Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2530
Vragen van de leden Bergkamp (D66) en Krol (50PLUS) aan de Ministers van
Justitie en Veiligheid en voor Medische Zorg over drugsdumpingen in de
natuur (ingezonden 8 februari 2019).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) (ontvangen 3 mei
2019) Zie ook Aanhangsel Handelingen II 2018/19, nr. 1734
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Legaal drugsafval inleveren bij de
milieustraat? Het moet straks gewoon kunnen, vindt D66 Brabant»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Is bekend hoe vaak drugsafval wordt geloosd in de natuur of in een
woonwijk? Zo nee, waarom worden zulke drugsafvallozingen niet als zodanig
registreert?
Antwoord 2
Het is niet mogelijk om deze registraties uit te splitsen naar locatie; het valt
op basis van de registraties niet aan te geven hoe vaak het een woonwijk of
natuurgebied betrof.
Op basis van de registraties in het Europees Monitoring Systeem zijn in van
2018 292 dumpingen aangetroffen.
Noord Nederland: 5
Oost Nederland: 49
Midden Nederland: 11
Noord Holland: 5
Amsterdam: 4
Den Haag: 18
Rotterdam: 21
Zeeland West Brabant: 54
Oost Brabant: 63
Limburg: 62

1

ah-tk-20182019-2530
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://www.omroepbrabant.nl/nieuws/2932340/Legaal-drugsafval-inleveren-bij-de-milieustraatHet-moet-straks-gewoon-kunnen-vindt-D66-Brabant

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Opgemerkt moet worden dat de aantallen geregistreerde dumpingen bij de
politie lager zijn dan het werkelijke aantal, omdat niet alle aangetroffen
dumpingen worden gemeld bij de politie. Bij sommige incidenten rondom
dumpingen is de informatie zo summier dat incidenten onvoldoende
beoordeeld kunnen worden en daardoor niet meetellen in het landelijk
overzicht. Daarnaast is er een ontwikkeling te zien naar alternatieve manieren
van dumpen, waarover eerdere Kamervragen zijn beantwoord. Deze
dumpingen komen veel minder vaak aan het licht.
Vraag 3
Klopt het dat hoe harder er wordt opgetreden tegen de grondstoffen, hoe
meer drugsafval erbij komt, omdat er nieuwe productiemethoden gevonden
moeten worden die meer afval veroorzaken?
Antwoord 3
Het is zeker geen vanzelfsprekendheid dat een harder optreden in algemene
zin leidt tot een grotere hoeveelheid drugsafval. Het klopt dat de focus in de
aanpak van de synthetische drugsproblematiek in belangrijke mate op de
drugsgrondstoffen ligt, om zo het productieproces van synthetische drugs
aan de voorkant te verstoren. Er zijn inderdaad aanwijzingen dat dit voor
criminele organisaties de noodzaak met zich mee heeft gebracht om over te
stappen op andere productiemethodes, hetgeen deels een doorwerking kan
hebben in het afval dat bij die productiemethodes vrijkomt. Dit neemt echter
niet weg dat het verstoren van het proces aan de voorkant een belangrijk
onderdeel blijft van een effectieve aanpak van de drugsproductie en -handel.
Vraag 4
Hoe gaat het proces in zijn werk na het vinden van drugsafval? Wie betaalt de
kosten?
Antwoord 4
Eigenaren van grond kunnen worden geconfronteerd met gedumpt drugsafval op hun grond. Dit kan zowel een particulier als een overheid zijn. De
particuliere eigenaar van een terrein waar drugsafval is gedumpt, kan meestal
niet worden verplicht om dat afval op te ruimen of de kosten van het
opruimen te dragen, behalve bij overtreding van artikel 1a van de Woningwet
(bij dumping op het erf bij een bouwwerk) en van de Wet algemene
bepalingen omgevingsrecht (het weten of redelijkerwijs kunnenweten van het
strijdig gebruik).
In het geval van een drugsafvaldumping is van belang dat er zo snel mogelijk
adequaat wordt opgeruimd door de daarvoor toegeruste instanties om
mogelijke
schade voor volksgezondheid en milieu te beperken. Op regionaal en lokaal
niveau wordt geïnvesteerd in de samenwerking tussen ketenpartners om hier
effectief op te treden.
In antwoorden op eerdere vragen van lid van Toorenburg heb ik de mogelijkheden aangegeven om de kosten te verhalen op de dader. 2
Daarnaast ligt ten aanzien van de kosten, gelet op de verantwoordelijkheden
in het voorkomen van mogelijke schade voor volksgezondheid en milieu, de
verantwoordelijkheid bij regionale en lokale overheden. Provincies kunnen
hierbij nog vooruit met de reeds beschikbaar gestelde middelen en kunnen
particulieren snel helpen met raad, daad en financiële compensatie voor de
directe opruimkosten.3 De meeste provincies hebben inmiddels provinciale
subsidieregelingen ingesteld, die overigens worden gevoed door de
resterende € 1,2 miljoen vanuit het Rijk.
Uw Kamer is in de brief van 28 maart 20194 daarnaast geïnformeerd dat het
Ministerie van Justitie en Veiligheid en het Ministerie van Infrastructuur en
Waterstaat als laatste bijdrage ieder nog eenmalig voor de komende twee
jaar € 100.000 per jaar beschikbaar stellen ter compensatie van de directe
opruimkosten op particuliere grond. Daarmee is er voor zowel 2019 als 2020

2

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 1479
Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2019, 35 000 VII, nr. 73.
4
Kamerstukken II 2018–2019, {
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

€ 200.000 extra beschikbaar, en hebben de provincies en gemeenten nog
eens twee jaar extra de tijd om zelf met een structurele financieringsoplossing te komen.
Vraag 5 en 6
Klopt het dat gevaarlijke stoffen die zomaar worden achtergelaten funest zijn
voor de natuur?
Klopt het dat als vaten met drugsafval gaan lekken planten en dieren in de
buurt sterven?
Antwoord 5 en 6
De negatieve gevolgen van afvaldumping voor natuur(beheer), bodem en
grondwater worden op lokaal niveau in kaart gebracht. Bij lekkende vaten
chemicaliën (drugsafval) is er veelal sprake van verontreiniging van bodem
en oppervlaktewater. Er worden zo nodig maatregelen getroffen om de
negatieve gevolgen te beperken zoals sanering van de bodem. Er is op
nationaal niveau geen overzicht van de negatieve gevolgen.5
Vraag 7
Klopt het dat chemicaliën in het grondwater terecht kunnen komen in
gebieden die beheerd worden voor drinkwater, waardoor er een direct gevaar
voor de volksgezondheid kan ontstaan?
Antwoord 7
Dumpingen en lozingen van drugsafval kunnen een bedreiging vormen van
drinkwaterbronnen – zowel bij oppervlaktewater als bij grondwater. Door
kwaliteitsbewaking en controle van zowel de bronnen als het drinkwater door
de drinkwaterbedrijven wordt deze bedreiging weggenomen. De drinkwaterbedrijven monitoren de kwaliteit van de drinkwaterbronnen goed. Zodra er
verontreinigingen in worden aangetroffen, wordt de inname uit die bron
onmiddellijk gestopt. Bij grondwaterbronnen is de monitoring erop gericht
verontreinigingen al in een vroegtijdig stadium te signaleren, zodat er
voldoende tijd is om maatregelen te nemen. Van een direct gevaar voor de
volksgezondheid is daarom geen sprake.
Vraag 8
Hoe vaak is het voorgekomen dat de vinders (vaak boswachters of nietsvermoedende wandelaars) onwel worden vanwege de giftige dampen of
anderszins gezondheidsproblemen ervaren?
Antwoord 8
Incidenteel worden er meldingen gemaakt van vinders over accidentele
blootstelling aan drugsafval. Meestal betreft dit wandelaars die drugsafval
aantreffen en er dichtbij zijn geweest, waardoor zij de giftige dampen
inademen. Omdat deze incidenten doorgaans in de openlucht plaats vinden,
blijven de effecten beperkt tot tijdelijke irritatie van luchtwegen en ogen.
Vraag 9
Zou u het huidige beleid ter voorkoming van het dumpen van drugsafval als
effectief kenschetsen? Kunt u dit kwantitatief onderbouwen met cijfers
rondom het aantal dumpingen en kwalitatief met het effect op de natuur,
mens en dier?
Antwoord 9
De aanpak van drugsdumpingen ter voorkoming van het dumpen van
drugsafval is onderdeel van de bredere, integrale aanpak van synthetische
drugs. Voor een effectieve aanpak van de drugscriminaliteit zetten we in de
eerste plaats in op de voorkant van de keten: wanneer er geen drugs
geproduceerd kunnen worden, is er immers ook geen drugsafval meer dat
gedumpt kan worden. Deze aanpak wordt door het kabinet verstevigd en
bestendigd. Over de manier waarop dit wordt vormgegeven heb ik uw Kamer
per brief van 15 februari jl. geïnformeerd.6

5
6

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 2490
Kamerstukken II 2018–2019, 29 911, nr. 218

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Vraag 10
Kunt u reflecteren op het idee van een «drugsluikje» dat verschillende
partijen in het (recente) verleden geopperd hebben, of het afschaffen van de
ID-plicht bij milieustraten, zodat
drugsafval ingeleverd wordt en netjes verwerkt door de daarvoor aangewezen instanties?
Antwoord 10
Ik ben absoluut geen voorstander van het idee van een «drugsluikje». Dit zou
leiden tot het vanuit de overheid faciliteren van strafbare feiten en heeft
daarmee een zeer onwenselijke gedoogconstructie tot gevolg. Dit valt niet te
rijmen met de aanpak van drugscriminaliteit als grootste aanjager van
ondermijnende criminaliteit, die topprioriteit is van dit kabinet. Met een
drugsluikje waar drugscriminelen anoniem hun afval kunnen inleveren, zou
vanuit de overheid een illegaal productieproces van verboden middelen juist
vergemakkelijkt worden. Zo wordt een wereld in stand gehouden waarin
misdaadorganisaties onze samenleving dreigen te ondermijnen met
nietsontziende criminele activiteiten. Ik sta dan ook een aanpak voor waarin
de overheid hier niet aan bijdraagt, maar hier stevig tegen optreedt. Hierover
heb ik uw Kamer recent per brief geïnformeerd.7 Voor het afschaffen van de
ID-plicht bij milieustraten ten behoeve van het inleveren van drugsafval geldt
tevens dit bezwaar.
Vraag 11
Wat zijn de grote juridische bezwaren van een zogenaamd drugsluikje (in
welke vorm dan ook), die u aanhaalt in uw brief van 27 september 2018 aan
de gemeente Bergen op Zoom (kenmerk 2365947)? Met welk concreet
juridisch artikel is het in strijd? Kunt u dit uitgebreid
onderbouwen?
Antwoord 11
Op grond van de artikelen 2 en 3 van de Opiumwet is het verboden om
middelen op de lijsten I en II van diezelfde wet binnen of buiten het grondgebied van Nederland te brengen, deze middelen te telen, te bereiden, te
verwerken, te verkopen, af te leveren, te verstrekken of te vervoeren, deze
middelen aanwezig te hebben, en deze middelen te vervaardigen. Door een
zogenaamd drugsluikje ter beschikking te stellen aan producenten van illegale
drugs, worden deze illegale handelingen gefaciliteerd. Het verschaffen van de
gelegenheid aan een ander om deze strafbare feiten te plegen is op zichzelf
strafbaar op grond van artikel 10a, eerste lid, onder 2°, van de Opiumwet.
Het dumpen van drugsafval (verontreiniging van de bodem, ontdoen van
afval op illegale wijze) is strafbaar op basis van de Wet bodembescherming
en de Wet milieubeheer. Daarnaast is strafbaarstelling mogelijk op basis van
de Wet op de economische delicten en is recent artikel 174 Wetboek van
Strafrecht ten laste gelegd.
Vraag 12
Wat zijn de grote maatschappelijke bezwaren en hoe verhouden deze zich tot
de veiligheid van onze inwoners en de grote schade aan onze natuur?
Antwoord 12
In het antwoord op vraag 10 ben ik ingegaan op de maatschappelijke
bezwaren die ik zie.
Vraag 13
Welke oplossingen ziet u voor het probleem van drugsdumpingen in de
natuur en in woonwijken? Bent u bereid in gesprek te gaan met de bestuurders van provincies en gemeenten, alsmede met boswachters en andere
betrokkenen, zoals medewerkers van milieustraten, die grote hinder
ondervinden van deze problematiek om te kijken welke mogelijke oplossingen
zij zien? Zo ja, bent u bereid de Kamer over de uitkomst hiervan te informeren?

7

Kamerstukken II 2018–2019, 29 911, nr. 218

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4

Antwoord 13
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 9 moet de aanpak van het
voorkomen van drugsdumpingen in de natuur en in woonwijken gezien
worden als onderdeel van de bredere, integrale aanpak van synthetische
drugs. Deze geïntensiveerde aanpak, waarover uw Kamer per brief recent is
geïnformeerd,8 richt zich onder meer op het voorkomen dat grondstoffen
voor de productie van synthetische drugs de drugslabs bereiken en op het
oprollen van deze drugslabs. Door aan de voorkant te voorkomen dat er
drugs geproduceerd kunnen worden, voorkomen we dat er aan de achterkant
drugsafval is dat kan worden gedumpt. In het licht van de Toekomstagenda
Ondermijning ben ik reeds in gesprek met de betrokken partijen in de aanpak
van synthetische drugs middels het Strategisch Beraad Ondermijning, met
daaronder een Aanjaagteam. Hierin zijn alle samenwerkende overheidspartijen vertegenwoordigd. Daarnaast is in Brabant, waar de meeste dumpingen
plaatsvinden, reeds een aantal jaren de Taskforce Brabant-Zeeland en de
Intensivering Zuid-Nederland actief om criminele netwerken te verstoren en
de productie van (en handel in) synthetische drugs en hennep terug te
dringen. Over de integrale aanpak van synthetische drugs wordt uw Kamer
op reguliere wijze middels periodieke Kamerbrieven geïnformeerd.
Daarnaast is het plan van aanpak «Versterking van toezicht en handhaving in
het buitengebied»9 opgesteld door de ministeries van Justitie en Veiligheid
en van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Dit plan van aanpak is
afgestemd met diverse betrokken partijen, waaronder provincies en natuurbeheerders. De in het plan van aanpak opgenomen maatregelen zien op
capaciteit, opleiding, uitrusting en samenwerking. De betrokken partijen
komen in een werkgroep regelmatig bij elkaar om verder invulling en
uitvoering aan de maatregelen te geven en de voortgang te bewaken. Samen
zal zo verder gewerkt worden aan de veiligheid in het buitengebied. Uw
Kamer wordt begin 2020 door mij en de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit over de voortgang geïnformeerd.
Voor de gevallen waar toch sprake is van drugsdumpingen vindt het gesprek
plaats in het Bestuurlijk Omgevingsberaad, waarop in het antwoord op vraag
4 dieper in is gegaan.

8
9

Kamerstukken II 2018–2019, 29 911, nr. 218
Kamerstukken II 2018–2019, 33 576, nr. 138 (bijlage bij brief)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

5