Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

0029
Vragen van het lid Wassenberg (Partij voor de Dieren) aan de Ministers van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en van Justitie en Veiligheid over het
bericht dat het strafrechtelijk onderzoek naar frauderende slachthuizen is
gestopt, ondanks dat het OM wist dat er dingen gebeurd zijn die niet hadden
mogen gebeuren (ingezonden 27 juli 2020).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 18 september 2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2019–2020, nr. 3743.
Vraag 1
Kent u het bericht «NVWA te traag: onderzoek naar misstanden slachthuizen
gestopt»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 3
Kunt u bevestigen dat dit gaat om het onderzoek naar de slachthuizen in
Noord Nederland, waarbij onder andere minstens honderd ernstig zieke en
kreupele dieren koeien werden aangeleverd, hoewel zij helemaal niet hadden
mogen vervoerd, omdat dit vervoer leidt tot ernstig dierenleed?
Kunt u bevestigen dat de geconstateerde overtredingen direct hadden
moeten worden bestraft door de aanwezige dierenartsen van de Nederlandse
Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), maar dat deze NVWA-ers hebben
nagelaten om te handhaven?
Antwoord 2 en 3
In het geval een dierenarts op basis van feiten constateert dat er bij een
slachthuis niet- transportwaardig vee wordt aangevoerd schrijft het specifiek
interventiebeleid «Dierenwelzijn bij transport» van de NVWA voor dat een
dierenarts een Rapport van Bevindingen dient op te maken. In deze casus is
op verzoek van het OM door de NVWA een plan van aanpak opgesteld om bij
een drietal slachthuizen in Noord-Nederland te onderzoeken of sprake was

1

ah-tk-20202021-0029
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Website RTL nieuws, 25 juli 2020, «NVWA te traag: onderzoek naar misstanden slachthuizen
gestopt», https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/artikel/5172849/nvwa-noordelijke-slachthuizenfriesland-drenthe-groningen-ziek-onderzoek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

van overtredingen ten aanzien van de aanvoer van niet-transportwaardig vee.
Dit heeft geleid tot strafrechtelijke onderzoek, dat echter door het OM is
beëindigd omdat de NVWA niet in staat bleek om tijdig processen-verbaal
(pv’s) op te leveren die voldoen aan de relevante kwaliteitseisen. Daardoor
kan nu niet meer worden vastgesteld of er evident sprake was van bewijsbare
overtredingen door de slachthuizen op het gebied van dierenwelzijn, die
alsnog grond zouden kunnen zijn voor bestuursrechtelijk optreden.
Vraag 4
Kunt u bevestigen dat de NVWA-dierenartsen die toezicht hielden bij deze
slachthuizen lange tijd niet hebben opgetreden tegen deze (ernstige)
misstanden en dat dit pas aan het licht kwam toen medewerkers van een
andere afdeling binnen de NVWA hierover aan de bel trokken, waarna de
officier van justitie verzocht om de zaak verder te onderzoeken?
Antwoord 4
Begin 2018 werd, op verzoek van het OM, door de Directies Keuren en
Handhaven van de NVWA in gezamenlijkheid een plan van aanpak opgesteld
om bij een drietal slachthuizen in Noord-Nederland te onderzoeken of sprake
was van overtredingen ten aanzien van de aanvoer van niet-transportwaardig
vee. De selectie van slachthuizen vond plaats op basis van informatie van de
directie Keuren over slachthuizen die in grotere volumes afgemolken
melkkoeien slachten, waarbij een mogelijk risico voor het dierenwelzijn
bestaat. De intentie was om binnen de NVWA tot een aanpak te komen
gericht op de relevante schakels in de gehele keten («van boer tot slachthuis»). Deze gezamenlijke aanpak is niet tot stand gekomen.
Vraag 5
Kunt u zich herinneren dat uit het 2Solve onderzoek dat vervolgens is
ingesteld naar het optreden van de NVWA bij kleine en middelgrote
slachthuizen in Noord Nederland bleek dat er een structureel probleem is met
de handhavingscultuur bij een deel van de NVWA?
Antwoord 5
Ja, zie mijn brief van 12 september 2019 (Kamerstuk 28 286, nr. 1065). Hierin
ben ik tevens ingegaan op de maatregelen die ik naar aanleiding hiervan heb
genomen.
Vraag 6
Is het waar dat nu van vervolging is afgezien wegens het niet tijdig aanleveren door de NVWA van bewijsstukken en informatie, ondanks dat het
Openbaar Ministerie (OM) wist dat er dingen gebeurd zijn die niet hadden
mogen gebeuren? Zo ja, hoe kon dat gebeuren?
Antwoord 6
Gelet op de lange duur van het strafrechtelijk onderzoek, het moeizame
proces om tot afrondende pv’s te komen en het feit dat twee van de drie de
pv’s uiteindelijk te laat zijn ingeleverd en van onvoldoende kwaliteit bleken te
zijn, heeft de officier van justitie besloten de onderzoeken stop te zetten.
Vraag 7
Zijn de benodigde rapporten helemaal niet af of is er voldoende informatie
om de slachthuizen te vervolgen en zijn er voldoende stukken verzameld om
fraude en mishandeling te bewijzen?
Antwoord 7
Er zijn uiteindelijk wel pv’s ingeleverd, maar die bevatten onvoldoende
bewijsmiddelen. De officier van justitie kon op basis van de ingeleverde pv’s
geen vervolgingsbeslissing nemen. Gelet op de genoemde voorgeschiedenis
heeft hij besloten om niet alsnog om het in orde laten maken van de pv’s te
vragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 8
Op welk moment bent u geïnformeerd door het OM of door de NVWA over
het feit dat de vervolging van de frauderende slachthuizen zou worden
gestaakt, wegens het niet tijdig aanleveren door de NVWA van bewijsstukken
en informatie?
Antwoord 8
Op 20 juli 2020 is de Minister van LNV door de NVWA geïnformeerd over het
besluit van het OM om de drie strafrechtelijke onderzoeken tegen de drie
slachthuizen te beëindigen.
Vraag 9
Kreeg u eerder signalen dat de vervolging problematisch zou kunnen worden
omdat de benodigde bewijsstukken en informatie niet geleverd werden aan
het OM? Zo ja, wanneer kreeg u deze signalen en welke actie heeft u daarop
ondernomen om vervolging van de strafbare feiten te kunnen vervolgen? Zo
nee, hoe is het mogelijk dat u pas op het allerlaatste moment bent geïnformeerd over de niet-vervolging van de frauderende slachthuizen?
Antwoord 9
Nee. De beide Ministers zijn via de reguliere lijnen op de hoogte gebracht van
de beslissing van de officier van justitie om de onderzoeken stop te zetten.
Vraag 10
Wat vindt u ervan dat door nalatigheid of disfunctioneren van een handhavingsdienst als de NVWA strafrechtelijk onderzoek door het OM wordt
gefrustreerd en dat daardoor fraudeurs/criminelen vrijuit gaan?
Antwoord 10
Helaas moet ik concluderen dat de NVWA tekortgeschoten is in de uitvoering
van haar opdracht om binnen redelijke termijn en op adequate wijze een
strafrechtelijk onderzoek af te ronden. Het in opdracht van de inspecteurgeneraal van de NVWA uitgevoerde onderzoek geeft inzicht in wat is
misgegaan en daarmee ook wat voor maatregelen er nodig zijn om strafrechtelijke onderzoeken door de NVWA in de toekomst adequaat en tijdig op te
pakken. De inspecteur-generaal van de NVWA zal zorgdragen voor adequate
monitoring op de realisatie van de maatregelen genoemd in de begeleidende
brief bij de beantwoording van de door uw Kamer gestelde vragen.
Vraag 11
Vindt u dat geconstateerde, herhaalde misstanden in slachthuizen onbestraft
mogen blijven? Zo ja, waarom? Zo nee, welke actie onderneemt u om de
geconstateerde misstanden alsnog voor de rechter te brengen?
Antwoord 11
Het gaat in dit geval om verdenkingen van strafbare feiten, die door het OM
niet aan de strafrechter kunnen worden voorgelegd. Het is aldus niet
bewezen dat er strafbare feiten zijn gepleegd. Ook kan nu niet meer worden
vastgesteld of er evident sprake was van bewijsbare overtredingen door de
slachthuizen op het gebied van dierenwelzijn, die alsnog grond zouden
kunnen zijn voor bestuursrechtelijk optreden.
Vraag 12
Is het juist dat van vervolging zou moeten worden afgezien «omdat het
onderzoek te lang zou gaan duren»? Zo ja, waarom en acht u het acceptabel
dat misdrijven daarmee onbestraft zouden kunnen blijven? Zo nee, bent u
bereid het OM aan te sporen alsnog tot vervolging over te gaan?
Antwoord 12
De redenen genoemd in antwoord op vraag 6 waren voor de officier van
justitie aanleiding om de onderzoeken stop te zetten. Gelet op de genoemde
voorgeschiedenis heeft hij besloten om niet alsnog om het in orde laten
maken van de pv’s te vragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Vraag 13
Wat is in het algemeen de termijn voor het redelijkerwijs instellen van
vervolging en wat is de reden in onderhavig geval niet tot vervolging over te
gaan en acht u niet-vervolging «redelijk» gelet op het vertrouwen in de
rechtsorde?
Antwoord 13
Als het gaat om de duur van een strafrechtelijk onderzoek is dat afhankelijk
van de omstandigheden van het geval. Er staat geen vaste termijn voor. Het
past ons als Ministers niet om een waardeoordeel te geven over de beslissing
van de officier van justitie in een specifiek strafrechtelijk onderzoek.
Vraag 14
Is het waar dat er tussen de officier van justitie en de NVWA meerdere
gesprekken zijn geweest om de NVWA aan te sporen het onderzoek sneller te
doen, maar dat dat geen resultaat heeft gehad en hoe verklaart u dit?
Antwoord 14
De drie strafrechtelijke onderzoeken liepen van het begin 2018 tot het
voorjaar 2020. Gedurende deze periode is er, zoals gebruikelijk bij strafrechtelijke onderzoeken, veelvuldig contact tussen de officier van justitie en de
NVWA. Deze contacten gingen over de inhoud van de onderzoeken, de bij de
NVWA beschikbare capaciteit voor de onderzoeken en de planning van de
onderzoeken. Eind november 2019 geeft de officier van justitie aan dat hij de
onderzoeken wil afronden. Na overleg met de NVWA werd eind januari 2020
de deadline voor het bij de officier van justitie aanleveren van de drie pv’s op
eind maart 2020 gesteld. Vanuit het OM werd daarbij aangegeven dat er geen
uitstel meer zou worden geaccepteerd. Het eerste pv werd op 1 april 2020
aan de officier van justitie toegezonden. Het tweede pv werd op 8 mei 2020
aan de officier van justitie toegezonden. Het derde pv werd op 20 mei 2020
aan de officier van justitie toegezonden. Duidelijk is dat de aansturing,
monitoring en kwaliteitsborging binnen de NVWA in deze casus tekort heeft
geschoten. De inspecteur-generaal van de NVWA heeft daarom gerichte
maatregelen getroffen om bij strafrechtelijke onderzoeken beter te sturen en
te monitoren en om de kwaliteit te bewaken.
Vraag 15
Deelt u de mening dat het niet langer aan de NVWA overgelaten kan worden
het toezicht en de handhaving te verbeteren, maar dat ingrijpen in de NVWA
noodzakelijk is? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke termijn en wijze?
Antwoord 15
Nee, die mening deel ik niet. Bij de NVWA is de afgelopen jaren veel bereikt,
en iedere dag wordt er door de NVWA belangrijk en goed werk verricht. Maar
er zijn zaken die beter moeten. Een voorbeeld daarvan is de gebrekkige
sturing, monitoring, kwaliteitsbewaking en samenwerking bij het toezicht op
dierenwelzijn in de gehele productieketen voor vlees, specifiek bij deze
strafrechtelijke onderzoeken. In de periode van herbezinning zijn de dieperliggende belemmeringen voor het realiseren van de maatschappelijke doelen
waar de NVWA voor staat geïdentificeerd en is bekeken hoe deze doelen op
een andere manier kunnen worden gerealiseerd. De periode van herbezinning
wordt binnenkort afgerond en heeft waardevolle inzichten opgeleverd.
Verbetermaatregelen bedoeld om de basis op orde te brengen en de NVWA
toekomstbestendig te maken zijn geformuleerd en een aantal is inmiddels in
gang gezet. Ik zal uw Kamer separaat informeren over de herbezinningen en
de vervolgaanpak daarvan.
Vraag 16
Deelt u de mening dat het disfunctioneren van de NVWA grote gevaren voor
het welzijn van dieren en de volksgezondheid met zich meebrengt? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, op welke wijze wilt u ingrijpen en op welke termijn?
Antwoord 16
Goed en onpartijdig toezicht is essentieel voor het publiek vertrouwen in het
toezicht. Bij de NVWA is de afgelopen jaren veel bereikt, en ieder dag wordt
er door de NVWA belangrijk en goed werk verricht. Maar er zijn zaken die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

beter moeten. Samen met mijn collega voor Medische Zorg en Sport geef ik
prioriteit aan het borgen van de maatschappelijke belangen voedselveiligheid
en dierenwelzijn. Het beeld dat er grote gevaren bestaan voor de volksgezondheid en het welzijn van de dieren deel ik niet. Zoals ik aangaf in mijn
brief aan uw Kamer naar aanleiding van het «feitenonderzoek toezichtsketen
en tekortkomingen hierin kleine- en middelgrote slachthuizen NoordNederland» moet en kan het toezicht beter op alle schakels van de productieketen van dieren die uiteindelijk bij kleine en middelgrote slachthuizen
worden aangevoerd. Zoals ik in antwoord 15 heb aangegeven rondt de
NVWA binnenkort een periode van herbezinning af. Ik informeer uw Kamer
binnenkort over de vervolgaanpak daarvan.
Vraag 17
Bent u bereid om de dierenwelzijnsteams van de NVWA onder te brengen bij
het Ministerie van Justitie en Veiligheid om op die manier ernstige en
structurele misdrijven effectiever aan te kunnen pakken?
Antwoord 17
Nee, de dierenwelzijnsteams maken een integraal onderdeel uit van de
NVWA. Uitplaatsing naar het Ministerie van Justitie en Veiligheid is niet de
oplossing voor de tekortkomingen die in deze casus zijn geconstateerd.
Toelichting
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen van het lid Lodders
(VVD), ingezonden op 27 juli 2020, vraagnummer 2020Z14345

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5