Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2930
Vragen van het lid Martin Bosma (PVV) aan de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties over een ambtenaar die voor meer dan twee ton
aan telefoonkosten maakt, maar niet wordt ontslagen (ingezonden 18 april
2019).
Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 6 juni 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2018–2019, nr. 2749.
Vraag 1
Kent u het bericht «Ambtenaar belt voor € 211.000 maar krijgt geen
ontslag»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe kan het dat diverse ambtenaren voor tienduizenden euro’s hebben
gefraudeerd, maar dat er niemand ontslagen en vervolgd is?
Antwoord 2
Bij het voorkomen van excessief dataverbruik waren (en zijn) verschillende
ketenpartners binnen en buiten BZK betrokken, waaronder de ICT-organisatie,
de provider, inkoop en bedrijfsvoering. Dit maakte de procedure bij gevallen
van excessief dataverbruik complex en kwetsbaar. Een sluitend proces vraagt
om goede afspraken in termen van procedures en verantwoordelijkheden. Die
waren er destijds onvoldoende. Hierdoor heeft een situatie ontstaan waarbij
medewerkers ongemerkt en vaak ook onbewust hoge kosten konden maken
vanwege hun mobiele dataverkeer.
Naar aanleiding van de door u benoemde casus werd duidelijk dat de
procedures niet goed functioneerden en heeft BZK de ADR-opdracht gegeven
onderzoek te doen om inzicht te geven in het systeem van melden en
escaleren bij excessief dataverbruik en de kwetsbaarheden daarin.
De ADR concludeert in haar onderzoek dat er relatief vaak sprake was van
niet helder toegedeelde taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden en

1

ah-tk-20182019-2930
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://www.telegraaf.nl/nieuws/3456562/ambtenaar-belt-voor-211-000-euro-maar-krijgt-geenontslag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

van niet of niet goed ingevulde taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden door de verschillende betrokken partijen. Er waren te beperkt prikkels
aanwezig om excessief dataverbruik te signaleren en te voorkomen. Ook
ontbrak het aan adequaat toezicht op het functioneren van het stelsel en het
plegen van noodzakelijke interventies. Voor verdere bevindingen verwijs ik u
graag naar het ADR-rapport. Naar aanleiding van het ADR-rapport heb ik
maatregelen getroffen om excessief dataverbruik in de toekomst te voorkomen (zie ADR-rapport).
In de casus die u benoemt is er naast het ADR-onderzoek ook onderzoek
gedaan door een forensisch bureau in opdracht van het ministerie en hebben
gesprekken plaatsgevonden met de betrokken medewerker. Uit dit onderzoek
is gebleken dat de betrokken medewerker geen poging heeft gedaan om het
dataverbruik te verhullen of om BZK op andere manieren opzettelijk te
misleiden. Wel heeft de betrokken medewerker ongeoorloofd misbruik
gemaakt van bedrijfsmiddelen door zijn IPad als hotspot beschikbaar te
stellen aan zijn familieleden.
Bevoegd gezag heeft zich ten aanzien van de te nemen disciplinaire maatregelen laten adviseren door een arbeidsjurist. De disciplinaire maatregelen zijn
gebaseerd op het feit dat de IPad beschikbaar werd gesteld als hotspot. Dat
de kosten tot een bedrag van ruim twee ton zijn opgelopen is mede een
gevolg van het contract met de provider en het niet goed functioneren van
het systeem van melden en escaleren bij excessief dataverbruik. De hoge
kosten kunnen de medewerker in die zin niet volledig aangerekend worden.
De hoogte van de schade is daarom niet meegenomen bij de bepaling van de
te nemen disciplinaire maatregel. Meegewogen is ook dat de communicatie
richting medewerkers over het risico van zeer hoge kosten bij dataverbruik
buiten Europa, gebrekkig was. Op basis hiervan heeft het bevoegd gezag de
betrokken medewerker voorwaardelijk strafontslag met een inhouding van
twee periodieken voor de duur van twee jaar opgelegd.
Uit de jaarrapportage van de Centrale Integriteitscoördinator 2018 blijkt dat er
in totaal acht gevallen van excessief dataverbruik zijn geweest.2 (zie
Jaarrapportage 2018) Naast de bovengenoemde casus heeft nog één andere
medewerker voorwaardelijk strafontslag gekregen. Ook hier bleek na
onderzoek geen sprake te zijn van bedrog of misleiding om het verbruik te
verhullen.
Ten aanzien van de zes overige gevallen is het niet mogelijk gebleken om te
achterhalen wie verantwoordelijk was voor het excessieve dataverbruik. In
deze periode vond er een grote migratie plaats in de ICT van een dienstonderdeel van BZK. Tijdens de migratie bleek dat de registratie van de
tenaamstellingen van SIM-nummers niet volledig sluitend was en de
koppeling tussen SIM-nummers en individuele medewerkers niet beschikbaar
was. Het dataverbruik van de zes gevallen bedraagt in totaal € 25.878. Gezien
de maatregelen die BZK in 2018 geïmplementeerd heeft om excessief
dataverbruik te voorkomen, is het niet meer mogelijk dat deze situatie zich
voordoet.
Vraag 3
Hoeveel ambtenaren hebben er in totaal gefraudeerd?
Antwoord 3
Zoals bij vraag 2 aangegeven is, is er geen fraude vastgesteld bij de twee
gevallen waarvan bekend is wie de betrokken medewerker was. Van de zes
gevallen waarbij onbekend is wie verantwoordelijk was voor het dataverbruik,
geeft de aard van het dataverbruik in twee zaken een vermoeden van
misbruik. Er loopt nog een onderzoek naar deze twee zaken.
Vraag 4
Bent u bereid direct aangifte te doen tegen de betrokken ambtenaren, alle
telefoonkosten terug te eisen en ze ontslag aan te zeggen? Zo nee, waarom
niet?

2

De registratie wordt gedaan op basis van de sluitingsdatum van de casus.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Antwoord 4
Nee, ik ben niet bereid om aangifte te doen tegen de betrokken medewerkers
aangezien er geen fraude is vastgesteld. Ten aanzien van het strafontslag
verwijs ik u naar mijn antwoord van vraag 2. Aangezien de kosten zo hoog
konden oplopen mede door het niet goed functioneren van het systeem van
melden en escaleren bij excessief dataverbruik, zal ik de gemaakte kosten niet
terugvorderen.
Vraag 5
Gaat u de contracten c.q. de voorwaarden of instellingen aanpassen, zodat
individuele gebruikers niet meer zulke exorbitante rekeningen kunnen
veroorzaken?
Antwoord 5
Zowel contractueel als procedureel zijn aanpassingen gedaan om de kosten
op het gebied van dataverbruik en telefonie te beheersen.
In het contract met de provider is opgenomen dat BZK nooit meer dan € 25
aan data- en telefoonverbruik per abonnement betaalt bovenop de abonnementskosten. Dit is uitgezonderd het gebruik van betaalnummers. Ten
aanzien van het dataverbruik geldt voor de medewerker dat hij of zij een
waarschuwingsbericht ontvangt bij hoog dataverbruik. Dit signaal is bedoeld
om de medewerker bewust te maken van het relatief hoge dataverbruik.
Daarnaast ontvangt BZK geautomatiseerd via SSC-ICT ook een dergelijke
signalering en kan zo nodig het nummer geblokkeerd worden. Op dit moment
worden afspraken voorbereid tussen de provider en SSC-ICT om extra
monitoring op gebruik van betaalnummers in te richten. Buiten de getroffen
maatregelen zijn de tarieven per verbruikte eenheid buiten de bundel sterk
gedaald in het huidige contract met de provider.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3