Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3955
Vragen van het lid Van der Lee (GroenLinks) aan de Minister van
Economische Zaken en Klimaat over flinke methaanlekken op de Noordzee
(ingezonden 4 augustus 2020).
Antwoord van Minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen
2 september 2020).
Vraag 1
Kent u het artikel «Extensive gas leaks in the North Sea: Abandoned wells»
van 30 juli 2020?1
Antwoord 1
Ja, ik ken de berichtgeving. Het wetenschappelijk artikel2 is door Böttner et al.
gepubliceerd onder de titel «Greenhouse gas emissions from marine
decommissioned hydrocarbon wells: leakage detection, monitoring and
mitigation strategies».
Vraag 2
Wat is uw oordeel over de zeer zorgelijke bevinding uit deze wetenschappelijke publicatie dat er rond verlaten olie- en gasputten in de Noordzee
aanzienlijke hoeveelheden van het krachtige broeikasgas methaan ongecontroleerd in het water ontsnappen en dat deze lekken verantwoordelijk zijn
voor het dominante deel van het totale methaanbudget van de Noordzee?
Antwoord 2
De wetenschappelijke publicatie van de Duitse onderzoeksgroep is een
vervolg op eerdere publicaties uit 2015 en 2017. In mijn brief3 van 12 oktober
2018 heb ik de Kamervragen beantwoord over het eerdere onderzoek. Net als
uit de publicaties uit 2015 en 2017 bleek, is het volgens de recente publicatie
mogelijk dat putten die door ondiep gas zijn geboord methaanemissies
kunnen veroorzaken als gevolg van de doorboring.
Naar aanleiding van de publicatie uit 2017 heeft TNO, in opdracht van
Staatstoezicht op de Mijnen (SodM), onderzoek gedaan naar methaanemissies in het Nederlandse deel van de Noordzee. De recente onderzoeksresulta-

1

https://www.sciencedaily.com/releases/2020/07/200730113055.htm
www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1750583619306504?via%3Dihub
3
Aanhangsel Handelingen II 2018/19, nr. 250
2

ah-tk-20192020-3955
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

ten4 van TNO geven daarbij aan dat de mogelijk door mijnbouw veroorzaakte
methaanemissies rond verlaten olie- en gasputten in de Noordzee, zoals dit is
beschreven in het Duitse onderzoek uit 2017, onvoldoende onderbouwd zijn
en mogelijk te hoog zijn ingeschat. Het onderzoek van Böttner gaat er
bijvoorbeeld van uit dat nagenoeg alle emissies rond een put door menselijke
activiteit (antropogeen) veroorzaakt zijn. Het is echter niet zeker dat methaanemissies in de buurt van een put ook daadwerkelijk veroorzaakt worden door
die put. Het is namelijk bekend dat er boven ondiepe gasvoorkomens vele
natuurlijke bronnen van methaanemissies kunnen zijn.
TNO heeft, mede hierom, aangegeven dat een vervolgonderzoek wenselijk is.
SodM heeft, als toezichthouder op de olie- en gaswinning in de Noordzee,
TNO inmiddels opdracht gegeven nader uit te zoeken welk aandeel van
emissies bij en rond putten antropogeen is en welk aandeel natuurlijk. De
uitkomsten hiervan zijn nodig om te bepalen hoe groot de omvang van
antropogene emissies is en welke maatregelen genomen kunnen worden.
TNO zal in het vervolgonderzoek de recente publicatie2 van Böttner et al.
betrekken.
Vraag 3
In hoeverre wordt er in de huidige rapportages en onderzoeken naar
gaslekken uit verlaten putten gezocht naar en verslag gedaan van hoge
methaanuitstoot in de nabij omgeving van deze putten? Zo ja, wat is dan de
percentuele verhouding tussen beide vormen (uit de put/nabij de put) van
methaanuitstoot? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Het fenomeen dat het boren van een put door een ondiepe gashoudende laag
tot extra methaanemissies leidt, is in het Nederlandse deel van de Noordzee
nog niet waargenomen. In 2016/2017 is er onderzoek gedaan bij 185 van de
1.312 buitengebruikgestelde putten op land. Uit het ECN onderzoeksrapport
«Methaanemissies van verlaten putten op land»5 blijkt dat er daarbij geen
antropogene emissies zijn geconstateerd. Omdat putten op land en op zee op
dezelfde wijze worden afgesloten, gaf dit onderzoek geen directe aanleiding
om het onderzoek uit te breiden naar offshore putten.
Het percentage methaanuitstoot door en nabij een put die offshore door
ondiep gas is geboord, is één van de onderzoeksvragen van het vervolgonderzoek door TNO. Het percentage is (nog) niet bekend en zal door TNO
nader onderzocht worden. Daarbij is van belang om in het geval van emissie
«nabij de put»de natuurlijke dan wel antropogene oorzaak vast te stellen.
Vraag 4
Vindt u, nu deze studie aantoont dat methaanlekken toenemen in de buurt
van boorgaten omdat de verstoring van het sediment er aan bijdraagt dat
methaan uit ondiepe gaszakken langs of in de buurt van het boorgat
ontsnappen, dat er door de toezichthouder en uzelf kritischer moet worden
gekeken naar het afgeven van vergunnen, zowel voor exploratie als exploitatie?
Antwoord 4
Het is bekend dat er vanuit ondiepe gasvoorkomens van nature methaan
vanuit de zeebodem in de waterkolom terecht komt, ook als er geen putten in
de buurt zijn. TNO zal, in opdracht van SodM, nader onderzoek doen om vast
te stellen of een methaanemissie «nabij de put» veroorzaakt wordt door de
put of van nature al aanwezig is. Indien de resultaten aanleiding geven tot
maatregelen, dan zal SodM er op toezien dat de olie- en gasoperators de
noodzakelijke maatregelen nemen.

4

www.sodm.nl/documenten/rapporten/2020/05/25/gasputten-in-ondiepe-gaslagen-in-denoordzee
5
www.sodm.nl/documenten/rapporten/2018/06/05/methaan-emissiemetingen-aan-buitengebruik-gestelde-olie--en-gaswinningsputten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 5
Klopt het dat er in de Noordzee, na vele jaren van onderzoek en gaswinning
al rond de 15.000 boorgaten zijn aangebracht en dit nu tot veel meer
nevenschade leidt – in de vorm van een veel hogere methaanuitstoot – dan
eerder was voorzien?
Antwoord 5
Nee, dit klopt niet. In het Nederlandse deel van de Noordzee waren op het
moment van het verschijnen van het TNO rapport6 2027 boringen gemaakt,
waarvan er 216 door ondiep gas zijn geboord. Zoals in voorgaande antwoorden reeds is aangegeven, zal TNO nader onderzoek uitvoeren naar het
antropogene aandeel van de methaanemissies in de Noordzee door deze
doorboringen.
Tevens wil ik u erop wijzen dat ik twee jaar geleden met de brancheorganisatie Nogepa een convenant heb afgesloten om de methaanuitstoot op zee vóór
31 december 2020 met ruim 4 kton te reduceren.
Vraag 6 en 7
Bent u bereid zo snel als mogelijk met andere landen gelegen aan de
Noordzee in overleg te treden over de vraag hoe deze nieuwe bevindingen
tot aanpassingen moeten leiden in het mijnbouwbeleid dat geldt voor de
gehele Noordzee?
Bent u van oordeel dat deze ernstige nieuwe bevindingen ook repercussies
dienen te hebben voor het Nederlandse mijnbouwbeleid? Zo ja, welke? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 6 en 7
Ik wacht eerst de uitkomst van het vervolgonderzoek door TNO, de reactie
van TNO op het recente Duitse rapport en het eventuele advies van SodM af
alvorens mij een oordeel te vormen of en zo ja, welke aanpassingen van het
Nederlandse mijnbouwbeleid en dat van de overige Noordzeelanden nodig
zouden zijn. Ik vind het op dit moment dan ook nog te vroeg om te spreken
over «ernstige, nieuwe bevindingen» en voor overleg met andere aan de
Noordzee gelegen landen.
Vraag 8
Vindt u dat deze zeer zorgelijke ontwikkeling ook consequenties dient te
hebben voor het wetsvoorstel dat u recent bij de Kamer heeft ingediend over
het verhogen van de investeringsaftrek voor gaswinning onder de Noordzee
(Kamerstuk 35 462)?
Antwoord 8
Het is op dit moment nog te vroeg om te kunnen beoordelen of nadere
maatregelen in verband met mogelijke antropogene methaanemissies nodig
zijn en hoe die er eventueel uit zouden moeten zien. Indien uit het nadere
TNO-onderzoek blijkt dat er maatregelen getroffen moeten worden, dan
wordt daar in eerste instantie via de bestaande wet- en regelgeving in
voorzien. Het bij de Kamer aanhangige wetsvoorstel betreft overigens niet
alleen de investeringsaftrek, maar ook regels voor het verwijderen en
hergebruiken van mijnbouwwerken en de in dat kader te stellen financiële
zekerheden.
Vraag 9
Bent u bereid om voorafgaand aan de nota naar aanleiding van het verslag
inzake bovengenoemd wetsvoorstel aan de Kamer te rapporteren wat het
overleg met de andere Noordzee landen over deze kwestie heeft opgeleverd?
Antwoord 9
Omdat een eventueel overleg met de andere Noordzeelanden nu nog niet aan
de orde is, zie ik geen reden om de aanbieding van de bedoelde nota naar
aanleiding van het verslag aan te houden tot dat overleg zou hebben
plaatsgevonden.

6

https://www.sodm.nl/documenten/rapporten/2020/05/25/gasputten-in-ondiepe-gaslagen-in-denoordzee

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3