Bijlage moties en toezeggingen Bewegen en gezondheid
Gezondheidscampagne
De minister voor LZS heeft met de brief over het (Top)sportbeleid 2022 en verder
toegezegd u te informeren over de vervolgcampagne “Fit op jouw manier”.1 Van half september tot
half november 2022 is de landelijke publiekscampagne ‘Fit op jouw manier’ weer te zien. De
campagne inspireert en motiveert mensen met een concreet handelingsperspectief in kleine
stapjes hun gedrag te veranderen en zo te werken aan een gezonde leefstijl. Tips op het gebied
van bewegen, voeding, en mentale gezondheid staan centraal. De campagne bestaat onder andere
uit twee tv-commercials, diverse radiospots, outdoor reclame, online social media-inzet, en een
PR-activatie. Alle media-uitingen spelen in op tijdstippen en op locaties waar en wanneer mensen
(on)gezonde keuzes maken. Op de site fitopjouwmanier.nl staat een tipgenerator waar iedereen
eindeloos kan zoeken naar de tip die bij hem/haar past. Deze toezegging is hiermee afgedaan.
Inzet van bewegen binnen de aanpak van Volksziekten.
In de Beweegbrief van 24 juni 20222 hebben wij toegezegd u nader te informeren over de beoogde
invulling van de besteding van de Coalitiemiddelen voor onderzoek naar en de aanpak van
alzheimer, obesitas en kanker ontvangen. Op 14 oktober jl. heeft u de brief hierover3. Deze
toezegging is hiermee afgedaan.
Initiatieven die bijdragen aan sport en bewegen op andere departementen
Met de motie van Van Dijk c.s. heeft u op 7 juli jl. verzocht om de initiatieven die andere
departementen nemen die bijdragen aan sport en bewegen in beeld te brengen en aan u te
rapporteren4. De volgende tabel geeft de initiatieven die tot nu toe in beeld zijn gebracht weer.
Beleidsinitiatief

Korte omschrijving

Departement

Leefomgeving
Agenda Fiets / Tour de
Force

Nationaal toekomstbeeld
fiets
Fietsstimulering: Kies de
fiets

Fietsinfrastructuur

Strategisch plan
verkeersbeleid tbv veilig
bewegen

Tour de force is het samenwerkingsverband van overheden,
marktpartijen, maatschappelijke organisaties, kennisinstituten
en platforms die zich inzetten voor de fiets in Nederland.: 20
procent meer fietskilometers in 2027 tov 2017. Belangrijke
actie is om gemeenten te stimuleren om fietsgebruik in de
omgevingsplannen en
omgevingsvisies op te nemen.
Hoofdlijnen van het Nationaal Toekomstbeeld Fiets zijn in april
2022 vastgesteld. IenW werkt hierin samen met
provincies/gemeenten om te komen tot een landelijk dekkend
fietsnetwerk.
Een van de 4 fietsambities deze kabinetsperiode is 100.000
extra forenzen op de fiets. Door samenwerking met regionale
werkgeversnetwerken die inzetten op fietsstimulering.
Onder het motto van de landelijke campagne kies de fiets roept
IenW alle organisaties in Nederland op om 10% meer forenzen
op de fiets te krijgen. 22 fietsambassadeurs laten zien hoe
werkgevers medewerkers stimuleren te fietsen.
Structuurvisie infrastructuur en ruimte met fietsstallingen
station. Bouw van nieuwe en betere stallingen bij stations.
Actieplan fiets parkeren
Fietsinfrastructuur als onderdeel van MIRT-projecten (routes,
tunnels, bruggen etc.)
Voor onze gezondheid, ons welbevinden en ons sociale leven is
het belangrijk om zo lang mogelijk zelfstandig mobiel te
blijven. Dit plan inspireert, stimuleert en ondersteunt betrokken
partijen, zoals medeoverheden, maatschappelijke organisaties
(zoals VVN, Fietsersbond, CBR en ANWB) bij hun inzet voor de
verkeersveiligheid van ouderen.

Kamerstukken II 2021/22, 30234, nr. 304
Kamerstukken II 2021/22, 30234, nr. 302
3
Kamerstukken II 2022/23, 32792, nr. 642
4
Kamerstukken II 2021/22, 30234, nr. 309
1
2

IenW

IenW

IenW, VWS

IenW

IenW

Veilig slim en duurzaam
(programma beter
benutten)

Doortrappen

Active living

Platform Ruimte voor
lopen

Agenda stad: City deal
ruimte voor lopen
Leefbaarheid en veiligheid

Groen in en om de stad

Mooi Nederland

Programma Nationale
parken

Met dit programma werken Rijk, regio en bedrijfsleven samen
om de bereikbaarheid in de drukste regio's over weg, water en
spoor te verbeteren. Het verbeteren van de fietsinfrastructuur
kan deel uitmaken van
de deze aanpak, net als regionale snelfietsroutes en het
realiseren van voldoende en kwalitatief goede
fietsparkeervoorzieningen bij stations.
Landelijk programma om op lokaal niveau tot uitvoering te
brengen door provinciale, regionale en lokale overheden en
diverse lokale partners. Centraal staat een lerende aanpak om
gedrag en bewustwording van fietsende ouderen (60+) in het
verkeer te beïnvloeden en de verkeersveiligheid te vergroten.
Innovatieprogramma gericht op het stimuleren van bewegen in
een gezonde leefomgeving. Het gaat om het voorbereiden,
uitvoeren en monitoren van experimenten gericht op het
stimuleren van een actieve leefstijl in de praktijk.
LNV is partner in het platform Ruimte voor Lopen. Dit is een
netwerk van overheden, kennis- en onderwijsinstellingen en
maatschappelijke organisaties. Het platform is een plek voor
uitwisseling en samenwerking met als doel om wandelen te
stimuleren. Hiervoor wordt ook gewerkt aan diverse projecten.
Staatsbosbeheer levert middels het programma Groene
Metropool de nieuwste ecologische kennis. Op dit moment telt
het platform 55 partners.
Met de City Deal Ruimte voor Lopen committeren gemeenten,
rijksoverheid en maatschappelijke partijen zich om de komende
4 jaar te gaan experimenteren met loopbeleid in een stedelijke
omgeving. In totaal zijn 28 partijen aangesloten.
Programma is gericht op het op orde brengen van de
leefbaarheid en veiligheid van de meest kwetsbare gebieden in
Nederland in 15-20 jaar tijd en het perspectief voor bewoners
te verbeteren. Een actie is om lokale aanpak op mentale
gezondheid, leefstijl en sport en bewegen wordt versterkt.
BZK, LNV, IenW, en VWS werken samen om het groen in en
om de stad te versterken. Doel is leefbaarheid en gezondheid
alsmede herstel van de biodiversiteit en aanpak van
klimaatadaptatie. Er wordt ingezet op een integrale aanpak
vanwege het versterkende effect van groen op andere
beleidsopgaven (waaronder het werken aan een
beweegvriendelijke en gezonde leefomgeving). De
programmatische aanpak groen in en om de stad werkt aan het
stimuleren van deze integrale aanpak door kennisverspreiding
en ontwikkeling, kaders en normen, en onderzoek naar
naturebased solutions en de financiering van groen.
Meest relevante inspanning die een bijdrage levert aan het
behalen van de beweegnorm is het groennormenonderzoek dat
op dit moment door de Wageningen University & Research en
het PlanBureau voor de Leefomgeving wordt uitgevoerd.
We zijn begonnen aan de grote verbouwing van Nederland. De
urgente maatschappelijke opgaven hebben allemaal grote
ruimtelijke impact: het woningtekort, de kwaliteit van de
natuur, de transitie van de landbouw, de verduurzaming van de
energievoorziening. We willen een mooier, gezonder,
duurzamer, welvarender en aantrekkelijker Nederland.
Programma Mooi Nederland stelt het ontwikkelen van
ruimtelijke kwaliteit centraal, waarbij sectorale opgaven worden
geïntegreerd in gecombineerde oplossingen.
Bewegen is onderdeel van thema 1 Groen en gezond leven in
de stad (onderdeel van perspectief C Leefbare steden en
regio’s). Het gaat over meer ruimte voor natuur, bewegen en
ontmoeten. Groene en gezonde netwerken in de stad zijn een
noodzakelijk element in het leefbaar houden van steden in de
toekomst, de ruimte is beperkt en vraagt om combinatie van
functies. Netwerken voor o.a. voetgangers en fietsers inclusief
verbindingen met het buitengebied zijn er daar onderdeel van.
Een van de doelen van het programma Nationale Parken
Nieuwe Stijl is om mens en natuur te verbinden – dat betekent
een bezoek brengen, natuur beleven, in beweging komen
(lopen en fietsen).
LNV draagt daar onder andere aan bij met financiële
ondersteuning van IVN Natuureducatie. IVN organiseert voor

IenW

IenW

VWS, IenW en
BZK
IenW, VWS, BZK,
LNV

BZK, IenW, VWS

BZK, OCW, SZW,
J&V, VWS

BZK, LNV, IenW,
VWS

BZK

LNV

verschillende doelgroepen de communicatie voor de parken en
verzorgt educatie in de parken en stimuleert bewegen.
Gezonde en groene
leefomgeving
Natuurlijk Kapitaal

Spin off project Groene
Leefstijl

Beweegvriendelijke
schoolomgeving

Programma voor het ontwikkelen van instrumenten waarmee
gezondheid kan worden meegewogen en meegenomen in
ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving. Daarnaast gaat het
om concrete toepassingen op lokaal niveau.
LNV stimuleert kennisontwikkeling en -toepassing op het
gebied van de ecosysteemdienst ‘natuurrecreatie’ via
instrumenten zoals Natuurlijk Kapitaalrekeningen, de Atlas
Natuurlijk Kapitaal en de Groene Batenplanner. Met deze
informatie kunnen overheden, bedrijven en burgers beter
rekening houden met de impact op en het duurzaam gebruik
van deze ecosysteemdienst, bijvoorbeeld bij besluitvorming
over maatregelen met betrekking tot ruimtelijke inrichting en
gebiedsontwikkeling. Daarmee wordt de kans groter dat
besluiten bijdragen aan zowel natuurinclusiviteit als beweging
Doormiddel van een stimuleringssubsidie van LNV is door Alles
is gezondheid tussen 2019- 2021 het project ‘Groene Leefstijl
in de eerste lijn’ uitgevoerd. Er is een analyse gemaakt en
materiaal ontwikkeld om met name huisartsen te stimuleren
om natuur in hun werkwijze van voorlichten, verwijzen en
begeleiden te integreren bij patiënten met leefstijlgerelateerde
klachten, zoals overgewicht, diabetes, CVRM (=hart en
vaatziekten), depressie en SOLK (=somatisch onverklaarbare
lichamelijke klachten). Bewegen, ontmoeten en ontspannen in
de natuur staat hierbij centraal.
De aanpak Veilige Beweegvriendelijke Schoolomgeving maakt
zich hard voor een schoolomgeving die
uitnodigt om te bewegen en die een goede gezondheid
bevordert. Bij een succesvolle aanpak kiezen
basisschoolkinderen en hun ouders voor een gezonde, actieve
manier om zich te verplaatsen van huis naar
school, zoals lopen of fietsen. Fietsersbond en Wandelnet
streven naar structurele samenwerking tussen JOGG,
gemeenten en scholen voor het realiseren van loop- en
fietsvriendelijke schoolomgevingen.

LNV, VWS

LNV

Alles is
Gezondheid, LNV

VWS, IenW

Onderwijs
School & Omgeving

Invoering urennorm
bewegingsonderwijs

Platform Bewegend leren
Subsidie Impuls en
Innovatie
Bewegingsonderwijs

Koningsspelen

School en omgeving heeft als doel meer kansengelijkheid in
talentontwikkeling voor leerlingen in het PO en VO. Door het
aanbieden van buitenschools aanbod aan leerlingen in bv sport,
cultuur, techniek of huiswerkbegeleiding. . Dit aanbod moet
passen bij de lokale behoefte en omgeving, zodat zij zich
optimaal kunnen ontwikkelen, ongeacht hun thuissituatie of
omgeving. Daarnaast helpt het hen om vaardigheden te
ontwikkelen voor meer kansengelijkheid in het onderwijs en
een gelijkwaardige deelname aan de maatschappij.
Vanaf schooljaar 2023/2024 moeten alle scholen in het PO
verplicht aan alle groepen minimaal twee lesuren per week
bewegingsonderwijs geven (totaal 90 minuten). Deze lessen
moeten gegeven worden door een vakleerkracht of bevoegde
groepsleerkracht. De wettelijke bepaling is enorm belangrijk
om de motorische ontwikkeling van kinderen te blijven
stimuleren en om kinderen gezond op te laten groeien.
Dit platform wordt een vindplek, met informatie over
verschillende programma's en aanbieders op het gebied van
bewegend leren.
Vanaf schooljaar 2023/2024 zijn scholen uit het (speciaal)
basisonderwijs verplicht om minstens 2 lesuren
bewegingsonderwijs per week te verzorgen. De
subsidieregeling Impuls en Innovatie
Bewegingsonderwijs ondersteunt scholen die meer
bewegingsonderwijs willen geven.
Scholen kunnen deze subsidie gebruiken om de verplichte twee
uur te halen, om extra lessen te geven of om bewegen door de
schooldag heen te stimuleren.
De Koningsspelen zijn een sportief Oranjefeest waar gemiddeld
1,2 miljoen kinderen afkomstig van 6.000 scholen in het
primaire onderwijs in Nederland, het Caribisch deel van het

OCW, VWS, SZW,
BZK en J&V

OCW

OCW, VWS
OCW

OCW, VWS

Gezonde school

Gezonde Kinderopvang

Koninkrijk en Nederlandse scholen in het buitenland aan
meedoen. Daarnaast wordt er op dezelfde dag ook aandacht
besteed aan gezonde voeding door in samenwerking met
Jumbo een “koningsontbijt” aan te bieden.
Gezonde School is een programma dat onderwijsprofessionals
helpt om een gezonde leefstijl op school vanzelfsprekend te
maken. Sport en bewegen is hierin een van de thema’s waar
scholen mee aan de slag kunnen. Wanneer een school actief
sport en bewegen binnen de schoolsetting stimuleert kan een
school het sport en bewegen vignet ontvangen, waarmee zij
ook kunnen communiceren richting kinderen en ouders. In
2021 hadden 901 scholen die met de Gezonde School aanpak
werken een vignet op het thema sport en bewegen. Nieuwe
jaarplan voor komend jaar richt zich meer op het bereiken van
PO/MBO.
Met Gezonde Kinderopvang werken kinderopvangorganisaties
structureel aan een gezonde leefstijl van kinderen en
deskundigheid van pedagogisch medewerkers. De partners van
Gezonde Kinderopvang zijn landelijke kennis- en
onderzoeksinstituten welke samenwerken samen in het
programma, ondersteund door branche- en
koepelorganisaties. Alle kinderopvangorganisaties die zich
aanmelden voor gezonde kinderopvang ontvangen een scholing
en praktische aanpak op verschillende leefstijlthema’s.
Bewegen in de dag van kinderen brengen is een stevig
onderdeel van deze scholing. Na het volgen van de scholing
gaat een Gezonde Kinderopvangorganisatie structureel aan de
slag om de gezondheid en gezonde leefstijl van kinderen te
bevorderen. Meermaals per jaar hebben kinderopvang
organisaties de mogelijkheid tot het volgen van bijscholingen
op het thema bewegen.

VWS, OCW, LNV
en SZW

VWS, SZW

Werk
Vitaal Bedrijf

Werken in beweging

Programma preventie
beroepsziekten

Het programma Vitaal Bedrijf ondersteunt ondernemers naar
een vitale toekomst. Het programma biedt, samen met experts,
een overzicht van wat werkt en wat niet om vitaliteit in de
werksetting te vergroten. Ook wordt al het beschikbare aanbod
bij elkaar gebracht om ondernemers handelingsperspectief te
geven. Sport en bewegen is hierin een van de thema’s van het
programma.
Fietsersbond en Wandelnet hebben een platform ontwikkeld
waarop kennis, inspiratie, tools en aanbieders worden gedeeld
met werkgevers om het werkgevers makkelijker te maken om
hun werknemers te faciliteren en activeren tot meer lopen en
fietsen naar en tijdens het werk. Dit wordt hiermee een
onderdeel van hun aanpak tot vitaal werkgeverschap, en het
mainstream maken van lopen en fietsen naar en tijdens het
werk.
Vanuit het Programma Preventie Beroepsziekten stimuleert het
ministerie van SZW dat werkgevers en werkenden aan de slag
gaan met meer bewegen tijdens het werk. Goede voorbeelden
van hoe dit in de praktijk kan worden toegepast, worden
verzameld en verspreid via het Arboportaal.
Onderdeel van het programma is de campagne ‘Zet ook de
stap’, gericht op elk halfuur even bewegen met onder meer de
uitdaging van de Nationale Beweegminuut.

SZW, VWS

VWS, IenW

SZW

Overig
Brede regeling
combinatiefunctie

Sam&
samenwerkingsverband,
Jeugdfonds Sport &
Cultuur

Sinds 2008 kunnen gemeenten met cofinanciering van het Rijk
functionarissen inzetten die sport of cultuur combineren met
ten minste één andere sector zoals onderwijs, zorg, welzijn of
het bedrijfsleven. Het doel van deze landelijke regelingen is
Nederlanders te motiveren voor deelname aan sport en/of
cultuur.
Sam& voor alle kinderen is een samenwerkingsverband van
Leergeld Nederland, Stichting Jarige Job, Nationaal Fonds
Kinderhulp en Jeugdfonds Sport & Cultuur. Samen zetten deze
fondsen zich in om kinderen te ondersteunen die opgroeien in
een gezin met weinig financiële middelen. Dit doen zij door
allerlei voorzieningen te bieden op het gebied van o.a.

OCW, VWS

SZW

Alleen jij bepaalt wie je
bent

Werk via Sport

educatie, sport, cultuur, het vieren van een verjaardag en vrije
tijd. Deze inzet draagt bij aan sport en bewegen onder kinderen
in armoede.
“Alleen jij bepaalt wie je bent” (AJB) is een erkende effectieve
preventieve gedragsinterventie die minimaal 2 jaar duurt, waar
onder meer teamsport (voetbal, basketbal of honkbal) als
middel wordt ingezet. AJB heeft als doel het voorkomen van de
ontwikkeling van overlastgevend en/of delinquent gedrag en
het verminderen van dit reeds aanwezig gedrag. Dit wordt
bereikt door het versterken van beschermende factoren en het
verkleinen van risicofactoren ten aanzien van overlastgevend
en/of delinquent gedrag bij jongeren van 12-18 jaar, die
onderwijs volgen aan een praktijkschool of de basis- of
kaderberoepsgerichte leerweg van het VMBO.
In het landelijke DJI-Project 'Werk via Sport' wordt sinds 2015
een koppeling gemaakt tussen sporten tijdens de detentie en
de sportwereld na detentie. In 7 jaar tijd nemen of namen er
527 gedetineerden deel. Landelijk wordt samengewerkt met
ongeveer 50 sportverenigingen. Een sportclub is vaak een
warm nest en biedt sportmogelijkheden, een nieuw (schoon)
sociaal netwerk en mogelijkheden richting betaald werk via het
netwerk van de club aan.

JenV

JenV (DJI)

Kennisplatform beweegvriendelijke omgeving
De minister voor LZS heeft met de brief over het (Top)sportbeleid 2022 en verder toegezegd uw
Kamer in het najaar van 2022 te informeren over het platform over de beweegvriendelijke
omgeving waarin bestaande kennis en de praktische ondersteuning gebundeld wordt, zodat
gemeenten makkelijker en met betere onderbouwing keuzes kunnen maken5. Via de website van
het Kenniscentrum Sport en Bewegen is een verscheidenheid aan informatie beschikbaar om te
komen tot een beweegvriendelijke inrichting van de omgeving. Hierbij wordt ook specifiek
aandacht besteed aan de rol en behoeften van gemeenten. Hiermee beschouw ik de toezegging als
afgehandeld.
Rijke Schooldag (School en Omgeving) en betrokkenheid sportverenigingen
Op 30 juni jl. heeft de staatssecretaris van VWS een gesprek gevoerd met minister voor Primair en
Voortgezet Onderwijs over de maatregel Rijke Schooldag, wat momenteel als subsidieregeling
School en Omgeving loopt. Dit gesprek komt voort uit het Commissiedebat Leefstijlpreventie van
24 maart 2022 waarin is toegezegd in gesprek te gaan met minister voor Primair en Voortgezet
Onderwijs over de uitwerking van de Rijke schooldag en de relatie met sportverenigingen en u
hierover te informeren.
De bewindspersonen zijn het erover eens dat alle kinderen een gezonde start verdienen, waar zij
hun hele leven lang van kunnen profiteren. Dit vereist niet alleen inzet van ouders, verzorgers of
leerkrachten maar van ons allemaal. Het kabinet heeft als doel een gezonde generatie in 2040 met
een focus op de jeugd door sport, voeding en bewegen. Hiervoor is een brede aanpak nodig
waarbij we gezonde keuzes aanmoedigen en ongezonde keuzes ontmoedigen. Zo stimuleert het
kabinet sport en bewegen om zo de gezondheid van jong en oud te bevorderen. Sportverenigingen
spelen daarbij een belangrijke rol. Veel kinderen komen al op vroege leeftijd op sportverenigingen
in aanraking met sport en bewegen wat een gezonde basis legt voor hun latere leven. Om zoveel
mogelijk kinderen die basis mee te kunnen geven is het van belang dat scholen en
sportverenigingen elkaar op dit vlak versterken. Er is dan ook volle overeenstemming op de
intentie tot nadere samenwerking, zowel op de inhoud als in het leren van elkaar vanuit bestaande
goede interventies, programma’s en regelingen en deze zo goed als mogelijk op elkaar te laten
aansluiten waar dat kan, ook met betrekking tot kennisoverdracht aan de doelgroep.
Vanuit een ambtelijke interdepartementale werkgroep School en Omgeving krijgt de
samenwerking momenteel concreet vorm en wordt bestaande kennis en ervaring met het
optuigen, uitwerken en monitoren van lokale coalities vanuit sportakkoord maar ook vanuit het
jeugd- en preventiedomein actief gedeeld. Ook met de bestaande programma’s (Gezonde School,
5

Kamerstukken II 2021/22, 30234, nr. 304

JOGG, Gezonde Basisschool van de Toekomst en de Buurtsportcoachregeling) ligt er reeds een
basis aan kennis, kunde, tools, lokale samenwerking en capaciteit om, met name voor de nieuw te
starten gebieden, op weg te helpen met het vormen van een plan en een uitvoeringsprogramma
op het gebied van sport, cultuur, welzijn, preventie en jeugd.
Om de verbinding te maken met de lokale sport, is het van belang om de lokale sportservices
organisaties en sportaanbieders zo goed mogelijk aan te haken bij de onderwijsinstellingen die
meedoen met School en Omgeving. Naast NOC*NSF en de leden van het Platform Ondernemende
Sportaanbieders is ook de Nationale jeugdcoalitie bestaande uit LKCA, NOC*NSF, Scouting NL,
Kunstbende, Sociaal Werkend NL, VSG en Jantje Beton en ondersteund door kennisinstanties als
het Mulier Instituut, NJi en Jeugdfonds sport en cultuur een netwerk voor de scholen. We
signaleren dat deze partijen bekend zijn met het programma, zo heeft NOC*NSF een projectleider
School en Omgeving aangesteld die de behoefte lokaal in kaart brengt. Genoemde partijen weten
in verschillende mate de weg te vinden naar de scholen. Met alleen al de sportsector aan 40.000
sportclubs en de cultuursector met 10.000 verenigingen/organisaties maakt het de verbinding met
scholen heel dichtbij.