Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1334
Vragen van het lid Lodders (VVD) aan de staatssecretaris van Economische
Zaken over «neonicotinoide is niet het probleem» (ingezonden 30 januari
2013).
Antwoord van staatssecretaris Dijksma (Economische Zaken) (ontvangen
18 februari 2013)
Vraag 1
Kent u het bericht «Imker: neonicotinoide is niet het probleem»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de opvatting van de beroepsimker dat als neonicotinoïden volgens de
gebruiksvoorschriften worden ingezet er in Nederland geen problemen met
bijen zijn? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
De huidige Nederlandse toelatingen voor het toepassen van deze middelen
zijn beoordeeld volgens het op dat moment geldende toetsingskader. Volgens
deze beoordelingen voldeden de middelen aan de norm voor bijen bij juist
gebruik volgens de bijbehorende wettelijke gebruiksvoorschriften.
Daar waar het gebruik van neonicotinoïden de risiconormen voor bijen
overschrijden, worden passende maatregelen genomen. In Nederland zijn in
dit kader de gebruiksvoorschriften van de toegelaten middelen in 2010 en in
2011 aangescherpt in verband met de toen bekende effecten van neonicotinoïden op bijen. In januari 2013 heeft EFSA nu haar herbeoordeling van de
effecten van neonicotinoïden op bijen gepubliceerd waarbij enkele nieuwe
acute risico’s voor bijen zijn geïdentificeerd en daarnaast veel ontbrekende
gegevens (data gaps). Daarover is uw Kamer 22 januari 2013 geïnformeerd
per brief. De herbeoordeling van EFSA is gebaseerd op een «voorlopig»
nieuw toetsingskader waarin nieuwe wetenschappelijke inzichten zijn
verwerkt. Een compleet nieuw toetsingskader zal eind mei 2013 beschikbaar
komen.

1

ah-tk-20122013-1334
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Boerderij Vandaag, 25 januari

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

Ondanks dat het «voorlopige» nieuwe toetsingskader nog niet compleet is en
veel onzekerheden (data gaps) bevat, mogen de signalen van de EFSA
herbeoordeling op het punt van hoge risico’s voor de gezondheid van bijen
niet worden genegeerd. Daarom heb ik de Europese Commissie voorgesteld
om op communautair niveau actie te ondernemen.
De Europese Commissie heeft intussen conceptvoorstellen met de lidstaten
besproken en zal eind februari komen met definitieve voorstellen voor acties
op communautair niveau. Daarover stemmen de lidstaten vervolgens. Ik heb
uw Kamer over deze conceptvoorstellen en de Nederlandse reactie daarop
per brief van 12 februari 2013 geïnformeerd. Communautaire actie vertaald
zich vervolgens door op nationaal niveau voor Nederlandse toepassingen.
Vraag 3
Heeft u kennisgenomen van het onderzoek dat de beroepsimker heeft laten
uitvoeren door een Duits instituut nadat een van zijn volken afwijkingen
toonde die duidden op een insecticide dat invloed had op het zenuwgestel?
Zo ja, deelt u de conclusies van het onderzoek dat in de aangetaste bijen
andere middelen werden gevonden die jaren geleden in de kas gebruikt
waren en die inmiddels al lang verboden zijn, in plaats van het gebruik van
neonicotinoïden?
Antwoord 3
Ja. Uit de uitkomsten van de analyse van het bedoelde onderzoek blijkt dat in
negen van de tien monsters geen neonicotinoïden werden aangetroffen. In
een monster werd thiacloprid, een neonicotinoïde, gevonden in een gehalte
onder een voor bijen schadelijk niveau. Verder werden residuen van stoffen
aangetroffen die voorheen een toelating hadden of nooit een toelating
hebben gehad als gewasbeschermingsmiddel in Nederland. Niet bekend is of
er in dit geval een relatie is tussen de aangetroffen stoffen en de hier
waargenomen bijensterfte. Op grond van deze monsteruitslagen is de
suggestie in de gestelde vraag dat er geen directe relatie zou zijn tussen
bijensterfte en neonicitinoïden niet te bevestigen noch te ontkennen.
Vraag 4
Deelt u de bevindingen van de bijenhouder dat bijen fruitbomen en planten
die met neonicotinoïden behandeld zijn, mijden in plaats van zich te laven
aan de behandelde planten? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
In de praktijk (hommelproductiebedrijven, bestuivingsimkers, vooral in
kassen) wordt waargenomen, dat bijen en hommels die moeten foerageren
op met neonicotinoïden behandelde gewassen stoppen met foerageren of
uitwijken naar andere planten. Deze waarnemingen zijn niet kwantitatief. In
de wetenschappelijke literatuur wordt over «repellency» van deze middelen
gesproken.
Dat betekent dat foeragerende bestuivers met middel behandelde planten
afwijzen. Maar ook hier is weinig kwantitatief onderzoek gedaan in het veld.
Vaak weigeren bijen in een laboratoriumonderzoek een suikerbron met een
toegevoegde pesticide pas bij hogere concentraties dan die in het veld
voorkomen.
Vraag 5
Kunt u zich vinden in de verklaring van de bijenhouder dat Varroa-mijt de
oorzaak is voor de hoge wintersterfte onder bijenvolken? Zo ja, hoe kan
Varroa-mijt het best bestreden worden en hoe wilt u zich hiervoor gaan
inzetten?
Antwoord 5
De UNEP (United Nations Environment Programme) heeft geconstateerd dat
bijensterfte een multifactorieel probleem is; één factor is de parasiet Varroa
destructor.
Sinds de jaren »90 van de vorige eeuw financiert het ministerie het honingprogramma, dat voor 50% vanuit EU-gelden wordt gecofinancierd.
Dit programma richten we in Nederland specifiek op de varroa-mijt en de
bestrijding daarvan. Uw kamer is hierover geïnformeerd op 29 mei 2009 (TK

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

31 700 XIV nr. 154), op 21 juni 2011 (TK 32 372 nr. 53) en 15 juni 2012 (TK
32 372 nr. 94).
Vraag 6
Bent u bereid deze elementen mee te laten nemen in het onderzoek van de
European Food Safety Authority (Efsa) en het College voor de toelating van
gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) naar de effecten van
neonicotinoïden voor bijen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
De EFSA herbeoordeling betreft enkel de effecten van neonicotinoiden op de
gezondheid van bijen. De EFSA herbeoordeling is dan ook geen onderzoek
naar de oorzaak van de verhoogde bijensterfte van de afgelopen jaren.
Vraag 7
Kunt u aangeven wat uw inspanningen hebben opgeleverd in de Landbouwraad op 28 januari jl., waar u de neonicotinoïdenproblematiek zou aankaarten?
Antwoord 7
U bent hierover separaat geïnformeerd voor het Algemeen Overleg over de
Landbouw- en Visserijraad op 13 februari 2013.
Vraag 8
Bent u bereid deze vragen te beantwoorden voor het algemeen overleg
Landbouw- en Visserijraad op 13 februari aanstaande?
Antwoord 8
Dit is helaas niet gelukt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3