2020D24521

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat hebben
verschillende fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen aan de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat over de
wettelijke evaluatie van de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) (Kamerstuk 25 422, nr. 263) en haar brief inzake
verschillende onderwerpen op het terrein van nucleaire veiligheid en
stralingsbescherming (Kamerstuk 25 422, nr. 266).
De voorzitter van de commissie,
Agnes Mulder
Adjunct-griffier van de commissie,
Koerselman

nds-tk-2020D24521

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Inhoudsopgave
Inleiding
VVD-fractie
PVV-fractie
CDA-fractie
D66-fractie
GroenLinks-fractie
SP-fractie

2
2
3
3
4
5
6

Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
stukken ten behoeve van het schriftelijk overleg Nucleaire veiligheid, en
hebben daarover nog enkele opmerkingen en vragen.
De leden van de PVV-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de betreffende beleidsbrieven en willen de Staatssecretaris nog
enkele vragen voorleggen.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de geagendeerde stukken omtrent nucleaire veiligheid. Deze leden
staan positief tegenover de beslissing om de beleidsverantwoordelijkheid
weg te halen bij de ANVS, zodat de ANVS zich volledig kan focussen op
haar rol als toezichthouder. Deze leden hebben nog wel enkele vragen en
opmerkingen omtrent nucleaire veiligheid.
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
brieven horende bij het schriftelijk overleg Nucleaire veiligheid van 17 juni
2020. Deze leden willen de Staatssecretaris nog een aantal vragen stellen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van de
punten op de agenda voor het schriftelijk overleg over nucleaire veiligheid
en hebben enkele vragen.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de stukken die
voor dit overleg op de agenda staan. Er zijn een aantal vragen bij deze
leden opgekomen.
VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie zijn al langer voorstander van nucleaire
energie. De geest van de Nederlanders lijkt langzamerhand ook steeds
meer klaar te zijn voor deze zeer schone vorm van energie. Het is goed om
te zien, ook naar aanleiding van het geringe aantal stukken dat voor dit
overleg op de agenda staat, dat er veel aandacht blijft voor veiligheid.
Want hoewel deze vorm van energie inmiddels al zeer veilig is, kan het
nooit kwaad te blijven kijken naar verdere verbeteringen op dat gebied.
Wettelijke evaluatie Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming
De leden van de VVD-fractie constateren dat de Autoriteit Nucleaire
Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) goed functioneert. Toch, zo
blijkt uit de aanbevelingen, is er ruimte voor verbetering. Het is belangrijk
dat er serieus gekeken wordt naar de aanbevelingen. In de brief gaat de
Staatssecretaris kort in op een aantal aanbevelingen. Deze leden zijn van

2

mening dat deze inhoudelijke reactie aan de korte kant is, en dat sommige
aanbevelingen helemaal onbesproken blijven. Zij vragen de Staatssecretaris dan ook alsnog in te gaan op de onbesproken gebleven aanbevelingen.
Verschillende onderwerpen op het gebied van nucleaire veiligheid en
stralingsbescherming
De leden van de VVD-fractie constateren dat er inmiddels stappen gezet
worden wat betreft het versterken van de kennisinfrastructuur van de
gehele sector van nucleaire technologie en stralingstoepassingen. Deze
leden juichen dit toe. In de brief wordt aangegeven dat het rapport
besproken zal worden met relevante partijen, waarna vervolgstappen
bepaald zullen worden. Deze leden benadrukken dat het versterken van de
kennisinfrastructuur van belang is en moedigen de Staatssecretaris aan
snel in gesprek te gaan met de relevante partijen. Wanneer kunnen deze
leden meer informatie verwachten over de voortgang van de gesprekken
en de vormgeving van de vervolgstappen?
PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie vragen aan de Staatssecretaris of zij het met
deze leden eens is dat kernenergie een zeer veilige en betrouwbare
manier is om Nederland van energie te voorzien en, zo ja, of zij zich gaat
inzetten voor de bouw en exploitatie van nieuwe kerncentrales.
De leden van de PVV-fractie vragen aan de Staatssecretaris welke
gevolgen het heeft voor de onafhankelijkheid van de ANVS, de kosten en
de bureaucratie, als de verantwoordelijkheid voor de beleidsvoorbereiding ten aanzien van nucleaire veiligheid en stralingsbescherming
wordt belegd bij het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) in
plaats van bij de ANVS, zoals nu het geval is.
CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie lezen dat er in het grensgebied tussen
Nederland en België zorgen leven over de opslag van kernafval in het
grensgebied. Deze leden staan daarom positief tegenover het contact dat
de Staatssecretaris zoekt met haar Belgische collega. Het is goed dat
Nederlandse belanghebbenden op landelijk, regionaal en lokaal niveau
worden betrokken, zoals de Staatssecretaris ook heeft aangegeven bij
haar Belgische collega. Ook is het belangrijk dat een veelvoud aan
actoren, zoals drinkwaterbedrijven, non-gouvernementele organisaties
(ngo’s) en burgers, betrokken wordt bij het ontwerpplan voor de
eindberging van radioactief afval van de lidstaten van de EU. Hoe is dit
gesprek met de verantwoordelijke Belgische bewindspersoon gegaan, zo
willen deze leden weten. Deze leden worden graag op de hoogte
gehouden van de gesprekken met de Belgische verantwoordelijke
Minister en het Belgische instituut NIRAS. Hoe kunnen Nederlandse
actoren inspraak geven en hoe worden zij hierover geïnformeerd?
Daarnaast vragen deze leden welke mogelijkheden de Staatssecretaris ziet
om meer grensoverschrijdende samenwerking aan te gaan met België, als
het gaat om nucleaire veiligheid.
De leden van de CDA-fractie reageren positief op het rapport van de
commissie onder leiding van de heer Van der Zande dat gaat over het
versterken van de nationale kennisinfrastructuur voor de nucleaire- en
stralingssector. Wat bovengenoemde leden betreft moet nucleaire kennis
niet alleen vanuit het perspectief van de Ministeries van Economische
Zaken en Klimaat en IenW worden bekeken, maar ook breder vanuit een

3

onderzoeks- en kennisperspectief. Graag ontvangen deze leden een
uitgebreide reactie van de Staatssecretaris en andere betrokken partijen
op de vier hoofdaanbevelingen van de commissie. Deze leden vragen de
Staatssecretaris te schetsen wat de verdere vervolgstappen zijn en
wanneer die worden genomen.
D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
conclusie dat de ANVS de afgelopen jaren goed heeft gefunctioneerd. Wel
onderschrijven zij het belang om negen geïdentificeerde verbeteringen
zorgvuldig door te voeren. Zij maken zich daarbij zorgen over de
beslissing van de Staatssecretaris om het formuleren van beleid bij de
toezichthouder te leggen en niet op het Ministerie van IenW. Deze leden
vragen de Staatssecretaris om uitgebreider toe te lichten waarom ervoor
is gekozen om deze aanbeveling niet door te voeren.
De leden van de D66-fractie vragen de Staatssecretaris verder hoe ervoor
gezorgd wordt dat de nieuw op te richten eenheid binnen het ministerie
voldoende deskundigheid heeft om dit complexe thema te behandelen,
natuurlijk met voldoende aandacht voor kennisborging en het voorkomen
van versnippering van kennis binnen de ANVS.
De leden van de D66-fractie zien uit naar de rapportage Staat van de
Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming. Deze leden vragen de
Staatssecretaris op welke termijn de Kamer deze kan verwachten.
De leden van de D66-fractie hebben er met interesse kennis van genomen
dat de stresstestmaatregelen bij Borssele grotendeels zijn afgerond. Deze
leden begrijpen dat er nog wordt gewerkt aan het verder verbeteren van
een systeem voor het verzamelen en verwerken van ervaringen met
bedrijfsvoering en van ervaringen met vergunning en toezicht. Deze leden
vragen de Staatssecretaris of verwacht wordt dat deze ervaringen leiden
tot significante veranderingen in de bedrijfsvoering en in de vergunning
en het toezicht.
De leden van de D66-fractie begrijpen dat in verband met de COVID-19pandemie de toetsingsconferentie voor het Verdrag inzake Nucleaire
Veiligheid (CNS) is uitgesteld. Deze leden vragen de Staatssecretaris om
te onderzoeken of deze conferentie op een veilige en eventueel digitale
manier toch op korte termijn doorgang kan vinden.
De leden van de D66-fractie zijn geschrokken van de brand bij kerncentrale
Dodewaard. Gelukkig is de veiligheid niet in het geding geweest, maar dit
laat wel zien dat bij branden in kerncentrales er zorgen ontstaan over de
veiligheid. Deze leden vragen de Staatssecretaris om naast de publicatie
van de ANVS op de website, ook per brief de Kamer te informeren over
het onderzoek van de ANVS naar deze brand.
De leden van de D66-fractie vragen de Staatssecretaris hoe het staat met
de ontmanteling van Dodewaard. Hoe staat met het de financiële situatie
rondom de ontmanteling en de juridische procedure?
De leden van de D66-fractie vragen de Staatssecretaris naar de financiële
situatie in Borssele. Zijn er voldoende reserves opgebouwd om de
ontmanteling te financieren?
De leden van de D66-fractie vragen de Staatssecretaris naar de stand van
zaken rondom de financiële knelpunten van het historisch afval in Petten.

4

De leden van de D66-fractie onderschrijven nogmaals het belang van een
goede nationale kennisinfrastructuur voor de nucleaire- en stalingssector.
Deze leden vragen de Staatssecretaris wanneer meer duidelijkheid komt
over de vervolgstappen en zij vragen de Staatssecretaris de Kamer kort na
de zomer 2020 te informeren over de status hiervan.
GroenLinks-fractie
URENCO
De leden van de GroenLinks-fractie hebben ten eerste nog enkele
vervolgvragen naar aanleiding van het verslag van een schriftelijk overleg
over URENCO (Kamerstuk 25 422, nr. 265). De Minister van Financiën gaat
in de beantwoording niet in op de rol van URENCO bij het Amerikaanse
kernwapenprogramma en omzeilt in de antwoorden de vraag of het
verrijkt uranium van URENCO mogelijk kan worden gebruikt voor de
productie van kernwapen-tritium in de Verenigde Staten. Dat is voor deze
leden een cruciale vraag en zij hopen hierop alsnog antwoorden te
ontvangen. Bovendien schrijft de Minister dat alleen hoogverrijkt uranium
van 20% of hoger geschikt is voor het gebruik als explosief in kernwapens
(in tegenstelling tot high-assay low enriched uranium (HALEU) (tot 19,45%
verrijkt uranium). Deze leden hebben echter vernomen dat het onderzoeksinstituut Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI) al
in 1983 meldde dat de kritische massa voor een kernbom al boven 10%
verrijking afneemt. Zij vragen het kabinet daarom om meer verduidelijking
rondom dit punt, aangezien deze leden willen voorkomen dat ons
kernafval bijdraagt aan de instandhouding van het Amerikaanse kernwapenarsenaal.
De leden van de GroenLinks-fractie maken zich in zijn algemeenheid
zorgen over het gebrek aan parlementaire controle over URENCO. Het valt
deze leden op dat er absolute geheimhouding is rondom de Gemengde
Commissie die toezicht houdt op URENCO, waaronder zelfs het reglement
van orde. Daarom vragen deze leden hoe het parlement kan controleren
wat er met het Nederlandse kernafval gebeurt en op welke manier het
parlement invloed kan uitoefenen op te nemen besluiten.
Inspraak Belgisch kernafval
De leden van de GroenLinks-fractie hebben vernomen dat er in België tot
13 juni 2020 een online publieksbevraging door NIRAS werd gehouden
over de eindberging van hoogradioactief kernafval. Hierbij wordt gezocht
naar locaties in het hele land. Potentiële locaties voor geologische berging
bevinden zich in de nabijheid van de Nederlandse, Luxemburgse en
Duitse grensregio’s en bevinden zich eveneens deels in natuurbeschermingsgebieden en waterwingebieden. Met name in het zuiden van
Nederland zijn er grote zorgen over de manier waarop het kernafval voor
honderdduizenden jaren wordt opgeslagen in België. Deze leden hebben
van hun collega’s in België vernomen dat er alle schijn is dat dit lastige
besluit in de schaduw van de coronacrisis wordt genomen en dat er geen
recht wordt gedaan aan het grote maatschappelijke belang van deze
besluitvormingsprocedure. Deze leden maken zich zorgen over het
voorstel van NIRAS, want als het in de Belgische grensgebieden fout gaat,
kunnen er ook in Nederland grote gevolgen zijn door ongecontroleerde
verspreiding van kernafval in het milieu. Helaas is er in België geen
gehoor gegeven aan het pleidooi van GroenLinks en de groene partijen
van Duitsland en Luxemburg om inspraak te verlenen aan de inwoners en
relevante instellingen van deze respectievelijke landen. Gezien het grote
belang van een zorgvuldige uitwerking van de eindberging van kernafval
in België, vragen deze leden de Staatssecretaris om er bij haar Belgische

5

collega op aan te dringen dat inspraak van Nederlandse inwoners en
relevante instellingen (in grensgebieden) in dit besluitvormingsproces van
groot belang is.
Dodewaard
De leden van de GroenLinks-fractie schrokken van de brand die
plaatsvond op het terrein van voormalig kerncentrale Dodewaard. Zij
vragen de Staatssecretaris hoe de brand heeft kunnen ontstaan en
waarom er mogelijk gasflessen op het dak lagen. Deze leden lezen dat de
gevelplaten van het reactorgebouw vlam hebben gevat. In welke mate is
de betonnen constructie – waarbinnen zich radioactief materiaal bevindt –
bestand tegen brand? En welke maatregelen worden er genomen om
dergelijke incidenten in de toekomst te voorkomen? Deze leden vragen de
Staatssecretaris ook of er voldoende oog is voor goede communicatie met
bezorgde omwonenden. Deze leden vragen bovendien of dergelijke
incidenten reden geven tot het vervroegen van de ontmanteling van de
voormalige kerncentrale en of dat wenselijk zou zijn.
De leden van de GroenLinks-fractie merken op dat de Staatssecretaris
tijdens het laatste algemeen overleg over nucleaire veiligheid op
27 november 2019 benoemde dat er een getuigenverhoor heeft plaatsgevonden in 2019 om te onderzoeken of de aandeelhouders aansprakelijk
kunnen worden gehouden voor de ontmantelingskosten van de
voormalige kerncentrale Dodewaard. Destijds kon de Staatssecretaris daar
weinig over zeggen. Deze leden vragen of er inmiddels al meer over de
voortgang bekend is.
SP-fractie
De leden van de SP-fractie willen allereerst ingaan op het evaluatierapport
over de ANVS. Vanwege de enorme gevolgen die een incident met
nucleair materiaal kan hebben, is het voor deze leden van groot belang
dat de ANVS goed georganiseerd is en goed haar werk kan doen. Zo
vragen deze leden of de Staatssecretaris duidelijk uiteen kan zetten hoe de
functie van beleidsvoorbereiding van de ANVS eruit gaat zien. Voor deze
leden is de functie van toezichthouder zeer belangrijk omdat dat, bij goed
functioneren, in grote mate de veiligheid van de omwonenden waarborgt.
Andere functies, die deze kwaliteit van toezicht verslechteren, zouden
volgens deze leden door anderen moeten worden vervuld. Kan de
Staatssecretaris duidelijk aangeven hoe de verschillende functies worden
gescheiden? Is er voldoende capaciteit om de verschillende functies uit te
voeren? Zo nee, hoe gaat de Staatssecretaris ervoor zorgen dat de
functies allemaal op goed niveau kunnen worden uitgevoerd? Kan de
Staatssecretaris ook aangeven op welke termijn een «Staat van Nucleaire
Veiligheid en Stralingsbescherming» verwacht wordt?
De leden van de SP-fractie uitten al vaker hun zorgen over de communicatie tijdens een crisis. Zij zijn blij te lezen dat de ANVS hier stappen in de
goede richting heeft gezet. Kan de Staatssecretaris inzichtelijk maken
welke veiligheidsregio’s nu nog geen rampenbestrijdingsplan hebben
aangaande een nucleaire ramp? Waarom is dat zo? En wanneer zijn die
plannen wel op orde?
De leden van de SP-fractie hebben naar aanleiding van het jaarverslag van
de ANVS ook een aantal vragen. Deze leden lezen in het jaarverslag van
de ANVS: «Vanwege de complexiteit van kernongevallen hebben de
veiligheidsregio’s behoefte aan advies van experts over de te nemen
maatregelen en het tijdstip waarop deze moeten worden genomen. De tijd
die het duurt om een advies vanuit de experts uit te brengen en de wens

6

van de veiligheidsregio’s om snel tot actie over te gaan, kunnen op
gespannen voet met elkaar staan.» Deze leden lezen ook dat het Rijk
overleg heeft gehad met de veiligheidsregio’s. Wat is daar uitgekomen?
Kunnen de veiligheidsregio’s nu overweg met een nucleaire ramp? Is de
informatievoorziening tijdens een ramp op orde?
De voorzorgsmaatregel als gevolg hiervan voor Borssele die daaruit is
voortgekomen, lijkt een tussenoplossing. Wanneer is er een definitief plan
voor Borssele? Welke verbeterpunten zijn er uit de oefeningen die ANVS
en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) gekomen?
Wanneer zullen deze verbeterpunten doorgevoerd zijn? Hoe staat dit met
de andere kerncentrales die bij een ramp grote gevolgen kunnen hebben
voor de Nederlandse samenleving?
De leden van de SP-fractie vragen ook naar het plan dat de ANVS op zou
stellen waarin de veiligheidseisen van de eindberging worden geformuleerd. Hoe staat het met dat plan? Welke eisen zijn erin opgenomen? Is
daar een wijziging van de wet voor nodig? Wat betekent dit voor
mogelijke berging in Nederland? Wanneer start het maatschappelijke
debat hierover dat het Rathenau Instituut voorbereidt? Hoe wordt ervoor
gezorgd dat verschillende partijen daar gelijkwaardig aan deel kunnen
nemen?
De leden van de SP-fractie zijn lazen in de brief van 11 juni 2020 dat nu
blijkt dat er toch fouten zijn gemaakt bij de
levensduurverlenging van kerncentrale Borssele, terwijl de Staatssecretaris eerder aangaf dat dit goed was verlopen. De levensduurverlenging
van kerncentrale Borssele is in strijd met het verdrag van Aarhus
verlopen. Hoe gaat de Staatssecretaris regelen dat iedereen wel toegang
heeft tot alle benodigde informatie tijdens de inspraakprocedure? Op
welke termijn? Is bekend of er een andere uitkomst zou zijn geweest
wanneer dit in orde was geweest? Wat vindt de Staatssecretaris ervan dat
het publiek nu geen inspraak heeft gehad? Is de Staatssecretaris het met
deze leden eens dat omwonenden recht hebben op informatie op deze
verkeerd gelopen procedure? Wat gaat zij doen om omwonenden te
informeren?
De leden van de SP-fractie hebben ook kennisgenomen van het rapport
Naar een Agenda en Platform Nucleaire Technologie en Straling. Zij
vinden dat er bij dit rapport wel erg wordt uitgegaan van een toekomst
voor nucleaire energie in Nederland. De commissie wil ruim investeren in
verschillende onderdelen. Deze leden willen benadrukken dat zij geen
toekomst zien voor nucleaire energie, zolang er geen 100% veilige manier
voor de berging van afval is. Ook de enorme bedragen voor het bouwen
van een nieuwe kerncentrale zien deze leden liever geïnvesteerd in
duurzame energie. Hoe ziet de Staatssecretaris dit? Waarom zoveel
investeren in bewustwording, onderzoek, onderwijs en internationale
samenwerking, wanneer de laatste kerncentrale binnen vijftien jaar
ontmanteld gaat worden?
De leden van de SP-fractie hebben naar aanleiding van de brand op het
dak van de kerncentrale in Dodewaard vorige maand, ook een aantal
vragen. Welke gezondheidsgevolgen zijn er nog, wanneer een brand niet
tijdig geblust zou zijn? Wat zijn de risico’s? Waarom wordt deze centrale
pas in 2045 definitief ontmanteld? Is het niet toch mogelijk dit eerder te
doen? Hoe is de communicatie geweest rondom deze brand?
De leden van de SP-fractie merken op dat in de beantwoording van de
Minister van Financiën van een schriftelijk overleg over URENCO, een
aantal vragen niet worden beantwoord. De Gemengde Commissie van het
Verdrag van Almelo houdt toezicht op URENCO. Deze leden vragen zich af

7

of het reglement van orde openbaar is. Zo nee, waarom niet? Hoe kan de
Kamer besluiten nemen aangaande het transport van verrijkt uranium? En
hoe kan de Kamer dan controleren hoe en wat URENCO uitvoert?
De leden van de SP-fractie vragen zich ook af hoe het met Ultra Centrifuge
Nederland (UCN) staat. Hoe vaak zou deze onderneming geëvalueerd
moeten worden? Wanneer is dit voor het laatst gebeurd?
II Reactie van de bewindspersoon

8