Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1522
Vragen van het lid Gijs van Dijk (PvdA) aan de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over supermarkt Picnic weigert werknemers volgens de cao
te betalen (ingezonden 10 december 2019).
Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 22 januari 2020).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Picnic hoeft zich niet te houden aan
supermarkt-cao»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat het in beginsel goed is voor werknemers, maar ook
voor stabiele arbeidsverhoudingen in Nederland, dat werknemers onder een
cao vallen? Vindt u het daarom ook spijtig dat de rechter een voor werknemers negatieve uitspraak heeft gedaan?
Antwoord 2
Uit de rapportage cao-afspraken over 2018 blijkt dat ons land in dat jaar 651
reguliere cao’s kende, waaronder 176 bedrijfstak-cao’s. In totaal vielen in dat
jaar 5.133.700 werknemers onder een cao, waarvan 824.700 middels avv.2 Ik
verwacht dat het beeld over het jaar 2019 hiervan niet veel zal afwijken. Het
gegeven dat het merendeel van de werknemers in ons land onder een cao
valt vind ik een mooi resultaat van het stelsel van collectieve arbeidsvoorwaardenvorming zoals wij dat in ons land hebben vormgegeven. Ik deel de
mening dat het in beginsel goed is voor werknemers als zij onder een cao
vallen en dat dit bijdraagt aan de stabiele arbeidsverhoudingen in Nederland.
De onderhavige uitspraak betreft een uitspraak in eerste aanleg. De mogelijkheid van hoger beroep staat nog open. Het is overigens verder niet aan mij,
of aan het kabinet, om een oordeel uit te spreken over een uitspraak van een
rechter.

1

https://www.nrc.nl/nieuws/2019/12/03/picnic-hoeft-zich-niet-te-houden-aan-supermarkt-caoa3982479
2
29 544, nr. 919

ah-tk-20192020-1522
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 3
Bent u niet bevreesd dat er, vanwege het feit dat een bedrijf niet onder een
cao valt en de rest van de branche wel, een race naar de bodem wat betreft
de arbeidsvoorwaarden voor werknemers ontstaat in de supermarktbranche?
Hoe staat het met de eerder door u gedane toezegging3 als mediator op te
treden in het cao-conflict tussen de vakbeweging en Picnic?
Antwoord 3
Nee, die vrees deel ik niet.
De toezegging waar het Kamerlid Van Dijk op doelt betreft mijn antwoord dat
ik afgelopen voorjaar heb gegeven op schriftelijke vragen van het Kamerlid
Wiersma. Ik heb toen geantwoord dat het niet mijn rol is als Minister om
mediator te zijn bij conflicten tussen dit soort partijen. Ik heb ook geantwoord
dat als alle partijen gezamenlijk bij mij als Minister een verzoek indienen voor
een gesprek, ik uiteraard altijd bereid ben aan zo’n verzoek gehoor te geven.
Daaropvolgend is op mijn initiatief op ambtelijk niveau een verkennend
gesprek gevoerd met Picnic en een verkennend gesprek met partijen bij de
cao’s voor de supermarktbranche. In die gesprekken kwam naar voren dat er
bij partijen op dat moment geen wederzijdse behoefte was aan een gezamenlijk gesprek.
Vraag 4
Los van het juridische oordeel over Picnic, wat vindt u in zijn algemeenheid
ervan dat bedrijven, puur en alleen, om de loonkosten te drukken zichzelf
opknippen in verschillende bv’s om een cao te ontduiken?
Antwoord 4
Ik vind het geen goede zaak als bedrijven puur en alleen om de loonkosten te
drukken zichzelf opknippen om de verplichte toepassing van een cao te
ontwijken. Ik vind het sowieso geen goede zaak als bedrijven gebruik maken
van allerlei juridische constructies om onder verplichtingen op het gebied van
het arbeidsrecht uit te komen.
Vraag 5
Deelt u de mening dat door het opknippen in verschillende bv’s van een
bedrijf er sprake kan zijn van ontduiking van een bedrijfstak-cao? Zo ja, bent
u bereid te onderzoeken hoe kan worden voorkomen dat werknemers worden
uitgesloten van een cao, vanwege het feit dat een bedrijf zichzelf opknipt in
verschillende bv’s?
Antwoord 5
Verdeling van activiteiten over verschillende bv’s komt voor. Daar kunnen
allerlei op zichzelf legitieme redenen aan ten grondslag liggen. Gevolg kán
zijn dat de individuele bv’s niet meer, of niet meer allemaal onder een
bedrijfstak-cao vallen. Dat hangt af van de werkingssfeer van een cao en of
de betreffende bv’s wel of niet onder die werkingssfeer vallen. Het enkel
opknippen van een bedrijf om zodoende de toepassing van een bedrijfstakcao te voorkomen vind ik geen goede zaak. Op die wijze kan sprake zijn van
oneigenlijke neerwaartse concurrentie op arbeidsvoorwaarden en dat
proberen we nu juist te voorkomen door het algemeen verbindend verklaren
van bedrijfstakcao’s. Maar avv is in essentie een cao-volgend instrument. Het
formuleren van de werkingssfeer van een cao is een zaak van de werkgeversen werknemersorganisaties die gezamenlijk de cao afsluiten. Het is uiteindelijk aan hen om de werkingssfeer zo te formuleren dat bedrijven uit de
bedrijfstak waar de cao op ziet, ook onder die werkingssfeer vallen.
Vraag 6
Voorziet u ook het risico dat meer bedrijven hun werkzaamheden in naam
wijzigen, maar in de praktijk wel activiteiten blijven uitvoeren die bij een
bepaalde branche horen om zodoende zich niet aan de bedrijfstak-cao te
hoeven houden?

3

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 2165

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Er bestaat altijd een risico dat er bedrijven zijn die middels constructies
proberen zich aan de verplichtingen te onttrekken die zijn vastgelegd in een
bedrijfstak-cao. Mijn beleid is erop gericht om dit zo veel als mogelijk te
voorkomen. Werkzaamheden in bedrijfstakken zijn voortdurend in beweging
en ook de wijze waarop bedrijven en instellingen de werkzaamheden
organiseren en uitvoeren verandert continu. Sociale partners kunnen zelf het
beste beoordelen wat voor soort werkzaamheden in een bepaalde bedrijfstak
thuishoren. Zij kunnen voor die bedrijfstak een cao afsluiten die al die
werkzaamheden omvat. Met het instrument avv kan ik er vervolgens voor
zorgen dat alle werkgevers in die bedrijfstak de avv’de arbeidsvoorwaarden
moeten naleven. Indien cao-partijen gegronde vermoedens hebben dat een
werkgever deze cao-bepalingen niet naleeft, kunnen zij de Inspectie SZW
verzoeken om daarnaar een onderzoek in te stellen.
Vraag 7
Welke mogelijkheden zijn er om een bedrijf via de algemeen verbindend
verklaring (AVV) onder een bedrijfstak-cao te laten vallen? Deelt u de mening
dat het minder eenvoudig voor bedrijven zou moeten zijn om onder een
ge-avv’de cao uit te kunnen komen? Welke stappen zijn er mogelijk om meer
bedrijven onder een ge-avv’de cao te laten vallen?
Antwoord 7
Dat hangt af van de werkingssfeer van een cao. Zie mijn antwoord op vraag
5.
Vraag 8
Kunt u deze vragen beantwoorden voor het algemeen overleg Arbeidsmarktbeleid van 15 januari 2020?
Antwoord 8
Nee, dat is helaas niet gelukt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3