Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

31 305

Mobiliteitsbeleid

Nr. 235

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 oktober 2017
Hierbij bied ik u, ter informatie, het rapport «Hyperloop in the Netherlands» aan1. Het rapport bevat de resultaten van het onderzoek dat ik heb
laten uitvoeren naar de haalbaarheid van een testtraject voor de
hyperloop in Nederland.
Wat is hyperloop?
Hyperloop is een nieuw, innovatief mobiliteitsconcept voor het vervoer
van goederen en personen, bedacht door Elon Musk (o.a. oprichter van
Tesla en SpaceX) in 2013. Sindsdien is een aantal commerciële partijen
bezig met de ontwikkeling van het concept.
Een hyperloop maakt gebruik van bijna-vacuüm buizen. Deze buizen
bevatten een magneetzweefbaan, waarin voertuigen («pods») met
passagiers en/of goederen met een maximumsnelheid van circa 1.200
kilometer per uur kunnen reizen. Aandrijving van de baan geschiedt door
een elektrische, lineaire motor.
Het hyperloopconcept heeft een aantal voordelen, zoals de snelheid
waardoor de wereld kleiner wordt, een mogelijke bijdrage aan de
verduurzaming van mobiliteit (weinig energie nodig per reiziger, gebruik
van duurzame energie bijvoorbeeld via zonnepanelen op de buis),
verwachte geluidloosheid, relatief eenvoudige aanleg en het feit dat
dankzij vervoer in de buis er beperkte impact van weersinvloeden en
andere externe factoren op de betrouwbaarheid van de dienstverlening
wordt verwacht.
Aanleiding onderzoek
De aanleiding voor dit onderzoek naar de hyperloop is dat twee commerciële partijen (Hardt uit Nederland en Hyperloop One uit de Verenigde
Staten) bij mij hebben aangegeven dat zij een locatie zoeken om het
1

kst-31305-235
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 305, nr. 235

1

concept hyperloop te testen en te certificeren voor personen- en goederenvervoer. Beide partijen beschikken over faciliteiten voor testen. Hardt
heeft een 30 meter buis in Delft die nog intern wordt ingericht. Hyperloop
One heeft een 500 meter lange buis in Nevada, VS waar in een bijna
vacuum tests met een zwevende capsule met aandrijving en aansturing
(en op schaal 1:1) tot ca. 300km/u zijn uitgevoerd.
Beide bedrijven zijn nu op zoek naar een (test)traject om operationele
toepassing van dit nieuwe vervoersmiddel te ontwikkelen. Het gaat dan
bijvoorbeeld om het testen van bochten, wissels, drukcabines voor
passagiers, veiligheid en de operatie i.c. dienstregeling.
De ontwikkelingen rond hyperloop zijn sinds de lancering van het idee
snel gegaan. Nederlandse partijen kunnen in de toekomst aan de verdere
ontwikkeling van de hyperloop ook zeker hun steentje bijdragen. Naast
kansen voor de maakindustrie en bouw, heeft Nederland een goede
positie op het gebied van mobiliteit, dienstregelingen, ICT, et cetera. Er
zijn dus potentieel veel kansen voor Nederland. Nederland is voor
(buitenlandse) innovatieve vervoerspartijen bij uitstek aantrekkelijk als
testlocatie vanwege o.a. onze geografische ligging, goed gekwalificeerde
ingenieurs, kennis van projectmanagement, mobiliteit en safety-cases,
maar ook regelgeving rond intellectueel eigendomsrecht. Daarnaast is
dankzij de dichtbevolktheid op termijn een businesscase realiseerbaar.
Uitkomsten onderzoek
Na een eerste quickscan eind 2016, heb ik de afgelopen maanden laten
onderzoeken of het voor Nederland zinvol is om hier een testbaan aan te
leggen. Het onderzoek is uitgevoerd door een consortium van TNO, BCI,
VINU en Arup, in de periode van april tot en met augustus 2017.
In het onderzoek is gekeken naar de stand van zaken van de techniek,
ruimtelijke inpassing, financiën en economie en governance/organisatie.
Om een indruk van de stand van zaken van de techniek te krijgen, zijn de
«Technological Readiness Levels» (TRL’s) van de hyperlooptechniek van
beide hyperloopbedrijven beoordeeld. De TRL-scores geven een momentopname (van juni 2017) en laten zien dat op een schaal van 0 tot 9 de
ontwikkeling gemiddeld op respectievelijk TRL 4 à 5 zit, waarbij Hyperloop
One substantieel beter scoort dan Hardt vanwege het integrale en
werkende systeem. Dat betekent dat er weliswaar behoorlijk wat ervaring
is opgedaan, maar er nog veel kennis moet worden ontwikkeld en moet
worden opgedaan op een testtraject om te komen tot commercialisatie.
Voor het bereiken van een hoger TRL-niveau is navenant meer inspanning
en geld nodig. Het geeft daarmee vooral aan dat een uitgebreide fase van
testen vereist is, voordat hyperloop commercieel kan worden
gerealiseerd.
Het rapport oordeelt positief over de maatschappelijke waarde van een
testbaan en stelt voor een traject van in totaal 5 kilometer aan te leggen
(zie figuur)2, met een buisdiameter van 3 meter. Daarmee wijkt het
consortium o.l.v. TNO af van de aanbevolen specificaties van Hyperloop
One en Hardt, die respectievelijk vroegen om een testbaan van 15
kilometer en 1–3 kilometer, met een buisdiameter van 5 meter. De door
het consortium gesuggereerde testbaan kan naar verwachting van de
onderzoekers gerealiseerd worden voor circa € 120 miljoen (ex. BTW en
ex. pods). Volgens het onderzoek kunnen met deze baan een groot deel
van de wensen t.a.v. de benodigde testen van beide hyperloopbedrijven
worden gehonoreerd. Om het systeem volledig op hoge snelheid met
2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 305, nr. 235

2

passagiers te testen is waarschijnlijk eerder 15 kilometer nodig. De
komende maanden wordt ambtelijk met beide hyperloopbedrijven
verkend in hoeverre dit voorstel haalbaar is danwel aanpassingen behoeft
en hoeveel private financiering daarvoor mogelijk is.
Na afweging van verschillende locaties, op o.a. zaken als beschikbaarheid,
kruising van vitale infrastructuur en centrale ligging, blijkt dat de
Vogelweg in Flevoland de meest geschikte locatie zou kunnen zijn. Naast
honderden nieuwe banen die bij tests door de beide hyperlooppartijen
ontstaan en tot maximaal circa 59% directe bijdrage aan de economie van
de totale investering, ontstaat kennis over hyperloop (o.a. certificering en
deeltechnologieën) en kunnen (deels Nederlandse) intellectuele eigendomsrechten worden opgebouwd. Nederlandse bedrijven kunnen
vervolgens de verkregen kennis en expertise exporteren als hyperloop
door de betrokken bedrijven commercieel zou worden aangelegd.
Relatie met andere innovaties
Nederland is sterk in innovaties op het gebied van slimme mobiliteit en
certificering en wil die positie graag behouden. De ontwikkelingen gaan
snel. Er is de afgelopen jaren veel aandacht geweest voor zelfrijdende
voertuigen. Ook de transitie naar verdere elektrificatie of de overstap naar
waterstof, vliegende auto’s, (taxi)drones en geavanceerde mobiliteitsdiensten, is ingezet. Met een testtraject voor een hyperloop kan het
ecosysteem voor slimme en duurzame mobiliteit verder worden versterkt.
Commercieel traject?
De tests moeten leiden tot meer zekerheid over de commerciële
haalbaarheid, veiligheid en kosten. Het is van belang dat de standaardisering, samenwerking en certificering ook Europees goed gecoördineerd
en geharmoniseerd is. Het is te vroeg om over commerciële trajecten in
Nederland te beslissen. Wel is ter gedachtevorming in het rapport een
korte doorkijk gegeven naar bijvoorbeeld een hyperlooptracé tussen
Schiphol en vliegveld Lelystad. Eerst moet er via testen meer ervaring
worden opgedaan en kennis vergaard over de kosten, veiligheid en
vervoercapaciteit.
Financiering
Een testfaciliteit is interessant voor de Nederlandse economie en kan een
impuls geven aan het Nederlandse bedrijfsleven. Voorwaarde is dan wel
dat sprake is van publiek-private financiering, idealiter niet alleen vanuit
hyperloopbedrijven maar ook vanuit het Nederlandse bedrijfsleven.
Innovatieve manieren van samenwerking tussen Rijk en bedrijfsleven voor
dit soort ontwikkelingen lijkt essentieel. Van hyperloopbedrijven verwacht
ik een behoorlijke investering, maar ook voor andere partijen kan een
investering (bv. in aandelen of natura) gunstig zijn. Wellicht is daarbij ook
een rol voor de nieuwe Nederlandse Investeringsbank Invest-NL en
andere financiële instellingen weggelegd.
Zoals ik eerder op het Hyperloop One-evenement op 6 juni 2017 heb
gezegd, is de ontwikkeling van een hyperloop gebaat bij concurrentie, ook
in en rond een testfaciliteit. Daar staat tegenover dat de compatibiliteit
van meerdere zweefsystemen in één testbuis waarschijnlijk erg onpraktisch is. Naarmate een bedrijf meer investeert en inhoudelijk bijdraagt aan
ontwerp en ontwikkeling met bewezen technieken, kan zij ook meer eisen.
Wanneer meerdere partijen evenredig van een testfaciliteit gebruik
maken, ligt het in de rede dat zij evenredige bijdragen leveren. Daarvoor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 305, nr. 235

3

zullen financiële en governanceafspraken met investeerders moeten
worden gemaakt.
Conclusie
De komende weken zullen Hyperloop One en Hardt met mijn ambtenaren
uitzoeken hoe een testfaciliteit er uit zou kunnen zien en gefinancierd
worden, o.b.v. hun wensen en het onderzoek van TNO.
Verdere innovatie in mobiliteit is naar mijn overtuiging noodzakelijk om
toekomstige uitdagingen op het gebied van bereikbaarheid en
duurzaamheid in Nederland het hoofd te bieden. Dit dossier is dan ook
uitgewerkt in goede afstemming met het Ministerie van Economische
Zaken. Ik laat het graag aan uw Kamer en aan mijn opvolger om verder
duiding te geven aan het hyperlooprapport en te beslissen over de
financiële en inhoudelijke inzet voor het eventuele vervolgproces met
hyperlooppartijen.
De Minister van Infrastructuur en Milieu,
M.H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 305, nr. 235

4