Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

32 772

Beleidsdoorlichting Volksgezondheid, Welzijn en
Sport

Nr. 25

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 22 februari 2017
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een
aantal vragen voorgelegd aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport over de brief van 15 november 2016 inzake de beleidsdoorlichting Kwaliteit en Veiligheid begrotingsartikel 2.1 (Kamerstuk 32 772,
nr. 20).
De Minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 21 februari 2017.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Lodders
Adjunct-griffier van de commissie,
Clemens

kst-32772-25
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 772, nr. 25

1

1.
Waarom was er te weinig informatie beschikbaar over thema’s 8 «Doelmatigheid UMC’s» en 9 «Expertisefunctie zintuiglijk gehandicapten»,
waardoor deze niet betrokken konden worden bij de beleidsdoorlichting?
Antwoord 1
In 2015 is de extramurale zorg voor zintuiglijk gehandicapten (ZG)
overgegaan van de AWBZ naar de Zorgverzekeringswet (Zvw). Op grond
van de AWBZ werd de expertisefunctie zintuiglijk gehandicapten
gedeeltelijk via een lumpsum gefinancierd. Over de expertisefunctie
adviseerde de NZa om een alternatieve bekostiging tijdelijk vorm te geven
in de vorm van een subsidie. Dat heeft ertoe geleid dat deze activiteiten
per 2015 rechtstreeks bekostigd worden op historische basis vanuit artikel
2.1. Gegeven het feit dat de financiering in de vorm van een subsidie pas
per 2015 van kracht is en verantwoording van de bekostiging hiervan vóór
2015 niet heeft plaatsgevonden, was het niet mogelijk oordeel te geven
over de doelmatigheid en doeltreffendheid van het gevoerde beleid
binnen de context van de onderhavige beleidsdoorlichting.
Met de doelmatigheid van Universitair Medisch Centra (UMC’s) wordt
bedoeld de doelmatigheid van het ZonMw-programmma Citrienfonds
waarvoor VWS subsidie beschikbaar stelt voor de jaren 2014 t/m 2018. Bij
de start van de beleidsdoorlichting waren projecten van start gegaan voor
slechts twee van de vijf thema’s binnen het Citrienfonds. Een beoordeling
van doelmatigheid en doeltreffendheid van dit thema was, gezien de
fasering van de Citrienfonds projecten in 2016 nog niet mogelijk.
2.
Gaat u alsnog onderzoek doen naar de doelmatigheid van UMC’s» en de
Expertisefunctie zintuiglijk gehandicapten? Zo ja, wanneer wordt de
Kamer hierover geïnformeerd? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
De expertisefunctie zintuiglijk gehandicapten wordt vanaf 2015 gefinancierd door middel van een VWS-subsidie. De intentie is dat de financiering
van de expertisefunctie vanaf januari 2018 op een andere manier wordt
vormgegeven. Tot die tijd zal een adviescommissie, onder leiding van een
onafhankelijke voorzitter en gecoördineerd door ZonMw, zich buigen over
de inrichting, reikwijdte en financiering van de expertisefunctie. Hierbij zal
doelmatigheid ook aan de orde komen. Ik verwacht dat de Kamer hier
rond de zomer van 2017 over geïnformeerd kan worden. Zie ook het
antwoord op vraag 1.
Wat betreft de doelmatigheid van umc’s gaat het hier specifiek om het
Citrienfonds. Het fonds heeft tot doel een duurzame gezondheidszorg te
bevorderen en loopt van 2014 – 2018. In samenspraak met VWS heeft de
NFU hierbij gekozen voor vijf inhoudelijke thema’s (registratie aan de
bron, naar regionale oncologienetwerken, doen of laten – terugdringen
van onnodige zorg, sturen op kwaliteit & e-health). Er wordt een evaluatieonderzoek uitgevoerd naar het Citrienfonds waarbij het doel is om na te
gaan of de doelstellingen van het Citrienfonds zijn bereikt. De evaluatiestudie is naar verwachting eind 2018 gereed.
3.
Met welke betrokkenen en onafhankelijke experts zijn interviews
afgenomen?
Antwoord 3
In bijlage A van het AEF rapport is een overzicht opgenomen van de
begeleidingscommissie en het expertteam dat nauw betrokken was bij het
onderzoek. Daarnaast hebben de onderzoekers nog met een enkele

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 772, nr. 25

2

organisatie zoals GGZ Nederland, IKNL en AZN gesproken om aanvullende informatie en toelichting te krijgen.
4.
Hoe kan de beleidsdoorlichting aangeven dat dit in het algemeen
positieve effecten heeft gehad, terwijl geconstateerd is dat vanwege het
ontbreken van onafhankelijke evaluatieonderzoeken geen harde
uitspraken gedaan kunnen worden over de doelmatigheid en doeltreffendheid van beleid in termen van de behaalde effecten en de beoogde
maatschappelijke doelen?
Antwoord 4
De onderzoekers constateren dat ontwikkelingen bij meerdere thema’s
erop wijzen dat de ingezette instrumenten positieve effecten hebben
gehad en hebben bijgedragen aan de beoogde doelstellingen zoals
kwaliteitsverbetering van de zorg. De onderzoekers noemen die positieve
effecten in het rapport voor bijvoorbeeld het thema patiëntveiligheid,
zwangerschap en geboorte, voor onderdelen van het thema oncologie en
onderdelen van het thema lichaamsmateriaal. Ook ten aanzien van het
wetenschappelijk niveau van het NKI en projecten die zijn gefinancierd
met de FES-gelden maakt het AEF rapport melding van externe reviews
die tot goede en excellente beoordelingen komen. De onderzoekers
constateren ook dat de functies die op begrotingsartikel 2.1 gefinancierd
worden ten algemene door de sector sterk gewaardeerd worden. Zie ook
mijn antwoord op vraag 11.
5.
Hoe oordeelt u over de constatering van de onderzoekers (blz. 4 samenvatting rapport AEF) dat belangrijke onderdelen zoals de Inspectie voor de
Gezondheidszorg of het Zorginstituut Nederland buiten de scope van dit
onderzoek vallen, net als de inzet van ambtenaren buiten de gesubsidieerde projecten en programma’s niet is meegenomen in de beleidsdoorlichting, waardoor deze beleidsdoorlichting geen samenhangend
antwoord kan geven op de vraag naar doeltreffendheid en doelmatigheid
van het gehele beleid van u op kwaliteit en veiligheid in de curatieve zorg?
Antwoord 5.
De beleidsdoorlichting betreft alleen de beleidsinstrumenten die op
begrotingsartikel 2.1 worden verantwoord. Dit is conform de afspraken die
zijn gemaakt over de uitvoering van de regeling periodiek evaluatieonderzoek (RPE).
6.
Waarom heeft u op eerdere vragen van de Kamer in november 2015
geantwoord dat er voldoende onderzoeken en documenten beschikbaar
waren om na afloop van de beleidsdoorlichting een uitspraak over
doelmatigheid en doeltreffendheid te kunnen doen, terwijl dit nu niet het
geval is?
Antwoord 6
De verwachting was dat de beoordeling op hoog abstractieniveau wel
mogelijk was. De grondige en kritische analyse door AEF van het
beschikbare evaluatiemateriaal heeft alsnog duidelijk gemaakt dat met het
beschikbare materiaal uitspraken via de methodiek van beleidsdoorlichting die is gebruikt, slechts beperkt mogelijk waren.
7.
Kunt u zo concreet mogelijk uiteenzetten wat er precies is/wordt
veranderd in subsidieprocedures naar aanleiding van deze beleidsdoorlichting?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 772, nr. 25

3

Antwoord 7
In het proces van subsidieverlening en verantwoording zal er vooraf op
worden gelet of er voldoende informatie beschikbaar is, dan wel
beschikbaar komt om de vragen volgens de Regeling Periodieke Evaluatie
te kunnen beantwoorden. Dat betekent ondermeer het verduidelijken van
de relatie tussen de doelstellingen waaraan de voorgenomen activiteiten
zullen bijdragen. Zie ook mijn antwoord op vraag 15
8.
Waarom vindt u de aanbeveling voor het onderzoeken van de
mogelijkheid van een toetsingskader niet noodzakelijk? Waarom neemt u
deze aanbeveling niet over als u stelt dat de uitgangspunten voor zo’n
kader in de praktijk toch al worden toegepast? Zou een toetsingskader de
voorspelbaarheid en transparantie van subsidietoekenning dan niet juist
vergroten?
Antwoord 8
Zoals ik heb aangegeven in de kabinetsreactie op de beleidsdoorlichting,
onderschrijf ik de waarde van de genoemde uitgangspunten. Nader
onderzoek hiernaar acht ik derhalve niet noodzakelijk, temeer omdat de
door AEF aangehaalde randvoorwaarden1 inmiddels al worden gebruikt
als toetsingskader bij de toekenning van grote stimuleringssubsidies zoals
bij de landelijke programma’s patiëntveiligheid. Waar deze criteria nuttig
zijn en toegevoegde waarde hebben worden zij reeds toegepast.
Aangezien de criteria niet in alle gevallen toegevoegde waarde hebben,
acht ik een formeel toetsingskader dat voor alle subsidies geldt, niet
zinnig.
9.
Kunt u aangeven hoe u precieze invulling gaat geven aan de aanbevelingen die door de onderzoekers zijn gedaan per thema?
10.
Waarom gaat u alleen in op de conclusies en aanbevelingen? Welke
concrete verbeterpunten gaat u in gang zetten naar aanleiding van deze
beleidsdoorlichting?
Antwoord 9 en 10
Een tabel met een reactie op «mogelijke verbetermaatregelen» treft u als
bijlage bij deze brief. Zie het antwoord op vraag 13.
11.
Kunt u aangeven waarom u geen nader onderzoek wil doen naar
besparingsopties?
Antwoord 11
De conclusies van het onderzoek vormen daar geen aanleiding toe. De
onderzoekers hebben geconstateerd dat er slechts twee mogelijkheden
zijn om te besparen, gelet op de voorwaarden2 die de regeling Periodiek
Evaluatieonderzoek stelt. Die twee mogelijkheden zijn: (gedeeltelijk)
stoppen van activiteiten en/of het (gedeeltelijk) financieren door private
partijen. Tegelijkertijd constateren de onderzoekers dat er gerede twijfel
bestaat of deze maatregelen wel tot besparingen zullen leiden en dat de
1

SMART doelstelling op effecten, monitoring op resultaat, commitment bij partijen door
cofinanciering, concreetheid van maatregelen en verankering in de praktijk
2
Op grond van de Regeling Periodiek Evaluatieonderzoek dienen de 20%-besparingsvarianten
daadwerkelijke besparingen op te leveren. Dit betekent dat de besparingsvarianten moeten
voldoen aan de kabinetsafspraak dat tijdens een zittend kabinet het inkomsten- en uitgavenkader alsmede het EMU-saldo ongewijzigd blijven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 772, nr. 25

4

uitvoering bij alle thema’s hoogstwaarschijnlijk negatieve gevolgen zal
hebben, zodanig dat eerder gedane investeringen met overheidssubsidie
door de maatregelen teniet worden gedaan.
Ik heb alle acht besparingsopties tegen het licht gehouden van het door
mij gevoerde beleid en ik constateer dat de uitvoering van deze maatregelen daar haaks op zou staan. Ik noem het stoppen met donorcampagnes, het stoppen van de regeling bij leven, het stoppen van de
financiering van NICTIZ en het stoppen van subsidie aan het CPZ. Het
stoppen met campagnes vervalste geneesmiddelen verdraagt zich niet
met Europese verplichtingen. Het gedeeltelijk financieren van PALGA en
NKI door private partijen vind ik niet wenselijk omdat ik de borging van
onafhankelijkheid hierbij nodig vindt. Wat betreft het IKNL verwijs ik naar
het heroriëntatietraject dat ik met het IKNL heb ingezet. Zie mijn antwoord
op vraag 21.
12.
Bent u naar aanleiding van de constateringen van deze beleidsdoorlichting bereid te kijken of rond de 20%-variant er onderzoek nodig is bij
de onderzochte instrumenten naar intensivering of vermindering van de
gelden? Zo ja, welke instrumenten gaat u onderzoeken? Zo nee, gebruikt u
deze beleidsdoorlichting niet als (bij)sturing van uw beleid?
Antwoord 12
De constateringen van dit onderzoek bieden naar mijn mening geen
aanleiding om te bekijken of er onderzoek nodig is naar vermindering van
de gelden. Intensivering van gelden is op voorhand niet meegenomen in
dit onderzoek. Ik gebruik deze beleidsdoorlichting op verschillende punten
als (bij)sturing van mijn beleid, zoals blijkt uit de kabinetsreactie naar
aanleiding van het onderzoek dat ik op 15 november 2016 aan uw Kamer
heb gestuurd en uit de beantwoording van de feitelijke vragen 18 tot en
met 23 van uw Commissie.
13.
Kunt u in een overzichtstabel alle in het rapport genoemde «mogelijke
verbetermaatregelen» opsommen en daarbij aangeven welke er wel, niet
of mogelijkerwijs zijn of worden overgenomen?
Antwoord 13
Ik verwijs u voor de tabel naar de bijlage bij deze brief.
14.
Wat is de reden dat de beleidsdoorlichting zo is opgezet dat niet het
volledige verantwoordelijkheidsgebied van de Minister van VWS ten
aanzien van kwaliteit en veiligheid is meegenomen»?
Antwoord 14
Zie mijn antwoord op vraag 5.
15.
Wat is de reden dat de huidige subsidiecyclus niet de verplichting bevat
om projectsubsidies en instellingssubsidies periodiek extern te evalueren
op de behaalde effecten? Wordt daar verandering in aangebracht? Zo ja,
hoe?
Antwoord 15
In de huidige subsidiecyclus is niet de plicht tot externe evaluatie
opgenomen omdat de toegevoegde waarde van externe evaluaties sterk
afhankelijk is van het type subsidie. Voor de meeste subsidies geldt dat
evaluatie van belang is voor de toekomstige beleidsvorming. Voor
incidentele subsidies is dit veel minder het geval. Is de toegevoegde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 772, nr. 25

5

waarde wel evident dan dient bij de keuze voor een externe evaluatie nog
steeds een kosten-batenafweging gemaakt te worden. Maatwerk is bij
periodieke evaluaties dan ook een belangrijk uitgangspunt. Overigens
wordt ook zonder verplichte evaluatie in de praktijk gebruik gemaakt van
bijsturingmogelijkheden.
16.
Onderschrijft u de constatering van de onderzoekers dat er hierdoor
sprake was van betrekkelijk beperkte informatie op basis waarvan de
beleidsdoorlichting uitgevoerd kon worden?
Antwoord 16
De onderzoekers geven in paragraaf 11.1 en 11.2 van hun rapport
meerdere redenen aan waarom de beoordeling van doeltreffendheid en
doelmatigheid van het beleid op niveau van maatschappelijke effecten bij
deze beleidsdoorlichting lastig was. Die redenen onderschrijf ik.
17.
Welke van de mogelijke verbetermaatregelen die de onderzoekers
opsommen bij het thema patiëntveiligheid hebben geleid tot (voorgenomen) aanpassingen/veranderingen? Op welke manier?
Antwoord 17
Voor mijn antwoord verwijs ik u naar de tabel in de bijlage bij deze brief.
18.
Welke van de mogelijke verbetermaatregelen die de onderzoekers
opsommen bij het thema productveiligheid hebben geleid tot (voorgenomen) aanpassingen/veranderingen? Op welke manier?
19.
Welke van de mogelijke verbetermaatregelen die de onderzoekers
opsommen bij het thema lichaamsmateriaal hebben geleid tot (voorgenomen) aanpassingen/veranderingen? Op welke manier?
20.
Welke van de mogelijke verbetermaatregelen die de onderzoekers
opsommen bij het thema zwangerschap en geboorte hebben geleid tot
(voorgenomen) aanpassingen/veranderingen? Op welke manier?
21.
Welke van de mogelijke verbetermaatregelen die de onderzoekers
opsommen bij het thema oncologie hebben geleid tot (voorgenomen)
aanpassingen/veranderingen? Op welke manier?
22.
Welke van de mogelijke verbetermaatregelen die de onderzoekers
opsommen bij het thema FES-innovatie gelden hebben geleid tot
(voorgenomen) aanpassingen/veranderingen? Op welke manier?
23.
Welke van de mogelijke verbetermaatregelen die de onderzoekers
opsommen bij het thema Nictiz hebben geleid tot (voorgenomen)
aanpassingen/veranderingen? Op welke manier?
Antwoord 18 t/m 23
Voor mijn antwoord verwijs ik u naar de tabel in de bijlage bij deze brief.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 772, nr. 25

6

24.
Op welke wijze worden de doelstellingen van activiteiten en subsidies
vooraf helderder geformuleerd om bij tussentijdse evaluaties de doelmatigheid en doeltreffendheid beter in beeld te krijgen?
Antwoord 24
Zie mijn antwoord op de vragen 21 en 25.
25.
Herkent u de constatering van professor Mackenbach dat sommige van de
onderzochte stimuleringssubsidies een vrijwel permanent karakter
hebben gekregen en derhalve beter uit reguliere bronnen bekostigd
kunnen worden? Welke subsidies betreft dit? Neemt u dit punt van
bezinning van de onafhankelijke deskundige ook over? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 25
Het klopt dat het begrotingsartikel 2.1 naast projectsubsidies ook diverse
instellingssubsidies bevat. Het betreft ondermeer de instellingssubsidies
aan Nictiz, het CPZ, het NKI, PALGA, het IKNL, Stichting Lareb en aan de
Nederlandse Transplantatie Stichting. Projectsubsidies zijn eenmalig voor
de looptijd van een project, instellingssubsidies zijn structureel van aard.
Alleen als er een publiek belang is en private partijen kunnen bepaalde
taken niet invullen, dan kan overheidsfinanciering aan de orde zijn. Bij de
verlening van subsidies vindt steeds de afweging plaats of financiering uit
publieke middelen (nog) wel aangewezen is en zo ja welke bron dan voor
de hand ligt.
Een van de constateringen van het AEF-rapport is ook dat de gehanteerde
criteria voor de financiering van landelijke functies door de rijksoverheid
niet altijd helder zijn. De suggestie van Professor Mackenbach neem ik in
zoverre ter harte dat ik de afweging om landelijke functies te financieren
vanwege een publiek en maatschappelijk belang in het vervolg expliciet
zal vast leggen in de subsidiebeschikkingen. Zie ook mijn antwoord op
vraag 21.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 772, nr. 25

7

Bijlage

Bij beantwoording Feitelijke vragen inzake de Beleidsdoorlichting
Kwaliteit en Veiligheid begrotingsartikel 2.1.

«mogelijke verbetermaatregelen»

Over genomen

thema patiëntveiligheid
Geen mogelijke verbetermaatregelen voorgesteld
thema productveiligheid
Door het optimaliseren van de
content/informatie van de website, het regelmatig actualiseren, het vergroten van het aantal verwijzingen vanuit andere
websites en door het heractiveren van de advertentiecampagnes in Google AdWords, kan het effect en daarmee de
doeltreffendheid van de campagnes/voorlichting over de
risico’s van online koop van (vervalste) geneesmiddelen
worden vergroot.
Voor het kunnen meten van de doeltreffendheid van
toekomstige campagnes verdient het aanbeveling om op
basis van ontwikkelde benchmarks, doelstellingen te
formuleren wat betreft het aantal te bereiken personen.
Bij toekomstig beleid na denken over nieuwe mogelijkheden
voor het detecteren van vervalste geneesmiddelen.

Voor optimaal beleid is het belangrijk om stil te staan bij de
vraag wat tijdelijke initiatieven zijn en welke initiatieven
duurzaam geborgd moeten worden en op welke manier. In
het algemeen verdient het de aanbeveling om langdurige
activiteiten structureel en breed in te bedden.
Voor het verkrijgen van inzicht in de doeltreffendheid en
doelmatigheid van de verschillende diensten van Lareb
(bijwerkingenregistratie RVP en TIS) verdient het aanbeveling om binnenkort een evaluatie uit te laten voeren in
samenspraak met de Directie Publieke Gezondheid (PG) als
verantwoordelijke directie voor het Rijksvaccinatieprogramma zodat gekeken kan worden naar het gehele
functioneren van Lareb. Tevens kan bij het onderzoek de
vraag geadresseerd worden naar de optimale financiering
van de verschillende activiteiten van Lareb.
thema lichaamsmateriaal
Optimaliseer de indeling van donatieregio’s. Op dit moment
is de indeling van de kern- en satellietziekenhuizen in
clusters niet altijd logisch. Een optimalisatie van de indeling
kan tot een betere inzet van mensen en middelen leiden en
kan ook de uniformiteit versterken.

Duidelijkheid creëren over functies, zoals die van de
donatiecoördinator en regionaal teamleider.

(voorgenomen) aanpassingen/veranderingen

nvt

nvt

Ja

In het eerste kwartaal van 2017 wordt invulling gegeven aan
het vervolg van de publiekscampagne vervalsingen. Hierbij
wordt zoals aanbevolen door de onderzoekers content/
informatie van de website geoptimaliseerd en zullen advertentiecampagnes in Google AdWords worden geheractiveerd.
Gedurende de campagne zal aandacht worden besteed aan
het regelmatig actualiseren van de website en het vergroten
van het aantal verwijzingen vanuit andere websites.
Voor het vervolg van de publiekscampagne vervalsingen
worden zoals aanbevolen concrete doelstellingen geformuleerd voor wat betreft het aantal met de campagne te bereiken
personen.
In huidig en toekomstig beleid zal in samenwerking met het
RIVM, zoals aanbevolen, aandacht blijven voor nieuwe
mogelijkheden voor het detecteren van vervalste geneesmiddelen.
Na de evaluatie van het vervolg van de publiekscampagne in
2017 zal bekeken worden of de huidige vorm van financiering
moet blijven bestaan en of en hoe activiteiten structureel
geborgd worden.

Ja

Ja

Ja

Ja

In lijn met de aanbeveling ben ik voornemens eind 2017 een
evaluatie van Lareb te laten uitvoeren.

Ja

donatieregio’s bestaan uit een of meerdere clusters met een
kernziekenhuis en een of meerdere satellietziekenhuizen. Het
kernziekenhuis is verantwoordelijk voor de werving van
donoren binnen het cluster en ondersteunt de satellietziekenhuizen hierin. De werving van donoren vindt binnen de
ziekenhuizen primair plaats vanuit de Intensive Care (IC).
De NTS en de veldpartijen hebben daarom geadviseerd om
voor de indeling in kern- en satellietziekenhuizen zoveel
mogelijk aan te sluiten bij de samenwerkingsverbanden
tussen IC’s van ziekenhuizen zoals beschreven in de nog tot
stand te komen richtlijn IC.
Door de NTS en veldpartijen is een brede analyse uitgevoerd
van het proces rondom donatie. Hierbij is gekeken naar de
verschillende aspecten van orgaan- en weefseldonatie van de
voorlichting hierover tot het uiteindelijk uitnemen van
organen en/of weefsels. Deze analyse heeft een beschrijving
opgeleverd van de verschillende activiteiten in het donatieproces. Op basis hiervan is het minimale takenpakket van de
donatiecoördinatoren vastgesteld, dat binnen alle donatieregio’s onderdeel gaat uitmaken van het functieprofiel van
donatiecoördinatoren.

Ja

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 772, nr. 25

8

«mogelijke verbetermaatregelen»

Over genomen

Verdere verbetering van de aanpak van het donatiegesprek
met nabestaanden. De Communicatie rond Donatie
trainingen (CrD trainingen) die de afgelopen jaren door veel
professionals op de acute as zijn gevolgd worden als zeer
positief ervaren. Deze trainingen moeten een plek krijgen in
het reguliere curriculum van artsen. Donatiegesprekken
zouden in de toekomst dan ook alleen gevoerd moeten
worden door artsen die deze trainingen hebben gehad.

Ja

Optimaliseren van de inzet van de Zelfstandige Uitname
Teams (ZUT). Er is veel enthousiasme over de inzet van de
ZUT. De toegevoegde waarde is groot maar de kosten van de
ZUT zijn relatief hoog. Gelet op de gewenste structurele
inbedding in de reguliere zorg vanaf 2017 moet de inzet van
de teams worden geoptimaliseerd.

Ja

Uit de evaluatie van de NTS uitgevoerd door Kwink komen
de volgende aanbevelingen naar voren:
– Het verlengen van de subsidieperiode van één- naar
meerjarensubsidie voor meer planningsduidelijkheid van de
NTS en daarmee ook doelmatiger kunnen werken.
– Het stroomlijnen van de subsidieaanvraag van de NTS en
de tussentijdse verantwoordingsrapportages (per kwartaal)
met het oog op het beter faciliteren van de kritische dialoog
over de resultaten tussen NTS en de Minister van VWS.
Het verbeteren van de opdrachtverlening door de Minister
van VWS aan NTS door ex ante formulering van de
gewenste resultaten.
Thema zwangerschap en geboorte
Denk goed na over de manier waarop evaluaties in de
toekomst ingepast kunnen worden in de subsidiesystematiek
met name waar het de subsidies aan het CPZ en Perined
betreft.
Zorg voor een auditsystematiek en overweeg daarbij de
ontwikkeling daarvan bij het CPZ neer te leggen ten behoeve
van toepassing door het veld zelf.
Het verdient aanbeveling, mede tegen de achtergrond van
een te ontwikkelen auditsystematiek om het CPZ zal tijdig te
evalueren.
Thema oncologie
Heroriëntatie-traject van taken, resultaatsafspraken en
overkoepelende doelstellingen naast IKNL ook starten voor
PALGA en NKI

Ja

Blijf investeren in intensivering van de samenwerking van
IKNL en DICA ondermeer om een dubbele registratielast te
vermijden.
Borg de input van betrokken partijen beter waar het gaat om
de programmering van activiteiten en uitvoering van
landelijke functies en diensten, waarvan de overheid niet de
directe afnemer is.
Sluit bij afspraken met het NKI aan bij de indicatorenset
zoals gehanteerd door KWF.

Ja

Ja

Ja

Ja

Ja

Ja

(voorgenomen) aanpassingen/veranderingen
Uit een analyse van de NTS en veldpartijen is gebleken dat de
CrD-trainingen vooral toegevoegde waarde hebben als de
professional ervaring heeft met het stellen van de donatievraag aan nabestaanden. Daarom hebben NTS en veldpartijen
geadviseerd de CrD-training verplicht te stellen aan doelgroepen die ook daadwerkelijk de orgaan- en/of weefseldonatievraag stellen in het ziekenhuis, bijvoorbeeld (donatie-)
intensivisten, SEH-artsen en neurologen. Van deze doelgroepen moeten alle betrokken artsen, dus 100%, getraind worden.
Om dit mogelijk te maken is het subsidiebedrag voor het
uitvoeren van de trainingen dit jaar verdubbeld en hebben
NTS en veldpartijen geadviseerd de CrD-training als kwaliteitsindicator op te nemen, waarbij geldt dat alle artsen die
orgaan- en/of weefseldonatiegesprekken voeren CrDgecertificeerd zijn. Aan de uitwerking hiervan wordt nu
gewerkt.
Nederland kent op dit moment twee uitnameregio’s waarin de
uitname van donororganen door de ZUT is georganiseerd.
Vanuit de locaties Groningen, Nijmegen en Maastricht heeft in
de regio Oost steeds een standplaats dienst. In regio West zijn
er twee locaties (Rotterdam en Leiden) waarvan er een dienst
heeft. De NTS heeft, samen met de veldpartijen, geadviseerd
de uitname van organen vanuit drie locaties te organiseren,
waarbij ook alle drie de locaties 24/7 dienst hebben, in plaats
van de twee dienstdoende locaties in de huidige situatie. De
nieuwe indeling zal op 1 januari 2018 inwerking treden.
Gelet op de toegevoegde waarde van de ZUT heb ik het
voornemen de bekostiging van de ZUT vanaf 1 januari 2018
geheel via de beschikbaarheidbijdrage postmortem orgaanuitname (PMO) te laten lopen. Ik heb de Kamer over dit
voornemen geïnformeerd per brief van 4 november 2016
(Tweede Kamer, 2016/17, 28 140, nr. 96).
Zoals in het rapport is opgenomen wordt aan de realisatie van
deze aanbevelingen reeds gewerkt door het Ministerie van
VWS in nauw overleg met de NTS. In mijn brief van
17 oktober 2016 heb ik aangegeven de Kamer begin dit jaar te
informeren over mijn standpunt ten aanzien van de bevindingen, conclusies en aanbevelingen van de evaluatie (Tweede
Kamer, 2016/17, 32 772, nr. 19).

Ik neem deze suggestie over. Er is sprake van onderlinge
verwevenheid van CPZ en Perined en ik ben dan ook van plan
om te zijner tijd voor deze instellingen een gezamenlijke
evaluatie in te plannen.
Ik zal deze aanbeveling meenemen in mijn reguliere overleg
met het CPZ en Perined.
Ik neem deze aanbeveling ter harte en stel dit aan de orde in
mijn reguliere overleg met CPZ en Perined.

Het traject met IKNL zal ik voortzetten.
Ik zal mij de komende tijd beraden of ik een vergelijkbaar
traject start met Palga en NKI, al dan niet voorafgegaan door
een externe evaluatie.
Ik zal bij deze organisaties blijven aandringen op nauwere
onderlinge samenwerking van DICA en IKNL.
Ik vind dat een goede suggestie die ook betrekking heeft op
IKNL en PALGA. Ik denk daarbij aan een verplichte consultatieronde voorafgaand aan de vaststelling van het activiteitenplan. Ik ga dit de komende periode nader uitwerken.
Ik neem deze suggestie over.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 772, nr. 25

9

«mogelijke verbetermaatregelen»

Over genomen

Ontwikkel een afwegingskader voor de financiering van
landelijke functies door de rijksoverheid. Gebruik dat kader
voor het toetsen van IKNL, PALG en NKI.

Thema Nictiz
Borg de input van betrokken partijen beter waar het gaat om
de programmering van activiteiten en uitvoering van
landelijke functies en diensten waarvan de overheid niet de
directe afnemer is.

Implementeer de aanbevelingen uit het stakeholdersonderzoek NICTIZ.

thema FES-innovatiegelden
Blijf investeren in de samenwerking tussen publieke en
private partners met financiële prikkels en de gezamenlijke
investeringen in de opleiding van onderzoekers.

(voorgenomen) aanpassingen/veranderingen

Ja

Ik onderschrijf het belang van heldere uitgangspunten voor de
publieke financiering van landelijke functies. Ik ga na op welke
manier de gehanteerde criteria beter geëxpliciteerd en
gecommuniceerd kunnen worden. In de verschillende stappen
van de subsidiecyclus zal ik het publieke en het maatschappelijke belang van de beoogde activiteiten van deze subsidieontvangers expliciet benoemen in elk geval in de subsidiebeschikkingen.

Ja

Ik vind dat een goede suggestie die ook betrekking heeft op
Nictiz. Ik denk daarbij aan een verplichte consultatieronde
voorafgaand aan de vaststelling van het activiteitenplan. Ik ga
dit de komende periode nader uitwerken.
Van Nictiz is mij bekend dat zij jaarlijks met de belangrijkste
stakeholders (waaronder zorgaanbieders, patiëntenvertegenwoordiging en het ministerie) een gespreksronde hebben om
prioriteiten voor het aankomende jaar te inventariseren.
De aanbevelingen uit het stakeholdersonderzoek sluiten
volledig aan bij de ontwikkelingen die reeds in gang zijn gezet,
waaronder maatregelen om het gebruik van standaarden in de
dagelijkse praktijk gericht op een betere overdracht tussen
professionals te realiseren. Ik verwijs hiervoor naar de brief
Kamerstukken 2016–2017, 27 529 nr. 142, «Beleidsprioriteiten
Informatievoorziening en ICT in de zorg en van het Ministerie
van VWS». In het Informatieberaad wordt met betrokken
partijen besproken om hiervoor doorzettingskracht te
organiseren. Ik betrek daarbij ook zorgverzekeraars, het
Zorginstituut Nederland, de Nederlandse Zorgautoriteit en de
Inspectie voor de Gezondheidszorg. Nictiz heeft een van
belang zijnde rol bij de ondersteuning bij planvorming en
uitvoering van prioriteiten van het Informatieberaad.
Verschillende sectoren die gezamenlijk zorg moeten dragen
voor een naadloze communicatie rondom en met de patiënt,
zullen stappen moeten gaan zetten in de verbetering van
digitale informatie-uitwisseling.

Ja

Ja

Professionaliseer de subsidieverlening met korte trajecten en
een structurele opvolging en bijsturing van projecten.

Ja

Laat Lygature (als opvolger van TI Pharma en CTMM) als
onafhankelijk procesbegeleider optreden en zo de verschillende belangen managen tot een gezamenlijk belang.

Ja

Veldpartijen geven aan dat eindgebruikers een grotere rol
moeten hebben in het onderzoek.

Ja

Zorg voor een betere monitoring van de prestaties van
onderzoeksprogramma’s zodat de Minister van VWS meer
grip heeft op een effectieve inzet van subsidiemiddelen.

Ja

Sinds de opheffing van het FES investeert de overheid in
publiek-private samenwerking in het kader van het topsectorenbeleid middels het innovatiecontract voor de topsector Life
Sciences & Health. De Minister van VWS is één van de
ondertekenaars van het Innovatiecontract.
Sinds de opheffing van het FES en de start van het topsectorenbeleid wordt de expertise en slagvaardigheid op het gebied
van publiek-private samenwerking opgebouwd bij Topconsortia voor Kennis en Innovatie (TKI’s). Eén daarvan richt zich op
de topsector Life Sciences & Health. In samenspraak met de
TKI’s verbetert het Ministerie van EZ de TKI-toeslagregeling.
Sinds de opheffing van het FES ontvangt Lygature overbruggingsfinanciering van VWS voor het vormen van consortia
gericht op het Europese onderzoeksprogramma IMI en voor
het ontwikkelen van data-infrastructuur. Over een eventuele
rol van Lygature na de overbruggingsperiode wil ik praten met
het Topteam voor de topsector Life Sciences & Health.
Daar is VWS het helemaal mee eens zoals ook blijkt uit de
Kamerbrief over medisch technologische innovatie en de
topsector LSH uit oktober 2015. Betrokkenheid van eindgebruikers zal dan ook een belangrijk criterium zijn voor het verlenen
van VWS-subsidie aan dit soort projecten.
Dit is een belangrijk punt. Zo zal bijvoorbeeld mijn besluit om
te investeren in publiek-private samenwerking op het gebied
van moleculair kankeronderzoek mede afhangen van de
aanwezigheid van goede en duidelijke prestatie-indicatoren,
aan de hand waarvan VWS kan besluiten over continuering na
een eerste periode.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 772, nr. 25

10

«mogelijke verbetermaatregelen»

Over genomen

Afspraken over een return on investment bieden de Minister
van VWS de mogelijkheid om te blijven investeren in het
behalen van haar beleidsdoelstellingen.

Ja

(voorgenomen) aanpassingen/veranderingen
Ik ben in afwachting van een advies van de RVS over
alternatieve ontwikkelmodellen voor geneesmiddelen. Ik heb
de RVS gevraagd daarbij aandacht te besteden aan de
verhouding tussen publieke en private revenuen. RVS voert
hierover overleg met ondermeer ZonMw. Ik denk dat dit punt
vooral aan de orde is bij de ontwikkeling van geneesmiddelen
omdat farmaceutische bedrijven hoge winsten maken. Voor
mijn beleid op het gebied van geneesmiddelen verwijs ik naar
de voortgang Visie op geneesmiddelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 772, nr. 25

11