2019D02322

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat hebben
verschillende fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen aan de Minister van Infrastructuur en Waterstaat over de registratie en certificering van zeeschepen van organisaties met ideële
doelstellingen (Kamerstuk 31 409, nr. 203).
De voorzitter van de commissie,
Agnes Mulder
De adjunct-griffier van de commissie,
Schuurkamp

nds-tk-2019D02322

1

Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
brief inzake de registratie en certificering zeeschepen van organisaties met
ideële doelstellingen en hebben daarover nog vragen en opmerkingen.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de brief inzake
de registratie en certificering zeeschepen van organisaties met ideële
doelstellingen.
De leden van de D66-fractie hebben met gemengde gevoelens kennisgenomen van het besluit van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat
om in september 2019 per omgaande een beleidswijziging door te voeren
met betrekking tot de registratie en certificering van zeeschepen van
organisaties met ideële doelstellingen. Een dergelijk besluit, waar geen
consultatie over heeft plaatsgevonden of democratische controle aan
vooraf is gegaan, dient alleen in hoogst uitzonderlijke gevallen plaats te
vinden. Bij een dergelijk verstrekkend eenzijdig besluit dient over nut en
noodzaak te allen tijde geen twijfel te bestaan. De leden willen daarom de
regering nog enkele kritische en verhelderende vragen voorleggen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van de
brieven en van de zorgen van de getroffen niet-gouvernementele
organisaties (NGO’s) en hebben hier vragen over.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie danken de Minister voor haar
snelle respons richting de organisaties met ideële doelstellingen. Voor de
leden blijven echter veel vragen nog altijd onbeantwoord.
Algemeen
De leden van de VVD-fractie vragen waarom er gekozen is voor een
overgangstermijn van anderhalf jaar. Zou dit niet korter kunnen? Of zou
voor bepaalde schepen de termijn niet korter kunnen danwel een variatie
in de overgangstermijn voor bepaalde schepen kunnen worden
opgenomen (bijvoorbeeld afhankelijk van waar de schepen gelegen zijn of
bij actieve schepen)?
De leden van de VVD-fractie vragen zich af op welke schepen deze
registratie en certificering van toepassing is, in het bijzonder ook op welke
schepen van NGO’s? Is het mogelijk om de vlag danwel de registratie of
de inschrijving van schepen in te laten trekken? Wat is de relatie van deze
schepen en/of organisaties met Nederland?
De leden van de VVD-fractie vragen of de Seawatch3 een Search and
Rescue (SAR)-vergunning heeft. Deze leden vernemen graag of de
Seawatch3 een Nederlandse vlag heeft. Zo ja, waar blijkt dit uit? Welke
status is van toepassing op dit schip?
De leden van de VVD-fractie vragen of de Seawatch3 een Internationaal
Certificaat Pleziervaartuigen (ICP) heeft. Zo ja, wanneer is deze afgegeven
en staat de naam van het land er ook bij? Zij vernemen graag waarom er
onder de Wet pleziervaartuigen 2016 gevaren kan worden als schepen
langer zijn dan 24 meter en er geen sprake is van sport- of vrijetijdsbesteding. Is dat niet oneigenlijk gebruik en kan hier tegen opgetreden
worden? Waarom is dit niet strafbaar? Waarom zou een schip daarom niet
aan de ketting kunnen worden gelegd? Hoe wordt getoetst aan de
veiligheidseisen en wat gebeurt er in de overgangsperiode? Hoe
communiceert de Minister hierover met de bemanning van het schip,
vragen deze leden.
De leden van de VVD-fractie vragen welke consequenties de Minister
verbindt aan het meegezonden signaal van het Landelijk Informatie en

2

Expertise Centrum (LIEC-signaal) dat enkele NGO’s zich mogelijk schuldig
maken aan (hulp bij) mensensmokkel en/of dood door schuld?
De leden van de VVD-fractie vragen of de Minister verslag kan doen van
het gesprek met de gezamenlijke organisaties naar aanleiding van de
brieven van 11 december jl. die door de Minister aan deze organisaties
zijn gestuurd.
De leden van de VVD-fractie constateren dat de beleidswijziging met als
gevolg dat schepen van organisaties met ideële doelstellingen niet langer
als pleziervaartuig kunnen worden geregistreerd de reputatie van de
Nederlandse vlag ten goede komt. Er zijn echter bureaus die de registratie
van schepen als pleziervaartuig actief promoten. Deze bureaus hebben
een negatieve uitstraling op de Nederlandse vlag. Deze bureaus doen het
door dubbelzinnige reclame-uitingen voorkomen alsof een ICP gelijkgesteld is aan een zeebrief, wat evident niet het geval is. Kan de Minister
aangeven of en zo ja, hoe zij tegen deze bureaus optreedt? Deze leden
vragen ook wat de Koninklijke Nederlandsche Motorboot Club (KNMC) en
de Watersportbond kunnen doen om oneigenlijk gebruik van het
ICP-document tegen te gaan. Hoe kan de Nederlandse overheid hen hierin
bijstaan? Is het ICP in te trekken vanwege misbruik?
De leden van de VVD-fractie vragen in hoeverre een registratie bekend is
bij het Kadaster? Is er sprake van oneigenlijk gebruik en is er al gesproken
met mensen van de Seawatch3?
De leden van de CDA-fractie constateren dat alleen de veiligheids- en
bemanningseisen bij de beoogde beleidswijziging ter discussie staan.
De leden van de CDA-fractie delen de conclusie van de Minister dat de
schepen van de genoemde ideële instellingen niet gelijk gesteld kunnen
worden aan pleziervaartuigen. Het verbaast deze leden dat door de
registratie als pleziervaartuig de schepen van ideële instellingen niet
hoeven te voldoen aan een aantal veiligheids- en bemanningseisen. Het is
belangrijk dat daar spoedig een eind aan komt, menen zij.
De leden van de CDA-fractie vernemen graag welke realistische
overgangstermijn voor de schepen die nu in het Nederlandse vlagregister
staan ingeschreven, wordt beoogd.
De leden van de CDA-fractie lezen dat alle schepen van de genoemde
organisaties reeds op vrijwillige basis voldoen aan veel veiligheidsnormen. Graag vernemen deze leden aan welke voorschriften nu nog niet
wordt voldaan.
De leden van de D66-fractie vragen of de Minister uiteen kan zetten welke
incidenten en problemen ten grondslag liggen aan het besluit om deze
beleidswijziging per omgaande door te voeren. Op welke wijze had de
beleidswijziging de incidenten kunnen voorkomen en hoe gaat deze
wijziging problemen in de toekomst voorkomen?
De leden van de D66-fractie lezen in de brief van 26 september 2018
(Kamerstuk 31 409, nr. 199) dat de beleidswijziging gericht is op
zeeschepen van «organisaties met ideële doelstellingen». Kan de Minister
de volgende vragen toelichten? Wat zijn de juridische kaders van
organisaties met ideële doelstellingen? Op welke wijze zijn deze kaders tot
stand gekomen? Kan de Minister haar uitspraak «het gesprek richt zich in
eerste instantie op Greenpeace, Women on Waves, Sea-Watch, Jugend
Rettet en Sea Shepherd, omdat zij in die categorie zijn aangeschreven.
Met die organisaties beginnen we dus»(algemeen overleg Maritiem, d.d.
6 december 2018) nader toelichten? De beleidswijziging heeft betrekking
op de registratie van schepen en niet op individuele NGO’s. Op welke als
pleziervaart geregistreerde en onder Nederlandse vlag varende schepen
en jachten is de beleidswijziging gericht en waarom? Kan de Minister
hiervan een overzicht geven? Zo ja, op welke termijn kan de Kamer een
dergelijk overzicht ontvangen?

3

De leden van de D66-fractie lezen in de brief van de Minister van
11 december 2018 (Kamerstuk 31 409, nr. 203) dat de organisaties met
ideële doelstellingen zijn geïnformeerd over de beleidswijziging. Is er met
alle organisaties en eigenaren die door deze beleidswijziging worden
getroffen gesproken? Wanneer en hoe werden de organisaties en
eigenaren die deze schepen beheren of bezitten geconsulteerd? Is het de
bedoeling dat het beleid betrekking heeft op alle schepen, zowel groot als
klein? Indien er onderscheid wordt gemaakt in grootte, wat is dan de
grootte (tonnage en lengte) en waarop is dat gebaseerd? Als het beleid
alleen gebaseerd is op de activiteiten van de organisatie/schepen en niet
op de grootte van de schepen, welke activiteiten van een organisatie
vallen daar dan wel onder en welke niet? Waarom is er niet gekozen voor
een wetgevingsproces waarbij de vlagregistratie voor alle typen schepen
tegen het licht wordt gehouden? Waarom zouden veiligheidsproblemen
zich uitsluitend bij schepen van ideële organisaties voordoen?
De leden van de D66-fractie maken zich na het algemeen overleg Maritiem
en het lezen van de Kamerstukken zorgen over de financiële consequenties van de beleidswijziging voor de getroffen organisaties met ideële
instellingen. Kan de Minister toelichten op welke wijze organisaties
worden ondersteund en gecompenseerd voor de beleidswijziging? Wat
zijn de consequenties en effecten voor de getroffen organisaties (per
organisatie) en de Nederlandse scheepvaart?
De leden van de GroenLinks-fractie vragen zich af wat het primaire doel,
de noodzaak en de motivatie is voor deze beleidswijziging. Welk acuut en
reëel probleem wordt er opgelost door de zeewaardigheid van schepen
van een klein aantal NGO’s nu in twijfel te trekken en extra eisen op te
leggen? Geheel in lijn met de regelgeving hebben veel ideële organisaties
hun schepen als jacht geregistreerd: van recreatief jeugdwerk zoals de
scouting tot het redden van drenkelingen of het doen van onderzoek;
iedereen verkeert nu in grote onzekerheid.
De leden van de GroenLinks-fractie is het niet duidelijk waarom de ene
NGO wél is aangeschreven en de andere niet. Waarop baseert de Minister
haar keuze? De huidige selectie van NGO’s is in de ogen van deze leden
volstrekt arbitrair, als die niet politiek gemotiveerd is, zoals de Minister
beweert. Waar kunnen organisaties van uitgaan als algemene regels
worden gewijzigd en vervolgens selectief en willekeurig toegepast? Valt
die keuze onder een ministerieel besluit, haar discretionaire bevoegdheid
of beleidsvrijheid? Wat betekent dit voor de rechtspositie van
niet-commerciële organisaties die een boot of schip hebben?
De leden van de GroenLinks-fractie zien graag dat regels gemaakt worden
die problemen oplossen of voorkomen. Zonder een duidelijk gedefinieerd
probleem is een wijziging van regels nergens een oplossing voor. Wat
deze leden betreft moet er dus eerst een analyse komen met betrekking
tot welk probleem moet worden opgelost en wat daarin ieders rol is (de
scheepseigenaar, de bemanning, de overheid, et cetera). Als dan blijkt dat
de regels tekort schieten, zijn inderdaad nieuwe regels en procedures of
een betere handhaving van de bestaande regels noodzakelijk. Maar wel in
die volgorde. Deze leden zien graag dat de Kamer een goed onderbouwde
analyse van het op te lossen probleem wordt toegezonden.
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat in een normaal
beleidsproces ook een consultatie van de betrokken organisaties
gebruikelijk is. Alleen zo kan worden geïnventariseerd of er een mogelijk
probleem is dat moet worden opgelost, wat mogelijke oplossingen zijn en
of daar nieuwe regels voor nodig zijn. Dat is voor zover deze leden
hebben kunnen waarnemen allemaal niet gebeurd. Aangezien er kennelijk
geen acuut probleem is, maar alleen een wens om een vermeend te ruime
administratieve omschrijving van het begrip «jacht», zien deze leden geen
enkele reden om haast te maken. Als de Nederlandse overheid de
behoefte heeft om haar bureaucratie uit te breiden met nieuwe catego-

4

rieën om schepen te registeren, dan moet wat deze leden betreft ook daar
eerst een normaal proces voor worden doorlopen. Een heldere
doelstelling en een transparant stappenplan zijn dan een begin. Zij zien
dat graag tegemoet alvorens de Minister verdere stappen gaat ondernemen.
De leden van de GroenLinks-fractie zijn ook verbaasd dat organisaties zijn
geselecteerd in plaats van schepen. Kennelijk is bij de selectie het type
schip, het soort activiteit of de uitrusting van het schip niet van belang,
maar het ideële en politieke karakter van de organisatie. Hoe verhoudt
zich dat met de bewering dat er geen politieke doelstellingen of buitenlandse druk ten grondslag liggen aan dit voornemen? Hoe zit het met
schepen die meerdere taken kunnen uitvoeren of voor verschillende
doelen worden ingezet? Aan welke eisen moet een schip voldoen dat in
week één gebruikt wordt voor een protestactie, in week twee voor
wetenschappelijk onderzoek, in week drie om journalisten in staat te
stellen verslag te doen bij een gebeurtenis op zee en in week vier als
tentoonstellingsruimte voor scholierenexcursies? Ook vragen deze leden
zich af wat het verschil is tussen het redden van drenkelingen voor de
Nederlandse kust of de Libische kust?
De leden van de GroenLinks-fractie willen erop wijzen dat Nederland zich
altijd sterk heeft gemaakt voor het recht op vreedzaam protest op zee,
voor de vrijheid van meningsuiting, vrije pers, mensenrechten en het
handhaven van internationaal zeerecht. In tal van procedures en rechtszaken is Nederland met succes opgekomen voor dit recht en voor de
organisaties waarvan de schepen onder Nederlandse vlag varen en die
(soms letterlijk) onder vuur lagen van minder democratische landen. Deze
leden zijn er trots op dat Nederland deze rechten actief beschermt. Het is
een teken van beschaving en moreel leiderschap om niet te zwichten voor
de druk en het opportunisme om de confrontatie te vermijden. Door nu
actief drempels op te werpen zonder dat er een reële technische of
juridische noodzaak voor is dreigt Nederland dat morele leiderschap te
verliezen.
De leden de Partij voor de Dieren-fractie onderschrijven net als de
organisaties met ideële doelstellingen het belang van voldoende
veiligheidsmaatregelen aan boord van zeegaande schepen. Deze leden
zijn echter van mening dat goed beleid gebaseerd moet zijn op een
grondige probleemanalyse en vragen daarom welke analyse ten
grondslag ligt aan dit beleid? Welke tekortkomingen in wet- en regelgeving zijn er geconstateerd? Welke tekortkomingen in veiligheidsmaatregelen? Welke incidenten hebben zich voorgedaan? Welke instanties
hebben, naast de Maltese autoriteiten, kanttekeningen geplaatst bij de
huidige registratie? Op welke manier zijn de ervaringen van de betrokken
organisaties betrokken in het proces? Kan de Minister een samenvatting
van de gemaakte analyse aan de Kamer doen toekomen?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie willen graag weten op basis
van welke wetgeving de Minister een besluit heeft genomen. Waar in de
International Convention for the Safety of Life at Sea (SOLAS) en/of de
International Convention on Standards of Training, Certification and
Watchkeeping for Seafarers (STCW) vindt de Minister de grondslag voor
het besluit? Hoe vertalen de SOLAS en STCW-verdragen zich naar de
Nederlandse wetgeving? Moet een wijzigingsbesluit in de Staatscourant
gepubliceerd worden? Zo ja, is dat reeds gebeurd? Kan de Minister
aangeven waarom dit besluit per direct in werking moest treden? Was er
sprake van direct gevaar? Zo ja, waaruit blijkt dat?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie willen tevens weten hoe een
besluit al in werking kan zijn getreden terwijl het nog niet opgetekend lijkt
te zijn? Op welke manier kan een organisatie met een ideële doelstelling
momenteel inzicht krijgen in de eisen waaraan voldaan moeten worden
als men een zeegaand schip in gebruik wil nemen? Ook willen deze leden

5

weten op welke organisaties deze beleidsregel van toepassing is. Op basis
van welke criteria wordt bepaald of organisaties wel of niet onder de
nieuwe regels vallen?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie willen tot slot graag weten
welk traject de Minister voorziet voor bestaande organisaties. Hoe gaat de
Minister voorkomen dat de vernieuwde wetgeving ertoe gaat leiden dat
bestaande organisaties zich genoodzaakt zien hun maatschappelijke
waardevolle werkzaamheden te staken?

6