Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

30 825

Ecologische hoofdstructuur

Nr. 107

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 september 2011
In het regeerakkoord «Vrijheid en verantwoordelijkheid» heeft het kabinet
zich voorgenomen het natuurbeleid te decentraliseren naar de provincies.
Daarmee legt het rijk de verantwoordelijkheid voor het natuurbeleid weer
aan de basis: in de streek, met een duidelijke taakverdeling tussen
overheden.
Ik kan u melden dat rijk en provincies op 20 september een onderhandelingsakkoord1 hebben gesloten om invulling te geven aan dat
voornemen. Het kabinet heeft met de provincies goede afspraken gemaakt
over het realiseren van een herijkte EHS met ambitie, die afgerond en
beheerd wordt in lijn met de internationale verplichtingen waar Nederland
een verantwoordelijkheid voor heeft. In deze brief geef ik de kern van de
afspraken weer.
Termijn van realisatie
Uiterlijk in 2021 ronden de provincies een herijkte EHS af. Dat betekent dat
de provincies drie jaar langer de tijd krijgen dan in het regeerakkoord
voorzien. Daar staat tegenover dat de herijkte EHS al in 2012 wordt
vastgelegd om zo snel mogelijk een einde te maken aan planologische
schaduwwerking.
Internationale verplichtingen

1

Bij de inrichting en afronding van de herijkte EHS wordt prioriteit gegeven
aan het nakomen van internationale verplichtingen, met name die van de
Vogel- en Habitatrichtlijnen en de Kaderrichtlijn Water. Binnen die
prioriteit gaat de meeste aandacht uit naar maatregelen die nodig zijn in
het kader van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS). Die worden met
voorrang uitgevoerd. Ook bij de keuze voor beheermaatregelen zullen de
provincies de beschikbare middelen gericht inzetten op het nakomen van
internationale verplichtingen.

kst-30825-107
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 825, nr. 107

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

1

Het rijk is verantwoordelijk voor, en door de EU aanspreekbaar op het
voldoen aan die internationale verplichtingen.
Uitsluitend wanneer sprake is van nalatigheid van de provincies (omdat
provincies beschikbare middelen niet hebben ingezet op adequate
verwerving, inrichting en beheer, minimaal conform de beheerplannen
voor Natura 2000), zal het rijk de provincies aanspreken op het niet
realiseren van de internationale verplichtingen en eventuele consequenties daarvan die door Europa aan de lidstaat Nederland worden
opgelegd, aan de provincies doorvertalen.
Restantopgave verwerving en inrichting
Voor het realiseren van de herijkte EHS zullen de provincies nog 17 000 ha
natuur verwerven en 40 000 ha inrichten.
Om met een afnemend budget de beoogde winst in natuurkwaliteit te
behalen is het nodig om de beschikbare middelen zo effectief mogelijk in
te zetten. Daarom heb ik met provincies afspraken gemaakt over een
grond-voor-grond principe ten behoeve van de afronding van de EHS. Dat
betekent dat de restantopgave voor verwerving en inrichting wordt
gefinancierd uit het verzilveren of ruilen van grond. Op die manier
wisselen de provincies geïsoleerd gelegen, niet ingerichte en kwalitatief
laagwaardige delen van de huidige of herijkte EHS in voor gebieden die
de kwaliteit van Natura 2000-gebieden versterken. Het grond-voor-grond
principe leidt er toe dat de gewenste gebiedsontwikkeling in de provincies
weer op gang komt én dat de benodigde kwaliteitsverbetering wordt
gerealiseerd.
Opgave beheer
Per 1 januari 2014 krijgen de provincies de verantwoordelijkheid voor het
natuurbeleid middels de eerder aangekondigde Wet Natuur en de
aangepaste Wet inrichting landelijk gebied (WILG). Vanaf dat moment
nemen de provincies ook financieel verantwoordelijkheid voor de
uitvoering van de beheermaatregelen. De enige uitzondering daarop is dat
het rijk in beginsel verantwoordelijk is voor het agrarisch natuurbeheer
buiten de EHS als onderdeel van de EU-hectaretoeslagen.
De provincies zullen de uitvoering van het beheer versoberen en
vereenvoudigen. Het rijk zal de provincies daarbij ondersteunen door
daarvoor bestaande belemmeringen in wet- en regelgeving weg te
nemen.
Het rijk financiert het beheer in de periode tot 2014 en zet daarvoor de
restantmiddelen uit het ILG in. Vanaf 2014 draagt het rijk structureel € 100
mln per jaar bij aan de financiering van de beheerskosten via het
Provinciefonds.
Afronding ILG
De huidige bestuursovereenkomsten ILG zullen vervallen. Rijk en
provincies zijn overeengekomen die bestuursovereenkomsten af te
rekenen per 1 januari 2011. Daar wordt uitgegaan van de daadwerkelijke
bestedingen die de provincies tot 1 januari 2011 hebben gedaan. De
ILG-middelen die dan resteren worden, na aftrek van de in het regeerakkoord voorziene bezuiniging van € 600 mln., ingezet voor beheer
2011–2013 en ter financiering van harde juridische verplichtingen die zijn
aangegaan voor 20 oktober 2010.
Ik heb uw Kamer eerder toegezegd dat ik het akkoord met de provincies
ter toetsing zal voorleggen aan het Planbureau voor de Leefomgeving

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 825, nr. 107

2

(PBL), in vervolg op de quick-scan van varianten voor de herijking die het
PBL in februari heeft uitgevoerd. Als de resultaten van de toetsing bekend
zijn, zal ik uw Kamer daarover informeren.
De staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 825, nr. 107

3