Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 775 VI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Justitie en Veiligheid (VI) voor het
jaar 2018

34 775 VII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2018

Nr. 105

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES EN VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 juni 2018
In de plenaire vergadering van de Groep van Staten tegen Corruptie van
de Raad van Europa (GRECO) die plaatsvond van 19 tot en met 23 maart
2018, is gesproken over de implementatie van de aanbevelingen van de
GRECO aan Nederland ter preventie van corruptie en het bevorderen van
integer gedrag bij het parlement, de rechtspraak en het Openbaar
Ministerie.
Hierbij treft u de originele versie en de vertaling van dat rapport aan1.
Door middel van deze brief informeren wij u, mede namens de Minister
voor Rechtsbescherming, over de huidige stand van zaken ten aanzien
van de aanbevelingen.
Implementatie aanbevelingen
De GRECO heeft in het evaluatierapport uit 2013 in totaal zeven aanbevelingen gedaan aan Nederland: vier aanbevelingen aan de Nederlandse
Staten-Generaal, twee aanbevelingen aan de rechtspraak en één
aanbeveling aan het Openbaar Ministerie2.
In de periode juli 2013 tot oktober 2016 heeft Nederland een aantal
aanbevelingen geheel of gedeeltelijk geïmplementeerd (eerste compliance
en interim- compliance).3 In de plenaire vergadering van oktober 2016
verzocht de GRECO Nederland om uiterlijk 31 augustus 2017 een
rapportage te leveren over de implementatie van de nog openstaande
aanbevelingen. Deze voortgangsinformatie is verwerkt in bijgaand tweede

1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Kamerstukken 33 400 VII en 33 400 VI, nr. 78
3
Kamerstukken 34 000 VI en 34 000 VII, nr. 104, Kamerstukken 34 550 VI en 34 550 VII, nr. 86
2

kst-34775-VI-105
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 VI, nr. 105

1

compliance rapport4. Hierin stelt de GRECO vast dat Nederland van de
zeven aanbevelingen in totaal drie naar tevredenheid heeft geïmplementeerd. Twee aanbevelingen zijn gedeeltelijk geïmplementeerd en twee zijn
niet geïmplementeerd.
Aanbevelingen betreffende het parlement
i.

ii.

iii.

iv.

Opstellen van een gedragscode: gedeeltelijk geïmplementeerd.
Nog openstaand punt is dat richtlijnen voor parlementariërs hoe
om te gaan met lobbyisten ontbreken (zowel voor de Eerste als
Tweede Kamer);
Herziening van openbaarmakingvereisten ten aanzien van
belangen, bezittingen, nevenfuncties, verplichten): geïmplementeerd;
Toezicht/handhaving bij overtreding van integriteitregels: niet
geïmplementeerd (noch door de Eerste Kamer noch door de
Tweede Kamer);
Installeren van een vertrouwenspersoon en aanbieden van
periodieke training integriteitbewustzijn: gedeeltelijk geïmplementeerd door de Eerste Kamer, geheel geïmplementeerd door de
Tweede Kamer.

Aanbevelingen betreffende rechters
v.
vi.

Wettelijk verbod op het tegelijkertijd zijn van rechter en Kamerlid:
niet geïmplementeerd;
Opstellen van richtlijnen met betrekking tot integer handelen voor
rechter-plaatsvervangers: geïmplementeerd;

Aanbeveling betreffende het Openbaar Ministerie
vii.

Evaluatie van integriteitbeleid en de effecten op het integriteitbewustzijn: geïmplementeerd.

De GRECO is van mening dat er ten aanzien van de aanbevelingen aan het
parlement weinig vooruitgang is geboekt.
Ten aanzien van aanbeveling i betreurt GRECO dat richtlijnen voor
Kamerleden rond de omgang met lobbyisten nog ontbreken. De GRECO
herhaalt zijn eerdere standpunt dat richtlijnen over «do’s and don’ts» in de
relatie met lobbyisten, zowel binnen als buiten het parlement, zinvol zijn.
Ten aanzien van aanbeveling iii heeft de GRECO kennisgenomen van de
modernisering van de Wet ministeriële verantwoordelijkheid van 22 april
1855, en van het systeem van «peer supervision» in de Eerste Kamer,
maar constateert zij dat er in beide Kamers nog geen sprake is van een
systeem van toezicht op de naleving van integriteitregels en handhaving
in geval van schending van deze regels.
De GRECO is tevreden dat bij de Tweede Kamer periodieke cursussen over
het reglement van orde worden georganiseerd, waarin aandacht wordt
geschonken aan integriteitsregels. Hiermee is aanbeveling iv door de
Tweede Kamer geïmplementeerd. De GRECO constateert ten aanzien van
de Eerste Kamer dat integriteit weliswaar een aandachtspunt is in
bijeenkomsten van de Commissie van Senatoren, maar dat er geen
specifieke en periodieke trainingen zijn voor alle Kamerleden. Voorts heeft
de GRECO twijfel over de rol van de voorzitter van de Eerste Kamer als
vertrouwenspersoon.

4

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 VI, nr. 105

2

De enige nog openstaande aanbeveling ten aanzien van de rechterlijke
macht (aanbeveling v) betreft het advies van de GRECO tot invoering
van een wettelijk verbod op het tegelijkertijd zijn van rechter en Kamerlid.
De GRECO heeft er kennis van genomen dat verschillende opties worden
onderzocht en breed worden besproken binnen de rechtspraak. De
GRECO heeft haar waardering kenbaar gemaakt over dit zorgvuldige
proces, maar heeft ook moeten constateren dat de aanbeveling nog niet
geïmplementeerd is. Inmiddels is bekend dat de rechtspraak een advies
heeft opgesteld en dat dit naar verwachting voor de zomer aan de
Minister voor Rechtsbescherming wordt verzonden. Het streven is om het
advies, voorzien van een standpunt van de regering, in de zomer aan de
Eerste en Tweede Kamer te sturen.
Het verzoek van de GRECO aan Nederland is om uiterlijk 31 december
2018 opnieuw te rapporteren over de voortgang van de implementatie
van bovengenoemde nog openstaande aanbevelingen.
Het tweede compliance rapport van de GRECO zal, voorzien van een
gelijkluidende begeleidende brief, ook aan de voorzitter van de Eerste
Kamer worden gezonden.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 VI, nr. 105

3