Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

31 568

Staatkundig proces Nederlandse Antillen

Nr. 206

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 6 juli 2018
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft op 21 juni 2018
overleg gevoerd met de heer Grapperhaus, Minister van Justitie en
Veiligheid, en de heer Knops, Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, over:
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d. 9 februari 2018
inzake onderzoek Raad voor de rechtshandhaving inzake Buitengewone agenten van politie in Caribisch Nederland (Kamerstukken
29 628 en 31 568, nr. 758);
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d. 12 maart 2018
inzake kabinetsreactie op rapport Verkenning doelrealisatie communicatiemiddelen Caribisch Nederland (Kamerstuk 31 568, nr. 198);
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d. 20 april 2018
inzake beleidsreactie op het inspectierapport «Inrichting repressieve
brandweerzorg Bonaire, St Eustatius en Saba» (Kamerstuk 31 568,
nr. 199);
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d. 14 juni 2018
inzake informatie over toezeggingen gedaan tijdens het Algemeen
Overleg over de Justitieketen op Bonaire, Sint Eustatius en Saba van
31 januari 2018 (Kamerstuk 31 568, nr. 201);
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d. 19 juni 2018
inzake voortgangsrapportage WODC-rapport Verkenning doelrealisatie communicatiemiddelen Caribisch Nederland (Kamerstuk 31 568,
nr. 202);
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d. 19 juni 2018
inzake reactie op verzoek commissie over «De staat van de rechtshandhaving van Caribisch Nederland 2017» van de Raad voor de
rechtshandhaving (Kamerstuk 29 279, nr. 443);
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d. 29 juni 2018
inzake gezamenlijke Koninkrijksreactie op de evaluatie van de
justitiële Rijkswetten (Kamerstuk 34 775 IV, nr. 35);
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d. 30 mei 2018
inzake beantwoording vragen commissie over de gezamenlijke
Koninkrijksreactie op de evaluatie van de justitiële Rijkswetten
(Kamerstuk 34 775 IV, nr. 40).

kst-31568-206
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 568, nr. 206

1

Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de commissie,
Van Meenen
De griffier van de commissie,
Hessing-Puts

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 568, nr. 206

2

Voorzitter: Kuiken
Griffier: Hessing-Puts
Aanwezig zijn vijf leden der Kamer, te weten: Van Dam, Diertens, Kuiken,
Van Oosten en Özütok,
en de heer Grapperhaus, Minister van Justitie en Veiligheid, en de heer
Knops, Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Aanvang 10.03 uur.
De voorzitter:
Goedemorgen, welkom bij de vaste commissie voor Justitie en Veiligheid.
We zitten bij het algemeen overleg over de Justitie- en Veiligheidsketen
van de BES-eilanden. Ik heet de collega-Kamerleden welkom, ik heet de
Minister en de Staatssecretaris welkom en de mensen op de publieke
tribune. We hebben officieel een spreektijd van vier minuutjes, maar we
zijn niet met heel veel mensen, dus ik ga coulant zijn. Twee interrupties.
Mevrouw Nevin voert het woord namens mevrouw Buitenweg, maar is
ook woordvoerder Koninkrijksrelaties, dus dat komt hartstikke goed.
Officieel is zij geen lid van deze commissie maar ik ga ervan uit dat er
geen bezwaar tegen is. Mevrouw Diertens is ook geen lid van deze
commissie maar ook woordvoerder Koninkrijksrelaties. Dus hartstikke fijn.
Mevrouw Özütok, ik noemde u eerder «mevrouw Nevin», sorry daarvoor.
Als je te veel met elkaar omgaat, vergeet je dat af en toe. Ik geef u graag
als eerste het woord namens GroenLinks.
Mevrouw Özütok (GroenLinks):
Ik vond het wel mooi, voorzitter. Dank!
Voorzitter. Dit is eigenlijk mijn maidenspeech in deze commissie vandaag.
De BES-eilanden maken regelmatig letterlijk en figuurlijk roerige periodes
door. Uiteindelijk zijn ze een integraal onderdeel van Nederland en
hebben wij ervoor te zorgen dat de BES-burgers kunnen rekenen op
vergelijkbare veiligheidsarrangementen als willekeurig welke andere
Nederlander dan ook.
Dit stuit toch op een aantal problemen. Alles is er kleinschalig en dus ook
kwetsbaar en veel diensten zullen in de regio moeten worden gedeeld.
Het gebruik van communicatiemiddelen, niet onbelangrijk in een
orkaanregio, is daarvan een goed voorbeeld. Als de mobiele netwerken
van Saba en Sint-Eustatius uitvallen, zoals kennelijk regelmatig gebeurt bij
orkanen, zijn zij volledig afhankelijk van Sint-Maarten. Het toont tegelijkertijd ook een stevige kwetsbaarheid aan. Toen Sint-Maarten zelf na
orkaan Irma in puin lag, moesten Saba en Statia wekenlang wachten
voordat de herstelwerkzaamheden daar konden aanvangen. Aan de ene
kant is het delen van expertise en deskundigheid en mankracht heel erg
belangrijk. Maar het is ook belangrijk dat de eilanden zich in zo’n
samenwerkingspool vertegenwoordigd voelen en zeggenschap hebben. Ik
hoor graag een reactie van de bewindvoerder op dit thema.
Een pragmatische houding om alles een beetje in goed onderling overleg
te regelen, is onder normale omstandigheden te begrijpen. Maar gezien
de verwachting dat orkanen vaker en heviger de Caribische Koninkrijksdelen zullen treffen, is het de vraag of de veiligheids- en calamiteitenmaatregelen niet veel robuuster vorm moeten worden gegeven. Is de Minister
bereid om te onderzoeken wat nodig is voor zo’n robuust stelsel en om
dat dan ook te realiseren?
Het is ook de vraag of het wetgevend karakter adequaat is toegesneden
op de specifieke situatie van de BES-eilanden. Zo lees ik in de rapporten
van de Inspectie Justitie en Veiligheid dat de brandweerzorg onvoldoende
aansluit op de lokale situatie, zie onder andere agendapunt 3. Misschien is
het goed om samen met de gezaghebbers te onderzoeken of dat voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 568, nr. 206

3

meer BES-wetten in het veiligheidsdomein geldt. Uiteindelijk moeten de
sinds 10-10-10 geldende staatskundige verhoudingen een substantiële
vooruitgang betekenen voor de BES-burgers en geen keurslijf zijn waar ze
verder weinig mee opschieten.
Kwaliteit en kwantiteit van de detentiecapaciteit zijn altijd een heikel punt
in de Cariben. Onwillekeurig gaan de gedachten uit naar de oude Koraal
Specht-gevangenis te Curaçao, die tegenwoordig Bon Futuro heet. Wie
deze gevangenis kent, weet dat die naam een groot eufemisme is. De
komende jaren, zo lezen we in de rapporten, zal de behoefte aan detentiecapaciteit alleen maar toenemen. Daarvoor worden nu scenario’s
uitgewerkt. Juist met het oog op de kleinschaligheid kan ik me praktische
problemen voorstellen. Wat doe je met veroordeelden die tegelijk ook een
tbs-behandeling nodig hebben en hoe voorzie je in lichtere vormen van
forensische zorg of in beschermd of begeleid wonen? Met andere
woorden, zijn de BES-eilanden in staat om de penitentiaire en forensische
straffen en maatregelen die de strafrechter heeft opgelegd, ten uitvoer te
brengen? In hoeverre valt te verwachten dat recidivebestrijding,
voorwaardelijke straffen en toezicht en behandeling in de setting van de
BES-eilanden in alternatieven voor detentie zullen voorzien? Voor de
opgesomde mogelijkheden heb je immers een goed functionerende
reclasseringsorganisatie nodig? In hoeverre wordt de reclassering van
Caribisch Nederland betrokken bij het uitwerken van de scenario’s?
Voorzitter. In het vorige AO is er gesproken over positie van vrouwen en
kinderen op de BES-eilanden. Huiselijk geweld, kindermisbruik en
kindermishandeling komen bovengemiddeld vaak voor op de eilanden. In
de brief van 14 juni geeft de Minister aan dat er een pilot is opgezet voor
de verbetering van de ketenaanpak van huiselijk geweld. Is het College
voor de Rechten van de Mens bij deze pilot betrokken geweest? Het lijkt
me goed als de deskundigheid van dit college daarin ook wordt aangesproken en bij de aanpak wordt betrokken. Ik hoor graag een reactie van
de Minister.
De voorzitter:
Hartelijk dank. Ik geef graag het woord aan de heer Van Oosten van de
VVD.
De heer Van Oosten (VVD):
Dank u wel, voorzitter. Ik vind het plezierig om vrij kort na het vorige AO
dat we hadden over de BES-eilanden weer bij elkaar te zijn, nu om te
spreken over de stand van de rechtsstaat op Bonaire, Sint-Eustatius en
Saba, in het bijzonder rondom het communicatietraject ten aanzien van de
hulpverlening en de brandweer.
Laat ik beginnen met die communicatiemiddelen. Mevrouw Özütok heeft
er al het een en ander over gevraagd. Mag ik doorpraten, voorzitter,
ondanks de bel die nu gaat?
De voorzitter:
Nee, ik schors voor een minuutje.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
De heer Van Oosten (VVD):
Ik heb drie punten. Laat ik ze vast maar noemen: communicatiemiddelen,
de brandweer en ten slotte corruptie en ondermijning, want daar heb ik
nog wel wat zorgen over.
Ik sluit me graag aan bij de vraag van mevrouw Özütok over een
onderzoek naar hoe robuust het stelsel van communicatiemiddelen is. Ik
heb namelijk gelezen dat er is geconcludeerd dat de operationele
communicatie- en informatiedeling weliswaar redelijk functioneert onder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 568, nr. 206

4

normale omstandigheden, maar dat het in het geval dat er een orkaan
overheen stormt wat ingewikkelder lijkt te zijn. Graag een reactie.
Dan de brandweer. Ik kan niet anders concluderen dan dat daar een
prestatie van formaat is geleverd. Drie brandweerkorpsen bij elkaar
gevoegd, wat natuurlijk feitelijk de facto niet kan, want uiteindelijk is er
een enorme geografische afstand, stel ik mij zo voor. Maar mijn complimenten.
Ten slotte kom ik te spreken over ondermijning en corruptie. Ik ben nooit
op de eilanden geweest, maar ik weet natuurlijk dat het kleine eilanden
zijn en daarom zijn het per definitie kwetsbare eilanden, denk ik. Dat blijkt
ook uit de brieven van de Minister. Kwetsbaar, ook als het gaat om
vriendjespolitiek. Gewoon, om corruptie, ondermijning of infiltratie van de
onderwereld in de bovenwereld. We zien dat in Nederland gebeuren en
daar spreek ik de beide bewindspersonen die hierover gaan, hier
aanwezig de Minister van Justitie en Veiligheid, dan ook geregeld op aan.
Maar het kan niet anders dan dat dit ook op de Caribische eilanden het
geval is. Ik hoor graag van de Minister ... Laat ik het anders formuleren: ik
moedig de Minister graag aan om het door hem ingezette traject voort te
zetten. We hebben gisteren of eergisteren nog een brief ontvangen
rondom rechtsstaatontwikkeling op de eilanden, ook als het gaat om de
bestrijding van corruptie. Ik wil de beide bewindspersonen alleen maar
aansporen om dat traject voort te zetten, want de inwoners van die
eilanden verdienen dat het fijne eilanden blijven en dat ze niet worden
ondermijnd door verkeerde figuren.
Dank u wel.
De voorzitter:
Hartelijk dank. Dan ga ik nu graag over naar mevrouw Diertens van D66.
Mevrouw Diertens (D66):
Dank u wel, voorzitter. U kent de eilanden ook: de Caribische eilanden
geven je altijd een heel fijn gevoel, is mijn ervaring. Zon, zee, strand en
heel hartelijke vrienden. Ik kom er graag en al jaren en kan het u zeker
aanbevelen, collega.
Maar goed, dit is een gesprek over politie en het justitieapparaat. Hoe
functioneert dat? Ik wil graag drie onderwerpen bespreken: de BavPol’ers,
de communicatiemiddelen en de Wet DNA-onderzoek bij veroordeelden.
Als eerste spreek ik graag met u over de BavPol’ers. Dat zijn de buitengewoon agenten van politie. Deze bijzondere agenten ondersteunen
bijvoorbeeld de arbeidsinspectie, de politie en de douane. Uit het
inspectierapport blijkt nogal een wisselend beeld. Bij de ene organisatie
werkt de inzet BavPol’ers en bij de andere schort er nogal wat aan. Het
lijkt vaker mis te gaan bij de communicatie en ik constateer enkele formele
tekortkomingen. Hierover heb ik twee vragen. Kan de Minister toelichten
om wat voor formele tekortkomingen het gaat? Ik lees dat de Minister
vraagt aan de ketenpartners om dit op te lossen, maar hoe hij gaat hij
daarop toezien?
Ik lees dat er een tekort is aan BavPol’ers op de eilanden. Dat betekent:
minder arbeidsinspectie bij bedrijven, gebrek aan ondersteuning bij de
douane en weinig handhaving bij milieuvervuiling. In totaal zijn er 44
vacatures bij alleen al de openbare lichamen. Maar als ik dan even googel,
zoals we tegenwoordig allemaal doen, dan zie ik op de website van de
overheid geen vacatures. Mijn vraag aan de Minister is: hoe kan dat? Zijn
alle vacatures in het afgelopen jaar dan ineens vervuld? Als dat laatste het
geval is, is dat goed nieuws. Maar ik betwijfel of dat zo is.
Ten slotte op dit punt. Is er al een tekort aan BavPol’ers, dan gaat er nogal
wat mis met de opleiding. De Minister zegt de aanbeveling hierover over
te nemen en te willen inventariseren, maar wat dan na de inventarisatie?
Het afhaakpercentage moet echt omlaag, het slagingspercentage omhoog
en de opleidingskosten omlaag. Dat is helder. Kan de Minister toelichten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 568, nr. 206

5

wat de achterliggende oorzaken zijn en hoe hij denkt die problemen op te
lossen?
Ten slotte de communicatiemiddelen. Ik lees dat het hier zeker is dat
meldkamers, mobieltjes en noodnummers werken op de eilanden. Zeker
bij calamiteiten leidt dit vaker tot problemen. Zo bleek na de orkaan Irma
de hulp van het mobiele netwerk op Sint-Maarten nodig te zijn. Goed dat
de Minister dat inziet en met telefoonaanbieders op zoek gaat naar
slimme oplossingen. Ik las over NL-Alert, femtocellen en andere
spannende techniek, waar ik persoonlijk niet zo veel mee heb. Ik vraag de
Minister graag het volgende: zou u de Kamer kunnen informeren over het
functioneren van die communicatiemiddelen en de infrastructuur nadat
het orkaanseizoen voorbij is? Want dan kunnen we kijken of die acties ook
gevolgen hebben.
Tot slot. Mijn collega Groothuizen vroeg naar de grondslag voor
DNA-afname bij veroordeelden. De Minister heeft een overleg met
bestuurders en uitvoerders gepland en wellicht ook gehad. Kan de
Minister ons informeren over de uitkomsten van dat overleg?
Hier wil ik het graag bij laten. En naar goed gebruik: masha danki.
De voorzitter:
Hartelijk dank. Ik geef nu graag het woord aan de heer Van Dam van het
CDA.
De heer Van Dam (CDA):
Voorzitter. Laat ik beginnen met mijn waardering uit te spreken dat ook de
Staatssecretaris van Koninkrijksrelaties vandaag aanwezig is in onze
commissie. Ik denk dat de CDA-fractie, en wij niet alleen, erg hechten aan
een goed functionerend openbaar bestuur in de Caribische delen van ons
Koninkrijk. Of dat dan een gemeente van Nederland of een andere vorm
is, wij hechten daar enorm aan. Wij kijken met veel genoegen hoe hij met
vrolijke opgewektheid daar telkens weer, al dan niet na een directe storm,
ter plaatse is om wat golfplaten op te ruimen. Een goed functionerend
openbaar bestuur kan alleen bestaan als daar ook een goed functionerende rechtsstaat is. Dat is, denk ik, de essentie waar wij hiervoor bij
elkaar zijn, maar fijn dat hij hier is.
Dat brengt mij meteen bij het laatste stuk dat hier aan de orde is: de
evaluatie van een aantal rijkswetten en alle dingen die daarover
geschreven zijn. Daar kun je uren AO’s mee vullen. Onze fractie vindt het
van belang om te benadrukken dat een eenzijdig opzegrecht en dat soort
dingen niet de sfeer is waarin dit zou moeten worden bekeken. We zien
het vooral als onderdeel van het Koninkrijk en vinden dat overeenstemming de basis is waarop wij met elkaar moeten samenwerken.
Dan een aantal concrete zaken. De communicatiemiddelen, met name in
het kader van een ramp. Wij vroegen ons af hoe het nou staat met de
rampenplannen en de crisisplannen bij de eilanden Sint-Eustatius en
Bonaire. Zijn deze eilanden nu goed voorbereid op een eventuele orkaan?
Op Bonaire schijnt wel iets van een plan te zijn, maar geldt dat ook voor
Sint-Eustatius? En wat is de kwaliteit van die plannen?
Dan de brandweerzorg. Hoe staat het met de gemeenschappelijke
meldkamer? Hoe is daar de voortgang in? Zijn er al afspraken gemaakt?
En ten aanzien van het brandweerkorps: wordt er ook gewerkt met
brandweervrijwilligers? Hoe is die ontwikkeling? En wat is op de
BES-eilanden de preventieve kant van het brandweerwerk? In Nederland
heeft de preventie zich zo ontwikkeld dat er in veel mindere mate branden
zijn. Hoe is dat aan gene zijde van de plas?
Dan het Korps Politie Caribisch Nederland. Dank voor de antwoorden over
de in- en uitstroom, maar ik wil graag weten hoe het nu zit met de roulatie
binnen het politiekorps over die eilanden. De collega van de VVD zei al –
ja, Van Oosten; sorry, het onderwerp heeft me zo gepakt dat ik uw naam
vergeten was – heeft al gesproken over de grotere kans in die kleine

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 568, nr. 206

6

gemeenschappen op dingen die je niet wil. In dat kader vroeg ik mij af in
hoeverre er ook voor politiemensen een vorm van roulatie is. Dat lijkt mij
een goede zaak.
Dan het rapport over de staat van de rechtshandhaving in Caribisch
Nederland. Kan de Minister uitleggen hoe het nu zit met het RST? Is dat
RST ook voor het Caribisch deel van Nederland bedoeld, dus voor de
BES-eilanden, of geldt dat alleen voor de andere eilanden?
Dan het bestuur. Er wordt veel gesproken over de kwaliteit van het
bestuur op de BES-eilanden. Collega Van Oosten gaf dat ook al aan. Wat
wordt daar in preventief opzicht aan gedaan? De Nederlandse School voor
Openbaar Bestuur – ik noem maar wat; ik heb geen aandelen in die
inrichting – investeert bijvoorbeeld veel in de kwaliteit van het Nederlandse openbaar bestuur. Wordt er ook op die manier gekeken naar de
BES-eilanden of in breder Caribisch verband, namelijk dat er adequaat
bestuur voor de toekomst wordt opgeleid?
Dan is er sprake van een rapport van de Rijksrecherche over de uitgifte
van grond en erfpactrechten. Onze vraag is: zou het stimuleren van een
niet-corrupt bestuur geen prioriteit moeten zijn, mede gelet op dat
rapport? Maar misschien moet u mijn vorige vraag ook maar zo zien.
Dat zijn voor dit moment mijn vragen. Dank u wel.
De voorzitter:
Hartelijk dank. In principe ben ik zelf woordvoerder voor de PvdA, maar ik
zou veel in herhaling vallen, dus ik laat dat voor nu even gaan. Er is
behoefte aan een kwartiertje schorsing, dus dat gaan we doen. Dat
betekent dat we elkaar om 10.35 uur hier weer treffen.
De vergadering wordt van 10.20 uur tot 10.39 uur geschorst.
De voorzitter:
Wij hervatten de vergadering. De Minister zit klaar voor het beantwoorden
van de vragen die aan hem zijn gesteld. Ik geef hem graag het woord.
Minister Grapperhaus:
Dank, voorzitter. Dank aan de leden voor hun inzet en hun vragen over de
BES-eilanden. Ik wil graag een paar algemene opmerkingen maken
voordat ik per onderwerp op de vragen inga.
Vijf maanden geleden sprak ik met uw commissie over de voortgang die
geboekt is in de justitieketen op de BES-eilanden. Daarvoor had ik, en
marge van het Justitieel Vierpartijenoverleg, mijn eerste werkbezoek aan
Bonaire afgelegd. Dat zijn waardevolle bezoeken. Tijdens die bezoeken
spreek ik gedurende de hele dag met alle partijen in de justitieketen. Eind
april heb ik met collega Knops mijn eerste werkbezoek afgelegd aan de
twee Bovenwindse Eilanden van de BES-eilanden, Saba en Statia, zoals
men het zelf noemt, en aan het Bovenwindse land Sint-Maarten. Op Saba
en Sint-Eustatius, Statia, was ik onder de indruk van de wijze waarop de
diensten van mijn ministerie met relatief beperkte, kleinschalige middelen
heel goed werk verrichten. Dat verdient echt een groot compliment.
Tijdens dat werkbezoek ben ik mij ook bewust geworden van de specifieke
behoeften die deze twee kleine eilanden hebben. Ik sprak op beide
eilanden met het lokaal bestuur en met de meeste diensthoofden van de
onderdelen van Justitie en Veiligheid. Natuurlijk ben ik teruggekomen met
een lijst met huiswerk; daarmee zijn mijn ambtenaren in samenwerking
met hun collega’s op die eilanden aan de slag gegaan. Bij de beantwoording van uw vragen ga ik daar nog dieper op in.
Het was zeven maanden na de verwoestende orkaan Irma dat ik er was.
De schade was op veel plaatsen nog goed zichtbaar. En dan heb ik het nog
niet eens over de onzichtbare psychologische impact van de ramp. Dat
geldt voor Saba en Statia, maar uiteraard nog veel meer voor
Sint-Maarten. Daar heeft men op 6 september doodsangsten uitgestaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 568, nr. 206

7

Veel mensen hebben huis en haard verloren. Met name het armere deel
van de bevolking is daar zeer, zeer hard getroffen. Het heeft op mij een
enorm diepe indruk gemaakt. Maar ik was ook onder de indruk van de
veerkracht van de bevolking van de drie eilanden en van de sterke wil om
er weer bovenop te komen. Vanuit met name de nationale politie en
Dienst Justitiële Inrichtingen werd en wordt nog steeds hulp geboden bij
de wederopbouw.
Op de woensdagmiddag van mijn bezoek ben ik zelf uitvoerig in gesprek
gegaan op het overigens nog steeds gehavende, maar ook gehandhaafde,
hoofdbureau van politie. Ik moet u zeggen dat ik zeer onder de indruk was
van de samenwerking tussen de politie van Sint-Maarten en de nationale
politie, die er blijk van gaven dat zij elkaar nodig hadden gehad bij de
uitwisseling van kennis en de versterking van de crisisopbouw. Maar
goed. Ook die medewerkers – dat wil ik vooral hardop gezegd hebben – en
de mensen van de nationale politie die daarnaar zijn uitgezonden,
verdienen echt heel veel respect. Ik heb bijzondere gesprekken met hen
gevoerd. Ik denk dat Sint-Maarten in die moeilijke afgelopen maanden
veel aan hun hulp en inbreng te danken heeft gehad.
Terug naar de justitieketen op de BES-eilanden. Voorafgaand aan dit
overleg heb ik de Kamer twee brieven gestuurd waarin ik ben ingegaan op
een groot aantal onderwerpen. Er komt binnenkort nog een brief – daar
zal ik straks nog kort op ingaan – met daarbij gevoegd het rapport van de
Inspectie JenV rondom het systeem van rampenbestrijding op de
BES-eilanden. Nu zou ik eerst in willen gaan op de specifieke vragen die
men mij gesteld heeft. Ik zal die clusteren per onderwerp.
Allereerst de crisisbestrijding, de brandweer, de politie en het RST. Vooral
door GroenLinks is mij om een reactie gevraagd op de knelpunten rond de
crisiscommunicatiemiddelen. Ik heb de Kamer op 19 juni geïnformeerd
over de versterking van de crisiscommunicatiemiddelen in Caribisch
Nederland. Daarin zijn kortetermijn- en langetermijnmaatregelen
aangekondigd. De belangrijkste maatregel is het financieren door
Economische Zaken van een satellietgrondstation op Saba en
Sint-Eustatius. Daarmee komt een noodvoorziening beschikbaar voor
essentiële communicatie. Dat is echt van groot belang. Dat betekent dus
ook minder afhankelijkheid van de communicatie vanaf Sint-Maarten. De
verbetering van de vaardigheden van de centralisten is door het Korps
Politie Caribisch Nederland opgepakt door middel van reguliere opleidingen voor de centralist voor het bedienen van politie en brandweer. Ter
verbetering van de communicatie tussen de meldkamer en de politieeenheden is aan de centralist op de meldkamer een ervaren politiefunctionaris toegevoegd. De communicatie via portofoons tussen de hulpverleningsdiensten onderling – politie, brandweer, ambulance – is mogelijk
gemaakt en in overleg met Economische Zaken zijn ter voorbereiding op
het orkaanseizoen op de Bovenwinden mobiele grondstations geplaatst,
waardoor een voldoende dekkingsgraad voor portofoons en mobilofoons
is gerealiseerd. Recent zijn nieuwe portofoons voor hulpverleningsdiensten aangeschaft en is het traject ingezet voor het afsluiten van een
raamcontract voor de aanschaf en vernieuwing van communicatiemiddelen.
De heer Van Dam vroeg in dat verband hoe het staat met het rampen- en
crisesplan. Welnu, Bonaire heeft een aangepast plan in concept gereed.
Dat wordt op dit moment beoordeeld door de rijksvertegenwoordiger.
Sint-Eustatius is bezig met een inhaalslag en richt zich op de operationele
verbeteringen, onder andere de inrichting van het operationeel crisisteam.
Ik wil u toezeggen dat ik u na het orkaanseizoen verder zal informeren
over het functioneren van de crisiscommunicatiemiddelen. Ik meen dat
daarover een vraag werd gesteld door mevrouw Diertens. Ik keek de heer
Van Dam aan, maar dat is misschien een gewoonte.
Door GroenLinks werd gevraagd hoe robuust het stelsel voor crisisbeheersing in Caribisch Nederland is. Welnu, ik stuur u morgen een rapport

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 568, nr. 206

8

van de inspectie over het functioneren van de crisisorganisatie in
Caribisch Nederland naar aanleiding van de orkanen in 2017. Ik zeg
«morgen», maar ik moet even een kleine slag om de arm houden. Het zal
binnenkort zijn, maar het kan ook volgende week zijn. Ik heb zelf in ieder
geval al de begeleidende brief geschreven. Dat rapport gaat gedetailleerd
in op de crisisbeheersing op de BES-eilanden.
Verder kan ik u zeggen dat ik met de drie gezaghebbers een gesprek zal
voeren over het voldoen van de veiligheidswetten voor de BES-eilanden.
Hierover stelde mevrouw Özütok een vraag.
De heer Van Dam heeft nog gevraagd of het RST er ook voor Caribisch
Nederland is of alleen voor de andere landen. Het RST is er ook voor
Caribisch Nederland. Het RST is op dit moment gehuisvest bij het
politiekorps en beschikt over 5 fte. Daarnaast is één medewerker van de
politie in het kader van twinning tijdelijk bij het RST op Curaçao geplaatst.
De heer Van Dam vroeg ook nog naar de roulatie binnen het Korps Politie
Caribisch Nederland. Op Saba vindt een tijdelijke tewerkstellingsroulatie
plaats. Op Statia vindt dit in beperkte mate plaats. In het kader van het
traject zijn twee medewerkers van de Bovenwinden op Bonaire gestationeerd en vice versa. Vooralsnog worden de posities van teamchefs
ingevuld door de Koninklijke Marechaussee. Met ingang van het vierde
kwartaal zal op roulatiebasis invulling worden gegeven aan de functie van
chef BPZ.
De voorzitter:
Er is een vraag van de heer Van Dam.
De heer Van Dam (CDA):
Ik dank de Minister voor deze informatie. Ik hecht er echt bijzonder aan dat
die roulatie niet eenmalig is, maar periodiek. Nou hoef ik de Minister hier
niet te vragen om een plan, want ik vraag al om genoeg plannen, maar ik
zou de Minister wel willen vragen of hij daarover periodiek aan de Kamer
wil rapporteren. We hebben niet zo heel vaak een AO zoals dit. Ik kan mij
voorstellen dat in het jaarverslag van een korps of wat dan ook, aandacht
wordt besteed aan die roulatie en het loopbaanbeleid, juist vanuit het
perspectief op integriteit.
Minister Grapperhaus:
Ja. Dat zeg ik u volmondig toe. De frequentie waarmee dit AO wordt
gehouden, is overigens op mijn instigatie toegenomen. In januari vond
het AO volgens mij weer voor het eerst sinds tweeënhalf jaar plaats. Aan
het slot zal ik nog iets zeggen over hoe vaak we dit met elkaar zouden
moeten doen, of hoe vaak ik hoop dat we dit met elkaar kunnen doen,
want dat is natuurlijk aan u. Dit is in ieder geval een volmondige
toezegging.
Bij de brandweer – een vraag van de heer Van Dam – wordt niet gewerkt
met vrijwilligers. Vooralsnog wordt ingezet op de doorontwikkeling van
het korps. In het opleiden en de inzet van vrijwilligers is voorzien in en
vanaf 2020. Preventie heeft in de doorontwikkeling van het korps expliciet
de aandacht. Daartoe wordt een afdeling opgericht. In september start de
eerste medewerker van het Brandweerkorps Caribisch Nederland met de
opleiding specialist brandpreventie bij het IFV.
Er waren een aantal vragen over de corruptiebestrijding. Om een beter
inzicht in de aard en omvang van de corruptieproblematiek te krijgen, is
besloten tot de inrichting van een themaregister corruptie en integriteit,
voor de zogenoemde themaverwerking ten aanzien van ambtelijke
omkoping. Voordat men hiermee van start kan gaan, moet het Besluit
politieregister aangepast worden. De wetswijziging die voor Europees
Nederland en voor Caribisch Nederland zou gelden, is onlangs in
consultatie gegeven. Die consultatieperiode is op 1 juni jongstleden
gesloten. De reacties die deze consultatie heeft opgeleverd, worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 568, nr. 206

9

momenteel beoordeeld en waar nodig verwerkt. Tussen het OM, de
BES-eilanden en de Rijksrecherche zijn inmiddels wel al werkafspraken
gemaakt over het beheer en het vullen van het register. Daarmee kan
zachte informatie bij elkaar gebracht en geanalyseerd worden.
We hadden het over de BavPol: hoe ziet de Minister toe op de formele
tekortkomingen die door de raad zijn gesignaleerd? Welnu, daar is
inmiddels invulling aan gegeven. Alle BavPol-akten zijn opgesteld. Alle
stukken met betrekking tot de vereisten voor de aanstelling van de
BavPollers zijn aangevuld en op orde. Inmiddels zijn de acties ook echt
verder uitgewerkt.
Er is een vraag gesteld over het lage slagingspercentage. De Raad voor de
rechtshandhaving constateert inderdaad dat bij de opleiding sprake is van
een hoge uitval en van een laag slagingspercentage bij het examen. Dat
lijkt zich met name voor te doen bij de BavPol-opleiding die wordt
georganiseerd door de scholengemeenschap op Bonaire. De raad geeft
daarvoor een aantal oorzaken aan. Men zegt dat er organisatorische
problemen zijn geweest, dat er te weinig oog is geweest voor de selectie
van deelnemers en dat er te weinig betrokkenheid was van de
werkgevers. De raad zegt dat de stuurgroep BavPol primair op deze
knelpunten moet handelen. Tot nu toe heb ik zelf gemerkt dat die
stuurgroep de aandachtspunten van de raad echt voortvarend heeft
opgepakt. Ik ben er dan ook van overtuigd dat dit gaat werken op het punt
van de slagingspercentages, maar ik zeg u hierbij toe dat ik dit punt
nogmaals nadrukkelijk onder de aandacht van de stuurgroep zal brengen.
In dit kader zal ik de stuurgroep ook vragen om de slagingspercentages te
monitoren. Verder zal ik samen met de stuurgroep nagaan of het
ministerie daarin een rol kan vervullen.
Ik heb nog één ding over de BavPol. Ik zal het maar afmaken, voorzitter.
De Raad voor de rechtshandhaving constateert ook een tekort aan
BavPollers. Welnu, volgens de raad is dat nu inderdaad bij diverse
werkgevers het geval. Het is natuurlijk aan de werkgevers om de
BavPol-bevoegdheid voor hun medewerkers aan te vragen. En als zij
voldoen aan de eisen, dan kan die bevoegdheid worden toegekend. Ik zal
de desbetreffende werkgevers ertoe oproepen die BavPol-bevoegdheid
aan te vragen, als zij daar behoefte aan hebben. Het gaat overigens niet
zozeer om vacatures, maar om medewerkers voor wie de bevoegdheid
wordt aangevraagd.
Mevrouw Diertens (D66):
Ik las over de opleiding dat er toch wel wat stoornissen zijn in de
communicatie over de dag waarop het diploma wordt behaald, het
afstuderen en het vervolgens aan de slag kunnen. Daar zit wel heel veel
tijd tussen. Dat zou ik graag als een punt van aandacht willen meegeven.
In hoeverre kan ook in de Engelse taal geopereerd worden? Gisteren was
hier een delegatie van Saba op bezoek. Zij wezen erop dat de Engelse taal
in het onderwijs in Nederland eigenlijk ook al redelijk normaal is. In
hoeverre zou dat mogelijk zijn, opdat voor een aantal mensen die willen
instromen, de drempel wordt verlaagd?
Minister Grapperhaus:
Het eerste punt wordt zonder meer meegenomen. Ik heb gezegd dat ik die
punten nogmaals onder de aandacht zal brengen van de stuurgroep. Het
punt dat u net noemde, hoort daar ook bij. Het punt van de Engelse taal
ligt inderdaad wat lastig. Ik zal daar wel het gesprek over aangaan, maar
om allerlei redenen is het lastig om dit ook in de Engelse taal mogelijk te
maken. Maar ik realiseer mij dat dit een probleem is. Ik heb dat op Saba
ook besproken met de gezaghebber. In ieder geval op het eiland Saba
spreekt men immers vrijwel exclusief Engels.
Wat is de uitkomst van het overleg met de BES-eilanden over de Wet
DNA-onderzoek bij veroordeelden? Om te kunnen beoordelen of het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 568, nr. 206

10

wenselijk en haalbaar is om de aanbeveling van de Raad voor de
rechtshandhaving hierover op te nemen, is het echt van belang dat eerst
met de betrokken uitvoerders op de BES-eilanden – het Openbaar
Ministerie en de politie – wordt overlegd of zij de invoering van een
soortgelijke regeling als de Wet DNA-onderzoek bij veroordeelden
noodzakelijk en haalbaar achten. Ik ben hierover nog in gesprek, dus de
uitkomst daarvan kan ik u nog niet geven. Als uit dat gesprek komt dat dit
een goede en nuttige zaak zou zijn, dan gaan we dat zeker langs die lijn
oppakken.
Mevrouw Diertens (D66):
De BES-eilanden zijn Nederland. Dat is Nederland. Ik stelde die vraag
natuurlijk ook omdat we heel graag tot een integrale aanpak komen, zodat
er niet weer allerlei olifantenpaadjes rond onze wetgeving worden
gemaakt. Als de Minister daarop wil toezien, zou dat heel fijn zijn.
Minister Grapperhaus:
Ik zal het onderwerp van de olifantenpaadjes ook in het overleg met het
OM en de politie aankaarten.
De voorzitter:
Ik ken alleen de geitenpaadjes. Deze vind ik leuk; die ga ik onthouden. Het
geeft net wat meer ruimte.
Minister Grapperhaus:
Ik zou een olifant overigens niet over een geitenpaadje willen sturen. Wij
zijn met z’n tweeën op de top van Mount Scenery geweest. Daar waren
olifantenpaadjes noch geitenpaadjes.
De voorzitter:
Maar toch past die eroverheen.
Minister Grapperhaus:
Als ik erop pas, dan is er wel wat begaanbaars!
Wat ga ik concreet doen aan de aanpak van het kindermisbruik? De vorige
keer heb ik daar veel aandacht aan besteed. Ik heb ook gezegd dat ik dat
van groot belang vind. Het is een onderwerp waar ik zelf in Nederland erg
mee in de weer ben. Dat weet deze commissie. Het rapport van de
Kinderombudsman maakt melding van schrijnende situaties. Ik heb
daarom ook expliciet gevraagd om een werklunch over dit onderwerp. Ik
heb er eerst met de eilandsraad over gesproken en daarna met deskundigen, echt anderhalf uur lang. Uit die gesprekken blijkt dat het niet
eenvoudig is. Ik wijs hierbij op de armoedeproblematiek en het gegeven
dat veel personen in één, vaak klein huis wonen.
Als je op het eiland aankomt, ziet het er allemaal heel pittoresk en leuk uit:
allemaal witte huizen met heel mooie groene luiken. Het is echt prachtig,
maar ja, soms woont men daar met drie generaties en soms nog met
twee aftakkingen van drie generaties. Dat geeft al meteen aan dat er
problemen kunnen ontstaan. De kleinschaligheid van die eilanden is er
natuurlijk ook nog. Iedereen kent elkaar. En dan is er natuurlijk ook nog
die heel specifieke culturele achtergrond.
Dat zijn allemaal belangrijke factoren die eraan bijdragen dat niet altijd
door mensen hulp wordt gezocht of aangifte wordt gedaan, omdat het in
zo’n kleine kring plaatsvindt. Overigens is de aangiftebereidheid ook een
problematiek die we in Nederland tegenkomen. De aanpak van kindermisbruik vraagt dus echt om samenwerking en maatwerk. De afgelopen jaren
is hier door het Korps Politie Caribisch Nederland fors in geïnvesteerd.
De voorzitter:
Maakt u dit even af? Dan is er daarna ruimte voor vragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 568, nr. 206

11

Minister Grapperhaus:
Ja. Het overgrote deel van de medewerkers heeft tijdens de opleiding tot
politiemedewerker een module gevolgd op het terrein van seksueel
misbruik en huiselijk geweld. De aanpak heeft echt de inzet nodig van die
partijen. Dat wordt samen met Binnenlandse Zaken en VWS opgepakt. Op
Bonaire is een pilot opgestart om tot een betere ketensamenwerking te
komen. Saba en Sint-Eustatius zijn daar ook bij betrokken. Vorige week
nog, op 13 juni, is naar aanleiding van mijn werkbezoek door mijn
ministerie een kleinere werkconferentie op Sint-Eustatius georganiseerd
met alle betrokken ketenpartners, het openbaar lichaam van Sint-Eustatius
en vertegenwoordigers van Saba en Bonaire en van de ministeries. Dat
kwam er echt uit voort dat ik op Sint-Eustatius een lange bespreking
hierover had, waaruit bleek dat er soms weinig aansluiting tussen de
ketenpartners was en soms ook weinig begrip over en weer voor elkaars
posities. Dat heb ik me ook als eindverantwoordelijke aangetrokken en
daarvan heb ik gezegd dat we echt moeten kijken hoe we beter bij elkaar
kunnen komen.
Op die kleine werkconferentie van 13 juni zijn concrete afspraken
gemaakt. Ik noem het inrichten van een opvangvoorziening voor
slachtoffers van huiselijk geweld en kindermisbruik. Nog voor het eind
van het jaar komt verder het verbeteren van de pleegzorg. Het is ook een
belangrijk punt dat je de kinderen die in die problemen geraken in een
pleegzorginstelling kunt plaatsen. Voorts noem ik het – ook dit jaar nog –
ontwikkelen van een meldpunt voor burgers en voor professionals,
rekening houdend met de situatie op het eiland. Zeker op Saba, met 1.900
mensen, is het heel lastig om zo’n meldpunt helemaal anoniem te
houden. En ik noem voorlichting aan de bevolking over de gevolgen van
huiselijk geweld en kindermisbruik en, in de preventieve sfeer, ook het
aanbieden van andere opvoedingsmethoden.
Ik wou nog zeggen dat het College voor de Rechten van de Mens hier niet
actief bij is betrokken. Dat moet natuurlijk onafhankelijk onderzoek doen
naar eventuele schendingen, maar het Ministerie van VWS heeft in ieder
geval wel een bestuursakkoord gesloten met de openbare lichamen van
Bonaire, Statia en Saba over de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. Dat moet leiden tot ratificatie van het verdrag terzake in
Caribisch Nederland.
Het laatste wat ik nog even wilde zeggen is dat wij ook de kennisuitwisseling stimuleren. De mensen van Saba vertelden zeer enthousiast, toen ik
er was, dat zij zich heel erg gesterkt wisten doordat zij in staat waren
gesteld om ook een werkconferentie op Aruba te volgen over dit
onderwerp.
Sorry, dat is een lang verhaal, maar dat is het.
Mevrouw Özütok (GroenLinks):
Dank voor de beantwoording en dank dat de Minister ons meeneemt in de
uitwerking van de pilot waarmee hij bezig is. Daarbij gaat hij behoorlijk
grondig te werk. Mijn vraag ten aanzien van het College voor de Rechten
van de Mens was eigenlijk bedoeld om hun bevindingen ook mee te
nemen. Als ik het goed heb begrepen, wordt daar ook rekening mee
gehouden. Ik ben blij dat ook de uitslag van onderzoek van de Kinderombudsman daarbij is meegenomen. Huiselijk geweld en kindermisbruik is
een soort veelkoppig monster, waarbij het echt nodig is dat verschillende
geledingen ook samenwerken om dat te bestrijden. Dat betekent een
integrale benadering, niet alleen ad hoc maar inderdaad robuust. Een
structurele aanpak is daarbij heel erg nodig. Ik zit nog niet zo lang op dit
dossier, maar wat ik hoor is dat de armoedekant en de inkomenskant heel
belangrijk zijn, want dat geeft stress in die gezinnen. Door stress ontstaan
heel gekke situaties. Ik vraag aan de Minister om die kant van de zaak ook
mee te nemen. Ik weet dat het niet uw portefeuille is, maar ik vind dit in
de ketenaanpak wel een heel belangrijk issue.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 568, nr. 206

12

Minister Grapperhaus:
U heeft helemaal gelijk dat het erg van belang is dat je dit multidisciplinair
bejegent. Bij de gesprekken die ik heb gevoerd, zaten dus ook de mensen
vanuit de zorgkant en ook de mensen die meer de sociale kant behandelen. Het was goed om van daaruit te kijken hoe je geïntegreerd de
veiligheidsproblematiek op dit punt kunt adresseren, want dat is het
natuurlijk voor die kinderen. Daar zetten we ook de komende tijd verder
op in. Ik heb een concreet lijstje genoemd van afspraken die lopen voor
het komende halfjaar.
Mevrouw Özütok had ook nog een vraag over de uitwerking van de
scenario’s bij de sanctietoepassing, met name op het gebied van recidive
en vi. Daarin wordt rekening gehouden met de situatie op de
BES-eilanden. Bij de uitwerking worden alle justitiële ketenpartners
betrokken. Nu dat vrijhedenbeleid en die re-integratie en resocialisatie
nog in de kinderschoenen staan, zullen we de komende jaren echt heel
erg naar zo’n beleid toe moeten werken, rekening houdend met de lokale
situatie. Ik heb beleidscapaciteit beschikbaar gesteld om daarin te
ondersteunen en mee te denken, want het is gewoon een heel lastige
problematiek, ook vanwege het feit – daarop doelde het lid Van Oosten al
eerder – dat er ook een enorme afstand zit tussen Bonaire en de twee
andere BES-eilanden.
Een vraag van mevrouw Özütok was of de reclassering wordt betrokken
bij de uitwerking van de scenario’s ten aanzien van de druk op de
detentiecapaciteit. Ja, de Reclassering Caribisch Nederland wordt daar
uiteraard bij betrokken. Het is een belangrijke speler binnen de justitieketen, zeker als het gaat om – daar komen we dan weer op – recidivebestrijding en toewerken naar betere re-integratie en resocialisatie.
Een vraag was ook of tbs ten uitvoer kan worden gelegd. Sinds 2010 kent
het Wetboek van Strafrecht BES ook een tbs-regeling. De bepalingen zijn
in grote mate gelijk met de bepalingen die terzake zijn opgenomen in de
nieuwe wetboeken van Strafrecht van de andere drie landen; Aruba,
Curaçao en Sint-Maarten. Maar de tbs-bepalingen uit het Wetboek van
Strafrecht BES zijn nog niet in werking getreden omdat bij gebrek aan
adequate implementatie aan die voorschriften nog geen uitvoering kan
worden gegeven. De huidige pilot beveiligde klinische plaatsen zal ertoe
moeten leiden dat op korte termijn in ieder geval forensische zorg op de
BES mogelijk is. Als tbs wordt opgelegd, wordt de veroordeelde nu
overgebracht naar Europees Nederland. Maar we moeten natuurlijk
toewerken naar de situatie dat dat in de toekomst niet meer zal hoeven.
Als laatste had mevrouw Özütok nog de vraag wat de stand van zaken is
bij de forensische zorg op de BES. Welnu, sinds 1 november is de pilot
beveiligde klinische plaatsen gestart. Daarmee wordt beveiligde klinische
zorg opgezet voor justitiabelen en civielrechtelijke patiënten. De beveiligde klinische plaatsen worden gerealiseerd op het terrein van de
nieuwbouw van de Justitiële inrichting Caribisch Nederland. Het gaat om
vier tot acht plaatsen.
Ik heb nog even gekeken naar de BavPol-opleiding. Die kan op zich in het
Engels, maar de voertaal in de rechtshandhavingsketen blijft Nederlands.
Dat is en blijft dus een knelpunt.
Ten slotte wil ik nog in deze eerste termijn zeggen dat ik het zeer op prijs
stel dat we deze periodieke gedachtewisseling hebben. Ik zou mij kunnen
voorstellen dat wij dat ten minste jaarlijks een keer op deze manier blijven
doen.
Tot zover.
De voorzitter:
Het ligt ook in de rede dat wij dat doen. Mag ik de Staatssecretaris het
woord geven?
Staatssecretaris Knops:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 568, nr. 206

13

Dank u wel, voorzitter. In navolging van de Minister van JenV kan ik
zeggen dat het bezoek dat wij gebracht hebben aan de Bovenwindse
Eilanden en in het bijzonder de BES-eilanden heel goed was. Ook in
algemene zin is het belangrijk dat vakministers betrokkenheid tonen. De
Minister van JenV is de eerste in een rijtje van collega’s die nog komen
om op de respectievelijke onderwerpen kennis te nemen van de problematiek die er is. De heer Van Oosten zei al dat hij er nooit geweest is. Het
is een voordeel als je er wel geweest bent, dan kun je beter begrijpen wat
er allemaal gebeurt. Ik ben blij dat de Minister van JenV is meegegaan. Ik
heb ook een deel van het programma bijgewoond dat echt gericht was op
de justitieketen. Ik kan de lovende woorden onderschrijven voor de
mensen die daar onder moeilijke omstandigheden de afgelopen jaren, en
zeker het laatste jaar, hebben moeten werken. Dat verdient waardering.
Dat kan ik alleen maar bevestigen.
Ik wil een tweetal zaken kort doornemen, ook naar aanleiding van de
vragen die van uw kant zijn gesteld. Dan gaat het met name over de
voorbereiding voor het nieuwe orkaanseizoen. Wat is er nu gebeurd en
wat doen we daarmee? Dat was een vraag van de heer Van Dam, die ook
vroeg naar de preventieve kant. Hoe zit het nu bestuurlijk in elkaar? We
praten heel vaak over de justitieketen, maar het zou mooi zijn als we ook
voldoende aandacht besteden aan de voorkant – dat is voor een deel ook
mijn verantwoordelijkheid als coördinerend bewindspersoon – zodat die
repressieve kant wat verder naar de achtergrond zou kunnen gaan. Mijn
ambitie is om de Minister van JenV wat minder belangrijk te laten zijn op
de BES.
Dat gezegd hebbende, begin ik met de stand van zaken: hoe is het nu met
de voorbereiding. Laat ik beginnen bij Saba. Vanaf dag één was ik zeer
onder de indruk van de manier waarop het bestuurscollege, de
eilandsraad en de gezaghebber hebben geacteerd toen die orkaan het
eiland trof. Men heeft heel snel gehandeld en men was ook heel snel weer
in control. Daarmee was niet alles opgelost, maar je ziet letterlijk, ook
fysiek, dat er heel veel is gebeurd op het eiland.
Er zijn nog wel een paar aandachtspuntjes en dat is dan bijna eufemistisch
bedoeld, want het zijn echt wel grote dingen. Het gaat met name om de
haven die zwaar beschadigd is. We bekijken nu hoe wij met het geld dat
het kabinet beschikbaar heeft gesteld, Saba daarbij kunnen helpen, want
dit is letterlijk de lifeline van het eiland, de levensader, en dat vergt nogal
wat.
Wij hebben van de gezaghebber Johnson een uitgebreide briefing gehad
over de crisisorganisatie en de manier waarop men dat heeft gedaan. Ik
was niet alleen onder de indruk van hoe hij dat heeft gedaan, maar ik heb
er alle vertrouwen in dat men ook voor het komende orkaanseizoen in
control is met alle diensten die daarbij betrokken zijn, het ambtelijk
apparaat en bestuurlijk. De heer Johnson geeft tijdens het VNG-congres
volgende week een lezing hierover aan Nederlandse gemeenteraadsleden
en aan de eilandsraadsleden van andere eilanden om te laten zien hoe zij
dat hebben gedaan. Ik ben zeer onder de indruk van de creativiteit en de
praktische benadering die zij hebben gekozen.
Op Sint-Eustatius is de situatie sinds februari natuurlijk gewijzigd doordat
wij daar het bestuur tijdelijk hebben overgenomen. Dat geeft de vraagstukken van goed bestuur meteen een iets andere dimensie. Je komt dan
in de situatie dat je zelf verantwoordelijk bent. Wij zien dat daar met
overigens zeer loyale ambtenaren grote stappen worden gezet. Het herstel
van de huizen is in augustus afgerond. Dat is belangrijk. Wij hebben
samen het eerste startschot gegeven om autowrakken af te voeren. Er
liggen er heel wat; die zijn in de afgelopen jaren verzameld. Ze zullen
worden afgevoerd zodat ook al die rommel verdwijnt die de omgeving
ontoonbaar maakt. Bovendien wordt zo voorkomen dat die wrakken of
delen ervan in het rond vliegen als er een orkaan overkomt. Op
Sint-Eustatius hebben wij ook gesproken met politie en brandweer. Men is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 568, nr. 206

14

zich daar heel goed bewust van wat er weer kan gaan gebeurden. Ik heb
er alle vertrouwen in dat men daar goed is voorbereid.
Dan de preventieve kant van het bestuur. In alle gesprekken die ik voer
met eilandraadsleden, leden van het bestuurscollege en de gezaghebber
staat dit als nummer één op de agenda en wordt «goed bestuur» met
hoofdletters geschreven. Dat veronderstelt een aantal dingen. Dat
veronderstelt een actieve en integere houding van bestuurders, maar ook
een kader waarbinnen zij kunnen werken, een kader van regelgeving. Niet
dat wij de bureaucratie van Europees Nederland willen exporteren, maar
wij willen wel een aantal basisregels zien voor financieel beheer,
bijvoorbeeld ook naar aanleiding van de bestuurlijke rapportage van de
Rijksrecherche over gronduitgifte en dat soort zaken. Zo heb je een aantal
zaken objectief geregeld. Daarmee voorkom je, of althans vermindert de
kans op ondermijning, corruptie en dat soort zaken. Die zijn de bijl aan de
wortel van goed bestuur op de eilanden.
De bestuurlijke rapportage van de Rijksrecherche op Bonaire is wat mij
betreft geen eyeopener. Het verbaast mij niet, want dit is in zekere zin een
logisch gevolg van het feit dat een aantal basisvoorwaarden ontbreekt.
Het is wel een wake-upcall voor degenen die het misschien niet wisten,
om nu ook door te pakken. Ik zal tijdens mijn aanstaande bezoek aan
Bonaire op 4 juli met de leden van de eilandsraad en het bestuurscollege
hierover spreken. Hier moet echt iets verbeteren; hier ligt echt een opgave
voor het bestuur van Bonaire om daar iets aan te doen.
De vraag is gesteld wat wij nog meer doen om zowel het ambtelijk
apparaat als de bestuurders en politici toe te rusten om die taken aan te
kunnen. Dat is een groot vraagstuk. Wij zijn hier al een aantal jaren mee
bezig. Mag ik even het talentontwikkelingsprogramma in herinnering
brengen waarbij jonge ambtenaren groepsgewijs worden begeleid,
worden geconfronteerd met het vraagstuk van integriteit en regelgeving,
en ervaring en kennis opdoen bij mensen uit Europees Nederland? Er zijn
bijvoorbeeld twinningprojecten tussen de gemeente Leiden en Bonaire op
het gebied van arbeidsbemiddeling. Het is heel gericht, ook vraaggestuurd, maar soms ook een beetje aanbodgestuurd: wij kunnen dit voor u
betekenen. Daarnaast zullen wij als er in het ambtelijk apparaat behoefte
is aan tijdelijke versterking, daar welwillend naar kijken omdat wij juist zo
veel belang hechten aan goed bestuur. Het heeft een preventieve werking
en daarmee kun je een hoop ellende voorkomen.
Tot slot op dit punt de verkiezingen die komend jaar plaatsvinden op
Bonaire en Saba. In navolging van eerdere gelegenheden zal worden
bezien hoe eilandraadsleden getraind worden, een beetje analoog aan
hetgeen in Europees Nederland gebeurt om nieuwe raadsleden te trainen,
bijvoorbeeld door de VNG maar ook door Binnenlandse Zaken. De
Wethoudersvereniging is daar ook bij betrokken.
Ik denk dat dit de belangrijkste punten zijn. Misschien het allerlaatste punt
nog even. Dat is de notie van de heer Van Dam, die ik zeer onderschrijf,
dat als je met z’n allen vindt dat wij een verantwoordelijkheid hebben om
de goede dingen te doen – in het bijzonder van hier naar de eilanden, ver
weg maar behorend tot Nederland – er sprake moet zijn van een gelijkwaardige, open en respectvolle relatie. Ik zeg er meteen bij dat wij dan
ook mogen vragen naar de dingen die niet goed gaan en die benoemen,
en vooral ook ondersteunen. Dat is mijn houding. Als het niet goed is,
zeggen wij het – dit geldt bijvoorbeeld voor het financiële beheer – maar
wij bieden meteen ook de helpende hand om het in de goede richting te
leiden. Het heeft weinig zin om alleen maar met het vingertje omhoog te
staan. Wij willen dat er daadwerkelijk iets verbetert. Dat vraagt aan beide
kanten van de oceaan een houding dat wij het beter willen doen en dat wij
daarin willen investeren.
Dank u wel.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 568, nr. 206

15

Eerst mevrouw Diertens en daarna de heer Van Oosten.
Mevrouw Diertens (D66):
Ik ben heel blij met de toezegging van de Staatssecretaris dat hij
ontzettend op die goodgovernancekant zit en dat ook vanuit wederzijds
respect wil doen. Ik wil de Staatssecretaris vragen of hij, als dit in orde is,
maar misschien ook gelijktijdig met dit proces, wil kijken naar de
armoedebestrijding. Als de bevolking in nood is, is de kans dat er
verkeerde dingen gebeuren altijd groter dan bij een betere welvaart. Ik
geloof er heel erg in dat als je van onderaf de boel verbetert, bovenin
minder corruptie en dat soort zaken voorkomen. Dit neemt niet weg dat
wij daarop moeten toezien, maar ik zou het heel fijn vinden als de
Staatssecretaris daar bij zijn komende bezoek aandacht aan wil besteden.
De voorzitter:
De Staatssecretaris.
Staatssecretaris Knops:
Er zal zeker een correlatie zijn tussen welvaart/armoede en corruptie. Of
die een-op-een is, weet ik niet. Ik denk niet dat dat de insteek zou moeten
zijn. Ik weet wel dat als je een gelijkwaardige relatie wilt opbouwen, dat
van beide kanten inspanningen verlangt. Ik heb dat eerder gezegd in
debatten van de commissie voor Koninkrijksrelaties en dat bleek ook uit
het rapport van de Commissie van Wijzen over Sint-Eustatius. Het
verlangt ook inspanning van de zijde van Nederland en dat is in het
verleden naar mijn idee te weinig gebeurt, laat ik daar heel open over zijn.
Ook wij moeten leveren, bijvoorbeeld voor vraagstukken als armoedebestrijding en ondersteuning. U weet dat daarover een brief van college Van
Ark van Sociale Zaken in aantocht is. Dit is een volstrekt terecht punt in
het hele setje afspraken dat wij graag met de verschillende eilanden willen
maken. Ik heb het al eerder gezegd: more for more en less for less. Op het
moment dat eilanden aantonen dat zij de goede dingen doen, maar ook
de dingen goed doen, is er meer ruimte voor eigen beleid en voor
ondersteuning van Nederland dan wanneer die wil er niet is. Zo wil ik het
benaderen: stimuleren van de goede dingen en helpen waar het niet goed
gaat.
De voorzitter:
De heer Van Oosten en daarna de heer Van Dam.
De heer Van Oosten (VVD):
Dank. De Staatssecretaris formuleert het heel diplomatiek, maar eigenlijk
legt hij hiermee wel bloot, althans naar mij toe, dat er toch wel een heel
groot risico op deze drie eilanden is op het gebied van corruptie,
vriendjespolitiek et cetera. Op zichzelf vind ik dat een hele nare
vaststelling, want het is een onderdeel van Nederland en als een woord
als «corruptie» zo veel wordt geassocieerd met drie onderdelen van
Nederland, hebben wij, denk ik, wel een probleem. In de brief die wij
gisteren hebben ontvangen, wordt gesproken over een Bibob-lightvariant
waarbij getoetst kan worden of iemand criminele antecedenten heeft
alvorens een vergunningaanvraag wordt gehonoreerd et cetera. Hoe
wordt erop toegezien dat dit soort adviezen op een goede manier worden
gebruikt? Als er een risico bestaat dat de bestuurders, de eilandsraad of
wie dan ook – het is natuurlijk een heel kleine omgeving – misschien op
sommige momenten moet worden gewantrouwd, moeten wij ook wel
nadenken over de vraag hoe je werkelijk uitvoering gaat geven aan op
zichzelf goede wetstrajecten die worden ingezet en die in de uitvoering
een goede plek moeten krijgen ter bescherming van de inwoners van die
eilanden. Ik weet niet of ik het zo zwaar mag formuleren, maar ik vertaal
het maar even zoals ik het beluister.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 568, nr. 206

16

Staatssecretaris Knops:
Dat laatste ben ik helemaal met de heer Van Oosten eens. Ik wil toch even
een kanttekening plaatsen bij het verhaal van de associatie tussen de
eilanden en corruptie. Ik kan in deze zaal een uur vullen met het noemen
van Nederlandse gemeenten waar corruptie heeft plaatsgevonden en
politici die betrokken zijn bij corruptiezaken en zelfs veroordeeld zijn.
Volgens mij moeten we het dus wel bij de feiten houden. Het is wel zo dat
de kleinschaligheid van de eilanden in dat gebied op zichzelf natuurlijk
eerder aanleiding zou kunnen geven tot corruptie, als je niet voldoende
waarborgen hebt. Dat geldt overigens niet alleen daar; dat zou hier ook
plaats kunnen vinden.
Ik zet dan toch even de drie eilanden op een rijtje. Er is een heel rapport
verschenen over waarom we op Sint-Eustatius hebben ingegrepen. Dat is
volstrekt helder, denk ik. Saba doet het eigenlijk heel goed. Het is heel
kleinschalig, maar ik vind dat men daar met beperkte middelen in staat is
om op een heel goede manier het eiland te besturen. Dat vergt soms echt
wel wat meer uitdaging dan wanneer je hier op een heel groot vasteland
zit.
Over Bonaire heeft die bestuurlijke rapportage van de Rijksrecherche ook
wel het een en ander gezegd. Het is een feit dat daar een aantal basisregels ontbreken. Neem bijvoorbeeld zo’n Bibob-light-procedure, die in
Europees Nederland vaak een normaal onderdeel is van de procedure en
die checks-and-balances al in zich heeft. Als die daar niet bestaat, is de
kans dat je daar te maken krijgt met corruptie en ondermijning groter.
Ik geloof dus heel sterk in het versterken van het bestuur, van beleidsrichtlijnen ten aanzien van bijvoorbeeld transacties met grond, maar ook
rondom vergunningen. Zo sluit je de willekeur zo veel mogelijk uit, giet je
het in een goed proces en verklein je daarmee ook de kans op corruptie.
Dat is de manier. Tegelijkertijd is er de repressieve kant. Als het zich
voordoet, dan wordt ertegen opgetreden. Maar goed, dat is een zaak van
het OM. Ik zie mijn rol vooral aan de voorkant. Mijn rol is om mensen
bewust te maken van het feit dat het heel makkelijk willekeur wordt als je
geen regels hebt. Dat zagen we op Sint-Eustatius natuurlijk ook. Daarmee
wordt de bevolking niet gediend, en dat is wel waarvoor wij hier zitten.
De voorzitter:
De heer Van Oosten, afrondend.
De heer Van Oosten (VVD):
Een korte vraag. Mijn vraag zag toch meer op hoe erop wordt toegezien
dat het ook goed toegepast wordt. Ik neem het woord «corruptie» in de
mond, maar ik baseer me op een brief die ik van het kabinet heb
ontvangen. Daarin staat gewoon een kopje «corruptiebestrijding».
Klaarblijkelijk wordt dat dus wel degelijk geassocieerd met de drie
eilanden waar we het vandaag over hebben. Ik denk dat het een heel goed
initiatief is om zo’n Bibob-toets in te voeren. Maar als in diezelfde
paragraaf over corruptiebestrijding wordt gesproken over het risico van
ambtelijke omkoping et cetera, dan rijst bij mij de vraag: hoe wordt nou
gewaarborgd dat de uitkomsten van zo’n Bibob-onderzoek ook hun plek
vinden, en dat iemand dus geen vergunning of subsidie krijgt als er
criminele antecedenten zijn? Want daar gaat het natuurlijk om. Anders
hebben we iets mooi opgetuigd, maar hebben we er mogelijk niks aan.
Dat zou ik erg betreuren, juist ook voor de eilanden.
Staatssecretaris Knops:
Over die corruptie: deze brief ging over de BES. Daarom wordt corruptie
hier genoemd. Maar er zijn hier ook hele debatten over ondermijning.
Mijn collega Ollongren en de collega van JenV zijn daar ook nauw bij
betrokken. Ik wilde alleen even de beeldvorming nuanceren. Maar
natuurlijk is dat risico er. Hoe gaan we erop toezien? Het begint met de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 568, nr. 206

17

notie dat we er iets aan moeten doen, dat we regels moeten maken om dit
te objectiveren, om de kans op de zaken die u noemt te verkleinen. Daar
begint het mee. Die ontbreken dus. Dat is de eerste stap. Je moet die
regels gaan maken. Er moet een besef zijn, ook bij het eerste politieke,
controlerende orgaan binnen het openbaar lichaam, de eilandsraad, dat er
een probleem is. Als je niet ziet dat er een probleem is, ga je het ook niet
oplossen. De taak die wij nu hebben is om dat bewustzijn te creëren. Dat
kunnen we met cursussen doen. Dat kunnen we in de gesprekken doen
die ik heb met die leden en met de leden van het bestuurscollege.
Op het moment dat die regels geïmplementeerd worden, kunnen wij in de
algemene toezichtsrol die wij ook hebben, aan de signalen die wij krijgen
zien of er wel of niet iets mee gedaan is. Er wordt een rapportage over
gemaakt. Stel dat er een alarmering komt over een Bibob-melding. Als die
aan de kant geschoven wordt en er gewoon een vergunning afgegeven
wordt, dan kunnen wij het bestuur er via de bestuurlijke weg op
aanspreken dat de procedures niet gevolgd worden. Dat is ook wat ik ga
doen. Zover zijn we alleen nog niet. We beginnen op sommige vlakken op
redelijk onontgonnen terrein. Er is nog heel veel te doen. Dat heb ik zelf al
eerder geconstateerd. Ik ben ook helemaal niet tevreden met hoe het nu
gaat. Ik vind dat er te weinig voortgang is. Daar wil ik de mensen toe
aansporen. Ik zie dat we op andere plekken – ik noem toch maar even
Saba, maar dat geldt ook voor Sint-Eustatius, nu de regeringscommissaris
en zijn mensen er zitten – echt wel slagen kunnen maken. De beperkte
schaalgrootte is in zekere zin dus een voordeel als het erom gaat snel
stappen voorwaarts te zetten. Maar dan moet er breed ook de politieke wil
zijn om er iets aan te doen.
De heer Van Dam (CDA):
Ik heb nog een vraag aan de Staatssecretaris. Ik hoor dat er cursussen zijn
voor raadsleden en voor weet ik wat niet allemaal. Dat is allemaal prima,
natuurlijk, maar door mijn hoofd gingen, misschien ook wat geïnspireerd
door de geitenpaden en de olifantswegen, Asterix en Obelix. Obelix is in
de ketel gevallen en hoeft de rest van zijn leven niet meer bij te tanken als
het om kracht gaat. Ik heb de Minister van Justitie en Veiligheid weleens
horen zeggen dat hij in de ketel van de rechtsstaat was gevallen. Dat is
toch wat je ook zou willen op die eilanden? Je zou toch willen dat die
mensen ook in de ketel van de rechtsstaat zijn gevallen en dat ze dat op
dat moment in hun carrière tot zich nemen? Ik noemde een instituut in
Nederland dat daaraan bijdraagt. Wij hebben bij de commissie voor
Justitie en Veiligheid trouwens ook iemand, ik meen uit Sint-Maarten, die
hier een tijdlang stage loopt en meekijkt. Dat zijn heel belangrijke
investeringen in de loopbaan van iemand die bijdraagt aan de publieke
zaak op zo’n eiland. Ik zou op dat punt toch nog wel iets meer bevestiging
willen krijgen over hoe dat nou gaat lopen. Misschien kan dat nu niet,
maar het kan ook op een later moment. Ik vind gewoon dat die eilanden er
ook recht op hebben dat er optimaal geïnvesteerd wordt in de mensen die
in het bestuur zitten, de ambtenaren, om uiteindelijk op de mat te leggen
wat wij allemaal willen.
Staatssecretaris Knops:
Dat ben ik helemaal met u eens, maar dat veronderstelt tweerichtingsverkeer. Het veronderstelt een bepaalde houding en een wil om daar
inderdaad iets mee te doen. Ik heb hier al gezegd: als wij ergens kunnen
ondersteunen, dan doen we dat. Dat blijf ik zeggen, en dat zeg ik ook in al
mijn contacten. Want in zekere zin is dit een permanent punt van
aandacht. Juist door de beperkte schaalgrootte heb je voldoende
kwalitatieve aanwas om dingen te doen. Ik heb zelf gesproken met dat
topprogramma. Dat is zeer inspirerend. Jonge mensen werken hier op de
departementen en onze mensen gaan daarnaartoe om kennis en
ervaringen uit te wisselen en om te laten zien dat je, ook als nieuwe, jonge

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 568, nr. 206

18

ambtenaar, niet meteen ondergaat in die ketel, maar dan met het
verkeerde spul erin, maar dat je elkaar weet te vinden en elkaar kunt
versterken om zaken aan de orde te stellen. Het gaat over cultuur. U weet
ook: cultuur is niet iets wat je van vandaag op morgen verandert. Dat blijft
«frappez toujours»; dat moeten we blijven herhalen.
Op het moment dat het bestuurscollege en de eilandsraad als breed
bestuur zeggen «wij willen deze weg op», dan kunnen ze echt alles
verwachten. Maar het begint er wel mee dat men zich ook realiseert dat er
een probleem is. Ik ben daar volstrekt helder in, en ik heb ook geen enkele
behoefte om daar niet helder in te zijn. Laat ik dan voorzichtig zeggen dat
ik niet altijd het gevoel heb dat dat het geval is, ook gezien de reactie die
nu wordt gegeven op het rapport van de Rijksrecherche. We moeten dus
eerst even terug naar start, en dan gaan we erover praten hoe we het zien.
Want het kan niet zo zijn dat Nederland aan de ene kant ondersteuning
geeft en dat er aan de andere kant niet geleverd wordt. Dat gaat wat mij
betreft hand in hand. Maar als die wil er is, dan is er van mijn kant
absoluut de bereidheid om ze daarin bij te staan. Daarvoor zal ik ook alle
inspanningen leveren die nodig zijn.
De voorzitter:
De heer Van Dam, afrondend, zonder in herhaling te vallen. Dat geldt voor
beide kanten, denk ik.
De heer Van Dam (CDA):
Zeker. Ik hoor de goede wil van de Staatssecretaris. Ik denk dat we ook
allebei hetzelfde willen. Ik vind het nog niet heel erg concreet als het gaat
om de vraag wat voor programma er wordt aangeboden, bijvoorbeeld op
Saba – ik begrijp dat hij daar enthousiast over is. Mocht hij gelegenheid
zien om de Kamer daar nog wat nader over te informeren, dan weet hij in
ieder geval dat dit Kamerlid daar zeer in geïnteresseerd is.
Staatssecretaris Knops:
Ik heb daar zeker ideeën over. Ik snap dat u dat wat concreter wilt hebben.
Ik zit over ongeveer anderhalve week met de mensen van Bonaire om de
tafel. Ik wil eerst met hen dat gesprek voeren. Daar komen misschien ook
van hun kant nog dingen uit. Nogmaals, mijn houding is er een van
medewerking. Maar ik ben graag bereid om, ook in de verslagen die ik
sowieso maak van mijn bezoeken, nader in te gaan op dit specifieke punt.
Dat zal dan waarschijnlijk via de commissie KR gaan, maar ik ben graag
bereid om dat te doen.
De voorzitter:
Had u alle vragen beantwoord die aan u zijn gesteld?
Staatssecretaris Knops:
Ja.
De voorzitter:
Volgens mij wel. Dan kijk ik even of er nog behoefte is aan een tweede
termijn. Dat is het geval.
Mevrouw Özütok (GroenLinks):
Heel kort. Ik wil de bewindvoerders danken voor hun uitvoerige reactie en
beantwoording van de vragen. Ik kijk uit naar de verdere uitwerking van
de plannen. Ik ga ervan uit dat daarover ook aan ons wordt gerapporteerd.
Dank.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Özütok van GroenLinks. Dan geef ik het woord aan
de heer Van Oosten van de VVD.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 568, nr. 206

19

De heer Van Oosten (VVD):
Dank u wel, voorzitter. Ik wil heel kort iets zeggen in de richting van de
Staatssecretaris. Ik ben blij dat ik uiteindelijk heb vernomen dat er wel
degelijk heel kritisch gekeken wordt wat er concreet gaat gebeuren met
bijvoorbeeld zo’n Bibob-toets of met andere wetgevingsinitiatieven die
worden neergelegd om ambtelijke omkoping, corruptie et cetera te
voorkomen, en dat er ook wordt ingegrepen op het moment dat dat
onverhoopt plaats zou vinden. Want ik versta het zo dat er dan gewoon
bestuurlijk wordt ingegrepen. Als dat niet zo is, hoor ik graag van de
Staatssecretaris wat ik verkeerd begrepen heb.
De voorzitter:
Hartelijk dank. Mevrouw Diertens van D66.
Mevrouw Diertens (D66):
Ik dank ook beide bewindslieden voor de heldere uiteenzetting. Ik ben met
name heel blij met de dialoog die de Staatssecretaris steeds probeert
open te open houden. Uit eigen ervaring wil ik zeggen – ook om de
beeldvorming enigszins te beïnvloeden – dat ik ook heel veel mensen ken
op Bonaire die vanuit een individuele integriteit proberen om een goed
aandeel te leveren aan een fijne samenleving. Uiteraard zijn de eilanden
klein en kent men elkaar, maar ook de intrinsieke waarden moeten we niet
vergeten. Dank u wel.
De voorzitter:
Hartelijk dank. Dan geef ik nu graag het woord aan de heer Van Dam van
het CDA.
De heer Van Dam (CDA):
Ik vind in de reactie van de VVD aanleiding om zelf ook even een accent te
zetten. Wat ik herken in de aanpak van de Minister en de Staatssecretaris
is: streng, rechtvaardig, maar ook met positieve verwachting. Ik vind dat
we niet alleen het vingertje moeten heffen, maar dat de steun en het
optimisme ook moeten doorklinken. Ik waardeer het dat dit in de
kabinetsaanpak zit.
De voorzitter:
Hartelijk dank. Volgens mij kan deze termijn meteen worden beantwoord.
Het woord is aan de Staatssecretaris.
Staatssecretaris Knops:
Ik wil even reageren op de stelling van de heer Van Oosten. Als ik er niet
op reageer, gaat hij ervan uit dat ik deze bevestig. Hij zei: als het niet gaat
zoals is afgesproken rondom bijvoorbeeld de Bibob-toets, dan wordt er
bestuurlijk ingegrepen. Het lijkt me goed om te nuanceren hoe ik dat zie.
Ik stel me het volgende voor. Du moment dat de procedure in werking
wordt gesteld, kunnen wij vanuit onze verantwoordelijkheid een bestuurlijke rapportage van het bestuurscollege vragen. We kunnen vragen
hoeveel van die zaken zich hebben voorgedaan en hoe men daarin
gehandeld heeft. Als ik het idee heb dat dit niet goed gebeurd is, kan ik
me voorstellen dat ik daarover een gesprek voer. De titel «bestuurlijk
ingrijpen» zou echter kunnen refereren aan wat we bijvoorbeeld op
Sint-Eustatius gedaan hebben. Als dat zo is, ben ik het niet met u eens,
maar misschien heeft u het niet eens zo bedoeld.
De voorzitter:
De heer Van Oosten.
De heer Van Oosten (VVD):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 568, nr. 206

20

Als u mij toestaat, heel kort, in de vorm van een interruptie. Ik ben niet zo
thuis in de definitiebepaling. Ik weet dat de Staatssecretaris krachtig heeft
ingegrepen toen daar reden voor was, maar ik hecht er wel aan om er iets
over te zeggen. «In gesprek gaan» vind ik wel zwak. Het kabinet treft
stevige maatregelen en ik denk dat het niet voor niets is. Ik moedig het
kabinet daarom aan om daar vooral mee door te gaan. Niet omdat ik zo
graag het vingertje wil heffen, maar omdat ik opkom voor de belangen
van de inwoners van die eilanden.
De voorzitter:
Formuleer het even als een vraag.
De heer Van Oosten (VVD):
Dan vind ik dus ook, en ik zou graag de toezegging van de Staatssecretaris
willen hebben dat hij het langs die weg vormgeeft dat op het moment dat
zou blijken dat er geen gebruik van wordt gemaakt en het wordt
genegeerd, de Staatssecretaris wel degelijk ingrijpt. Dat is meer dan het
voeren van een gesprek met de autoriteit die op het eiland daarvoor
verantwoordelijk is. Het is gewoon laten zien dat we dit niet accepteren.
De voorzitter:
De Staatssecretaris.
Staatssecretaris Knops:
Inderdaad, we hebben nog niet eerder in deze verhouding met elkaar
gewerkt. Als u mij zou kennen op dit vlak, zou u weten dat ik uiteindelijk
niet alleen maar het gesprek aanga. Ik vind echter het aangaan van een
gesprek naar aanleiding van iets wat niet goed is, geen teken van zwakte,
maar juist een teken van kracht. Wat daarna allemaal volgt, weet ik niet. Ik
wil niet in als-danscenario’s terechtkomen. Ik ben ultimo bereid om
maatregelen te nemen, maar ik vind niet dat we meteen moeten beginnen
vanuit de positie dat ze het niet zouden doen.
Ik heb ook signalen – ik hoop die ook de komende week te zien als ik daar
ben – dat men wel degelijk bereid is om dingen te doen. Ik wil ook met de
eilandsraad in gesprek om te horen hoe die de bestuurlijke rapportage
ziet. Het gaat mij niet alleen om die rapportage, maar meer om de visie
ten aanzien van goed bestuur. Dat gesprek heb ik al een keer met hen
gevoerd, de eerste keer dat ik er was. Dat was een maand, anderhalve
maand na mijn aantreden. Dat wil ik nu herhalen, dat heb ik ook
afgesproken met hen.
Natuurlijk hebben we allerlei instrumenten, maar ik wil niet op voorhand
daarmee gaan dreigen. Op Sint-Eustatius hebben we ook laten zien dat we
echt wel bereid zijn om in te grijpen als er iets niet goed gaat. Ik wil
Sint-Eustatius niet vergelijken met Bonaire. Als de heer Van Oosten het
over bestuurlijk ingrijpen heeft, dan wordt dat vaak geassocieerd met de
manier waarop we dat op Sint-Eustatius gedaan hebben. Dat punt wilde ik
even nuanceren. Volgens mij zitten we helemaal niet zo ver van elkaar.
De heer Van Oosten (VVD):
Ik begrijp dat de Staatssecretaris gaat ingrijpen als er sprake is van
ambtelijke omkoping, corruptie et cetera. Ik zou niet anders willen. Dat
hoor ik de Staatssecretaris zeggen. Hoe hij dat vormgeeft: ik vertrouw
hem volledig toe dat hij dat op een standvastige en krachtige manier doet.
Niet omdat ik dat graag wil, maar omdat ik opkom voor de belangen van
de eilandbewoners.
De voorzitter:
Dit wordt een beetje een apart gesprek, maar ik geef de Minister even de
gelegenheid om te reageren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 568, nr. 206

21

Minister Grapperhaus:
Er is een voorportaal en dat is de bestrijding van zaken als ondermijnende
criminaliteit. Daar behoren ook de instrumenten bij waarover we het net
hebben gehad, en de toets of er sprake is van ambtelijke corruptie. Dat is
in eerste instantie beleid op het gebied van aanpak, zowel bestuursrechtelijk als strafrechtelijk. Dat zit gewoon op het aanpakken van de personen
en eventueel de verbanden waarin zij werken, die zich bezighouden met
ondermijnende criminaliteit of ondermijnende activiteiten. Dat komt echt
nog een heel stuk eerder aan de orde dan de vraag of er sprake zou
moeten zijn van bestuurlijk ingrijpen. Ik denk dat de Staatssecretaris dat
met nadruk heeft aangegeven. Ik wil hem daar echt in bijvallen, want er
ligt heel duidelijk een verantwoordelijkheid voor mij om de ondermijnende activiteiten op de eilanden op een juiste wijze te helpen bestrijden.
De voorzitter:
Goed dat we dat nog even scherp en duidelijk hebben neergezet. De heer
Van Oosten is nog nieuw in het domein van Koninkrijksrelaties. Hij zal
ongetwijfeld een keer die kant uitgaan en er zullen nog vele debatten
volgen. Over justitie en de BES-eilanden doen we dat een keer per jaar.
Daarnaast zijn er de komende maanden nog de nodige debatten over
Koninkrijksrelaties in het algemeen.
Daarmee rond ik deze vergadering af. Ik heb nog een aantal toezeggingen,
die ik aan u zal meedelen:
– De Kamer wordt na het orkaanseizoen geïnformeerd over het
functioneren van de crisiscommunicatiemiddelen.
– De Kamer ontvangt binnenkort het rapport over het functioneren van
de crisisorganisaties, inclusief een kabinetsreactie.
– De Kamer wordt periodiek geïnformeerd over de roulatie binnen het
politiekorps.
Dat is akkoord, of heb ik iets gemist?
Staatssecretaris Knops:
Ik heb de heer Van Dam nog toegezegd om in de rapportage in te gaan op
het punt hoe we het openbaar bestuur kunnen versterken, naar aanleiding
van de gesprekken die ik ga voeren.
De voorzitter:
Excuses. Deze toezegging voegen wij nog toe.
Ik dank de Kamerleden, de Minister, de Staatssecretaris en de ondersteunende ambtenaren, alsook Victor, de bode, staf, mensen van de pers,
mensen op de publieke tribune en mensen die zitten mee te kijken. Ik
wens u allen een fijne middag.
Sluiting 11.37 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 568, nr. 206

22