Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

196
Vragen van het lid Van Weyenberg (D66) aan de Staatssecretaris van
Financiën over het bericht «Fiscus weert publiek in rechtszaal» (ingezonden
8 september 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Wiebes (Financiën) (ontvangen 13 oktober
2016).
Vraag 1
Kent u het bericht «Fiscus weert publiek in rechtszaal»?1
Antwoord 1
Ja
Vraag 2 en 3
Kunt u bevestigen dat publiek geweerd wordt uit de rechtszaal tijdens het
proces rondom de spaartaks?
Wat is de reden om publiek te weren in de rechtszaal tijdens het proces
terwijl de Bond voor Belastingbetalers aandringt op een openbare zitting?
Antwoord 2 en 3
Zittingen in belastingprocedures vinden in beginsel achter gesloten deuren
plaats. Deze afwijking van het algemene bestuursrecht is geregeld in artikel
27c van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR). De reden voor deze
uitzondering op de hoofdregel ligt in de bescherming van de persoonlijke
levenssfeer van de belastingplichtige en in de bescherming van bedrijfsgegevens2. Uitzonderingen hierop staan ook in artikel 27c van de AWR. Hierbij
gaat het om belastingzaken waarvan het geschil een bestuurlijke boete
betreft. Deze zijn openbaar. Daarnaast heeft de rechter de mogelijkheid om te
bepalen dat een zitting openbaar is.
Het kan voorkomen dat een belastingplichtige of zijn gemachtigde verzoekt
om derden de zitting bij te laten wonen. Het is gebruikelijk dat de rechter in
een dergelijk geval een reactie van de wederpartij vraagt alvorens op het
verzoek te beslissen.
Indien wordt verzocht om derden (bijvoorbeeld studenten of trainees) toe te
laten voor educatieve doeleinden zal de Belastingdienst in beginsel toestem-

1
2

ah-tk-20162017-196
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

«Fiscus weert publiek in rechtszaal», Telegraaf, 7 september 2016
Kamerstuk 25 175, nr. 3, blz. 20

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

ming verlenen. Dit ligt anders als de toestemming tot gevolg heeft dat
hetgeen op de zitting aan de orde komt volledig openbaar wordt. Gelet op de
privacy van de belastingplichtige of de bescherming van bedrijfsgegevens
reageert de Belastingdienst in een dergelijk geval in beginsel afwijzend op het
verzoek om derden de zitting te laten bijwonen.
In de zaak die hier aan de orde is heeft de Rechtbank Noord-Holland aan de
Belastingdienst een brief van de Bond voor Belastingbetalers (hierna: de
Bond) doorgezonden met het verzoek hier per omgaande op te reageren. In
die brief heeft de Bond de rechter verzocht om het verzoek van een journalist
van een landelijk dagblad (de Telegraaf) om bij de zitting aanwezig te mogen
zijn, aan alle partijen voor te leggen. De Bond voor Belastingbetalers heeft
daarbij aangegeven in principe geen bezwaar te hebben tegen de aanwezigheid van de journalist en graag te horen van de andere partijen of hier
bezwaren tegen zijn.
In reactie hierop heeft de Belastingdienst aan de rechtbank bericht het niet
wenselijk te vinden dat een journalist bij de zitting aanwezig is.
De achterliggende gedachte van deze reactie is dat de inspecteur van mening
is dat de machtiging die de belastingplichtige aan de Bond heeft gegeven
hier niet op ziet en de belastingplichtige waarschijnlijk helemaal niet heeft
onderkend of gewild dat daarmee zijn naam en fiscale gegevens openbaar
zouden worden.
Vervolgens meldde de rechtbank bij aanvang van de zitting dat het verzoek
was gedaan en dat de Belastingdienst hiermee niet akkoord is gegaan. Verder
is de rechter hier niet op ingegaan.
Vraag 4
Hoe verhoudt het weren van publiek zich tot de wens van de overheid om
transparant te zijn?
Antwoord 4
De Belastingdienst is voorstander van transparantie en zal dit waar dat
mogelijk is ook nastreven. Bij belastingprocedures is echter al sinds jaar en
dag de regel dat deze in beginsel plaats achter gesloten deuren plaatsvinden.
In 2011 heeft mijn ambtsvoorganger, Staatssecretaris Weekers, tijdens een
AO Belastingdienst (Kamerstuk 31 066, nr. 109) toegezegd om een wetsvoorstel in te dienen waarmee de belastingrechtspraak openbaar zou worden.
Vervolgens is er van 14 april tot 26 mei 2011 een conceptwetsvoorstel op
internet ter consultatie aangeboden. Het merendeel van de reacties hierop
was kritisch. De tegenstanders wezen vooral op de inbreuk op de privacy. Een
openbare behandeling zou een drempel opwerpen voor belastingplichtigen
om zich tot de rechter te wenden. Uiteindelijk heb ik daarom besloten geen
wetsvoorstel in te dienen3.
Onder de huidige regels kan de rechter – zoals hiervoor al is aangegeven
-bepalen, bijvoorbeeld op verzoek van één van de partijen, om een zaak
openbaar te behandelen. Gelet op het karakter van een massaalbezwaarprocedure, die per definitie een grote groep belastingplichtigen raakt, zal ik voor
de toekomst ten aanzien van dergelijke procedures in een instructie aan
belastinginspecteurs opnemen dat als de belastingplichtigen wier zaken ter
zitting worden behandeld om een openbare behandeling verzoeken, de
inspecteur daar, behoudens buitengewone omstandigheden, mee zal
instemmen.
Overigens wordt transparantie ook gewaarborgd door het feit dat de inhoud
van de rechtsgang openbaar wordt, namelijk bij de publicatie van de
(geanonimiseerde) uitspraak. Ook in de onderhavige zaak zal de uitspraak op
de gebruikelijke wijze worden gepubliceerd.

3

Brief aan Tweede Kamer, 25 april 2014, Kamerstuk 33 750-IX, nr. 25

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2