Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

353
Vragen van het lid Sjoerdsma (D66) aan de Minister van Buitenlandse Zaken
over het bericht «VS roept Servië op om zich terug te trekken uit grensgebied
met Kosovo» (ingezonden 6 oktober 2023).
Antwoord van Minister Bruins Slot (Buitenlandse Zaken), mede namens de
Minister van Defensie (ontvangen 6 november 2023).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het artikel «VS roept Servië op om zich terug te
trekken uit grensgebied met Kosovo»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u bekend met de uitspraken van Vucic, waarin hij opschept over het feit
dat de Verenigde Staten (VS) zich zorgen maakt over de grote militaire inzet
van Servië bij het grensgebied met Kosovo?2
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
Heeft u kennisgenomen van het feit dat Radoicic, wie onlangs een aanslag
heeft gepleegd in Noord-Kosovo, reeds vrijgelaten is omdat «er geen risico
zou zijn dat hij Servië zou verlaten»?3

1

NOS, 30 september 2023, «VS roept Servië op om zich terug te trekken uit grensgebied met
Kosovo» (https://nos.nl/artikel/2492341-vs-roept-servie-op-om-zich-terug-te-trekken-uitgrensgebied-met-kosovo).
2
X, 4 oktober 2023 (https://twitter.com/admirim/status/1709688404605034516).
3
Politiko, 4 oktober 2023, «He was arrested yesterday in Belgrade, Milan Radoicic is released
from the cell» (https://politiko.al/english/rajoni/u-ndalua-dje-ne-beograd-milan-radoicic-lirohetnga-qelia-i492714).

ah-tk-20232024-353
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Volgens de informatie van het kabinet is dhr. Radoičić op 30 september in
Servië gearresteerd. Hij is inmiddels vrijgelaten onder voorwaarden. Deze
voorwaarden behelzen het inleveren van zijn paspoort en een reisverbod naar
Kosovo.
Vraag 4
Bent u bekend met het feit dat Radoicic een goede bekende is van de
Servische president Vucic?
Antwoord 4
Ja. Dhr. Radoičić was tot september 2023 Vice-President van de partij Srpska
Lista in Noord-Kosovo. Deze partij onderhoudt zeer nauwe banden met
Servië.
Vraag 5
Is het inmiddels het Nederlandse standpunt dat Radoicic achter de recente
aanslag in Noord-Kosovo zat, zoals eerder al bleek uit door Kosovo vrijgegeven dronebeelden?
Antwoord 5
Het kabinet heeft kennisgenomen van de verklaring van de advocaat van dhr.
Radoičić, waarin dhr. Radoičić de verantwoordelijkheid voor de terroristische
aanslag op 24 september 2023 in Banjska in Noord-Kosovo neemt. De
Kosovaarse politie met behulp van monitoring door EULEX en KFOR, voert
momenteel onderzoek uit naar de toedracht van de aanslag. Het kabinet
wacht de uitkomsten van dit onderzoek af.
Vraag 6
Welke Europese maatregelen zijn volgens het kabinet gepast in reactie op die
aanslag?
Antwoord 6
Het kabinet dringt regulier aan op een gebalanceerde aanpak ten aanzien van
Europese maatregelen richting beide partijen. Het kabinet veroordeelt
aansluitend op de verklaring van de EU de aanslag in Banjska in de sterkst
mogelijke bewoordingen. Het wacht de uitkomsten van het onderzoek van de
Kosovaarse politie naar de aanslag af. Wat het kabinet betreft moeten
maatregelen worden bezien indien inderdaad uit het onderzoek blijkt dat hier
aanleiding toe is.
Vraag 7, 8 en 9
Deelt u de zorgen over de vergrote aanwezigheid van Servische troepen bij
het grensgebied met Kosovo?
Kunt u bevestigen dat de Servische troepen inmiddels zijn weggetrokken uit
het grensgebied?
Welke Europese maatregelen zijn volgens het kabinet gepast in reactie op de
samenballing van Servische troepen?
Antwoord 7, 8 en 9
Na de aanslag op 24 september in Banjska heeft Servië gedurende enkele
dagen de aanwezigheid van legereenheden in het grensgebied met Kosovo
fors opgeschaald. Servië startte met een geleidelijke afschaling van deze
troepen na de opschaling van KFOR-troepen in Noord-Kosovo op 29 september jl. Het kabinet heeft het verzoek van de NAVO voor de inzet van reserveeenheden gesteund. Het kabinet steunt de EU-inzet gericht op verdere
de-escalatie, waaronder het verder terugbrengen van het aantal troepen,
waarbij het kabinet het belang van een gebalanceerde aanpak ten aanzien
van Europese maatregelen blijft benadrukken.
Vraag 10
Zijn Kosovo en Kosovo Force (KFOR) in staat om een daadwerkelijke
Servische aanval, direct of via proxies te weerstaan? Klopt het dat KFOR op
korte termijn wordt versterkt met Britse en Roemeense troepen? Beschikt
KFOR daarna over de benodigde menskracht én materieel om een eventuele

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2

Servische escalatie te weerstaan? Is Nederland benaderd om additionele
militairen en materieel te leveren en zo ja, wat was ons antwoord?
Antwoord 10
Naar aanleiding van gewelddadige protesten in Noord-Kosovo werd KFOR in
juni jl. tijdelijk versterkt met Turkse reserve-eenheden. Naar aanleiding van de
recente ontwikkelingen in Kosovo is KFOR eind september tijdelijk versterkt
met Britse en Roemeense troepen. KFOR is uitgerust met verschillende
eenheden en wordt ondersteund door reserve-eenheden om te kunnen
reageren op een eventuele escalatie. De Britse en Roemeense troepen maken
onderdeel uit van deze reserve-eenheden. De NAVO bevestigt dat KFOR
momenteel over voldoende capaciteiten beschikt om het mandaatgebied
veilig te houden. Nederland heeft geen formeel verzoek gekregen om een
militaire bijdrage te leveren in Kosovo. In het uiterste scenario dat de
reserve-eenheden niet toereikend zijn, kan een beroep worden gedaan op de
snelle interventiemacht van de NAVO, de Very High Readiness Joint Task
Force(VJTF). Hier levert Nederland met twee compagnieën een bijdrage aan.
Hiervoor is additionele besluitvorming nodig binnen de Noord-Atlantische
Raad.
Vraag 11
Klopt het dat twee van de reservemachten van KFOR ook bedoeld zijn voor
EUFOR Althea in Bosnië?
Antwoord 11
Zoals ook aan uw Kamer gemeld tijdens het commissiedebat over de artikel
100 bijdrage aan EUFOR Althea (d.d. 21 juni jl.), delen de missies KFOR in
Kosovo en EUFOR Althea in Bosnië en Herzegovina inderdaad een aantal
reserve-eenheden, zoals de Tactical Reserve Force (KTR), Operational Reserve
Force (ORF) en Strategic Reserve Force (SRF). Zowel KFOR als EUFOR
behouden ook eenheden die exclusief voor de eigen operatie inzetbaar zijn.
Dit is tevens aan uw Kamer toegelicht tijdens de technische briefing over de
veiligheidssituatie in Kosovo (d.d. 12 oktober jl.)
Vraag 12
Wat betekent de oplopende druk op KFOR in Kosovo voor de beschikbare
reserves voor EUFOR Althea?
Antwoord 12
Zoals ook gemeld in het antwoord op vraag 11 beschikt EUFOR Althea over
reserve-eenheden die niet gedeeld worden met KFOR. Daarnaast zijn er
reserve-eenheden die door KFOR en EUFOR Althea gedeeld worden. Indien
deze zijn ingezet voor KFOR, zijn ze tijdelijk niet inzetbaar voor EUFOR Althea.
Daarnaast geldt dat de NAVO nog steeds (andere) reserve-eenheden achter
de hand heeft voor eventuele inzet in KFOR en EUFOR Althea, ondanks de
recente plaatsing van reserve-eenheden onder KFOR.
Vraag 13
Hoe groot acht u de kans dat Dodik de komende tijd destabiliserende acties in
Bosnië zal ondernemen? Hoe beoordeelt u het risico dat Vucic en Dodik
gelijktijdig escalerende acties ondernemen in Kosovo respectievelijk Bosnië?
Hoe beoordeelt u het risico dat Orban Europese sancties, bedoeld om
dergelijke escalaties te beantwoorden, blijft tegenhouden?
Antwoord 13
In lijn met motie Piri4 pleit het kabinet in EU-verband consistent voor
aandacht voor de situatie in Servië, Kosovo en Bosnië en Herzegovina. Het
kabinet heeft blijvende zorgen over de ontwikkelingen in de Republika Srpska
in Bosnië en Herzegovina. Het kabinet monitort deze ontwikkelingen
nauwgezet, ook vanuit een regionale dimensie. In zowel de situatie in Bosnië
en Herzegovina als ook tussen Kosovo en Servië is al langere tijd sprake van
een trend van escalerende stappen die, zonder dat er sprake hoeft te zijn van
gezamenlijke regie door president Dodik en president Vučić, met elkaar
4

Kamerstuk 21 501-20, nr. 1957.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

3

kunnen samenvallen. Er zijn momenteel geen signalen van een op handen
zijnde gewapende escalatie in de Republika Srpska.
Conform motie Kuzu c.s.5, pleit het kabinet in Europees verband consistent
voor een sanctiepakket dat direct gericht is op president Dodik en zijn
machtskring. Het kabinet verwacht daarbij op korte termijn geen verandering
in de Hongaarse positie ten aanzien van sancties tegen vertegenwoordigers
van de Republika Srpska.
Vraag 14
Deelt u de zorg over het feit dat Hongarije het bevel over EUFOR Althea zal
overnemen? Hoe beoordeelt u het risico dat Hongaarse invloed op EUFOR
Althea zal leiden tot gebrekkige of geen tegenreactie als Dodik opnieuw
destabiliserende acties onderneemt?
Antwoord 14
De handelingsruimte van een Force Commander(FC) is nauwkeurig vastgelegd in verschillende scenario’s. De FC moet ook verantwoording afleggen
aan de EU Operational Commander, werkzaam vanuit het hoofdkwartier van
de NAVO (SHAPE) in Mons. Daarnaast is EUFOR Althea een missie van een
multinationaal karakter en worden ook de reserve-eenheden gevuld door
diverse landen. De plaatsvervangend FC wordt tijdens het FC-schap van
Hongarije geleverd door Italië.

5

Kamerstuk 35 925 V, nr. 47.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

4