Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Vragen gesteld door de leden der Kamer

2020Z23919
Vragen van het lid Van Helvert (CDA) aan de Minister-President over het
onderzoek naar de Nederlandse steun aan Syrische rebellen (ingezonden
4 december 2020).
Vraag 1
Herinnert u zich de persconferentie die u na de ministerraad gaf afgelopen
vrijdag 27 november in Nieuwspoort1, waarbij u vragen kreeg over het
onderzoek naar de Nederlandse niet-letale steun (NLA) aan Syrische rebellen?
En herinnert u zich het korte debat tijdens het vragenuurtje van dinsdag
1 december jongstleden naar aanleiding van de mondelinge vragen van het
Lid Karabulut?
Vraag 2
Klopt het dat u heeft geprobeerd om steun tegen te houden aan mijn motie
om een externe, onafhankelijke commissie in te stellen die onderzoek gaat
doen naar het NLA-programma, een onderzoek waar de Kamer eind 2018 nog
in ruime meerderheid voorstander van was? En zo ja, waarom bent u tegen
een onafhankelijk onderzoek naar het NLA-programma?
Vraag 3
Waarom neemt u nu kennelijk een regierol als premier om zo’n onderzoek
tegen te houden? In hoeverre heeft u een regierol gehad bij de totstandkoming en de uitbreiding van het NLA-programma, waarbij ruim 300 pickup
trucks geleverd zijn aan Syrische rebellen, bedoeld ter ondersteuning van de
gewapende strijd?
Vraag 4
In hoeverre deelt u de waarneming dat, wanneer de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) en de Commissie van Advies voor Volkenrechtelijke
Vraagstukken (CAVV) aangeven geen onderzoek te kunnen doen op basis van
feiten en bevindingen naar het NLA-programma en slechts adviseren over
een toetsingskader, het deel van de motie Omzigt c.s. (32 623, nr. 231) dat
vraagt om een onderzoek op basis van feiten en bevindingen, niet is
uitgevoerd?

1

kv-tk-2020Z23919
’s-Gravenhage 2020

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/mediateksten/2020/11/27/letterlijke-tekstpersconferentie-na-ministerraad-20-november-2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Vragen

1

Vraag 5
Erkent u dat het NLA-programma grotendeels buiten het door de CAVV en
AIV geformuleerde Toetsingskader viel en daarmee zeer waarschijnlijk in
strijd was met het internationaal recht? Erkent u dat er nu dus nog meer
reden is tot een onafhankelijk onderzoek dan na de reeks van verontrustende
onthullingen over het NLA-programma in 2018?
Vraag 6
Waarom had in september 2018 het kabinet noch een bondgenoot bezwaar
tegen een vertrouwelijk onderzoek op basis van feiten en bevindingen?
Vraag 7
Welke bondgenoten hebben aangegeven dat zij bezwaar maken tegen een
onafhankelijk onderzoek naar het NLA-programma?
Vraag 8
Herinnert u zich dat Nederland het NLA-programma in het noorden van Syrië
zelfstandig uitvoerde, alleen de «vetting» van rebellengroeperingen door de
VS liet meewegen bij de selectie van ontvangers, en er verder geen enkele
donorcoördinatie over het type en de hoeveelheid steun plaatsvond, alsmede
geen enkele informatie-uitwisseling met bondgenoten2? Hoe kan een
onderzoek naar het NLA-programma dan leiden tot spanningen met
bondgenoten, in elk geval wat betreft het noorden, waar de meeste controverse over bestaat en de meeste steun naartoe is gegaan?
Vraag 9
Waarom gebruikt u als argument dat openbaar «duizenden pagina’s aan
Wob-stukken» zijn gedeeld? Bent u bekend met het besluit van de Minister
van Buitenlandse Zaken3 om het aantal openbaar te maken WOB-documenten
aanzienlijk terug te brengen, na knullige onthullingen van staatsgeheime en
vertrouwelijke informatie door het ministerie?
Vraag 10
Zijn er na de knullige onthullingen door het Ministerie van Buitenlandse
Zaken mensen of rebellengroeperingen in Syrië in gevaar gekomen?
Vraag 11
Heeft de staatsgeheime en vertrouwelijke informatie die door Buitenlandse
Zaken zelf openbaar is gemaakt, tot spanningen met bondgenoten geleid? Zo
nee, waarom gebruikt u dan «risico’s voor spanningen, ook met bondgenoten» als argument tegen een onafhankelijk onderzoek, dat vertrouwelijke en
staatsgeheime informatie niet openbaar zal maken?
Vraag 12
Waarom bracht een onderzoek op basis van feiten en bevindingen in 2018
volgens het kabinet geen Syrische rebellen in gevaar, maar maakt het kabinet
in 2020 wél bezwaar tegen een onderzoek omdat het Syrische rebellen in
gevaar zou brengen?
Vraag 13
Kunt u zich herinneren dat diverse Syrische rebellengroeperingen zélf
publiekelijk hebben aangegeven Nederlandse steun te hebben gekregen? Zijn
deze rebellen, die transparanter zijn dan de Nederlandse regering, als gevolg
daarvan in gevaar gekomen?
Vraag 14
Deelt u de mening dat een – waar nodig vertrouwelijk – onderzoek naar het
Nederlandse ambtelijke en politieke besluitvormingsproces, onder meer
binnen de ministeries van Algemene Zaken en Buitenlandse Zaken, alsmede
naar de juridische risico’s, de mate waarin de door de regering aan de steun

2

https://www.iob-evaluatie.nl/publicaties/evaluaties/2018/08/01/423-%E2%80%93-iob%E2%80%93-review-of-the-monitoring-systems-of-three-projects-in-syria-%E2%80%93-ajacswhite-helmets-and-nla
3
Kamerstuk 32 623, nr. 292

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Vragen

2

gestelde voorwaarden zijn nagekomen en de informatievoorziening aan de
Kamer, Syrische rebellen niet in gevaar hoeft te brengen?
Vraag 15
Waarom was het Ministerie van Buitenlandse Zaken «graag» bereid de
commissies AIV en CAVV toegang te geven tot het NLA-programma, inclusief
de vertrouwelijke informatie (Kamerstuk 32 623, nr. 271, blz. 7? Waarom zou
dat nu ineens een probleem zijn bij een andere, externe onderzoekscommissie?
Vraag 16
Waarom steunt u wel onderzoek naar de luchtaanval op Hawija, waarbij ook
sprake is van vertrouwelijke, geclassificeerde informatie, en relaties met
bondgenoten en de anti-ISIS coalitie, en bent u nu tegen onderzoek naar het
NLA-programma, omdat dit tot «risico’s voor spanningen, ook met bondgenoten» zou leiden?
Vraag 17
Welke vertrouwelijke en/of staatsgeheime informatie heeft destijds de
commissie Davids openbaar gemaakt, die niet openbaar had mogen worden?
Vraag 18
Deelt u de mening dat als Kamerleden vertrouwelijke stukken hebben
ingezien, zij er niet meer over kunnen spreken? En dat er dan geen debat kan
worden gehouden of onderzoek naar kan worden gedaan?
Vraag 19
Deelt u de mening dat niet alle interne volkenrechtelijke adviezen aangaande
het NLA-programma (openbaar) gedeeld zijn met de Kamer?
Vraag 20
Herinnert u zich het rapport van de Commissie van Toezicht op de
Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) inzake de rol van de Militaire
Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) en de Algemene Inlichtingen- en
Veiligheidsdient (AIVD) bij een evacuatiemissie in Libië (Kamerstuk 32 709, nr.
8, waarin zeer uitgebreid ingegaan is op de rol van inlichtingendiensten bij
het helikopterdrama in Libië? Waarom kon er toen wél openheid van zaken
worden gegeven, nota bene over de mislukte uitvoering van een speciale
operatie, en bent u nu tegen een onafhankelijk onderzoek naar het NLAprogramma omdat er inlichtingendiensten bij betrokken waren?
Vraag 21
Waarom gebruikt u als argument dat «het doen van onderzoek in Syrië door
de conflictsituatie eigenlijk onmogelijk» is? Begrijpt u dat niemand vraagt om
een onderzoek ter plekke in Syrië?
Vraag 22
Waarom zat de mailwisseling van de jihadistische rebellengroep Nour al-din
al Zenki, waarin werd gerapporteerd over de moord op een jongen van 12
jaar op de laadklep van een Toyota pickup, bij de stukken die het kabinet
publiceerde over de NLA, maar daarna weer verwijderde?
Vraag 23
Kunt u garanderen dat Nour al-din al Zenki steun heeft gekregen noch
geprofiteerd heeft van de Nederlandse steun via het NLA-programma?
Vraag 24
Kunt u bevestigen dat het feit dat Nour al-din al Zenki via de mailwisseling
werd gepubliceerd op de website van de regering in het kader van het
NLA-programma, niets te maken heeft met het feit dat u probeert steun voor
mijn motie voor een onafhankelijk onderzoek naar het NLA-programma, weg
te nemen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Vragen

3

Vraag 25
Deelt u de mening dat het schadelijk kan zijn voor de positie van Nederland
in de wereld -zeker waar het gaat om de Nederlandse strijd voor mensenrechten wereldwijd-, wanneer we feiten en bevindingen over steun aan Syrische
rebellen niet willen onderzoeken?
Vraag 26
Kunt u deze vragen één voor één uiterlijk binnen één week beantwoorden,
zodat de aangehouden motie-Van Helvert c.s. (32 623, nr. 307) nog dit jaar in
stemming kan worden gebracht?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Vragen

4