Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Tijdelijke verruiming van de
mogelijkheid in artikel 668a van Boek 7 van het
Burgerlijk Wetboek om arbeidsovereenkomsten
voor bepaalde tijd aan te gaan in verband met het
bevorderen van de arbeidsparticipatie van
jongeren (32058).
De algemene beraadslaging wordt geopend.
©
De heer Ulenbelt (SP): Voorzitter. Deze zomer ben ik op
flexinspectie geweest samen met jongerenorganisatie
van de SP, ROOD. Wij hebben een aantal door Servex
uitgebate drink- en eetgelegenheden op stations bezocht.
Daar werken eigenlijk alleen uitzendkrachten. Wij hebben
een enquête afgenomen onder deze jongeren. Twee
derde is tegen het vierde contract. Deze jongeren willen
zekerheid. Die zekerheid hebben ze niet zolang zij een
flexcontract hebben. De onzekerheid wordt alleen maar
groter als hun vierde contract geen vast contract wordt,
maar een tijdelijk contract blijft.
Wij hebben een brief ontvangen van FNV Jong. Die
slaat de spijker op zijn kop. De jeugdwerkloosheid loopt
juist op door de zwakke contractuele positie van
flexkrachten. Met dit wetsvoorstel wordt de jeugdwerkloosheid misbruikt om de rechtspositie van vooral
jongere flexwerkers verder uit te hollen. Het uitgangspunt is dat je met 18 jaar volwassen bent. Dit geldt
echter kennelijk niet in het arbeidsrecht. Je plichten
gelden wel vanaf je 18de, maar steeds meer rechten
gelden pas vanaf je 27ste. Voor je 27ste heb je geen
recht op bijstand. Voor 23 heb je geen recht op het
volwassen minimumloon. Daar komt nu nog eens een
vierde flexcontract voor jongeren tot 27 jaar bij.
Laten wij eens kijken naar de supermarktbranche. Daar
wordt de Wet flexibiliteit en zekerheid op grote schaal
misbruikt. Er wordt niet gehandeld volgens de intenties
van de wet. Het derde contract in die branche leidt niet
tot een vaste arbeidsovereenkomst, terwijl er werk
genoeg is. Wat zal dit wetsvoorstel betekenen voor de
jongere? Na het derde contract komt niet eventueel een
vast contract. Nee, na het derde komt een vierde
contract. Dat is een nadeel voor de jongere en een
voordeel voor de werkgever. Die heeft immers een
ervaren kracht in dienst, van wie hij na vier jaar heel
gemakkelijk afscheid kan nemen zonder welke kosten
dan ook.
Dit wetsvoorstel is een uitvloeisel van de motie-Rutte.
Een meerderheid van de Kamer heeft die gesteund. De
redenering is dat het beter is voor een jongere om in het
vierde jaar toch nog maar een tijdelijk contractje te
hebben in plaats van een vaste baan. Als je van
outsiders insiders wilt maken – dat wil de SP – dan maak
je het vierde contract niet tijdelijk, maar vast. Bij een
crisis of een noodzakelijke reorganisatie pas je gewoon
de regels van het ontslagrecht toe: het afspiegelingsbeginsel, de ontslagvergoeding enzovoort. Dan zorg je
ervoor dat jongeren een plek in de arbeidsorganisatie
kunnen krijgen.
Er zijn mensen die zeggen dat ze met dit wetsvoorstel
opkomen voor jongeren. Dat is niet waar. Van jongeren
worden alleen nog maar een grotere ″wegwerpnemers″
gemaakt dan ze al waren. Als de meerderheid in de

Tweede Kamer

Bevorderen arbeidsparticipatie
jongeren

Kamer het serieus had gemeend met de positie van
jongeren, had ze indertijd het voorstel van de SP-fractie
gesteund om ook uitzendkrachten en flexwerkers
onderdeel te laten uitmaken van de werktijdverkorting of
later de deeltijd-WW. Nu zijn flexwerkers er massaal uit
gegooid, niet omdat er problemen zijn met de contracten, maar simpelweg omdat er geen weg is. Denkt de
minister echt dat werkgevers wel een vierde tijdelijk
contract hadden aangeboden in plaats van afscheid te
nemen van iemand als deze regeling aan het begin van
de crisis had bestaan? Een werkgever die geen werk
heeft, zal namelijk niemand een tijdelijk contract
aanbieden omdat het een tijdelijk contract is. Er moet
werk zijn, anders werkt het niet.
De achtergrond van deze wet is geen andere dan dat
crisis wordt misbruikt om de rechtspositie van jonge
werknemers onderuit te halen. Hij past in de filosofie: als
het slecht gaat in het land moeten de lonen omlaag
zodat het werk behouden blijft en als het goed gaat in
het land mogen de lonen niet omhoog omdat het slecht
is voor de concurrentiepositie ten opzichte van het
buitenland en er anders werk verloren zal gaan. Hoe dan
ook, in het liberale gedachtegoed komt het er toch altijd
op neer dat verbetering van arbeidsvoorwaarden niet
mogelijk is.
Om jongeren te beschermen tegen de gevolgen van
de crisis, nemen wij ze rechten af. Dat is het idee achter
dit wetsvoorstel. Wij bieden deze jongeren nog langer
een flutcontract aan zodat zij belangrijke beslissingen in
hun leven, zoals het kopen van een huis, nog verder
moeten uitstellen.
Er begon consensus te groeien over het verbeteren
van de positie van de flexwerker, om het aantal tijdelijke
contracten juist te beperken. De PvdA-fractie stelde voor
om de mogelijkheid om en nadele van de werknemer af
te wijken en dus nog meer contracten toe te staan dan
de huidige drie, uit de wet te schrappen. De minister
stelde een tijdje geleden nog voor om een ontslagvergoeding in te voeren als er na 36 maanden tijdelijke
contracten geen vast werk zou zijn. Dat stond in zijn
adviesaanvraag aan de Stichting van de Arbeid. Het
stelde niet veel voor, maar het ging in elk geval de goede
kant op. Niets daar meer van, nu.
De crisis wordt misbruikt om de rechten uit te hollen,
terwijl de crisis juist duidelijk maakt dat rechten van
jongeren versterkt hadden moeten worden. Een
behoorlijk aantal cao’s kent een bepaling waarin ten
nadele van de werknemer mag worden afgeweken van
de drie jaar tijdelijke contracten. Voor de groep waar dit
voor geldt, zal dit wetsvoorstel geen gevolgen hebben.
Het was daar beroerd, het blijft daar beroerd. Er zijn ook
een hoop cao’s waarin in het voordeel van de werknemer wordt afgeweken. Daarin staat dat mensen na twee
jaar een vast contract krijgen. Voor deze jongeren zal dit
wetsvoorstel ook geen gevolgen hebben. Dit wetsvoorstel raakt dus eigenlijk alleen jongeren die niet onder een
cao vallen. Mijn vraag aan de minister is om hoeveel
jongeren het nu eigenlijk gaat.
De heer Van Hijum (CDA): De heer Ulenbelt maakt nu
een heel drama van de uitbreiding van drie naar vier
contracten. Ik zal zo zeggen wat mijn fractie daarvan
vindt. Hoe kijkt hij aan tegen het feit dat in 46 van de 110
cao’s die zijn onderzocht een ruimere mogelijkheid is
gecreëerd om af te wijken van de flexwet en vakbonden

10 februari 2010
TK 53

53-4889

Ulenbelt
het dus kennelijk zelf acceptabel vinden om die
verruiming toe te passen?
De heer Ulenbelt (SP): De heer Van Hijum heeft de
betreffende cao-rapportage kennelijk niet goed genoeg
gelezen. In de helft van de cao’s wordt inderdaad
afgeweken van die bepalingen. In de helft daarvan
gebeurt dat echter in het voordeel van de werknemer en
in de andere helft in het nadeel van de werknemer. De
trend is dat vakbonden en werkgevers juist afspraken
maken om het aantal tijdelijke contracten te beperken.
Dit wetsvoorstel doorbreekt die trend. Mijn partij wil juist
met werkgevers en werknemers mee, dus naar minder
tijdelijke contracten.
De heer Van Hijum (CDA): Zo makkelijk komt de heer
Ulenbelt er niet mee weg. Er wordt op tamelijk grote
schaal in cao’s afgesproken dat mensen meer tijdelijke
contracten kunnen hebben dan de drie die conform de
wet zijn toegestaan. Daar zetten vakbonden hun
handtekening onder, die vinden dat kennelijk prima. De
heer Ulenbelt maakt hier vervolgens een groot nummer
van een kleine uitbreiding, nota bene op tijdelijke basis.
Dat is toch niet met elkaar te rijmen?
De heer Ulenbelt (SP): Ik heb gezegd dat dit wetsvoorstel er voor die situatie niets toe doet. Ik heb eerder
voorstellen gedaan – dat heb ik net ook gezegd – om die
mogelijkheid om bij cao ten nadele van werknemers af te
wijken, uit deze wet moet. Hij wordt toegepast in
sectoren waarin vakbonden relatief zwak zijn, zoals in de
horeca en de recreatie. Dat zijn de sectoren waarin
werkgevers het voor elkaar krijgen om die rechten van
jongeren nog verder uit te hollen dan de wet eigenlijk
had bedoeld. Dat moet dus uit de wet worden gehaald
en als u die mening ook heeft, dien ik daartoe een
voorstel in.
De heer Van Hijum (CDA): Kennelijk heeft de heer
Ulenbelt helemaal geen vertrouwen in de vakbonden en
de werkgevers die ten voordele en ten nadele van de
regeling kunnen afwijken.
De heer Ulenbelt (SP): Ik heb daarin alle vertrouwen,
maar de meerderheid van deze Kamer heeft dat niet. Die
verandert immers een wet op grond waarvan de
vakbonden en de werkgevers hun ding doen. Zodoende
wordt het de werkgevers nog eenvoudiger gemaakt om
meer tijdelijke contracten aan te bieden. De heer Van
Hijum vertrouwt de vakbonden en de werkgevers niet.
Zoals ik al zei, wil onder anderen hij met wetgeving
ingrijpen. Ik zeg nogmaals dat ik ze wel vertrouw.
De heer Meeuwis (VVD): Ik stel de heer Ulenbelt een
vraag over iets waaraan hij eerder refereerde. Hij zei dat
het wetsvoorstel jongere werknemers de kans op een
vaste baan ontneemt. Werkgevers kunnen die jongeren
dan immers een flut vierde termijncontractje aanbieden.
De heer Ulenbelt sluit zijn ogen toch ook niet voor de
werkelijkheid waarin wij vandaag de dag leven? Ik doel
op de angst van onder anderen kleinere ondernemers
voor het aannemen van werknemers. Zij hebben zeker
angst voor het aannemen van werknemers voor
onbepaalde tijd. Er is immers heel veel onzekerheid over
de toekomst van hun bedrijf. Indien zij in deze tijd voor
de keus worden gesteld om een vast contract aan te

Tweede Kamer

Bevorderen arbeidsparticipatie
jongeren

bieden of dat niet te doen, kiezen zij voor het laatste. De
kosten die gemoeid zijn met het ontbinden van een
dergelijke overeenkomst, zijn voor die werkgevers nu
immers iets te hoog. Als het dan mogelijk is om de
afweging te maken tussen het voor de vierde keer
aanbieden van een tijdelijke overeenkomst en thuis zitten
met een uitkering, is dat toch mooi? Thuiszitten is voor
die jongeren toch niet prettig? Dat biedt toch geen
perspectief?
De heer Ulenbelt (SP): Als de heer Meeuwis goed om
zich heen kijkt, ziet hij dat de uitzendkrachten er
nagenoeg overal uit zijn. De door de heer Meeuwis
geschetste situatie zal slechts sporadisch ontstaan.
Diezelfde werkgever kan net zo goed een vaste arbeidsovereenkomst aanbieden. Vervolgens kan hij via de
rechter of het UWV dat contract beëindigen, indien het
ondernemingsresultaat tegenvalt. Wat hier gebeurt, is dat
deze jongeren op achterstand worden geplaatst, terwijl
er geen economische crisis is. Zij krijgen niet na drie keer
een vast contract, maar zij krijgen voor de vierde keer
een tijdelijk contract aangeboden. Dat acht ik niet
rechtvaardig.
De heer Meeuwis (VVD): Nee, maar uit de cijfers blijkt
toch iets anders? U ziet toch ook dat er onder de
jongeren meer werklozen zijn, omdat zij flexibeler zijn op
de arbeidsmarkt. Het laatste is onder andere het gevolg
van dit soort maatregelen. De zekerheid die ontstaat
doordat er een tijdelijk contract wordt aangeboden, moet
u toch aanspreken? Die zekerheid staat tegenover de
onzekerheid waarvan sprake is in het geval dat die
jongeren een uitkering ontvangen.
De heer Ulenbelt (SP): Nee. Het zou mij aanspreken als
deze jongeren na drie jaar in vaste dienst werden
genomen en dat er de mogelijkheid was om hen alsnog
te ontslaan op het moment dat er geen werk meer is.
Een andere mogelijkheid zou kunnen zijn dat die
jongeren na drie jaar werkloos worden, omdat er geen
werk is. In dat geval bevinden zij zich in een betere
positie, want dan krijgen zij een hogere uitkering. Op die
wijze behoren wij dat te doen. Nu moeten die jongeren
de onzekerheid over de werkloosheid dragen. Zij leven
dan niet drie jaar in onzekerheid, maar vier jaar. Dat is
geen vriendelijk beleid voor jongeren.
De heer Meeuwis (VVD): Met alle respect, mijnheer
Ulenbelt, maar die zekerheid voor de jongeren, is de
onzekerheid voor de werkgever. Laatstgenoemde zal er
zeker in deze economisch onzekere tijden voor kiezen om
dat risico niet te lopen. Die jongere staat dus aan de
kant. Daarom is er een breed draagvlak voor dit
wetsvoorstel dat is voorgelegd naar aanleiding van de
motie-Rutte. Daardoor zullen namelijk meer jongeren aan
de bak komen.
De heer Ulenbelt (SP): Dat moet nog maar bewezen
worden. Ik geloof daar helemaal niet in. De heer
Meeuwis zegt het goed: in het voordeel van de werkgever. Laatstgenoemde heeft ook het vierde jaar een
goedkope kracht die na beëindiging van dat jaarcontract
gewoon zonder kosten aan de kant kan worden gezet. De
heer Meeuwis is voor de werkgevers. Ik ben voor de
jongeren.

10 februari 2010
TK 53

53-4890

Ulenbelt
Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Ik heb
mailberichten van jongeren ontvangen waaruit blijkt dat
dit niet is wat zij willen, maar dat zij liever nog een jaar
aan het werk gaan voor een volwaardig loon dan dat zij
een uitkering ontvangen. Graag hoor ik van de heer
Ulenbelt wat hij daarvan vindt. Het is altijd kiezen tussen
twee kwaden. Wat zou de heer Ulenbelt kiezen?
De heer Ulenbelt (SP): De keuze is heel simpel.
Natuurlijk willen jongeren werken. Dat is het probleem
niet. Maar daarvoor hoef je hun rechtspositie niet te
verslechteren. Als de werkgever nog werk voor een
jongere heeft, moet hij hem gewoon in vaste dienst
nemen. Blijkt er geen werk meer te zijn, dan behandelen
we deze jongere net zoals wij ouderen behandelen. Dan
wordt hij ontslagen via het UWV of via de kantonrechter.
Dan heeft hij betere rechten voor de sociale zekerheid.
Dan behandelen we jongeren gelijk aan ouderen. Nu
wordt er namelijk een uitzondering gemaakt voor
jongeren. Dat een meerderheid in de Kamer, met de
ChristenUnie, jongeren wil discrimineren, neem ik niet
voor mijn rekening. Daarom zullen wij niet voor deze wet
zijn.
Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Van discrimineren is geen sprake. We willen bekijken, nu het crisis is,
wat voor maatregelen we kunnen nemen opdat jongeren
gewoon aan de slag blijven. Ik zie dat u allerlei maatregelen iedere keer van tafel veegt. Maar waar komt u zelf
eigenlijk mee?
De heer Ulenbelt (SP): Mevrouw Ortega-Martijn heeft
het afgelopen halfjaar, sinds de aanvang van deze crisis,
niet lopen opletten. Wij hebben een geweldige tegenbegroting gemaakt, met een groot werkgelegenheidseffect.
Wij scheppen 50.000 banen in de publieke en semicollectieve sector, speciaal ook voor jongeren. Dat levert meer
banen op dan dit flutwetsvoorstel.
©
De heer Meeuwis (VVD): Voorzitter. De heer Ulenbelt gaf
het al aan: tijdens het crisisdebat, ik meen in maart vorig
jaar, heeft de VVD de motie-Rutte ingediend, bedoeld om
jongeren de kans te geven vaker tijdelijk een extra
arbeidscontract uit te dienen. Dat is een mooi stukje
crisisbeleid, als ik zo vrij mag zijn.
We zijn nu bijna een jaar verder. De crisis loopt al
weer een beetje op zijn einde, maar hier is hij dan: een
mooi stukje wetgeving. We weten dat jongeren een
belangrijke flexibele component zijn op onze arbeidsmarkt. In tijden van laagconjunctuur staan zij als eersten
aan de kant. Bij een opverende economie stromen zij als
eersten weer het arbeidsproces in. Daarmee zijn
jongeren – en dat kun je negatief maar ook positief
uitleggen – belangrijke smeerolie in ons starre arbeidsmarktmodel.
Laten we eerlijk zijn. De toename van de jeugdwerkloosheid is groot, van 8,6% in januari 2008 naar bijna
11% in maart 2009. Uitgaande van de terechte veronderstelling dat een meer flexibel systeem het arbeidsmarktperspectief van jongeren verbetert, is het positief dat er
nu een voorstel ligt. Laten we wel wezen, deze wet gaat
natuurlijk alleen maar over wat wij tijdens de crisis met
jongeren op de arbeidsmarkt moeten doen. Arbeidsmarktperspectieven waren voor de crisis niet anders dan

Tweede Kamer

Bevorderen arbeidsparticipatie
jongeren

zijn nu zijn, in vergelijking met de algemene arbeidsmarktsituatie, die voor ouderen dus. Dit zal ook na de
crisis niet het geval zijn, zeker niet wat betreft de
instroom bij aantrekkende vraag en de uitstroom bij
vermindering daarvan.
Als we ervan uitgaan dat het wetsvoorstel van de
minister succesvol zal zijn in zijn doelstelling, namelijk
een verhoging van de arbeidsparticipatie van jongeren,
zou de minister er dan niet verstandig aan doen om dit
wetsvoorstel een meer structureel karakter te geven,
desnoods van periode op periode? Ik zeg dit omdat we
moeten voorkomen dat we zo meteen weer een jaar
nodig hebben om een succesvol arbeidsmarktinstrument,
dat jongeren perspectief op werk biedt, opnieuw in te
voeren.
De heer Heerts (PvdA): Je geeft de VVD een vinger en ze
neemt je hele hand. De heer Meeuwis onderschrijft toch
wel de tijdelijkheid uit de motie die ten grondslag ligt
aan dit wetsvoorstel? Of bedoelt hij te zeggen dat hij nu
al weet dat dit definitief de toekomst zou moeten zijn?
De heer Meeuwis (VVD): Wij onderschrijven het
wetsvoorstel en dus ook de tijdelijkheid ervan. Maar wij
stellen tegelijkertijd vast, of hopen in ieder geval, dat het
een heel succesvol instrument zal blijken te zijn. Stel dat
we zo meteen vaststellen dat we een killerapplicatie in
handen in hebben, een fantastisch instrument om
jongeren aan de bak te houden. Dan zou het toch
doodzonde zijn als we daar vervolgens twee jaar na
invoering van zouden moeten afzien? Die overweging wil
ik de minister graag meegeven.
Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Ik wil de heer
Meeuwis even uit de droom helpen. Als die mogelijkheid
structureel wordt, wat betekent dat dan voor een jongere
die zes, zeven, acht keer een flexcontract krijgt terwijl hij
misschien al getrouwd is en een huis wil kopen? Hij zal
nooit een huis kunnen kopen. Wat is daar de reactie op
van de heer Meeuwis?
De heer Meeuwis (VVD): Voorzitter, ik ben niet duidelijk
geweest, denk ik. Sorry. Ik doelde op de maatregel die nu
voorligt in het wetsvoorstel om het aantal periodes dat
een tijdelijk contract kan worden aangeboden te
verhogen van drie naar vier. Dat is nu nog een tijdelijke
maatregel: gedurende twee jaar kan deze contractvorm
worden aangeboden. Mijn voorstel is om dit systeem bij
bewezen succes – daar kunnen allerlei voorwaarden aan
vastzitten – eventueel voort te zetten. Ik wil die mogelijkheid openhouden. Ik wil echter niet de mogelijkheid
introduceren om naar zes, zeven of acht jaarcontracten te
gaan. Dat is niet de strekking van mijn betoog.
Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Dan heb ik
toch nog een vraag. De heer Meeuwis kiest voor een
structurele verruiming van drie naar vier keer verlengen.
Maar waarom zouden we daar eigenlijk voor kiezen? Het
was bedoeld als crisismaatregel. Hoe wil hij ervoor
zorgen wanneer de economie weer aantrekt dat als na
drie keer verlengen een jongere de mogelijkheid heeft
van een vaste aanstelling dit doorgang vindt? Ik bedoel:
werkgevers zijn werkgevers. Op het moment dat er een
mogelijkheid is om het even uit te stellen, doen zij dat
wel.

10 februari 2010
TK 53

53-4891

Meeuwis
De heer Meeuwis (VVD): Ik weet niet of ik de vraag van
mevrouw Ortega-Martijn helemaal goed begrijp. De
reden dat ik de minister vraag om dit te overwegen is als
volgt. De situatie van jongeren op de arbeidsmarkt voor
de crisis had een andere dynamiek dan die van ouderen.
Jongeren gaan er eerder uit en komen er ook weer
sneller in. Als ik het negatief mag stellen: als het tegenzit
in een organisatie zijn jongeren letterlijk het eerste kind
van de rekening. Stel dat blijkt dat de maatregel die we
uit crisisoogpunt hard nodig hebben – daar is mevrouw
Ortega-Martijn het mee eens – heel goed werkt om de
jeugdwerkloosheid in de pas te laten komen met de
reguliere werkloosheid. Laten we daar eens van uitgaan.
Dan is de jeugdwerkloosheid dus niet veel hoger dan de
reguliere werkloosheid. We zouden toch geen knip voor
de neus waard zijn als we in dat geval na twee jaar
zouden zeggen: laten we er maar mee stoppen want het
heeft zo fantastisch geholpen? Dan zouden die jongeren
dus teruggeworpen worden op het arbeidsmarktperspectief dat zij voor de crisis hadden.
De voorzitter: Laatste keer, mevrouw Ortega-Martijn. Ik
verzoek de heer Meeuwis om kort te antwoorden als dat
kan.
De heer Meeuwis (VVD): Sorry, voorzitter.
Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Ik denk dat we
er inderdaad naar moeten streven dat jongeren niet het
kind van de rekening worden. Ik roep de heer Meeuwis
echt op om goed na te denken over zijn idee om dit
soort maatregelen structureel te maken en om een heel
goede scheiding aan te brengen tussen doel en middel.
De heer Meeuwis (VVD): Dat zal ik zeker ter harte
nemen. Vandaar ook dat ik de minister voorstel om te
overwegen om, als hij ziet dat dit succesvol is, er meer
uit te halen dan initieel werd beoogd.
©
Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Voorzitter. Het
wetsvoorstel dat we vandaag behandelen kan worden
beschouwd als een crisismaatregel om jeugdwerkloosheid te voorkomen. De ChristenUnie ondersteunt het
wetsvoorstel maar plaatst er wel een kanttekening bij.
Het moet echt gaan om een tijdelijke maatregel. Flexwerk
kent namelijk ook nadelen. Het kabinet onderkent dit. Het
stelt dat de inkomenszekerheid van jongeren in dit
wetsvoorstel beperkt blijft. Ook wordt in het actieplan
Jeugdwerkloosheid, dat in 2009 is gepresenteerd, de
zwakke rechtspositie van jongeren door de tijdelijke
contracten als een hinderlijk punt gezien. Hoe ziet de
minister dit wetsvoorstel in het licht van deze stelling?
Voorkomen moet worden dat de indruk wordt gewekt dat
de deur op een kier wordt gezet om het aantal flexcontracten dat mag worden aangeboden nog verder op te
rekken. Ik hoorde afgelopen weken al geluiden van
werkgeverszijde dat verlenging tot zes keer overwogen
zou moeten worden. Ik wil hier benadrukken dat wat de
ChristenUnie betreft de huidige verruiming echt de limiet
is. De verlenging van het flexcontract loopt tot 2012, met
een uiterste einddatum van 1 januari 2014. Of dit laatste
gebeurt, hangt af van de evaluatie die volgt. Hierbij staat
de vraag centraal hoe de maatregel door werkgevers
wordt gebruikt. Dit zegt echter niet direct of de maatregel

Tweede Kamer

Bevorderen arbeidsparticipatie
jongeren

daadwerkelijk jongeren heeft geholpen. Misschien
hadden zij anders wel een vast contract gekregen. Het
effect voor de jongeren lijkt zo minder belangrijk
geworden dan het gebruik van de regeling door
bedrijven. Dat kan volgens de ChristenUnie niet de
bedoeling zijn. Ik vraag de minister hier toe te zeggen dat
het effect op de voorkoming van jeugdwerkloosheid als
leidend criterium wordt genomen in de evaluatie. Ook
moeten zaken als de economische ontwikkeling en
mogelijke ongewenste neveneffecten van de maatregel
worden meegenomen in de evaluatie. Als er geen
aanleiding meer is, moet de maatregel ook echt niet
worden verlengd. Graag hoor ik op dit punt een
nadrukkelijke toezegging.
Jongeren moeten perspectief hebben op een goede
loopbaanontwikkeling. Na afloop van een tijdelijk
arbeidscontract moet er werk van worden gemaakt om
jongeren door te laten stromen naar een vast arbeidscontract. Het moet niet alleen bij deze maatregel blijven.
Welke aanvullende waarborgen geeft de minister om
jongeren uiteindelijk uitzicht te geven op een vast
contract?
Ik rond af. Het is goed om actief te zoeken naar
mogelijkheden om de werkloosheid onder jongeren te
bestrijden. De doelstelling van de tijdelijke wetswijziging
kan op onze bijval rekenen, maar wel moet er zorgvuldig
worden omgegaan met de verruiming van de wettelijke
mogelijkheden voor het aanbieden van tijdelijke
contracten aan jongeren. De positie en de vooruitzichten
van de jongeren moeten centraal staan. Het moet voor
de jongeren een verbetering zijn. Met andere woorden:
flexwerk kan geen permanente oplossing zijn, zeker niet
voor jongeren. Maar in tijden van crisis moet je ook
pragmatisch zijn. Als de keuze dan werk of werkloosheid
is, kiest mijn fractie uiteraard voor het eerste.
De heer Ulenbelt (SP): Hoe ziet mevrouw Ortega-Martijn
deze maatregel uitgewerkt in de supermarktbranche? Die
wordt niet door de crisis geraakt. Wat zal daar gebeuren
door dit wetsvoorstel, als de supermarkten gebruik
kunnen maken van de verruimde mogelijkheden? Krijgt
die jongen daar na drie jaar een vierde tijdelijk contract?
Dan kan er een andere jongere niet in. Mevrouw
Ortega-Martijn maakt op die manier de onzekerheid voor
die jongeren groter. Daarmee help je de jeugdwerkloosheid toch niet bestrijden?
Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Met het
wetsvoorstel wordt beoogd dat de jongere in ieder geval
weet dat hij nog één jaar kan doorgaan; anders staat hij
op straat. Ik heb net in een interruptie gezegd dat dit niet
echt is wat jongeren willen, maar toch zeggen zij liever
hiervoor te kiezen dan op straat terecht te komen. Zij
zeggen: zo kunnen wij tenminste nog genieten van één
jaar volwaardig loon.
De heer Ulenbelt (SP): U geeft niet echt antwoord op
mijn vraag wat het betekent voor de supermarktbranche.
U bent nu meegegaan met de motie-Rutte. Die betekent
alleen maar dat de jongeren in plaats van drie jaar, vier
jaar aan het lijntje worden gehouden. Dat is toch de
enige verbetering? Althans, u noemt het een verbetering,
maar het is een verslechtering die daadwerkelijk
plaatsvindt. U bent tegen flexcontracten, u wilt ze niet
uitbreiden, maar bent er wel voor. Rara!

10 februari 2010
TK 53

53-4892

Ortega-Martijn
Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Ja, ik ben
ervoor omdat wij te maken hebben met een crisis. Soms
ben ik ook heel kritisch tegen werkgevers, maar ik heb
ook heel oprechte brieven gehad van personeelsmanagers. Zij vertellen over jongeren die zij in dienst hebben,
bijvoorbeeld een jongere waarin zij wat meer moeten
investeren. Nu moet de personeelsmanager die jongere
ontslaan omdat de drie jaar om zijn, terwijl hij nog niet
echt de mogelijkheden in de jongere heeft gezien om
hem een vast contract aan te bieden. Hetzelfde geldt ook
voor de jongeren. Dat soort geluiden is de ChristenUnie
ook tegengekomen. Ik ben het met u eens dat het gaat
om kiezen tussen twee kwaden. Ik kies dan echter toch
voor dit wetsvoorstel, omdat de jongere nog één jaar de
mogelijkheid heeft van een volwaardig loon.
De heer Ulenbelt (SP): U zegt het precies goed. Als de
werkgever de jongere had aangenomen en hij zou hem
toch moeten ontslaan omdat er geen werk is, dan kost
dat deze werkgever toch ook helemaal niets. Dat weet u
toch? De ontslagvergoeding zou vrijwel niets zijn.
Daarom bent u op de verkeerde weg. U helpt niet de
jongeren, maar de werkgevers en dat is eigenlijk uw
bedoeling niet.
Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Ik ben niet op
de verkeerde weg. De heer Ulenbelt moet eens realistisch naar de wereld kijken. Wij kunnen niet alleen blijven
inzetten op baanzekerheid. Wij moeten inzetten op
inkomen- en werkzekerheid. Dat is ook voor deze
jongeren belangrijk. Het is juist dat ik geen voorstander
ben van verdere uitbreiding van flexcontracten. Ik ben
voor het tijdelijk oprekken met een jaar omdat het crisis
is en omdat onder andere de werkgevers in het mkb niet
helemaal weten hoe het zal gaan. Ik doe nu ook een
appel op al die werkgevers om, als zij in een jaar
constateren dat het beter gaat met hun bedrijf, er ook
voor te kiezen om de jongere een vast contract aan te
bieden. Ik heb de minister gevraagd welke afspraken hij
daarover met werkgevers gaat maken.
©
De heer Heerts (PvdA): Mevrouw de voorzitter. Dit
wetsvoorstel, dat voortvloeit uit de algemeen politieke
beschouwingen van 2009, die in het teken stonden van
de recessie, is feitelijk een verslechtering van de Flexwet,
omdat de mogelijkheid wordt geschapen om jongeren
nog langer op tijdelijke contracten te laten werken.
Gezien de oplopende jeugdwerkloosheid en de kennis
die wij hebben over de Flexwet – de zekerheid dat je er
na drie contracten uit ligt – is dit tijdelijke wetsvoorstel
wel te verdedigen, maar dan ook alleen als tijdelijke
maatregel, in afwachting van betere tijden en van de
bredere discussie over de toekomst op de arbeidsmarkt.
Net zoals de deeltijd-WW een tijdelijke maatregel is, die
de ergste gevolgen van de crisis dempt voor vaste
werknemers, kan deze tijdelijke aanpassing helpen om
specifiek een oorzaak van jeugdwerkloosheid aan te
pakken en kansen voor jongeren op de arbeidsmarkt te
vergroten. In feite maakt deze tijdelijke verruiming van
de Flexwet gebruik van de sterktes en de zwaktes van de
Flexwet. De sterkte van de Flexwet is dat een werkgever
en een werknemer elkaar kunnen uitproberen zonder dat
zij direct met elkaar ″getrouwd″ hoeven zijn. Maar de
zwakte van de Flexwet is dat zij daar vaak niet voor

Tweede Kamer

Bevorderen arbeidsparticipatie
jongeren

wordt gebruikt; wél om de behoefte aan een flexibele
schil te stillen.
Uit de evaluatie uit 2007 blijkt ook dat 18% van de
contracten wordt beëindigd omdat de werkgever de
flexwerker anders een vast contract moet geven. Dan
neemt de werkgever liever een ″vers, jong exemplaar″ en
neemt voor lief dat drie jaar ervaring van een voormalige
werknemer verloren gaat. Het is dus de vraag of dit
wetsvoorstel die 18% gedwongen beëindiging, en
wellicht meer vanwege de crisis, kan dempen. Dit laatste
effect van de Flexwet wordt sterker nu werkgevers zelf
onzeker zijn over de vraag of zij de komende jaren, als de
effecten van de crisis doorwerken op de economie,
genoeg werk hebben voor werknemers. En dat begrijpen
wij best, zeker als je denkt vanuit het perspectief van het
mkb dat scherp aan de wind moet varen met werknemers en bedrijfskosten.
De PvdA-fractie heeft een positief kritische grondhouding bij dit wetsvoorstel, omdat het tijdelijk is en het
gezien moet worden als een experiment. Destijds, in de
jaren tachtig, toen wij een vergelijkbare recessie
meemaakten, is er een aantal pogingen ondernomen om
de kansen voor jongeren op een baan te vergroten, maar
die zijn niet succesvol gebleken. Sterker nog, de VUT
werd van een tijdelijke maatregel om ouderen plaats te
laten maken voor jongeren, een verworven recht en heeft
weinig jongeren aan een baan geholpen, ook – en dat
vergeten wij wel eens – omdat een ervaren werknemer
niet zo maar vervangen kan worden door een jonge
onervaren werknemer. Wellicht heeft de VUT ons de
waanidee gebracht dat oudere werknemers slechtere
werknemers zijn en alleen de tijd tot hun pensioen
uitzitten. Verre van dat, mevrouw de voorzitter. Door de
VUT is veel menselijk kapitaal en veel ervaring en
wijsheid te vroeg afgeschreven, ervan afgezien dat
vrijwilligerswerk en mantelzorg wel weer voordeel
hadden van mensen die in de vut kwamen, maar dat
terzijde.
Maar wij hebben het nu over jongeren en over de
vraag hoe zij de kans kunnen krijgen om ervaring op te
doen. In feite is dit een experiment dat ons moet leren
welke maatregelen in een recessie wel en niet werken,
om starters op de arbeidsmarkt niet de dupe te laten zijn
van een recessie. Dan is een evaluatie hoogst noodzakelijk, omdat we willen leren voor een volgende recessie.
Kan de minister toezeggen dat er bij het aflopen van dit
wetsvoorstel door de sunset clause een gedegen
evaluatie komt van de effecten van deze maatregel? Dit
wetsvoorstel beoogt immers het tegenovergestelde van
de VUT-maatregel van destijds, namelijk jongeren langer
de kans geven om ervaring op te bouwen en zich te
bewijzen.
Je kunt ook denken dat een goede werkgever na een
jaar wel in de gaten moet hebben wat voor vlees hij in
de kuip heeft en of een jongere werknemer bij zijn of
haar bedrijf past. Een kenmerk van deze crisis en
recessie is echter onzekerheid. De werkgever weet
wellicht de komende twee jaar niet of hij nog genoeg
werk heeft voor al die medewerkers en wil een slag om
de arm kunnen houden. Die ruimte geeft dit wetsvoorstel
voor starters, want in feite gaat het om 23- tot 25-jarigen
die gedurende de geldingsduur van dit wetsvoorstel een
tijdelijk contract hebben. Begrijpen wij goed dat een 25of 26-jarige die op een gegeven moment 27 wordt, niet
meer onder dit wetsvoorstel valt? Dat zou betekenen dat

10 februari 2010
TK 53

53-4893

Heerts
dit wetsvoorstel alleen geldt voor mensen met een
tijdelijk contract die geboren zijn na 1985.
Een andere vraag is of dit wetsvoorstel niet te
generiek is. Er zijn genoeg sectoren die niet worden
beïnvloed door de crisis. We denken aan het onderwijs
en de zorg. Daar is genoeg werkgelegenheid, maar in die
sectoren is het ook schering en inslag dat jongeren lang
op tijdelijke contracten van werkgever naar werkgever
moeten hoppen. Dat heeft eerder met slecht personeelsbeleid te maken dan met de crisis. Ik snap dat het lastig
is om sectoren aan te wijzen waarvoor dit wetsvoorstel
geldt, maar is de minister bereid om in de evaluatie
aandacht te schenken aan deze sectoren en aan de vraag
of deze verruimde maatregel wordt gebruikt om jongeren
langer te laten wachten op een vaste aanstelling?
De PvdA-fractie gaat dus alleen akkoord als dit een
tijdelijke maatregel is, zoals ook in de memorie van
toelichting wordt beargumenteerd, die zich specifiek richt
op de problemen van jongeren op een krimpende
arbeidsmarkt. Ik zeg dat nadrukkelijk. Dit moet geen
excuus zijn voor werkgevers om jongeren langer dan
nodig in onzekerheid te laten, of een extra mogelijkheid
om de flexibele schil groot te houden, zeker niet in
sectoren waarin dat niet nodig is. Willen we het
wetsvoorstel richten op de werkgevers die echt niet zeker
weten of ze nog werk hebben voor de betreffende
jongeren, dan doen we er goed aan om een drempel in
te bouwen, maar ook een compensatie voor de
flexwerker die langer in onzekerheid zit, vandaar het
amendement.
Die drempel vinden we in een eerder voorstel uit de
evaluatie van de Flexwet: een beperkte ontslagvergoeding per gewerkte periode. Dat beoogt een extra
weegmoment voor de werkgever om nog eens goed
naar de werknemer te kijken die al vier contracten lang
voor hem heeft gewerkt. De echt onzekere werkgever die
overgaat tot ontslag, betaalt een ontslagvergoeding van
maximaal vier maandsalarissen. De kosten voor de extra
onzekerheid moeten in de ogen van de PvdA gelijk
verdeeld worden over werkgever en werknemer. De
werkgever die de tijdelijke verruiming heeft gebruikt om
slecht personeelsbeleid te voeren, betaalt die vergoeding. Door de flexwerker in kwestie, die vaak ook beperkt
recht op WW heeft opgebouwd, kan de vergoeding
gebruikt worden als overbrugging bij het vinden van
nieuw werk. Zeker nu het wetsvoorstel een experimenteel karakter heeft, wil de PvdA-fractie deze kans
benutten om dat eerdere wetsvoorstel mee te nemen als
experiment. Ik krijg graag een reactie van de minister op
het amendement. Dit was mijn bijdrage, mevrouw de
voorzitter.
De heer Meeuwis (VVD): Ik vraag me af waar nu precies
het positieve is gebleven in het positief kritische in de
bijdrage van de PvdA-fractie. Maar laat ik het verhaal niet
herhalen en becommentariëren. Ik vraag me af wat met
het amendement wordt beoogd. Ik heb het amendement
goed gelezen. Feitelijk wordt hier gewoon de kantonrechtersformule in een situatie met een contract voor
onbepaalde tijd toegepast op tijdelijke contracten. Ik
vraag me af wat dan het effect is dat we met die
tijdelijkheid hadden willen bereiken in deze situatie. Het
voordeel met betrekking tot onzekerheden en kosten
voor werkgevers die in deze tijd in zekere mate kopschuw zijn om mensen in vaste dienst te nemen, wordt
gewoon uit het voorstel gezaagd met dit amendement. Ik

Tweede Kamer

Bevorderen arbeidsparticipatie
jongeren

ben benieuwd hoe de PvdA-fractie dit ziet. En als je dit al
zou doen, zou het zuur zijn om het als tijdelijke maatregel in te voeren, want dan vallen er na de regeling een
hoop mensen net buiten de boot die geen aanspraak
hebben. Uit oogpunt van rechtvaardigheid vind ik het
dus ook een beetje een bizar idee uit de hoek van de
PvdA.
De heer Heerts (PvdA): Dat mag u allemaal vinden. Ik
denk dat ik heel goed heb verwoord waarom wij het
doen. De werkgever die tijdelijke verruiming heeft
gebruikt om slecht personeelsbeleid te voeren, betaalt de
vergoeding. De werknemer die voor de vierde keer een
bepaalde onzekerheid ingaat, heeft dan in ieder geval de
garantie, als hij 27 is, dat hij een overbrugging meekrijgt.
Dat lijkt ons heel goed. Het positieve is dat wij een vierde
keer mogelijk maken. Dat is al heel vergaand voor mijn
fractie. Het mes moet echter wel aan twee kanten
snijden. Niet alle werkgevers hebben het even slecht in
deze tijd overigens; daar moeten wij ons ook niet gek
door laten maken. Ik ken die werkgevers ook wel een
beetje hoor.
De heer Meeuwis (VVD): U stelt dus voor de groep van
één tot en met drie jaar voor om in tijden van crisis de
kosten voor dat soort arbeidsovereenkomsten hoger te
maken.
De heer Heerts (PvdA): Nee. Als ze naar de vierde keer
gaan, doen wij dat. Daarom staat er ook: als je dat hebt
gedaan, krijg je die vier maanden mee.
De heer Meeuwis (VVD): En u denkt serieus dat dit een
impulswerking heeft op de mensen die het betreft en dat
zij inderdaad aan de bak zullen blijven in dat vierde
jaarcontract en niet gewoon in een uitkering belanden,
zoals ik net met de heer Ulenbelt heb gewisseld?
De heer Heerts (PvdA): Ja, dat denken wij serieus,
anders hadden wij het niet ingediend.
De heer Ulenbelt (SP): Het is onder dit kabinet erg
gebruikelijk dat als de Partij van de Arbeid een wetsvoorstel zou moeten accepteren dat zij eigenlijk niet wil, want
dat zei de heer Heerts net, zij daar iets voor terug wil
hebben. Dan dien je daarvoor bijvoorbeeld een amendement in. Dat hebben wij al een paar keer eerder gemerkt.
Daar stonden dan ook altijd de fracties van het CDA en
de ChristenUnie onder als medeondertekenaars onder
het motto ″voor wat hoort wat″ en ″we ruilen″. Die
namen zie ik er nu niet onder staan. Heeft de heer Heerts
zich ervan vergewist of hij de steun van zijn coalitiegenoten heeft?
De heer Heerts (PvdA): Dit is een amendement van mijn
collega Vos. Ik heb het natuurlijk wel allemaal voorbereid. Ik heb me daar niet van vergewist. Wij wachten in
spanning af.
De heer Ulenbelt (SP): Als zij uw amendement dat u een
beetje ziet als wisselgeld, niet steunen, is de logische
consequentie van uw opstelling in dit debat toch dat u
dit wetsvoorstel zult verwerpen? Of zegt u nu al dat u
toch dit voorstel steunt, ook al wordt uw amendement
verworpen?

10 februari 2010
TK 53

53-4894

Heerts
De heer Heerts (PvdA): Nee, ik heb gesproken over een
positief kritische grondhouding. Wij wachten de reactie
van de minister af op een aantal andere zaken. Ik sluit
ook niet uit dat wij het niet steunen.
De heer Ulenbelt (SP): Als de minister uw amendement
ontraadt, zult u tegen dit wetsvoorstel stemmen. Moet ik
dat zo uitleggen?
De heer Heerts (PvdA): Nee, want dan gaat u te ver. U
vroeg net wat de fracties van de ChristenUnie en het
CDA daarvan vinden. Dat moeten wij ook allemaal nog
horen. Ik sluit helemaal niets uit. Wij hebben een
positieve grondhouding. Wij hebben die motie-Rutte niet
voor niets gesteund. Wij zullen zien wat er precies uit
komt.
©
De heer Van Hijum (CDA): Voorzitter. Ik kan het relatief
kort houden. Mijn fractie heeft in maart vorig jaar de
motie-Rutte gesteund en wij zullen ook het voorliggende
wetsvoorstel steunen. Ik ben daar wel minder lyrisch
over dan collega Meeuwis. Hij had het over een
killerapplicatie, als ik hem goed heb verstaan. Ik zou het
eerder een paardenmiddel willen noemen. Ik ben het wel
met collega Heerts eens. Wij hebben een Flexwet die
mogelijkheden biedt voor tijdelijke contracten. Wij
hebben mogelijkheden om bij cao verder te gaan en daar
wordt ook op ruime schaal gebruik van gemaakt. In dat
opzicht begrijp ik echt de krokodillentranen van de heer
Ulenbelt niet helemaal. Er zijn inmiddels tal van
mogelijkheden, bijvoorbeeld de flexibele schil om
mensen flexibel in je arbeidsorganisatie in te zetten. Ik
denk ook aan flexcontracten, zzp’ers waarvan op grote
schaal gebruik wordt gemaakt en uitzendkrachten. Wat
wij hier doen, is toch weer een klein beetje meer flex
toevoegen. Wij zien dat toch ook een beetje als een
bevestiging van de tweedeling op de arbeidsmarkt
waarvan toch wel sprake is.
Wij zullen dit wetsvoorstel steunen en daar hebben wij
twee argumenten voor. Het eerste argument is de
realiteit. Zij leert ons dat werkgevers op dit moment
buitengewoon terughoudend zijn met het in vaste dienst
nemen van personeel. Het tweede argument dat in deze
tijd opgaat, is dat een tijdelijk contract en werk altijd nog
beter zijn dan geen werk. Ik zeg er wel bij dat ik het goed
vind dat dit voorstel begrensd is in de tijd en er
duidelijke evaluatiebepalingen aan zijn gekoppeld. Wat
dat betreft neem ik geen voorschot op discussies over
verlenging van deze regeling. Het is wat ons betreft een
tijdelijke crisismaatregel en daar moet het ook maar bij
blijven.
De heer Ulenbelt (SP): Het amendement van mevrouw
Vos maakt deel uit van het debat. U hebt daar niets over
gezegd. Wilt u dat alsnog doen?
De heer Van Hijum (CDA): Jazeker, als u daar zo
vriendelijk naar vraagt: geen enkel probleem. Ik heb de
overwegingen aangegeven waarom wij dit wetsvoorstel
steunen. We willen namelijk de drempels wegnemen om
jongeren tijdelijk werk te bieden en dat betekent dat wij
geen behoefte hebben aan dat amendement. De motie
van de heer Rutte, die we destijds allemaal hebben
gesteund, bevatte deze voorwaarde ook niet. Bovendien

Tweede Kamer

Bevorderen arbeidsparticipatie
jongeren

haalt deze voorwaarde de strekking van dit wetsvoorstel
toch wel enigszins onderuit, dus wij hebben daar geen
behoefte aan.
De vergadering wordt van 20.20 uur tot 20.30 uur
geschorst.
©
Minister Donner: Voorzitter. Het wetsvoorstel dat
voorligt, is precies wat het zegt en bedoelt te zijn,
namelijk een tijdelijke verruiming van de mogelijkheid
om de arbeidsovereenkomsten met jongeren voor
bepaalde tijd aan te gaan. Zoals gezegd, vloeit het voort
uit een motie die door de Kamer, behoudens de
SP-fractie, met algemene stemmen is aangenomen. Er
was één andere fractie niet aanwezig op dat moment.
Daarom is het niet juist dat deze motie tijdens de
algemene politieke beschouwingen is aangenomen. Het
was ter gelegenheid van een discussie over aanvullend
beleidskader dat vorig jaar door het kabinet werd
aangenomen.
De maatregel is bedoeld, en vanaf het begin zo
beoogd door de motie-Rutte, als een tijdelijke maatregel
in het kader van de economische crisis. Daarom is het
inderdaad jammer dat het wetsvoorstel nog zoveel tijd
vergt om hier te worden aanvaard. Want als je helpt,
moet je snel helpen. Anders help je in wezen niet. Het is,
zoals het over het recht is gezegd: justice delayed is
justice denied. Dat geldt ook voor hulp.
De Nederlandse arbeidsmarkt wordt getroffen door de
crisis. Er is hier gesproken over sectoren die niet worden
getroffen door de crisis en sectoren die dat wel worden.
Ik ben bang dat geleidelijk aan alle sectoren worden
getroffen door de crisis, misschien niet direct door de
gevolgen van de financiële crisis, maar wel door de
algemene achteruitgang van de economische activiteit en
daarmee ook de onvermijdelijke achteruitgang in de
koopkracht van mensen. Ook sectoren als supermarkten
ontkomen daar niet aan. Dat is een ontwikkeling die wij
gelukkig tot dusver gematigd en getemperd hebben
gezien en die zeker de laatste maanden helaas sneller
gaat.
De jeugdwerkloosheid is tussen november 2008 en
november 2009 gestegen met 29.000 jongeren, van
86.000 naar 115.000. Het kabinet en de Kamer zijn het
erover eens dat het van groot belang is om jongeren
langs verschillende kanten aan de gang te houden.
Daarop berust het Plan van aanpak jeugdwerkloosheid.
Enerzijds door eventueel de schoolperiode te verlengen,
anderzijds door via stages te kijken hoe je in alle
gevallen jongeren verder kunt krijgen. Dat is ook, naar
het kabinet heeft begrepen, de achtergrond van de
motie-Rutte en ook de achtergrond van het wetsvoorstel
dat hier ligt.
Ook tijdens het wetgevingsproces is de vraag
opgeworpen: andere werknemers worden ook getroffen
door de crisis, waarom deze maatregel niet verbreed tot
alle werknemers? Nee, dit berust precies op de overweging dat er vóór alles ook een groot belang bestaat in
verband met jongeren die op de arbeidsmarkt komen. Zij
zijn doorgaans niet degenen die primair vanwege hun
ervaring worden vastgehouden, zoals degenen die al
langer in posities hun baan hebben. Dat is de reden
waarom je er bewust voor kiest deze maatregel op hen
te richten.

10 februari 2010
TK 53

53-4895

Donner
De vooronderstelling waarop het voorstel berust, is
inderdaad, zoals mevrouw Ortega dit het meest pregnant
formuleerde, dat zich in deze crisistijd vaak situaties
zullen voordoen dat een werkgever in geen geval een
vaste arbeidsovereenkomst zal aanbieden vanwege de
onzekerheid of er voldoende werk zal zijn, maar op
zichzelf wel zal overwegen om een jongere die al drie
jaar ervaring heeft eventueel voor een vierde periode
vast te houden.
Op deze vooronderstelling berust het voorstel. Je
moet het echter niet doen als de vooronderstelling van
de heer Ulenbelt juist zou zijn. Hij meent namelijk dat het
er alleen maar toe leidt dat werkgevers jongeren – die ze
anders ook geen vaste betrekking zouden aanbieden –
nog een periode langer houden, en anders überhaupt
geen werk zouden aanbieden. De vooronderstelling is
echter dat dit niet het geval is. Die bereidheid is er wel
degelijk. In gesprekken met werkgevers constateer je dat
die ruimte er wel is, maar dat we die ruimte dan moeten
scheppen. Maar voor het kabinet is dit een tijdelijke
maatregel, laat daar geen misverstand over zijn. Dit is
niet bedoeld om de maatregel structureel te maken.
Naarmate we uit deze crisis komen, zullen we überhaupt
dieper moeten kijken naar de ontwikkelingen op de
arbeidsmarkt, ook met betrekking tot het deel tijdelijke
arbeid, het deel zelfstandige arbeid en het deel vaste
arbeid. Dan zal onvermijdelijk ook aan de orde moeten
komen welke factoren deze ontwikkeling in de hand
werken. Die hebben we hier eerder besproken. Toen zijn
wij niet in staat geweest om die beslissingen te nemen.
Die zullen daarbij echter aan de orde komen, want die
spelen wat dat betreft een belangrijke rol. Dat is
uiteindelijk ook de vooronderstelling waar de motie van
de Kamer op berust: vanwege de consequenties van het
huidige artikel 7:668a BW dat er een vaste arbeidsovereenkomst moet worden aangeboden is die bereidheid er
niet. In wezen heeft de Kamer op dat moment geconcludeerd dat voor de jongeren een oplossing zal moeten
worden geboden, hoezeer we daarover wellicht ook uit
een oogpunt van structuur anders denken. Dat is het
uitgangspunt van dit wetsvoorstel.
Met deze algemene inleiding is de vraag van mevrouw
Ortega beantwoord, namelijk of deze maatregel is
bedoeld als een tijdelijke maatregel. Zij kan daarvan
uitgaan. De heer Heerts heeft ook gevraagd of de
werking zal worden geëvalueerd. Uit de stukken mag
duidelijk zijn dat we daarmee niet wachten tot eind 2011.
Onze inzet is om begin 2011 al te evalueren wat het
effect is. Als dat een effect is zoals de heer Ulenbelt dat
schetst – waarbij alleen sprake is van verplaatsing van
arbeid van de ene naar de andere jongere – moet je
constateren dat dat zelfs niet in crisistijd mag worden
verlengd. Mijn veronderstelling is echter dat dit de
gelegenheid biedt om waar er maar een zucht werkgelegenheid is, die om te zetten in een tijdelijke baan voor
jongeren.
De heer Ulenbelt zegt dat jongeren slechts in tijdelijke
banen worden aangesteld. Dan kan het niet zijn dat met
dit wetsvoorstel jongeren die anders een vaste arbeidsovereenkomst zouden krijgen, ineens een tijdelijke
arbeidsovereenkomst krijgen. Hij gebruikt de veronderstelling dat ze überhaupt geen vaste arbeidsovereenkomst krijgen, omdat ze allemaal na drie keer worden
ontslagen. Als die situatie zich voordoet, verandert dit
wetsvoorstel daar slechts aan dat men een vierde
termijn, een tijdelijke arbeidsovereenkomst, kan krijgen,

Tweede Kamer

Bevorderen arbeidsparticipatie
jongeren

maar dat verandert niets aan het gegeven dat men een
vaste arbeidsovereenkomst krijgt. Ik ben het met de heer
Ulenbelt eens: als in een situatie waar men nu in de
regel na de drie termijnen of de drie jaren van een
tijdelijke arbeidsovereenkomst een vaste arbeidsovereenkomst aangeboden krijgt, het hoofdeffect is dat er nu
voor een vierde termijn tijdelijke arbeid wordt aangeboden, moet het wetsvoorstel op dat punt zo snel mogelijk
beëindigd worden. In andere situaties, waarin ik jongeren
wel degelijk langer ervaring kan laten opdoen en langer
vast kan houden – wij hebben het hier over de periode
2010-2011, wat mogelijk in de arbeidsmarkt de overgang
zal zijn tussen verder oplopende werkloosheid en
mogelijk een begin van herstel van de werkgelegenheid –
is er alle aanleiding om te kiezen voor deze oplossing.
Dat is inderdaad, zoals mevrouw Ortega al voorhield,
niet een keuze van hoe kan ik jongeren een plaats op de
arbeidsmarkt geven door hun recht te verzwakken. Nee,
ik geef ze een plaats op de arbeidsmarkt door hun
aanstelling mogelijk te maken zonder de eventuele
consequenties die dat anders heeft.
De heer Ulenbelt sprak over sectoren die niet door de
crisis getroffen zijn en die alleen maar gebruik maken
van de mogelijkheid om een jongere nog een vierde
periode tijdelijk aan te stellen. Ik moet erop wijzen dat
ook de sectoren die hij noemde onmiskenbaar geraakt
zijn door de crisis. Hij heeft verwezen naar de ontslagvergoeding na 36 maanden die in een eerder voorstel was
opgenomen. Dat was inderdaad een, logisch, onderdeel
van een breder wetsvoorstel. Hij kan nu niet zeggen: er is
één onderdeel dat ik wel aantrekkelijk vind en dat haal ik
eruit en de rest verwerp ik. Dan moet hij ook de
consequentie aanvaarden dat wij de ontslagvergoedingen regelen voor het ontslag. Mogelijk hebben wij dan
ook minder behoefte aan dit wetsvoorstel, omdat dan de
materie zich vanzelf regelt.
De heer Ulenbelt heeft verder gezegd dat wij dit niet
hoeven te regelen, omdat deze materie in de cao’s wordt
geregeld. Hij gaf echter ook aan dat dit in een deel van
de cao’s geregeld wordt. In sommige cao’s wordt het
geregeld in die zin dat men na de derde periode door
mag gaan, in andere cao’s zijn er gunstiger bepalingen.
Dat laat onverlet dat er altijd een wezenlijk deel van de
jongeren is dat niet onder een cao valt. Er zijn ook een
aantal cao’s die deze materie niet regelen en waar dit
wetsvoorstel ook gevolgen voor heeft. In alle gevallen
denk ik dat dit wetsvoorstel voordelen heeft. Nogmaals,
dit wetsvoorstel ontneemt niemand de rechtspositie die
hij nu heeft. Het gaat om de jongere die in de huidige
omstandigheden voor de keuze staat: of ik heb geen
werk, of ik heb de mogelijkheid om op deze basis nog
een vierde termijn arbeid te aanvaarden. Die keuzemogelijkheid is er. Niemand wordt daar dus toe gedwongen. Ik
moet dan constateren dat je beter die mogelijkheid wel
kunt bieden, met de vooronderstelling zoals ik die juist
geschetst heb, dan op voorhand ervan uit te gaan dat het
niet zal werken, dat de wereld slecht is, dat het er alleen
maar toe zal leiden dat mensen die anders een vaste
baan hadden nu een tijdelijke baan krijgen en dat men
het derhalve niet moet doen.
Dit in antwoord op vragen van de heer Ulenbelt.
Daarmee heb ik denk ik in vergaande mate ook de
vragen van de heer Meeuwis beantwoord. Ik meen
inderdaad niet dat, ook als dit een succes is, het
verstandig zou zijn om dit structureel voort te zetten,
omdat dat vooronderstelt dat de ontwikkeling op onze

10 februari 2010
TK 53

53-4896

Donner
arbeidsmarkt, waarin een toenemend deel van de
werknemers tijdelijke betrekkingen heeft, een wenselijke
ontwikkeling is. Uit het oogpunt van flexibiliteit moeten
wij een zeker deel hebben. Tegelijkertijd zal onze grootste
vraag voor de toekomst zijn, hoe wij investeren in de
duurzame inzetbaarheid en de ontwikkeling van
werknemers. Ik moet vrezen dat het tijdelijk deel van de
arbeidsmarkt zich het minst zal ontwikkelen. Derhalve
zullen wij in alle situaties naar die ontwikkeling moeten
kijken wanneer wij uit de crisis komen. Op dit moment is
onze eerste prioriteit om te zien hoe wij eruit komen. In
dat kader pleit ik ervoor om dit wetsvoorstel te aanvaarden.
Mevrouw Ortega vroeg of dit een tijdelijke maatregel
is. Het antwoord daarop is bevestigend. Verder vroeg zij
hoe het gaat met jongeren die geen baan meer hebben.
Welk uitzicht hebben zij op een vast contract? Ik kan met
dit wetsvoorstel of met welke maatregel dan ook
jongeren geen uitzicht op een vast contract geven. Onder
de werking van de Wet investeren in jongeren wijzen
gemeenten jongeren die zich aanmelden voor een
eventuele uitkering op een opleiding die gevolgd kan
worden of bieden zij deze jongeren werk aan als dat
mogelijk is. Die inzet zit er wel in. In die situatie komt
men ook terecht na een derde of vierde periode van
tijdelijke arbeid.
In mijn antwoord heb ik ook aangegeven dat de
leidraad bij de evaluatie van dit wetsvoorstel niet alleen
is of het tot meer banen voor jongeren leidt, maar met
name ook wat het effect ervan is. Leidt het wetsvoorstel
inderdaad tot een verandering van vaste contracten naar
tijdelijke? Of leidt het daadwerkelijk tot meer jongeren
aan het werk?
Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): De minister
zegt terecht dat hij niet kan bevorderen dat jongeren
uitzicht krijgen op een vast contract. Dat is een aangelegenheid van werkgevers en werknemers. De Kamer heeft
besloten dat zij dit wetsvoorstel als tijdelijke maatregel
wil. Het is goed om de sociale partners, die de minister
vaak spreekt, op het hart te drukken om op een heel
flexibele, oprechte manier hiermee om te gaan. Als bij de
evaluatie blijkt dat er op een verkeerde manier gebruik
hiervan is gemaakt, mogen zij ervan uitgaan dat daarmee
de deur echt dichtgaat. Dat is het standpunt van de
ChristenUnie.
Minister Donner: Ik zal dit meenemen in mijn gesprekken in dit kader met de sociale partners.
Ik kom bij de opmerkingen van de heer Heerts. Ik proef
dat hij het wetsvoorstel in essentie steunt op basis van
dezelfde motivering als waarmee het kabinet dit
wetsvoorstel heeft ingediend. Het gaat niet om een
experiment om te kijken of het gaat, zoals de heer Heerts
zei. Het is bedoeld als crisismaatregel. Een experiment
zou veronderstellen – meer in de geest van de heer
Meeuwis – dat het structureel gemaakt wordt, als het een
succes is. Het wetsvoorstel is bij uitstek bedoeld om te
onderzoeken of de vooronderstelling waarop het berust,
klopt. Ik ben al ingegaan op de vraag om te kijken hoe
dit gewerkt heeft in sectoren die niet getroffen zijn door
de crisis. Er zijn maar weinig sectoren die niet getroffen
zijn. Bovendien is dat minder het probleem. Het gaat om
het effect op werkgevers die erover twijfelen of ze
iemand zullen aannemen. Daar ligt het effect, zelfs als
het gaat om sectoren die in eerste instantie niet door de

Tweede Kamer

Bevorderen arbeidsparticipatie
jongeren

crisis zijn getroffen. Het effect moet liggen in het aantal
jongeren meer dat wij op deze wijze aan de gang krijgen.
De vraag was of het juist is dat dit wetsvoorstel alleen
geldt voor 25- en 26-jarigen tot zij 27 worden. Het
wetsvoorstel, althans de bepaling van het zesde lid dat
zal worden toegevoegd, dus de verlengingsmogelijkheid,
geldt voor jongeren onder de 27 jaar. Als het wordt
toegepast, moeten zij beneden de 27 zijn. Zodra zij ouder
zijn en dan een verlenging aan de orde komt, geldt het
normale regime weer. Ook als er een vierde tijdelijk
contract wordt afgesloten nadat zij 27 zijn geworden, zal
dat moeten overgaan in een vast contract conform de
regeling van de wet. Ik ben ingegaan op de vraag over
de evaluatie en ook op de vraag wat bepalend is bij de
vraag of dit effectief is.
Ik kom nu op de amendementen van mevrouw Vos, in
eerste instantie, en een subamendement op dat
amendement van de heer Ulenbelt. Ik moet constateren
dat mede gezien het feit dat dit wetsvoorstel voortvloeit
uit een motie van de hele Kamer die mede ondertekend
is door mevrouw Hamer en gelet op de motivering die
de heer Heerts aangaf om dit wetsvoorstel te steunen,
het amendement enigszins bevreemdt. Het komt er
namelijk op neer dat een werkgever die een jongere voor
een vierde tijdelijke termijn moet aanstellen de zekerheid
heeft dat hij dat moet doen tegen een salaris voor
zestien maanden. Het is weinig waarschijnlijk dat dit zal
gebeuren.
De strekking van de motie was, zij het voor een
tijdelijke periode van de crisis, laten wij het experiment
doen om te kijken of wij mogelijk meer jongeren aan de
gang krijgen met de mogelijkheid van een vierde
tijdelijke periode in plaats van een vast contract. Met het
amendement dat nu wordt voorgesteld, doen wij
vervolgens alsof het vierde tijdelijke contract een vast
contract is doordat als het eindigt een ontslagvergoeding
moet worden gegeven. Het amendement houdt dus in
dat precies het beoogde effect van het wetsvoorstel weer
wordt omgedraaid. Er wordt eigenlijk gezegd: als wij een
experiment doen om het anders te doen, laten wij dan
een amendement aannemen om alles bij het oude te
houden. In dat opzicht is het een wat bevreemdend
amendement.
Ook in andere opzichten is het twijfelachtig of het
amendement als zodanig houdbaar is. Het wetsvoorstel
betreft een uitzondering voor een speciaal segment van
mensen die tijdelijke arbeid verrichten, namelijk om een
vierde termijn mogelijk te maken. Het amendement dat
door mevrouw Vos is ingediend, zou inhouden dat er
voor dat segment een ontslagvergoeding komt, ook voor
de andere periode van de normale tijdelijke arbeid,
terwijl voor de hele rest van de populatie, voor iedereen
die ouder is dan 27 of die niet voor een vierde termijn
wordt benoemd, geen ontslagvergoeding zal gelden. Het
is dan voor een werkgever waarschijnlijk logischer om te
doen zoals het altijd al werd gedaan: niemand aanstellen
of iemand anders aanstellen. Dat is de situatie die zich
nu voordoet. De motie is aangenomen in de veronderstelling dat dit belemmerend werkt.
Dit amendement geeft bijzondere rechten aan één
groep mensen die tijdelijke arbeid verricht ten opzichte
van alle anderen die tijdelijke arbeid verrichten, namelijk
dat zij wel een ontslagvergoeding krijgen. Ik heb ook de
indruk dat dit amendement ertoe leidt dat in wezen de
bestaande situatie wordt gehandhaafd, terwijl wij net
met het wetsvoorstel wilden kijken of wij op dat punt

10 februari 2010
TK 53

53-4897

Donner
soelaas moeten bieden. Daarom moet ik dit amendement
toch ontraden. Het komt er dan eigenlijk op neer dat het
wetsvoorstel beter niet kan worden aanvaard.
Om dezelfde reden ontraad ik de Kamer om het
subamendement-Ulenbelt op het amendement-Vos aan
te nemen. Ik zou dat ook doen als mij geheel duidelijk
was wat de bedoeling is van dat subamendement. Mij is
niet duidelijk in welk opzicht de heer Ulenbelt een stap
verder gaat dan mevrouw Vos. Een stap die fundamenteel verder zou gaan, is met het amendement structureel
een ontslagvergoeding realiseren voor de tijdelijke arbeid
als geheel, ongeacht of het de vierde termijn is of niet.
Het zou echter vreemd zijn om dat te regelen in een
subamendement op het amendement van mevrouw Vos
dat typisch betrekking heeft op het segment waarop de
vierde termijn betrekking zal hebben.
De heer Ulenbelt (SP): Ik denk dat de kritiek van de
minister op mijn subamendement terecht is. Het gaat
inderdaad om het principe van een ontslagvergoeding. Ik
had dit niet in een subamendement moeten formuleren,
maar als een amendement. De SP-fractie zou inderdaad
ook niet willen dat jongeren onder de 27 jaar dan nog
beter af zijn. Ik maak er dus een amendement van. Dit zal
dus worden gewijzigd. Dank voor de tip, minister!
Minister Donner: Het mag duidelijk zijn dat ik de Kamer
zal ontraden om dat amendement aan te nemen, indien
het nog verder gaat dan het amendement-Vos.
Ik meen dat ik alle vragen heb beantwoord.
De heer Heerts (PvdA): De eerlijkheid gebiedt mij te
zeggen dat ik ook niet had verwacht dat het
amendement-Vos veel steun van de minister zou krijgen.
Zo reëel moeten we ook wel zijn. De minister doet nu
alsof alle werkgevers die een arbeidscontract voor de
vierde keer verlengen, in kale armoede leven. Dat is
uiteraard niet waar. Werkgevers moeten heel goed
beseffen wat zij doen als zij die vergaande stap zetten
van het voor de vierde keer verlengen van een tijdelijk
contract. Die jongere blijft immers in onzekerheid zitten
en voor de werkgever is er in zekere zin meer sprake van
flexibiliteit. Het is toch goed mogelijk om die zaken op
dat moment tegen elkaar af te wegen?
Minister Donner: Mijnheer Ulenbelt ... Pardon, ik vergis
mij in de naam, omdat ik wil zeggen dat ik de heer
Ulenbelt gelijk moet geven als hij zegt dat dit de normale
situatie zou moeten zijn. Waarin onderscheidt die situatie
zich die de heer Heerts met zijn amendement beoogt van
die waarin de werkgever conform de huidige wetgeving
de jongere na de derde keer een vast arbeidscontract
aanbiedt en hij betrokkene na een jaar ontslaat? Dan
krijgt die jongere precies dezelfde ontslagvergoeding.
De heer Heerts (PvdA): Wij willen uiteraard dat iedereen
een ontslagvergoeding krijgt, maar wij hebben nog liever
dat mensen niet ontslagen worden.
Minister Donner: In die zin gaat uw amendement verder.
Als de betreffende jongere namelijk een vast contract
krijgt, is het niet zeker dat er een ontslagvergoeding
gegeven wordt. Men kan immers een ontslagvergoeding
krijgen, maar dat hoeft niet. En in dit geval zou de
wetgever zeggen dat betrokkene een ontslagvergoeding

Tweede Kamer

Bevorderen arbeidsparticipatie
jongeren

krijgt. Dat is een stap verder in de regeling van het
ontslagrecht.
De heer Heerts (PvdA): U hebt voldoende zinnen
gebruikt om duidelijk te maken waar u uiteindelijk
naartoe wilt. Dat verrast mij ook niet. Begrijp ik het goed
dat de minister zegt dat het wetsvoorstel beter van tafel
kan indien dit amendement wordt aangenomen?
Minister Donner: Dit is een actie en een reactie. De in de
motie aangegeven redenen om de belemmering weg te
nemen waardoor mensen na de derde termijn niet
worden aangesteld, worden juist weer toegevoegd in uw
amendement. Dan vraag ik mij af waar ″we″ mee bezig
zijn.
De heer Heerts (PvdA): Dat vragen wij ons ook wel eens
af.
Minister Donner: Het is een motie van de Kamer, hoor!
De heer Heerts (PvdA): Ja, dat weet ik. De inhoud van
die motie kennen we. Ik heb nog één vraag. Zojuist zei
de minister dat als hij het wetsvoorstel niet snel invoert,
het niet veel zin meer heeft. In welke termijn zou het
wetsvoorstel door de Eerste Kamer moeten zijn, wil het
in 2010 en 2011 nog effect hebben?
Minister Donner: We kunnen de Raad van State nog
eens om advies vragen.
De heer Heerts (PvdA): Dat sluit ik niet uit.
Minister Donner: We zaten vorig jaar in de crisis. Die is
geleidelijk steeds verder over ons gekomen. We zien nu
de cijfers toenemen, terwijl wij ons in een periode
bevinden waarin dit wetsvoorstel optimaal effect zou
kunnen hebben. Er is omslag in groei, terwijl werkgevers
niet duidelijk is hoe de groei zich vasthoudt. Er ontstaat
bij uitstek een situatie waarin iemand wel werk heeft,
maar niet weet of dat structureel en duurzaam is. Dan zal
men gebruikmaken van de gelegenheid die dit wetsvoorstel biedt. Daarom is mijn pleidooi om dit zo snel
mogelijk in te voeren. Dan hebben wij ook een reële
basis om begin volgend jaar te evalueren wat het effect
is geweest en of je het sowieso niet moet laten
doorgaan. Vervolgens kun je bekijken – dat is de
strekking van de inwerkingsbepaling – of er aanleiding is
om het eventueel iets te verlengen.
De heer Heerts (PvdA): Kunt u daarbij een datum
noemen? Wanneer is het voor u nog aanvaardbaar om
het te verdedigen? Wanneer niet meer?
Minister Donner: Nee, ik kan zo’n datum niet geven.
Mijn pleidooi is om de motie uit te voeren. Deze was
bedoeld om in de crisis een oplossing te bieden. Hulp
die uitgesteld wordt, is geen hulp.
©
De heer Ulenbelt (SP): Voorzitter. FNV Jong slaat de
spijker op de kop. Het is juist de zwakke contractuele
positie van jongeren die leidt tot jeugdwerkloosheid. Die
positie wordt nu nog zwakker gemaakt. Ik ben ervan
overtuigd dat relatief weinig jongeren door deze

10 februari 2010
TK 53

53-4898

Ulenbelt
maatregel geraakt zullen worden. De minister heeft een
andere veronderstelling, maar dat zien we wel in de
evaluatie. De heer Rutte wilde iets heel bijzonders
bereiken met zijn motie. Hij zei namelijk dat een hele
generatie haar positie op de arbeidsmarkt dreigde te
verliezen. Dat is waar. Dat gebeurt bij een crisis. Maar uit
de beantwoording van de minister leid ik af dat dit
wetsvoorstel maar een heel marginaal effect zal hebben
en nog afhankelijk is van veronderstellingen. We weten
dus niet waar we aan toe zijn. Dat is voor mijn fractie
dan ook reden om het amendement van de heer Heerts
te steunen. Het verdient niet de schoonheidsprijs, maar
het is terecht dat als je meer flexibiliteit van jongeren
vraagt, je daarvoor een prijs mag vragen van de
werkgever. Hulde dus voor de heer Heerts, die de
scherpe kantjes van het wetsvoorstel probeert af te
halen.
Ik zal mijn subamendement veranderen in een echt
amendement.
De heer Meeuwis (VVD): Ik snap werkelijk niet waar de
heer Ulenbelt het idee vandaan haalt dat het vergroten
van de flexibiliteit een negatieve uitwerking heeft op de
werkgelegenheid van jongeren. Het alternatief werkt
aantoonbaar niet in deze tijd. Dat heeft de minister ook
zojuist aangegeven. Jongeren gaan niet in vaste dienst.
De heer Ulenbelt blijft hier bij hoog en laag volhouden
dat door deze maatregel jongeren op een slechtere
positie komen te staan dan waar zij nu staan. Ik hoor
graag van hem waarop hij dat baseert. Die cijfers ken ik
namelijk niet.
De heer Ulenbelt (SP): Kijk naar het jaar dat achter u
ligt. Wie zijn door de crisis als eersten hun werk
kwijtgeraakt? De flexwerkers, vooral jongeren. Bij hen zit
de stijging van de werkloosheid. Natuurlijk kun je in
crises werkloosheid niet voorkomen. Maar je kunt er wel
voor zorgen dat jongeren niet eenzijdig de lasten dragen.
Wanneer een jongere na een derde contract voor vast
wordt aangenomen, is hij aan boord. Is het dan crisis of
moet er gereorganiseerd worden, dan hebben we het
afspiegelingsbeginsel. Zo maakt de SP insiders van
outsiders. U maakt meer outsiders.
De voorzitter: Kort, mijnheer Meeuwis.
De heer Meeuwis (VVD): Nee, zo zit het dus niet. De
heer Ulenbelt kijkt naar het verleden. De crisismaatregel
is echter bedoeld voor de toekomst, om mensen juist
aan de bak te helpen. We zien inderdaad in de cijfers dat
die mensen ontslagen zijn en nu werkloos. Ik begrijp
echter simpelweg niet waarom de heer Ulenbelt niet wil
erkennen dat het aan de bak helpen van mensen of
mensen helpen om langer in een functie te blijven, al is
het tijdelijk, een positief effect heeft. Ik begrijp gewoon
niet dat hij zegt dat het niet zal gebeuren.
De heer Ulenbelt (SP): Als de heer Meeuwis dit vindt,
had hij er indertijd ook voor moeten kiezen om uitzendkrachten en tijdelijke krachten onder de deeltijd-WW te
laten vallen. Dan was hij bezig geweest om mensen voor
te bereiden op de toekomst. Hij zegt dat ik naar de
geschiedenis kijk. Inderdaad, ik kijk naar de geschiedenis,
omdat we daarvan kunnen leren. De heer Meeuwis zou
dat ook moeten doen, met zijn liberale voorstellen die
ons zo veel ellende hebben gebracht. Ik wil het nu niet

Tweede Kamer

Bevorderen arbeidsparticipatie
jongeren

met hem daarover hebben, maar het is wel waar. Dit is
een liberaal voorstel dat slecht is voor jongeren. Het zal
niet helpen en daarom zal mijn fractie dit wetsontwerp
dus niet steunen.
De heer Heerts (PvdA): Om precies te zijn: het gaat om
een amendement van collega Vos dat ik hier verdedig.
Ik heb twee vragen aan de heer Ulenbelt. Ten eerste.
Hij haalt FNV Jong er natuurlijk bij. Dat begrijp ik wel:
die brieven krijgen wij ook; ook wij staan op hun
verzendlijst. Ik wil het echter hebben over de tegenvoorstellen en de tegenbegroting van de SP. Als deze
jongeren nu niet geholpen zouden zijn met deze
maatregel, krijgen zij dan van de heer Ulenbelt wel
allemaal werk, te betalen uit een nader te definiëren
potje? Ten tweede. De heer Ulenbelt noemt dit opnieuw
een liberaal voorstel. Je kunt echter toch ook zeggen dat
dit een heel sociale maatregel is om jongeren die geen
vooruitzicht hebben op werk en die ook niet vallen onder
de maatregelen in de Wet investeren in jongeren blijvend
bij de arbeidsmarkt te betrekken?
De heer Ulenbelt (SP): Deze jongeren zijn blijvend bij de
arbeidsmarkt betrokken. Zij zijn alleen werkloos. Of je
jongeren drie jaar aan het lintje houdt of vier maakt niet
veel uit. Wat is nou een jaar? De heer Heerts noemt het
een verbetering, Tja, ik zie die verbetering niet. Je wordt
alleen maar een jaar langer aan het lijntje gehouden.
Volgens mij is dat een verslechtering. De heer Heerts
zegt op de verzendlijst van FNV Jong te staan. Laat hij
die brieven dan ook eens lezen! FNV Jong beargumenteert namelijk heel erg goed waarom dit een heel erg
slecht voorstel is. Er wordt in deze zaal heel veel kritiek
gegeven op de grijze mannen van de vakbeweging. Nu is
er eindelijk kritiek van de jongerenorganisatie van de
FNV en negeert de heer Heerts dat. Neem het op voor de
jongeren, mijnheer Heerts!
De voorzitter: Laten we niet te veel in herhalingen van
zetten vervallen. Heeft de heer Heerts een nieuw punt?
De heer Heerts (PvdA): Ik heb één nieuw punt. Ik begrijp
de opmerking over de FNV en de grijze mannen, maar
niet alle voorstellen van de FNV zijn even goed. De heer
Ulenbelt zegt dat die periode van drie jaar al geen
zekerheid geeft en dat we dat laatste jaar dus niet
moeten doen. Maar wat doet hij voor jongeren die nooit
aan de bak komen? Hoe moeten zij werk krijgen, in de
plannen van de SP?
De heer Ulenbelt (SP): Mijnheer Heerts, deze vraag heeft
mevrouw Ortega-Martijn in eerste termijn al gesteld.
Zoals ik haar al vertelde, heeft de SP voorstellen om
jongeren langer in het onderwijs te houden, voorstellen
voor gemeentelijke leerwerkbedrijven, voor jongeren die
moeilijk plaatsbaar zijn, voor het verkorten van wachtlijsten, voor 50.000 publieke banen ... Mijnheer Heerts, als u
met ons zou regeren had u veel meer werkgelegenheid
gecreëerd dan wat er nu gebeurt.
De voorzitter: Dank u wel.
Bestaat er bij iemand nog behoefte aan een tweede
termijn?
Het woord is aan de heer Meeuwis.

10 februari 2010
TK 53

53-4899

©
De heer Meeuwis (VVD): Voorzitter. Ik wil de beraadslaging niet langer doen duren dan noodzakelijk, maar ik
ben toch wel benieuwd wat de heer Heerts vindt van de
beoordeling door de minister van het amendement dat
door de PvdA is ingebracht. De minister zegt dat je met
dit amendement feitelijk de crisismaatregel om jongeren
langer aan het werk te houden om zeep helpt. Is de heer
Heerts met deze wetenschap voornemens om dat
amendement te handhaven?
De heer Heerts (PvdA): Ik heb daar verder niets over
opgemerkt. Dat betekent dat het amendement nog staat.
Ik heb goed naar de minister geluisterd en dat betekent
dat ik opnieuw ga overleggen in mijn fractie.
De heer Meeuwis (VVD): Maar uw fractievoorzitter heeft
destijds een motie meeondertekend die ging over de
noodzakelijke crisismaatregel. Ik geef toe dat het even
heeft geduurd: inzichten wijzigen. Het gaat hier om een
crisismaatregel. De minister zegt dat u het specifieke
crisiskarakter om zeep helpt. U ziet dat natuurlijk ook
gebeuren. Vandaar dat ik erg benieuwd ben naar uw
voornemen.
De heer Heerts (PvdA): Daarvan heb ik gezegd wat ik
heb gezegd.
©
Minister Donner: Voorzitter. De heer Ulenbelt ontwikkelt
een geheel nieuwe arbeidsmarkttheorie die de brief van
FNV Jong en zijn eigen Flexinspectie merkwaardig
maakt. Hij zegt dat de jeugdwerkloosheid het gevolg is
van de zwakke positie van jongeren. Derhalve: maak hun
positie sterk en er is geen jeugdwerkloosheid! Dat is de
situatie zoals die nu is: na de derde keer volgt er een
vast arbeidscontract. Als de heer Ulenbelt gelijk heeft,
zou er dus geen probleem moeten zijn, ook niet in de
sector van de supermarkten. De heer Ulenbelt zegt
daarover dat iedereen na de derde keer geen vast
contract krijgt. Dat is inderdaad de heel zwakke arbeidsmarktpositie waarvoor dit wetsvoorstel is bedoeld,
namelijk dat er geen werk is. Het gaat erom dat aan die
jongeren, in een situatie dat er niet vanwege tekorten op
de arbeidsmarkt andere vraag is, de gelegenheid wordt
geboden om dat werk voort te kunnen zetten.
Ik ben het geheel met de heer Ulenbelt eens; dat heb
ik ook aangegeven. Als er geen crisis was, zouden wij dit
niet moeten doen. Dan is er ook geen aanleiding voor
om dat te doen. Maar wij zitten nu wel met een situatie
dat wij, ondanks de sterke positie die men nu heeft, bij
de vierde verlenging van de tijdelijke arbeid de jeugdwerkloosheid omhoog zien gaan. Bij de inspecties
constateert de heer Ulenbelt dat er geen gebruik wordt
gemaakt van die vierde keer. Hij wil daar wel wat aan
doen. Of hij kan ervoor kiezen de jongeren in de kou te
laten staan ten behoeve van degenen die een vast of een
tijdelijk contract hebben. Dat is precies het probleem: de
bescherming van de insiders, en de outsiders laten wij
buiten staan. Met deze maatregel probeer je marginaal
iets te doen. Als volgend jaar blijkt dat de vooronderstellingen waarop dit wetsvoorstel berust fout zijn, ben ik de
eerste om te concluderen: laten wij ermee stoppen! Maar
in de periode waarin wij nu zitten, is niet geschoten,

nooit geraakt. Dat is dit wetsvoorstel: laten wij wat wij
kunnen verzinnen en doen, proberen om jongeren in
ieder geval die marginale extra kans te geven. Het is
geen panacee voor jeugdwerkloosheid. Als de heer
Ulenbelt gelijk heeft, geven wij jeugdigen vanaf de
geboorte een vaste arbeidsovereenkomst; dan hebben
wij de jeugdwerkloosheid opgelost. Ik weet niet bij wie
wij dat moeten doen, maar dit moeten wij doen als de
arbeidsmarktanalyse van de heer Ulenbelt juist is. Mijn
eigen arbeidsmarktanalyse wordt echter op dit moment
bevestigd door de ontwikkeling van de jeugdwerkloosheid. Als die juist is, dan kunnen wij dit maar beter wel
doen. Dat is ook de reden waarom ik het amendementVos moet ontraden, ook als dat door de heer Ulenbelt
wordt gesteund. Ik denk namelijk dat dit precies het
tegengestelde is van wat de Kamer bij de motie heeft
vastgesteld, namelijk dat die vierde termijn niet volgt
omdat er belemmeringen aan vastzitten.
De heer Ulenbelt (SP): Ik sta niet uitvoerig stil bij het
compliment dat ik kennelijk een nieuwe arbeidsmarkttheorie heb uitgevonden op deze avond. Ik wil alleen een
punt heel erg helder maken. Als je jongeren na een jaar
een vast contract geeft, dan zijn zij aan boord en worden
zij insiders. Als er op dat moment gereorganiseerd moet
worden en er een crisis is, dan worden de ontslagen
gelijk over generaties verdeeld. Dat betekent dan dat de
werkloosheid onder ouderen net zo hoog is als onder
jongeren. Wat wij nu zien, en dat is de zwakke contractuele positie van de jongeren, is dat bij crises en reorganisaties de jongeren de klos zijn. Zo zit mijn arbeidsmarkttheorie in elkaar. Volgens mij is die heel erg deugdelijk.
Minister Donner: Dit berust op het beeld dat áls een
werkgever een jongere een vaste arbeidsovereenkomst
geeft, dán de regels van het ontslagrecht van toepassing
zijn. De motie van de Kamer, en dat is ook mijn beeld,
berust op de gedachte dat hij nooit een arbeidsovereenkomst en helemaal nooit werk krijgt, zelfs geen tijdelijk
werk. Dat is het element. De heer Ulenbelt zegt: ik
versmaad de tijdelijke arbeid. Dan wijs ik erop dat de
werkloosheid dan waarschijnlijk even snel gestegen zou
zijn als op dit moment in andere landen. Laten wij
dankbaar zijn voor die tijdelijke arbeid en voor de
flexibiliteit, onverminderd mijn opmerking dat er reden is
om na te gaan wat de gevolgen daarvan zijn. Als wij
arbeid beschermen door er een grote muur omheen
zetten, dan is er minder arbeid en minder sociale
zekerheid dan met dit voorstel.
De heer Ulenbelt (SP): Deze minister heeft regelmatig
aangenomen moties niet uitgevoerd. Hij biedt nu een
liberale motie een handreiking en hij wijst de motie van
de socialisten af. Wat dat voor de coalitie betekent, zullen
wij bij de stemmingen zien.
Minister Donner: Ik noteer dat ook mevrouw Hamer en
mevrouw Halsema de motie mede hebben ondertekend.
Als u zegt dat dit liberalen zijn in deze Kamer, dan valt er
wellicht meer te regeren!
De algemene beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter: Ik neem aan dat aanstaande dinsdag over
het wetsvoorstel kan worden gestemd.
Sluiting 21.18 uur

Tweede Kamer

Bevorderen arbeidsparticipatie
jongeren

10 februari 2010
TK 53

53-4900