Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

361
Vragen van het lid Wolbert (PvdA) aan de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht dat ActiZ en V&VN
opnieuw de noodklok luiden over de knip in wijkverpleging (ingezonden
2 oktober 2014).
Antwoord van Staatssecretaris Van Rijn (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 28 oktober 2014)
Vraag 1
Welke duiding geeft u aan het opnieuw luiden van de noodklok door ActiZ en
V&VN over de knip in wijkverpleging?1 Is er volgens u in de praktijk sprake
van een knip op aanbieder- of individueel niveau?
Antwoord 1
Zoals ik in de beantwoording op de vragen van het Kamerlid Leijten (SP) over
dit onderwerp heb aangegeven, heb ik met partijen van het onderhandelaarsresultaat verpleging en verzorging gewerkt aan een tekst waarin de gezamenlijke uitgangspunten in 2015 die gelden voor het wijkgericht werken en de
individueel toewijsbare zorgverlening staan verwoord. Ieders achterban is
verzocht deze uitgangspunten te hanteren bij de inkoopgesprekken. Deze
inkoopgesprekken vinden op dit moment plaats.
Ik duid de brief van Actiz en V&VN dan ook als een oproep van beide partijen
om scherp te blijven monitoren of partijen zich houden aan hetgeen we in de
inhoudelijke lijn zijn overeen gekomen.
Er is geen sprake van een knip op aanbieder- of individueel niveau. De
wijkgerichte zorg (segment 1) is voor deelname aan het sociale wijkteam en
andere wijkgerichte activiteiten. Zorgverzekeraars lijken er voor te kiezen om
niet iedere zorgaanbieder te contracteren voor deze prestatie waar in 2015
€ 40 miljoen voor beschikbaar is. De zorgverlening, inclusief het signaleren,
indiceren en coördineren, bij de mensen thuis zal straks door elke gecontracteerde zorgaanbieder worden geleverd (segment 2).
Vraag 2
Welke concrete maatregelen treft u voor een integrale inkoop van wijkverpleging?

1

ah-tk-20142015-361
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Brandbrief over vrees knip wijkverpleging, nursing.nl, 25 september 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Antwoord 2
In de zorgverlening bij de mensen thuis (segment 2) is ruimte voor signaleren, het leggen van verbindingen naar het sociale domein en het versterken
van zelfredzaamheid. Zowel het signaleren als de zorgverlening wordt door
de (wijk)verpleegkundige geleverd. De wijkverpleegkundige stelt vast wat er
nodig is. Niet alleen op medisch vlak, zij constateert ook wat er voor overige
ondersteuning uit het gemeentelijke domein aan de orde kan zijn. Indien
nodig schakelt zij de gemeente in. Deze taken worden integraal geleverd en
de zorgverzekeraar koopt deze integrale prestatie in bij de zorgaanbieder
(segment 2).
Vraag 3
Kunt u worden gehouden aan uw uitspraak «Aanbieders kunnen alleen een
contract krijgen voor de prestatie Wijkgericht werken (S1) als zij ook
individueel toewijsbare zorg (S2) leveren»?2
Antwoord 3
Deze uitspraak is in regelgeving vastgelegd. In de nadere regelgeving
verpleging en verzorging van de NZa is opgenomen dat een zorgaanbieder
die de prestatie wijkgericht werken levert, die prestatie alleen kan declareren
indien hij tevens individueel toewijsbare verpleging en verzorging levert en
declareert.
Vraag 4
In hoeverre klopt het dat een beperkt deel van alle individuele wijkverpleegkundigen straks zitting neemt in het wijkteam en afstemt met de gemeente?
In hoeverre klopt het dat er straks individuele wijkverpleegkundigen zijn die
alleen zitting nemen in het wijkteam, maar geen individueel toewijsbare zorg
mogen uitvoeren? Betekent dit dat uw uitspraak onder vraag 3 niet geldt voor
wijkverpleegkundigen op individueel niveau? Vindt u dit wenselijk?
Antwoord 4
Zorgverzekeraars lijken er voor te kiezen de prestatie «wijkgericht werken» bij
een beperkt aantal aanbieders in te kopen. Dat zou dan inderdaad betekenen
dat niet iedere individuele wijkverpleegkundige deelneemt aan het wijkteam.
Ik kan me dit voorstellen. Iedere wijkverpleegkundige kan echter afstemmen
met gemeenten, dat gebeurt niet uitsluitend in het sociale wijkteam. De
wijkverpleegkundige zal bij de directe zorgverlening breder kijken dan de
oorspronkelijke zorgvraag van de cliënt, bijvoorbeeld naar zelfredzaamheid en
sociale omgeving. Daarbij hoort ook dat de wijkverpleegkundige gehoor kan
geven aan signalen die zij in de dagelijkse praktijk ontvangt. Het behoort tot
de professionele autonomie van de wijkverpleegkundige om in te schatten
wanneer het inschakelen van het sociale domein noodzakelijk is. Deze taken
maken onderdeel uit van de zorgverlening aan de cliënt en behoren daarmee
tot de individueel toewijsbare zorg.
Zoals ik in mijn antwoord op vraag 3 heb aangegeven is het via regelgeving
uitgesloten dat een aanbieder alleen wijkgerichte zorg levert. Vervolgens is
het aan zorgverzekeraars, aanbieders en gemeenten om afspraken te maken
over hoe ze de wijkteams, en de deelname daaraan van de wijkverpleegkundige, lokaal inrichten.
Ik zie de wijkverpleegkundige, net als de beroepsgroep V&VN in het
expertisegebied wijkverpleegkundige heeft aangegeven, in de eerste plaats
als zorgverlener. Het lijkt mij daarom niet wenselijk dat er individuele
wijkverpleegkundigen zijn die alleen zitting nemen in het wijkteam en geen
individueel toewijsbare zorg uitvoeren. Dit zal op de langere termijn de
kwaliteit van de zorg niet positief beïnvloeden, aangezien deze wijkverpleegkundigen dan geen directe zorg meer verlenen aan cliënten. Ik heb dit signaal
overgebracht aan ZN en de VNG.

2

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2014–2015, nr. 77

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Vraag 5
In hoeverre klopt het dat alle individuele wijkverpleegkundigen straks een
vast aanspreekpunt zijn in de wijk, samenwerken met het medische en sociale
domein en ruimte krijgen voor preventieve taken als zij gezondheidsrisico’s
signaleren?
Antwoord 5
Dat klopt. De wijkverpleegkundige levert zorg aan de cliënt waarin er ruimte
is voor signaleren, schakelen naar het gemeentelijke domein en inzet op
zelfredzaamheid. Ook het verlenen van geïndiceerde preventie en zorggerelateerde preventie behoren tot de werkzaamheden van de wijkverpleegkundige
en de reikwijdte van de aanspraak. De geïndiceerde preventie richt zich op
individuen die veelal nog geen gediagnosticeerde ziekte hebben, maar bij wie
wel sprake is van risicofactoren of symptomen. Deze geïndiceerde preventie
heeft tot doel het ontstaan van ziekte of verdere gezondheidsschade te
voorkomen. De zorggerelateerde preventie richt zich op individuen met een
ziekte of een of meerdere gezondheidsproblemen. Deze preventie heeft tot
doel het individu te ondersteunen bij zelfredzaamheid, ziektelast te reduceren
en erger te voorkomen.
Vraag 6
In hoeverre klopt het dat een wijkverpleegkundige die indiceert, maar door
drukte niet direct kan overgaan tot zorgverlening, van de Autoriteit Consument en Markt niet (tijdelijk) mag doorverwijzen naar de eigen aanbieder
omdat dit de keuzevrijheid van patiënten beperkt?
Antwoord 6
Ik vind het belangrijk dat patiënten de keuze krijgen waar zij recht op hebben.
Een wijkverpleegkundige mag hun deze keuze niet ontnemen. De werkgever
van de wijkverpleegkundige is verantwoordelijk voor de werkdruk van de
wijkverpleegkundige. Navraag bij de Autoriteit Consument en Markt leidt tot
het volgende. De inkopende verzekeraar heeft afspraken gemaakt met de
aanbieder van de wijkverpleegkundige bij de contractering over de doorverwijzing. Het is in eerste instantie de inkopende verzekeraar die de aanbieder
op dit gedrag dient aan te spreken. Als een aanbieder onterecht en consequent doorverwijst naar zijn eigen organisatie en de aanbieder zijn gedrag
niet wenst aan te passen dan kan er eventueel sprake zijn van misbruik van
marktmacht door deze aanbieder. In dat geval kan de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) onderzoeken of er sprake is van een aanmerkelijke marktmacht
van de aanbieder en beperking van de keuzevrijheid van de patiënt door deze
aanbieder, en indien noodzakelijk een maatregel opleggen.
Vraag 7
Betekent dit dat zorgverzekeraars worden belemmerd om segment 1 & 2 in te
kopen bij dezelfde aanbieder? Betekent dit dat aanbieders contractueel
worden belemmerd om segment 1 & 2 te laten uitvoeren door dezelfde
wijkverpleegkundige?
Hoe verhoudt zich dit tot uw bovengenoemde uitspraak? Hoe verhoudt dit
zich tot het regeerakkoord, waarin staat: «Afspraken zijn gericht op het
vervangen van tweedelijnszorg door de eerste lijn, het ontmoedigen van
onnodige doorverwijzingen en het bevorderen van chronische zorg in de
eerste lijn»?
Antwoord 7
Ik zie geen belemmering om segment 1 en 2 in te kopen bij dezelfde
aanbieder. Er wordt geen knip gemaakt tussen de indicatiestelling en de
zorgverlening. Zij zijn beide onderdeel van segment 2.Ook de aanbieder
wordt niet belemmerd om segment 1 en 2 door dezelfde wijkverpleegkundige
uit te laten voeren.
Vraag 8
Kunt u deze vragen beantwoorden voor het binnenkort te plannen Algemeen
overleg Wijkverpleging?
Antwoord 8
De antwoorden zijn voor het algemeen overleg van 30 oktober verstuurd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3