Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

29 754

Terrorismebestrijding

Nr. 272

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 november 2014
Tijdens de regeling van werkzaamheden in uw Kamer op 13 november jl.
heeft het Lid Van der Staaij (SGP) het kabinet verzocht om vóór de
begrotingsbehandeling van Veiligheid en Justitie per brief in te gaan op
het bericht «Van Aartsen: hulp Rijk bij jihadisten» (Nos.nl, 13 november
2014)(Handelingen II 2013/14, nr. 24, Regeling van Werkzaamheden). Met
deze brief kom ik, mede namens de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, aan dit verzoek tegemoet.
Recent heeft het college van burgemeesters en wethouders van Den Haag
in een hoofdlijnenbrief aangegeven hoe het de komende vier jaar
invulling wil geven aan de Haagse aanpak op het gebied van preventie
van polarisatie, radicalisering en jihadisme1. Met deze brief sluit het
college aan op de koers die het Rijk heeft uitgezet in het Actieprogramma
Integrale Aanpak Jihadisme, dat ik samen met mijn collega van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid eind augustus aan uw Kamer aanbood
(Kamerstuk 29 754, nr. 253). Het Haagse college beschouwt het Actieprogramma als een belangrijke stap vooruit. Er is waardering voor de
versterking van bestaande maatregelen en de komst van nieuwe
mogelijkheden om ronselaars, (potentiële) jihadgangers en terugkeerders
effectief aan te pakken.
Het Haagse college onderkent de regierol van de gemeente in de aanpak
van radicalisering en jihadisme. Het ziet deze rol vooral waar het gaat om
de verdere versterking van de signaleringsfunctie in stadsdelen en wijken,
in de versterking van de maatschappelijke weerbaarheid (bijvoorbeeld
door tegengeluid uit de gemeenschappen zelf), en in de persoonsgerichte
aanpak. Uiteraard werken de betrokken landelijke en lokale partners
hierbij nauw samen. Over een aantal punten heeft het college aangegeven
in nader overleg te willen treden met het Rijk. Eén van deze punten betreft
de verantwoordelijkheid van de gemeenten voor de opvang van terug1

kst-29754-272
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Te raadplegen via http://www.denhaag.nl/home/bewoners/gemeente/document/
Hoofdlijnenbrief-preventie-polarisatie-radicalisering-en-jihadisme-20152019.htm

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 754, nr. 272

1

keerders. Het college stelt dat gemeenten die verantwoordelijkheid nu niet
voldoende kunnen waarmaken, door een gebrek aan kennis en aan
instrumentarium.
Vooropgesteld deel ik de zorgen van het Haagse college over terugkeerders. Ik vind het belangrijk te benadrukken dat gemeenten er in de
aanpak van de jihadistische beweging, en specifiek op terugkeerders, niet
alleen voor staan. De rijksoverheid heeft ook een verantwoordelijkheid
waar het gaat om terugkeerders. Alle beschikbare middelen bij de
landelijke en lokale partners worden aangewend om de risico’s van
terugkeerders weg te nemen. Juist het Actieprogramma is erop gericht
kennis bij betrokkenen te vergroten en instrumenten te creëren die
inzetbaar zijn bij de aanpak van jihadisten, ook voor gemeenten. Om de
maatregelen zo goed mogelijk aan te laten sluiten bij het beleid en de
mogelijkheden van de gemeenten, is er regelmatig contact met betrokken
gemeenten, de Vereniging Nederlandse Gemeenten en het Nederlands
Genootschap van Burgemeesters.
Politie en AIVD maken een inschatting van de potentiële dreiging die van
onderkende terugkeerders uitgaat. Elke onderkende terugkeerder wordt
bij terugkomst voor verhoor staande gehouden en het Openbaar
Ministerie gaat, waar opportuun, over tot strafvervolging. Waar nodig
houden politie en AIVD terugkeerders scherp in beeld, blijven zij alert op
ontwikkelingen en delen zij relevante informatie waar mogelijk.
Momenteel bestaat voor centrale opvang van terugkerende Syriëgangers,
anders dan in het kader van een strafrechtelijke procedure of na veroordeling, geen grondslag. In het Actieprogramma heb ik aangekondigd dat
ik het bestaande instrumentarium om terugkeerders aan te pakken zowel
strafrechtelijk als bestuurlijk uitbreid. Op strafrechtelijk gebied onderzoek
ik of het mogelijk is om naar analogie van het programma-aanbod van de
«Inrichting Stelselmatige Daders (ISD-maatregel)» maatregelen te
ontwikkelen die zien op gedragsverandering bij terugkeerders. Op
bestuursrechtelijk terrein bereid ik een wetsvoorstel voor waarmee
tijdelijk bestuursrechtelijke maatregelen kunnen worden getroffen op
onder andere terugkeerders. Te denken valt aan bijvoorbeeld een
periodieke meldplicht of een contactverbod.
Terugkeerders worden in het lokale domein regelmatig besproken in een
multidisciplinair casusoverleg. Hierin werken de betrokken landelijke en
lokale partijen (strafrechtelijk en bestuurlijk) intensief samen met het doel
informatie uit te wisselen en een pakket met de meest effectieve maatregelen samen te stellen. De casusoverleggen dragen binnen gemeenten bij
aan een integraal beeld van de gekende (potentiële) uitreizigers en
terugkeerders. De NCTV heeft bij deze casusoverleggen een adviserende
rol en brengt, waar nodig, expertise in.
Met deze brief benadruk ik de noodzaak van een gezamenlijke en goed
afgestemde aanpak tussen het Rijk en lokale overheden. Daartoe overleg
ik – samen met de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties – elke zes weken
met de meest betrokken burgemeesters. In dit overleg wordt doorlopend
overwogen of aanvullende maatregelen de effectiviteit van de aanpak van
jihadisme verder versterken. Het voorstel van burgemeester Van Aartsen
is uiteraard onderdeel van deze overwegingen.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
I.W. Opstelten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 754, nr. 272

2