Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

31 904

Titel Wijziging van de Gaswet en de
Elektriciteitswet 1998, tot versterking van de
werking van de gasmarkt, verbetering van de
voorzieningszekerheid en houdende regels met
betrekking tot de voorrang van duurzame
elektriciteit, alsmede enkele andere wijzigingen
in deze wetten

Nr. 26

AMENDEMENT VAN HET LID ZIJLSTRA
Ontvangen 13 januari 2010
De ondergetekende stelt het volgende amendement voor:
I
In artikel I, onderdeel X, artikel 66d, vervalt het tweede lid.
II
In artikel I, onderdeel X, artikel 66d, vervalt het vierde lid.
Toelichting
Het Wetsvoorstel verbetering gasmarkt voorziet in de toevoeging van
artikel 66d aan de Gaswet. In dit artikel is voor de verkoper van gas de
verplichting opgenomen om de overname van de programmaverantwoordelijkheid separaat van de verkoop van gas aan de koper aan te bieden.
Daarbij is het de verkoper van gas niet toegestaan te eisen dat de koper
van gas de programmaverantwoordelijkheid overdraagt (artikel 66d, lid 1,
sub b van de Gaswet). Dit verbod geldt echter niet indien de koper van
gas met de verkoper van gas is overeengekomen dat de hoeveelheid te
kopen gas wordt bepaald door de feitelijke onttrekking van gas aan het
gastransportnet op één of meer aansluitingen (artikel 66d, lid 2 Gaswet).
Dit zijn de zogenaamde exclusieve «all-in contracten» (transport, gas en
flexibiliteit), zoals die vaak worden aangeboden door de partij zoals
genoemd in artikel 54 van de gaswet. Artikel 66d, lid 4 is een spiegeling
van artikel 66 d lid 2, waarmee de koper van gas in het kader van het
kleine velden beleid (GasTerra) de programmaverantwoordelijkheid kan
opeisen van producenten van gas.
De uitzonderingen in artikel 66d, lid 2 en 4 zorgen ervoor dat de
keuzevrijheid van afnemers en leveranciers wordt beperkt en dat de
huidige dominante positie van GasTerra in stand wordt gehouden, dan
wel wordt verstrekt. Het behouden van de PV biedt voor GasTerra
aanzienlijke waarde. In de Memorie van Toelichting staat dat deze
uitzondering (de opeisbaarheid van de programmaverantwoordelijkheid)
de huidige, veel bestaande praktijk, waarbij gas niet kan worden doorverkocht, in stand wordt gehouden. Het laten voortbestaan van de huidige

KST139741
0910tkkst31904-26
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 904, nr. 26

1

situatie zorgt ervoor dat concurrentie voor leveranciers aan kleinverbruikers niet echt van de grond komt. Het overgrote deel van deze
leveranciers koopt in bij GasTerra en biedt dus gas aan onder dezelfde
voorwaarden. Een leverancier kan niet een keer gas doorverkopen of
goedkoper elders inkopen in dit systeem. De mogelijkheid om door
handig te handelen voordeel aan de klant te bieden is dus beperkt.
Bovendien zijn de uitzonderingen in artikel 66d, lid 2 en 4 niet in lijn met
de motie Crone c.s. die de regering verzocht heeft om de liquiditeit en de
transparantie van gasmarkt (TTF) te versterken. Het volume op de TTF is
de laatste jaren gegroeid, maar de mate van verhandelbaarheid van gas is
gedaald. Ook de NMa geeft in haar jaarlijkse marktmonitor aan dat op de
gasmarkt meeste energieleveranciers voor de inkoop van gas alleen
terecht kunnen bij Gasterra (tegen de voorwaarden van Gasterra).
Hierdoor zijn er volgens de NMa nog onvoldoende mogelijkheden voor
concurrentie tussen de leveranciers. Met name nieuwe toetreders kunnen
moeilijk een marktaandeel verwerven.
De Nederlandse regering mag geen maatregelen nemen die in strijd zijn
met de regels van het EG-Verdrag, met name de mededingingsregels. Er
zijn goede argumenten om te stellen dat artikel 66d, lid 2 en lid 4 van de
Gaswet kwalificeren als een bijzonder recht in de zin van artikel 86, lid 1,
EG-Verdrag. Het voorgestelde artikel 66d, lid 2 en 4 van de Gaswet
houden namelijk een wettelijke maatregel in, die bescherming biedt aan
een klein aantal gasleveranciers, dat in staat is gas op basis van flexibele
contracten aan te bieden. Door dit bijzondere recht raakt GasTerra in de
positie haar machtspositie op de markt voor het aanbieden van flexibiliteit
te gebruiken om ook een sterke positie te verkrijgen op de (toekomstige)
markt voor het aanbieden van programmaverantwoordelijkheid. Artikel
66d, lid 2, Gaswet zet GasTerra er aldus toe aan misbruik te maken van
haar machtspositie. Bovendien leidt artikel 66d, lid 2, Gaswet ertoe dat de
leveranciers van gas door middel van flexibele contracten ertoe aangezet
worden in strijd met het kartelverbod van artikel 81, lid 1, EG-Verdrag te
handelen doordat het overdragen van de programmaverantwoordelijkheid afnemers, beperken in de doorverkoop van gas aan andere
partijen.Dit betekent dat het voorgestelde artikel 66d, lid 2, Gaswet in
strijd is met artikel 86, lid 1, EG-Verdrag en dus niet in stand kan blijven.
Door het schrappen van artikel 66d, lid 2 en 4 wordt de voortzetting van
de huidige praktijk géén automatisme en zal de keuzevrijheid en de
marktwerking op de gasmarkt worden versterkt. Pas dan wordt de
gasmarkt echt versterkt. Nu lopen er wel leveringen over TTF, maar die
kunnen niet worden doorverkocht, waardoor de gasmarkt er niet bij
gebaat is. Door het schrappen van de leden 2 en 4 van artikel 66d wordt
de vrijheid voor zowel afnemers als producenten vergroot. Zij kunnen er
nog steeds voor kiezen om de programmaverantwoordelijkheid over te
dragen. Sterker nog, veel partijen, zoals midden- en kleinbedrijven zullen
dat graag willen doen, zodat zij hun gaslevering zo snel en simpel
mogelijk kunnen afhandelen. Andere partijen zullen echter graag de
vrijheid willen hebben om soms iets door te verkopen, of iets extra in te
kopen via TTF. Met hun verschillende leveranciers van gas kunnen zij dan
afspraken maken over de bandbreedte van afname. Of zij kunnen
standaardproducten op TTF kopen, waarmee zij zelf een eigen portfolio
kunnen samenstellen. Het schrappen van artikel 66d:2 en 4 biedt daarmee
meer ruimte om te gaan handelen en zal daarmee TTF kunnen versterken.
Zijlstra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 904, nr. 26

2