Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 757

Wijziging van de Drinkwaterwet (wijziging van
het tijdvak van de gewogen gemiddelde
vermogenskostenvoet en van het aandeel eigen
vermogen voor drinkwaterbedrijven en
verduidelijking van de regels voor
signaleringsparameters)

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 18 mei 2021
De vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat, belast met het
voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer verslag uit te
brengen van haar bevindingen. Het verslag behandelt alleen die onderdelen waarover door de genoemde fracties inbreng is geleverd.
Onder het voorbehoud dat de regering de vragen en opmerkingen in dit
verslag afdoende zal beantwoorden, acht de commissie hiermee de
openbare behandeling van het voorstel van wet voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave

kst-35757-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Inleiding
Algemeen deel
Inhoud van het voorstel
– Wijziging van de looptijd van de gewogen gemiddelde
vermogenskostenvoet («weighted average cost of capital,
WACC») en het maximaal toegestane aandeel eigen vermogen
in het totale vermogen van twee naar drie jaar en verduidelijking termijn compensatie van te veel betaald tarief
– Verdere wijzigingen van de WACC-methodiek ter uitvoering
van de motie Dik-Faber
– In voorbereiding zijnde wijzigingen WACC-methodiek in het
Drinkwaterbesluit en de Drinkwaterregeling (korte termijn)
– Verduidelijking van de regels voor signaleringsparameters
voor drinkwater en oppervlaktewater gebruikt voor de
bereiding van drinkwater
Voorbereiding
Inwerkingtreding

2
2
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 757, nr. 5

1

4
4
5

6
6
7

Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
wijziging van de Drinkwaterwet en het Drinkwaterbesluit en hebben
hierover nog enkele vragen.
De leden van de D66-fractie hebben met veel interesse kennisgenomen
van de wijziging van de Drinkwaterwet. Deze leden kijken positief aan
tegen de strekking van het wetsvoorstel, maar willen de regering hierover
nog enkele vragen voorleggen.
De leden van de PVV-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel en willen de regering nog enkele kritische vragen
voorleggen.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorstel tot wijziging van de Drinkwaterwet.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de voorliggende
wijziging van de Drinkwaterwet. Deze leden hebben hier nog enkele
vragen over.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met interesse kennisgenomen
van het wetsvoorstel en hebben hierover nog enkele vragen en
opmerkingen.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het wetsvoorstel. Deze leden hebben nog enkele vragen.
Algemeen deel
De leden van de D66-fractie stellen het in zijn algemeenheid op prijs dat
de verkenning is gestart naar het groeiende probleem waar drinkwaterbedrijven voor staan, namelijk dat hun financierbaarheid in de problemen is
gekomen door een dalende gewogen gemiddelde vermogenskostenvoet
(hierna: WACC) enerzijds, en de toenemende vermogenseisen van banken
en groeiende investeringsbehoefte anderzijds. Deze leden vinden het van
groot belang dat drinkwaterbedrijven hun wettelijke taken goed kunnen
blijven uitvoeren in het licht van de grote opgaven waar we als samenleving en zij als bedrijven voor staan. Zij waarderen het daarom dat de
regering zich buigt over dit probleem. Uiteraard staan deze leden ook
positief tegenover de verbetering van de systematiek rondom de
signaleringsparameters.
De leden van de D66-fractie merken in de beoordeling van deze wetswijziging op, dat de wijziging van de Drinkwaterwet op het gebied van de
WACC slechts een van de onderdelen is in een bredere hervorming van
het WACC-systeem door een set aan maatregelen die wordt genomen
naar aanleiding van het onderzoek van de Inspectie Leefomgeving en
Transport (ILT) en gesprekken met de sector. Deze leden zijn daarom
benieuwd naar de verdere acties die de regering heeft aangekondigd.
Deze leden lazen bijvoorbeeld dat er nog op een aantal punten nader
onderzoek moet worden gedaan alvorens passende beleids- of wetgevingskeuzes kunnen worden gemaakt. Deze leden begrepen onder andere
dat de vierde voorgestelde aanpassing, om overschrijdingen van de
WACC-norm op basis van driejaarlijks gemiddelde te toetsen in plaats van
op jaarbasis, nader onderzoek vergt, zodat de kans op verrekeningen in de
tarieven in latere jaren gereduceerd kan worden. Op welke termijn
verwacht de regering dit onderzoek te hebben afgerond?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 757, nr. 5

2

De leden van de D66-fractie lezen ook dat er nog onderzoek gedaan wordt
naar de wenselijkheid van vereisten ten aanzien van de financiële positie
van drinkwaterbedrijven, waarin de rol van de publieke aandeelhouders in
het decentrale toezichtmodel wordt meegenomen. Kan de regering ook
aangeven wanneer zij verwacht dit onderzoek afgerond te hebben en hoe
de Kamer bij eventuele vervolgstappen zal worden betrokken?
De leden van de D66-fractie vragen tenslotte wanneer de regering de
Kamer over alle structurele en langetermijnoplossingen voor de financieringsproblematiek van de drinkwaterbedrijven informeert als een
totaalpakket van maatregelen.
De leden van de PVV-fractie vragen aan de regering wat zij eraan gaat
doen om drinkwater betaalbaar te houden.
De leden van de PVV-fractie willen van de regering weten of deze
WACC-methodiek nog voldoende handvatten geeft om stijgende tarieven
voor drinkwater te beperken dan wel te voorkomen.
De leden van de PVV-fractie vragen aan de regering of zij met deze
WACC-methodiek nog voldoende invloed heeft op het monopolie van
drinkwaterbedrijven.
Inhoud van het voorstel
De leden van de GroenLinks-fractie steunen de voorgenomen wijziging.
De noodzaak voor stabiele en meer voorspelbare inkomsten is wat deze
leden betreft duidelijk en het middel, wijziging van de WACC-regels, is
redelijk en naar deze leden hopen voldoende effectief.
De leden van de GroenLinks-fractie maken zich zorgen over de
hoeveelheid/beschikbaarheid en kwaliteit/veiligheid van ons drinkwater.
Nederland hoort op dit moment bij de wereldtop, maar de toekomst zit vol
kostbare uitdagingen. Droogteperiodes door klimaatverandering,
opkomende stoffen en een verouderende infrastructuur maken flinke
investeringen in de toekomst noodzakelijk. We kunnen en willen geen
compromissen moeten sluiten over de kwaliteit en beschikbaarheid van
ons drinkwater. Dat zal gevolgen moeten hebben die veel verder gaan dan
de tarieven voor drinkwaterbedrijven. Maar dat de drinkwaterbedrijven
voor grote investeringen staan en dat deze door de verbruikers zullen
moeten worden opgebracht, staat wat deze leden betreft wel vast. Dit
wetsvoorstel kan hierbij helpen.
De leden van de GroenLinks-fractie zijn nog wel benieuwd hoe de
drinkwaterbedrijven een en ander gaan omzetten in hun tarieven voor
consumenten en bedrijven. Veel grootverbruikers krijgen nog steeds
enorme kortingen, die een zuinig gebruik van deze schaarse grondstof
ondermijnen.
De leden van de GroenLinks-fractie willen tenslotte benadrukken dat veel
van de opkomende extra kosten voor het zuiveren van drinkwater niet of
onvoldoende worden doorberekend aan de veroorzakers van deze extra
kosten. De producenten en gebruikers van landbouwgif, veroorzakers van
overbemesting, emissies naar lucht en water van chemische fabrieken
met hormoonverstorende of onafbreekbare stoffen, zorgen voor forse
kosten die nu vooral voor rekening van consumenten komen. Langetermijnrisico’s zoals vervuiling door mijnbouwactiviteiten dwars door de
strategische drinkwaterreserves heen, zijn economische risico’s die nu
niet of onvoldoende zijn gedekt en verzekerd. Dit is in strijd met het
uitgangspunt dat de vervuiler betaalt. Deze leden vragen de regering om
te onderzoeken hoe kan worden voorkomen dat de drinkwaterconsu-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 757, nr. 5

3

menten moeten opdraaien voor de vermijdbare kosten veroorzaakt door
vergunde of vermijdbare vervuiling.
Wijziging van de looptijd van de gewogen gemiddelde vermogenskostenvoet («weighted average cost of capital, WACC») en het maximaal
toegestane aandeel eigen vermogen in het totale vermogen van twee naar
drie jaar en verduidelijking termijn compensatie van te veel betaald tarief
De leden van de PVV-fractie vragen aan de regering om een garantie dat
er door de verlenging van de WACC-termijn géén stijging van de
drinkwatertarieven plaats gaat vinden.
De leden van de PVV-fractie willen van de regering weten of deze
wetswijziging ervoor gaat zorgen dat drinkwaterbedrijven meer winst
mogen maken. Deze leden wijzen erop dat, aangezien het een percentage
betreft, dit dus ook kan gaan over winst naar rato.
De leden van de CDA-fractie onderkennen de noodzaak om een kader op
te stellen zodat de financiële gezondheid van drinkwaterbedrijven op de
langere termijn gewaarborgd is, gelet op de sterk stijgende investeringen
die nodig zijn om te voldoen aan de wettelijke taken. In de memorie van
toelichting (blz. 4) geeft de regering aan samen met de sector onderzoek
te zullen doen naar een «robuuste financiering die toekomstbestendig is».
Deze leden vragen wanneer de Kamer hierover nader wordt geïnformeerd
en wanneer precies gestart wordt met het opstellen van het kader.
Verdere wijzigingen van de WACC-methodiek ter uitvoering van de motie
Dik-Faber
De leden van de VVD-fractie lezen dat de verlenging van de huidige
WACC, via een wijziging van de Drinkwaterwet in de Verzamelwet IenW,
eenmalig verlengd kan worden. Betekent dit dat de huidige WACC van
2020–2021 maximaal tot 2023 kan gelden?
De leden van de VVD-fractie lezen dat er voor de langere termijn een
kader wordt opgesteld voor de financiële gezondheid van drinkwaterbedrijven en dat deze verkenning medio 2021 start. Deze leden vragen wat
deze verkenning behelst. Kan de regering de aanpak van het langetermijnkader schetsen? Wanneer wordt de Kamer hierover verder geïnformeerd?
Hoe ziet de betrokkenheid van alle relevante partijen eruit bij het
ontwikkelen van het kader?
De leden van de VVD-fractie vragen daarnaast welke zekerheid de
voorstellen bieden dat de WACC op voldoende niveau blijft om op de
korte en lange termijn de benodigde investeringen uit te kunnen voeren.
De leden van de D66-fractie hebben vernomen dat de drinkwatersector
over het algemeen positief tegenover de wetswijziging staat, maar dat in
de consultatie nog een aantal zorgen naar voren zijn gekomen over de
bijdrage die de wijziging levert aan het oplossen van de structurele
problemen waar de sector voor staat, namelijk de groeiende investeringsbehoefte voor grote opgaven als de droogteproblematiek, bredere
klimaatadaptatie en de waterkwaliteitsopgave. Deze leden vroegen zich
daarom af hoe de regering aankijkt tegen de zorgen die zijn uitgedrukt
door deze bedrijven, dat zij zelfs met deze wijziging onvoldoende
zekerheid hebben dat de WACC kan worden vastgesteld op een niveau
waarmee voldoende inkomsten kunnen worden verworven om ook op de
lange termijn de groeiende investeringsbehoefte voor het uitvoeren van
de kerntaken te dekken. Denkt de regering met de aanvullende wijzigingen, zoals onder andere het op te stellen financiële kader, tegemoet te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 757, nr. 5

4

kunnen komen aan deze zorgen? Zo nee, wat moet hier nog meer
gebeuren? En hoe las de regering de kritiek van de sector op het
ILT-rapport, zoals de opmerking van Vewin dat «het vraagstuk te klein
wordt gemaakt en in de oplossing naar de verkeerde instrumenten wordt
gekeken»?
De leden van de D66-fractie constateren dat de regering bovendien
aangeeft dat een kader zal worden opgesteld voor de financiële
gezondheid van drinkwaterbedrijven, om te voorkomen dat de huidige
financieringsproblematiek zich in de toekomst herhaalt. Alhoewel deze
leden positief tegenover dit initiatief staan, wordt het hen niet volledig
duidelijk wanneer de regering de verkenning, die medio 2021 start, wenst
te hebben afgerond. Dit vooral gezien de prangende zorgen die spelen bij
de sector. Kan de regering hier meer duidelijkheid over verschaffen?
De leden van de CDA-fractie vragen welk WACC-percentage naar het
oordeel van de regering nodig is om de financieringsproblemen van de
drinkwatersector op te lossen. Kan de regering aangeven in hoeverre de
voorliggende voorstellen daaraan met zekerheid bijdragen? Deze leden
vragen welke zekerheid de voorstellen bieden, dat de WACC op een
voldoende niveau blijft zodat drinkwaterbedrijven op de korte termijn en
op de langere termijn de benodigde investeringen kunnen doen. Deze
leden vragen waarom de Minister niet op korte termijn besluit tot
verlenging van de huidige WACC (op 2,75%) zoals door de sector is
verzocht en door de ILT als oplossing voor de korte termijn is gesuggereerd. Op welke wijze kan de regering de drinkwatersector op korte
termijn garanderen dat de WACC niet verder daalt, zodat de drinkwaterbedrijven hun (investerings)begrotingen en tarieven voor 2022 kunnen
bepalen?
In voorbereiding zijnde wijzigingen WACC-methodiek in het Drinkwaterbesluit en de Drinkwaterregeling (korte termijn)
De leden van de D66-fractie lezen dat de bij de vaststelling van een
nieuwe WACC voor 2022 de nieuwe methodiek zal worden toegepast
indien dat de voorkeur zou hebben boven verlenging van de bestaande
WACC. Deze leden vragen zich af hoe bepaald zal worden wat de voorkeur
heeft: verlengen of opnieuw vaststellen met de nieuwe methode. Zal dit
nader worden besproken met de sector en andere betrokken partijen?
Wordt de Kamer hierbij op enige wijze betrokken? En hoe kan worden
gezorgd dat de WACC op de korte termijn, dus ook met de aankomende
wijziging, op voldoende niveau blijft om ook op de lange termijn de
benodigde investeringen te kunnen uitvoeren voor de grote opgave
waarvoor de sector staat?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen zich af of de wijzigingen
voldoende oplossing bieden voor de financieringsproblemen van de
sector. De drinkwatersector moet in de komende jaren fors meer
investeren om de kwaliteit en beschikbaarheid van drinkwater te kunnen
blijven garanderen. Daar zijn meer inkomsten voor nodig, mede vanwege
de scherpe eisen van financiers op de (inter)nationale kapitaalmarkt. Welk
WACC-percentage is volgens de regering nodig om de financieringsproblemen van de drinkwatersector op te lossen? In hoeverre dragen de
huidige voorstellen daar volgens de regering aan bij? En in hoeverre
bieden de huidige voorstellen op korte én lange termijn zekerheid om de
benodigde investeringen te kunnen doen?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen zich tevens af of de regering
op korte termijn kan garanderen dat de WACC ook na verlenging niet
verder daalt. Deze leden zijn ook erg benieuwd wanneer de regering de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 757, nr. 5

5

Kamer informeert over structurele oplossingen voor de financieringsproblematiek van de drinkwaterbedrijven.
Verduidelijking van de regels voor signaleringsparameters voor drinkwater en oppervlaktewater gebruikt voor de bereiding van drinkwater
De leden van de CDA-fractie constateren dat met het voorliggende
wetsvoorstel de regels voor signaleringsparameters voor drinkwater en
oppervlaktewater, gebruikt voor de bereiding van drinkwater, worden
verduidelijkt. In dit verband vragen deze leden de regering nader in te
gaan op de wenselijkheid van een actueel overzicht van lozingen op het
oppervlaktewater. In de beantwoording van schriftelijke vragen van de
leden Boswijk (CDA) en Van Esch (PvdD) over lozingen van de chemische
industrie op het oppervlaktewater en lozingen in de Maas (documentnummer 2021D16889, d.d. 10 mei 2021) gaf de Minister aan, dat het aan
het bevoegd gezag (tevens waterbeheerder) is om voor het eigen
beheergebied een overzicht bij te houden waar fabrieken hun afvalwater
lozen. De Minister stelt dat het daarbij belangrijk is dat er goede samenwerkingsverbanden zijn tussen de verschillende partijen, waar waterschappen, drinkwaterbedrijven, Rijkswaterstaat en het Ministerie van
Infrastructuur en Waterstaat kennis en expertise bij elkaar brengen. Deze
leden constateren niettemin dat een actueel overzicht voor heel Nederland
ontbreekt. Is de regering bereid de kennis en expertise van alle betrokken
partijen bij elkaar te brengen om dat overzicht tot stand te brengen?
De leden van de CDA-fractie vragen de regering nader uiteen te zetten wat
het beleid is ten aanzien van zogenoemde «opkomende stoffen», stoffen
die in het (water)milieu terecht kunnen komen, waarvan ook nog niet
precies bekend is of en in hoeverre ze schadelijk voor de gezondheid of
leefomgeving zijn en die nog niet zijn genormeerd. In de beantwoording
van schriftelijke vragen van de leden Boswijk (CDA) en Van Esch (PvdD)
stelt de Minister dat het voorzorgsprincipe bij de vergunningverlening een
belangrijk uitgangspunt is. Op welke wijze is het voorzorgsprincipe in de
besluitvorming uitgewerkt?
Voorbereiding
De leden van de SP-fractie lezen dat het Interprovinciaal Overleg (IPO)
opmerkt dat de opgave van drinkwaterbedrijven onder druk staat door
onder meer droogte, een dalend grondwaterpeil, vervuiling, verzilting, et
cetera en dat de verwachting is dat de komende tijd geen verbetering zal
optreden in de financiële positie. Daarbij willen deze leden zich aansluiten,
want zij maken zich zorgen over de berichten dat de ILT waarschuwt dat
door toename van boringen voor bodemenergie het risico dat drinkwater
vervuild raakt vergroot wordt. Dat bedrijven bewust minder zorgvuldig
zijn bij het boren voor bodemenergiesystemen en het afdichten van de
boorgaten, waar de ILT tevens voor waarschuwt, zou volgens deze leden
niet mogelijk mogen zijn. Ook drie jaar geleden wees de ILT al op het
slecht naleven van de eisen voor het aanleggen van bodemenergiesystemen. Wat is daar de afgelopen drie jaar aan gedaan? Wat gaat de
regering nu doen om ervoor te zorgen dat er zorgvuldig geboord en
afgedicht wordt door deze bedrijven? Welke smeermiddelen worden er op
dit moment gebruikt bij het aanleggen van bodemenergiesystemen? Wat
zijn de plannen om over te stappen naar milieuvriendelijke smeermiddelen?
De leden van de SP-fractie zouden graag willen voorsorteren op eventuele
vervuiling van het drinkwater door genoemde booractiviteiten. Is er een
fonds waaruit het reinigen van eventuele drinkwatervervuiling betaald kan
worden? Zo ja, door wie is dat gevuld? Zo nee, wanneer wordt dergelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 757, nr. 5

6

fonds ingesteld? Tegelijkertijd willen deze leden ook dat de regering
zorgdraagt voor een strenger en uitvoeriger toezicht. Kan de regering
aangeven hoe hier gehoor aan gegeven gaat worden?
Inwerkingtreding
De leden van de VVD-fractie vragen de regering wanneer zij de inwerkingtreding van deze wijziging van de Drinkwaterwet ziet. Deze leden lezen dat
de beoogde inwerkingtredingdatum voor 1 november 2021 is en dat bij
tijdige inwerkintreding van de verlengingsbevoegdheid via de Verzamelwet IenW de huidige WACC ook met drie jaar kan worden verlengd,
ervan uitgaande dat de Verzamelwet eerder in werking treedt dan deze
wet. Ook lezen deze leden dat in september 2021 een besluit over de
huidige WACC wordt genomen. Klopt het dat, om het traject zo zuiver
mogelijk te laten verlopen, deze wet maar ook de Verzamelwet vóór
september 2021, of in ieder geval voor het nemen van het besluit, in
werking moeten treden? Is de verwachting dat dit gebeurt? Gaat de
regering er nog steeds vanuit dat de Verzamelwet eerder in werking treedt
dan deze wijziging? Wat zijn de consequenties als dit niet gebeurt?
De voorzitter van de vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat,
Agnes Mulder
Adjunct-griffier van de commissie,
Schuurkamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 757, nr. 5

7