Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1183
Vragen van het lid Van der Woude (VVD) aan de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap over het artikel van AD VALVAS «Chinese promovendi
in Nederland moeten trouw beloven aan de communistische partij.»
(ingezonden 14 oktober 2022).
Antwoord van Minister Dijkgraaf (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 23 december 2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2022–2023, nr. 706.
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Chinese promovendi in Nederland moeten
trouw beloven aan de communistische partij»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat de Chinese Communistische partij aan promovendi afkomstig
uit China oplegt dat ze zich moeten houden aan de partijlijn en dat ze na hun
PhD moeten terugkeren naar China?
Antwoord 2
In algemene zin geldt dat de Chinese overheid veel invloed kan uitoefenen op
haar burgers. Momenteel hebben de universiteiten de aandachtspunten rond
dit beursprogramma dan ook hoog op de agenda staan, mede vanwege een
verkenning van Universiteiten van Nederland naar de mogelijkheden voor het
stellen van basisvoorwaarden voor internationale promovendibeursverstrekkers.
Voor zover mij bekend is partijlidmaatschap van de Chinese Communistische
Partij (CCP) geen vereiste om deze staatsbeurs te kunnen ontvangen. Wel
wordt de eis gesteld dat zij na hun PhD moeten terugkeren naar China.
Vraag 3
Vindt u dit, als dit klopt, onacceptabel?

1

ah-tk-20222023-1183
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

AD VALVAS, 12 oktober 2022, Chinese promovendi in Nederland moeten trouw beloven aan de
communistische partij, https://www.advalvas.vu.nl/nieuws/chinese-promovendi-nederlandmoeten-trouw-beloven-aan-de-communistische-partij.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Dit type beurs wordt uitbetaald door het zendland. In dit geval is dit China.
Het zendland stelt de voorwaarden voor ontvangst van de beurs. Een
verplichting om naar het thuisland terug te keren geldt wereldwijd voor
meerdere beurzenprogramma’s, zo ook in dit geval. Toch is het denkbaar dat
binnen het kader van het Chinese beurzenprogramma een dergelijke
voorwaarde ook kan worden gemotiveerd vanuit het belang van kennisverwerving door de Chinese staat.
Om ongewenste kennisoverdracht tegen te gaan heb ik maatregelen
genomen ter bevordering van kennisveiligheid. Deze maatregelen zien op het
beschermen van academische kernwaarden en vragen van universiteiten dat
zij potentiële risico’s op dit thema in beeld hebben, inschatten en managen.
Daarvoor moeten instellingen hun sensitieve kennisgebieden kennen, kunnen
zij inschattingen maken ten aanzien van een risicoprofiel van een land, en
kunnen zij informatie vergaren over de kennisinstellingen waar iemand aan is
verbonden (geweest) en het onderzoek dat daar is uitgevoerd. De vormgeving
en uitvoering van dit type due diligence is onderdeel van de implementatie
van de leidraad kennisveiligheid die begin dit jaar is uitgebracht. Bij de
vormgeving van het kennisveiligheidsbeleid binnen de instellingen kunnen
universiteiten gebruikmaken van het loket kennisveiligheid voor zowel
advisering als expertise rond samenwerkingen met buitenlandse kennisinstellingen. Ook heb ik eerder aangekondigd dat dit kabinet een toetsingskader wil
introduceren om ongewenste kennis- en technologieoverdracht te voorkomen. Het gaat hierbij om de toetsing van individuen die toegang willen tot
kennisgebieden waarop de risico’s voor de nationale veiligheid het grootst
zijn. Zoals eerder aan uw Kamer toegezegd, ontvangt u voor de kerst een
voortgangsbrief op het thema kennisveiligheid waarin de voortgang op de
verschillende onderdelen wordt geschetst.
Vraag 4
Als dit klopt, vindt u dat dit bewijst dat promovendi afkomstig uit China niet
vrij zijn om zelf te bepalen hoe ze zich verhouden tot hun overheid, of ze dat
nu willen of niet? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
De precieze mate van invloed die de Chinese overheid uitoefent op individuele promovendi is moeilijk vast te stellen. Het is daarom belangrijk dat
universiteiten verstandige risico-inschattingen maken. Zie ook genoemde
maatregelen bij antwoord 3.
Vraag 5
Bent u van mening dat dit dus nooit kan betekenen dat het toetsen van
studenten, medewerkers, onderzoekers/promovendi afkomstig uit China
«stigmatiserend’ zou zijn, zoals wel binnen onderwijsinstellingen wordt
gedacht, maar dat het realistisch is te veronderstellen dat zij niet vrij zijn alle
keuzes zelf te maken?
Antwoord 5
Ondanks dat het realistisch is om te veronderstellen dat er door de Chinese
overheid invloed wordt uitgeoefend, betekent dat niet dat er helemaal geen
samenwerking kan worden aangegaan met onderzoekers uit dat land. De
maatregelen op het gebied van kennisveiligheid zijn daarom in de basis
landenneutraal.
Vraag 6
Weet u of andere universiteiten het goede voorbeeld van de Erasmus
universiteit, die de bursalen beter wil toetsen, willen overnemen dan wel
hiermee bezig zijn?2 Zo nee, vindt u dat dit nagegaan moet worden, zeker
gezien het feit dat een universiteitsbestuur onlangs bleek te denken dat

2

AD VALVAS, 12 oktober 2022, Chinese promovendi in Nederland moeten trouw beloven aan de
communistische partij, https://www.advalvas.vu.nl/nieuws/chinese-promovendi-nederlandmoeten-trouw-beloven-aan-de-communistische-partij.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Chinese overheidsinvloed op universiteiten en studenten/promovendi
vergelijkbaar is met die in Nederland?3
Antwoord 6
Onderdeel van het kennisveiligheidsbeleid is dat universiteiten risicoanalyses
uitvoeren ten aanzien van bestaande en nieuwe samenwerkingen om
eventuele risico’s of punten van zorg in beeld te krijgen en te mitigeren.
Instellingen doen dit als onderdeel van de implementatie van de nationale
leidraad kennisveiligheid waar in 2023 een externe audit op zal plaatsvinden.
Daarover wordt uw Kamer lopende het jaar geïnformeerd. Daarnaast heeft
mijn ministerie contact met de Nederlandse universiteiten over allerlei
vormen van internationale samenwerking, waaronder die met China.
Daarbij wordt ook over CSC-beurzen gesproken en nog belangrijker, de
universiteiten hebben dit onderwerp hoog op de agenda staan en wisselen
onderling tips en best practices uit. Het vraagstuk rondom CSC-beurzen
maakt onder andere onderdeel uit van een verkenning door Universiteiten
van Nederland naar de mogelijkheden voor het stellen van basisvoorwaarden
voor internationale promovendibeursverstrekkers. Hierbij is aandacht voor het
levensonderhoud van internationale promovendi, fundamentele juridische- en
veiligheidsaspecten, maar ook de borging van academische kernwaarden. Ik
volg de plannen van de universiteiten met veel belangstelling.
Vraag 7
Bent u van mening dat een verplichte terugkeer van promovendi niet zou
stroken met een talentstrategie waarbij we wel degelijk graag briljante
wetenschappers uit China willen uitnodigen waar dat veilig is, maar
vervolgens ook willen dat ze blijven om hier van meerwaarde te zijn?
Antwoord 7
Daar waar wetenschap veilig en vrij beoefend kan worden, staat Nederland
open voor talentvolle onderzoekers uit andere landen, waaronder uit China.
Echter, het is niet per se de intentie of de verwachting dat alle promovendi
hier hun hele werkzame leven blijven. Een promovendus biedt ook al
meerwaarde gedurende het promotietraject.
Vraag 8
Kunt u de antwoorden op deze vragen meenemen in de update aan de Kamer
over de nieuwe aanpak voor kennisveiligheid die is toegezegd en die is
voorzien voor eind 2022?
Antwoord 8
Zoals eerder vermeld, ontvangt de Kamer de beantwoording gelijktijdig met
de toegezegde voortgangsbrief Kennisveiligheid, welke voor het einde van dit
jaar aan de Kamer zal worden verzonden.4
Vraag 9
Kunt u de vragen los van elkaar beantwoorden?
Antwoord 9
Ja.

3

NPO Radio 1, 1 september 2022, Interview met Prof. dr. Rianne Letschert (Voorzitter Universiteit
Maastricht), https://www.nporadio1.nl/fragmenten/spraakmakers/9b00863c-87ba-4a9e-bc32–
6c1e04c39b8e/2022-09-01-rianne-letschert-over-kennisveiligheid-binnen-de-universiteiten.
4
Uitstelbrief antwoorden Kamervragen over het bericht dat Chinese promovendi in Nederland
trouw moeten beloven aan de communistische partij | 14-11-2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3