Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2651
Vragen van het lid Omtzigt (Omtzigt) aan de Staatssecretaris van Financiën
over uitspraken van de rechter over de hersteloperatie en het feit dat de
rechter vastgesteld heeft dat de staat onrechtmatig gehandeld heeft
(ingezonden 1 mei 2023).
Antwoord van Staatssecretaris De Vries (Financiën – Toeslagen en Douane)
(ontvangen 17 mei 2023).
Vraag 1
Herinnert u zich dat de Kamer in juli 2019 (nog voordat de parlementaire
ondervraging ingesteld werd) de motie-Omtzigt c.s. (Kamerstuk 31 066, nr.
503) unaniem heeft aangenomen die stelt: «De Kamer, { constaterende dat de
Belastingdienst onrechtmatig gehandeld heeft, { verzoekt de regering,
gedupeerde ouders zo spoedig mogelijk individueel schadeloos te stellen{»?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Herinnert u zich dat die motie «Oordeel Kamer» kreeg van het kabinet?
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
Kunt u aangeven waarom het kabinet daarna vier jaar lang gedaan heeft alsof
er niet onrechtmatig gehandeld zou zijn, terwijl de parlementaire ondervragingscommissie als conclusie had «De commissie constateert dat bij de
uitvoering van de kinderopvangtoeslag grondbeginselen van de rechtsstaat
zijn geschonden» (Kamerstuk 35 510, nr. 2) en het kabinet zelf een overzicht
van 13 wetten naar de Kamer stuurde die jarenlang waren geschonden?
Antwoord 3
De Staat heeft in de hersteloperatie erkend dat er fouten zijn gemaakt met als
gevolg gedupeerde ouders in sommige situaties veel schade hebben geleden.
Het is duidelijk dat er in sommige situaties ook onrechtmatig is gehandeld.
Echter, dit vergt – als vermeld in eerdere Kamerbrieven – een beoordeling per
individu. De hersteloperatie is opgezet om breder dan alleen in situaties van
onrechtmatig handelen, gedupeerde ouders ruimhartig te compenseren en de

ah-tk-20222023-2651
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

volledige individuele schade te vergoeden. In de zaken die zijn uitgesproken
door de rechtbanken erkent de Staat de aansprakelijkheid voor de besluiten
waarvoor de UHT compensatie heeft geboden en niet voor de besluiten
waarvoor de UHT geen compensatie heeft geboden.
Vraag 4
Kunt u aangeven waarom alle herstelwetgeving gebaseerd is op compensatie, maar juist niet op onrechtmatig handelen, terwijl toch duidelijk was dat er
onrechtmatig is gehandeld?
Antwoord 4
De Hersteloperatie Toeslagen is er niet alleen voor ouders als er onrechtmatig
is gehandeld, maar ook in situaties waarin mogelijk rechtmatig is gehandeld
maar bijvoorbeeld de wetgeving te hard uitpakte voor deze ouders. Het
uitgangspunt van de Hersteloperatie Toeslagen is om de gedupeerde ouders
op een laagdrempelige manier ruimhartig te compenseren en de volledige
schade te vergoeden ongeacht de onrechtmatigheid. Daarbij sluit de CWS wel
aan bij het civiele schadevergoedingsrecht, maar is de bewijslast bij het
vergoeden van de werkelijke schade lichter dan in het civiele recht (aannemelijkheid).
Vraag 5
Heeft u kennis genomen van de uitspraken van de rechtbanken in Almelo
(ECLI:NL:RBOVE:2023:1459) en Rotterdam die beiden oordeelden dat de Staat
onrechtmatig handelde tegen gedupeerde ouders van de toeslagenaffaire?
Antwoord 5
Ja.
Vraag 6
Heeft u kennis genomen van paragraaf 4.17 van de uitspraak: «Verder hebben
eisers terecht aangevoerd dat via de herstelregelingen geen erkenning van
een onrechtmatige daad van de zijde van de Staat kan worden verkregen. Die
erkenning kan alleen via (een declaratoir vonnis van) de rechter worden
verkregen, temeer nu de Staat niet wil erkennen dat hij jegens eisers via zijn
besluitvorming onrechtmatig heeft gehandeld. Ook om die reden zijn eisers in
zoverre ontvankelijk in hun vordering.»?
Antwoord 6
Juridisch gezien kan via herstelregelingen inderdaad geen erkenning van een
onrechtmatige daad van de zijde van de Staat worden verkregen. Dat neemt
niet weg dat de Staat al heeft erkend dat er fouten zijn gemaakt in het
verleden en in sommige situaties mogelijk onrechtmatig heeft gehandeld. Dit
vergt een individuele beoordeling. Voor het ontvangen door de ouder van
een volledige schadevergoeding in de Hersteloperatie Toeslagen is het echter
niet nodig dat de onrechtmatigheid van handelen van de Staat wordt
vastgesteld. In alle situaties waarin UHT oordeelt dat een ouder gedupeerd is,
wil de Staat de volledige schade ruimhartig vergoeden evenals eventuele
schulden oplossen en bieden gemeenten breder hulp op de vijf leefgebieden.
De Staat wil niet procederen en niet (achteraf) proberen aan te tonen dat
Dienst Toeslagen in het verleden voldoende rekening heeft gehouden met het
evenredigheidsbeginsel bij het nemen van besluiten waar de UHT compensatie voor heeft geboden. In de zaken die zijn uitgesproken door de rechtbanken
erkent de Staat de aansprakelijkheid voor de jaren waarvoor de UHT
compensatie heeft geboden en niet voor de jaren waarin UHT geen compensatie heeft geboden.
Vraag 7
Zullen ouders die deze zaken gewonnen hebben, een schadevergoeding
krijgen
Antwoord 7
Het is altijd de intentie geweest om deze en ook andere gedupeerde ouders
schadeloos te stellen. De wens om voor deze ouders de schade te vergoeden,
blijft ook met deze uitspraken onverminderd van kracht en dat zal ook de
inzet zijn van de vervolggesprekken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Vraag 8
Zullen ouders die deze zaken gewonnen hebben, een schadevergoeding
krijgen?
Antwoord 8
Toeslaggerechtigden hebben altijd de mogelijkheid gehad om de Staat
aansprakelijk te stellen voor een handelen. Dat maakt deze uitspraken niet
anders. Voor het compenseren van gedupeerde ouders is de hersteloperatie
opgezet, waarbij de volledige schade zal worden vergoed. Voor gedupeerde
ouders is het dan ook niet noodzakelijk om de Staat ook aansprakelijk te
stellen via het civiele recht.
Vraag 9
Wat zijn de gevolgen van deze uitspraak voor de hersteloperatie?
Antwoord 9
De Staat zal zich focussen op het uitvoeren de hersteloperatie en kan in het
algemeen geen uitspraken doen over onrechtmatigheid en aantallen. De Staat
wil niet in individuele juridische procedures (achteraf) aantonen dat Dienst
Toeslagen in het verleden voldoende rekening heeft gehouden bij het nemen
van de besluiten waar de UHT compensatie voor heeft geboden. De Staat kan
de volledige schade vergoeden voor gedupeerde ouders.
Vraag 10
Hoeveel ouders en kinderen zullen naar uw inschatting recht hebben op een
schadevergoeding omdat de Staat onrechtmatig heeft gehandeld?
Antwoord 10
Dienst Toeslagen heeft als uitgangspunt om zo transparant mogelijk te zijn.
Dat doet zij binnen de geldende wet- en regelgeving. De algemene lijn daarbij
is om niet in te gaan op individuele dossiers en deze stukken worden dan ook
niet openbaar gemaakt.
In zijn algemeenheid kan worden gezegd dat ten aanzien van dit punt de
Staat heeft verwezen naar de memorie van toelichting bij de wetswijziging
van artikel 26 van de Awir (Kamerstukken II 2020–2021, 35 574, nr. 3, p.
28–29).
Vraag 11
Kunt u de pleitnota en ingebrachte stukken van de Staat openbaar maken (in
de Almelo-zaak), zodat de Kamer kan controleren wat de Staat heeft
ingebracht bijvoorbeeld ten aanzien van overweging 4.41 (De Staat stelt
voorop dat op grond van de Wko en Awir, ook na de omslag in de rechtspraak van de ABRvS (en overigens ook in het kader van de thans geldende
artikelen 13b en 26 Awir), bij onregelmatigheden de herziening en volledige
terugvordering van kinderopvangtoeslag het uitgangspunt blijft)?
Antwoord 11
Zie het antwoord op vraag 10.
Vraag 12
Wat heeft de Staat ten aanzien van overweging 4.41 echt ingebracht in de
procedure?
Antwoord 12
Ja.
Vraag 13
Herinnert u zich uw antwoord op de vraag van het lid Omtzigt over hoe de
compensatieregeling zich verhoudt tot een civielrechtelijke vordering uit
onrechtmatige daad, (nota naar aanleiding van het verslag 30 augustus 2022
(Kamerstuk 36 151-7): «Dat neemt niet weg dat het eenieder vrij staat om, om
wat voor reden dan ook, alsnog naar de civiele rechter te gaan.?»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Antwoord 13
Gedupeerde ouders kunnen via de herstelregelingen hun schade laten
beoordelen en vergoeden. De Hersteloperatie Toeslagen is er niet alleen voor
ouders als er onrechtmatig is gehandeld, maar ook in situaties waarin
mogelijk rechtmatig is gehandeld maar bijvoorbeeld de wetgeving te hard
uitpakte voor deze ouders. Eventuele gang naar de civiele rechter is daarmee
niet noodzakelijk voor het vergoeden van schade, en dit blijft ook de inzet in
het vervolg met betreffende ouders.
Vraag 14
Waarom is ondanks deze toezegging door de Staat in de procedure het
verweer gevoerd: «De Staat stelt zich op het standpunt dat eisers als
gedupeerden in de kinderopvangtoeslagaffaire via de herstelregelingen die de
Staat als gevolg van de toeslagaffaire in het leven heeft geroepen, hun
schade kunnen laten beoordelen en vergoeden»?
Antwoord 14
Ja.
Vraag 15
Heeft u kennis genomen van de uitspraak van de rechtbank Rotterdam die de
Staat houdt aan de 12 weken termijn voor het nemen van een besluit
(ECLI:NL:RBROT:2023:3474), terwijl de rechtbank Midden-Nederland een
aantal weken daarvoor een ander besluit had genomen?
Antwoord 15
Het is van groot belang om op korte termijn duidelijkheid te krijgen over de
beslistermijnen voor ouders die beroepen niet tijdig indienen. Het is niet
eerlijk dat ouders bij de ene rechter een andere beslistermijn krijgen dan bij
de andere rechtbank. Om die reden is er hoger beroep ingesteld tegen beide
uitspraken. Het is belangrijk dat er zo snel mogelijk duidelijkheid komt in de
jurisprudentie over rechterlijke beslistermijnen om te komen tot een uniform
beleid.
Vraag 16
Gaat u mensen die bij de rechtbank-Rotterdam in beroep gaan en daar een
termijn van 12 weken krijgen, anders prioriteren dan mensen die bij de
rechtbank-Midden Nederland in beroep gaan en een termijn van meer dan 1
jaar kijgen, voordat hun dossier integraal wordt beoordeeld?
Antwoord 16
Nee, met de kamerbrief van 9 mei jl. is reeds te kennen gegeven dat dat niet
mogelijk was. Deze vragen worden wel binnen de reguliere termijn van drie
weken beantwoord.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid
Leijten (SP), ingezonden 1 mei 2023 (vraagnummer 2023Z07763).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4