Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat

ADDENDUM FINANCIËLE IMPACT
SCHOON EN EMISSIELOOS BOUWEN:
EXTRA PERIODEN
DEFINITIEF

ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES

TITEL
Addendum financiële impact schoon en emissieloos bouwen: extra perioden

DATUM
4 september 2023

STATUS RAPPORT
Definitief

OPDRACHTGEVER
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat

PROJECTTEAM DECISIO
Peter Haanen
Thijs Visscher
Niels Hoefsloot

CONTACTGEGEVENS DECISIO | ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES
Valkenburgerstraat 212
1011 ND Amsterdam
T 020 – 67 00 562
E info@decisio.nl
I www.decisio.nl

Bron afbeelding voorblad: Ingimage

Inhoudsopgave
1.

Inleiding ........................................................................................ 1

2.

Methodiek .................................................................................... 2

3.

2.1

Casussen ............................................................................................ 2

2.2

Perioden en emissie-eisen Routekaart SEB ..................................... 2

Resultaten financiële impact ...................................................... 5
3.1

Volledig elektrisch .............................................................................. 5

3.2

Minimumniveau .................................................................................. 6

3.3

Basisniveau ........................................................................................ 8

Bijlage 1. Uitgangspunten ..................................................................... 11
Conventionele werktuigen ............................................................................. 11
Elektrische werktuigen ................................................................................... 12
Kostprijs SCR katalysator en DPF roetfilter .................................................. 14
Energiedragers ............................................................................................... 15
Minimum- en basisniveau routekaart ........................................................... 15

Bijlage 2. Bronnen ................................................................................. 17

1. Inleiding
Routekaart Schoon en Emissieloos Bouwen
Dit onderzoek is onderdeel van programma Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB).
Het doel van SEB is om de bouwsector te verduurzamen. Dit wordt gedaan door
samen met stakeholders in de bouwsector een haalbare en effectieve routekaart op
te stellen waarin de verduurzaming van mobiele werk-, voer- en vaartuigen tot 2030
vorm krijgt. De routekaart verbindt de doelstellingen in relatie tot stikstof, CO2 en
fijnstof en koppelt deze aan een emissiereductiepad voor mobiele werk-, voer- en
vaartuigen, inclusief maatregelen en acties om de reductie te bewerkstelligen. De
routekaart Schoon en Emissieloos Bouwen is geen opzichzelfstaand initiatief, maar
sluit aan bij bestaande akkoorden en initiatieven en focust op samenwerking en
samenhang.
Onderzoek naar financiële impact
In het kader van SEB heeft Decisio in februari 2023 een rapport1 opgeleverd over
de financiële impact van schoon en emissieloos bouwen op projectniveau. In dit
onderzoek is in beeld gebracht wat het verschil is in kosten en baten van projecten
die met schonere en emissieloze werk-, voer- en vaartuigen worden uitgevoerd ten
opzichte van een conventionele werkwijze met diesel en benzine als brandstof. Dit
addendum beschrijft de resultaten van dit onderzoek voor de perioden 2025, 2028
en 2030 voor de casussen herinrichting weg, bouwrijp maken, dijkversterking en
baggeren.
Leeswijzer
In hoofdstuk 2 wordt de methodiek kort toegelicht en beschreven welke
verschoningsopties zijn doorgerekend. Vervolgens worden in hoofdstuk 3 de
resultaten gepresenteerd. Bijlage 1 gaat in op de uitgangspunten van het
onderzoek.

1 https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/detail?id=2023D30184&did=2023D30184

ONDERZOEK FINANCIELE IMPACT SCHOON EN EMISSIELOOS BOUWEN

1

Vaartuigen

Transitiepad
Minimaal 20% Minimaal 35%
kustlijnzorg en
duurzame
duurzame
vaargeulonderhoud
energiedragers energiedragers
- zoet

Emissie-eisen
conform CCR II.
Minimaal 60%
duurzame
energiedragers

Emissie-eisen
conform CCR II.
Minimaal 75%
duurzame
energiedragers

Bron: routekaart SEB, april 2023
Prijsontwikkeling
Om de casussen op verschillende tijdstippen in de toekomst te berekenen
gebruiken we prijsontwikkelingen voor kosten van energiedragers en voor
aanschafkosten van materieel. Op lange termijn nemen we aan dat diesel en
benzine duurder zullen worden ten opzichte van elektriciteit5. Omdat er geen
recente analyse beschikbaar is over de ontwikkeling van biobrandstof, wordt er in
dit rapport vanuit gegaan dat de prijs van biobrandstof constant blijft6. Daarnaast
verwachten we dat door schaalvoordelen en innovaties de aanschafkosten voor
elektrisch materieel omlaag zullen gaan. In het rekenmodel passen we voor de
mobiele werktuigen hierop een kostprijsverbeteringsfactor toe. De aannames
hierover zijn terug te vinden in Bijlage 1. In de casus baggeren is de
kostprijsverbeteringsfactor niet toegepast op de beun- en transportschepen,
vanwege onzekerheid over toekomstige voortstuwingsconcepten, brandstoffen,
infrastructuur en regelgeving. De ontwikkeling naar elektrische vaartuigen komt
daardoor in praktijk langzamer op gang.

5 Zie ook de ontwikkelingen zoals opgenomen in de Klimaat en energie verkenningen (2022)

van het PBL
6 Dit heeft te maken met de verrekening van HBE opbrengsten die naar verwachting
toenemen over tijd. Zie ook https://www.emissieautoriteit.nl/organisatie-enklimaatbeleid/klimaatbeleid/wat-is-hernieuwbare-energie-voor-vervoer

ONDERZOEK FINANCIELE IMPACT SCHOON EN EMISSIELOOS BOUWEN

4

Bij casus herinrichting weg moet in 2025 in drie van de twintig mobiele werktuigen
een roetfilter geplaatst worden om aan het minimumniveau te voldoen. De
meerkosten van het project stijgen daardoor naar 0,2 procent. In 2028 moet er
laadinfrastructuur worden aangelegd, omdat alle niet-stationaire werktuigen onder
kW 37 en alle stationaire werktuigen volledig elektrisch moeten zijn. De kosten van
laadinfrastructuur zijn doorgerekend aan de hand van verwacht gebruik in de
bouwfase. Hiervoor geldt: hoe langer de looptijd van het project, hoe groter het deel
van de operationele- en investeringskosten voor laadinfrastructuur dat
toegeschreven wordt aan het project. Voor casus herinrichting weg geldt dat in
2028 vijftien van de twintig werktuigen elektrisch zijn (minimumniveau). Naast extra
kosten voor laadinfrastructuur zijn de afschrijfkosten op elektrisch materieel hier
ook hoger, maar de kosten op energiedragers zijn lager. Onder aan de streep dalen
de meerkosten naar -1,9 procent in 2028. De extra kosten voor laadinfrastructuur
(deze kosten zijn relatief laag, omdat de looptijd van het project ‘slechts’ 42 dagen
telt) en afschrijfkosten zijn lager dan de kostenbesparingen op de energiedrager. In
2030 dalen de meerkosten naar -5,7 procent. Enerzijds stijgen de kosten voor
laadinfrastructuur omdat in 2030 zeventien van de twintig werktuigen elektrisch
zijn (ten opzichte van vijftien in 2028). Anderzijds zijn vanwege de
kostprijsverbeteringsfactor de totale kosten voor afschrijvingen lager en zijn de
kosten voor energiedrager gedaald vanwege lagere elektriciteitsprijzen in 2030.
Bij casus bouwrijp maken is een andere ontwikkeling te zien. In eerste instantie
stijgen de meerkosten naar 0,3 procent, omdat in alle twaalf mobiele werktuigen
een roetfilter geplaatst moet worden. Vervolgens stijgen de meerkosten naar 8,7
procent. Hoewel er in 2028 maar één werktuig (bronneringspomp) in de casus
bouwrijp maken elektrisch is, vindt er toch een behoorlijke stijging plaats. De
bronneringspomp draait veel uren binnen het project, waardoor een significant deel
van de investeringskosten voor de elektrische bronneringspomp aan dit project
worden toebedeeld. Daarnaast is de looptijd langer ten opzichte van casus
herinrichting weg, namelijk 70 dagen. Ook is voor de bronneringspomp laadinfra
nodig met een significant hoog vermogen, waardoor de investerings- en
operationele kosten relatief hoog zijn. In 2030 dalen de meerkosten naar 7,2
procent. Er vinden geen extra investeringen plaats om aan emissie-eisen te
voldoen. De daling heeft te maken met het goedkoper worden van elektriciteit ten
opzichte van conventionele brandstof en de daling in afschrijvingen vanwege de
kostprijsverbeteringsfactor.
Voor de casus dijkversterking stijgen de meerkosten naar 0,7 procent in 2025,
omdat in vijfentwintig van de achtentwintig mobiele werktuigen een roetfilter
geplaatst moet worden. In 2028 stijgen de meerkosten verder (naar 1,1 procent),
maar niet zo hard als in de casus bouwrijp maken. Dit komt doordat er slechts twee

ONDERZOEK FINANCIELE IMPACT SCHOON EN EMISSIELOOS BOUWEN

7

hogere afschrijfkosten. De meerkosten dalen in 2030 naar –17,5 procent door
lagere elektriciteitsprijzen en door lagere afschrijvingen ten opzichte van 2028.
Voor casus bouwrijp maken is een vergelijkbare ontwikkeling te zien als bij
herinrichting weg. In eerste instantie stijgen de meerkosten van 0,5 naar 1,0
procent, omdat in twaalf mobiele werktuigen een roetfilter geplaatst moet worden.
Vervolgens dalen de meerkosten naar 0,6 procent in 2028. De bestelbussen en
bronneringspomp moeten voldoen aan de zero-emissie eis. Dit leidt tot besparingen
op de energiedrager die hoger zijn dan de extra kosten voor laadinfrastructuur en
afschrijfkosten voor het elektrisch materieel. In 2030 zijn de lichte vrachtwagens
volledig elektrisch en dalen de meerkosten verder naar 0,7 procent. Wederom zijn
de besparingen op de energiedrager hoger dan de extra afschrijfkosten. De kosten
voor laadinfrastructuur nemen in 2030 niet toe ten opzichte van 2028.
Voor de casus dijkversterking stijgen de meerkosten in 2025 naar 1,3 procent in
verband met het plaatsen van een roetfilter in vijfentwintig mobiele werktuigen.
Vervolgens dalen de meerkosten in 2028 naar 0,6 procent. In 2028 zijn de
bestelbussen, de minigravers en de wals volledig elektrisch. De besparingen op
kosten voor de energiedrager zijn hoger dan de stijging van de afschrijfkosten van
de bestelbussen en de toename in kosten door laadinfrastructuur. In 2030 is een
significante stijging te zien van meerkosten naar 22,4 procent. Op dit project zijn elf
lichte vrachtwagens ingezet die in 2030 allemaal volledig elektrisch zijn. De
aanschafprijs van een lichte elektrische vrachtwagen ligt significant hoger dan de
aanschafprijs van een conventionele lichte vrachtwagen. De besparing op
energiedragers wegen niet op tegen de hogere afschrijfkosten, waardoor de
meerkosten stijgen.
Voor casus baggeren zijn de meerkosten in 2023 en 2025 nagenoeg gelijk,
namelijk 0,2 procent. De meerkosten zijn in 2025 wel gestegen in verband met het
plaatsen van een roetfilter in de graafmachine, maar de stijging is nihil op de totale
projectkosten. Daarnaast neemt de verhouding biobrandstof toe ten opzichte van
de conventionele brandstof voor vaartuigen. Aangezien biobrandstof duurder is dan
conventionele brandstof voor vaartuigen, stijgen de brandstofkosten naarmate een
groter deel biobrandstof wordt vereist. Wel wordt er in het model vanuit gegaan dat
de conventionele brandstof stijgt over tijd en dat de prijs van biobrandstof gelijk
blijft. Dit leidt er toe dat brandstofprijzen wel stijgen, maar dat biobrandstof ten
opzichte van conventionele brandstof relatief goedkoper wordt. In 2028 stijgen de
meerkosten naar 4,2 procent. In de vaartuigen moet dan een SCR-katalysator en
roetfilter geplaatst worden om aan de CCR II eisen te voldoen. De investeringen die
hiervoor gedaan moeten worden leiden tot hogere afschrijvingen. In 2030 dalen de
meerkosten naar 4,1 procent. Deze relatief kleine daling heeft te maken met de

ONDERZOEK FINANCIELE IMPACT SCHOON EN EMISSIELOOS BOUWEN

9

brandstofprijzen. Doordat de prijs voor conventionele brandstof voor vaartuigen is
doorgestegen en de prijs voor biobrandstof gelijk blijft, is biobrandstof relatief
goedkoper geworden.

ONDERZOEK FINANCIELE IMPACT SCHOON EN EMISSIELOOS BOUWEN

10

Bijlage 1. Uitgangspunten
Conventionele werktuigen
De kosten van conventionele werktuigen bestaan uit vier posten: de afschrijvingen,
de brandstofkosten, de onderhoudskosten en de verzekeringskosten.
De afschrijvingen worden op basis van de volgende formule berekend:
𝑎𝑓𝑠𝑐ℎ𝑟𝑖𝑗𝑣𝑖𝑛𝑔𝑒𝑛 =
▪

𝑎𝑎𝑛𝑠𝑐ℎ𝑎𝑓𝑝𝑟𝑖𝑗𝑠 − 𝑟𝑒𝑠𝑡𝑤𝑎𝑎𝑟𝑑𝑒
𝑙𝑒𝑣𝑒𝑛𝑠𝑑𝑢𝑢𝑟

⋅ 𝑔𝑒𝑏𝑟𝑢𝑖𝑘𝑠𝑢𝑟𝑒𝑛

(1)

De precieze aanschafprijs is in de meeste gevallen bij ons bekend omdat deze
informatie door de projectuitvoerder is aangeleverd. Indien dit niet het geval is
is er een inschatting gemaakt op basis van het vermogen van het werktuig.

▪

Voor het berekenen van de restwaarde is aangenomen dat dit zo’n 10%
bedraagt van de oorspronkelijke aanschafwaarde (Decisio, 2021) .

▪

Voor de levensduur van conventionele werktuigen nemen is aangenomen dat
deze 8 jaar bedraagt9. De levensduur in jaren wordt omgezet naar de
levensduur in werkuren door het aantal jaar te vermenigvuldigen met 200
dagen en 6 uur per dag (CE Delft, 2021).

▪

De daadwerkelijke gebruiksuren zijn bij ons bekend omdat deze informatie
door de projectuitvoerder is aangeleverd.

De kosten van het brandstofgebruik worden op de volgende manier berekend:
𝑏𝑟𝑎𝑛𝑑𝑠𝑡𝑜𝑓𝑘𝑜𝑠𝑡𝑒𝑛 =

𝑣𝑒𝑟𝑚𝑜𝑔𝑒𝑛 𝑏𝑒𝑙𝑎𝑠𝑡𝑖𝑛𝑔
𝑒𝑛𝑒𝑟𝑔𝑖𝑒𝑑𝑖𝑐ℎ𝑡ℎ𝑒𝑖𝑑 𝑒𝑓𝑓𝑖𝑐𝑖𝑒𝑛𝑡𝑖𝑒

⋅ 𝑑𝑖𝑒𝑠𝑒𝑙𝑝𝑟𝑖𝑗𝑠 ∗ 𝑔𝑒𝑏𝑟𝑢𝑖𝑘𝑠𝑢𝑟𝑒𝑛

(2)
▪

Het vermogen is aangeleverd door de projectuitvoerder.

▪

De gemiddelde belasting is in sommige gevallen aangeleverd door de
projectuitvoerder. In andere gevallen wordt uitgegaan van een gemiddelde
motorbelasting van 30% 10.

▪

De energiedichtheid van diesel is ongeveer 11 kWh per liter.

▪

De efficiëntie van een conventionele motor is 36% (CE Delft, 2021).

▪

Uitgangspunt is een dieselprijs van €1,6211, daarnaast gaan we uit van een
prijstoename van +4,8% per jaar12.

9 Voor vaartuigen wordt uitgegaan van een economische levensduur van 15 jaar

(bron: gesprekken stakeholders)
10 Uitgangspuntenlijst SEB (dec 2022)
11 TLN brandstofmonitor, prijspeil januari 2023
12 PBL (2022)

ONDERZOEK FINANCIELE IMPACT SCHOON EN EMISSIELOOS BOUWEN

11

Voor conventionele werktuigen wordt uitgegaan van onderhoudskosten van 4% van
de aanschafprijs per jaar (Decisio, 2021). Dit wordt vervolgens omgerekend naar de
kosten per gebruiksuur. Voor verzekeringskosten wordt 2% van de aanschafprijs per
jaar gehanteerd. Dit wordt net zoals bij de onderhoudskosten omgerekend naar de
kosten per gebruiksuur. (Decisio, 2021).
Bouwtransport
De bouwtransport is niet voor alle casussen in beeld. Aanvullend hebben wij
daarom de volgende uitgangspunten gehanteerd:
▪

Licht verkeer
o

▪

Gemiddeld 14 ritten per dag 13, gemiddeld 48 kilometer per rit14.

Zwaar verkeer
o

Voor casus herinrichten weg zijn de cijfers bekend vanuit de casus.

o

Voor de casus bouwrijp maken wordt uitgegaan van 0,001 ritten per
dag per m2 15 en een gemiddelde afstand van 75 kilometer per rit 16.

o

Voor de casus dijkversterking is de lokale zware bouwtransport bekend
vanuit de casus. De overige zware bouwtransport is buiten
beschouwing gelaten omdat bruikbare kengetallen bij ons niet bekend
zijn.

Elektrische werktuigen
Elektrische werktuigen kennen dezelfde kostenposten als de conventionele
werktuigen. De berekening en de waarde van bepaalde parameters kan echter
verschillen.
▪

De afschrijvingen worden berekend zoals in vergelijking (1). Voor de
aanschafprijs van een elektrisch werktuig met een vergelijkbaar vermogen als
het gebruikte conventionele werktuig is gebruik gemaakt van onderstaande
uitgangspunten17.

Tabel 0-1 Delta aanschafkosten conventioneel t.o.v. elektrisch

<5 kw

Mobiele werktuigen

Stationaire werktuigen

Benzine

Diesel

Benzine

€ 625

€ 625

Diesel
€ 3.600

13 Aeriusberekening Prinses Carolinalaan Leidschendam (2021), Antea Group

(2020)
14 MuConsult (2021), eigen inschatting Decisio
15 Antea Group (2020)
16 TNO (2018)
17 Uitgangspuntenlijst SEB (dec 2022)

ONDERZOEK FINANCIELE IMPACT SCHOON EN EMISSIELOOS BOUWEN

12

5 - 9 kw

€ 1.500

€ 1.000

9 -19 kw

€ 700 * batterijcapaciteit (kwh)+

€ 7.200

19 kw en hoger

€300 * vermogen (kw) + €7.000

€ 350 * batterijcapaciteit (kwh)

▪

De restwaarde is 10% van de aanschafprijs (Decisio, 2021).

▪

Vanwege verwachte schaalvoordelen gaan we ervan uit dat de aanschafkosten
elektrisch ten opzichte van conventioneel in de toekomst lager zullen zijn ten
opzichte van nu. Daarom wordt uitgegaan van een kostprijsverbeteringsfactor
van 5% voor mobiele werktuigen onder de kW 19. Voor mobiele werktuigen
groter dan of gelijk aan kW 19 wordt uitgegaan van een
kostprijsverbeteringsfactor van 6%18.

▪

Voor elektrische werktuigen hanteren wij een economische levensduur van 8
jaar. De levensduur in jaar wordt net zoals bij conventionele werktuigen
omgezet naar levensduur in gebruiksuren.

▪

Uitgangspunt is dat elektrische werktuigen evenveel uur moeten worden
ingezet als conventionele werktuigen.

▪

In het zichtjaar van de perioden is de afschrijving van werktuigen opgehoogd
met de kosten die al eerder gemaakt zijn als onderdeel van de niveaus in
voorgaande jaren.

Het totale elektriciteitsgebruik van een project wordt op de volgende manier
berekend.
𝑒𝑙𝑒𝑘𝑡𝑟𝑖𝑐𝑖𝑡𝑒𝑖𝑡𝑠𝑣𝑒𝑟𝑏𝑟𝑢𝑖𝑘 = ∑𝐾
𝑘=1

𝑣𝑒𝑟𝑚𝑜𝑔𝑒𝑛𝑘 𝑏𝑒𝑙𝑎𝑠𝑡𝑖𝑛𝑔𝑘
𝑒𝑓𝑓𝑖𝑐𝑖𝑒𝑛𝑡𝑖𝑒𝑘

⋅ 𝑔𝑒𝑏𝑟𝑢𝑖𝑘𝑠𝑢𝑟𝑒𝑛𝑘

(3)

Waarbij K de set is van alle werktuigen die in een bepaald project zijn gebruikt.
▪

Uitgangspunt is dat het vermogen gelijk is aan dat van de conventionele
werktuigen.

▪

Uitgangspunt is dat de gemiddelde belasting gelijk is aan die van de
conventionele werktuigen.

▪

Uitganspunt is dat de efficiëntie van elektrische motoren 81% is (CE Delft,
2021).

Met behulp van het totale elektriciteitsverbruik worden de kosten berekend op
basis van de groothandelsprijs in energie plus belastingen (CE Delft, 2021).
Voor elektrische werktuigen worden onderhoudskosten van 2% van de
aanschafprijs per jaar gehanteerd (Decisio, 2021). Dit wordt vervolgens
omgerekend naar de kosten per gebruiksuur. Voor verzekeringskosten wordt 4%
18 TNO (2023)

ONDERZOEK FINANCIELE IMPACT SCHOON EN EMISSIELOOS BOUWEN

13

van de aanschafprijs per jaar gehanteerd. Dit wordt net zoals bij de
onderhoudskosten omgerekend naar de kosten per gebruiksuur (Decisio, 2021).

Kostprijs SCR katalysator en DPF roetfilter
Werktuigen
Tabel 0-2: aanschafkosten retrofit SCR & Retrofit SCR + DPF per type

Retrofit
SCR
19 <= kW < 37
€ 17.000
Generatoren
75 <= kW < 130 € 21.500
560-1000 kW
€ 62.500
< 19 kW
N/A
19 <= kW < 37
€ 17.000
37 <= kW < 56
€ 18.000
Mobiele werktuigen 56 <= kW < 75
€ 19.000
75 <= kW < 130 € 21.500
130 <= kW < 300 € 29.500
300 <= kW < 560 € 42.000

Retrofit
SCR + DPF
€ 25.500
€ 33.000
€ 103.000
N/A
€ 25.500
€ 27.000
€ 29.000
€ 33.000
€ 47.000
€ 68.000

Bron: TNO (2021). Scenarioberekening van het bereik en emissie-effect van de
Subsidieregeling Schoon en Emissieloos Bouwmaterieel
Indien een type niet in bovenstaande tabel staat (bijvoorbeeld bij de
bronneringspomp) is de delta tussen de volgende twee formules 19 toegepast voor
het bepalen van de aanschafkosten van een roetfilter:
-

SCR-systeem:

15.150 + 47,35 * P [kW]

€

-

SCR + DPF-systeem:

22.540 + 80,50 * P [kW]

€

Vaartuigen
In het geval van vaartuigen wordt uitgegaan van €315.000 voor het instaleren van
een DPF roetfilter, €420.000 voor het installeren van een SCR-katalysator. De
afschrijving van de investering wordt gerekend met een termijn 15 jaar, daarnaast
wordt ervan uitgegaan dat er na 15 jaar geen restwaarde meer over is van de
betreffende investering.20

19 TNO (2021). Scenarioberekening van het bereik en emissie-effect van de

Subsidieregeling Schoon en Emissieloos Bouwmaterieel.
20 TNO (2023)

ONDERZOEK FINANCIELE IMPACT SCHOON EN EMISSIELOOS BOUWEN

14

Energiedragers
Wij zijn uitgegaan van de volgende prijzen voor energiedragers:
▪

Diesel: € 1,62/liter21, verwachte toename per jaar: 4,8% 22.

▪

Benzine: € 1,68/liter23, verwachte toename per jaar: 4,8% 24.

▪

Conventionele brandstof vaartuigen: € 0,62/liter25, verwachte toename per
jaar: 4,8%26.

▪

Biobrandstof: € 0,87/liter (inclusief verrekening HBE)27, geen verwachte
toename per jaar.

▪

Elektriciteit: € 0,17, verwachte afname per jaar: 3,7%28.

Minimum- en basisniveau routekaart
Om de overstap naar het minimum- en basisniveau in beeld te brengen wordt in dit
onderzoek uitgegaan van een gemiddelde verdeling van werktuigen en draaiuren
naar emissieklassen (zie figuren). Daarnaast is voor de aanschaf van werktuigen
naar de minimale emissieklasse uitgegaan van een extra investering in werktuigen
van 7,5 procent van de oorspronkelijke aanschafprijs 29. Voor voertuigen is
uitgegaan van een meerprijs van € 3.250,- t.o.v. de oorspronkelijke aanschafprijs 30.
Figuur 0-1 Verdeling aantal werktuigen naar emissieklasse in 2020

21 TLN brandstofmonitor, prijspeil januari 2023
22 PBL (2022)
23 TLN brandstofmonitor, prijspeil januari 2023
24 PBL (2022)
25 TNO & EICB (2021)
26 PBL (2022)
27 TNO & EICB (2021)
28 PBL (2022)
29 WUR (2012) en gesprekken stakeholders.
30 MNP (2008) en CE Delft (2018)

ONDERZOEK FINANCIELE IMPACT SCHOON EN EMISSIELOOS BOUWEN

15

Bron: TNO

Figuur 0-2 Verdeling draaiuren werktuigen naar emissieklasse in 2020

Bron: TNO

Figuur 0-3 Verdeling voertuigen naar emissieklasse in 2021

Bron: TNO (2021). TNO (2021). Data onderzoek mobiele machines in Nederland.

ONDERZOEK FINANCIELE IMPACT SCHOON EN EMISSIELOOS BOUWEN

16

Bijlage 2. Bronnen
Literatuur
Aeriusberekening Prinses Carolinalaan Leidschendam (2021)
Antea Group (2020). Memo stikstofberekening Hollevoort te Bakel
CE Delft (2018). Effecten en kosten van luchtkwaliteitsmaatregelen.
CE Delft (2021). ZE Bouwplaats.
Decisio (2021). Total Cost of Ownership model schoon en emissiloos bouwen.
Decisio (2023). Onderzoek financiële impact schoon en emissieloos bouwen.
MNP (2008). Effecten van de Euro-VI-emissie-eisen voor zwaar wegverkeer in
Nederland.
MuConsult (2021). Landelijk reizigersonderzoek 2020.
PBL (2022). Klimaat en Energieverkenningen.
TLN brandstofmonitor, prijspeil diesel, geraadpleegd op januari 2023
TNO (2018). Duurzame bouwlogistiek voor binnenstedelijke woning- en
utiliteitsbouw: ervaringen en aanbevelingen.
TNO (2021). Data onderzoek mobiele machines in Nederland.
TNO (2021). Scenarioberekening van het bereik en emissie-effect van de
Subsidieregeling Schoon en Emissieloos Bouwmaterieel.
TNO & EICB (2021). Toekomst duurzame binnenvaart.
TNO (2023). Inschatting meerkosten programma Schoon en Emissieloos Bouwen
voor mobiele werktuigen, bouwtransport en kustlijnzorg en vaargeulonderhoud tot
2030.
WUR (2012). Schoon, schoner, schoonst.
Gesprekken
Gemeente Den Bosch
Rijkswaterstaat
Waternet
Tennet
Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden
DEME Group
Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders
Acta Marine
Boskalis
Martens en Van Oord

ONDERZOEK FINANCIELE IMPACT SCHOON EN EMISSIELOOS BOUWEN

17