

€0
0

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21

Leeftijd op declaratiedatum

15‐12‐2022

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

24 van 40

3. Nadere verkenningen

De Hervormingsagenda bestaat uit een aantal thema's. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de Hervormingsagenda. Eén van de thema's van de Hervormingsagenda is
de Reikwijdte van de Jeugdwet. Welke hulp valt onder de Jeugdwet en welke niet? De reikwijdte van de wet is een politiek vraagstuk, waarvoor het primaat bij het Kabinet en de
beide Kamers ligt. VWS en de VNG geven aan dat de eventuele reikwijdte beperkende maatregelen zich richten op:
(a) een beperktere jeugdhulpplicht voor gemeenten;
(b) een steviger focus op de doelgroep kwetsbare kinderen/gezinnen;
(c) een betere verbinding naar de andere domeinen die een bijdrage kunnen leveren aan de (effectieve en efficiënte) zorg voor kinderen en gezinnen.
In deel 2 van dit rapport is inzicht gegeven in de opbouw van het gebruik en kosten naar diverse invalshoeken. in dit onderdeel wordt nader onderzocht hoe de jeugdhulp van
beperkte omvan is samengesteld en in welke mate de verschillende onderdelen van het stelsel zijn gegroeid in de periode 2018‐2021.
3.1 Verkenning van de 'lichtere jeugdhulp'
In dit onderdeel is ingezoomd op de zogenaamde lichtere jeugdhulp. Voor het doel van het onderzoek verstaan we onder 'lichtere jeugdhulp' casuistiek, waarbij er sprake is van
beperkt gebruik van voorzieningen vanuit de Jeugdwet. Dit is niet bedoeld als een sluitende en allesdekkende werkhypothese, maar wel een manier om inzicht te krijgen in de
omvang van wat als 'lichtere jeugdhulp' kan worden gezien. In de tabellen in onderdeel 3.1 is in kaart gebracht welk aandeel van de ingezette jeugdhulp een 'beperkte'
declaratieomvang had, waarbij is gekeken naar een totale declaratieomvang per cliënt van minder dan €5.000,‐.
3.2 Samenstelling van de 'lichtere Jeugdhulp'
Vervolgens is de jeugdhulp met een beperkte (declaratie‐)omvang belicht vanuit diverse invalshoeken om een beter beeld te ontwikkelen van de aard en samenstelling van dit
segment.
3.3 Groei van het Jeugdstelsel
In onderdeel 3.3 wordt nader ingegaan op de groei van het jeugdstelsel in de periode 2018‐2021. In deze periode hebben we onder andere te maken gehad met de effecten van de
corona‐pandemie. De groepsgerichte activiteiten hebben tijdens de eerste lock‐down stilgelegen. Er zijn in die periode door diverse gemeenten compensaties uitgekeerd voor
lagere opbrengsten. Anderzijds zien we inde daarop volgende periode (2020‐2021) kostenverhogende effecten optreden door escalaties en verhoogde hulpintensiteit. Of en in
welke mate de corona‐effecten per saldo kostenverhogend zijn geweest, is niet zonder meer te destilleren uit de beschikbare data.
In 3.3 wordt inzicht gegeven in de opbouw en met name de groei‐ en krimpbewegingen over de periode 2018‐2021 naar zorgvormen en naar declaratieomvang per unieke cliënt.

15‐12‐2022

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

25 van 40

3.1 Beperkte Declaratieomvang

3.1.1 Opbouw gebruik naar declaratieomvang in stappen van €1000,‐
Jaren
Declaratieomvang
2018
2019
2020
Aantal unieke cliënten
2. <€5.000
< € 500
423
155
131
€ 1.000
1.404
1.167
997
€ 2.000
1.162
1.058
890
€ 3.000
1.349
1.263
1.216
€ 4.000
939
948
904
€ 5.000
422
445
423
Totaal 2. <€5.000
5.699
5.036
4.561
3. €5.000‐€24.999
7.676
8.504
8.828
4. €25.000‐€49.999
2.305
2.532
2.618
5. €50.000‐€149.999
2.945
3.097
3.089
6. >€149.999
1.236
1.248
1.195
% cliënten in het jaar
2. <€5.000
< € 500
2,1%
0,8%
0,6%
€ 1.000
7,1%
5,7%
4,9%
€ 2.000
5,9%
5,2%
4,4%
€ 3.000
6,8%
6,2%
6,0%
€ 4.000
4,7%
4,6%
4,5%
€ 5.000
2,1%
2,2%
2,1%
Totaal 2. <€5.000
28,7%
24,7%
22,5%
3. €5.000‐€24.999
38,6%
41,7%
43,5%
4. €25.000‐€49.999
11,6%
12,4%
12,9%
5. €50.000‐€149.999
14,8%
15,2%
15,2%
6. >€149.999
6,2%
6,1%
5,9%
Totaal Aantal unieke cliënten
19.861
20.417
20.291
Totaal % cliënten in het jaar
100,0%
100,0%
100,0%

15‐12‐2022

2021

2018‐2021

142
1.057
1.216
1.476
1.100
577
5.568
8.884
2.529
2.896
1.076

789
3.460
2.880
3.533
2.299
1.128
14.089
15.706
3.641
3.835
1.402

0,7%
5,0%
5,8%
7,0%
5,2%
2,8%
26,6%
42,4%
12,1%
13,8%
5,1%
20.953
100,0%

2,0%
8,9%
7,4%
9,1%
5,9%
2,9%
36,4%
40,6%
9,4%
9,9%
3,6%
38.673
100,0%

In de tabel is het aantal cliënten dat gebruik heeft gemaakt van
voorzieningen in natura binnen de jeugdwet ingedeeld in de
cumulatieve omvang van de declaratiewaarde per unieke cliënt.

De declaratiewaarde is ingedeeld in stappen van €1.000,‐. Zo heeft
2,0% van de cliënten cumulatief voor minder dan €500,‐ gebruik
gemaakt van de jeugdzorg in nature en 11% voor minder dan
€1.000,‐.
Uiteindelijk heeft 36,4% van de cliënten in de periode 2018 tot met
2021 een totale cumulatieve declaratiewaarde van minder dan
€5.000,‐. Voor het onderzoek is gekozen om deze doelgroep te zien
als cliënten met een 'beperkte declaratieomvang' of 'lichtere
jeugdzorg'.

Cum. %jeugdigen is 2%
Cum. %jeugdigen is 11%
Cum. %jeugdigen is 18,4%
Cum. %jeugdigen is 27,6%
Cum. %jeugdigen is 33,5%
Cum. %jeugdigen is 36,4%

In tabel 3.1.2 is opgenomen welk aandeel deze groep bepaalt van
de totale declaratiewaarde.

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

26 van 40

3.1 Beperkte Declaratieomvang

3.1.2 Opbouw kosten naar declaratieomvang in stappen van €1000,‐
Jaren
Declaratieomvang
2018
2019
2020
Bedrag_Goedgekeurd
2. <€5.000
< € 500
€ 109.912
€ 43.019
€ 33.507
€ 1.000
€ 932.657
€ 719.161
€ 663.127
€ 2.000
€ 1.357.371
€ 1.084.234
€ 834.222
€ 3.000
€ 2.267.608
€ 1.893.909
€ 1.821.411
€ 4.000
€ 1.787.771
€ 1.578.676
€ 1.524.238
€ 5.000
€ 910.636
€ 880.394
€ 804.755
Totaal 2. <€5.000
€ 7.365.956
€ 6.199.393
€ 5.681.259
3. €5.000‐€24.999
€ 27.263.486
€ 29.845.330
€ 32.264.967
4. €25.000‐€49.999
€ 19.701.137
€ 22.365.042
€ 24.913.442
5. €50.000‐€149.999
€ 54.175.771
€ 59.549.126
€ 60.282.145
6. >€149.999
€ 65.831.368
€ 70.806.670
€ 73.138.944
% Bedrag_Goedgekeurd in het jaar
2. <€5.000
< € 500
0,1%
0,0%
0,0%
€ 1.000
0,5%
0,4%
0,3%
€ 2.000
0,8%
0,6%
0,4%
€ 3.000
1,3%
1,0%
0,9%
€ 4.000
1,0%
0,8%
0,8%
€ 5.000
0,5%
0,5%
0,4%
Totaal 2. <€5.000
4,2%
3,3%
2,9%
3. €5.000‐€24.999
15,6%
15,8%
16,4%
4. €25.000‐€49.999
11,3%
11,8%
12,7%
5. €50.000‐€149.999
31,1%
31,5%
30,7%
6. >€149.999
37,8%
37,5%
37,3%
Totaal Bedrag_Goedgekeurd
€ 174.337.719 € 188.765.560 € 196.280.757
Totaal % Bedrag_Goedgekeurd in
100,0%
100,0%
100,0%

15‐12‐2022

2021

2018‐2021

€ 36.660
€ 808.137
€ 1.521.338
€ 2.822.332
€ 2.213.817
€ 1.559.566
€ 8.961.849
€ 39.993.380
€ 29.557.585
€ 67.727.590
€ 71.622.345

€ 223.099
€ 3.123.082
€ 4.797.165
€ 8.805.259
€ 7.104.502
€ 4.155.351
€ 28.208.458
€ 129.367.163
€ 96.537.206
€ 241.734.632
€ 281.399.326

0,0%
0,4%
0,7%
1,3%
1,0%
0,7%
4,1%
18,4%
13,6%
31,1%
32,9%
€ 217.862.748
100,0%

0,0%
0,4%
0,6%
1,1%
0,9%
0,5%
3,6%
16,6%
12,4%
31,1%
36,2%
€ 777.246.784
100,0%

In de vorige tabel (3.1.1) is weergeven dat 36,4%
van de cliënten een cumulatieve
declaratiewaarde van minder dan €5.000,‐ kent.
In de nevenstaande tabel kan worden afgelezen
dat deze doelgroep totaal minder dan 3,6% van
de totale kosten bepaalt.
Indien deze doelgroep (deels) niet meer vanuit
de jeugdwet zou worden ondersteund, maar op
een andere passende manier hulp krijgt in de
verschillende leefdomeinen, daalt het aantal
cliënten met ruim 35% en dalen de totale kosten
met circa 3,5%.

Cum. % kosten ZIN is 0%
Cum. % kosten ZIN is 0,4%
Cum. % kosten ZIN is 1%
Cum. % kosten ZIN is 2,2%
Cum. % kosten ZIN is 3,1%
Cum. % kosten ZIN is 3,6%

In de volgende paragraaf wordt deze
deelverzameling nader belicht om de
samenstelling beter te kennen.

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

27 van 40

3.2 Samenstelling 3.1

DeclaratieomvangCategorie
2. <€5.000
3.2.1 Opbouw gebruik en kosten naar zorgvormen bij een declaratieomvang van cumulatief €5000,‐ of minder per cliënt
Jaren
In 3.1 is de groep cliënten belicht, die beperkt gebruik heeft gemaakt
Zorgvormen
2018
2019
2020
2021 2018‐2021
van jeugdhulp in natura. In dit onderdeel (3.2) wordt de
%Clienten
declaratiewaarde minder dan €5.000,‐ voor alleen de ambulante hulp
Jeugdwet
nader uitgewerkt.
Ambulant
Begeleiding
0,7%
0,7%
0,9%
1,4%
1,5%
De Ambulante hulp voor cliënten met minder dan €5.000,‐ zorg
Behandeling
3,7%
3,2%
2,9%
4,9%
6,0%
in natura, bepaalt 34,8% van de cliënten. Deze groep is als volgt nader
Crisis Ambulant
0,1%
0,0%
0,1%
0,1%
0,1%
gespecificeerd:
EED
1,2%
0,9%
0,8%
2,1%
2,3%
‐ De Ambulante GGZ is 23% van het totaal aantal cliënten.
GGZ Ambulant
17,3%
15,4%
13,7%
15,6%
23,0%
‐ Naast de Ambulante GGZ bestaat de 'lichte jeugdhulp' in
Groep
0,5%
0,2%
0,2%
0,2%
0,4%
belangrijke mate uit Behandeling. Totaal 6% van de cliënten.
Kindergeneeskunde
4,8%
4,7%
4,1%
2,7%
4,2%
‐ De kindergeneeskunde is doorgaans ook minder dan €5.000,‐. Deze
Maatwerk
0,0%
0,0%
hulp is voornamelijk gericht op het instellen en controleren van
% goedgekeurd_Bedrag
medicijngebruik.
Jeugdwet
‐ Het deel Ambulante hulp in de groep 'lichtere jeugdhulp' is 3,4% van
Ambulant
de 3,6% (zie 3.1).
Begeleiding
0,1%
0,1%
0,1%
0,2%
0,1%
Wanneer de 'lichtere jeugdhulp' wordt gezien als de Ambulante
Behandeling
0,6%
0,5%
0,4%
0,8%
0,6%
jeugdhulp met een beperkte omvang (in het voorbeeld totaal minder
Crisis Ambulant
0,0%
0,0%
0,0%
0,0%
0,0%
dan €5.000,‐ voor een unieke cliënt) ontstaat in nevenstaande tabel
EED
0,2%
0,1%
0,1%
0,4%
0,2%
het beeld dat (1) deze groep ten opzichte van 2018 licht is gedaald en
GGZ Ambulant
2,7%
2,2%
1,8%
2,4%
2,3%
(2) dat de declaratieomvang schommelt tussen de 2,7 en 3,9% van de
Groep
0,1%
0,0%
0,0%
0,0%
0,0%
totale kosten.
Kindergeneeskunde
0,2%
0,2%
0,2%
0,1%
0,2%
Maatwerk
0,0%
0,0%
Het beeld dat de lichtere jeugdhulp sterk is toegenomen en mogelijk
Totaal %Clienten
26,9%
24,1%
22,0%
25,8%
34,8%
ten koste van de niet‐lichte jeugdhulp gaat, blijkt niet uit de data van
Totaal % goedgekeurd_Bedrag
3,9%
3,1%
2,7%
3,9%
3,4%
de deelnemende gemeenten voor 2018‐2021.

15‐12‐2022

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

28 van 40

3.2 Samenstelling 3.1

DeclaratieomvangCategorie
2. <€5.000
Productopbouw
Ambulant
3.2.2 Opbouw gebruik en kosten naar leeftijden bij een declaratieomvang van cumulatief maximaal €5.000,‐ Ambulant voor een cliënt
Jaren
In de vorige tabel (3.2.1) is uitgewerkt dat de cliënten met
Hoofdcategorie zorgvormen
2018
2019
2020
2021 2018‐2021
een declaratieomvang van minder dan €5.000,‐ circa 35%
%Clienten
van de totale populatie cliënten bepalen en dat daarvan
1. tussen 0 en 4 jaar
1,0%
1,0%
1,0%
1,5%
2,0%
circa 2/3 Ambulante GGZ hulp ontvangt. Deze casussen
2. tussen 5 en 7 jaar
3,3%
3,2%
3,2%
4,5%
5,9%
verlopen vrijwel geheel via verwijzing door huisartsen en
3. tussen 8 en 11 jaar
10,0%
8,8%
8,2%
10,6%
14,3%
beperkt via de gemeentelijke toegang. Het betreft
4. tussen 12 en 15 jaar
8,6%
7,7%
6,4%
6,6%
10,7%
voornamelijk trajecten voor jeugdigen tussen de 8 en 15
jaar en 60% daarvan betreft jongens.
5. tussen 16 en 17 jaar
5,9%
4,9%
4,6%
4,2%
7,7%
6. 18 jaar en ouder
1,2%
0,9%
0,9%
0,8%
1,9%
De totale declaratiewaarde van deze casuistiek met een
% goedgekeurd_Bedrag
beperkte declaratieomvang (lichtere jeugdhulp) bepaald
1. tussen 0 en 4 jaar
0,2%
0,1%
0,2%
0,2%
0,2%
circa 3,4% van de totale declaratiekosten voor Zorg in
2. tussen 5 en 7 jaar
0,5%
0,5%
0,4%
0,7%
0,5%
Natura.
3. tussen 8 en 11 jaar
1,5%
1,1%
1,0%
1,6%
1,3%
4. tussen 12 en 15 jaar
5. tussen 16 en 17 jaar
6. 18 jaar en ouder
Totaal %Clienten
Totaal % goedgekeurd_Bedrag

1,0%
0,7%
0,1%
26,9%
3,9%

0,8%
0,5%
0,1%
24,1%
3,1%

0,6%
0,5%
0,0%
22,0%
2,7%

0,8%
0,5%
0,0%
25,8%
3,9%

0,8%
0,6%
0,0%
34,8%
3,4%

3.2.3 Samengevat
Voor het onderzoek is de werkhypothese gekozen dat de 'lichtere jeugdhulp' in de praktijk bestaat uit korte en/of laag intensieve inzet van jeugdhulp met een
declaratiewaarde minder dan €5.000,‐ en zich voornamelijk beperkt tot Ambulante voorzieningen. Deze deelverzameling bevat circa 35% van de unieke clienten en bepaalt
circa 3,5% van de totale declarartiewaarde. Het betreft voor circa 2/3 ambulante GGZ trajecten met 2,3% van de totale declaratiewaarde. De cliënten worden doorgaans via
de huisarts verwezen. De overige trajecten in dit segment betreffen korte behandelingen, die via de gemeente worden ingezet.

15‐12‐2022

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

29 van 40

3.3 Groei Jeugdstelsel

3.3.1. Index gebruik en kosten naar zorgvormen
Zorgvormen
Bedrag Goedgekeurd Index Selectiejaar
Ambulant
Begeleiding
Behandeling
Crisis Ambulant
EED
GGZ Ambulant
Groep
Kindergeneeskunde
Maatwerk
Landelijk
Veiligheid
Verblijf
Bedrag_Goedgekeurd
Ambulant
Begeleiding
Behandeling
Crisis Ambulant
EED
GGZ Ambulant
Groep
Kindergeneeskunde
Maatwerk
Landelijk
Veiligheid
Verblijf
Totaal Bedrag Goedgekeurd Index Selectiejaar
Totaal Bedrag_Goedgekeurd

15‐12‐2022

Jaren
2018

2019

2020

2021

100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%

156,3%
115,0%
105,4%
85,4%
116,9%
92,4%
114,0%
1002,3%
97,1%
110,9%
97,2%

187,6%
120,0%
136,4%
94,4%
126,7%
74,3%
120,5%
1023,3%
96,3%
128,6%
98,2%

218,7%
131,3%
110,0%
99,3%
141,4%
81,8%
96,0%
1065,9%
118,1%
166,7%
102,8%

6,9%
12,9%
0,3%
1,9%
21,7%
12,5%
0,4%
0,0%
4,3%
6,0%
33,1%
100,0%
100,0%

10,0%
13,7%
0,3%
1,5%
23,4%
10,7%
0,4%
0,3%
3,8%
6,2%
29,8%
108,3%
100,0%

11,5%
13,7%
0,3%
1,6%
24,4%
8,3%
0,4%
0,3%
3,6%
6,9%
28,9%
112,6%
100,0%

12,1%
13,5%
0,3%
1,5%
24,5%
8,2%
0,3%
0,3%
4,0%
8,0%
27,3%
125,0%
100,0%

Uit de nevenstaande tabel kan worden opgemaakt dat de groei in het
stelsel in de periode 2018‐2021 voornamelijk is opgetreden in het
Ambulant. Met name Begeleiding, Behandeling en de Ambulante GGZ
bepalen daarbij de groei.
Begeleiding is in 2021 218,7% tov van 2018 en bepaalt 12,1% van de
totale kosten.
Behandeling is in 2021 131,3% tov van 2018 en bepaalt 13,5% van de
totale kosten.
Ambulante GGZ is in 2021 141,4% tov van 2018 en bepaalt 24,5% van
de totale kosten.
De getoonde groei in Veiligheid vloeit mede voort uit het steeds beter
en meer registreren van het gebruik van Jeugdbeschermings‐ en
jeugdreclasseringmaatregelen op cliëntniveau. Hierdoor is steeds
meer en beter inzicht ontstaat in het gebruik van deze voorzieningen
en de samenhang daarmee met andere hulp. De groei die wordt
getoond in de tabel is echter niet goed te scheiden in enerzijds
werkelijke groei en anderzijds groei door betere registratie bij de
deelnemende gemeenten.

De Verblijfsvoorzieningen (o.a Residentieel en Pleegzorg) bepalen in
2021 102,8% tov van 2018 en bepalen 27,3% van de totale kosten.

Begeleiding groeit het sterkst in de periode 2018‐2021.
Ambulante GGZ bepaalt in belangrijke mate de kosten Ambulant.

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

30 van 40

3.3 Groei Jeugdstelsel

Categorie
(Meerdere items)
3.3.2. Samenstelling groei Begeleiding, Behandeling en Ambulante GGZ
Jaren
Declaratieomvang
2018
2019
Aantal Clienten Index Selectiejaar
2. <€5.000
100,0%
91,4%
3. €5.000‐€24.999
100,0%
116,7%
4. €25.000‐€49.999
100,0%
112,0%
5. €50.000‐€149.999
100,0%
108,2%
6. >€149.999
100,0%
102,0%
Waarde per Client Index Selectiejaar
2. <€5.000
100,0%
97,3%
3. €5.000‐€24.999
100,0%
105,2%
4. €25.000‐€49.999
100,0%
118,0%
5. €50.000‐€149.999
100,0%
120,5%
6. >€149.999
100,0%
117,4%
Bedrag Goedgekeurd Index Selectiejaar
2. <€5.000
100,0%
89,0%
3. €5.000‐€24.999
100,0%
122,8%
4. €25.000‐€49.999
100,0%
132,1%
5. €50.000‐€149.999
100,0%
130,3%
6. >€149.999
100,0%
119,8%
% goedgekeurd_Bedrag
2. <€5.000
3. €5.000‐€24.999
4. €25.000‐€49.999
5. €50.000‐€149.999
6. >€149.999
Totaal Aantal Clienten Index Selectiejaar
Totaal Waarde per Client Index Selectiejaar
Totaal Bedrag Goedgekeurd Index Selectiejaar
Totaal % goedgekeurd_Bedrag

15‐12‐2022

3,4%
11,1%
6,2%
11,6%
8,9%
100,0%
100,0%
100,0%
41,1%

2,8%
12,6%
7,5%
13,9%
9,8%
106,9%
114,9%
122,9%
46,6%

2020

2021

2018‐2021

83,1%
121,3%
117,7%
108,4%
97,3%

105,4%
123,2%
114,8%
102,8%
89,3%

269,3%
221,3%
174,4%
151,1%
130,2%

98,0%
110,5%
134,2%
130,5%
134,6%

119,7%
131,2%
155,4%
143,5%
149,4%

147,3%
234,3%
326,1%
343,8%
371,8%

81,5%
134,0%
158,0%
141,5%
131,0%

126,3%
161,6%
178,4%
147,4%
133,4%

396,7%
518,4%
568,6%
519,3%
484,1%

2,4%
13,0%
8,5%
14,3%
10,2%
106,9%
126,1%
134,8%
48,5%

3,4%
14,4%
8,8%
13,7%
9,5%
112,2%
134,7%
151,1%
49,7%

3,0%
12,9%
7,8%
13,4%
9,6%
213,1%
238,7%
508,8%
46,7%

De drie zorgvormen (Begeleiding, Behandeling en
Ambulate GGZ) bepalen in 2018 circa 40% van de
kosten en in 2021 is dat gegroeid naar bijna 50% .
De drie zorgvormen groeien in aantal cliënten naar
112,2% tov 2018 en in gemiddelde waarde per cliënt
naar 134,7% tov 2018. De totale kosten voor deze drie
zorgvormen groeien daardoor naar 151,1% in 2021
tov 2018.

Het deel van de <€5.000 (lichtere jeugdhulp) in het
totaal van deze drie zorgvormen is het kleinst ten
opzichte van de andere segmenten. Het deel van het
geheel is gemiddeld 3% in de periode 2018‐2021.

Samengevat:
De groei in het stelsel is in belangrijke mate ontstaan
in het Ambulant in de zorgvormen Behandeling,
Begeleiding en de Ambulante GGZ. Ondanks dat het
aantal clienten met 'lichtere jeugdhulp' in deze groep
groot is, is het aandeel van deze 'lichtere hulp' in de
kosten en in de totale groei veruit het laagst. De groei
in deze drie hulpvormen (en het stelsel) concentreert
zich bij de 'zwaardere' casuistiek en vloeit voor 70%
voort uit de toename van de gemiddelde waarde per
cliënt (dus de duur en de intensiteit).

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

31 van 40

4. Bronnen

1. CBS Jeugdigen met jeugdzorg: CBS jeugdigen zijn ontleend aan de CBS dataset 85100NED voor 2021 en eerder en dataset 84135NED voor eerdere jaren.
‐ Dataset 84135NED: https://opendata.cbs.nl/statline/portal.html?_la=nl&_catalog=CBS&tableId=84135NED&_theme=395
‐ Dataset 85100NED: https://opendata.cbs.nl/statline/portal.html?_la=nl&_catalog=CBS&tableId=85100NED&_theme=394
2. Jeugdigen 0 tot en met 17 jaar: Het aantal jeugdigen van 0 tot en met 17 jaar is afgeleid uit de CBS dataset 70072ned.
3. IV3 lasten: De IV3 lasten verantwoord door de gemeenten zijn ontleend aan Data Financien Decentrale Overheden (findo) onderdeel jaarrekeningen decentrale
overheden lasten naar taakvelden, waarbij de taakvelden 6.72 en 6.82 zijn genomen.
‐ https://findo.nl/content/672‐‐‐Maatwerkdienstverlening‐18‐
‐ https://findo.nl/content/682‐‐‐Geescaleerde‐zorg‐18‐
Tenaanzien van databron 85100NED en 84135NED geeft het CBS het volgende aan:
Jeugdhulp
Met ingang van 2021 is er een forse toename van de berichtgeverspopulatie van jeugdhulpaanbieders. Het aantal jongeren met jeugdhulp in natura stijgt hierdoor met 7
procent. Hierdoor zijn de uitkomsten over de jaren 2021 en later niet goed te vergelijken met de uitkomsten over de jaren 2015 t/m 2020 en worden de cijfers vanaf 2021
gepubliceerd in een nieuwe tabel. Voor een uitgebreide beschrijving van deze wijziging en de gevolgen, zie Toelichting trendbreuk jeugdzorgcijfers 2020 en 2021
Voor een nadere toelichting hierop verwijzen we naar: https://www.cbs.nl/‐/media/cbs/onze‐diensten/methoden/onderzoek/pdf/toelichting‐trendbreuk‐
jeugdzorgcijfers‐2020‐en‐2021.pdf
Wijkteams
Het aantal jongeren met wijkteamhulp is niet goed vergelijkbaar tussen verschillende gemeenten en tussen verschillende jaren. Gemeenten vertalen zelf de definitie van
jeugdhulp uit de jeugdwet naar de praktijksituatie in hun eigen wijkteam. Bij veel wijkteams lopen vraagverheldering, planvorming, doorverwijzing en eventueel
hulpverlening in meer of mindere mate door elkaar, waardoor het onderscheid tussen jongeren die wel of niet jeugdhulp van het wijkteam krijgen (en dus bij het CBS
moeten worden aangeleverd) soms lastig te maken is. Kennis over de lokale uitvoerings‐ en administratieve praktijk is nodig om de uitkomsten over wijkteamhulp van een
gemeente goed te kunnen beoordelen en te kunnen vergelijken met cijfers over eerdere jaren of cijfers van andere gemeenten.
Aspectu heeft een benadering gemaakt van de Ambulante Jeugdhulp in Natura verantwoord als 'geleverd via de wijkteams' en waarvan diezelfde jeugdigen geen
Jeugdhulp in Natura ontvangen verantwoord als 'Niet geleverd door Wijkteams'. In de verwerkte data speelt dit bij de meeste gemeenten nauwelijks een rol, omdat zij
geen data aanleveren aan het CBS over de productie via de zogenaamde Wijkteams. Voor de gemeente Veenendaal speelt dit in belangrijke mate mee, omdat zij ook alle
door het CJG geleverde ambulant hulp registreren en aanleveren aan het CBS. De kosten voor de Wijkteams zijn ook niet meegenomen in dit onderzoek. Deze worden
verwerkt onder taakveld 6.2: https://findo.nl/content/62‐‐‐Wijkteams

15‐12‐2022

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

32 van 40

5. Validatie microdata

In deze bijlage zijn de aangeleverde gegevens waar mogelijk vergeleken met openbare bronnen en getest op consistentie. In 6.1 is een
samenvatting gegeven van de ontvangen microdata van de gemeenten. In 6.2 is de microdata aangesloten op de openbare data uit de database
Financien Decentrale Overheden en van het CBS. In 6.3 is de aansluiting gemaakt tussen de kosten voor Zorg in Natura en de totale extern
verantwoorde kosten door de gemeenten.
6.1 Omvang van de microdata‐set van de deelnemende gemeenten
Jaren
Waarden
2018
Bedrag_Goedgekeurd
€ 175.860.725
Aantal unieke cliënten
19.875
Waarde per client
€ 8.848

Uitgaven in de Micro‐set €
2019
€ 190.618.681
20.433
€ 9.329

2020
€ 200.700.941
20.309
€ 9.882

2021
€ 219.423.664
20.974
€ 10.462

De bovenstaande tabel is gebaseerd op de verwerkte declaratiedata van de 16 aan het onderzoek deelnemende gemeenten:
‐ In 2021 zijn 20974 unieke cliënten verwerkt waarvoor de gemeenten declaraties op cliëntniveau hebben betaald.
‐ In de periode 2018‐2021 zijn 38736 unieke cliënten verwerkt, waarvoor de gemeenten declaraties hebben betaald.
‐ In 2021 is € 219423664 door de gemeenten betaald voor aan cliënten‐gekoppelde‐declaraties.
‐ In de periode 2018‐2021 is €786604011 door de gemeenten betaald voor aan cliënten‐gekoppelde‐declaraties.
JZRegioOmschrijving Hiërarchie
(Meerdere items)
6.2 Vertaling Micro‐data naar openbare data van de deelnemende gemeenten
Uitgaven Micro‐Macro‐set €
Kolomlabels
Waarden
2018
2019
2020
2021
IV3 Totaal
€ 226.135.000
€ 242.141.000
€ 256.022.000
€ 270.974.000
€ 175.860.725
€ 190.618.681
€ 200.700.941
€ 219.423.663
IV3 Totaal ZIN client gerelateerd
% IV3 ZIN
77,8%
78,7%
78,4%
81,0%
CBS Inwoners 0 tm 17 jaar
151.105
150.564
150.430
150.608
CBS Jeugdigen met Jeugdzorg ZIN
18.465
19.185
18.560
20.925
% CBS Jeugdigen met Jeugdzorg ZIN
12,2%
12,7%
12,3%
13,9%
IV3 ZIN per CBS Jeugdige
€ 1.164
€ 1.266
€ 1.334
€ 1.457
IV3 ZIN per CBS Jeugdige met Jeugdzorg in Natura
€ 9.524
€ 9.936
€ 10.814
€ 10.486

786.604.011
Eindtotaal
€ 786.604.011
38.736
€ 20.307

786.604.010
Eindtotaal
€ 995.272.000
€ 786.604.010
79,0%
602.706
77.135
12,8%
€ 1.305
€ 10.198

In de jaren voor 2021 bestaan kleine verschillen in het aantal cliënten volgens de bestanden van de gemeenten en het CBS. Dit is conform verwachting:
Zie ook CBS: https://www.cbs.nl/‐/media/cbs/onze‐diensten/methoden/onderzoek/pdf/toelichting‐trendbreuk‐jeugdzorgcijfers‐2020‐en‐2021.pdf
In de periode 2021 is het verschil 49 unieke cliënten, hetgeen verwaarloosbaar is.
Voor de periode 2018‐2021 zijn de kosten voor Zorg in Natura voor de deelnemende gemeenten, waarmee in dit onderzoek is gerekend, 79% van de totale door
de gemeenten verantwoorde kosten via de IV3.

15‐12‐2022

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

33 van 40

5. Validatie microdata

6.3 Omvang van de Zorg in Natura vanuit de Microdata en de vanuit de IV3 jaarverantwoording van gemeenten
DagBoekjaar
(Meerdere items)
2018‐2021
Rijlabels
Flevoland
Zeewolde
Foodvalley
Barneveld
Ede
Nijkerk
Renswoude
Rhenen
Scherpenzeel
Veenendaal
Midden‐Brabant
Tilburg
Noord‐Veluwe
Elburg
Ermelo
Harderwijk
Nunspeet
Oldebroek
Putten
ZuidoostUtrecht
Wijk bij Duurstede
Eindtotaal

Micro Insight ZIN

IV3 Totaal

Verwerkt IV3

Controle

€ 18.093.433

€ 28.088.000

€ 18.093.433

€ 81.886.269
€ 120.489.310
€ 46.385.314
€ 4.521.000
€ 15.070.366
€ 8.403.090
€ 72.574.374

€ 91.053.000
€ 135.144.000
€ 53.468.000
€ 3.802.000
€ 18.079.000
€ 9.893.000
€ 79.958.000

€ 81.886.269
€ 120.489.310
€ 46.385.313
€ 4.521.000
€ 15.070.365
€ 8.403.090
€ 72.574.374

€ 200.664.394

€ 297.331.000

€ 200.664.395

€ 23.891.330
€ 44.951.139
€ 48.813.262
€ 27.435.398
€ 25.784.871
€ 23.236.829

€ 33.095.000
€ 51.049.000
€ 74.927.000
€ 36.276.000
€ 28.813.000
€ 27.383.000

€ 23.891.330
€ 44.951.139
€ 48.813.262
€ 27.435.398
€ 25.784.871
€ 23.236.829

€ 24.403.632
€ 786.604.011

€ 26.913.000
€ 995.272.000

€ 24.403.632
€ 786.604.010

€0
€0
€1
€1
€0
€0
€0
‐€ 0
€0
€0
‐€ 1
€0
€0
‐€ 0
‐€ 0
€0
€0
€0
€0
‐€ 0
2

€

In de nevenstaande tabel is de controle gemaakt op de
aansluiting tussen de aangeleverde microdata van de
gemeenten (Micro Insight ZIN), de totaal verantwoorde
kosten van de gemeenten via de IV3 via Findo en het
aandeel dat daarvan is afgeleid in dit onderzoek als Zorg in
Natura.
Het aandeel ZIN is afgeleid door de werkelijke PGB‐kosten
op te vragen en te verminderen op de totaal
verantwoorde IV3 kosten en daarna het verschil te
bepalen tussen de opgegeven ZIN kosten in de microset
en het restant IV3 na aftrek van de PGB. Dit restant
betreft de niet direct aan cliënten gekoppelde uitgaven,
zoals bijvoorbeeld subsidies, het leerlingenvervoer en het
aandeel van de kosten voor wijkteams en/of voorliggende
voorzieningen die via de taakvelden 6.72 en/of 6.82 zijn
verwerkt in de IV3.
Daarna is in 3.4.2 via de CBS cijfers (als 3de
'onafhankelijke' bron) een controleberekening gemaakt
op de kosten per client om te bepalen of er aansluiting is
met de kosten per CBS cliënt van de deelnemende
gemeenten en de afgeleide en aangeleverde kosten ZIN.

6.4 Conclusie aansluiting microdata deelnemende gemeenten en macrodata uit openbare bronnen
Op basis van bovenstaande stellen we vast dat de kosten IV3 voor zorg in natura en de aangeleverde bedragen vanuit de microdata op elkaar aansluiten en de
aangeleverde unieke cliënten uit de microdata en het aantal cliënten verkregen uit het CBS eveneens op elkaar aansluiten.

15‐12‐2022

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

34 van 40

6. Zorgvormen details

Hoofdcategorie
7.1 Specificatie zorgvormen Ambulant

Ambulant
Jaren

Zorgvormen
Aantal cliënten
Begeleiding
Behandeling
Crisis Ambulant
EED
GGZ Ambulant
Groep
Kindergeneeskunde
Aantal Clienten Index Selectiejaar
Begeleiding
Behandeling
Crisis Ambulant
EED
GGZ Ambulant
Groep
Kindergeneeskunde
Waarde per Client Index Selectiejaar
Begeleiding
Behandeling
Crisis Ambulant
EED
GGZ Ambulant
Groep
Kindergeneeskunde
Totaal Aantal cliënten
Totaal Aantal Clienten Index Selectiejaar
Totaal Waarde per Client Index Selectiejaar

15‐12‐2022

2018

2019

2020

2021

10,8%
24,4%
0,6%
7,9%
60,6%
13,0%
9,8%

13,3%
24,9%
0,7%
7,2%
60,8%
11,8%
9,9%

14,8%
23,7%
0,9%
7,2%
60,4%
10,6%
9,3%

16,0%
25,8%
0,7%
7,4%
59,7%
10,2%
6,9%

100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%

129,2%
106,8%
123,2%
95,4%
105,1%
95,6%
105,8%

142,5%
100,8%
150,0%
94,5%
103,6%
85,0%
98,7%

159,2%
113,8%
125,9%
100,0%
106,1%
84,6%
76,5%

100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%

120,9%
107,7%
85,5%
89,5%
111,2%
96,7%
107,8%
100,0%
104,8%
109,5%

131,7%
119,0%
90,9%
99,8%
122,2%
87,5%
122,1%
100,0%
104,0%
115,3%

137,3%
115,4%
87,4%
99,3%
133,2%
96,6%
125,4%
100,0%
107,7%
123,9%

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

35 van 40

6. Zorgvormen details

Hoofdcategorie
7.2 Specificatie zorgvormen Verblijf

Verblijf

Jaren
Zorgvormen
2018
Aantal cliënten
Crisis Verblijf
2,1%
GGZ Verblijf
5,5%
JeugdzorgPlus
2,3%
Kort verblijf/logeren
19,5%
Pleegzorg
47,2%
Residentieel
33,3%
Aantal Clienten Index Selectiejaar
Crisis Verblijf
100,0%
GGZ Verblijf
100,0%
JeugdzorgPlus
100,0%
Kort verblijf/logeren
100,0%
Pleegzorg
100,0%
Residentieel
100,0%
Waarde per Client Index Selectiejaar
Crisis Verblijf
100,0%
GGZ Verblijf
100,0%
JeugdzorgPlus
100,0%
Kort verblijf/logeren
100,0%
Pleegzorg
100,0%
Residentieel
100,0%
Totaal Aantal cliënten
100,0%
Totaal Aantal Clienten Index Selectiejaar
100,0%
Totaal Waarde per Client Index Selectieja
100,0%

15‐12‐2022

2019

2020

2021

3,6%
5,2%
2,0%
20,5%
47,1%
31,5%

4,8%
4,1%
1,4%
19,0%
49,0%
32,7%

3,9%
3,2%
1,1%
18,8%
50,8%
32,5%

167,9%
92,2%
84,7%
102,4%
97,2%
92,1%

222,6%
70,9%
57,6%
93,2%
99,1%
93,6%

177,4%
54,6%
44,1%
89,6%
99,8%
90,5%

79,1%
92,1%
112,2%
107,0%
106,9%
103,0%
100,0%
97,5%
99,7%

92,3%
93,0%
98,6%
126,4%
103,7%
107,3%
100,0%
95,6%
102,8%

98,9%
117,2%
98,5%
129,2%
110,8%
118,0%
100,0%
92,8%
110,8%

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

36 van 40

7. Betekenis zorgvormen

Hoofdcategor Categorie
Ambulant

CategorieOmschrijving
Ambulante begeleiding is een ontwikkel‐ en leerproces waarbij het aanleren van vaardigheden en/of
Ambulante behandeling van Jeugdigen gericht op herstel, genezing, ontwikkeling, stabiliseren en/of hanteerbaar maken van een ontwikkelings‐,
opvoed‐ dan wel gedragsprobleem of aandoening en verminderen van de bijkomende problematiek.

Crisis Ambulant

Voorzieningen, die op ambulante basis worden ingezet indie er sprake is van een crisissituatie voor de jeugdige en/of het gezin.

1,4%

EED

Ernstige dyslexie (ED): een hardnekkig probleem met het aanleren en/of vlot toepassen van het lezen en/of het spellen op woordniveau.

9,3%

GGZ Ambulant
Groep

Ambulante Jeugd‐ggz is de behandeling van psychische problemen of psychiatrische aandoeningen bij kinderen en jongeren.

63,1%
10,6%

Kindergeneeskunde
Landelijk

Landelijk

Veiligheid

Veiligheid

Verblijf

Crisis Verblijf
GGZ Verblijf
JeugdzorgPlus
Kort verblijf/logeren
Pleegzorg
Residentieel

Het bieden van (specialistische) behandeling of begeleiding aan Jeugdigen, in een groep gericht op het verbeteren, ontwikkelen en stabiliseren van het
welbevinden en/of het zelfstandig functioneren van de Jeugdige.
Kindergeneeskunde is gericht op de behandeling van psychische problemen of psychiatrische aandoeningen bij kinderen en jongeren via
dagbehandeling of poliklinische behandeling door een kinderarts.
De VNG heeft via het Landelijk Transitie Arrangement (LTA) een set aan afspraken gemaakt voor zeer specialistische vormen van jeugdhulp, die relatief
weinig worden ingezet per regio / gemeente en waarbij de aanbieder een landelijke functie vervult.

8,4%
2,2%

Jeugdbeschermingsmaatregelen, zoals ondertoezichtstellingen en voogdij en jeugdreclasseringsmaatregelen. De maatregelen worden uitgevoerd door
zoganaamde gecertificeerde instellingen, zoals bedoeld in de jeugdwet.
Voorzieningen die worden ingezet indien er sprake is van een crisissituatie voor de jeugdige en/of het gezin, waarbij de jeugdige (tijdelijk) uithuis wordt
geplaatst.
Jeugd‐ggz Verblijf is de klinische opname van jeudigen met psychische problemen of psychiatrische aandoeningen bij kinderen en jongeren.

11,0%

JeugdzorgPlus is een vorm van gesloten jeugdhulp die wordt geboden aan kinderen en jongeren die niet bereikbaar zijn voor lichtere vormen van
hulpverlening. Zonder behandeling vormen zij een risico voor zichzelf of hun omgeving.
Het blijven slapen als loge in een beschermende woonomgeving met een begeleidingsvorm voor Jeugdigen om één of meerdere ouder(s)/verzorger(s)
te ontlasten. Deeltijdverblijf wordt doorgaans enkel ingezet als respijtzorg, maar er kunnen daarnaast ook separ

0,3%

Het bieden van een veilig opvoedklimaat in een normale gezinssituatie (pleeggezin) waarbinnen de Jeugdige optimale ontwikkelingsmogelijkheden
heeft.
Voor de Jeugdige is als gevolg van ontwikkelings‐, opvoed‐ dan wel gedragsproblemen een gestructureerde alternatieve opvoedingssituatie
noodzakelijk evenals behandeling. Een gezinshuis of leefgroep biedt de Jeugdige een vervangend en veilig opvoedklimaat.

4,9%

Eindtotaal

15‐12‐2022

Cliënten
14,3%
28,0%

Begeleiding
Behandeling

0,8%
0,9%

2,4%

4,3%
100,0%

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

37 van 40

8. Definities

Term
Unieke client

Waarde per client

Toelichting
Een unieke cliënt wordt geidentificeerd door een BSN‐nummer. Alle hulp door de tijd wordt gekoppeld en verzameld op de
unieke cliënt. Een cliënt kan in meerdere zorgvormen of in de tijd via verschillende verwijzers bij verschillende aanbieders
hulp ontvangen. Indien in een tabel een uitsplitsing wordt gemaakt naar diverse combinaties en invalshoeken komt een
client meerdere keren voor in een tabel. In de totaalregels wordt dat weer ontdubbeld. Zie voorbeeld.
In de rapportages wordt steeds de waarde per client getoond binnen de gekozen context. Dus indien er een uitsplitsing
wordt gemaakt naar zorgvormen, wordt in de tabel de waarde per client per zorgvorm in het tijdvak getoond. In de
totaalkolommen wordt de waarde per client over bijvoorbeeld de jaren getoond.

Goedgekeurde declara De aanbieders declareren per client over zekere tijdvakken. De goedgekeurde waarde betreft de declaraties die
goedgekeurd zijn door de ontvangende gemeenten. De declaraties in behandeling of afgekeurd zijn niet meegenomen.
Omvang aanbieder

15‐12‐2022

Van iedere aanbieder is bepaald hoeveel goedgekeurde declaratiewaarde is opgenomen over het volledige vorige jaar.
Inhet geval van het onderzoek is dat 2021. Op basis van de bekende declaratiewaarde is de aanbieder ingedeeld in de
verschillende categorieën.

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

38 van 40

8. Definities

Voorbeeld wijze van telling unieke cliënten:
Client A
Client B
Unieke clienten
GGZ
Begeleiding
Subtotaal Ambulant
Residentieel
Pleeg
Subtotaal Verblijf
Totaal

Jaar 1
A+B=2
A=1

Jaar 2
A=1
A=1

Jaar 3
A+B=2
A=1

Jaar 4

2
A=1

1
A=1

2

1

0
1

B=1
1
2

1
2

1
1

A=1

Totaal
2
1
2
1
1
2
2

In bovenstaand voorbeeld wordt op subtotaal niveau en totaalniveau
ontdubbeld en over de jaren heen.

15‐12‐2022

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

39 van 40

9. Achtergrond kenmerken

Kenmerken/ Gemeenten
Barneveld
Ede
Elburg
Ermelo
Harderwijk
Nijkerk
Nunspeet
Oldebroek
Putten
Renswoude
Rhenen
Scherpenzeel
Veenendaal
Wijk bij Duurstede
Zeewolde
Tilburg
16 Gemeenten
Nederland
Aandeel 16 gemeenten

15‐12‐2022

Aantal
minimahuish %Huishoudens
met inkomen
oudens tot
110% sociaal tot 110% sociaal Omgevingsa
dressen‐
minimum
minimum
Aantal
dichtheid
(tenminste 1
Aantal jeugdigen 0‐18 % jeugdigen
Aantal (tenminste 1
(per km2)
jaar)
jaar)
inwoners
jaar
0‐18 jaar huishoudens
60.584
15.313
25,3%
22.392
1.300
5,8%
889
119.986
25.657
21,4%
49.444
3.500
7,1%
1581
23.740
5.159
21,7%
9.128
600
6,6%
687
27.258
5.147
18,9%
11.291
800
7,1%
921
48.857
10.330
21,1%
20.531
1.700
8,3%
1567
44.311
9.624
21,7%
17.448
1.000
5,7%
1130
28.223
6.199
22,0%
10.934
700
6,4%
806
23.930
5.257
22,0%
9.157
600
6,6%
657
24.598
5.161
21,0%
9.606
600
6,2%
921
5.651
1.391
24,6%
2.089
100
4,8%
529
20.265
4.296
21,2%
8.286
600
7,2%
930
10.317
2.236
21,7%
3.970
300
7,6%
748
67.671
14.771
21,8%
28.021
2.500
8,9%
2222
23.921
4.691
19,6%
10.096
500
5,0%
1148
23.348
4.887
20,9%
9.668
600
6,2%
839
221.947
39.091
17,6%
108.875
11.900
10,9%
2835
774.607
159.210
20,6%
330.936
27.300
8,2%
17.590.672
3.311.222
18,8%
7.970.472
768.700
9,6%
2039
4,4%
4,4%
4,4%
4,4%

221214 Opbouw en ontwikkeling van gebruik en kosten in het Jeugdstelsel v1.3.xlsx

aantal
jongeren % jongeren met
jeugdzorg jeugdzorg 0‐18
CBS
jaar
1.765
11,5%
3.065
11,9%
595
11,5%
810
15,7%
1.645
15,9%
1.285
13,4%
740
11,9%
600
11,4%
680
13,2%
130
9,3%
435
10,1%
272
12,2%
1.833
12,4%
675
14,4%
810
16,6%
5.980
15,3%
21.320
13,4%
460.750
13,9%
4,4%

40 van 40