Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

29 826

Industriebeleid

31 239

Stimulering duurzame energieproductie

30 196

Duurzame ontwikkeling en beleid

Nr. 132

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS EN MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 november 2021
Het tijdig ontwikkelen van een goede infrastructuur voor energie en
grondstoffen is essentieel voor het realiseren van de klimaatdoelstellingen
en voor het behoud van een goed vestigingsmilieu en verdienmodel voor
de Nederlandse industrie. We hebben u afgelopen najaar, in de kabinetsreactie op het adviesrapport van de Taskforce Infrastructuur Klimaatakkoord Industrie (TIKI) aangekondigd hoe we met meer regie versnelling
wil realiseren en daarbij is het Meerjarenprogramma Infrastructuur
Energie en Klimaat (MIEK) aangekondigd (Kamerstukken 29 826 en 32 813,
nr. 123). Deze brief schetst de voortgang die het afgelopen jaar is geboekt
bij het MIEK. Achtereenvolgens komen in deze brief aan de orde:
– Aanleiding en meerwaarde van het MIEK;a
– Het MIEK als programma en de eerste set projecten voor het MIEK
2021;
– De keuze en uitvoering van MIEK-projecten, de knelpunten en het
toewerken naar systeemintegratie;
– De doorontwikkeling van het programma.
De brief start met een samenvatting.
Samenvatting
We kunnen in deze wereld niet zonder energie. Of we ons nu verplaatsen,
onze huizen verwarmen of digitaal communiceren, we hebben energie
nodig. Ook de industrie is in haar processen afhankelijk van energie en
grondstoffen voor het maken van de producten die we in Nederland en
daarbuiten nodig hebben voor onze welvaart. Om de doelen van het
Klimaatakkoord te bereiken zijn kleine en grote aanpassingen in de
energie- en grondstoffeninfrastructuur noodzakelijk. De klimaattransitie
vraagt om uitbreiding van bestaande en de aanleg van nieuwe infrastructuren, die sneller beschikbaar moeten komen dan te doen gebruikelijk
(Kamerstukken 29 826 en 32 813, nr. 123). Netbeheerders en private
partijen investeren dagelijks in het energiesysteem. Dit laat onverlet dat er
knelpunten zijn. Het jaar 2030 en zeker 2050 lijkt nog ver weg, maar om de

kst-29826-132
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 826, nr. 132

1

infrastructuur tijdig gereed te hebben moeten, gegeven de grootte van de
opgave en de lange realisatietermijnen oplopend tot 10 jaar, nu extra
stappen worden gezet. Een versnelde aanleg van hoofdinfrastructuur
(«backbones») is essentieel en urgent. Zonder deze slagaders kunnen ook
de haarvaten zich niet ontwikkelen. Daarbij is een actieve regierol van het
Rijk nodig.
Het MIEK is een belangrijk instrument om invulling te geven aan die
regierol. Voor de hoofdinfrastructuur van wegen, vaarwegen en spoorwegen wordt al lange tijd met een meerjarig investeringsprogramma, het
Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport (MIRT) gewerkt.
Rekening houdend met verschillen ten opzichte van de vervoersinfrastructuur, hebben we samen met de relevante stakeholders een vergelijkbaar programma ontwikkeld voor de energie- en grondstoffeninfrastructuur, het MIEK. Het programma geeft de planning en voortgang van
projecten weer en organiseert stapsgewijze en versnelde besluitvorming
in fasen met oog voor integrale afweging, systeemintegratie en gedragen
ruimtelijke inpassing. Dit doet het MIEK door met publieke en private
samenwerkingspartners op gestructureerde wijze noodzakelijke projecten
van nationaal belang op te pakken om die voortvarend tot stand te
brengen. We realiseren ons dat we hier verschillende en soms tegenstrijdige belangen met elkaar moeten weten te verenigen.
Bijgaand sturen wij uw Kamer het MIEK-overzicht 2021, het eerste
overzicht met MIEK projecten (zie bijlage MIEK overzicht)1. Het gaat om
elektriciteitsnetverzwaringen voor de vijf industriële clusters, hoofdinfrastructuur voor waterstof inclusief regionale vertakkingen en geïntegreerde
opslag, projecten voor opslag van CO2 en een buisleidingencorridor voor
meerdere energie- en grondstoffenstromen. Het is belangrijk dat vraag en
aanbod van groene stroom zo dicht mogelijk in tijd en plaats bij elkaar
worden gebracht. Het is mijn intentie om ook de nieuwe aanlandingen
van windstroom die voortvloeien uit de Verkenning Aanlanding Wind op
Zee 2030 (VAWOZ) op te nemen in het MIEK. Hierover wordt u separaat
geïnformeerd. Het MIEK wordt jaarlijks geactualiseerd. Mijn voornemen is
het MIEK 2022 en verder te voeden met projecten van nationaal belang
vanuit de sectoren industrie, transport, landbouw en gebouwde
omgeving.
Het toelaten van projecten tot het MIEK geeft uitvoering aan de moties
van de leden Agnes Mulder en Harbers (Kamerstuk 35 570 XIII, nr. 26) en
van de leden Boucke en Erkens (Kamerstuk 32 813, nr. 768), die beide
oproepen om no-regret-maatregelen voor het investeren in energie- en
grondstoffeninfrastructuur voor de industrie.
Het MIEK 2021 omvat projecten van nationaal belang die dit jaar voornamelijk voortkomen uit de Cluster Energie Strategieën (CES-en) van de
industrie.
Het MIEK is gericht op de grootste CO2 vermindering voor het bereiken
van de klimaatdoelen in 2030 en 2050 en heeft als vertrekpunt de sector
industrie. Het kabinet ziet naast de urgentie en de noodzaak van de
transitie van de industrie ook het potentieel voor versterking van het
vestigingsmilieu en van het voorop lopen van de industrie in de Europese
energietransitie. De vaak grootschalige infrastructuur benodigd voor de
industrie kan ook aanjager zijn voor de transitie in de andere sectoren.
De grote industriële clusters zijn al enige tijd bezig met het inzichtelijk
maken van hun reductie- en transitieplannen, onder andere via de
regionale Koploperprogramma’s. Onder regie van het Nationaal
Programma Infrastructuur Duurzame Industrie (PIDI), waarbinnen het Rijk
samenwerkt met de industrie, netwerkbedrijven, energieproducenten en
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 826, nr. 132

2

decentrale overheden, zijn de energie-koplopersprogramma’s verder
uitgewerkt in de energie-infrastructuurplannen, de CES-en. Per cluster
hebben regionale stakeholders hierbij samengewerkt. Daarnaast kent
Nederland een aantal bedrijven die verspreid over Nederland gevestigd is.
Zij zijn verenigd in «cluster 6». Hun CES is nog in ontwikkeling.
TNO, PBL en RVO hebben vanuit hun expertise een reflectie gegeven op
de CES-en en de gemaakte keuzes voor MIEK-projecten2. Zij concluderen
dat de CES-en de transitie helpen versnellen doordat zij relevante partijen
bij elkaar brengen, duidelijkheid geven over vraag en aanbod en inzicht
geven in de knelpunten. Daarnaast geven desbetreffende instellingen aan
dat ondanks de onzekerheden in de plannen van bedrijven de uitbreiding
van infrastructuur die in de CES-en is genoemd en nu in het eerste MIEK
is opgenomen in het algemeen goed past in de transitie naar een
nul-emissie economie. Als Nederland de huidige industrie wil behouden
en wil ondersteunen in de transitie naar een emissieloze toekomst, dan is
de gevraagde infrastructuur daarvoor onmisbaar, zo stellen de
instellingen.
Wij onderschrijven deze stelling. Op basis van de analyse van de
instellingen en gesprekken met de clusters heb ik, de Staatssecretaris, de
stakeholders gevraagd om een aanscherping van de CES-en in 2022. Ook
heb ik beleids- en uitwerkingsvragen geïdentificeerd voor verdere
ontwikkeling van de MIEK-projecten. Het betreft (systeem)vraagstukken
waarbij huidige kaders niet (volledig) volstaan of waarbij positiebepaling
vanuit het Rijk gewenst is. Het gaat bijvoorbeeld om regulerings- en
financieringsvragen, het sturen op flexibiliteit aan de vraagzijde en het
dimensioneren met oog op toekomstige vraag. Antwoorden op deze
vragen dragen bij aan het u eerder aangekondigde te maken afwegingskader voor projecten in het MIEK en geven richting aan de regie van het
Rijk. Het PIDI kader, waarbinnen het Rijk samenwerkt met de industrie,
netwerkbedrijven, energieproducenten en decentrale overheden,
faciliteert de uitvoering van projecten.
Om regie te voeren op de versnelling werken we aan een aantal prioritaire
en met elkaar samenhangende onderwerpen.
• Juridische borging: Voor zover de ontwikkeling van infrastructuur
wordt gereguleerd in een wettelijk kader moeten we daarbinnen
versnelling realiseren. Dit geldt bijvoorbeeld op het gebied van
prioriteren en het maken van afspraken. Om het MIEK en de publiekprivate samenwerking goed te kunnen laten functioneren moet
duidelijk zijn wat de status van het MIEK binnen dat kader is en welke
verantwoordelijkheden de publieke en private partijen door deelname
dragen. In het kader van PIDI bezien we met de stakeholders of we
kunnen starten met een convenant om de opzet van het MIEK in
afspraken te borgen. Stapsgewijs werken we naar het steeds explicieter maken van commitment en risicoverdeling tussen publieke en
private partijen. Het gaat om harde, niet vrijblijvende afspraken,
waarbij partijen zich mogen beroepen elkaars rol en verantwoordelijkheid. Als onderdeel van de agenda wordt verdere juridische (wettelijke) verankering van het MIEK onderzocht.
• Integrale ruimtelijke afweging: De ruimtelijke inpassingstrajecten
kosten tijd. We verkennen hoe we met zorg voor draagvlak en
integraliteit versnelling in de besluitvorming kunnen realiseren. Een
aantal MIEK-projecten valt al onder Rijkscoördinatie. Over de overige
MIEK-projecten gaan we in overleg met de betrokken overheden om te
onderzoeken welke bestuurslaag het meest doelmatig en efficiënt de
coördinatie van de ruimtelijke inpassing en vergunningverlening op
2

Reflectie op Cluster Energiestrategieën (CES 1.0) | PBL Planbureau voor de Leefomgeving

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 826, nr. 132

3

•

•

zich kan nemen. Daarbij biedt EZK waar functioneel de inzet van de
Rijkcoördinatieregeling aan.
Financiën: Versnelling van aanleg van infrastructuur kan in sommige
gevallen extra Rijksmiddelen vragen in de vorm van subsidie. Voor de
publieke besluitvorming is van belang om de maatschappelijke en
private inkomsten en uitgaven goed in beeld te hebben om verschillende projecten goed tegen elkaar te kunnen afwegen en de robuustheid te toetsen. De PIDI aanpak bevordert dit proces en zorgt voor het
stapsgewijs toewerken naar integrale en effectieve besluitvorming. In
de Voorjaarsnota van dit jaar zijn vanuit de Klimaatenveloppe
proces-middelen vrijgemaakt waarmee PIDI projectverkenningen kan
ondersteunen.
Monitoring: In het jaarlijkse MIEK-overzicht zullen wij u de voortgang
van de projecten melden en de mate waarin we de gewenste versnelling realiseren.
Waar de PIDI aanpak werkt vanuit de huidige verwachte vraag en
aanbod van infrastructuur, is het zaak gelijktijdig te werken aan een
visie voor het energiesysteem in 2050 en van daaruit te bekijken welke
beleidsmatige keuzes dit systeem en de daarbij behorende energiemix
vraagt. Het binnen EZK opgezette Programma Energiesysteem (PES)
werkt in verbinding met de klimaatopgave van alle sectoren aan die
visie en de daaruit volgende transitiepaden. Deze visie helpt bij de te
maken keuzes van toekomstige MIEK projecten en is input voor het
actueel houden van het afwegingskader waaraan de MIEK-projecten
worden getoetst. Wij zullen u over deze visie volgend jaar nader
informeren.

Ten slotte moeten we de infrastructuur van nationaal belang in nauwe
samenhang bezien met de keten van producent tot gebruikers en de
onderliggende, regionale netten die daarbij horen. Alleen dan kunnen we
werken aan een goede benutting en efficiënte uitbreiding van de
infrastructuur. Dit vraagt een goede regie en coördinatie tussen nationaal
en decentraal niveau. Daarom werken we samen met medeoverheden en
andere betrokken partijen aan de opzet van regionale programma’s, naast
het nationale programma MIEK.
De werking van het MIEK proces
Het MIEK moet door het vroegtijdig betrekken van relevante stakeholders
tot snellere, goed onderbouwde investeringsbeslissingen leiden. Het MIEK
proces helpt om knelpunten in een vroeg stadium te signaleren en op te
lossen. Het proces bestaat uit vier hoofdfasen; verkenning, planstudie,
FEED-studie en een besluitvormingsfase (zie bijlage MIEK overzicht). We
werken samen met netbeheerders toe naar een goede aansluiting op
procesniveau om dubbel werk te voorkomen en kansen voor concrete
versnelling te identificeren. Ook is de ervaring vanuit het MIRT verwerkt in
de opbouw van deze stappen. Een infrastructuurproject wordt
opgenomen in het MIEK in één bepaalde fase, afhankelijk van de stand
van de ontwikkeling. Voor de eerste MIEK-projecten geldt in ieder geval
dat het deels om bestaande projecten gaat waarvoor niet alle fases meer
hoeven te worden doorlopen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 826, nr. 132

4

Bij ieder van de fasen hoort bepaalde beslisinformatie om een keus te
maken of een project klaar is voor een volgende fase. Binnen het MIEK
leidt dit stapsgewijs tot helderheid en besluitvorming over integraliteit,
nut en noodzaak, maatschappelijke kosten en baten, eigenaarschap,
juridische vastlegging, financiering en de ruimtelijke inpassing. Opname
in het MIEK is niet vrijblijvend, maar houdt ook niet automatisch in dat
alle MIEK fasen doorlopen gaan worden en eindigen in een investeringsbeslissing, een publiek-private overeenkomst of een realisatiebesluit. In
elke fase vindt een weging plaats van verschillende belangen. Hierbij
kunnen knelpunten optreden die uiteindelijk belemmerend zijn voor het
bereiken van de eindfase. Zo kan het zijn dat er bijvoorbeeld een keuze
gemaakt moet worden welk project voorkeur krijgt op dezelfde fysieke
ruimte. De keuze voor het nemen van een investeringsbesluit wordt in
samenhang met andere lopende (MIEK-)projecten bezien. Zo kan beter
regie worden gevoerd op de projecten die bijdragen aan het toekomstige
energiesysteem. We zullen de reguleerde netbeheerders vragen om voor
zover dat nog niet het geval is, de nu voorgedragen MIEK projecten
binnen de bestaande wettelijke regels mee te nemen in hun ontwerpinvesteringsplannen. Overeenkomstig die regels wordt het ontwerpinvesteringsplan getoetst door de ACM op noodzakelijkheid voor de vervulling
van de wettelijke taken van netbeheerders, alsmede door de Minister van
EZK aan de hand van ontwikkelingen op de energiemarkt. Voorts zullen
we bevorderen dat regels omtrent het investeringsplan worden aangevuld
met een afwegingskader dat netbeheerders binnen hun wettelijke
taakopdracht richting geeft in het prioriteren van hun investeringen.
Hoe de regierol wordt ingevuld, hangt af van het type project, of het
project komt uit een gereguleerde of ongereguleerde markt, en tegen
welke knelpunten het project aanloopt. Na het Bestuurlijk Overleg MIEK
van 15 november 2021 is besloten om de eerste negen projecten op te
nemen in het MIEK. Een totaal overzicht van deze projecten inclusief
beschrijving staat in het MIEK overzicht.
Cluster Energie Strategieën (CES-en)
De CES-en vormen de bron van de eerste MIEK projectvoorstellen. Ons
land kent vijf industriële regio’s waar de bedrijvigheid van de energieintensieve basisindustrie sterk is geclusterd: Rotterdam/Moerdijk,
Zeeland-West Brabant (Terneuzen en omstreken), Noordzeekanaalgebied,
Noord-Nederland (Eemshaven-Delfzijl en Emmen) en Chemelot (regio
Geleen, Limburg). Ieder van de clusters heeft een CES opgesteld.
Daarnaast kent Nederland een aantal energie-intensieve bedrijven die
verspreid over Nederland gevestigd is. In het kader van het MIEK zijn zij
verenigd in «cluster 6». Cluster 6 werkt nog aan haar CES en het inventariseren van mogelijke knelpunten voor projecten. De verspreide locatie van
deze bedrijven door het land geeft waarschijnlijk minder aanleiding tot het
zelfstandig opzetten van grootschalige, clusteroverschrijdende hoofdinfra-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 826, nr. 132

5

structuurprojecten. De infrastructuurprojecten ten behoeve van cluster 6
bedrijven zullen eerder op regionaal niveau spelen.
Het doel van een CES is het inzichtelijk maken van benodigde energie-en
grondstoffen infrastructuur, op basis van een energie en grondstoffen
vraag. In de eerste CES-en is vooral gekeken naar de nabije toekomst
(2030). In elke CES worden vijf modaliteiten geanalyseerd; elektriciteit,
waterstof, methaan, warmte en CO2. De CES-en zijn tot stand gekomen
door een integrale afstemming op clusterniveau over de verschillende
modaliteiten door producenten, gebruikers en netwerkbedrijven met
betrokkenheid van regionale overheden. De CES-en beschrijven de door
de industriële clusters verwachte vraag en aanbod per modaliteit op
clusterniveau. Een CES geeft aan welke infrastructuur nodig is, welke
versnelling nodig is voor de realisatie hiervan en welke knelpunten hierbij
eventueel aanwezig zijn.
Versnelling
Versnelling vraagt het doorbreken van het kip-ei-vraagstuk: netbeheerders
wachten op zekerheid van investeringen door de (groot)gebruikers.
Industriële bedrijven beslissen vaak pas als zij zekerheid hebben over de
infrastructuur. Voor het doorbreken van dit kip-ei-vraagstuk wordt naar het
Rijk gekeken. Het Rijk moet regie hebben en afwegingen maken en de
markt moet inzichtelijk maken wat hun toekomstige vraag is en welke
investeringen zij hiervoor nu al kunnen doen. Een manier hiervoor is het
cumulatief inventariseren van de vaak nog onzekere industriële en
vertrouwelijke verduurzamingsplannen zodat netbeheerders eerder
kunnen starten met ontwikkelen. Partijen zoeken daar oplossingen voor. In
de Rotterdamse regio werken partijen daarom samen aan een pilot Data
Safehouse. Bij de evaluatie van de pilot kijken we tevens naar de
mogelijkheden van een bredere toepasbaarheid voor alle industriële
clusters.
Opname in het MIEK houdt in dat, mede op basis van reflectie van de
kennisinstellingen, urgentie, eerste robuustheid en het nationaal belang
van een project voldoende is aangetoond. In het proces is als onderdeel
van voorsortering richting MIEK een toets gedaan op robuustheid,
urgentie, nationaal belang en klimaatwinst voor de industrie. Een
multicriteria-analyse op basis van deze criteria maakt de MIEK-waardigheid van een project inzichtelijk. Een verdere uitdieping van nut en
noodzaak, bijvoorbeeld op basis van een MKBA, vindt zo nodig plaats in
de MIEK-verkenningsfase. De aanpak is nieuw en lerend. Tijdens het
proces van verkenningen toetsen we met de stakeholders of deze aanpak
de integraliteit adequaat borgt en toetsen of deze passen in de bredere
strategie. Daartoe zullen we volgend jaar een reflectie starten.
De projecten voor MIEK 2021 zijn geïnventariseerd op basis van onderstaande overwegingen. Het gaat daarbij deels om bestaande projecten, op
basis van publieke belangen al de afweging is gemaakt dat betrokkenheid
van het Rijk wenselijk is. Bij de inventarisatie zijn de projecten in
samenhang met elkaar bezien en hebben TNO, PBL en RVO de
robuustheid geapprecieerd. Op basis hiervan is vervolgens in het BO
MIEK een besluit genomen over de op te nemen MIEK-projecten.
1. Robuustheid: Is het onderliggende industriële emissiereductie project
/ optie voldoende concreet en is de planning van de uitrol waarschijnlijk? Is de infrastructuur robuust onder verschillende emissiereductie
uitrolpaden?
2. Urgentie: Wanneer moet het project starten om tijdige emissiereductie zonder alternatieven mogelijk te maken? Zijn er buiten tijdige
industriële emissiereductie nog redenen om het project te starten?
3. Nationaal belang: Maakt het project deel uit van het hoofd transportnet, of heeft het een sterke directe invloed daarop (conform Rijks

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 826, nr. 132

6

4.

Coördinatie Regeling)? Is een clusteroverstijgende aanpak nodig? Is
er sprake van knelpunten die zonder landelijke regie niet oplosbaar
zijn?
Klimaatwinst (voor de industrie): Hoeveel CO2-reductie als gevolg van
emissiereductie maatregelen kan de gevraagde infrastructuur
faciliteren? Ontsluit de infrastructuur emissiereductieroutes naar
nul-emissie in 2050, en wordt lock-in zoveel mogelijk voorkomen?

Appreciatie TNO, PBL en RVO
De appreciatie van de TNO, PBL en RVO op de CES-en geeft een totaalbeeld van de verduurzamingsroutes van de clusters en geven de
onderlinge afhankelijkheid weer van de investeringen in de infrastructuur
en de verduurzamingsopties van de industrie3. Zij concluderen dat de
CES-en de transitie helpen versnellen doordat zij relevante partijen bij
elkaar brengen, duidelijkheid geven over vraag en aanbod en inzicht in de
knelpunten. Daarnaast geven TNO, PBL en RVO aan dat ondanks de
onzekerheden in de plannen van bedrijven de uitbreiding van infrastructuur die in de CES-en staan in het algemeen goed past in de transitie
naar een nul-emissie economie. Als Nederland de huidige industrie wil
behouden en wil ondersteunen in de transitie naar een CO2-emissieloze
toekomst, dan is de gevraagde infrastructuur daarvoor onmisbaar. De
kennisinstellingen reflecteren daarnaast op knelpunten die tijdige
realisatie van infrastructuur kunnen verhinderen.
Uit de appreciatie blijkt dat de realisatie van de infrastructuur mogelijkheden creëert voor een substantiële CO2-reductie in de industrie à 21
Mton in 2030 (scope 1), als een nieuw kabinet daar voldoende extra
ondersteunend beleid voor ontwikkelt en de projecten tijdig uitgevoerd
kunnen worden. Daarbovenop is er 10 Mton emissiereductie te bereiken
door emissieveranderingen die geheel of gedeeltelijk buiten de industrie
optreden (scope 2 en 3), bijvoorbeeld als gevolg van productie en inzet
van groene waterstof, elektrificatie van industriële processen en andere
maatregelen. De Klimaat- en Energieverkenning (KEV) van 2021 beschrijft
dat infrastructuur een belangrijke rol speelt bij bedrijven die onder de
CO2-heffing vallen. De versterking van energie-infrastructuur is volgens de
KEV een essentiële voorwaarde voor de feitelijke reducties in de industrie.
Wij ondersteunen de appreciatie en zullen de adviezen gebruiken om
versnelling te stimuleren.
MIEK overzicht 2021
Het eerste MIEK-overzicht omvat de meest urgente energie- en grondstoffeninfrastructuur die nodig is voor de transitie naar een CO2-neutrale
samenleving in 2050, en primair voor de verduurzaming van de industrie
met oog op 2030 en verder. Tevens dragen de projecten bij aan het
behoud van het vestigingsmilieu, opdat de industrie een goed verdienmodel kan behouden en het toekomstige industrie kan aantrekken. De
meeste projecten passen in de verschillende scenario’s en ontwikkelpaden
van het energiesysteem in 2050, zoals beschreven in de Integrale
Infrastructuurverkenning 3050 van de netbeheerders. Veel van de
projecten zitten al in het investeringsplan van netbeheerders en/of hebben
al ondersteuning vanuit het Rijk gekregen. De eerste MIEK- projecten
omvatten de volgende modaliteiten:
– Ten eerste verzwaring van het elektriciteitsnet in de vijf regionale
industriële clusters.
– Daarnaast de ontwikkeling van een landelijk transportnet (incl.
opslagcapaciteit) voor waterstof, waarover de Kamer eerder is
geïnformeerd.
3

Reflectie op Cluster Energiestrategieën (CES 1.0) | PBL Planbureau voor de Leefomgeving

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 826, nr. 132

7

–

Een derde modaliteit is die van opslag van CO2. Afvangen en opslaan
van CO2 (CCS) wordt als belangrijke overgangstechnologie gezien in
de energietransitie. Inzet van deze techniek maakt onderdeel uit van de
afspraken in het Klimaatakkoord en is relatief snel op grote schaal
beschikbaar. Op dit moment wordt het eerste CO2-transport en
opslagproject, Porthos (EBN, Gasunie en Havenbedrijf Rotterdam),
ontwikkeld. Dit project is opgenomen in het MIEK maar is niet
toereikend om aan de totale toekomstige transport- en opslagvraag
naar CCS door van de industrie te voldoen. Hiervoor zal meer
infrastructuur moeten worden ontwikkeld en opslagvelden moeten
worden benut en ontsloten. Vanuit (markt)partijen zijn verschillende
initiatieven ontstaan om aan deze vraag te voldoen: de MIEK-projecten
Porthos en Carbon Connect Delta zorgen in samenhang met het
Aramis-initiatief (Total Energies, Shell, EBN, Gasunie) voor één
geïntegreerd CO2-transport en -opslagsysteem.
– Via een publiek private samenwerking (PPS) is de verkenning van een
project voor een multimodale buisleidingencorridor (Kamerstuk
33 473, nr. 10) in het MIEK opgenomen, op initiatief van het Rotterdamse Havenbedrijf, als trekker van een privaat consortium in
wording, en met actieve medewerking van IenW, EZK en betrokken
provincies. Het Delta Corridor Project omvat een voorstel voor een
nieuwe bundel buisleidingen van Rotterdam via Moerdijk en Venlo
richting Geleen/Chemelot en Noordrijn-Westfalen voor (bio) LPG,
(synthetisch) propeen, waterstof en CO2. Deze infrastructuur faciliteert
een schaalsprong voor het verduurzamen van de energie- en grondstoffentransitie voor de industrie, de transportsector en glastuinbouwsector in het Antwerpen, Rotterdam, Ruhrgebied (ARRRA cluster).
Daarmee geeft het project versterking aan de klimaattransitie,
economisch vestigingsmilieu in de corridor en de internationale
concurrentie positie van Rotterdam. Deze corridoraanpak verkent
tevens nut en noodzaak van een gelijktijdige aanleg van een gelijkstroomkabel en een leiding voor circulaire grondstoffen.
In de verschillende regionale industriële clusters bestaat de ambitie om
stappen te zetten op het (her)gebruik van industriële warmte in de
gebouwde omgeving en de glastuinbouw. Het is goed dat de clusters de
potentie hiervoor hebben geïnventariseerd. Deze realisatieprojecten zijn
vaak meer van regionale aard. In het BO MIEK is daarom besloten
warmteprojecten niet op te nemen in het eerste MIEK. We gaan ervan uit
de regionale stakeholders deze projecten regionaal oppakken en we
bezien hoe we deze projecten kunnen faciliteren.
Signaleren, agenderen en aanpakken van knelpunten vanuit
praktijk projecten
Op basis van de CES-en, reflectie van TNO, PBL en RVO en projectbeschrijvingen zijn voor dit jaar knelpunten, beleidskwesties en uitwerkingsvragen bij MIEK-projecten geïdentificeerd. Sommige knelpunten zijn
projectspecifiek en kunnen, onder regie van bijvoorbeeld een netbeheerder, rijksoverheid of regionale overheden, samen met de partners
opgelost worden. Het tijdig benoemen en oplossen van knelpunten zal
bijdragen aan de versnelling van projecten.
In andere gevallen betreft het (systeem)vraagstukken waarbij huidige
kaders en regelgeving niet (volledig) volstaan of waarbij beleidskeuzes
vanuit het Rijk gewenst zijn. Het is de meerwaarde van het MIEK dat dit
inzichtelijk wordt. Antwoorden hierop geven tevens invulling aan het
afwegingskader dat wij u hebben aangekondigd. Hieronder geven we een
opsomming, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen vraagstukken die
betrekking hebben op verschillende energiemodaliteiten en meer
algemene randvoorwaardelijke vraagstukken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 826, nr. 132

8

Vraagstukken per modaliteit, bezien vanuit industriële clusters
•

•

•

•

•

4

Elektriciteit: In de CES-en wordt gezamenlijk een extra elektriciteitsvraag van 85 TWh verwacht in 2030. Dat is twee keer de huidige
elektriciteitsvraag van de industrie4. De forse toename van elektriciteitsvraag zal hand in hand moeten gaan met extra CO2-vrije elektriciteitsopwekking om emissietoename in de elektriciteitssector te
voorkomen. De verduurzaming van de industrie vergt in alle vijf de
regionale clusters stevige verzwaring van het hoofdnet voor elektriciteit. Wij verkennen met de ACM, en in lijn met het advies van TNO,
PBL en RVO, in hoeverre de (wettelijke) ruimte vergroot kan worden
voor gereguleerde netbeheerders om proactief te investeren in
infrastructuur.
Waterstof: Zal een belangrijke rol vervullen in de toekomstige
duurzame energievoorziening. Ik, de Staatssecretaris, werk hiertoe aan
de uitrol van het landelijk transportnet voor waterstof dat loopt tot in
de industriële clusters en mogelijkheden biedt tot aansluitingen met
onze buurlanden. Tegelijkertijd werk ik, de Staatssecretaris, aan de
concretisering van de marktordening voor waterstof. In de Kamerbrief
van 30 juni 2021 over de ontwikkeling van een transportnetwerk voor
waterstof is aangekondigd GasUnie als staatdeelneming te vragen om
de ontwikkeling van het transport voor waterstof op zich te nemen
(Kamerstuk 32 813, nr. 756). Specifiek voor het Delta Corridor project
wordt verkend of een extra buisleiding voor waterstof naar NoordrijnWestfalen haalbaar en wenselijk is.
CCS: Opslag van CO2 is belangrijk voor de industrie om de CO2reductiedoelen in 2030 te halen. In alle clusters zijn hiertoe reeds
plannen uitgewerkt of in voorbereiding. De transportcapaciteit en de
opslagcapaciteit op de Noordzee van Porthos is niet toereikend om aan
de totale toekomstige transport- en opslagvraag van de industrie te
voldoen. Hiervoor zullen stakeholders meer infrastructuur moeten
ontwikkelen en opslagvelden moeten benutten. Vanuit (markt)partijen
zijn verschillende initiatieven ontstaan om in deze aanvullende vraag
te voorzien. Het is ook aan private partijen om CO2-infrastructuur te
ontwikkelen. Vanuit financieel en ruimtelijk perspectief kan het
efficiënter zijn dat partijen – in plaats van gescheiden infrastructuur –
toewerken naar één geïntegreerd CO2-opslagsysteem. Dit vraagt
afstemming van verschillende initiatieven en regie vanuit de overheid.
Daarbij is het gezien de doorlooptijd van procedures voor ruimtelijke
inpassing en vergunningen voor infrastructuur en opslag van belang
dat de procedures snel starten en stakeholders tijdig betrokken
worden. Mogelijk knelpunt is dat er niet tijdig voldoende startvolume
aan CO2 beschikbaar is om een investeringsbeslissing te kunnen
nemen. Naast CO2-opslag bevordert het Rijk en de gebruikers het
gebruik van CO2 als grondstof (CCU).
Warmte: In de verschillende clusters bestaat regionaal de ambitie om
stappen te zetten op het (her)gebruik van industriële warmte in de
gebouwde omgeving. Knelpunten bij de daadwerkelijke uitrol van
infrastructuur voor warmte vormen een gebrek aan adequate
coördinatie, relatief hoge aanlegkosten en wederzijds commitment van
zowel de industrie met beschikbare restwarmte en de partijen aan de
vraagkant. Een nieuw wettelijk kader voor warmte is in voorbereiding,
waarover een nieuw kabinet moet besluiten.
Brede en diverse energiemix: De Nederlandse industrie kiest voorlopig
hoofdzakelijk voor elektrificatie, gezien de lagere prijs en hogere
beschikbaarheid op korte termijn. Dit staat echter tegenover de hogere
investeringskosten en langere doorlooptijd voor elektriciteitsinfrastructuur. Daarnaast is ook groene of blauwe waterstof nodig om industriReflectie op Cluster Energiestrategieën (CES 1.0) | PBL Planbureau voor de Leefomgeving

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 826, nr. 132

9

ële processen te verduurzamen, maar ook om de leveringszekerheid
van CO2-vrije elektriciteit richting onder andere de industrie het hele
jaar door te garanderen. We onderzoeken welk effect de huidige
voorstellen uit het Europese Fit for 55-pakket hebben op de gewenste
infrastructuur. Daarnaast verkent het Havenbedrijf Rotterdam in
samenwerking met het Rijk de ontwikkeling van vraag en aanbod van
waterstof en de ontwikkeling van import- en doorvoerketens. Hierover
is het Havenbedrijf in overleg met Duitse industriële partijen bezig om
de vraagkant duidelijker in beeld te krijgen (Kamerstuk 33 473, nr. 10).
Indien bedrijven en overheden willen besluiten voor realisatie van de
Delta Corridor aanpak met een waterstofbuis dan zal voorafgaand een
beleidsvisie over de import van groene waterstof noodzakelijk zijn.
Andere vragen die hier spelen betreffen de mate waarin de industrie
zijn vraag naar elektriciteit flexibel kan aanpassen aan het variërend
aanbod en de wijze hoe stakeholders het systeem van hoofd-en
onderliggend net optimaal kan benutten. De aanleg van een hoofdnetverbinding voor de industrie kan op het onderliggend net ruimte
bieden voor de gebouwde omgeving.
Randvoorwaardelijke vraagstukken
In aanvulling op bovengenoemde vraagstukken per modaliteit speelt een
aantal meer generieke kwesties om tot effectieve uitvoering van de
MIEK-projecten te komen:
Ë Juridische borging: Het realiseren van versnelling vraagt een goede
juridische borging om de industrie en andere stakeholders zekerheid te
bieden voor hun transitiepaden en investeringen in Nederland. Voor
het organiseren van versnelling moet uiteraard de ruimte worden
benut die er al is binnen bestaand wettelijk kader. Voor het borgen van
de MIEK afspraken onderzoeken we de mogelijkheid van een convenant waarin de betrokken partijen commitment geven voor MIEK
(aanpak, proces en afspraken) en duidelijkheid geven over rollen en
verantwoordelijkheden. Zo zal de overheid politieke verantwoording
moeten afleggen en transparant moeten handelen binnen Europese en
nationale kaders en daarbij verschillende belangen afwegen. Het
vastleggen van afspraken is ook wenselijk om private deelnemers
zekerheid te bieden voor het nemen van bedrijfsbeslissingen die uit
het MIEK-proces kunnen volgen. Stapsgewijs werken we naar het
steeds explicieter maken van commitment en risicoverdeling tussen
publieke en private partijen. Het gaat om harde, niet vrijblijvende
afspraken, waarbij partijen zich mogen beroepen elkaars rol en
verantwoordelijkheid. Hierbij hoort een agenda van juridische en
bestuurlijke aspecten met name gericht op versnelling van besluiten
en het identificeren van knelpunten. Deze hebben betrekking op
bijvoorbeeld ruimtelijke inpassing, regie vraagstukken, prioritering van
projecten. Onderdeel van de agenda is tevens te bezien of het inpassen
van het MIEK in de bestaande wettelijke kaders processen kan
versnellen.
Ë Integrale ruimtelijke afweging: de beschikbare ruimte, juist ook in de
industriële clusters, is beperkt. Bovendien is er sprake van een
stapeling van maatschappelijke doelstellingen en is het belangrijk om
zorg te dragen voor een goede en gezonde leefomgeving. Infrastructuurprojecten zijn complex, grijpen in op de leefomgeving en gaan
daarom gepaard met vaak langdurige participatieprocessen. Ook zorgt
de huidige stikstofproblematiek voor juridische onzekerheid rondom
de natuurtoestemming voor ruimtelijke projecten. Een aantal van de
eerste MIEK-projecten valt van rechtswege onder rijkscoördinatie. Dat
geldt voor alle uitbreidingen van het landelijke elektriciteitstransportnetwerk vanaf 220 kV en tevens voor transport en opslag van CO2 en
waterstof. Op de overige MIEK-projecten zullen we in overleg treden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 826, nr. 132

10

Ë

Ë

met de daarbij betrokken overheden om te bezien welke bestuurslaag
het best in staat is om doelmatig, efficiënt en met de kortste doorlooptijd de ruimtelijke inpassing ter hand te nemen. Daarbij biedt EZK waar
functioneel de inzet van de Rijkcoördinatieregeling aan. Dit is conform
de uitgangspunten in de nieuwe Omgevingswet.
Het voldoen aan de juridische randvoorwaarden, het hebben van een
beleidsvisie en inzicht in meekoppelkansen helpen om snelheid te
maken. Er wordt binnen de huidige wettelijke ruimtelijke kaders
gezocht naar versnellingsopties. Het naar voren halen van het
ruimtelijk proces door nut en noodzaak (voorlopig) vast te stellen
binnen het MIEK proces hoort hierbij. Ook het, voor zover mogelijk,
gelijktijdig werken aan ruimtelijke inpassing en de wettelijke en
beleidsmatige kaderstelling die voor sommige MIEK-projecten nog
ontbreekt kan voor versnelling zorgen. Dit moet ook in relatie met
andere projecten die een claim doen op dezelfde ruimte worden bezien
en de keuzes moeten door de overheid kunnen worden verantwoord.
Overige versnelling is mede afhankelijk van de mate waarin maatschappelijke nut en noodzaak van de MIEK-projecten wordt omarmd.
Industrie en netbeheerders hebben ook een belangrijke rol te spelen.
Het gaat daarbij om uitleg van nut en noodzaak, investeren in
stakeholderbetrokkenheid tijdens procedures en realisatie en het
vormgeven van een gebiedsproces met oog voor kwaliteit van de
leefomgeving en meekoppelkansen.
Financiën: Bij de Voorjaarsnota 2021 zijn vanuit de Klimaatenveloppe
middelen vrijgemaakt waarmee PIDI projectverkenningen van de
MIEK-projecten kan ondersteunen. Het gaat dan om middelen voor een
tegemoetkoming in de kosten voor onderzoek (zoals haalbaarheid- en
FEED-studies). Voor de projecten die nu worden opgenomen in het
MIEK overzicht 2021 is – met uitzondering van het Delta Corridor
project – in beginsel budget voor projectfinanciering voor handen
waarmee het Rijk een onrendabele top of een vollooprisico kan
afdekken; de beschikbare financiering wordt hieronder per modaliteit
nader toegelicht.
Zo is er door het kabinet bij de Miljoenennota 2022 € 750 miljoen
gereserveerd op de aanvullende post voor de ontwikkeling van het
landelijke transportnet voor waterstof. Daarnaast heeft het kabinet
middelen gereserveerd voor de opslag van waterstof. Voor de
elektriciteitsverzwaringsprojecten die in het MIEK worden opgenomen,
geldt dat deze via de tarieven bekostigd en gefinancierd kunnen
worden. De meeste projecten zijn reeds opgenomen in de Investeringsplannen van de netbeheerders. We zullen de netbeheerders
vragen om voor zover het nog niet het geval is, de nu voorgedragen
MIEK projecten binnen de bestaande wettelijke regels mee te nemen in
hun ontwerpinvesteringsplannen. Overeenkomstig die regels wordt
het ontwerpinvesteringsplan getoetst door de ACM op noodzakelijkheid voor de vervulling van de wettelijke taken van netbeheerders,
alsmede door de Minister van EZK aan de hand van ontwikkelingen op
de energiemarkt. Voorts zullen we bevorderen dat regels omtrent het
investeringsplan worden aangevuld met een afwegingskader dat
netbeheerders binnen hun wettelijke taakopdracht richting geeft in het
prioriteren van hun investeringen.
Voor CCS-projecten geldt dat aanbieders van CO2 via de SDE++
subsidie kunnen aanvragen voor het onrendabele deel van de kosten
van het afvangen, transporteren en opslaan. Wel kan het wenselijk zijn
om in de dimensionering van de CO2-transportleiding op zee rekening
te houden met toekomstige vraag.
Voor het Delta Corridor project loopt momenteel een maatschappelijke
kosten-basten analyse en een verkenning onder leiding van het
Rotterdams Havenbedrijf en actieve medewerking van de departemen-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 826, nr. 132

11

•

ten van IenW en EZK. Deze moeten de business case voor het totale
project en de businesscase per buis nader financieel onderbouwen.
Voor de verdere ontwikkeling van productie en gebruik van hernieuwbare energiedragers en grondstoffen zijn nog geen aanvullende
middelen gereserveerd.
Uitvoeringsknelpunten: De congestie op het elektriciteitsnet neemt
snel toe, waardoor ook de druk op de uitvoeringscapaciteit van
netbeheerders toeneemt. Nadruk ligt op het vergroten van de
capaciteit. Prioriteren van deze projecten in de tijd, ook tussen die van
nationaal belang, is op termijn wellicht echter niet uit te sluiten. In het
MIEK overzicht 2021 is in sommige gevallen een verschil te zien tussen
de gewenste opleverdata die voor de industriële partijen passen
binnen hun transitieplannen, en de geplande opleverdata in de huidige
plannen van netbeheerders. Onderzoek naar de mogelijkheden voor
versnelling wordt opgepakt in de verkenningen in het kader van het
MIEK.

Monitoring
Basis voor de monitoring is of we de gewenste versnelling realiseren. Het
jaarlijks te maken MIEK-overzicht zal de voortgang van de MIEK-projecten
weergeven en daarbij aangeven of PIDI eventuele knelpunten kan
wegnemen. De informatie in het MIEK-overzicht zal ook worden
ingebracht in de jaarlijkse Monitor Klimaatbeleid. We onderzoeken of we
de (indirecte) effecten van de MIEK-projecten op kan nemen in de Monitor
Verduurzaming Industrie.
Moties
Het opnemen van projecten in het MIEK geeft uitvoering aan de moties
van de leden Agnes Mulder en Harbers (Kamerstuk 35 570 XIII, nr. 26) en
van de leden Boucke en Erkens (Kamerstuk 32 813, nr. 768), die beiden
oproepen om no-regret-maatregelen voor het investeren in energie- en
grondstoffeninfrastructuur voor de industrie inzichtelijk te maken en te
inventariseren wat in de komende vier jaar nodig is aan investeringen
voor de energie- en grondstoffeninfrastructuur om te kunnen voldoen aan
de klimaatdoelen.
De motie van de leden Agnes Mulder en Lodders (Kamerstuk 35 572,
nr. 50) verzoekt de regering om parallel aan de herijkingsmomenten van
de CO2-heffing te monitoren in hoeverre mede door gerichte inzet van
publieke middelen voldoende voortgang wordt geboekt met de realisatie
van in het meerjarenprogramma voorziene infrastructuur. Via het
monitoringshoofdstuk in het MIEK-overzicht wordt actie gezet op
uitvoering van deze motie.
Integraliteit, systeemintegratie en verbreding MIEK
De start van het MIEK is gericht op de industriële energietransitie, maar
besluitvorming vraagt een integrale kijk op andere sectoren en een
ketenbenadering. De projecten in het MIEK staan niet op zichzelf, maar
functioneren binnen een breder energiesysteem en leiden tot versterking
daarvan. Ze hebben vaak concrete raakvlakken met verschillende sectoren
of energiedragers. Dat speelt bijvoorbeeld een rol bij de keuze voor de
aanlandingsplaatsen voor Wind op Zee (VAWOZ). Integratie van de keten
is daarom vanaf de start noodzakelijk, en zal bij actualisaties van het MIEK
een steeds belangrijk thema blijven. We zullen de organisatie rondom het
MIEK daartoe inrichten.
Strategische en goed onderbouwde keuzes vragen om een aangescherpte
visie vanuit het energiesysteem. In dit kader wordt voor de toekomstige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 826, nr. 132

12

versies van het MIEK de koppeling gelegd met het in opbouw zijnde
Programma Energie Systeem (PES) (zie ook Kamerstuk 29 023, nr. 270;
Kamerstuk 32 813, nr. 733).
PES geeft een goed onderbouwd en sturend kader voor het energiesysteem vanuit het perspectief van 2050, dat resulteert in transitiepaden
met beleidskeuzes. De visie gaat de samenhang versterken van de
verschillende programma’s die op dit terrein rijksbreed lopen. De
energiesysteemvisie vormt de basis voor het beleid en instrumentarium
zoals we dat bijvoorbeeld willen vormgeven voor infrastructuur. Het MIEK
en de door PES op te stellen visie en keuzes gaan op elkaar aansluiten en
worden verder uitgewerkt. Wij informeren u volgend jaar nader over PES.
Naast het vormgeven van een Energiesysteemvisie, is zicht op de
beschikbare fysieke ruimte voor de infrastructuur een randvoorwaarde
voor de uitvoering van het MIEK. Het Programma Energiehoofdstructuur
(PEH) werkt voorstellen ter borging van de ruimte die nodig is voor de
energie- en grondstoffeninfrastructuur van nationaal belang op land
(Kamerstukken 31 239 en 20 195, nr. 317). Een CO2-vrij energiesysteem
vergt meer ruimte dan een energiesysteem dat gebaseerd is op fossiele
bronnen. Bovendien spelen er tegelijkertijd meerdere urgente vraagstukken die beslag leggen op dezelfde ruimte: woningbouw, biodiversiteitsherstel, landbouwtransitie, klimaatadaptatie en mobiliteit. Dit alles
vergt dat er op nationaal niveau een programma komt voor de energie- en
grondstoffeninfrastructuur van nationaal belang en dat dit programma tot
stand komt via een integrale analyse van de effecten van de energie- en
grondstoffeninfrastructuur op de leefomgeving in samenhang met de
andere genoemde ruimtelijke vraagstukken. Daartoe wordt het komend
jaar een integrale effect analyse opgesteld, op basis waarvan eind 2022
ontwerp ontwikkelrichtingen worden vastgesteld voor de energiehoofdstructuur. Vaststelling van het PEH is voorzien in 2023. Vanaf dat moment
zijn de daarin genoemde ruimtelijke ontwikkelrichtingen randvoorwaardelijk voor nieuwe MIEK-projecten of het starten van MIEK-projecten.
Verder verbreden MIEK
Het MIEK zal vanaf 2022 naast projecten voor de sector industrie verder
worden verbreed met projecten van nationaal belang van andere
sectoren, om zo het totaalbeeld te schetsen. Vanaf dat moment kunnen
bredere visies zoals een nieuwe versie van de CES-en, de Regionale
Energie Strategieën en de Nationale Agenda Laadinfrastructuur een
directere input vormen voor een verbreed MIEK voor alle energie- en
grondstoffeninfrastructuurprojecten van nationaal belang.
We bezien in gezamenlijkheid met de direct betrokken departementen
momenteel hoe de governance moet worden aangepast. Uitgangspunten
voor deze governance zijn:
– Het borgen van integraliteit door bij besluitvorming de belangen en
meekoppelkansen van alle sectoren goed mee te wegen.
– Een aanpak en besluitvorming waarbij de netbeheerders, decentrale
overheden en gebruikers hun verantwoordelijkheden goed kunnen
invullen. Als gezegd, de vaststelling van de investeringsplannen blijft
bij de netbeheerders liggen.
Het Rijk bepaalt uiteindelijk na afstemming met het (mogelijke verbrede)
BO MIEK welke projecten in het MIEK worden opgenomen.
Vanaf volgend jaar is de intentie om de projecten voor nieuwe aanlanding
van wind op zee in het kader van de extra opgave op te nemen in het
MIEK. Eerste stappen zijn dit jaar al gezet om het aanbod van wind op zee
en de vraag van de industrie op elkaar aan te laten sluiten, maar om
optimaal invulling te geven aan het toekomstige geïntegreerde energiesysteem is meer afstemming van vraag en aanbod noodzakelijk. Dit zal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 826, nr. 132

13

een verdere borging geven van efficiënte investeringen in het netwerk en
om de productie van windenergie
Toewerken naar regionaal programmeren en prioriteren
Bij de CES-en en de huidige MIEK-projecten wordt onderscheid gemaakt
tussen infrastructuur van nationaal belang en van regionaal belang. In
afstemming en aanvulling op de nationale MIEK-projecten is tevens een
uitbreiding van de regionale energie-infrastructuur nodig. Dit moet een
plek krijgen in regionale programma’s als pendant van het nationale
MIEK, waarin het Rijk intensief samenwerkt met de medeoverheden als
het Interprovinciaal Overleg (IPO). Belangrijk aandachtspunt daarbij is het
realiseren van een effectief samenspel tussen het nationale niveau en de
regionale aanpak. Voor de verduurzaming van de industrie geven de
CES-en een eerste overzicht van welke regionale infrastructuur wanneer
nodig is. Voor andere Klimaatakkoord-sectoren zijn onlangs ook energieplannen opgeleverd of in voorbereiding, waaronder de Regionale
energiestrategieën (RES-en), Regionale aanpakken laadinfrastructuur
(RAL) en Transitievisies Warmte (TVW), alsmede de CES van cluster 6.
Deze regionale aanpak biedt voor de industrie in het bijzonder perspectief
voor Cluster 6-bedrijven, gezien het sterk regionale karakter.
Afronding
De komende jaren zal het MIEK verder worden uitgebreid met nieuwe
projecten en de gezamenlijke aanpak van versnellen met stakeholders
nader worden ingevuld. We zullen met de opgedane ervaringen de rol van
PIDI optimaliseren. Deze aanpak helpt nu de industrie maar zal de
transportsector, de landbouw en gebouwde omgeving helpen hun
beleidsdoelen te realiseren. Op die manier werken we gezamenlijk aan het
bereiken van de doelen van het Klimaatakkoord door te besluiten over de
noodzakelijke aanpassingen in onze energie- en grondstoffeninfrastructuur en het verdienmodel voor de industrie te versterken.
We zullen uw Kamer periodiek op de hoogte houden via de reguliere
rapportages, en waar nodig bij grote besluiten afzonderlijk informeren.
Tevens zullen we uw Kamer informeren over volgende stappen die we
zetten om regie te voeren op de ontwikkeling van het energiesysteem
richting een duurzame toekomst.
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
D. Yeşilgöz-Zegerius
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 826, nr. 132

14