Raad voor de
rechtspraak

Begrotingsvoorstel 2015

Raad voor de rechtspraak
Begrotingsvoorstel 2015

8 april 2014

2

Inhoudsopgave

Samenvatting

4

1

Inleiding

5

2

Beleidsmatige ontwikkelingen

6

3
3.1
3.2
3.3
3.4

Productiegerelateerde bijdrage
Wijze van berekening
Productgroepprijzen
Productievoorstel
Budgettaire consequenties

8
8
8
8
13

4

Bijdrage voor gerechtskosten

15

5
5.1
5.2
5.3

Bijdrage voor overige kosten
Megazaken
Bijzondere kamers
College van beroep voor het Bedrijfsleven

16
16
16
17

6
6.1
6.2

Bijdrage voor niet-BFR 2005 taken
Bijdrage tuchtrecht
Commissies van Toezicht voor het gevangeniswezen

18
18
19

7

Aanvraag leenfaciliteit

20

8

Samenvattend begrotingsvoorstel voor de rechtspraak

21

9

Ontwikkeling eigen vermogen

22

3

Begrotingsvoorstel rechtspraak 2015

Samenvatting
In deze meerjarenbegroting geeft de Rechtspraak aan welke activiteiten hij
in 2015 en verder wil verrichten en welke extra middelen daarvoor nodig
zijn. Het begrotingsvoorstel bevat tevens wijzigingsvoorstellen voor de
toegekende bijdrage voor het uitvoeringsjaar 2014. In tabel 1 worden alle
financiële mutaties voor 2014–2019 weergegeven ten opzichte van de
stand van de begroting 2014 van het ministerie van Veiligheid en Justitie.
Tabel 1 Mutaties begrotingsvoorstel Rechtspraak 2015
x € 1.000
2014

2015

2016

2017

2018

2019

Productiegerelateerde bijdrage
Gerechtskosten
Overige kosten
Niet BFR

– 17.986
– 545
467
– 369

– 12.899
– 729
269
– 368

– 54.394
– 936
270
– 365

– 31.311
– 1.126
270
– 366

– 16.248
– 1.021
269
– 366

1.730
– 557
269
– 366

Mutatie bijdrage Rechtspraak

– 18.432

– 13.727

– 55.425

– 32.532

– 17.365

1.076

Totaal gevraagd bijdrage MvV&J

996.049

993.594

966.741

976.114

992.538

1.010.979

De productiegerelateerde bijdrage wordt berekend door per productgroep
het verwachte aantal zaken te vermenigvuldigen met de vooraf overeengekomen prijzen. Omdat op basis van de huidige instroomprognoses
minder zaken instromen dan is gefinancierd in de begroting 2014 van
Veiligheid en Justitie zal de productiegerelateerde bijdrage vanaf 2014
neerwaarts worden bijgesteld. Voor het begrotingsjaar 2015 gaat het om
een verlaging van ca. € 14 mln., voor het uitvoeringsjaar 2014 gaat het om
een verlaging van ca. € 18 mln.
In dit begrotingsvoorstel wordt uitgegaan van de ketenbrede instroomcijfers zoals het ministerie van Veiligheid en Justitie die eind 2013 heeft
vastgesteld. Belangrijkste veranderingen in deze instroomcijfers ten
opzichte van de vorige prognose is dat het aantal dagvaardingszaken
kanton stabiliseert na een aantal jaren van sterke afname. Bij de civiele
sector van de rechtbank neemt het aantal handelszaken af. De afname in
de afgelopen tijd is vooral het gevolg van gedragseffecten mede onder
invloed van de verhoogde griffierechten voor bepaalde zaaksgroepen.
In de bestuurssector zullen vooral de sociale verzekeringszaken en de
bouwzaken (ex-Arob) toenemen.
Het aantal vreemdelingenzaken zal sterk afnemen als gevolg van de
verwachting dat er veel inwilligingen op asielaanvragen zullen plaatsvinden en het aantal inbewaringstellingen zal afnemen.
De Rechtspraak doet alles wat mogelijk is om met het programma
Kwaliteit en Innovatie (KEI) in de toekomst processen efficiënter te laten
verlopen en op termijn kostenbesparingen te realiseren. De hoop is dat
het programma KEI en alle innovaties binnen dat programma de komende
jaren tot enige verbetering zal leiden in de toenemende werk- en
productiedruk bij rechters en medewerkers. Inmiddels is duidelijk dat de
voor dit programma noodzakelijke wetgeving later van kracht zal worden
en bovendien niet in een «big bang» maar gefaseerd over drie jaar in
werking zal treden dan waarvan bij het maken van de prijsafspraak
2014/2016 was uitgegaan. Naar huidig inzicht zullen daarom de eerste
relevante kostenbesparingen pas na 2016 worden gerealiseerd. De
besparingen vallen naar verwachting ook lager uit dan bij de start van het
vernieuwingstraject was voorzien.

4

Begrotingsvoorstel rechtspraak 2015

1 Inleiding
In deze meerjarenbegroting geeft de Rechtspraak aan welke activiteiten hij
in de jaren 2014–2019 wil verrichten en welke middelen daarvoor nodig
zijn. Het begrotingsvoorstel voldoet aan de afspraken die de minister van
Veiligheid en Justitie en de Raad voor de rechtspraak hebben gemaakt
over begrotings- en verantwoordingsinformatie.
In de begroting van Veiligheid en Justitie over 2015 (september 2014) zal
de minister van Veiligheid en Justitie aangeven welke middelen hij
beschikbaar stelt aan de Rechtspraak. Indien dit bedrag afwijkt van het
bedrag in dit begrotingsvoorstel, geeft de minister gemotiveerd aan
waarom dit het geval is. Vervolgens zal de Rechtspraak eind 2014 in het
jaarplan 2015 gedetailleerd aangeven welke activiteiten worden ondernomen met de middelen die de minister van Veiligheid en Justitie ter
beschikking stelt. In dit begrotingsvoorstel 2015 worden ook wijzigingsvoorstellen gedaan voor het lopende uitvoeringsjaar 2014.
Leeswijzer
Dit begrotingsvoorstel is als volgt opgebouwd. In hoofdstuk 2 wordt
gestart met de beleidsmatige ontwikkelingen. De financiële bijdrage van
de minister van Veiligheid en Justitie aan de Raad voor de rechtspraak
conform het Besluit financiering rechtspraak 2005 bevat drie onderdelen:
een productiegerelateerde bijdrage, een bijdrage voor gerechtskosten en
een bijdrage voor overige kosten. In de hoofdstukken 3 tot en met 5
worden voor elk van deze onderdelen voorstellen gedaan.
Hoofdstuk 6 heeft betrekking op de werkzaamheden van de Rechtspraak
die niet voortvloeien uit de Wet op de Rechterlijke Organisatie en het
Besluit Financiering rechtspraak 2005. Hoofdstuk 7 heeft betrekking op de
leenfaciliteit. In hoofdstuk 8 wordt het totale begrotingsvoorstel gepresenteerd en in hoofdstuk 9 wordt de verwachte ontwikkeling van het eigen
vermogen geschetst.

5

Begrotingsvoorstel rechtspraak 2015

2 Beleidsmatige ontwikkelingen
Het jaar 2015 luidt een periode in waarin de Rechtspraak werkt met een
nieuwe strategische agenda. Die agenda betekent geen drastische breuk
met de voorgaande jaren, maar is vooral gericht op het maken van nadere
keuzes om zo de inspanningen meer te kunnen richten op de prioriteiten
voor de komende jaren. De Agenda van de Rechtspraak 2015–2018 focust
op snelle, toegankelijke en deskundige rechtspraak. Het resultaat moet zijn
een grotere tevredenheid over de duidelijkheid van procedures, doorlooptijden van procedures en begrijpelijkheid van uitspraken van rechters en
de toegankelijkheid van rechtspraak in het algemeen.
Waar het gaat om snelheid vertaalt dit zich in een substantieel kortere
duur van gerechtelijke procedures. Die procedures moeten niet langer
duren dan in verband met de eisen van een eerlijk proces en een
kwalitatief goede beoordeling door de rechter nodig is. Verkorting kan
worden bereikt door de tijd dat een zaak stilligt te verkorten. Binnen de
huidige werkwijze neemt de tijd dat actief aan een zaak wordt gewerkt
maar een klein deel van de totale doorlooptijd in beslag. Door eenvoudiger en eenduidiger procedures met kortere termijnen die strikt worden
gehandhaafd zal de gemiddelde doorlooptijd afnemen, terwijl rechters
gemiddeld meer tijd kunnen besteden aan de feitelijke behandeling van
de zaak.
Bij toegankelijkheid gaat het niet alleen om de hoogte van griffierechten
en de toegankelijkheid van gebouwen. Het gaat er evenzeer om of
rechtspraak voor een ieder begrijpelijk is en processen en procedures niet
onnodig complex zijn, zodat de toegang niet onnodig wordt belet. De
wijze waarop rechters en andere medewerkers van de Rechtspraak
communiceren is daarvoor van groot belang.
De druk die in onze tijd uitgaat van de samenleving, die steeds hogere
organisatorische eisen stelt aan de Rechtspraak en daarmee aan de
rechter mag niet ten koste gaan van de kwaliteit van de rechtspraak.
Het hart van die kwaliteit wordt gevormd door de deskundigheid van de
rechters. Daarvoor is van belang dat er expliciete professionele
standaarden worden ontwikkeld, die de druk die bestuur, management en
samenleving op de rechter uitoefenen begrenzen. Die standaarden dienen
door rechters zelf in gezamenlijkheid te worden gedefinieerd. Per type
zaak worden normen voor deskundige rechtspraak vastgesteld, waarbij
rekening wordt gehouden met het belang van de kwaliteit van het
rechterlijk werk, maar ook met de behoeften van partijen en samenleving
en de kosten van rechtspraak.
De focus van de nieuwe agenda sluit goed aan bij de doelstellingen van
het programma Kwaliteit en Innovatie (KEI) waaraan door de Rechtspraak
in nauwe samenwerking met de minister van Veiligheid en Justitie voor
wat betreft de benodigde wetgeving sinds 2013 hard wordt gewerkt. De
agenda maakt duidelijk dat KEI voor de komende jaren de absolute
topprioriteit voor de Rechtspraak vormt. Waar de fundamenten voor deze
ingrijpende reorganisatie zijn gelegd door de herziening van de gerechtelijke kaart, zullen met de uitvoering van dit veranderprogramma de
gevolgen van vernieuwing voor rechtzoekenden en samenleving steeds
merkbaarder worden. Voor die uitvoering is 2015 een cruciaal jaar. Als de
wetgeving volgens de planning tot stand komt, zal eind 2015 een begin
kunnen worden gemaakt met de geleidelijke invoering van de nieuwe
bestuurs- en civielrechtelijke procedure bij de gerechten.

6

Begrotingsvoorstel rechtspraak 2015

Een ander onderdeel van KEI is de versterking van het toezicht dat door de
rechter-commissaris in insolventiezaken (WSNP en faillissementen) en
door de kantonrechter op beschermingsbewind, curatele en mentorschap.
De nieuwe agenda plaatst het programma KEI in een bredere organisatorische en maatschappelijke context.
De Raad maakt zich onverminderd zorgen over de toenemende werk- en
productiedruk onder rechters. Deze ontstaat niet zozeer als gevolg van het
aantal zaken dat instroomt, maar veeleer als gevolg van de toename van
de gemiddelde zaakzwaarte, ook door nieuwe wetgeving. Op dit moment
is de Rechtspraak dankzij de loyaliteit van rechters en medewerkers nog
steeds in staat om de instroom aan zaken te verwerken en de vereiste
kwaliteit te handhaven, maar de grens aan wat rechters kunnen verwerken
is bereikt. Met de rechters zal de Raad onverminderd in nauw contact
blijven om de werkdrukproblematiek te monitoren en waar nodig in
overleg met het gerechtsbestuur te kunnen bijsturen. De hoop is dat het
programma KEI en alle innovaties binnen dat programma de komende
jaren tot enige verbeteringen van de situatie gaan leiden.

7

Begrotingsvoorstel rechtspraak 2015

3 Productiegerelateerde bijdrage
3.1 Wijze van berekening
In de financiële verhouding tussen de Raad en de minister van Veiligheid
en Justitie is voor het overgrote deel (ongeveer 95%) van de taken sprake
van outputfinanciering. Meer zaken afdoen betekent hogere kosten;
minder geld betekent dat minder zaken kunnen worden afgedaan. In dit
licht zijn producten van de Rechtspraak gedefinieerd en zijn hiervoor
prijzen afgesproken. Met ingang van 2005 zijn binnen de vier sectoren
(civiel recht, strafrecht, bestuursrecht en kanton) tien productgroepen
gedefinieerd en ondergebracht in de productie gerelateerde bijdrage
(Besluit financiering rechtspraak 2005, art. 10).
3.2 Productgroepprijzen
In tabel 2 zijn de prijzen opgenomen die de Raad voor de rechtspraak en
het ministerie van Veiligheid en Justitie zijn overeengekomen voor de
periode 2014–2016. In juni 2013 is een prijsakkoord voor de nieuwe
prijsperiode 2014–2016 tot stand gekomen. In dit akkoord is onder meer
afgesproken dat ook de Rechtspraak invulling geeft aan de algemene
efficiencytaakstelling uit het Regeerakkoord. In de jaren 2014, 2015 en
2016 ontvangt de Rechtspraak een tijdelijke tegemoetkoming van € 26,5
mln. per jaar om de balans tussen werkdruk en kwaliteit te bewaren, voor
frictiekosten en voor investeringen in het programma Kwaliteit en
Innovatie.
Tabel 2 Overzicht prijzen per productgroep x € 1
Productgroep

2014

2015

2016

daarna

Rechtbanken
Rechtbank Civiel
Rechtbank Bestuur
Rechtbank Straf
Rechtbank Kanton
Rechtbank VK
Rechtbank Belasting

797,19
2.193,45
1.022,65
155,46
993,20
1.124,95

797,19
2.193,45
1.022,65
155,46
993,20
1.124,95

765,75
2.114,68
986,08
150,45
964,25
1.090,77

765,75
2.114,68
986,08
150,45
964,25
1.090,77

Hoven
Hof Civiel
Hof Straf
Hof Belasting

3.850,33
1.543,55
3.630,02

3.850,33
1.543,55
3.630,02

3.693,88
1.488,86
3.508,67

3.693,88
1.488,86
3.508,67

Centrale Raad van beroep

3.431,62

3.431,62

3.298,18

3.298,18

Prijzen zijn gebaseerd op loon- prijspeil 2013. Prijzen worden jaarlijks geïndexeerd

3.3 Productievoorstel
Betrouwbare instroomramingen
De basis voor de capaciteitsbehoefte en het productievoorstel voor 2014
t/m 2019 en daarmee voor de productiegerelateerde bijdrage is conform
het Besluit financiering rechtspraak 2005 de verwachte instroom in die
periode. In deze hoofdlijnennotitie wordt uitgegaan van de door het
ministerie van Veiligheid en Justitie opgestelde meerjarenprognose van
de capaciteitsbehoefte in de justitiële ketens (PMJ) voor de strafzaken, de
civiele en bestuursrechtelijke zaaksstromen en de prognose van de
capaciteitsbehoefte meerjarenproductieprognose (MPP) in de vreemdelingenketen.

8

Begrotingsvoorstel rechtspraak 2015

In die meerjarenprognoses van het ministerie wordt onder andere
gebruikgemaakt van de meest recente economische prognoses van het
Centraal Planbureau (CPB). Voor de korte termijn (2014) is de prognose uit
de Macro Economische Verkenning 2014 (MEV2014, CPB, september 2013)
beschikbaar. Voor 2014–2017 zijn de prognoses gebaseerd op de
Economische Verkenningen 2013–2017 (CPB, juni 2012). De economische
ontwikkelingen in 2018 en verder is conform de langetermijnverkenningen
van het CPB (Huizinga & Smid, 2004; Roodenburg & Van Vuuren, 2004;
Smid, 2007).
Naast de beleidsneutrale raming van zaken worden in PMJ en MPP ook de
gevolgen in aantallen zaken van nieuw beleid van het Kabinet en overige
ontwikkelingen meegenomen.
Verwachte ontwikkeling van de capaciteitsbehoefte in de periode 2014 t/m
2019 1
Het totale aantal overtredingszaken en zogenaamde Mulderzaken dat bij
de kantonrechter komt zal in 2019 ongeveer gelijk zijn aan de in 2013
afgehandelde zaken. De huidige prognose komt daarmee hoger uit dan de
prognose van een jaar geleden.
De prognose strafzaken bij de rechtbanken (misdrijven) geeft een
daling van 7% in de periode 2014 t/m 2019. De afname is het grootst tot en
met 2016. Dit is deels het gevolg van een andere manier van tellen en
deels van een verwachte afname van het aantal dagvaardingen en
voorlopige hechtenissen. De huidige prognose ligt in geringe mate onder
die van vorig jaar.
Het aantal strafzaken bij de gerechtshoven blijft volgens de
prognoses in de periode 2014 t/m 2018 redelijk constant. De huidige
prognose is vrijwel gelijk aan die van vorig jaar.
Bij de prognose van beschikbare productiecapaciteit strafzaken is
uitgegaan van te verwerken voorraden die de komende jaren zullen
instromen vanuit het OM.
De instroom civiele zaken bij de rechtbanken, inclusief familierechtelijke procedures, gaat in de periode 2014 t/m 2019 met 17% toenemen,
gemiddeld met 2,7% per jaar. Door het lage aantal zaken in 2013 ligt de
huidige prognose duidelijk onder die uit vorig jaar.
Het volume dagvaardingszaken neemt vanaf 2015 toe en dat hangt o.a.
samen met de verwachte dalende werkloosheid. Het aantal verzoekschriftprocedures groeit in de komende 6 jaar nog met 17%, omdat naar
verwachting het aantal familierechtelijke rechtszaken toeneemt.
Het aantal civiele procedures bij de kantonrechter stijgt in de periode
2014 t/m 2019 sterk met circa 20%, gemiddeld 3% per jaar. De huidige
prognose laat een veel geringere toename van het aantal zaken zien dan
de prognose van vorig jaar. De toename die er nu nog in zit is het gevolg
van de verwachte toename van het aantal verzoekschriften. De sterke
groei van het aantal verzoekschriften bij de sector kanton in de periode
2014 t/m 2019 betreft vooral het bewind meerderjarigen (curatele, bewind,
mentorschap) en rekening en verantwoording over het gevoerde beheer
daarin.

1

Het verwachte volume eind 2019 wordt daarbij vergeleken met het volume eind 2013.

9

Begrotingsvoorstel rechtspraak 2015

Het volume dagvaardingszaken bij de kantonrechter stabiliseert na de
afgelopen jaren van sterke afname. De afname in de afgelopen tijd was
vooral het gevolg van gedragseffecten mede onder invloed van de hoge
griffierechten voor bepaalde zaaksgroepen. De komende griffierechtverhogingen zijn voor de kantonzaken beperkt van omvang.
De capaciteitsbehoefte voor de behandeling van civiele zaken in hoger
beroep zal in de periode 2014 t/m 2019 toenemen met circa 20%, wat
neerkomt op gemiddeld 3% per jaar. De prognose ligt iets hoger dan die
van vorig jaar, in lijn met het hogere aantal zaken in 2013.
De voorspelde groei is het gevolg van een verwachte toename van het
aantal verzoekschriftprocedures, wat een afspiegeling is van de ontwikkeling van de groei van het aantal verzoekschriftprocedures in eerste
aanleg. Het aantal dagvaardingszaken in hoger beroep neemt de komende
jaren juist wat af, aangezien de mate van appel aan het afnemen is.
Onderliggend aan de civiele zaakstromen in hoger beroep, wordt het
instroom remmend effect van de komende griffierechtverhoging voor een
groot deel tenietgedaan door een instroom verhogend effect van
invoering van de wet verplichte geestelijke gezondheidszorg, waarbij de
mogelijkheid van hoger beroep wordt ingevoerd.
Het aantal belastingzaken bij de rechtbanken zal in 2019 naar
verwachting op een vergelijkbaar niveau liggen als in 2013. In 2014 en
2015 neemt het aantal belastingzaken af als gevolg van een wijziging in de
proceskostenvergoeding bij WOZ-zaken en als gevolg van een verhoging
van de griffierechten. Na 2016 neemt het aantal weer toe, vrijwel geheel
als gevolg van de groeiprognose van belastingrechtszaken tegen lokale
overheden.
Het aantal reguliere bestuursrechtelijke zaken bij de rechtbanken zal
in de periode 2014 t/m 2019 met circa 14% gaan toenemen, gemiddeld
met circa 2% per jaar. De prognose ligt iets hoger dan die van vorig jaar, in
lijn met het hogere aantal rechtszaken in 2013.
De groei zit hem vooral in de sociale verzekeringszaken en de bouwzaken
(ex-Arob). Voor bijstand en ambtenarenzaken wordt over de gehele
periode bezien, geen groei verwacht.
De wet werk en bijstand en de aanscherping van handhaving en sancties
bij uitkeringen op het gebied van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
leiden in de jaren 2014 t/m 2016 tot meer zaken. Anderzijds heeft de
griffierechtverhoging in 2015 en 2016 een remmend effect op het aantal
zaken.
Het aantal belastingzaken in hoger beroep zal in 2019 ongeveer 15%
lager zijn dan in 2013.
Dit is in de eerste plaats het gevolg van een piek in 2013 en 2014 aan
BPM-zaken (belasting personenauto’s en motorvoertuigen), die daarna
verdwijnt. Vervolgens zal in 2015 en 2016 het aantal belastingzaken in
hoger beroep afnemen als gevolg van een wijziging in de proceskostenvergoeding bij WOZ-zaken en als gevolg van een verhoging van de
griffierechten. Na 2016 neemt het aantal belastingzaken in hoger beroep
weer toe.
De groei van de bestuursrechtelijke zaken die de rechtbanken afhandelen,
zorgt voor een toename van het aantal rechtszaken bij de Centrale Raad
van Beroep van ongeveer 10% in de periode 2014 tot en met 2019. Dit
houdt een toename in van tussen de 1% en 2% per jaar.

10

Begrotingsvoorstel rechtspraak 2015

De wet werk en bijstand en de aanscherping van handhaving en sancties
bij uitkeringen op het gebied van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
leiden in de jaren 2014 t/m 2016 tot meer zaken. Anderzijds heeft de
griffierechtverhoging in 2015 en 2016 een remmend effect op het aantal
zaken.
Het aantal vreemdelingenzaken neemt ten opzichte van de vorige
meerjaren productie prognose vreemdelingenketen met 18% af.
Uitgangspunt voor dit begrotingsvoorstel is de op 13 december jl.
vastgestelde MPP van het ministerie van Veiligheid en Justitie. Die lagere
prognose van het aantal vreemdelingenzaken komt voor 2014 uit op
43.510 zaken en neemt verder af naar 39.750 in 2018 en volgende jaren.
Dit is volgens het ministerie van Veiligheid en Justitie met name het
gevolg van het hoge geprognosticeerde percentage inwilligingen op
asielaanvragen bij de IND en de daling van de vreemdelingenbewaringscapaciteit.
Vanwege de lagere prognose van vreemdelingenzaken zal de Rechtspraak
de productiecapaciteit bij de vreemdelingensectoren van de rechtbanken
afbouwen. De Rechtspraak stelt voor 2014 en 2015 voor uit te gaan van
een buffercapaciteit voor de vreemdelingenkamers van ca. 2.000
vreemdelingenzaken.
Financiering van de buffercapaciteit voor VK-zaken maakt een doelmatige
inrichting van de asielketen mogelijk (het voorkomt met name onnodig
hoge opvangkosten bij het COA). Als de (buffer)capaciteitsbehoefte voor
2015 niet volledig wordt gefinancierd zal de Rechtspraak medio 2014 de
productiecapaciteit bij de vreemdelingensectoren verder moeten
afbouwen. De verwachting is dat voorraden en doorlooptijden dan zullen
gaan oplopen als er een wijziging optreedt in de huidige asielinstroom of
in het beleid van inwilliging en afwijzing van aanvragen bij de IND.
Productievoorstel
Het productievoorstel, uitgedrukt in het aantal te financieren zaken
(verdeeld over de tien productgroepen), wordt in hoge mate bepaald door
de hiervoor genoemde instroom van zaken en de gewenste buffercapaciteit bij de vreemdelingenkamers.
Tabel 3 Productievoorstel 2015
(aantallen producten)
2014

2015

2016

2017

2018

2019

Rechtbank Civiel
Rechtbank Bestuur
Rechtbank Straf
Rechtbank Kanton
Rechtbank VK
Rechtbank Belasting

320.685
50.061
189.062
1.067.277
45.510
25.864

332.114
49.489
181.885
1.055.433
44.240
24.292

340.400
51.013
177.657
1.066.305
39.900
24.394

343.391
51.883
176.873
1.086.135
39.750
24.711

351.710
52.848
176.019
1.130.055
39.750
25.033

358.901
54.629
175.237
1.175.875
39.750
25.359

Totaal Rechtbanken

1.698.459

1.687.453

1.699.670

1.722.744

1.775.415

1.829.751

Hof Civiel
Hof Straf
Hof Belasting

16.936
37.415
4.339

17.001
38.184
4.133

18.164
38.403
4.083

18.809
38.395
4.217

19.209
38.389
4.348

19.567
38.383
4.452

Totaal hoven

58.690

59.318

60.650

61.421

61.946

62.402

Centrale Raad van beroep (CRvb)

7.214

7.413

7.575

7.561

7.513

7.679

1.764.364

1.754.184

1.767.895

1.791.725

1.844.874

1.899.832

Totalen Rechtbank, hoven en CRvB

11

Begrotingsvoorstel rechtspraak 2015

In tabel 4 zijn de huidige productieafspraken uit de begroting van
Veiligheid en Justitie voor 2014 weergegeven.
Tabel 4 productieafspraken V&J-begroting 2014
(aantallen producten
2014

2015

2016

2017

2018

2019

Rechtbank Civiel
Rechtbank Bestuur
Rechtbank Straf
Rechtbank Kanton
Rechtbank VK
Rechtbank Belasting

342.754
49.025
175.124
1.122.223
52.910
26.421

338.821
47.840
174.950
1.133.112
54.290
24.383

367.509
51.731
174.456
1.217.813
54.290
25.134

359.988
50.560
174.038
1.218.924
54.290
23.389

358.747
50.404
174.017
1.243.719
54.290
22.586

358.747
50.404
174.017
1.243.719
54.290
22.586

Totaal Rechtbanken

1.768.457

1.773.396

1.890.933

1.881.189

1.903.763

1.903.763

Hof Civiel
Hof Straf
Hof Belasting

16.620
37.593
3.639

16.511
37.784
3.260

17.646
37.864
3.325

17.095
37.884
3.102

17.022
37.856
3.003

17.022
37.856
3.003

Totaal hoven

57.852

57.555

58.835

58.081

57.881

57.881

Centrale Raad van beroep (CRvb)

8.346

7.930

8.537

8.362

8.465

8.465

1.834.655

1.838.881

1.958.305

1.947.632

1.970.109

1.970.109

Totalen Rechtbank, hoven en CRvB

In tabel 5 wordt het verschil tussen het productievoorstel (tabel 3) en de
gefinancierde aantallen in de begroting van Veiligheid en Justitie 2014
(tabel 4) weergegeven. Het gaat hier om aantallen producten.
Tabel 5 Mutaties in capaciteit ten opzichte van de V&J-begroting 2014
(aantallen producten)
2014

2015

2016

2017

2018

2019

Rechtbank Civiel
Rechtbank Bestuur
Rechtbank Straf
Rechtbank Kanton
Rechtbank VK
Rechtbank Belasting

– 22.069
1.036
13.938
– 54.946
– 7.400
– 557

– 6.707
1.649
6.935
– 77.679
– 10.050
– 91

– 27.109
– 718
3.201
– 151.508
– 14.390
– 740

– 16.597
1.323
2.835
– 132.789
– 14.540
1.322

– 7.037
2.444
2.002
– 113.664
– 14.540
2.447

154
4.225
1.220
– 67.844
– 14.540
2.773

Totaal Rechtbanken

– 69.998

– 85.943

– 191.263

– 158.445

– 128.348

– 74.012

Hof Civiel
Hof Straf
Hof Belasting

316
– 178
700

490
400
873

518
539
758

1.714
511
1.115

2.187
533
1.345

2.545
527
1.449

Totaal hoven

838

1.763

1.815

3.340

4.065

4.521

Centrale Raad van beroep (CRvb)

– 1.132

– 517

– 962

– 801

– 952

– 786

Totalen Rechtbank, hoven en CRvB

– 70.291

– 84.697

– 190.410

– 155.907

– 125.235

– 70.277

12

Begrotingsvoorstel rechtspraak 2015

3.4 Budgettaire consequenties
In tabel 6 is de productiegerelateerde bijdrage uit de begroting van
Veiligheid en Justitie 2014 weergegeven.
Tabel 6 Productiegerelateerde bijdrage V&J-begroting 2014
(x € 1.000)
2014

2015

2016

2017

2018

2019

Rechtbank Civiel
Rechtbank Bestuur
Rechtbank Straf
Rechtbank Kanton
Rechtbank VK
Rechtbank Belasting

273.242
107.534
179.091
174.465
52.550
29.722

270.106
104.934
178.913
176.158
53.921
27.430

281.420
109.395
172.027
183.226
52.349
27.415

275.660
106.918
171.615
183.393
52.349
25.512

274.710
106.588
171.595
187.123
52.349
24.636

274.710
106.588
171.595
187.123
52.349
24.636

Totaal Rechtbanken

816.605

811.463

825.832

815.448

817.002

817.002

Hof Civiel
Hof Straf
Hof Belasting

63.993
58.027
13.210

63.573
58.322
11.834

65.182
56.374
11.666

63.147
56.404
10.884

62.877
56.362
10.537

62.877
56.362
10.537

Totaal hoven

135.229

133.728

133.223

130.435

129.776

129.776

Centrale Raad van beroep (CRvb)

28.640

27.213

28.157

27.579

27.919

27.919

Totalen Rechtbank, hoven en CRvB

980.474

972.404

987.211

973.462

974.697

974.697

Dekking bijdrage derden

– 10.726

– 10.726

– 10.726

– 10.726

– 10.726

– 10.726

Totaal onder aftrek bijdrage derden

969.748

961.678

976.485

962.736

963.971

963.971

In tabel 7 wordt per productgroep aangegeven wat de verschillen zijn
tussen de eerder toegekende middelen uit de begroting van Veiligheid en
Justitie 2014 en de middelen die nodig zijn om het productievoorstel zoals
beschreven in paragraaf 3.3 (tabel 3) mogelijk te maken.
Tabel 7 Budgettaire gevolgen productievoorstel 2015
(x € 1.000)
2014

2015

2016

2017

2018

2019

Productiegerelateerde
bijdrage conform begroting 2014
Rechtbank Civiel
Rechtbank Bestuur
Rechtbank Straf
Rechtbank Kanton
Rechtbank VK
Rechtbank Belasting

970.146

962.363

976.977

963.199

964.432

964.432

– 17.593
2.273
14.254
– 8.542
– 7.350
– 627

– 5.347
3.616
7.092
– 12.076
– 9.982
– 102

– 20.759
– 1.517
3.156
– 22.795
– 13.876
– 807

– 12.709
2.798
2.796
– 19.979
– 14.020
1.442

– 5.389
5.169
1.974
– 17.101
– 14.020
2.669

118
8.934
1.203
– 10.207
– 14.020
3.025

Totaal Rechtbanken

– 17.585

– 16.799

– 56.597

– 39.672

– 26.698

– 10.948

Hof Civiel
Hof Straf
Hof Belasting

1.217
– 275
2.542

1.887
617
3.169

1.913
802
2.660

6.331
761
3.911

8.079
794
4.718

9.401
785
5.085

Totaal hoven

3.484

5.674

5.376

11.003

13.590

15.271

Centrale Raad van beroep (CRvb)

– 3.885

– 1.774

– 3.173

– 2.642

– 3.140

– 2.592

Totalen Rechtbank, hoven en CRvB

– 17.986

– 12.899

– 54.394

– 31.311

– 16.248

1.730

13

Begrotingsvoorstel rechtspraak 2015

Voor 2014 is € 18 mln. minder nodig en voor 2015 ca. € 13 mln. minder.
De structurele prognose na 2015 geeft op basis van de vastgestelde
prijzen een afname te zien ten opzichte van het beschikbare kader.
Indien onvoldoende financiële middelen beschikbaar komen om de
verwachte zaken af te doen ontstaan achterstanden en lopen de doorlooptijden sterk op. Dat is schadelijk voor de rechtsstaat en belemmert het
goed functioneren van de economie. Vertraging in gerechtelijke procedures over geschillen vergroot de schade voor bedrijven en voor
particulieren met als gevolg een verdere verslechtering van de economie.
Hierbij wordt onder meer gedoeld op vertraging in de behandeling van
ontslagzaken, die belemmerend kan werken op reorganisaties bij
bedrijven en de langere duur van de afwikkeling van insolventies,
waardoor crediteuren onnodig lang niet over de hun toekomende
financiële middelen kunnen beschikken. De Rechtspraak moet dan ook
over voldoende capaciteit kunnen beschikken om de verwachte instroom
aan zaken af te doen binnen de thans geldende termijnen.

14

Begrotingsvoorstel rechtspraak 2015

4 Bijdrage voor gerechtskosten
De gerechtskosten in civiele en bestuurlijke zaken zijn conform het Besluit
financiering rechtspraak 2005 voor rekening van de gerechten. Het gaat
onder andere om kosten voor getuigen, tolken en vertalers en deskundigen. De bijdrage voor gerechtskosten in civiele en bestuursrechtelijke
zaken voor 2013 en verder komt conform het BFR 2005 tot stand door de
verwachte productie in de sectoren civiel en bestuur (tabel 8) te vermenigvuldigen met de in 2012 gerealiseerde kostprijzen per sector (€ 2,42 voor
civiel en € 6,60 voor bestuur).
Tabel 8 Verwachte instroom civiel en bestuur
(absolute aantallen)
2014

2015

2016

2017

2018

2019

Rechtbank Civiel
Rechtbank Bestuur
Rechtbank Kanton
Rechtbank VK
Rechtbank Belasting

320.685
50.061
825.074
45.510
25.864

332.114
49.489
839.342
44.240
24.292

340.400
51.013
848.386
39.900
24.394

343.391
51.883
866.978
39.750
24.711

351.710
52.848
907.408
39.750
25.033

358.901
54.629
949.092
39.750
25.359

Totaal Rechtbanken

1.267.194

1.289.477

1.304.094

1.326.714

1.376.749

1.427.731

Hof Civiel
Hof Belasting

16.936
4.339

17.001
4.133

18.164
4.083

18.809
4.217

19.209
4.348

19.567
4.452

Totaal hoven

21.275

21.134

22.247

23.026

23.557

24.019

Centrale Raad van beroep (CRvb)

7.214

7.413

7.575

7.561

7.513

7.679

1.295.684

1.318.024

1.333.916

1.357.300

1.407.819

1.459.429

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Gerechtskosten
– waarvan civiel
– waarvan bestuur

3.692
2.814
878

3.732
2.877
856

3.760
2.921
838

3.821
2.975
846

3.949
3.094
855

4.084
3.213
871

V&J-begroting 2014

4.237

4.461

4.696

4.947

4.970

4.641

Verschil tov. begroting V&J 2014

-545

-729

-936

-1.126

-1.021

-557

Totalen Rechtbank, hoven en CRvb

Tabel 9 mutatie bijdrage gerechtskosten conform systematiek BFR 2005
x € 1.000

15

Begrotingsvoorstel rechtspraak 2015

5 Bijdrage voor overige kosten
De bijdrage voor overige kosten heeft betrekking op de megazaken in het
strafrecht, de bij wet aan gerechten opgedragen bijzondere kamers en het
College van Beroep voor het bedrijfsleven.
5.1 Megazaken
Megazaken in het strafrecht hebben betrekking op grote tijdrovende zaken
waardoor toepassing van de normale kostprijzen voor strafzaken niet
passend is. Bij de rechtbanken wordt in 2014 uitgegaan van circa 5.306
megazittingsuren oplopend naar 5.435 uur in 2019. Bij de hoven wordt
uitgegaan van circa 1.981 megazittingsuren voor 2014 oplopend naar
2.029 uur in 2019.
Tabel 10 Budgettaire gevolgen raming Megazaken
x € 1.000
2014

2015

2016

2017

2018

2019

Begrotingsvoorstel 2015
Megazaken rechtbanken
Megazaken hoven
Wimzaken hof Den Haag
Wimzaken rb Den Haag

10.347
3.862
983
1.552

10.599
3.957
1.007
1.590

10.599
3.957
1.007
1.590

10.599
3.957
1.007
1.590

10.599
3.957
1.007
1.590

10.599
3.957
1.007
1.590

Totaal begrotingsvoorstel 2015

16.744

17.153

17.152

17.152

17.152

17.152

V&J-begroting 2014

16.744

17.153

17.152

17.152

17.152

17.152

0

0

0

0

0

0

Verschil tov. V&J-begroting 2014

De rechtbank en het hof in Den Haag zijn exclusief bevoegd om zaken
voortvloeiend uit de Wet internationale misdrijven te behandelen. Deze
zaken vragen een andere wijze van voorbereiden en kennis dan
«normale» megazaken. Zo moet voor deze zaken inzicht worden
verkregen in verdragsrecht, recht van internationale organisaties en
tribunalen terzake van diverse leerstukken en internationale verdragen.
5.2 Bijzondere kamers
Bij de bijzondere kamers gaat het om specifieke kamers van gerechten die
– met uitsluiting van andere gerechten – bij wet bevoegd zijn verklaard om
bepaalde zaken te behandelen. Het gaat om: de douanekamer (hof
Amsterdam, rechtbank Noord-Holland), de Ondernemingskamer (hof
Amsterdam), de kamer voor het kwekersrecht (hof Den Haag), de
octrooikamer (hof Den Haag, rechtbank Den Haag), de merkenwetkamer
(hof Den Haag), zaken in verband met de Wet administratiefrechtelijke
handhaving verkeersvoorschriften (Mulderzaken bij hof ArnhemLeeuwarden, rechtbank Noord-Nederland), adviezen ingevolge de Wet
overdracht tenuitvoerlegging (WOTS, hof Arnhem-Leeuwarden), de
centrale grondkamer (hof Arnhem-Leeuwarden), de kamer voor
bijzondere competentiezaken bestuurszaken (OPTA/NMA, rechtbank
Rotterdam) liaisonrechter (rechtbank Den Haag).

16

Begrotingsvoorstel rechtspraak 2015

Tabel 11 Budgettaire gevolgen van de raming Bijzondere kamers rechtspraak
x € 1.000
2014

2015

2016

2017

2018

2019

Begrotingsvoorstel 2015
Bijzondere Kamers
V&Jbegroting 2014

7.977
8.055

7.977
8.054

7.977
8.054

7.977
8.054

7.977
8.054

7.977
8.054

Verschil t.o.v. V&J-begroting 2014

– 78

– 77

– 77

– 77

– 77

– 77

Ten opzichte van de begroting van Veiligheid en Justitie over 2014 wordt
een zeer beperkte verlaging van de geschatte kosten bij de bestaande
bijzondere kamers voorzien.
5.3 College van beroep voor het Bedrijfsleven
Tabel 12 Budgettaire gevolgen van de raming College van beroep voor bedrijfsleven
x € 1.000
2014

2015

2016

2017

2018

2019

Begrotingsvoorstel 2015
CBB

6.600

6.400

6.400

6.400

6.400

6.400

Totaal begrotingsvoorstel 2015
V&J-begroting 2014

6.600
6.055

6.400
6.054

6.400
6.053

6.400
6.053

6.400
6.054

6.400
6.054

545

346

347

347

346

346

Verschil t.o.v. V&J-begroting 2014

Ten opzichte van de in de begroting van Veiligheid en Justitie 2014
opgenomen middelen ten behoeve van het College van beroep voor het
bedrijfsleven ontstaat op basis van de huidige inzichten voor de komende
jaren een tekort van € 0,3 mln.

17

Begrotingsvoorstel rechtspraak 2015

6. Bijdrage voor niet-BFR 2005 taken
De bijdrage voor niet-BFR 2005 taken heeft betrekking op de bijdrage die
de Rechtspraak van de minister van Veiligheid en Justitie en van derden
ontvangt voor andere dan de in het Besluit Financiering Rechtspraak 2005
geregelde taken. Het gaat hier om tuchtrecht, de secretariaten van de
commissies van toezicht voor het gevangeniswezen en enkele overige
taken.
Tabel 13 Budgettaire gevolgen van de raming Niet BFR 2005 taken
x € 1.000
2014

2015

2016

2017

2018

2019

2.782
6.093

2.782
6.093

2.782
6.093

2.782
6.093

2.782
6.093

2.782
6.093

3.154
6.090

3.154
6.089

3.152
6.088

3.152
6.089

3.152
6.089

3.152
6.089

Totaal begrotingsvoorstel 2015

8.875

8.875

8.875

8.875

8.875

8.875

Totaal V&J-begroting 2014

9.244

9.243

9.240

9.241

9.241

9.241

Verschil tov. V&J-begroting 2014

– 369

– 368

– 365

– 366

– 366

– 366

Begrotingsvoorstel 2015
Tuchtrecht
Secr. Commissie van toezicht
Overige taken
V&J-begroting 2014
Tuchtrecht
Secr. Commissie van toezicht
Overige taken

6.1 Bijdrage tuchtrecht
Bij tuchtrecht gaat het om de kosten die gerechten maken ten behoeve
van tuchtcolleges. Tuchtcolleges in eerste aanleg, zoals de Raden van
Discipline (advocatuur), de Kamers van Toezicht (notariaat), de Kamer
voor Gerechtsdeurwaarders, zijn zelfstandige colleges die veelal voor
bemensing, huisvesting of plaats van zaaksbehandeling grotendeels van
een gerecht afhankelijk zijn. De bepalingen over bekostiging van de Wet
op de Rechterlijke Organisatie en het Besluit Financiering Rechtspraak
2005 zijn op deze colleges niet van toepassing. Met de gerechten die het
aangaat worden – buiten de Raad
om – afspraken gemaakt. De genoemde bedragen zijn overeengekomen
tussen de desbetreffende gerechten en de tuchtcolleges die vallen onder
de beleidsverantwoordelijkheid van het ministerie van Veiligheid en
Justitie.
Op dit moment is bij het ministerie van Veiligheid en Justitie een
wetsvoorstel in voorbereiding, dat regelt dat de kosten van het toezicht op
notarissen en gerechtsdeurwaarders en de kosten van tuchtrechtspraak
van advocaten, notarissen en gerechtsdeurwaarders worden doorberekend aan de beroepsgroepen. Als dit wetsvoorstel tot wet wordt
verheven, heeft dit consequenties voor de wijze van financiering van de
kamers voor het notariaat en de Notaris- en Gerechtsdeurwaarderskamer
bij het Hof Amsterdam. In elk geval zal er de komende één á twee jaar
geen verandering plaats vinden in de wijze van financieren van dit type
tuchtrecht

18

Begrotingsvoorstel rechtspraak 2015

6.2 Commissies van Toezicht voor het gevangeniswezen
De gerechten verrichten ten behoeve van de Commissies van Toezicht
voor het gevangeniswezen secretariaatswerkzaamheden in het kader van
de behandeling van klachten van gedetineerden. Deze werkzaamheden
worden volledig door de opdrachtgever (Minister van Veiligheid en
Justitie) gefinancierd. Op basis van het aantal geraamde klachten, het
aantal cellen en de gerealiseerde kosten komt de raming van de jaarlijkse
kosten uit op circa € 6 miljoen. Dit bedrag is inclusief de structurele
overheveling van DJI inzake het kenniscentrum CvT’s aan de rechtbank
Midden Nederland (€ 130.000).

19

Begrotingsvoorstel rechtspraak 2015

7 Aanvraag leenfaciliteit
Voor investeringen maakt de Rechtspraak gebruik van de leenfaciliteit bij
het ministerie van Financiën. De huidige verwachting is dat een
gemiddeld een jaarlijks leenplafond van € 40 mln. nodig is. Op grond van
de meerjarige investeringsplannen uit de jaarplannen 2014 van de
gerechten, het Bureau Raad en de landelijke diensten Spir-it, SSR en
LDCR, ontstaat het volgende beroep op de leenfaciliteit:

Tabel 14 Aanvraag leenfaciliteit
x € 1.000
2014

2015

2016

2017

2018

2019

40.000

40.000

40.000

40.000

40.000

40.000

20

Begrotingsvoorstel rechtspraak 2015

8 Samenvattend begrotingsvoorstel voor de rechtspraak
Op grond van de paragrafen 3 t/m 6 blijkt dat de Rechtspraak in 2015 in
totaal ca. € 1.007 mln. nodig heeft oplopend naar € 1.010 mln. in 2018.
Tabel 15 Samenvattend begrotingsvoorstel Rechtspraak
x € 1.000
2014

2015

2016

2017

2018

2019

952.160
35.014
8.875
996.049

949.457
35.263
8.875
993.594

922.576
35.289
8.875
966.741

931.888
35.351
8.875
976.114

948.184
35.479
8.875
992.538

966.491
35.613
8.875
1.010.979

Bijdrage Min. Van Veiligheid en Justitie

1.014.481

1.007.321

1.022.166

1.008.646

1.009.903

1.009.903

Mutatie tov bijdrage min. Van V&J

– 18.432

– 13.727

– 55.425

– 32.532

– 17.365

1.076

Productiegerelateerde bijdrage
Overige kosten
Niet-BFR taken
Begrotingsvoorstel 2015

In tabel 16 worden alle financiële mutaties voor 2014 tot en met 2019
weergegeven ten opzichte van de stand van de begroting 2014 van
Veiligheid en Justitie. Voor het begrotingsjaar 2015 betekent dit dat de
bijdrage van de minister van Veiligheid en Justitie in totaal met € 14 mln.
bijgesteld kan worden om de verwachte instroom van zaken te kunnen
verwerken. Voor het uitvoeringsjaar 2014 komt de benodigde bijdrage ca.
€ 18 mln. lager uit dan nu beschikbaar is.
Tabel 16 Mutaties begrotingsvoorstel Rechtspraak 2015
x € 1.000
2014

2015

2016

2017

2018

2019

Productiegerelateerde bijdrage
Gerechtskosten
Overige kosten
Niet BFR

– 17.986
– 545
467
– 369

– 12.899
– 729
269
– 368

– 54.394
– 936
270
– 365

– 31.311
– 1.126
270
– 366

– 16.248
– 1.021
269
– 366

1.730
– 557
269
– 366

Mutatie bijdrage Rechtspraak

– 18.432

– 13.727

– 55.425

– 32.532

– 17.365

1.076

21

Begrotingsvoorstel rechtspraak 2015

9 Ontwikkeling eigen vermogen
De verwachting is dat in 2014 de kosten van de rechtspraak groter zullen
zijn dan de nu geraamde opbrengsten waardoor wordt ingeteerd op het
eigen vermogen. Die inzet van eigen vermogen zal met name nodig zijn
voor de in 2014 noodzakelijke kosten voor het programma Kwaliteit en
Innovatie en voor het herstel van de balans tussen werkdruk en kwaliteit.
In tabel 17 wordt de ontwikkeling van het eigen vermogen van de
Rechtspraak weergegeven.
Tabel 17 eigen vermogen Rechtspraak
(x € 1.000)

Eigen vermogen per 1–1
Resultaat
Eigen vermogen per 31–12

2014

2015

2016

2017

2018

2019

28.633
– 20.000
8.633

8.633
– 5.000
3.633

3.633

3.633

3.633

3.633

3.633

3.633

3.633

3.633

Op grond van de lager gerealiseerde productie dan was afgesproken is in
2013 een bedrag van ruim € 1 mln. aan de egalisatierekening toegevoegd,
waardoor € 52 mln. beschikbaar is om in te kunnen zetten voor het
financieren van meerproductie ten opzichte van de nu geraamde
productie vanaf 2014.

Tabel 18 Ontwikkeling egalisatierekening
(in mln. euro)
Stand 1-1-2014
Prognose onttrekken egalisatierekening 2014
Stand 31-12-2014

52
0
52

22

Raad voor de rechtspraak
Kneuterdijk 1
2514 EM Den Haag
Postbus 90613
2500 LP Den Haag
Telefoon 070 - 361 97 23
Fax 070 - 361 98 44