Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 1400

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 maart 2022
In het commissiedebat over de Landbouw- en Visserijraad van 21 februari
jl. (Kamerstuk 21 501-332, nr. 1383) heb ik uw Kamer toegezegd om voor
17 maart a.s. een brief te sturen over «het onderscheid in certificeringsystemen met betrekking tot de ontbossingsverordening, in het bijzonder
over RTRS en FEFAC, en daarbij komt ook informatie over de definitie van
ecosystemen». Daarnaast is in de procedurevergadering LNV van
24 februari jl. door de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit verzocht om specifiek aangaande de definitie van
ecosystemen uw Kamer voor 8 maart 2022 te informeren. In deze brief zal
ik, mede namens de Minister voor Natuur en Stikstof, op beide toezeggingen ingaan.
Onderscheid in certificeringssystemen met betrekking tot de
ontbossingsverordening
Over het «onderscheid in certificeringssystemen met betrekking tot de
ontbossingsverordening», kan ik uw Kamer melden dat certificeringsystemen als zodanig geen onderdeel vormen van de huidige bepalingen in
het voorstel voor een «Verordening voor het op de markt van de Unie
aanbieden en de uitvoer uit de Unie van bepaalde grondstoffen en
producten die met ontbossing en bosdegradatie verband houden». Wel
kunnen bedrijven in hun due diligence-beoordelingen gebruik maken van
certificeringssystemen, maar deze kunnen niet in de plaats treden van de
wettelijke informatievoorschriften, zoals in het voorstel voor de Verordening opgenomen.
Het kabinet heeft hierover wel vragen aan de Commissie gesteld ter
verduidelijking en om ook vrijwillige certificeringschema’s of -standaarden
een effectieve plek te geven binnen de verordening. Dit omdat vrijwillige
certificering een belangrijke bijdrage heeft geleverd – en dit in de optiek
van het kabinet – nog steeds doet aan het verbeteren van duurzaamheid
van de productie van belangrijke agro-commodity’s, zoals die van soja, in

kst-21501-32-1400
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-32, nr. 1400

1

vaak hoogrisico-productiegebieden en omdat ze in veel gevallen
betrekking hebben op een breder scala aan duurzaamheidscriteria dan in
de voorgestelde verordening wordt behandeld. Vrijwillige certificatieschema’s kunnen zo door bedrijven worden gebruikt om geïdentificeerde
risico’s in hun toeleveringsketen aan te pakken en te beperken en zo beter
voldoen aan de noodzakelijke due diligence-vereisten. Deze inspanningen
kunnen echter worden belemmerd door de huidige opzet van de
verordening.
Onderscheid RTFS en FEFAC
Inzake het gevraagde specifieke onderscheid tussen RTRS en FEFAC kan ik
uw Kamer, in aanvulling op eerdere vragen van het lid Van der Plas en het
lid De Groot, die beantwoord zijn op 21 december 2021 (Aanhangsel
Handelingen II 2021/22, nrs. 1188 en 1190), het volgende melden.
FEFAC Soy Sourcing Guidelines
FEFAC is de Europese koepelorganisatie voor mengvoederproducenten
(Fédération Européenne des Fabricants d’Aliments Composés), die zich in
publiekelijk heeft gecommitteerd aan verantwoorde inkoop van grondstoffen, waaronder soja.
De daarvoor opgestelde «FEFAC Soy Sourcing Guidelines» bevatten
criteria voor alle aangesloten leden, die deels als essentieel/verplicht
worden aangegeven en deels als gewenst/optioneel, en waaraan te
gebruiken certificatieschema’s of -standaarden voor verantwoorde
grondstoffen moeten voldoen.
Alle certificatieschema’s of -standaarden die voldoen aan de FEFACcriteria worden getoond op een website.1 FEFAC Soy Sourcing Guidelines
vereisen onder meer de bescherming van bossen en andere natuurlijke
gebieden, overeenkomst wettelijke eisen rondom landconversie in het
land van productie. Aanvullend heeft FEFAC een criterium opgenomen dat
verder gaat dan wettelijke vereisten, die het voor aangesloten bedrijven
mogelijk maakt certificatiestandaarden te kiezen die landconversies na
2020 geheel verbieden.
RTRS certificering
De RTRS, Round Table of Responsible Soy, is een internationaal platform
van bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden die
gezamenlijk een mondiale certificatiestandaard voor de teelt, productie,
certificering en handel van duurzame (verantwoorde) soja hebben
ontwikkeld en onderhouden. Telers van soja worden, via onafhankelijk
toezicht, certificatie en verificatie, gecontroleerd op het voldoen aan de
voorwaarden in de «RTRS Standard for Responsible Soy Production».2
Hier zijn alle voorwaarden (principes en indicatoren) terug te vinden voor
het voldoen aan bijvoorbeeld goede landbouwpraktijken en verantwoorde
arbeidsvoorwaarden. Op het gebied van ontbossing verbiedt de RTRS
sinds mei 2009 alle landconversie van gebieden kritisch voor biodiversiteit
(hotspots) en vanaf juni 2016 alle andere natuurlijke gebieden. Deze
natuurlijke gebieden omvatten bossen, maar ook wetlands, grasland en
savannes. Volgens opgave RTRS was in 2020 een oppervlakte van
1.261.133 hectare soja RTRS-gecertificeerd.

1
2

https://legacy.standardsmap.sustainable-trade.org/fefac
RTRS – Round Table on Responsible Soy Association

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-32, nr. 1400

2

Definitie van ecosystemen
Definities spelen een belangrijke rol bij de rechtsbasis en uitvoerbaarheid
van het voorstel van de Commissie. De Commissie heeft zich daarbij als
eerste op bossen gericht, omdat daar al internationaal overeengekomen
definities over bestaan. Zo inventariseert de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) regelmatig op basis van landenopgaven de resultaten van de omvang van het wereldbosareaal die worden
gepubliceerd in de Forest Resources Assessment.3 Deze gegevens worden
ook gebruikt door het Klimaatverdrag van de Verenigde Naties. Daarvoor
is in FAO-verband een eenduidige definitie van bos overeengekomen. Dat
is uitgangspunt voor de Commissie geweest, maar er is ook voor bossen
gekozen omdat het vanuit het beoordelingsperspectief van klimaatverandering en biodiversiteitsverlies in oppervlakte uitgedrukt het meest
omvangrijke ecosysteem op land is (zie daarvoor FAO’s global landuse for
food production4). Daar heeft de Commissie zich in haar beleidsvoorstel
op gebaseerd. Dat bleek ook uit een nader gesprek met de Commissie.
Ook werd erop gewezen dat uitbreiding naar andere ecosystemen leidt tot
uitvoerbaarheids- en monitoringproblemen en daarmee tot vertraging van
de inwerkingtreding. De Commissie wil namelijk gebruikmaken van haar
EU-waarnemingscentrum voor ontbossing, bosdegradatie, veranderingen
in de wereldwijde bosvegetatie en de daaraan ten grondslag liggende
factoren. Op basis van satellietbeelden, in combinatie met de vereiste
geolocaties waar producten geproduceerd zijn, wil men vaststellen of er
sprake is geweest van ontbossing na 31 december 2020. Met name voor
andere ecosystemen, nog afgezien van de definities, is het moeilijk
begrenzingen vast te stellen op basis van de satellietbeelden: er zijn altijd
grijze gebieden. Dat geldt nu al voor bossen, omdat er verschillende typen
bos zijn met verschillende kroonbedekkingspercentages. Bij grensgevallen
moet aanvullende en meer gedetailleerde informatie worden verzameld
die eenduidig is. De Commissie wil, als eerder aangegeven, daarom eerst
ervaring opdoen met bossen en voorkomen dat er vertraging in de
inwerkingtreding optreedt als nu al meteen andere ecosystemen worden
meegenomen. Gelet op het feit dat het nu al moeilijk is om het tijdpad van
het huidige voorstel aan te geven, kan ik zeker geen tijdpad aangeven
voor het versnellen van het uitbreiden van dit voorstel met andere
ecosystemen. Bovendien geeft de Commissie in haar Impact Assessment
aan dat voor deze andere ecosystemen wellicht andere beleidsinterventies
nodig zijn. Ik zal daarom aan de Commissie vragen of zij nu al willen
beginnen deze andere beleidsinterventies in beeld te brengen, alsmede na
te gaan hoe tot eenduidiger en breed geaccepteerde definities van andere
ecosystemen kan worden gekomen die in de praktijk toepasbaar zijn. Ook
zal ik nagaan wat wij vanuit Nederland daar aan kunnen bijdragen. In van
Nederlandse ruimtevaartprogramma zijn veel activiteiten gericht op het
thema Zorg voor Planeet Aarde. Zo werkt het Netherlands Space Office
(NSO) aan het ontwikkelen van kennis en kunde en het optimaal inzetten
van satellietdiensten ten behoeve van zaken als ontbossing. Nederlandse
expertise kan ook ingezet worden bij het ontwikkelen van definities en
gerelateerde diensten waarin ook andere ecosystemen dan bos worden
gemonitord. Ik wil nagaan en in afstemming met de Commissie of en hoe
vanuit dit programma kan worden bijgedragen aan het versneld
meenemen van andere ecosystemen in het voorstel van de Commissie.
Ten slotte wil ik opmerken dat in veel landen waardevolle andere
ecosystemen als wettelijk beschermd gebied zijn aangewezen. Conform
het voorstel van de Commissie moet lokale wetgeving gerespecteerd

3
4

https://www.fao.org/documents/card/en/c/ca9825en/
https://ourworldindata.org/land-use

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-32, nr. 1400

3

worden en mogen producten die onder dit voorstel vallen, niet afkomstig
zijn uit deze wettelijk beschermde gebieden. Wel realiseer ik mij dat lokale
wetgeving aan verandering onderhevig kan zijn.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
H. Staghouwer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-32, nr. 1400

4