Aan de Kamerleden Van den Bosch en Van der Molen

Vereniging van Griffiers
Postbus 30435
2500 GK Den Haag
070 373 82 12
infoOgriffiers.n1
www.griffiers.n1
KvK 27257208
BTW N4312083313801
Bank NL50RAB00170836525

Den Haag

28 januari 2020

Betreft

Reactie op initiatiefvoorstel externe voorzitters

Geachte heer Van den Bosch en geachte heer Van der Molen,
Graag willen wij ingaan op uw uitnodiging een advies te verstrekken over uw
initiatiefwetsvoorstel inzake een externe voorzitter van raads- en Statencommissies
De Vereniging van Griffiers ondersteunt graag uw initiatief en geeft het volgende in
overweging.
Het voorzitterschap van het decentrale volksvertegenwoordigende orgaan is al langere
tijd onderwerp van discussie. Vanuit de praktijk komt de roep om verruiming van de
mogelijkheden voor invulling van het voorzitterschap van staten- en raadscommissies.
Die behoefte komt voor veel volksvertegenwoordigende organen voort uit ervaren
knelpunten, waaronder het ontbreken van deskundigheid en hoge werkdruk. De
Vereniging van Griffiers waardeert zeer dat u in uw initiatiefvoorstel de behoefte aan
maatwerk onderkent en soelaas kan bieden aan deze knelpunten.
Wij onderstrepen dat, onverlet de stelselverantwoordelijkheid van de wetgever, raden en
staten verantwoordelijk zijn voor goede en zorgvuldige besluitvorming en het vervullen
van de kaderstellende, controlerende en volksvertegenwoordigende rol op decentraal
niveau. Dit hoeft niet gegarandeerd te zijn door het voorzitterschap van raads- en
statencommissies exclusief bij volksvertegenwoordigers te beleggen. Maatwerk bij de
voorbereiding doet recht aan de decentrale verantwoordelijkheid voor zorgvuldige
besluitvorming. Het mogelijk maken van het vervullen van het voorzitterschap van
raadscommissies door niet-raadsleden, !evert ruimte op voor het maatwerk.
Het initiatiefvoorstel maakt het mogelijk dat een niet-raadslid voorzitter van een
raadscommissie wordt. In het voorstel wordt gesproken over een externe voorzitter,

Pagina 1 van 5

maar dat hoeft niet het geval te zijn In veel gemeenten en provincies hebben nietraadsleden zitting in de raadscommissie, vaak onder de naam burgerleden of duoraadsleden. Bij wijziging van artikel 82, vierde lid Gemeentewet en artikel 81, vierde lid
Provinciewet wordt het ook mogelijk dat een van hen tot commissievoorzitter wordt
benoemd. Zij behouden dan de rechten en plichten die de commissieleden toekomen,
zoals stemrecht en vergoedingen op grond van het rechtspositiebesluit decentrale
politieke ambtsdragers.
Het stemrecht in een raadscommissie is overigens een relatief prerogatief omdat
besluiten niet in de commissie maar in de gemeenteraad worden genomen. Een
uitzondering hierop betreft besluiten over geheimhouding, waarover in het vervolg meer.
In de artikelen 82 tot en met 84 Gemeentewet is alleen in artikel 82 een bepaling over
de voorzitter opgenomen. Deze lijn wordt voortgezet met de voorgestelde wetswijziging.
Op deze wijze wordt een verschil gemaakt tussen incompatibiliteiten voor
commissievoorzitters en commissieleden-niet 'raadsleden. Om dit verschil niet te laten
ontstaan geven wij u in overweging om het artikel 82 vierde lid als volgt te wijzigen: "Op
leden van een raadscommissie die niet tevens lidvan de raad zijn, is artikel 13 van
overeenkomstige toepassing" en gelijkluidende bepalingen op te stellen voor de
Provinciewet en de Wet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba. De
decentrale overheden kunnen in hun Reglementen van Orde aanvullende eisen stellen,
zoals bijvoorbeeld dat de artikelen 12 openbaarmaking nevenfuncties, 14, eedaflegging
en 15 verboden handelingen, van (overeenkomstige) toepassing zijn.
Vorig jaar heeft de Eerste Kamer niet ingestemd met het wetsvoorstel 'Wijziging van de
Gemeentewet en de Provinciewet in verband met de verruiming van de bevoegdheid van
de raad en provinciale staten om ontheffing te verlenen van het vereiste van
ingezetenschap voor wethouders en gedeputeerden'. In het vervolg van dit advies willen
wij ingaan op enkele aspecten die in het debat over dit wetsvoorstel aan de orde zijn
geweest. Het gaat om de volgende zaken:
Inbreng van de heer KOhler (SP):
De technocratisering van het gemeentebestuur wordt versterkt als
raadscommissies een externe voorzitter kunnen kiezen.
Positie commissievoorzitter bij het opleggen van geheimhouding. Kari een
externe dat doen ten opzichte van gekozen vertegenwoordigers.

Pagina 2 van 5

Rol externe voorzitter bij insprekers. De inspreker denkt met de commissie te
spreken maar doet dat via een ingehuurde kracht.
Inbreng van de heer Van Hattem (PW):
Vorming nieuwe groep van oudgedienden die een eigenstandige positie in het
bestel krijgen.
Hoe verhoudt zich het fenomeen van buiten de raad of van buiten de Staten
komende externen die grote invloed kunnen hebben op het werk van verkozen
volksvertegenwoordigers, tot het versterken van de lokale democratie?
Technocratiserinq van het qemeente-/provinciebestuur en de rol van oudgedienden
Het voorzitten van een raadscommissie is in essentie van technocratisch-procedurele
aard. De voorzitter draagt zorg voor het optimaal functioneren van de commissie. In het
geval van een raadscommissie betekent dit dat de voorzitter in grote mate ruimte geeft
aan de verschillende politieke stromingen in de gemeenteraad. Wie zien nu al dat in de
meeste provincies en gemeenten de voorzitters van de staten- of raadscommissies
alleen als voorzitter aan de vergadering deelnemen en dat een ander fractielid de
inhoudelijke bijdrage Levert.
Als gekozen wordt voor een externe cpmmissievoorzitter wordt en grotere knip gemaakt
tussen politiek inhoudelijk werk en het leiden van een vergadering. In plaats van verdere
technocratisering van het politieke ambt is eerder sprake van het bevorderen van het
goede politieke debat in de raadscommissie.
Voor andere dan raadscommissies worden momenteel al externe voorzitters gevraagd.
De ervaringen zijn dat zij zich zeer bewust zijn van hun positie en de rolzuiverheid strikt
in acht nemen. Er is geen reden te veronderstellen dat dat anders zou zijn als met
externe voorzitters van raadscommissies wordt gewerkt.
Mogelijk worden ervaren oud-politici gevraagd om een raadscommissie voor te zitten.
Maar dat is.niet de enige optie. Het biedt ook kansen voor commissieleden,-niet
raadsleden. Wij denken niet dat verruiming van de mogelijkheden om een
raadscommissie voor te zitten zal leiden tot het ontstaan van een nieuwe eigenstandige
positie in het lokale bestel. Daarvoor staat de raadscommissie te zeer ten dienste van de
gemeenteraad. Eigenstandig optreden van een externe voorzitter van een

Pagina 3 van 5

raadscommissie wordt beperkt door het Reglement van Orde en zal naar verwachting
ook gecorrigeerd worden door de gekozen volksvertegenwoordigers.
Geheimhoudinq
Een commissie kan op grond van artikel 86 Gemeentewet in een besloten vergadering
geheimhouding opleggen over het behandelde en omtrent de inhoud van de aan de
commissie overgelegde stukken. De geheimhouding kan ook worden opgelegd door de
voorzitter van de commissie, maar alleen op de stukken die hij aan de commissie
voorlegt. De raad kan de geheimhouding opheffen. Deze bepalingen gelden voor alle
door het gerneentebestuur in te stellen commissies: raadscommissies,
bestuurscommissies en overige commissies.
Een raadscommissie overlegt met het college en bereidt de vergaderingen van de
gemeenteraad voor. Dat impliceert dat de raadscommissie zich buigt over door het
college opgestelde commissienotities en raadsvoorstellen. Het is dan het college dat
geheimhouding oplegt. Voor zover het raadsvoorstellen betreft, is in het vierde lid van
artikel 86 geregeld dat de geheimhouding in acht wordt genomen totdat de raad haar
opheft. Een en ander sluit niet uit dat een commissievoorzitter geheimhouding oplegt,
maar er bestaat altijd de mogelijkheid voor de gemeenteraad om die weer op te heffen.
Het domein waar de voorzitter van een raadscommissie geheimhouding kan opleggen is
zeer beperkt, namelijk alleen de stukken die hij aan de commissie voorlegt. Bovendien is
het slecht denkbaar dat een externe commissievoorzitter een van de commissie
onafhankelijke koers zou willen varen ten aanzien van geheimhouding.
Zichtbare raadscommissie
De inbreng van inwoners in de politieke processen is op vele manieren vormgegeven.
Een daarvan kan zijn het inspreken ten overstaan van een raadscommissie. Naar onze
mening doet het er niets aan toe of of of de voorzitter van de commissie een raadslid is.
Op het moment dat een inwoner zich wendt tot een raadscommissie, wordt de
volksvertegenwoordiging als geheel aangesproken. Zichtbaarheid van individuele
raadsleden is aan de orde bij de inhoudelijk reactie op de inbreng. De voorzitter vervult
daarin slechts een procedurele rol.
Kort en goed zijn wij van mening dat aanname van het initiatiefvoorstel de kwaliteit en
transparantie van het decentraal besluitvormingsprbces zeer ten goede kan komen. Wij

Pagina 4 van 5

woe

VERENIG1 NG

VA Ncoirricoc

hopen u met dit advies van voldoende inbreng te hebben voorzien om uw
initiatiefvoorstel te completeren en in te dienen. Wij wensen u veel succes met de
parlempntaire behandeling.
1--

Met vriendelijke groet,
Namens de Vereniging van Griffiers,

Drs. R. Wiggers CMC
Voorzitter Vereniging van Griffiers

Pagina 5 van 5