Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

28 741

Jeugdcriminaliteit

Nr. 23

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 mei 2014
Op 26 november 2013 heeft de Eerste Kamer het wetsvoorstel in verband
met de invoering van een adolescentenstrafrecht aangenomen. Het
wetsvoorstel is vervolgens op 1 april jongstleden in werking getreden1.
Via deze brief informeer ik u achtereenvolgens over de voorbereidingen
die zijn getroffen voor een adequate toepassing van het adolescentenstrafrecht en de wijze waarop de monitoring en evaluatie van het
adolescentenstrafrecht is vormgegeven. Tevens informeer ik u over de
onlangs verschenen «Monitor Jeugdcriminaliteit 1997 t/m 2012».
In de memorie van antwoord2 heb ik toegezegd de Eerste Kamer te
informeren zodra de Aanwijzing van het openbaar ministerie inzake de
toepassing van het adolescentenstrafrecht gereed is. Een afschrift van
deze brief doe ik de Eerste Kamer toekomen, waarmee ik die toezegging
gestand doe.
Implementatie en inwerkingtreding
In aanloop naar de invoering van het adolescentenstrafrecht op 1 april
2014 is met gezamenlijke inspanning van de betrokken ketenpartners en
het Ministerie van Veiligheid en Justitie hard gewerkt aan de benodigde
ketenafspraken, deskundigheidsbevordering, voorlichting en methodiekontwikkeling. Zo is bewerkstelligd dat de betrokken professionals van
onder meer de rechterlijke macht, het openbaar ministerie (OM), de
(jeugd)reclassering, de Raad van de Kinderbescherming en het Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en Psychologie (NIFP) op de
hoogte zijn van de wetswijzigingen en de noodzakelijke consequenties
daarvan voor hun werk.

1
2

kst-28741-23
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Stb. 2014, nr. 33
Kamerstuk 33 498, C

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 28 741, nr. 23

1

Het OM heeft de uitgangspunten voor de toepassing van het adolescentenstrafrecht opgenomen in de nieuwe «Richtlijn en kader voor strafvordering jeugd en adolescenten, inclusief strafmaten HALT (2014R005)»3.
Deze aanwijzing is op 1 april jongstleden in werking getreden.
Ten behoeve van de afweging of bij 18- tot 23-jarigen het volwassenenstrafrecht of het jeugdstrafrecht moet worden toegepast, is een wegingskader ontwikkeld voor gebruik door reclasseringswerkers die de rechterlijke macht en het OM adviseren over de persoon van de verdachte. Ook
door het NIFP is een wegingslijst ontwikkeld voor de pro Justitia
rapporteurs die de rechtbank adviseren. Op deze manier worden
indicaties en contra-indicaties voor de toepassing van het jeugdstrafrecht
bij jongvolwassenen gestructureerd afgewogen zodat de rechter goed
geïnformeerd een oordeel kan vellen.
Verder zijn op verschillende onderdelen van het proces van advisering,
sanctionering en tenuitvoerlegging afspraken gemaakt die de toepassing
van het adolescentenstrafrecht bevorderen. Zo zijn door de reclasseringsorganisaties en de Raad van de Kinderbescherming afspraken gemaakt
over de wijze waarop de Raad geconsulteerd kan worden door de
reclassering inzake de advisering over 18- tot 23-jarigen. Ook zijn
reclasseringswerkers van zowel de jeugd- als de volwassenenreclassering
getraind in de methodiek «Reclasseren met adolescenten en jongvolwassenen. Een methodische handreiking voor de jeugdreclassering en de
reclassering».
Op de website van Wegwijzer Jeugd en Veiligheid4 is een portal ingericht
over het adolescentenstrafrecht met relevante informatie voor professionals. Naast algemene informatie zijn daar onder meer ook de wegingskaders van reclassering en NIFP te vinden alsmede verwijzingen naar de
richtlijnen van het OM en de adolescentenmethodiek van de jeugd- en
volwassenenreclassering.
Monitoring en evaluatie
Om zicht te krijgen op de toepassing van het adolescentenstrafrecht en de
effecten ervan heb ik het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) van het Ministerie van Veiligheid en Justitie gevraagd
om de toepassing te monitoren en op termijn te evalueren. Daarmee geef
ik concreet invulling aan de wens van de Tweede Kamer om de doeltreffendheid en de effecten van de invoering van het adolescentenstrafrecht
te onderzoeken5.
Het WODC heeft in reactie op mijn verzoek een meerjarig onderzoeksprogramma (2014 t/m 2019) opgesteld voor de monitoring en evaluatie van
het adolescentenstrafrecht. Voor wat betreft de monitoring zal het WODC
aansluiten bij reeds bestaande monitorsystemen en deze mede toespitsen
op de doelgroep adolescenten van 16 tot 23 jaar. Het gaat in het bijzonder
om de Strafrechtketenmonitor (SKM), de Monitor Jeugdcriminaliteit
(MJC) en de Recidivemonitor (RM).
Het evaluatieonderzoek zal onder meer bestaan uit een procesevaluatie en
een effectevaluatie. Zo zal op termijn kwantitatief en kwalitatief inzicht
ontstaan in de concrete toepassing en effecten van het adolescentenstrafrecht.

3

Zie http://www.om.nl/organisatie/beleidsregels/overzicht/jeugd/@162482/richtlijn-kader
http://www.wegwijzerjeugdenveiligheid.nl/onderwerpen/adolescentenstrafrecht
5
Zie Kamerstuk 33 498, nr. 12
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 28 741, nr. 23

2

Monitor Jeugdcriminaliteit: daling jeugdcriminaliteit zet door
Een eerste proeve wat betreft de monitoring is reeds gegeven in de vorm
van de «Monitor Jeugdcriminaliteit 1997 t/m 2012» die zeer recent is
gepubliceerd door het WODC en het CBS6. De Monitor Jeugdcriminaliteit
ziet op de ontwikkeling van jeugdcriminaliteit in de periode 1997 t/m 2012
onder jongeren van 12 t/m 24 jaar. Uit de monitor blijkt dat de daling van
de jeugdcriminaliteit die in 2006 is ingezet zowel onder minderjarigen als
jongvolwassenen doorzet tot en met 2012. Deze dalende trend komt
overeen met de ontwikkelingen zoals die ook in «Criminaliteit en
Rechtshandhaving 2012» worden beschreven en waarover u per brief van
12 december 2013 bent geïnformeerd7.
De Monitor Jeugdcriminaliteit laat zien dat de afname onder minderjarigen sterker is dan de afname onder jongvolwassenen, zowel onder
verdachten als onder strafrechtelijke daders. Het aantal 12- t/m 17-jarige
verdachten daalde in de periode 2007–2012 van 27 naar 15 per 1.000
leeftijdsgenoten, het aantal strafrechtelijke daders in die leeftijdsgroep
daalde van 20 (2007) naar 12 (2012) per 1.000 leeftijdsgenoten. Het aantal
18- t/m 24-jarige verdachten daalde van 44 (2007) naar 33 (2012) per 1.000
leeftijdsgenoten terwijl het aantal strafrechtelijke daders van 18 t/m 24
daalde van 37 (2007) naar 29 (2012).
In de recente Monitor Jeugdcriminaliteit is (nog beperkt) aandacht voor
het domein van het adolescentenstrafrecht. Naast de cijfers over het
aantal verdachten en daders onder de doelgroep adolescenten zijn
gegevens in de monitor opgenomen over de toepassing van volwassenstrafrecht bij 16- en 17-jarigen en jeugdstrafrecht bij 18- tot 21-jarigen8 in
de periode 2002 t/m 2012.
Het volwassenstrafrecht bij 16- en 17-jarigen werd in 2012 in 0,8% van het
totaal aantal zaken tegen 16- en 17-jarigen toegepast. In vergelijking met
2002 is er sprake van een flinke daling, toen werd 2,6% van de 16- en
17-jarigen volgens het volwassenstrafrecht veroordeeld. In absolute zin is
de toepassing gedaald van 163 (2002) naar 48 (2012) zaken.
Voor wat betreft de toepassing van het jeugdstrafrecht bij 18- tot
21-jarigen is er sprake van een stabiel, laag niveau. Sinds 2002 werd elk
jaar in circa 0,2 á 0,3% van de zaken het jeugdstrafrecht toegepast. Sinds
2010 lijkt er sprake van een lichte stijging. In absolute zin gaat het om 43
zaken in 2012 in vergelijking met 21 zaken in 2010.
Tot slot
Ik zal uw Kamer de komende jaren structureel informeren over de
toepassing van het adolescentenstrafrecht en het evaluatieonderzoek dat
het WODC op dat terrein uitvoert. In het voorjaar van 2015 zal ik u een
eerste voortgangsrapportage over het adolescentenstrafrecht doen
toekomen.
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

6

Monitor Jeugdcriminaliteit. Ontwikkelingen in de aantallen verdachten en strafrechtelijke
daders 1997 t/m 2012, WODC/CBS, 2014.
7
Kamerstuk 33 173, nr. 7
8
De mogelijkheid om jeugdstrafrecht bij 18- tot 21-jarigen toe te passen bestond reeds vóór de
invoering van het adolescentenstrafrecht. Met het adolescentenstrafrecht is per 1 april 2014 het
toepassingsbereik verruimd tot 18- tot 23-jarigen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 28 741, nr. 23

3