WIJ BEATRIX, BIJ DE GRATIE GODS,
KONINGIN DER NEDERLANDEN,
PRINSES VAN ORANJE-NASSAU,
ENZ. ENZ. ENZ.

Besluit van…
houdende regels met betrekking tot bedrijfsmatige
activiteiten met gezelschapsdieren (Besluit
gezelschapsdieren)

Op de voordracht van de Staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie …,
no. .........…, Directie Wetgeving en Juridische Zaken;
Gelet op de artikelen 3, eerste lid, onderdeel f, 4, 38, 45, 55, 56 en 65 van de Gezondheids- en
welzijnswet voor dieren;
De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van (datum en nummer));
Gezien het nader rapport van de Staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie van … , no. …. , Directie Wetgeving en Juridische Zaken;
Hebben goedgevonden en ve rstaan:

Hoofdstuk 1 Algemeen
Artikel 1
In dit besluit wordt verstaan onder:
-

beheerder: degene die dagelijks leiding geeft aan in artikel 3, eerste lid, bedoelde
activiteiten;

-

gezelschapsdier: zoogdier, vogel, vis, reptiel of amfibie, kennelijk bestemd om te houden
voor liefhebberij of gezelschap, met uitzondering van een dier als bedoeld in de bijlage bij
het Besluit aanwijzing voor productie te houden dieren, niet zijnde konijn, bruine rat, tamme
muis, cavia, goudhamster en gerbil;

-

inrichting: aan één locatie gebonden ruimte of ruimtes, bestemd voor de in artikel 3
bedoelde activiteiten.

Artikel 2
Dit besluit berust op de artikelen 2.2, tiende lid, onderdeel b, c, d, e, f, g, m en p, 2.4 tweede
lid, 2.6, tweede lid, onderdeel a en b, 2.7, tweede lid, onderdeel a, g en m, 2.16, eerste lid, in
1

samenhang met artikel 7.1, 7.2, tweede lid, onderdeel c, d, e, g en i, en 7.6, tweede lid,
onderdeel c, van de Wet dieren, nadat deze artikelen in werking zijn getreden.
Hoofdstuk 2 Het bedrijfsmatig verkopen, afleveren, houden ten behoeve van opvang van
of fokken met gezelschapsdieren.
Artikel 3
1. Het is verboden gezelschapsdieren te verkopen, ten verkoop in voorraad te houden, af te
leveren, te houden ten behoeve van opvang, of te fokken ten behoeve van de verkoop of
aflevering van nakomelingen, tenzij daarbij wordt voldaan aan dit besluit.
2. Het in het eerste lid bedoelde verbod is niet van toepassing indien degene onder wiens
verantwoordelijkheid gezelschapsdieren worden verkocht, ten verkoop in voorraad worden
gehouden, afgeleverd, gehouden ten behoeve van opvang, of gefokt ten behoeve van de
verkoop of aflevering van nakomelingen, aannemelijk maakt dat er bij de uitoefening van die
activiteiten geen sprake is van bedrijfsmatig handelen.
Artikel 4
1. De activiteiten als bedoeld in artikel 3, eerste lid, worden verricht in een inrichting die bij
Onze Minister overeenkomstig artikel 5 is aangemeld.
2. In afwijking van het eerste lid, is het toegestaan gezelschapsdieren te verkopen, ten
verkoop in voorraad te houden of af te leveren buiten een inrichting indien dit plaats vindt
op een tentoonstelling, beurs of markt, voor zover daarbij is voldaan aan artikelen 5, vijfde
lid, 8, vierde lid, 9, derde lid, 11, vijfde lid, en 14 tot en met 17.
Hoofdstuk 3 Aanmelding en registratie
Artikel 5
1. De aanmelding van een inrichting geschiedt door degene onder wiens verantwoordelijkheid
de in artikel 3, eerste lid, bedoelde activiteiten worden verricht of door de beheerder, indien
dat degene is onder wiens verantwoordelijkheid de activiteiten worden verricht.
2. Bij de in het eerste lid bedoelde aanmelding wordt opgave gedaan van de volgende
gegevens:
a. de naam, adres, woonplaats en geboortedatum van degene onder wiens
verantwoordelijkheid de in artikel 3 bedoelde activit eiten worden verricht, of, indien die
activiteiten worden verricht onder de verantwoordelijkheid van een rechtspersoon, de
naam en het adres van vestiging van de rechtspersoon;
b. het adres van de inrichting en een beschrijving van de gebouwen en voorzieningen die
voor het houden van gezelschapsdieren worden gebruikt of zullen worden gebruikt;
c. de naam, adres, woonplaats en geboortedatum van de beheerder;
d. de onder dit besluit vallende activiteiten die in de inrichting worden verricht;
e. de diergroep of diergroepen waarmee de activiteiten worden verricht;

2

f. een kopie van het bewijs van vakbekwaamheid als bedoeld in artikel 8, eerste lid, van de
op de inrichting werkzame beheerder;
g. het tijdstip waarop met de uitoefening van de activiteiten een aanvang wordt gemaakt.
3. Voor de aanmelding, bedoeld in het eerste lid, wordt gebruik gemaakt van:
a. het door Onze Minister beschikbaar gestelde elektronische portaal, of
b. het formulier dat daartoe door Onze Minister op verzoek wordt verstrekt.
4. Aanmelding van een in richting geschiedt voor aanvang van de in artikel 3 bedoelde
activiteiten.
5. Degene die een tentoonstelling, beurs of markt als bedoeld in artikel 4, tweede lid,
organiseert, doet uiterlijk twee weken voor het tijdstip waarop de tentoonstelling, beurs of
markt aanvang neemt, een melding van het houden van de tentoonstelling, beurs of markt bij
Onze Minister en doet daarbij opgave van de volgende gegevens:
a. de naam, adres, woonplaats en geboortedatum van degene onder wiens
verantwoordelijkheid de tentoonstelling, beurs of markt wordt gehouden, of, indien die
activiteiten worden verricht onder de verantwoordelijkheid van een rechtspersoon, de naam
en het adres van vestiging van de rechtspersoon;
b. de plaats waar de tentoonstelling, beurs of markt plaatsvindt;
c. de data waarop de tentoonstelling, beurs of markt wordt georganiseerd alsmede de
openingstijden;
d. de diergroep of diergroepen die aanwezig zullen zijn op de tentoonstelling, beurs of markt;
e. een kopie van het bewijs van vakbekwaamheid van de persoon die aanwezig is op de beurs
of tentoonstelling, beurs of markt, bedoeld in artikel 8, vierde lid.
Artikel 6
1. Bij wijziging van één of meer van de gegevens, bedoeld in artikel 5, tweede lid, wordt
binnen vier weken na het intreden daarvan aan Onze Minister melding g emaakt van de
wijziging door degene die ten tijde van het intreden van die wijziging op de inrichting
verantwoordelijk is voor de in artikel 3 bedoelde activiteiten.
2. Op de melding, bedoeld in het eerste lid, is artikel 5, derde lid, van overeenkomstige
toepassing.
Hoofdstuk 4 Administratie
Artikel 7
1. In een inrichting wordt een deugdelijke administratie gehouden van de gezelschapsdieren
die in de inrichting verblijven met daarin in ieder geval de volgende gegevens:
a. naam, adres en woonplaats van degene van wie de gezelschapsdieren afkomstig zijn;
b. bewijs van inenting van honden en katten.
2. De in het eerste lid bedoelde gegevens worden ten minste twee jaar schriftelijk of digitaal in
de administratie van de inrichting bewaard vanaf het tijdstip dat een dier niet meer in de
inrichting aanwezig is.

3

3. Van het bewijs van inenting, bedoeld in het eerste lid, onderdeel b, wordt gedurende een
periode van twee jaar schriftelijk of digitaal een kopie in de administratie van de inrichting
bewaard.
4. Het eerste lid, onderdeel a, is niet van toepassing op gezelschapsdieren die gehouden
worden ten behoeve van opvang en waarvan onbekend is van wie de gezelschapsdieren
afkomstig zijn.
Hoofdstuk 5 Vakbekwaamheid
Artikel 8
1. In de inrichting is een beheerder werkzaam die in het bezit is van een door Onze Minister
erkend bewijs van vakbekwaamheid voor de diergroep waarmee activiteiten in de inrichting
worden verricht.
2. Een kopie van het in het eerste lid bedoelde bewijs van vakbekwaamheid wordt bij een
inspectie ter naleving van dit besluit aan de daartoe aangewezen ambtenaar ter
beschikking gesteld.
3. Bij langdurige ziekte, ontslag of overlijden van de beheerder kan, voor de duur van een
periode van ten hoogste 12 aaneengesloten maanden, worden afgeweken van het eerste
lid met dien verstande dat de persoon die dagelijks leiding in de inrichting geeft over de in
artikel 3 bedoelde handelingen over voldoende relevante werkervaring beschikt en dit kan
aantonen.
4. Degene die een tentoonstelling, beurs of markt als bedoeld in artikel 4, tweede lid,
organiseert, draagt zorg voor de aanwezigheid van een persoon die een erkend bewijs van
vakbekwaamheid bezit als bedoeld in het eerste lid.
5. Bij ministeriële regeling worden regels gesteld met betrekking tot het in het eerste lid
bedoelde bewijs van vakbekwaamheid.
Hoofdstuk 6

Huisvesting en verzorging

Artikel 9
1. Een gezelschapsdier wordt gehouden in een daarvoor geschikte ruimte.
2. Een ruimte is geschikt om een gezelschapsdier in te houden, indien ten minste:
a. het dier over voldoende bewegingsruimte beschikt;
b. de ruimte en de daarin gebruikte materialen zijn aangepast aan de fysiologische en
ethologische behoeften van het dier;
c.

het dier zo nodig bescherming wordt geboden tegen slechte weersomstandigheden,
roofdieren en gezondheidsrisico’s;

d. de ruimte voldoende hygiënisch is en geen materialen of bodembedekking bevat die
niet eenvoudig vervangen of gereinigd en gedesinfecteerd kunnen worden;
e. het dier toegang heeft tot een toereikende hoeveelheid gezond en voor de soort en
leeftijd geschikt voer en een toereikende hoeveelheid vers water, afhankelijk van de
behoefte van het dier;

4

f.

de ruimte op zodanige wijze ontworpen en gebouwd is en onderhouden wordt, dat
daardoor bij het dier geen letsel of pijn kan worden veroorzaakt;

g. in de ruimte geen materialen of bodembedekking worden gebruikt die ongeschikt of
schadelijk zijn voor het dier;
h. bij huisvesting van een hoogdrachtig of zogend dier, het met haar jongen de
beschikking heeft over voldoende en geschikte nestruimte;
i.

het dier niet tengevolge van de wijze waarop het gehuisvest is onnodige angst en
stress ervaart;

j.

het aantal en de samenstelling van dieren en diersoorten per verblijf zodanig is dat dit
niet het welzijn of de gezondheid van het dier nadelig beïnvloedt.

3. Degene die een tentoonstelling, beurs of markt als bedoeld in artikel 4, tweede lid,
organiseert, draagt zorg voor geschikte huisvesting van dieren gedurende de tentoonstelling,
beurs of markt, die voldoet aan het tweede lid, met dien verstande dat dieren als bedoeld in
onderdeel h niet worden toegelaten.
Artikel 10
1. Een inrichting beschikt over ten minste drie afzonderlijke ruimtes voor het huisvesten en
verzorgen van zieke of van ziekte verdachte gezelschapsdieren in afzondering van andere
dieren, dan wel over de mogelijkheid deze ruimtes in te richten zodra dit nodig is.
2. De in het eerste lid bedoelde ruimtes zijn:
a. een quarantaineruimte voor dieren die verdacht worden van het dragen van een
besmettelijke ziekte;
b. een isolatieruimte voor dieren met klinische verschijnselen van een besmettelijke ziekte;
c. een ruimte voor huisvesting van dieren die ziek zijn, maar geen besmettelijke ziekte
hebben of niet verdacht worden van het dragen van een besmettelijke ziekte.
2. Gezelschapsdieren geplaatst in de in het tweede lid bedoelde ruimtes, worden solitair
gehuisvest, tenzij dat vanuit veterinair oogpunt niet noodzakelijk is.
3. De ruimtes, bedoeld in het tweede lid, onderdelen a en b, vormen een volledig afgescheiden
onderdeel van een inrichting.
4. De ruimte, bedoeld in het tweede lid, onderdeel c, kan bestaan uit een gedeelte van het
binnenverblijf dat kan worden afgescheiden van overige binnenverblijven en dieren.
Hoofdstuk 7

Gezondheid

Artikel 11
1. In de inrichting wordt gebruik gemaakt van een protocol waaruit blijkt d at de gezondheid
van gezelschapsdieren die in de inrichting verblijven dagelijks gecontroleerd wordt,
maatregelen ter voorkoming van dierziekten worden genomen en zieke gezelschapsdieren
op passende wijze worden verzorgd.
2. Indien verzorging geen of onvoldoende verbetering in de toestand van een ziek
gezelschapsdier bewerkstelligt, wordt zo spoedig mogelijk een dierenarts geraadpleegd.

5

3. Gezelschapsdieren verdacht van een besmettelijk dierziekte en gezelschapdieren waarvan
bij binnenkomst in een inrichting de g ezondheid - of vaccinatiestatus onbekend is, en honden
en katten waarbij de in artikel 12, onderdeel a, bedoelde inentingen niet hebben plaats
gevonden, worden onmiddellijk in quarantaine geplaatst.
4. Een hond of kat mag de quarantaineruimte van de inrichtin g niet verlaten gedurende ten
minste 7 dagen nadat de in artikel 12, onderdeel a, bedoelde inentingen hebben
plaatsgevonden, tenzij het de teruggave aan de eigenaar betreft.
5. Degene die een tentoonstelling, beurs of markt, als bedoeld in artikel 4, tweede lid,
organiseert, draagt zorg voor een veterinaire gezondheidscontrole van de dieren voordat
toegang wordt verstrekt en laat geen dieren toe met klinische verschijnselen van of
verdacht van een besmettelijke dierziekte.
Artikel 12
Bij ministeriële regeling worden regels gesteld met betrekking tot:
a. inentingen voor honden en katten die in de inrichting verblijven;
b. het bewijs van inenting van honden en katten;
c. inentingen die plaats vinden voordat honden en katten worden verkocht of afgeleverd.
Artikel 13
Een hond wordt, passend bij zijn ethologische en fysiologische behoefte, dagelijks in de
gelegenheid gesteld tijd door te brengen buiten de ruimte waarin deze gehouden wordt, indien
de gezondheidstoestand van de hond zich daar niet tegen verzet.
Hoofdstuk 8

Verkoop en aflevering

Artikel 14
1. Bij de verkoop of aflevering van een gezelschapsdier, wordt aan een koper of degene aan
wie de aflevering plaatsvindt schriftelijke informatie over het verkochte of afgeleverde
gezelschapsdier verstrekt teneinde hem in staat te stellen het gezelschapsdier zo goed
mogelijk te verzorgen.
2. Het eerste lid is niet van toepassing indien de koper of degene aan wie de aflevering
plaatsvindt een overeenkomstig dit besluit geregistreerde inrichting, een circus of een
dierentuin is.
3. De in het eerste lid bedoelde informatie heeft in ieder geval betrekking op de verzorging, de
huisvesting en het gedrag van het gezelschapsdier en de kosten die gemoeid gaan met het
houden van het gezelschapsdier.
Artikel 15
Bij de verkoop of aflevering van een gezelschapsdier, wordt aan de koper of degene aan wie
de aflevering plaatsvindt alle relevante informatie verstrekt met betrekking tot de
gezondheidsstatus van het verkochte of afgeleverde gezelschapsdier, waaronder ten minste

6

het bewijs van inenting, bedoeld in artikel 12, onderdeel b, voor zover het om honden en
katten gaat.
Artikel 16
Een gezelschapsdier wordt niet verkocht aan een persoon jonger dan 16 jaar.
Artikel 17
Indien een gezelschapsdier bij verkoop of aflevering wordt verpakt, vindt dit op zodanige wijze
plaats dat het welzijn of de gezondheid van het gezelschapsdier niet onnodig worden
benadeeld.
Artikel 18
Gezelschapsdieren worden niet in een etalageruimte van een inrichting gehuisvest of
tentoongesteld.
Hoofdstuk 9

Fokken en socialisatie

Artikel 19
1. De wijze waarop met gezelschapsdieren wordt gefokt mag het welzijn en de gezondheid
van het ouderdier of nakomelingen niet benadelen.
2. In ieder geval wordt bij het fokken, bedoeld in het eerste lid, voor zover mogelijk voorkomen
dat:
a. ernstige erfelijke afwijkingen en ziekten aan nakomelingen worden doorgegeven;
b. uiterlijke kenmerken worden doorgegeven aan of kunnen ontstaan bij nakomelingen die
schadelijke gevolgen hebben voor welzijn of gezondheid van de dieren;
c. gefokt wordt me t gezelschapdieren met ernstige gedragsproblemen;
d. voortplanting op onnatuurlijke wijze plaatsvindt;
e. het aantal nesten dat een gezelschapsdier krijgt de gezondheid of het welzijn van dat dier
of de nakomelingen benadeelt.
3. Het aantal nesten, bedoeld in het tweede lid, onderdeel e, bedraagt voor een hond in ieder
geval meer dan één nest binnen een aaneengesloten periode van 12 maanden.
4. Het aantal nesten, bedoeld in het tweede lid, onderdeel e, bedraagt voor een kat in ieder
geval meer dan twee nesten bin nen een aaneengesloten periode van 12 maanden of meer
dan 3 nesten in een aaneengesloten periode van 24 maanden.
Artikel 20
Indien een gezelschapsdier in een inrichting verblijft tijdens de periode waarin het dier
ontvankelijk is voor socialisatie, wordt ervoor zorg gedragen dat het dier:
a. went aan de omgang met de mens e n relevante diersoorten en aan
houderijomstandigheden en
b. in voldoende mate in de gelegenheid is tot het leren en tonen van soorteigen gedrag.

7

Artikel 21
Honden en katten die tijdelijk g ehouden worden ten behoeve van opvang omdat daarvan
afstand is gedaan, of omdat de eigenaar op het moment van opvang onbekend is, kunnen in
afwijking van artikel 4 en artikel 11, derde en vierde lid, tijdelijk buiten de inrichting gehuisvest
worden ten behoeve van socialisatie, resocialisatie, behandeling van gedragsproblemen of
intensieve zorgverlening in geval van ziekte, mits de locatie en verblijfsduur uit de administratie
van de inrichting blijken.
Hoofdstuk 10 Overgangsrecht
Artikel 22
1. De verplichtingen, bedoeld in artikel 5, vijfde lid, 9, derde lid, 11, vijfde lid, zijn gedurende
vier maanden vanaf het tijdstip van inwerkingtreding van dit besluit niet van toepassing.
2. De verplichting, bedoeld in artikel 8, vierde lid, is ten aanzien van:
a. honden en katten gedurende vier maanden vanaf het tijdstip van inwerkingtreding van dit
besluit niet van toepassing;
b. andere dieren dan honden en katten gedurende een periode van drie jaar vanaf het tijdstip
van inwerkingtreding van dit besluit niet van toepassing.
Artikel 23
1. De verplichting tot het bezit van een bewijs van vakbekwaamheid als bedoeld in artikel 8,
eerste lid, is gedurende een periode van drie jaar vanaf het tijdstip van inwerkingtreding van
dit besluit niet van toepassing:
a. indien degene die verantwoordelijk is voor de in artikel 3 bedoelde activiteiten desgevraagd
kan aantonen dat de inrichting vóór of binnen drie jaar na het tijdstip van inwerkingtreding van
dit besluit in gebruik is genomen en het een inrichting betreft waarvo or geen meldingsplicht
bestond op basis van het Honden- en Kattenbesluit 1999;
b. ten aanzien van andere dieren dan honden en katten, indien degene die verantwoordelijk is
voor de in artikel 3 bedoelde activiteiten desgevraagd kan aantonen dat het een inrichting
betreft waarvoor een meldingsplicht bestond op basis van het Honden- en kattenbesluit 1999,
waar ook andere gezelschapsdieren werden gehouden dan honden en katten.
2. Het erkende bewijs van vakbekwaamheid op basis van het Honden- en kattenbesluit 1 999
geldt als bewijs van vakbekwaamheid op grond van dit besluit, voor zover activiteiten worden
verricht met honden en katten.
Artikel 24
1. Een aanmelding bij Onze Minister die is verricht op grond van het Honden- en kattenbesluit
1999, geldt als een aanmelding als bedoeld in artikel 5, eerste lid, voor activiteiten met honden
of katten, voor zover die activiteiten bij die eerdere aanmelding zijn gemeld.
2. Artikel 5, vierde lid, is gedurende een periode van vier maanden vanaf het tijdstip van
inwerkingtreding van dit besluit niet van toepassing op een inrichting, indien degene onder

8

wiens verantwoordelijkheid de in artikel 3 bedoelde activiteiten op die inrichting worden
verricht:
a. desgevraagd kan aantonen dat de inrichting vóór het tijdstip van inwerkingtreding van dit
besluit in gebruik is genomen en het een inrichting betreft waarvoor geen meldingsplicht
bestond op basis van het Honden- en Kattenbesluit 1999, en
b. binnen vier maanden na het tijdstip van inwerkingtreding van dit besluit, de inrichting b ij
Onze Minister aanmeldt.
Artikel 25
Artikel 10, eerste lid, en artikel 11, derde lid, zijn gedurende een periode van een jaar vanaf
het tijdstip van inwerkingtreding van dit besluit niet van toepassing:
a. op inrichtingen die op grond van het Honden- en kattenbesluit 1999 niet over een
quarantaineruimte dienden te beschikken, voor zover deze inrichtingen geen katten of
honden houden ten behoeve van opvang die niet over de in artikel 12, onderdeel a,
bedoelde entingen beschikken, en,
b. indien degene onder wiens verantwoordelijkheid de in artikel 3 bedoelde activiteiten
worden verricht, aantoont dat de inrichting vóór het tijdstip van inwerkingtreding van dit
besluit in gebruik is genomen en het een inrichting betreft waarvoor geen meldingsplicht
bestond op basis van het Honden- en kattenbesluit 1999.
Hoofdstuk 11 Slotbepalingen
Artikel 26
Onze Minister zendt binnen drie jaar na de inwerkingtreding van dit besluit aan de StatenGeneraal een verslag over de doeltreffendheid en de effecten van dit besluit in de praktijk.
Artikel 27
1. Het Honden- en Kattenbesluit 1999 wordt ingetrokken.
2. In afwijking van het eerste lid, blijven op inrichtingen waar dierproeven worden gedaan, de
artikelen 8, eerste en tweede lid, vierde lid, onderdelen a tot en met c, en vijfd e tot en met
zevende lid, artikel 9 tot en met 16, en 18 van het Honden- en kattenbesluit 1999 van
toepassing, zoals deze golden voor inwerkingtreding van dit besluit, tot het tijdstip waarop de
wijziging van de Wet op de dierproeven ter implementatie van Richtlijn 2010/63 van het
Europees Parlement en de Raad van 22 september 2010 betreffende de bescherming van
dieren die voor wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt (PbEU L 276) in werking is
getreden.
Artikel 28
De artikelen in dit besluit treden in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip, dat
voor de verschillende artikelen of onderdelen daarvan, verschillend kan worden vastgesteld.
Laatstbedoeld besluit wordt niet genomen voordat 30 dagen zijn verstreken nadat het
onderhavige besluit is overgelegd aan beide kamers der Staten-Generaal, en evenmin indien
binnen die termijn door of namens een der kamers of door ten minste een vijfde van het

9

grondwettelijk aantal leden van een der kamers de wens te kennen wordt gegeven dat de
inwerkingtreding van dit besluit bij wet wordt geregeld.
Artikel 29
Dit besluit wordt aangehaald als: Besluit gezelschapsdieren.
Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij behorende nota van toelichting in het
Staatsblad zal worden geplaatst.

De Staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,

dr. H. Bleker

10

Nota van toelichting
1. Algemeen
1.1 Inleiding
Dit besluit heeft ten doel de bedrijfsmatige handel, fok en opvang van gezelschapsdieren te
reguleren met het oog op verbetering van dierenwelzijn. Dit besluit staat in het teken van het
regeerakkoord "Vrijheid en verantwoordelijkheid", waarin het kabinet aangeeft het
dierenwelzijn te willen bevorderen. In dat verband wil het kabinet onder meer misstanden bij
dierenfokkers en van illegale handel in exotische diersoorten aanpakken.
Het besluit vervangt het Honden- en kattenbesluit 1999 (hierna: HKB 1999). Het HKB 1999 had
ten doel de bedrijfsmatige handel en opvang van honden en katten te reguleren. Dat besluit
bevatte middelvoors chriften die bij het houden van honden en katten in acht genomen
moesten worden. Onder andere werden eisen gesteld aan de vakbekwaamheid van de
beheerder, de afmetingen van verblijven, administratie en inentingen van honden en katten.
Het Besluit gezelsch apsdieren heeft een ruimere strekking dan het HKB 1999, want het betreft
niet alleen honden en katten. Het besluit is ook van toepassing op andere bepaalde groepen
dieren die kennelijk bestemd zijn om te worden gehouden voor liefhebberij of gezelschap.
Ten opzichte van het HKB 1999 wordt in dit besluit, waar mogelijk, gebruik gemaakt van
doelvoorschriften. Hiermee wordt de betrokken sectoren meer ruimte geboden voor onder
andere innovatie en kunnen nalevingskosten worden beperkt. Ook dit laatste sluit aan bij het
regeerakkoord. Doelvoorschriften kunnen voorts betrokken sectoren ondersteunen voor zover
zij wensen te komen tot zelfregulering op basis van vrijwillige certificering. Zelfregulering kan
een belangrijk extra instrument zijn om het welzijn te bevo rderen, doordat sectoren daarmee
de eigen verantwoordelijkheid in deze oppakken en uitwerken.
Met dit besluit wordt voorts, vooruitlopend op de inwerkingtreding van de Wet dieren en, voor
zover dit past binnen de reikwijdte van dit besluit, uitvoering gegeven aan een motie van de
Kamerleden Thieme en Ouwehand (Kamerstukken II 2007/2008, 28 286, nr. 172), waarin is
verzocht over te gaan tot ratificatie van de Europese Overeenkomst ter bescherming van kleine
huisdieren (Trb. 1988, nr.1). Deze Overeenkomst van de Raad van Europa stelt beginselen vast
voor het houden van kleine huisdieren en bevat onder meer bepalingen over fokken,
voorlichting en educatie.
Dit besluit is gebaseerd op de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren (hierna: GWWD). Met
de inwerkin gtreding van de Wet dieren zal dit besluit op die wet gebaseerd worden. Daarop is
geanticipeerd door in artikel 2 van dit besluit de artikelen van de Wet dieren te benoemen
waarop dit besluit alsdan zal zijn gebaseerd. Nadien zal op een gelegen moment dit besluit
geïncorporeerd worden in de algemene maatregel van bestuur onder de Wet dieren die de
regels bevat omtrent het houden van dieren.
Op grond van artikel 10.10 van de Wet dieren geldt een zogenoemde voorhangprocedure voor
algemene maatregelen van b estuur die mede of met het oog op de bescherming van het

11

welzijn van dieren worden voorbereid. De toezegging gedaan in het Algemeen Overleg
Dierhouderij van 1 juni 2011 (Kamerstukken II 2010/11, 28973, nr. 73) dit besluit in ontwerp
aan beide Kamers toe te zenden, kan mede in dit licht worden gezien.
Een ontwerp van dit besluit is ten behoeve van consultatie geplaatst op de website
www.internetconsultatie.nl. Tevens is een ontwerp van dit besluit voor commentaar voorgelegd
aan een aantal belanghebbende org anisaties.
Hieronder wordt een korte terugblik op de historie van dit besluit gegeven. Hoofdstuk 2 bevat
overwegingen omtrent de belangenafweging die aan dit besluit ten grondslag ligt tegen de
achtergrond van de erkenning van de intrinsieke waarde van het dier. De hoofdstukken 3 en 4
betreffen de hoofdlijnen van het besluit. In de hoofdstukken 5 en 6 wordt ingegaan op
aspecten van regeldruk onderscheidenlijk de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid. Hoofdstuk
7 bevat een aantal overige onderwerpen en in hoofdstuk 8 ten slotte wordt in algemene zin
ingegaan op de ontvangen commentaren.
1.2 De besluitvorming in historisch perspectief
In 2003 heeft de toenmalige Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit de Tweede
Kamer geïnformeerd over zijn voorneme n het HKB 1999 in te trekken (Kamerstukken II
2003/2004, 28 286, nr. 4). Dit voornemen leidde tot de nodige consternatie op basis van
overwegingen ingegeven door het belang van het dierenwelzijn bij onder andere
maatschappelijke organisaties. Ook echter werd door die organisaties de conclusie van de
toenmalige Minister gedeeld dat de gedetailleerde normen op het terrein van huisvesting,
vaccinatie en rapportage in het HKB 1999 hun doel zijn voorbijgeschoten.
Het voornemen toentertijd om het HKB 1999 in te trekken werd mede ondersteund door een
advies van een ambtelijke werkgroep in het kader van het project Bruikbare rechtsorde, als
onderdeel van het toenmalige kabinetsprogramma Andere Overheid (Kamerstukken II
2003/2004, 28 286, nr. 5). Deze werkgroep heeft gekeken naar de effectiviteit en
doelmatigheid van wettelijke instrumenten om het welzijn van gezelschapsdieren te borgen.
De werkgroep adviseerde in haar rapport “naar een effectieve borging van dierenwelzijn” te
komen tot een vrijwillige certificering door de sector en tot een verminderd aantal wettelijke
bepalingen en wettelijke bepalingen alleen aan bod te laten komen als zelfregulering de
welzijnsproblemen onvoldoende oplost. Geadviseerd werd tevens het HKB 1999 in te trekken
zodra het certificatiestelsel tot stand zou zijn gekomen (Kamerstukken II 2005/2006, 28 286 en
29 279, nr. 25).
Een in 2004 gehouden werkconferentie welzijn gezelschapsdieren leidde tot een door de Raad
voor Dierenaangelegenheden ingesteld Forum Welzijn gezelschapsdieren (Kamerstukken II
2003/2004, 28 286, nr. 22). Dit Forum heeft een actieplan opgesteld en daarin aangegeven dat
een certificatiesysteem noodzakelijk is om het welzijn van gezelschapsdieren bij de handel en
fokkerij te waarborgen (Kamerstukken II 2005/2006, 28 286, nr. 29). De leden van het Forum
zijn met dit het actieplan het "commitment" aangegaan om voor de handel, opvang en fokkerij
in honden en katten een certificatiesysteem in te stellen. Ondersteuning van een zodanig
systeem door publieke regelgeving werd bre ed gedragen.

12

De toenmalige Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft vervolgens in mei
2006 handelaren, fokkers en exploitanten van asielen en pensions van honden en katten
opgeroepen te komen tot een vrijwillig certificatiestelsel (Kamerstukken II 2005/2006, 28 286
en 29 279, nr. 29). Hieraan lag de gedachte ten grondslag dat verbetering en borging van
dierenwelzijn niet afdwingbaar is met meer gedetailleerde regelgeving. Een gedeeld
verantwoordelijkheidsbesef door houders van dieren is de beste basis voor verbetering.
Tevens heeft genoemde minister toen de bereidheid toegezegd om parallel aan het opstellen
van de certificatienormen een algemene maatregel van bestuur in voorbereiding te nemen met,
waar mogelijk, doelvoorschriften. Die algeme ne maatregel van bestuur zou het HKB 1999 dan
kunnen vervangen. Met doelvoorschriften wordt aan de ondernemers ruimte geboden voor
innovatie ter verbetering van het welzijn voor dieren. Tevens zouden betrokken partijen ruimte
hebben voor het ontwikkelen va n effectieve certificatienormen. Het toezicht van de overheid
zou zich met name kunnen richten op de instellingen die niet zouden deelnemen aan het
certificatiestelsel. Daarmee zou de beschikbare handhavingscapaciteit effectiever en
doelmatiger kunnen word en ingezet.
Sinds 2006 is door de bij het HKB 1999 betrokken sectoren, gesteund door het toenmalige
ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, gewerkt aan een certificatiestelsel.
Lopende dat proces zijn naar aanleiding van een motie van de leden van de Tweede Kamer
Snijder-Hazelhoff en Ormel (Kamerstukken II 2008/2009, 28 286, nr. 115 en Handelingen
2008/2009, 3170) vertegenwoordigers van houders van dierenspeciaalzaken en van import- en
groothandel in overige diersoorten bij dit overleg betrokken.
Vertegenwoordigers van de (detail)handelsbranche in gezelschapdieren, de honden- en
kattenpensions en hondenfokkers hebben in augustus 2010 aangegeven vooralsnog geen
grote deelname aan een certificatiestelsel door hun achterban te verwachten. Het opzetten
van een vrijwillig certificatiestelsel achten zij echter wel blijvend mogelijk en haalbaar, mede
gezien het werk dat hiertoe inmiddels was verzet, en het stadium waarin het proces zich
bevond. Een spoedige totstandkoming van een gedragen certificatiestelsel op de korte termijn
werd echter niet verwacht.
Desalniettemin is daarop geoordeeld dat het in het belang van dierenwelzijn in het algemeen
en het bestrijden van misstanden in fokkerij en handel in het bijzonder, wenselijk is met
maatregelen te komen. Ook zonder certificatiestelsel kan met regelgeving ter vervanging van
het HKB 1999 voortgang worden geboekt op het terrein van het welzijn van gezelschapsdieren
en kan de effectiviteit van die regels ten opzichte van het HKB 1999 worden vergroot.
De mogelijkheid voor een certificatiestelsel blijft immers onverkort bestaan. De
verantwoordelijkheid berust hiervoor echter primair bij betrokken sectoren. Zij hebben ervan
blijk gegeven zich bewust te zijn van die verantwoordelijkheid en die ook zo te erva ren dat het
ontwikkelen van een voldoende gedragen certificatiestelsel onverkort van belang is.
Benadrukt wordt dat het, gegeven de regels in dit besluit, de houders van dieren zelf zijn die
zich van hun verantwoordelijkheid ten opzichte van het dier bewust dienen te zijn. Dit geldt
niet alleen voor de houders van gezelschapsdieren die dergelijke dieren aanschaffen. Deze
houders dienen zich ervan te vergewissen dat dieren door fokkerij geen kenmerken bezitten
die hun welzijn nadelig beïnvloeden, dat de herkomst van dieren duidelijk is en of ze

13

voldoende kennis hebben over voeding, huisvesting en verzorging van de desbetreffende
dieren. Dit bewustzijn geldt eveneens voor handelaren, exploitanten van opvangorganisaties
en fokkers. Zij zijn verantwoordelijk z org te dragen voor omstandigheden die het welzijn en de
gezondheid van dieren niet kunnen schaden. Zij behoren te voorkomen dat dieren verhandeld
of gefokt worden met kenmerken die nadelig kunnen zijn voor welzijn van dieren zijn of die hun
gezondheid kunnen schaden. Daarnaast is het belangrijk dat zij voorlichting geven aan kopers
van dieren om zo bij te dragen aan kennisontwikkeling van kopers van dieren. Het is belangrijk
dat handelaren, exploitanten van opvangorganisaties en fokkers zich ervan bewust zijn dat zij,
vanwege hun kennis en ervaring met het houden van dieren, een voorbeeldfunctie hebben
voor veel dierhouders. Zij moeten deze voorbeeldrol met zorg invullen.

2. Afweging belangen/intrinsieke waarde
De intrinsieke waarde van het dier is uitgangspunt voor het overheidsbeleid. Voor het
dierenwelzijnsbeleid is dit voor het eerst expliciet gemaakt in de nota Rijksoverheid en
Dierenbescherming van 1981 (Kamerstukken II 1980/81, 16 966, nr. 2). De intrinsieke waarde
ligt ten grondslag aan de GWWD. De w ettelijke verankering van de erkenning van de
intrinsieke waarde van het dier in de Wet dieren en de betekenis daarvan is een belangrijk
onderdeel geweest van het parlementair debat over die wet, in zowel Eerste als Tweede
Kamer. De intrinsieke waarde van het dier staat voor de eigenwaarde van het dier als levend
wezen met gevoel, dus los van de gebruikswaarde die de mens eraan toekent.
In artikel 1 van de Wet dieren heeft de erkenning van de intrinsieke waarde een formele
wettelijke basis gekregen. In het genoemde overleg met Eerste en Tweede Kamer is aanleiding
gevonden ook bij dit besluit meer uitvoerig dan voorheen gebruikelijk was, stil te staan bij de
afweging die in het licht van genoemd artikel geboden is. De betekenis van dat artikel kan en
behoeft niet afhankelijk gesteld te worden van de inwerkingtreding van de Wet dieren, gelet
op het gegeven dat de intrinsieke waarde in ieder geval sedert 1981 als uitgangspunt kan
worden beschouwd bij de besluitvorming over aangelegenheden die dieren betreffen,
ongeacht of dit in toelichtingen bij besluiten en beleidsvoornemens expliciet is gemaakt.
In artikel 1, tweede lid, van de Wet dieren is bepaald dat bij het stellen van regels ten volle
rekening wordt gehouden met de gevolgen ervan voor de intrinsieke waarde van het dier,
onverminderd andere gerechtvaardigde belangen. Daarbij dient er dan in elk geval in te
worden voorzien dat inbreuk op de integriteit of het welzijn van dieren, verder dan
redelijkerwijs noodzakelijk, wordt voorkomen en dat de zorg die die ren redelijkerwijs
behoeven, is verzekerd.
Dit besluit geeft regels voor de bedrijfsmatige handel, opvang en fokkerij van
gezelschapsdieren. Dit zijn bijzondere aspecten, die direct zijn verweven met het houden van
dieren. De totale gezelschapsdierensector vormt een belangrijk onderdeel van onze economie.
In totaal wordt er jaarlijks minimaal 2,12 miljard euro besteed aan de aanschaf en verzorging
van gezelschapsdieren. De sector vertegenwoordigt een totale waarde van ongeveer 3 miljard
euro.
Dieren word en sinds mensenheugenis onder andere gehouden omwille van hun gezelschap.
Handel, opvang en fokkerij van dieren is daaraan inherent. Mensen ontlenen aan het houden

14

van dieren plezier en ontspanning en uit onderzoek blijkt dat er zelfs positieve
gezondheidsaspecten gekoppeld zijn aan het houden van dieren. Voor dieren heeft het feit dat
zij door mensen gehouden worden de nodige consequenties. Afhankelijk van domesticatie en
mate van vrijheidsbeperking zijn zij in meer of mindere mate beperkt in hun vrijheid tot het
uitoefenen van hun natuurlijk gedrag. Fokkerij kan tot gezondheids- en welzijnsproblemen
leiden. Als gehouden dier zijn dieren voor hun welzijn en gezondheid in belangrijke mate
afhankelijk van de zorg van de mens.
Overwegende het vorenstaande wordt het houden van dieren voor gezelschap
gerechtvaardigd geacht.
Het belang van de mens om te kunnen kiezen om dieren te houden voor, in casu, gezelschap,
weegt dusdanig zwaar, dat ondanks de consequenties voor het dier, houden van dieren voor
gezelschap is toegestaan. Dit houden van dieren vindt sedert mensenheugenis al plaats.
Hierbij wordt opgemerkt dat het in het voornemen ligt in het kader van de Wet dieren te komen
tot een lijst van diersoorten of diercategorieën die mogen worden gehouden. Tevens ligt het in
het voornemen in het kader van de Wet dieren te voorzien in enkele algemene uitgangspunten
over het houden en verzorgen van dieren voor een ieder.
De belangen van het dier, verwoord in bovengenoemde afweging omtrent de erkenning van de
intrinsieke waarde, brengen met zich dat handel, opvang en fokken niet onvoorwaardelijk kan.
Regels zijn nodig die voorkomen dat dieren als gevolg daarvan te zeer nadelen met betrekking
tot welzijn en gezondheid ondervinden. Dit geldt in het bijzonder voor aspecte n van
huisvesting, verzorging en fokkerij.
Die regels zijn nodig omdat de ogen er niet voor kunnen worden gesloten dat de
bedrijfsmatige handel, fok en opvang, zeker indien de activiteiten worden verricht met een
winstoogmerk, risico’s voor het dier met z ich kunnen brengen. Een aantal van de bedrijfsmatige
houders zullen immers de neiging hebben de kosten zo laag mogelijk te houden om te kunnen
concurreren of uit winstbejag.
Alhoewel de meeste dieren alleen tijdelijk bij een handelaar of fokker verblijven, kan een
verkeerde omgang met dieren in deze fase ook vergaande consequenties hebben voor het
verdere leven van een dier. Gedacht kan dan worden aan jonge dieren die bij een fokker
onvoldoende goed gesocialiseerd worden waardoor er blijvende gedragsproblemen ontstaan
of aan nadelige consequenties voor de gezondheid van een dier ten gevolge van een
schadelijk fokbeleid.
De regels in het besluit zijn erop gericht de belangen van het dier te waarborgen en bedoelde
consequenties zoveel mogelijk te voorkomen. Zij zijn erop gericht dat handel, opvang en
fokkerij zorgvuldig en met inachtneming van de belangen van het dier worden verricht.
Hierbij dient te worden betrokken dat de activiteiten die in dit besluit worden gereguleerd,
zoals opgemerkt, in het teken staan van het gegeven dat dieren mogen worden gehouden.
Het is daarom gewenst dat ook dierhouders zich ten volle bewust zijn van de consequenties
van de aanschaf van gezelschapsdieren maar ook van het feit waar en van wie zij dieren
betrekken. Het is van belang dieren te betrekken bij betrouwbare en reguliere adressen, waar
zorgvuldig met dieren wordt omgegaan. Het is van belang dat dierhouders zich bewust zijn van
de eisen die dieren stellen aan huisvesting en verzorging en in de wijze waarop zij aan de

15

gedragsbehoeften van dieren, passend bij de aard van dier, tegemoet kunnen komen,
bijvoorbeeld door het volgen van cursussen. Primair is dit de eigen verantwoordelijkheid van
die houders. Het genoegen dat het houden van dieren hen verschaft, brengt ook lasten met
zich en het dragen van verantwoordelijkheid voor de zorg voor het dier.
Ter onderbouwing en toelichting op vorenstaande wordt voorts verwezen naar overige
onderdelen van deze nota van toelichting.

16

3. Hoofdlijnen van het besluit: bedrijfsmatig verkopen, ten verkoop in voorraad houden,
afleveren, houden ten behoeve van opvang, of fokken van gezelschapsdieren in een
inrichting
3.1 Bedrijfsmatig handelen
Dit besluit stelt regels over het bedrijfsmatig verkopen, ten verkoop in voorraad houden,
afleveren, houden ten behoeve van opvang, en fokken van gezelschapsdieren. Deze
activiteiten met gezelschapsdieren zijn omvangrijk. Geschat wordt dat er 1725 fokkers van
honden en katten zijn, 2260 bedrijven in de detail- en groothandel en ongeveer 625 pensions
en asielen. Meer dan de helft van de Nederlandse huishoudens heeft gezelschapsdieren.
Volgens schatting worden er in Nederland, naast honden en katten, minimaal 23 miljoen
gezelschapsdieren zoals kleine knaagdieren, vogels, vissen en amfibieën gehouden door 620
duizend houders.
Het besluit is van toepassing voor zover het gaat om het bedrijfsmatig verkopen, ten verkoop
in voorraad houden, afleveren, fokken en houden van dieren ten behoeve van opvang. Het
begrip bedrijfsmatig staat voor het in zekere omva ng en met een zekere regelmaat uitoefenen
van activiteiten. De vaststelling of het gaat om bedrijfsmatige activiteiten wordt per geval
getoetst. In de meeste gevallen is dit duidelijk omdat het bijvoorbeeld een dierenspeciaalzaak
of pension betreft. In de gevallen waarin dit niet duidelijk is, maar wel wordt vermoed dat
sprake is van bedrijfsmatig handelen. zal de betrokkene aannemelijk dienen te maken dat niet
bedrijfsmatig word gehandeld om niet onder de werking van het besluit te vallen (artikel 3).
Zoals hiervoor aangegeven is in veel gevallen duidelijk dat er sprake is van bedrijfsmatige
activiteiten, omdat het bijvoorbeeld een pension, asiel, dierenspeciaalzaak of groothandel
betreft.
In sommige gevallen is dit minder duidelijk. De hieronder genoemde situaties kunnen indicaties
zijn dat er sprake is van bedrijfsmatige activiteiten:
-

gezelschapsdieren worden gefokt anders dan voor uitbreiding van het aantal
gezelschapsdieren binnen het eigen huishouden of de directe familie - en vriendenkring;

-

gezelschapsdieren worden verkocht aan anderen dan familie en vrienden;

-

gezelschapsdieren worden opgevangen tegen een vergoeding en er worden hiervoor
advertenties geplaatst;

-

ruimtes zijn speciaal ingericht voor de onder dit besluit vallende activiteiten;

-

registratie van de Kamer van koophandel of het hebben van een BTW -nummer;

-

adverteren, al dan niet op websites, met gezelschapsdieren;

-

er wordt gehandeld vanuit een winstoogmerk.

Met behulp van deze indicaties kan in een individueel geval worden bepaald of er sprake is van
bedrijfsmatig handelen. De indicaties zijn niet-cumulatief. Een indicatie kan voor een doelgroep
ook helemaal niet relevant zijn. Voor het houden ten behoeve van opvang geldt bijvoorbeeld
dat het winstoogmerk géén relevant criterium is om te bepalen of er sprake is van handelen in
een zekere omvang en met een zekere regelmaat. Opvang van dieren vindt vaak plaats zonder
winstoogmerk, maar met een ideëel doel.

17

Voor honden en katten is in de nota van toelichting bij het HKB 1999 een getalsmatige duidin g
gegeven wanneer sprake is van bedrijfsmatig handelen. Ook in het kader van dit besluit wordt
als richtsnoer genomen dat iemand bedrijfsmatig handelt, indien hij in een aaneengesloten
periode van 12 maanden in totaal meer dan 20 honden of katten heeft ve rkocht, afgeleverd,
gehouden ten behoeve van opvang of gefokt ten behoeve van de verkoop of aflevering. Met
betrekking tot fokken is in artikel 19 van het besluit opgenomen dat een hond of kat per jaar
slechts een beperkt aantal nesten mag produceren. Een particulier die een enkele keer een
hond uit een nest van zijn hond verkoopt, valt niet onder dit besluit. Voor zover het om honden
en katten gaat doet het er hierbij niet toe of die activiteiten met of zonder winstoogmerk
worden verricht. Er vindt daarmee geen wijziging plaats ten opzichte van de reikwijdte van het
HKB 1999.
Voor handelingen ten aanzien van andere gezelschapsdieren dan honden en katten wordt
geen getalsmatige duiding gegeven en gelden eerder genoemde indicatoren onverkort.
Een groot aantal organisaties, zoals de Nederlandse Werkgroep voor Hobbymatig gehouden
Pluimvee, de Coalitie Dierenwelzijnorganisaties Nederland (CDON), de Dierenbescherming, de
Dibevo, Rechten voor al wat leeft, de Hondenbescherming, Comité dierennoodhulp,
Samenwerkende Aquarium- en Terrariumorganisaties, Platform Verantwoord Huisdierbezit en
de Landelijke inspectiedienst dierenbescherming, aan wie een concept van dit besluit ter
consultatie is voorgelegd, vraagt of duidelijker kan worden aangegeven op wie en in welke
gevallen dit besluit van toepassing is, met name voor andere gezelschapsdieren dan honden
en katten.
Ten opzichte van het HKB 1999 ziet het besluit op meer diersoorten. Het is ondoenlijk om voor
al deze soorten een getalsmatige duiding te geven wanneer sprake is van bedrijfsmatig
handelen, zoals bij honden en katten gebeurt.
De controle of aan het besluit wordt voldaan, zal plaatsvinden door handhavers in het veld die
aan de hand van de omstandigheden van het geval kunnen duiden of sprake is van
bedrijfsmatig handelen. Om enige duiding te geven wanneer sprake is van bedrijfsmatig
handelen zullen handhavingsrichtsnoeren worden opgesteld, bijvoorbeeld voor de meest
voorkomende diersoorten. Deze kunnen, mede afhankelijk van praktijkervaringen steeds
worden bijgesteld.
3.2 Reikwijdte van het besluit: gezelschapsdieren, specifieke activiteiten en inrichting
a. Gezelschapsdieren
Het besluit is van toepassing op gezelschapsdieren. Dit zijn dieren die zijn genoemd in artikel 1
van het besluit en kennelijk bestemd zijn om te houden voor liefhebberij of gezelschap.
Bepalend voor de reikwijdte van het begrip gezelschapsdieren is het gebruik waarvoor het
betreffende dier bestemd is. Op dieren die bestemd zijn om voor een ander doel te worden
gehouden, als circus- en d ierentuindieren, proefdieren en dieren die worden gefokt of
gehouden voor landbouwdoeleinden, is dit besluit dus niet van toepassing.
De definitie van gezelschapsdier in artikel 1 van het besluit, sluit productiedieren die zijn
opgenomen in de bijlage va n het Besluit aanwijzing voor productie te houden dieren uit. Op
deze bijlage staan echter ook dieren die zowel in het kader van de landbouw als voor het

18

gezelschap worden gehouden, te weten het konijn, de bruine rat, de tamme muis, de cavia, de
goudhamste r en de gerbil. Omdat dit dieren zijn die vaak als gezelschapsdier worden
gehouden, is bepaald dat deze dieren ook onder de werking van dit besluit vallen als zij
kennelijk zijn bestemd om als gezelschapsdier te fungeren.

b. Specifieke activiteiten
Dit besluit richt zich tot personen en ondernemingen die gezelschapsdieren bedrijfsmatig
verkopen, ten verkoop in voorraad houden, afleveren, houden ten behoeve van opvang of
daarmee fokken ten behoeve van de verkoop en aflevering. In hoofdstuk 3.1 van deze
toelichting is aangegeven wat onder bedrijfsmatig wordt verstaan. Dit besluit is dus onder
meer van toepassing op dierenspeciaalzaken, handelsondernemingen, tussenhandelaren,
fokkerijen, kennels, pensions – waaronder die voor dagopvang – asielen en opvangcentra,
maar ook op bijvoorbeeld tuincentra die gezelschapsdieren verkopen. Ook thuisfokkers of kwekers kunnen onder de werking van dit besluit vallen, als zij bedrijfsmatig de genoemde
activiteiten uitoefenen.
Als ondernemingen of personen niet bedrijfsma tig gezelschapsdieren verkopen, ten verkoop in
voorraad houden, afleveren, houden ten behoeve van opvang of daarmee fokken ten behoeve
van de verkoop en aflevering zoals bedoeld in artikel 3, zijn de bepalingen van dit besluit niet
van toepassing.
Kinderboerderijen en onderwijsinstellingen die dieren houden ten behoeve van educatie en
opleiding, vallen bijvoorbeeld niet onder de werking van dit besluit.
Ook op trimsalons en hondenuitlaatservices is dit besluit niet van toepassing. Deze
ondernemingen hebben niet het doel om dieren ten behoeve van opvang te houden. Zij
hebben slechts dieren voor korte duur ten behoeve van een specifieke activiteit onder zich.
Onder het houden ten behoeve van opvang van gezelschapsdieren wordt bedoeld het fysiek
en daadwerkelijk voor enige tijd onder zich houden van dieren, bijvoorbeeld omdat ze
zwervend zijn aangetroffen of omdat de eigenaar permanent afstand heeft gedaan van het
dier. Een gezelschapsdier kan ook tijdelijk worden opgevangen, bijvoorbeeld in een pension, in
geval van vakantie of langdurige afwezigheid van de houder. Op deze laatstgenoemde
inrichtingen is dit besluit wel van toepassing.
c. Inrichting en bedrijfsmatige handel op tentoonstellingen, beurzen en markten
In het conceptbesluit dat via internet ter consultatie is uitgezonden, was opgenomen dat
activiteiten als bedoeld in artikel 3 van het besluit, uitsluitend mochten worden verricht in een
inrichting (artikel 4). Een inrichting is in artikel 1 van het besluit gedefinieerd als een aan één
locatie gebonden ruimte of ruimtes, die zijn bestemd voor het verrichten van de activiteiten als
bedoeld in dit besluit. Het gaat om vaste en permanente locaties. Hiermee werd de lijn van het
HKB 1999 voortgezet.
Bij de consultatie over het ontwerp van dit besluit, is veel protest aangetekend door
dierhouders van andere diersoorten dan honden en katten en organisaties van deze
dierenhouders tegen het feit dat bedrijfsmatige activiteiten zoals bedoeld in dit besluit
uitsluitend vanuit een inrichting zouden mogen worden ve rricht. In ons land vinden namelijk
jaarlijks vele evenementen met dieren plaats in de vorm van beurzen, markten en

19

tentoonstellingen, waar ook handel in dieren plaatsvindt. Belangrijkste punt van kritiek naar
aanleiding van het ontwerpbesluit was dat een verbod op verkoop en aflevering op dergelijke
evenementen de handelsmogelijkheden teveel zou inperken.
Op grond van het rapport Ongeriefanalyse (juli 2010 Wageningen UR, Universiteit Utrecht)
wordt het aanwezig zijn op evenementen voor dieren als bron va n stress genoemd. Ook het
transport van en naar evenementen is stressvol voor veel dieren. Naar aanleiding daarvan zijn
aan het organiseren en houden van tentoonstellingen, beurzen en markten op grond van
artikel 4, tweede lid, van dit besluit voorwaarden verbonden. Als aan die voorwaarden is
voldaan, wordt handel en verkoop aldaar toelaatbaar geacht. Dit geldt dan ook voor honden
en katten. Op deze manier blijft het mogelijk bedrijfsmatig te handelen op beurzen,
tentoonstellingen en markten.
Belangrijkste eisen waaraan organisatoren van tentoonstellingen, beurzen en markten dienen
te voldoen zijn:
a. een voorafgaande melding inhoudende waar en wanneer de tentoonstelling, beurs of markt
wordt gehouden (artikel 5, vijfde lid);
b. de aanwezigheid van een vakbekwaam persoon, overeenkomstig de eisen die krachtens dit
besluit gelden (artikel 8, vierde lid);
c. toezien op verantwoorde huisvesting overeenkomstig artikel 9, uiteraard met inachtneming
van het feit dat een tentoonstelling, beurs of markt betreft (artikel 9, d erde lid);
d. het zorg dragen voor een veterinaire toegangscontrole (artikel 11, vijfde lid).
Standhouders dienen aldaar, voor zover zij dieren bedrijfsmatig verhandelen, te voldoen aan
de verplichting tot het geven van voorlichting aan de kopers, aan de verplichting geen dieren te
verkopen aan personen jonger dan 16 jaar en zorg te dragen voor, indien van toepassing, het
zorgvuldig verpakken van dieren als bedoeld in de artikelen 14 tot en met 17.
Voor zover nodig wordt op een en ander nader ingegaan bij de betreffende onderdelen in deze
nota van toelichting.
4 De onderwerpen van het besluit nader toegelicht
4.1 Algemeen
In het besluit komen achtereenvolgens voorschriften over registratie, administratie,
vakbekwaamheidseisen, huisvesting en verzorging, g ezondheid, verkoop en fokken van dieren
aan de orde. Enkele voorschriften hebben betrekking op een specifieke activiteit, zoals het
verkopen of afleveren (artikelen 14 tot en met 18), of fokken (artikel 19) of op een specifieke
diersoort, zoals verplichte inentingen voor hond en kat (artikel 12). Als een bepaling louter van
toepassing is op honden en katten, is dat in het artikel aangegeven.
4.2 Aanmelding en registratie
In artikel 4, eerste lid, is bepaald dat het verrichten van bedoelde activiteiten slechts is
toegestaan voor zover die verricht worden in een bij de Minister van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie aangemelde inrichting (hierna: de minister van EL&I). De voorschriften

20

over de aanmelding staan in artikel 5 en 6. Als een organisatie meerdere locaties heeft, moet
elke locatie aangemeld worden bij de minister van EL&I.
Nieuw ten opzichte van het HKB 1999 is dat de aanmelding kan geschieden via een door de
minister van EL&I beschikbaar gesteld elektronisch portaal. Houders van geregistreerde
inrichtingen onder het HKB 1999 behoeven zich ingevolge artikel 24, eerste lid, niet opnieuw
onder dit besluit te laten registreren.
Tentoonstellingen, beurzen of markten dienen ook te worden gemeld door de organisator
daarvan. Er kan in die gevallen echter volstaan worden met het doorgeven van een geringer
aantal gegevens. Onder meer dient duidelijk te zijn waar en wanneer de evenementen
plaatsvinden ten behoeve van controle en handhaving.
4.3 Administratie
In het belang van het toezicht op de naleving van dit besluit worden er administratieve eisen
gesteld aan alle inrichtingen (artikel 7). Elke inrichting dient in zijn administratie de gegevens
op te nemen van degene van wie de gezelschapsdieren afkomstig zijn. Voor honden en katten
moet het bewijs van inenting worden opgenomen in de administratie. Voor zover dieren
gehouden worden ten behoeve van opvang geldt geen plicht om te administreren van wie de
dieren afkomstig zijn, voor zover deze gegevens niet bekend zijn. Dit is bijvoorbeeld het geval
als een zwerfdier in een asiel gehouden wordt.
Ten opzichte van het HKB 1999 is de administratiebepaling vereenvoudigd. Op grond van het
HKB 1999 moest per kwartaal een administratie worden bijgehouden en worden toegestuurd
aan de minister. Met de Vrijstellingsregeling dierenwelzijn was al een uitzondering gegeven
van deze administratieplicht, omdat deze verplichting leidde tot hoge administratieve lasten en
in de handhavingspraktijk nauwelijks effectief bleek te zijn.
De gegevens over degene van wie de dieren afkomstig zijn en een kopie van bewijzen van
inentingen moeten twee jaar in de inrichting worden bewaard. In het HKB 1999 gold een
bewaartermijn van drie jaar. Deze gegevens zijn voor handhavende instanties van belang voor
controle op naleving van de verplichte entingen voor honden en katten. De gegevens over de
herkomst van de dieren zijn van belang om handelsstromen te kunnen nagaan.
De aanmelding moet worden verricht door degene onder wiens verantwoordelijkheid de
activiteiten in de inrichting worden verricht. In het geval dat de beheerder dezelfde is als
degene onder wiens verantwoordelijkheid de activiteiten worden verricht, kan de beheerder de
aanmelding verrichten.
Op grond van artikel 7 moeten persoonsgegevens worden bewaard. In hoofdstuk 7 van deze
nota van toelichting zal nader worden ingegaan op de verhouding van dit besluit met de Wet
bescherming persoonsgegevens.
4.4 Vakbekwaamheid
Om een goede verzorging te waarborgen, dient op de inrichting een beheerder werkzaam te
zijn die in het bezit is van een in het kader van dit besluit erkend bewijs van vakbekwaamheid
(artikel 8). Volgens de definitie van artikel 1 is dit degene die dagelijks leiding geeft aan de in

21

artikel 3, eerste lid, bedoelde activiteiten. Degene die een tentoonstelling, beurs of markt
organiseert, draagt zorg voor de aanwezigheid van een persoon die ook in het bezit is van een
in het kader van dit besluit erkend bewijs van vakbekwaamheid.
In de ministeriële regeling op grond van dit besluit zal worden bepaald welke handelingen een
beheerder moet kunnen uitvoeren en waarover hij kennis moet hebben, zoals het verzorgen
en voeren van gezelschapsdieren en het zorg dragen voor hygiënische omstandigheden. Dit
zijn de vakbekwaamheidseisen. Bij ministeriële regeling zal worden vastgesteld welke
kwalificaties voldoen aan de vakbekwaamheidseisen.
Die kwalificaties kunnen worden behaald bij een instelling voor middelbaar beroepsonderwijs
die zijn opgenomen in het centraal register beroepsopleidingen (Crebo) op basis van de Wet
Educatie en Beroepsonderwijs (hierna: WEB). Het op basis van de WEB behaalde diploma of
certificaat moet uitsluitsel geven of de bij ministeriële regeling vastgestelde kwalificaties zijn
behaald en zo wordt voldaan aan de vakbekwaamheidseisen. De kwalificatie s maken deel uit
van de kwalificatiestructuur die voor het groen onderwijs door de minister van EL&I jaarlijks
wordt vastgesteld. Voor het groen onderwijs is de WEB van toepassing, evenals voor de
kwaliteitsborging van het onderwijs. Dit houdt in dat er een stelsel van kwaliteitszorg moet zijn
en dat de examens aan bepaalde kwaliteitseisen moeten voldoen. De kwaliteitstoetsing van de
examinering valt onder toezicht van de onderwijsinspectie.
Het ministerie van EL&I kent en onderhoudt geen eigen kwaliteitsborgingssysteem en
beoordelingstraject, maar volgt het systeem van de WEB. De inrichting van een eigen stelsel
voor kwaliteitsborging zou gezien de omvang van het aan EL&I gerelateerde onderwijs niet in
verhouding zijn. Gelet daarop zal een niet Crebo-diploma, niet kunnen worden erkend als
bewijs van vakbekwaamheid.
Om een bewijs van vakbekwaamheid te verkrijgen, moet de beheerder een opleiding met goed
gevolg hebben afgesloten, die is toegespitst op de diergroep waarmee hij gaat werken.
Daartoe zullen in de ministeriële regeling diergroepen worden onderscheiden.
Ook op grond van het HKB 1999 moesten beheerders een bewijs van vakbekwaamheid
hebben. Omdat het HKB 1999 alleen van toepassing was op honden en katten, was de toets of
iemand vakbekwaam was, gericht op honden en katten. Nu de reikwijdte van het besluit is
uitgebreid met andere gezelschapsdieren dan honden en katten, is het verplicht dat
beheerders die een bewijs van vakbekwaamheid hebben op grond van het HKB 1999 en die
ook activiteiten verrichten met andere gezelschapsdieren een aanvullend bewijs van
vakbekwaamheid hebben. In artikel 23, eerste lid, onderdeel b, is voor deze groep
overgangsrecht opgenomen.
4.5 Huisvesting en verzorging
De regels omtrent huisvesting en verzorging, vervat in de a rtikelen 9 en 10, zijn als
doelvoorschrift geformuleerd. Zij geven daarbij de houder van de inrichting de mogelijkheid zelf
keuzes te maken omtrent de wijze van huisvesting en verzorging. Hierbij is leidend
uitgangspunt dat het welzijn van dieren en hun gezondheid permanent voldoende is
gewaarborgd. Voor alle dieren geldt de algemene bepaling dat de ruimte waarin zij in de

22

inrichting gehouden worden, geschikt dient te zijn. Adequate huisvesting en verzorging is
vanuit welzijnsoogpunt van groot belang.
De huisvesting van dieren op een tentoonstelling, beurs of markt dient hieraan ook te voldoen,
aangezien een uitzondering is gemaakt voor het verrichten van de activiteiten waarop dit
besluit van toepassing is buiten de perceelsgebonden inrichting. Veelal worden de dieren
aangevoerd door de afzonderlijke houders. Zij zijn primair verantwoordelijk voor passende
huisvesting en verzorging van hun dieren. De organisator van de tentoonstelling, beurs of
markt zal hierop dienen toe te zien. Uiteraard zal de aard van zodanig evenement bepalend
zijn voor met name de huisvesting. Te allen tijde zal echter uit het oogpunt van dierenwelzijn
de huisvesting verantwoord dienen te zijn.
Niet ondenkbaar is dat de betreffende onderdelen door verschillende houders van dieren
verschillend worden geïnterpreteerd. Daarom zullen ten behoeve van de naleving
handhavings- en beleidsrichtsnoeren worden opgesteld door het ministerie van EL&I.
In ieder geval blijven voor het toezicht op de naleving van dit besluit leidend de
minimumnorme n voor de inrichting van leefruimtes voor dieren, zoals die voorheen onder het
HKB 1999 golden. In het bijzonder zijn dan van belang de afmetingen van verblijven en de
beschikbare vloeroppervlakte voor honden en katten. Bij het opstellen van bedoelde
richtsnoeren zal ook aandacht worden besteed aan de eisen die tot dusver in het kader van
het ontwikkelen van certificatiestelsels aan de orde zijn geweest. Uiteraard zal dit in de
toekomst eveneens geschieden voor eisen die dan in andere certificatiestelsels z ullen worden
opgenomen.
Ter waarborging van de gezondheid van de gezelschapsdieren en ter voorkoming van
uitbraken van besmettelijke ziekten in inrichtingen, worden eisen gesteld aan de faciliteiten
waarover de inrichting dient te beschikken (artikel 10). Een inrichting moet over ten minste drie
afzonderlijke ruimtes beschikken. De inrichting hoeft deze niet permanent als zodanig in te
richten, maar moet wel de mogelijkheid hebben deze ruimtes in te richten als dat nodig is,
naast de ruimtes waarin gezonde dieren worden gehouden. Veelal zal de dierenarts de
aangewezen persoon zijn om te beoordelen of zieke dieren of dieren die een mogelijk risico
vormen voor de gezondheid van andere dieren, in zodanige ruimtes dienen te worden
geplaatst
Voor tentoonstellin gen, beurzen of markten geldt een dergelijke eis niet. Het is de
verantwoordelijkheid van de houders van dieren zieke of van ziekte verdachte dieren niet aan
te voeren. De organisator moet waken voor aanvoer van dergelijke dieren en in het geval er
toch dergelijke dieren worden aangevoerd, deze dieren de toegang weigeren. In artikel 11,
vijfde lid, is voor dit laatste een waarborg opgenomen.
Voor de huisvesting van gewonde of zieke dieren, die niet besmettelijk zijn, die niet in een
quarantaine- of isolatieruimte gehuisvest hoeven te worden, dient een inrichting te beschikken
over een ruimte die, indien nodig, voor de huisvesting van deze dieren bestemd kan worden.
Bij de inrichting van deze ruimte is mede een aandachtspunt dat rekening wordt gehouden met
de voor herstel van het dier noodzakelijke rust.
4.6 Gezondheid

23

Ter waarborging van de gezondheid van de gezelschapsdieren en ter voorkoming van
uitbraken van besmettelijke ziekten in inrichtingen, worden eisen gesteld aan de wijze waarop
met zieke en mogelijk zieke dieren moet worden omgegaan. Dit geschiedt gedeeltelijk door te
zorgen voor passende huisvesting, als bedoeld in artikel 10. Ook dienen maatregelen te
worden genomen ter voorkoming van een uitbraak van besmettelijke ziekten in de inrichting,
bijvoorbeeld middels inentingen die als preventiemaatregel kunnen dienen (artikel 11). Voor
tentoonstellingen, beurzen en markten geldt dat degene die deze organiseert zorg dient te
dragen voor een veterinaire gezondheidscontrole van de dieren voordat toegang wordt
verstrekt. Dieren met klinische verschijnselen van of verdacht van een besmettelijke dierziekte
worden niet toegelaten (artikel 11, vijfde lid)
Voor honden en katten die verblijven in de inrichting worden ter voorkoming van de uitbraak
van besmettelijke ziekten bij ministeriële regeling nadere eisen gesteld aan inentingen.
Eveneens worden regels gesteld over het bewijs van inenting en over de entingen waarover
honden en katten moeten beschikken voordat zij de inrichting verlaten (artikel 12). Hiermee
wordt het niveau van het gezondheidsregime uit het HKB 1999 gewaarborgd.
In het belang van de gezondheid van de dieren die in de inrichting verblijven, is dagelijkse
controle van de dieren wenselijk. Daartoe is het ingevolge artikel 11, eerste lid, ve rplicht een
protocol vast te stellen. De verplichting tot het vaststellen van een dergelijk protocol is nieuw
ten opzichte van het HKB 1999.
Indien de gezondheid van een hond zich daar niet tegen verzet, moet een hond dagelijks tijd
buiten zijn verblijf kunnen doorbrengen (artikel 13). Dit is onder meer van belang vanwege de
behoefte van honden aan contact met mensen en soortgenoten en aan lichaamsbeweging.
Daarnaast is het voor honden van belang om buiten de ruimte waarin ze verblijven te kunnen
urineren en ontlasten. Wanneer aan deze verplichting onvoldoende invulling wordt gegeven,
kan dit leiden tot onzindelijkheid van de hond.
Uiteraard kan niet worden verwacht dat aan deze verplichting wordt voldaan indien de
veiligheid van het personeel in het geding is door agressiviteit van een hond.
4.7 Handel
In het belang van het welzijn en de gezondheid van verkochte of afgeleverde
gezelschapsdieren worden eisen gesteld aan de informatie die bij verkoop of afleveren
verstrekt dient te worden (artikel 14 en 15) en de wijze waarop een dier wordt verpakt, indien
dat aan de orde is (artikel 17). Deze regels gelden ook voor de verkoop door bedrijfsmatige
houders indien dieren op een tentoonstelling, beurs of markt worden verkocht of afgeleverd.
De informatieverplichting is nieuw ten opzichte van het HKB 1999.
Deze bepalingen in hoofdstuk 8 van het besluit beogen het verantwoord bezit van
gezelschapsdieren te bevorderen en impulsaankopen te voorkomen. Hierop is mede gericht het
verbod, bedoeld in artikel 18, op h et houden en tentoonstellen van gezelschapsdieren in
etalages van een handelsruimte, waarbij als etalages de ruimten achter een winkelraam van
een inrichting worden aangemerkt.
Ook het verbod op het verkopen van gezelschapsdieren aan personen jonger dan 16 heeft het
voorkomen van impulsaankopen op het oog en bevordert juiste verzorging van dieren.

24

Dit verbod geldt eveneens voor verkoop en aflevering van dieren op een tentoonstelling, beurs
of markt.
Het verkoopverbod van artikel 16 is mede opgenomen ter u itvoering van de Overeenkomst ter
bescherming van kleine huisdieren (Trb. 1988, 1). In paragraaf 7.6 van deze toelichting wordt
nader ingegaan op deze Overeenkomst.
4.8 Fokken en socialisatie
Hoofdstuk 9 bevat artikelen over fokken en socialisatie. De verplichtingen zijn nieuw ten
opzichte van het HKB 1999.
Ter voorkoming van nadelige gezondheids- of welzijnseffecten voor nakomelingen en
ouderdieren als gevolg van de wijze waarop gefokt wordt, zijn in artikel 19 voorschriften
opgenomen waar bij het fokken met gezelschapdieren rekening mee dient te worden
gehouden. Bij het voorkomen van nadelige effecten op gezondheid en welzijn van dieren ten
gevolge van fokken heeft zowel de fokker als ook de consument die het dier koopt, een
verantwoordelijkheid. Waar voor de bedrijfsmatige fokker regels gelden op basis van dit besluit
welke een verplichting behelzen omtrent het toepassen van een verantwoord fokbeleid, is de
consument die een dier aanschaft verantwoordelijk voor een doordachte keuze voor het
moment van aanschaf van een dier waarbij welzijn en gezondheid van het dier door hem wordt
meegewogen.
Uitgangspunt van artikel 19 is dat het fokken van dieren op verantwoorde wijze geschiedt.
Zowel ouderdieren als nakomelingen mogen in beginsel geen schade aan welzijn of
gezondheid ondervinden als gevolg van de fokkerij. Fokkerij mag niet leiden tot uitputting van
moederdieren en ook niet tot blijvende of permanente schade aan gezondheid of welzijn van
zowel ouderdier als nakomeling. Het is niet toegestaan doelbewust te fokken met dieren die
gebreken of afwijkingen hebben of kunnen krijgen die welzijn of gezondheid van hun
nakomelingen schaden of te fokken met dieren met ernstige gedragsproblemen. Ook moet bij
het fokken worden voorkomen dat uiterlijke kenmerken worden doorgegeven aan of kunnen
ontstaan bij nakomelingen die schadelijke gevolgen hebben voor welzijn of gezondheid van dat
dier.
Een fokker kan overigens niet altijd van alle erfelijke afwijkingen en problemen op de hoogte
zijn. Als echter aannemelijk is dat de fokker op de hoogte was of zou kunnen zijn van
bovengenoemde problemen of als een fokker onderzoek had kunnen doen of laten doen naar
de genoemde problemen, maar desondanks toch fokt met dieren, handelt hij niet
overeenkomstig artikel 19.
Naar a anleiding van de consultatie van een ontwerp van dit besluit werd door de
Dierenbescherming en Coalitie Dierenwelzijns Organisaties Nederland gevraagd naar de
verhouding van dit artikel met de zienswijze van de Raad voor Dierenaangelegenheden
(hierna: RDA) “Fokkerij en Voortplantingstechnieken”1.
In haar zienswijze doet de RDA een aantal aanbevelingen om op maatschappelijke
verantwoorde en transparante wijze om te gaan met fokkerij. Onder andere beveelt zij het

1

Advies van Raad voor dierenaangelegenheden 2010/2

25

gebruik aan van een afwegingsmodel en adviseert zij de overheid randvoorwaarden te stellen.
Daarnaast is de RDA van mening dat fokkerij binnen de volgende kaders moet plaatsvinden:
-

Behoud van vitaliteit en fysieke gezondheid;

-

Behoud van soorteigen gedrag en mentale gezondheid;

-

Behoud van integriteit;

-

Behoud van genetische diversiteit.

Met dit besluit worden randvoorwaarden gecreëerd waarbinnen gefokt mag worden met
gezelschapsdieren. De bovengenoemde vier kaders komen niet letterlijk terug in artikel 19,
maar de opgenomen voorschriften beogen hetzelfde effect.
Behalve regels inzake de fokkerij als zodanig is ook van belang de zorg die aan jonge dieren
wordt verleend met het oog op hun latere gedrag. Daartoe is in artikel 20 een bepaling
opgenomen.
Indien een dier in een inrichting verblijft gedure nde de periode waarin het gezelschapsdier het
meest ontvankelijk is voor socialisatie, wordt zorg gedragen voor socialisatie. Dit is voor pas
geboren en jonge dieren één van de belangrijkste perioden in het leven dat het dier waarin
het voor socialisatie o ntvankelijk is.
Socialisatie houdt in dat dieren soorteigen gedrag en aanpassingsmogelijkheden aan houderijomstandigheden leren en kunnen tonen. Daarnaast is het van belang dat dieren ook wennen
aan mensen en hun aanwezigheid. Dit laatste is ook het geval ten aanzien van soortgenoten
en relevante andere diersoorten.
Het leren van soorteigen gedrag vindt vooral plaats in contact met het moederdier en de
nestgenoten. Indien een dier al op jonge leeftijd gescheiden wordt van het moederdier, is
aandacht vo or voldoende interactie met soortgenoten belangrijk om gedragsproblemen in de
toekomst te voorkomen.
Socialisatie houdt ook in dat dieren gewend raken aan de aanwezigheid van mensen en
menselijk gedrag alsook aan andere relevante gezelschapsdieren. Met hie rop gericht handelen
kunnen dieren hiermee bekend worden gemaakt en hieraan wennen. Voor een hond die
bijvoorbeeld in een gezin met kinderen zal gaan leven, is het van belang dat hij in de
socialisatiefase al leert om te gaan met kinderen. Voorts zal ook g edrag bij het dier moeten
worden ontwikkeld dat is aangepast aan houderij-omstandigheden, bijvoorbeeld ten aanzien
van huisvesting, en is het van belang dat een dier gewend raakt aan bij houderijomstandigheden behorende omgevingsprikkels, zoals het verkeer.
Deze bepaling is vooral belangrijk voor honden en katten, maar ook voor andere veel
gehouden diersoorten als konijnen en papegaai-achtigen is aandacht voor socialisatie van
belang. Een goede begeleiding van het socialisatieproces voorkomt in belangrijke mate dat
dieren op een later moment onaangepast gedrag, stress en angst als tekenen van verminderd
welzijn vertonen of zelfs agressief gedrag ontwikkelen.
De lengte van de socialisatieperiode is per diersoort verschillend en kan ook binnen diersoorte n
enigszins variëren. Voor honden ligt de ontvankelijke periode voor socialisatie globaal binnen
de twee eerste levensjaren. Socialisatie is dan ook voor houders die dieren uit een inrichting

26

betrekken, een belangrijk aandachtspunt. Zij kunnen daartoe bijvoorbeeld daarop gerichte
cursussen volgen.
Niet alle dieren die als gezelschapsdier worden gehouden, zijn overigens even ontvankelijk
voor socialisatie. Ook kan socialisatie, afhankelijk van de soort, weinig effect op hun gedrag
hebben en bij sommige diersoorten zelfs minder wenselijk zijn. Vissen kunnen en hoeven niet
gesocialiseerd worden in de mate waarin dat bij honden en katten plaatsvindt; bij veel
reptielen en amfibieën is dat ook niet wenselijk of mogelijk, al is ook voor deze dieren
gewenning aan bijvoorbeeld het schoonmaken van het hok of het plaatsen van voer in het hok
op een wijze die niet tot stress of gedragsproblemen leidt wel van belang. De in dit artikel
opgenomen verplichting dient zodanig te worden opgevat.
5 Aspecten van regeldruk
5.1 Algemeen
Met dit besluit worden niet alleen bestaande verplichtingen uit het HKB 1999 omgezet in
doelvoorschriften. Ook wordt de werkingssfeer van dat besluit verbreed naar andere
categorieën dieren. Daarnaast worden nieuwe voorschriften geïntroduceerd, onder andere ter
zake van de fokkerij.
Dit besluit heeft een toename van de administratieve lasten en de nalevingkosten voor het
bedrijfsleven tot gevolg. In totaal levert dit besluit een eenmalige stijging op van de
administratieve lasten van
€ 36.624. De structurele administratieve lasten nemen toe met € 617.069. De toename van de
nalevingskosten ten gevolge van dit besluit bedraagt € 4.247.546.
De administratieve lasten zijn weergegeven in onderdeel 5.2 en de nalevingskosten in
onderdeel 5.3. De weging van alternatieven en overige gevolgen voor het bedrijfsleven komen
in onderdeel 5.4 aan de orde.
Dit besluit heeft de volgende normadressanten: handelaren, detailhandelaren, fokkers,
houders van kennels, pensions en asielen. Het HKB 1999 was van toepassing op dezelfde
categorieën, maar beperkte zich tot bedrijfsmatige activiteiten met honden en katten. Het
betreft hier primair midden- en kleinbedrijven.
Dit besluit heeft geen gevolgen voor de regeldruk voor burgers.
schematisch overzicht categorieën
bedrijven onder HKB 1999

Bron gegevens

Fokkers hond

1600 Raad voor Dierenaangelegenheden 'Feiten

Fokkers kat

125 Raad voor Dierenaangelegenheden 'Feiten

en cijfers' 2006
en cijfers' 2006
detailhandel hond en kat

10 Raad voor Dierenaangelegenheden 'Feiten
en cijfers' 2006

asielen hond of kat

100 Dierenbescherming

pension hond of kat

400 Dibevo

27

Subtotaal bedrijven onder HKB 1999

2235

bedrijven onder HKB 1999 met andere dieren2
asielen gemengd

50 ( 50% van 100) Dierenbescherming

pensions gemengd

160 (40 percentage van 400) Dibevo en
Dierenbescherming

Subtotaal bedrijven onder HKB 1999

210

bedrijven die niet onder HKB 1999
vielen
Fokkers/tussenhandel overige

onbeken

gezelschapsdieren

d

(groot)handel dieren en

50 Dibevo en Ve reniging van im-exporteus

gezelschapsdieren
detailhandel overige

van vogels en hobbydieren
2200

Dibevo

gezelschapsdieren
asielen overige gezelschapsdieren

125 Dierenbescherming/Universiteit van Utrecht

Subtotaal bedrijven die niet onder

2375

HKB 1999 vielen
Totaal aantal bedrijven voor Besluit

4610

gezelschapsdieren
Tentoonstellingen, beurzen en
markten

2500 Raad voor Dierenaangelegenheden 'Feiten
en cijfers' 2006

5.2 Administratieve lasten
De administratieve lasten die samenhangen met dit besluit vloeien voort uit de volgende
onderwerpen:
a. aanmeldingsverplichting, bedoeld in artikel 5 en 6;
b. administratieverplichting, bedoeld in artikel 7;
c.

verplichtingen over het bewijs van inenting honden en katten (artikelen 7 en 12)

d. toezicht.
a. aanmeldingsverplichting (artikel 6)
In het eerste jaar dat dit besluit van kracht is, zullen de administratieve lasten hoger zijn dan
in de volgende jaren. Dit wordt veroorzaakt door het aantal inrichtingen dat zich in het eerste
jaar moet aanmelden. Het gaat hierbij om 2585 bedrijven. Dit zijn de inrichtingen die deels
onder het HKB 1999 vielen (210 bedrijven) en alle bedrijven die niet onder het HKB 1999 vielen
(2375 bedrijven).
De aanmelding, het opsturen van de vereiste gegevens en het doorgeven van wijzigingen
veroorzaken in h et eerste jaar een administratieve last van € 40.581. Dit is een eenmalige

Er zijn bedrijven die onder het HKB 1999 vallen en daarnaast ook activiteiten verrichten met
andere dieren. Bijvoorbeeld zijn er dierenasielen voor honden en katten, die ook konijnen
opvangen. O p basis van dit besluit moeten de activiteiten met in dit geval konijnen ook
aangemeld worden.
2

28

stijging van € 36.624. In de daaropvolgende jaren zal de structurele administratieve last voor
het aanmelden en doorgeven van wijzigingen € 4.004 bedragen.
Voor de organisatoren van tentoonstellingen, beurzen en markten, ongeveer 2500 per jaar,
geldt dat per keer een aanmelding verplicht wordt. Hierdoor ontstaan structurele
administratieve lasten van € 15.120.
b. administratieverplichting (artikel 7)
Artikel 7 bevat de plicht om in een inrichting een deugdelijke administratie te houden met
daarin onder andere de gegevens van wie de gezelschapsdieren afkomstig zijn. Deze plicht is
van toepassing op alle inrichtingen waarop dit besluit van toepassing is. Dit zijn 4610
inrichtingen. De administratieve lasten nemen als gevolg van de administratie - en bewaarplicht
voor deze inrichtingen structureel toe met € 578.705.
c. verplichtingen over het bewijs van inenting honden en katten (artikel 7 en 12, onderdeel b)
De structurele administratieve last voor het opnemen en bewaren van het bewijs van inenting
van honden en katten bestond reeds op basis van het HKB 1999. Deze structurele
administratieve last bedraagt € 166.572 en heeft betrekking op circa 2235 bedrijven. Omdat
deze last al bestond als gevolg van het HKB 1999, is er met dit besluit geen sprake van een
toename.
d. toezichtslasten
In hoofdstuk 6 van deze nota van toelichting wordt ingegaan op de organisaties die toezicht
houden op dit besluit. Deze organisaties veroorzaken toezichtslasten. Voor bedrijven die niet
of deels onder het HKB 1999 vielen (2585 bedrijven) is sprake van een toename van de
toezichtslasten. Dit leidt tot een toename van de lasten met € 19.240. Hierbij wordt ervan
uitgegaan dat een inspectie gemiddeld vier uur kost.
5.3 Nalevingskosten
Middelvoorschriften uit het HKB 1999 die in dit besluit zijn vervangen door doelvoorschriften
leveren voor de partijen die onder de werking van het Honden- en Kattenbesluit 1999 vielen
geen (nieuwe) nalevingskosten op. Voor andere partijen en andere normen hangt het
optreden van en de hoogte van nalevingskosten af van de situatie in de huidige gemiddelde
praktijk. Naar verwachting leveren alleen de normen over de vakbekwaamheid, de
quarantaine, het opstellen van een gezondheidsprotocol en de informatieverplichting
nalevingskosten op. De andere verplichtingen leiden niet tot nalevingskosten. Dit komt omdat
het geen nieuwe verplichtingen zijn, omdat ze afkomstig zijn uit het HKB 1999 of omdat in alle
redelijkheid verwacht mag worden dat de gemiddelde huidige praktijk in voldoende mate
voldoet aan de norm, zoals het geval is bij socialisatie en het fokbeleid, de zogenoemde
bedrijfseigen kosten. Hieronder wordt tevens ingegaan op de nalevingskosten voor
organisatoren van tentoonstellingen, beurzen of markten.
a. Vakbekwaamheid (artikel 8)
Beheerders van inrichtingen dienen in het bezit te zijn van een bewijs van vakbekwaamheid.
Voor honden- en kattenfokkers, pension- en asielbeheerders en detail- en groothandel - voor
zover zij handelen in honden en katten- betreft dit geen nieuwe norm. Voor fokkers van

29

overige gezelschapsdieren, pensions en asielen voor overige gezelschapsdie ren en groot- en
detailhandelaren in overige dieren is het halen van een bewijs van vakbekwaamheid een
nieuwe norm. De toename van de nalevingskosten voor het behalen van een bewijs van
vakbekwaamheid komt in totaal neer op
€ 2.261.875. Dit bedrag is gebaseerd op 2585 bedrijven. Het behalen van een bewijs van
vakbekwaamheid kost gemiddeld € 875. Dit bedrag is gebaseerd op kosten van bestaande
cursussen bij AOC's en LOI en de kosten voor een EVC traject. EVC staat voor Erkenning
Verworven Competenties. In de berekening is rekening gehouden met kennis, ervaring en
competenties in de praktijk waar de beheerder die al enige tijd werkzaam is in de
desbetreffende branche in meer of mindere mate over beschikt. Dit leidt in de regel tot een
verkort en daardoor goedkoper opleidingstraject.
b. Ruimtes voor huisvesten en verzorgen van zieke dieren (artikel 10)
Een inrichting moet beschikken over drie ruimtes voor het huisvesten en verzorgen van zieke
dieren, dan wel de mogelijkheid om deze indien nodig direct in te kunnen richten. De ruimtes
waarover een inrichting moet (kunnen) beschikken betreffen een quarantaineruimte, een
isolatieruimte en een ruimte voor dieren die ziek zijn.
Voor asielen voor honden en katten gold op grond van het HKB 1999 al de verplichting om een
quarantaineruimte te hebben; voor fokkers en pensions voor honden en katten niet. Ook
moesten asielen, fokkers, pensions en de groot- en detailhandel in honden en katten op grond
van het HKB 1999 al een ruimte inrichten voor niet-besmettelijke zieke dieren.
Voor de sectoren die nieuw onder dit besluit vallen is er sprake van een nieuwe norm.
Verwacht wordt dat daar waar meerdere dieren samen bedrijfsmatig gehouden worden de
inrichting vanuit het eigen bedrijfsbelang reeds voldoet aan de eisen over het huisvesten van
zieke of van ziekte verdachte dieren, dan wel middels zeer beperkte investeringen kan
voldoen. Er is dus bij een groot aantal bedrijven sprake van bedrijfseigen kosten. Mede ook
omdat reeds bestaande ruimten vo or huisvesting gebruikt kunnen worden voor dit doel. Omdat
onvoldoende zicht is op de bestaande gemiddelde huidige praktijk wordt rekening gehouden
met de toename van de nalevingskosten € 555.000. Dit bedrag is berekend uitgaande van de
helft van het aanta l bedrijven dat gemiddeld een bedrag van € 400 nodig heeft om aan deze
norm te voldoen. Dit gemiddelde bedrag is gebaseerd op een inschatting van de kosten voor
het inrichten van een quarantaineruimte door de Dibevo.

c. Opstellen gezondheidsprotocol (artikel 11)
In een inrichting moet gebruik worden gemaakt van een gezondheidsprotocol. Dit is een
verplichting die op alle inrichtingen van toepassing is, dat zijn dus 4600 inrichtingen. De
inschatting is dat 80% van deze inrichtingen al voldoet aan deze norm. De in artikel 11, eerste
lid, omschreven activiteiten mogen als een vanzelfsprekend onderdeel van een normale
bedrijfsvoering worden beschouwd. Daarvan uitgaande wordt de toename van de
nalevingskosten geschat op € 86.165.
d. Het verstrekken van schriftelijke informatie aan de koper van dieren en verstrekken van alle
beschikbare informatie over de gezondheidsstatus van het dier (artikel 14 en 15)

30

Aan de koper van een dier dient informatie te worden verstrekt over de verzorging,
huisvesting, en gedrag van het dier en kosten die gemoeid gaan met het houden van het dier.
Daarnaast dient de beschikbare informatie over de gezondheidsstatus van het dier te worden
verstrekt.
Het betreft hier een nieuwe norm voor alle categorieën. In de gemiddelde huidige praktijk zal al
in meer of mindere mate de vereiste informatie verstrekt worden bij de verkoop van een dier.
Er wordt van uit gegaan dat de informatie over de gezondheidsstatus van een dier in de
gemiddelde huidige praktijk wordt verstrekt. Voor het verstrekken van schriftelijke informatie
over de verzorging, huisvesting en het gedrag van het dieren is voldoende gratis materiaal
digitaal beschikbaar welke uitgeprint en verstrekt kan worden, bijvoorbeeld via de
brancheorganisaties of het Landelijk Informatie Centrum Gezelschapsdieren. De gemiddelde
kosten hoeven per verkocht dier niet meer dan 0,20 euro (kosten voor een print of kopie) te
bedragen. Uitgaande van ruim 3 miljoen verkochte dieren per jaar leidt deze verplichtin g tot
een toename van de nalevingskosten van € 681.326.
e. Tentoonstellingen, beurzen en markten
Aan de bedrijfsmatige handel op tentoonstellingen, beurzen en markten, wordt een aantal
eisen gesteld. De organisator moet zorgen voor de aanwezigheid van een vakbekwaam
persoon (artikel 8, vierde lid). Ook moet degene die het evenement organiseert, zorgen voor
goede huisvesting (artikel 9, derde lid). Tevens moet zorg worden gedragen voor een
veterinaire gezondheidscontrole (artikel 11, vijfde lid).
De eisen die aan een goede huisvesting zijn gesteld, zijn zogenoemde bedrijfseigen kosten.
Een organisator van een tentoonstelling, beurs of markt zorgde ook voordat deze verplichting
gold, veelal al voor geschikte huisvesting of voorschriften daartoe voor exposanten. Uit deze
plicht vloeien derhalve geen nalevingskosten voort.
De eis dat de organisator voor de aanwezigheid van een vakbekwaam persoon moet zorgen is
nieuw, een dergelijke verplichting is nu niet gebruikelijk op een tentoonstelling, beurs of markt.
Een deel van de aanwezigen op een tentoonstelling, beurs of markt, degenen die
bedrijfsmatige activiteiten in de zin van dit besluit ontplooien, zal al vakbekwaam zijn. Zij
dienen op grond van dit besluit al een bewijs van vakbekwaamheid te bezitten om als
beheerder op een inrichting werkzaam te kunnen zijn (artikel 8, eerste lid). Het organiseren
van de aanwezigheid van een vakbekwaam persoon op een tentoonstelling, beurs of markt,
zal derhalve niet voor grote problemen hoeven zorgen. Ook uit deze verplichting vloeien geen
nalevingskosten voort. De Dibevo deed zelf ook een voorstel om als voorwaarde aan een
tentoonstelling, beurs of markt de eis op te leggen van de aanwezigheid van een vakbekwaam
persoon.
De veterinaire controle (artikel 11, vijfde lid) is een nieuwe eis. Het betreft het individueel
keuren van dieren voordat ze de toegang krijgen tot een tentoonstelling, beurs of markt. Voor
honden en katten is het op tentoonstellingen nu veelal al gebruikelijk dergelijke controles uit te
voeren. Dit wordt d oor de organisaties zelf geregeld. Voor andere dieren dan honden en
katten is de inschatting dat dit op tentoonstellingen en beurzen veel minder gebruikelijk is. Er
vloeien daarom nalevingskosten voort uit deze voorwaarde.

31

Omdat over de huidige situatie geen cijfers beschikbaar zijn, is het lastig een reële inschatting
te maken van de nalevingskosten die deze nieuwe eis met zich meebrengt.
De inschatting is dat een organisator ongeveer 30 minuten per beurs of tentoonstelling nodig
heeft om veterinaire deskundigen voor ingangscontrole te regelen. Dit leidt tot nalevingskosten
van € 46.250.
Voor de handelaren op beurzen, tentoonstellingen en markten die hun dieren deze veterinaire
toegangscontrole moet laten ondergaan, leidt deze verplichting ook tot nalevingskosten.
Uitgaande van een gemiddeld aantal dieren dat per tentoonstelling, beurs of markt, door
bedrijfsmatige handelaren wordt aangeleverd, is de inschatting dat dit leidt tot een
nalevingslast van € 616.930 voor bedrijfsmatige handelaren.
5.4 Alternatieven, buitenlandtoets en sociaal economische effecten
Bij de keuze voor de aanmeldingsplicht is het alternatief van een vergunningplicht onderzocht.
De aanmeldingsplicht is minder belastend voor het bedrijfsleven, het grensoverschrijdende
handelsverkeer en de overheid dan de vergunningplicht. Er is daarom gekozen voor de
aanmeldingsplicht. De aanmeldingsplicht is noodzakelijk voor het toezicht op de naleving van
dit besluit.
Regels voor de huisvesting en de verzorging zijn ter bescherming van het welzijn en de
gezondheid van gezelschapsdieren bij bedrijfsmatige activiteiten noodzakelijk. Bij de keuze
voor het stellen van deze regels is per norm gekeken naar de alternatieven in de vorm van
ofwel middelvoorschriften ofwel doelvoorschriften. Alleen voor het normeren van de
aanmelding, de vakbekwaamheid van de beheerder en de verplichte entingen voor honden en
katten is besloten tot middelvoorschriften. Doelvoorschriften lenen zich niet voor een
aanmeldprocedure. Ten aanzien van de vakbekwaamheid en de verplichte entingen voor
honden en katten worden middelvoorschriften noodzakelijk geacht in het belang van het
welzijn en de gezondheid van deze gezelschapsdieren en daarmee is tevens explicieter
gemaakt ten aanzien van deze onderwerpen dat minimaal het niveau van het HKB 1999
gehandhaafd zal worden. Voor de overige normen over de verzorging, huisvesting en
gezondheid van de dieren is voor doelvoorschriften gekozen. Doelvoorschriften hebben de
voorkeur omdat bedrijven hiermee zoveel mogelijk ruimte wordt geboden om hun
bedrijfsvoering zelf, binnen de normen, in te vullen en daardoor minder lasten opleveren.
Dit besluit is van toepassing op in Nederland gevestigde inrichtingen. Er bestaat geen export
van dieren vanuit asielen en pensions. Door groothandelaren in g ezelschapsdieren vindt er wel
een omvangrijke export plaats. Deze dieren worden met name naar België, Duitsland, Verenigd
Koninkrijk, Frankrijk, Spanje en Italië geëxporteerd en daarnaast naar het Midden Oosten,
Australië, Rusland en Noord - Amerika.
Dibevo heeft aangegeven dat dit besluit de im- en export als zodanig nauwelijks of niet raakt
en daar dus geen effect op heeft. Ook de Verenging van import- en e xporteurs van Vogels en
Hobbydieren geeft aan dat de invloed op de export mee zal vallen. Gebaseerd op de
verwachtingen van de sector, wordt dan ook verwacht dat dit besluit geen gevolgen heeft voor
de concurrentiepositie in Nederland en in het buitenland van in Nederland gevestigde
inrichtingen die onder de werking van dit besluit vallen.

32

6 Uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid
Bij ministeriële regeling worden de kosten voor de aanmelding van een inrichting bij de minister
van EL&I door de overheid doorberekend aan de melder. De grondslag voor deze
doorberekening is gelegen in artikel 94, eerste lid, o nderdeel h, van de GWWD.
De ambtenaren van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit zijn in het kader van dit
besluit belast met de opsporing van strafbare feiten. Daarnaast beschikken ook inspecteurs
van de Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming (LID) over opsporingsbevoegdheid voor
overtredingen van dit besluit. Datzelfde geldt voor de Inspectiedienst Gezelschapsdieren, de
politie en bepaalde buitengewone opsporingsambtenaren van gemeenten.
Ingevolge artikel 114, eerste lid, van de GWWD juncto artikel 1, onderdeel a, b, c en f, van de
Regeling aanwijzing ambtenaren Gezondheids- en welzijnswet voor dieren, is een aantal
ambtenaren aangewezen als toezichthouder. Op dit besluit houden de ambtenaren van de
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit toezicht. Ook de inspecteurs van de Landelijke
Inspectiedienst Dierenbescherming zijn aangewezen als toezichthouder voor een aantal
onderdelen van dit besluit. Het gaat hierbij onder andere om het houden van toezicht op de
verzorging, voedering, drenking, behandeling en africhten van dieren (artikel 38 GWWD) en de
huisvesting van dieren (artikel 45 GWWD). In het convenant samenwerking dierenhandhaving3
zijn afspraken opgenomen over de taken van de NVWA en de LID en de samenwerking tussen
deze organisaties.
Bij het toezicht op dit besluit zal rekening worden gehouden met het principe van de
inspectievakantie. Dit houdt in dat bedrijven die consequent goed naleefgedrag laten zien en
het vertrouwen van de overheid verdienen, minder geïnspecteerd worden.
Overtredingen van de voorschriften gesteld krachtens de artikelen 38, 45, 55 en 56 van de
Gezondheids- en welzijnswet voor dieren zijn strafbaar gesteld in artikel 1, onderdeel 4, van
de Wet op de economische delicten. De maximale straf is hechtenis van ten hoogste zes
maanden, een taakstraf of geldboete van de vierde categorie (€ 19.000,-). Naast
strafrechtelijke handhaving zal bestuursrechterlijke handhaving mogelijk zijn door middel van
toepassen van een last onder bestuursdwang dan wel een last onder dwangsom. Met de Wet
dieren wordt beoogd de niet-naleving van de bij of krachtens dit besluit gestelde voorschriften
eveneens te kunnen bestraffen met een bestuurlijke boete.
De handhaving van de doelvoorschriften in dit besluit vergt een andere werkwijze van de
handhavende instanties dan de handhaving van de middelvoorschriften van het HKB 1999. De
handhavende instanties zullen meer dan nu het geval is, aan de hand van de omstandigheden
van het geval een inschatting moeten maken of de bepalingen van dit besluit overtreden
worden. Om enige richting te geven aan de open normen van dit besluit zullen zij
handhavingsrichtsnoeren opstellen.

3

Staatscourant 2011, 20388

33

Drie jaar na inwerkingtreding van dit besluit zal dit besluit geëvalueerd worden (artikel 25).
Deze suggestie van de Dierenbescherming is overgenomen.
7 Overige onderwerpen
7.1 Verhouding met de Wet op de dierproeven
Op grond van artikel 113 van de GWWD treedt die wet niet in hetgeen bij of krachtens de Wet
op de dierproeven is geregeld, met dien verstande dat onder meer onverminderd van kracht
blijft hetgeen is of wordt bepaald krachtens de artikelen 38, 45 en 55 van de GWWD. Een
aantal artikelen van het het HKB 1999 gold derhalve voor instellingen die dierproeven
verrichten.
Op 10 november 2010 is richtlijn 2010/63/EU van h et Europees Parlement en de Raad van 22
september 2010 betreffende de bescherming van dieren die voor wetenschappelijke
doeleinden worden gebruikt (PbEU L 276), in werking getreden. In deze richtlijn zijn onder
meer specifieke bepalingen opgenomen over de huisvesting en verzorging van dieren die in
inrichtingen verblijven van waaruit dieren worden betrokken door instellingen die dierproeven
verrichten. Ook zijn bepalingen opgenomen die zien op de scholing van personeel dat deze
dieren in die inrichtingen ve rzorgt.
Dat heeft als gevolg dat in de regelgeving van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport, ter implementatie van deze richtlijn voorzien zal worden in onder andere regels over de
huisvesting, verzorging en gezondheid van dieren en bekwaamheid van het personeel in
inrichtingen van waaruit dieren betrokken worden door proefdierinstellingen, conform de
richtlijn.
Uiterlijk 1 januari 2013 zullen de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen die nodig zijn om
aan deze richtlijn te voldoen in werking moeten treden. In artikel 27 is overgangsrecht
opgenomen, omdat naar verwachting dit besluit eerder in werking treedt dan de regelgeving
ter implementatie van de nieuwe richtlijn. Het overgangsrecht houdt in dat tot de
inwerkingtreding van de impleme ntatieregelgeving de bedoelde bepalingen van het HKB 1999
blijven gelden voor instellingen die dierproeven verrichten.
7.2 Verhouding met de Flora - en faunawet
Gezelschapsdieren waarop dit besluit van toepassing is, kunnen tevens aangewezen zijn als
beschermde inheemse of uitheemse soorten op grond van de Flora - en faunawet. De Flora - en
faunawet stelt, net als dit besluit, eisen aan onder andere het kopen, verwerven, verkopen en
onder zich houden van deze soorten (artikel 13 Flora - en faunawet). De Flo ra- en faunawet
blijft onverminderd gelden voor dieren die onder de werking van dit besluit vallen en tevens
beschermde soorten zijn. Er kunnen ten aanzien van deze dieren dus twee regimes van
toepassing zijn.
7.3 Verhouding met de Wet bescherming persoonsgegevens
Op grond van de artikelen 5 en 7 van dit besluit wordt een verplichting vastgelegd tot het
verstrekken van persoonsgegevens. In verband daarmee moet aan de Wet bescherming
persoonsgegevens worden voldaan om te waarborgen dat het recht op de besch erming van
persoonsgegevens niet in gevaar komt.

34

De aard van de inmenging in het recht op de bescherming van persoonsgegevens, voor zover
daarvan sprake is, bestaat uit het beschikbaar moeten stellen van gegevens ten behoeve van
de aanmelding van de inrichting (artikel 5) of ten behoeve van de administratieplicht van
inrichtingen (artikel 7).
De grondslag voor het verstrekken van gegevens op grond van artikel 5 van dit besluit is
gelegen in artikel 45, 55 en 56 van de GWWD. De minister van EL&I is de ve rantwoordelijke in
de zin van de Wet bescherming persoonsgegevens. Deze gegevens worden vastgelegd om te
weten wie activiteiten uitvoert met gezelschapsdieren. Deze verwerking is gerechtvaardigd met
het oog op dierenwelzijn.
Op grond van artikel 7 moet degene die verantwoordelijk is voor de inrichting een administratie
bijhouden. Daarin moeten onder andere de gegevens worden opgenomen van degene van wie
de gezelschapsdieren afkomstig zijn. De wettelijke grondslag voor deze inmenging is artikel 4
van de GWWD. De verantwoordelijke voor de inrichting is de verantwoordelijke in de zin van de
Wet bescherming persoonsgegevens. Deze gegevens worden vastgelegd omdat
handelsstromen gecontroleerd moeten kunnen worden. Deze verwerking is gerechtvaardigd
met het oog op dierenwelzijn.
7.4 Verhouding met de Europese transportverordening
In hoofdstuk 3.2 van deze nota van toelichting is aangegeven dat dit besluit onder meer niet
van toepassing is op hondenuitlaatservices. Hondenuitlaatservices moeten voor het vervoeren
van dieren wel voldoen aan de Europese Verordening (EG) nr. 1/2005 van de Raad van 22
december 2004 inzake de bescherming van dieren tijdens het vervoer en daarmee
samenhangende activiteiten en tot wijziging van de Richtlijnen 64/432/EEG en 93/119/EG en
van Verordening (EG) nr. 1255/97 (PbEU L 79).
7.5 Wijziging van het Besluit identificatie en registratie van dieren tot invoering van identificatie
en registratie voor honden
In het HKB 1999 was voorzien in voorschriften inzake de identificatie en registra tie van honden
en katten die bedrijfsmatig verkocht, ten verkoop in voorraad, afgeleverd of gehouden worden
ten behoeve van opvang, of waarmee bedrijfsmatig gefokt wordt ten behoeve van de verkoop
of aflevering van de nakomelingen.
Onderhavig besluit regelt geen verplichtingen met betrekking tot identificatie en registratie van
honden. Hiervoor is een separate wijziging van het Besluit identificatie en registratie van dieren
in voorbereiding.
Als beide besluiten in werking zijn getreden, zal het identifica tie nummer van de hond op het
bewijs van inenting dienen te worden geplaatst.
7.6 Internationale aspecten
a. Vrij verkeer van goederen en notificatie als technisch voorschrift
Nagegaan is in of dit besluit verenigbaar is met artikel 34 en 35 van het Verdrag betreffende de
werking van de Europese Unie op grond waarvan kwantitatieve in – en uitvoerbeperkingen en
alle maatregelen van gelijke werking tussen de lidstaten verboden zijn. Het gaat hierbij
specifiek om de eisen die worden gesteld aan de verkoop en h andel in gezelschapsdieren.
Of sprake is van een ongeoorloofde invoerbeperking dient te worden bepaald langs de lijn van

35

de in jurisprudentie van het Hof van Justitie ontwikkelde criteria (waaronder de zogenoemde
«rule of reason»). Geoordeeld is dat dat n iet het geval is. De eisen die worden gesteld zijn te
rechtvaardigen uit het oogpunt van diergezondheid en dierenwelzijn. De eisen gelden voorts
zonder onderscheid voor nationale en ingevoerde dieren en worden niet onevenredig
belastend voor het goederenve rkeer geacht. De eisen zijn voorts proportioneel. Zoals in
hoofdstuk 2 van de nota van toelichting is aangegeven is het stellen van regels nodig om te
voorkomen dat dieren te zeer nadelen ondervinden van de gevolgen van de handel in dieren.
Per onderwerp, bijvoorbeeld ten aanzien van de huisvesting, verzorging en eisen aan de
verkoop en aflevering, is telkens afgewogen of de regels niet verder gaan dan strikt
noodzakelijk. Ook wordt in dit kader gewezen op hoofdstuk 5.4 van deze nota van toelichting
waarin ingegaan is op de alternatieven die zijn onderzocht.
Lidstaten van de EU moeten op grond van het Europese Verdrag betreffende de werking van
de Europese Unie producten op hun grondgebied toelaten die afkomstig zijn uit andere
lidstaten. Nu Nederland eisen stelt aan de handel in gezelschapsdieren, wordt deze handel
potentieel belemmerd. Dit besluit vormt daarom een technisch voorschrift in de zin van richtlijn
nr. 98/34/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 22 juni 1998
betreffende een informatieprocedure op het gebied van normen en technische voorschriften en
regels betreffende de diensten van de informatiemaatschappij (PbEG L 204).
De technische voorschriften zijn opgenomen in de artikelen 3 tot en met 7 en 9 tot en met 21.
Er worden geen nationaliteitseisen gesteld. De eisen zijn te rechtvaardigen uit het oogpunt
van diergezondheid en dierenwelzijn.
Het ontwerpbesluit is op PM datum gemeld aan de Commissie van de Europese Unie ter
voldoening aan artikel 8, eerste lid, van die richtlijn (notificatienummer PM). Er zijn [PM] reacties
ontvangen. De standstilltermijn die samenhangt met beide notificatieprocedures is verlopen op
PM.
b. Dienstenrichtlijn
Het houden ten behoeve van opvang van gezelschapsdieren is een dienst die onder de richtlijn
2006/123/EG van 12 van het Europese parlement en de raad van 12 december 2006
betreffende diensten op de interne markt (dienstenrichtlijn) valt. Dit besluit stelt eisen aan
deze dienst, meer in het bijzonder aan de eisen van vestiging op grond van de dienstenrichtlijn
(artikel 15). Getoetst is of de eisen die worden gesteld aan degene die deze dienst verricht,
onder andere het voorafgaand aan het verrichten van de diensten registreren van de
inrichting, in strijd zijn met voorschriften van deze richtlijn.
Van discriminatie naar nationaliteit is ingevolge het onderhavige besluit geen sprake. Zo wordt
bij de aanmelding van inrichtingen geen onderscheid gemaakt tussen de Nederlandse en
buitenlandse aanmelders van inrichtingen. De eisen die worden gesteld zijn gerechtvaardigd
om een dwingende reden van algemeen belang, namelijk de waarborging van diergezondheid
en dierenwelzijn. Tevens zijn de eisen geschikt om het doel te bereiken en gaan ze niet verder
dan nodig is om dat doel te bereiken. In dat verband wordt gewezen op hoofdstuk 2 van deze
nota van toelichting waarin ingegaan is op de noodzakelijkheid om eisen te stellen over de
opvang van dieren. Ook wordt gewezen op hoofdstuk 5.4 waarin ingegaan is op alternatieven.
Notificatie op grond van de dienstenrichtlijn is niet noodzakelijk, omdat dit besluit geen eisen
stelt zoals opgenomen in artikel 15, tweede lid, van de dienstenrichtlijn.

36

De eisen die gesteld worden aan het houden ten behoeve van opvang zijn opgenomen in de
artikelen 3 tot en met 7 , 9 tot en met 11, 18, 20 en 21.
Dit besluit stelt tevens eisen aan de organisatoren van tentoonstellingen, beurzen en markten,
zodat daar dieren mogen worden verhandeld. Ook deze eisen moeten getoetst worden aan de
dienstenrichtlijn, meer in het bijzonder aan de eisen van het vrij verrichten van diensten (artikel
16). Van discriminatie naar nationaliteit is ingevolge het onderhavige besluit geen sprake. Er
wordt geen onderscheid gemaakt tussen Nederlandse en buitenlandse organisatoren. De
eisen die worden gesteld zijn gerechtvaardigd om redenen van openbare orde. Volgens
overweging 41 van de dienstenrichtlijn kan het begrip openbare orde ook de bescherming van
dierenwelzijn omvatten. In Nederland is verbetering van het dierenwelzijn een belangrijk
aandach tspunt in het overheidsbeleid. Daarvan getuigt ook het regeerakkoord “Vrijheid en
verantwoordelijkheid.”
Tevens zijn de eisen geschikt om het doel te bereiken en gaan ze niet verder dan nodig is om
dat doel te bereiken. Voor een onderbouwing daarvan wordt verwezen naar hoofdstuk 3.2,
onderdeel c van deze nota van toelichting. De eisen die aan de organisatoren worden gesteld,
zijn genotificeerd bij de Europese Commissie.
De aanmelding van een inrichting en een tentoonstelling, beurs of markt, is geen verg unning in
de zin van de dienstenrichtlijn. Er wordt door de Minister van EL&I geen besluit genomen naar
aanleiding van de aanmelding. Nadat een aanmelding is verricht, mag met de activiteiten
worden gestart.
c. Vrijheid van vestiging
Ingevolge dit beslu it is de verkoop van dieren slechts toegestaan, indien die activiteiten
worden uitgeoefend in een inrichting en daarvan melding is gedaan. Dit betekent dat ook een
buitenlandse verkoper die in Nederland bedrijfsmatig dieren verkoopt, deze activiteiten
ingevolge artikel 5 en 6 in een overeenkomstig dit besluit aangemelde inrichting dient te
verrichten. Voorts zal ook deze verkoper, gelijk aan de Nederlandse verkoper, aan alle overige
voorschriften van dit besluit dienen te voldoen.
Van discriminatie naar nationaliteit is ingevolge het onderhavige besluit geen sprake. Zo wordt
bij de aanmelding van inrichtingen geen onderscheid gemaakt tussen de Nederlandse en
buitenlandse aanmelders van inrichtingen. Ook de overige verplichtingen zijn zonder
onderscheid van toepassing op Nederlanders en buitenlanders die bedrijfsmatig handelen met
dieren. Voor wat betreft het voorgeschreven bewijs van vakbekwaamheid zij opgemerkt dat op
aanvraag de certificaten zullen worden erkend die door buitenlandse instellingen zijn
afgegeven en waarvoor een examen is gevolgd dat gelijkwaardig is aan de in Nederland af te
leggen examens, dit alles met inachtneming van de Algemene wet erkenningen EGberoepskwalificaties. De eisen zijn noodzakelijk met het oog op dierenwelzijn en
diergezondheid. De eisen gaan niet verder dan strikt noodzakelijk.
d. Overeenkomst inzake technische handelsbelemmeringen (TBT)
Het besluit behoeft geen WTO notificatie omdat geen sprake is van significante
handelsbelemmeringen.

37

e. Overeenkomst ter bescherming van kleine huisdieren (Trb 1988, nr. 1)
De Europese Overeenkomst ter bescherming van kleine huisdieren is door Nederland getekend,
maar nog niet geratificeerd. Met dit besluit wordt een deel van deze Overeenkomst
geïmplementeerd. Daartoe is de reikwijdte ten opzichte van het HKB 1999 uitgebreid met de
volgende partijen:
-

groot- en detailhandel in dieren,

-

personen die huisdieren fokken, niet beperkt tot honden en katten,

-

personen die een pension hebben met winstoogmerk voor dieren, niet beperkt tot honden
en katten,

-

asielen voor huisdieren, niet beperkt tot honden en katten.

Voor deze partijen zal een meldplicht gelden. Tevens moeten deze partijen aantonen dat de
voor de dieren verantwoordelijke persoon vakbekwaam is en dat de voorzieningen om dieren
te kunnen houden voldoen aan de behoeften van het dier.
Voor fokkers van alle gezelschapsdieren, dus niet beperkt tot honden en katten, geldt dat zij
verantwoordelijk zijn voor het rekening houden met anatomische, fysiologische en
gedragskenmerken die de gezondheid van de nakomelingen of het moederdier in gevaar
kunnen brengen (artikel 5 van de Overeenkomst). De artikelen 5, 6, 8, 9, tweede lid,
onderdelen a, b en f, dienen ter uitvoering van artikel 8 van de Overeenkomst, artikel 16 geeft
uitvoering aan artikel 6 van de Overeenkomst en 19 geeft uitvoering aan artikel 5 van de
Overeenkomst.
Overige regels uit de Overeenkomst zijn geïmplementeerd in bestaande regelgeving of worden
geïmplementeerd in uitvoeringsregels bij de Wet dieren. Een voorbeeld van de laatstgenoemde
categorie is de verplichting voor de houder van een dier om alle redelijke maatregelen te
nemen om ontsnapping van het dier te voorkomen (artikel 4, tweede lid, onderdeel c, van de
Overeenkomst). De Overeenkomst zal worden geratificeerd wanneer dit besluit en de
uitvoeringsregels bij de Wet dieren in werking zijn getreden.

38

8. Ontvangen commentaren
Een ontwerp van dit besluit is ten behoeve van consultatie geplaatst op de website
www.internetconsultatie.nl. Tevens is een ontwerp van dit besluit voor commentaar voorgelegd
aan een aantal belanghebbende organisaties. Naast een aantal reacties van particulieren, is
van de volgende organisaties een reactie ontvangen: Dierenbescherming, Comité
Dierennoodhulp, Certificatiebureau HKB, Stichting Dierentehuis Zoetermeer, Qualitaties
Certification BV, Stichting Aap, Hondenbescherming, Inspectiedienst Gezelschapsdieren,
Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming, Vereniging Beroepsmatige Kennelhouders,
Dibevo, Samenwerkende Aquarium & Terrariumorganisaties, Coalitie Dierenwelzijns
Organisaties Nederland, Koningin Sophia -Vereeniging tot Bescherming van Dieren, Kynologen
Verbond Nederland, HUS Nederland, Faculteit Diergeneeskunde Universiteit Utrecht,
Cursuscentrum dierverzorging Barneveld, Koninklijke Nederla ndse Maatschappij voor
Diergeneeskunde, Stichting Dierbaar, Natuur en Recht, Nederlandse Werkgroep voor
Hobbymatig gehouden Pluimvee en Parkvogels, Stichting Rechten voor al wat leeft, Vivarium,
COM Nederland, Zwolse Vogelmarkt, Platform Verantwoord Huisdierenbezit, Dierenhandel
Achterberg, Dier en Recht, Meerzoo, VHM-events, EIM, Aequor, Huisdier Kennis Instituut,
Algemene Belangenvereniging voor het Hondentoiletteer Bedrijf en de Nederlandse Raad voor
Training en Opleiding.
Gelet op de grote omvang van de ontvangen reacties, is in deze toelichting een reactie op
hoofdlijnen gegeven en is niet op elk commentaar ingegaan. Hieronder wordt in meer
algemene zin op enkele onderwerpen ingegaan, met in achtneming van en onder verwijzing
naar het in de voorafgaande paragrafen omtrent de commentaren gestelde. Het commentaar
op specifieke onderdelen is waar mogelijk meegenomen en verwerkt in ofwel het algemeen
deel van deze nota van toelichting ofwel bij de artikelsgewijze toelichting.
8.1. Doelvoorschriften
De Dierenbescherming geeft aan dat de huisvestings- en fokkerijeisen open geformuleerd zijn,
zonder voldoende aandacht te besteden aan de praktische gevolgen voor dierenwelzijn. Onder
meer het Comite Dierennoodhulp en de stichting Rechten voor al wat leeft, geven aan dat ze
de gestelde normen te vaag en te vrijblijvend vinden.
De doelvoorschriften van dit besluit beogen het welzijn van dieren te beschermen, zonder de
ondernemers te gedetailleerde voorschriften te willen opleggen. Met doelvoorschriften krijgen
ondernemers de ruimte om op een eigen wijze invulling te geven aan de normen
overeenkomstig de bedoeling daarvan. Met de doelvoorschriften worden de nalevingskosten
beperkt. Dit is een verbetering ten opzichte van het HKB 1999, dat gedetailleerde
middelvoorschriften op het terrein van huisvesting, vaccinatie en rapportage bevatte.
Het opstellen van doelvoorschriften heeft daarnaast als voordeel dat het blijvend mogelijk is
dat de sector door middel van certificering zelf invulling geeft aan de open normen. Bovendien
ontstaat een meer flexibel systeem, waarbij op basis van nieuwe inzichten en kennis over
welzijn en gezondheid van gezelschapsdieren, in de tijd de wijze van invulling van de
doelvoorschriften kan worden bevorderd. aangepast.

39

Enkele organisaties, waaronder de Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming,
Cursuscentrum dierverzorging Barneveld, Comité dierennoodhulp en de Coalitie Dierenwelzijns
Organisaties Nederland, geven aan dat er per diersoort minimumnormen vastgesteld moeten
worden ten aanzien van huisvesting en verzorging.
Het is op dit moment ondoenlijk om voor alle dieren deze minimumnormen vast te stellen. Waar
nodig kunnen de handhavings- en beleidsrichtsnoeren richting geven, bijvoorbeeld voor de
meest gehouden diersoorten.
8.2 Verschil in voorschriften voor honden en katten en andere gezelschapsdieren
Onder andere de Dierenbescherming, Stichting AAP en het Comité Dierennoodhulp stellen dat
er een groot verschil is in kwantiteit en kwaliteit van de regels voor honden en katten enerzijds
en voor de overige gezelschapsdieren anderzijds.
Omdat het uitgangspunt is dat het minimumniveau van dierenwelzijn, zoals bepaald in het HKB
1999 gehandhaafd blijft, zijn bepalingen uit het HKB 1999 overgenomen in dit besluit. Dit leidt
tot enkele bepalingen die specifiek van toepassing zijn op honden en katten.
Een van de verschillen tussen de bepalingen voor honden en katten en overige
gezelschapdieren, is de invulling van het begrip bedrijfsmatigheid. In hoofdstuk 3.1 van deze
toelichting is toegelicht waarom het alleen voor honden en katten mogelijk is een getalsmatige
duiding te geven wanneer sprake is van bedrijfmatig handelen. Een ander verschil is dat
inentingen voor honden en katten verplicht wordt gesteld en niet voor andere
gezelschapsdieren. Daarop wordt in de artikelsgewijze toelichting bij artikel 12 ingegaan. De
eis van artikel 13 dat een hond dagelijks tijd moet doorbrengen buiten de ruimte waarin hij
gehouden wordt, is speciaal voor honden van belang in verband met behoefte aan sociaal
contact met andere dieren en bepaalde lichaamsbeweging. Voor alle diersoorten geldt op
grond van artikel 9, tweede lid, onderdeel b dat de ruimte aangepast moet zijn aan
fysiologische en ethologische behoeften van het dier.
8.3 Certificering
De Dierenbescherming, Certificatiebureau HKB, Qualitaties Cerfification BV, Dierentehuis
Zoetermeer, de Hondenbescherming en HUS Nederland geven naar aanleiding van de
consultatie hun mening over de keuze van de toenmalige Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit voor vrijwillige certificering.
De Hondenbescherming en HUS Nederland zouden willen dat het verplicht wordt dat er
deelgenomen wordt aan een certificeringsysteem, de Dierenbescherming meent dat deelname
aan certificering slechts leidt tot een in vulling van de wettelijke normen en niet tot een invulling
die verder gaat dan de wettelijke eisen.
Zoals in hoofdstuk 1 van deze toelichting is aangegeven, is certificering nog steeds mogelijk. Ik
zal vrijwillige certificering blijven stimuleren. De sector heeft zijn eigen verantwoordelijkheid om
een voldoende gedragen certificatiestelsel te ontwikkelen. Ook een certificering per deelsector
is daarbij mogelijk. Een dergelijk stelsel kan onder meer bijdragen aan transparantie richting de
consument met betrekking tot het invulling geven aan de doelvoorschriften in dit besluit door
betrokken partijen uit de sector.
8.4 Positieflijst

40

In de consultatie werd door een aantal partijen gevraagd naar de verhouding van dit besluit
met de nog op te stellen positieflijst.
Het is het voornemen om in het Besluit houders van dieren, gebaseerd op de Wet dieren, de
criteria op te nemen voor het aanwijzen van zoogdieren die kunnen worden gehouden, de
zogenoemde positieflijst. Als de positieflijst tot stand is gekomen, zal o nderhavig besluit
zodanig aangepast moeten worden dat de bepalingen van dit besluit gelden voor de dieren die
op de positieflijst staan. Nu geldt dit besluit immers voor alle zoogdieren. Totdat de positieflijst
is vastgesteld, zal dit besluit ook gelden vo or zoogdieren die als gezelschap worden gehouden,
maar tezijnertijd niet op de positieflijst komen te staan.

41

Artikelsgewijze toelichting
Artikel 1 Begripsbepalingen
Bepalend voor de reikwijdte van het begrip gezelschapsdieren is het gebruik waarvoor h et
betreffende dier bestemd is. Zo vallen de genoemde diersoorten niet onder de begripsbepaling
gezelschapdieren als zij bijvoorbeeld worden gefokt of gehouden of bestemd zijn om in een
dierentuin, circus of voor dierproeven te worden gehouden.
Artikel 3 en 4 Bedrijfsmatige handel, verkoop en fokkerij van dieren
De in artikel 3 genoemde activiteiten zijn verboden voor zover daarbij niet voldaan wordt aan
dit besluit. Een van de voorschriften van dit besluit is dat deze activiteiten plaats dienen te
vinden in een de minister aangemelde inrichting. Onder een inrichting wordt een aan een
locatie gebonden ruimte verstaan die bestemd is voor het verrichten van de betreffende
activiteiten. Bedrijfsmatige straathandel in gezelschapsdieren is dan ook op grond van dit
besluit niet toegestaan. Bedrijfsmatige handel op beurzen, markten en tentoonstellingen is
slechts onder voorwaarden toegestaan. Voor een nadere uitleg wordt verwezen naar
hoofdstuk 3.2 van deze nota van toelichting.
De bepalingen van de Flora - en faunawet over de handel in beschermde soorten blijven
onverkort gelden, zoals ook al in hoofdstuk 7 van deze nota van toelichting uiteengezet is.
Ten aanzien van de activiteit afleveren wordt naar aanleiding van opmerkingen uit de
consultatie opgemerkt dat het afleveren zelf plaats moet vinden in een aangemelde inrichting.
Dat uiteindelijk de bestemming een niet-aangemelde inrichting kan zijn, doet daar niet aan af.
Dit kan bijvoorbeeld een particulier zijn of een bedrijf in het buitenland.
Artikelen 5, 6 en 24 Aanmelding
Degene onder wiens verantwoordelijkheid de in artikel 3 bedoelde activiteiten worden verricht,
dient de inrichting aan te melden bij de minister van EL&I. Net als bij het HKB 1999 is er slechts
sprake van een geldige aanmelding indien betrokkene de aanmelding indient op een daarvoor
beschikbaar gesteld elektronische portaal of formulier en de vereiste gegevens zijn verstrekt.
De registratie dient ten behoeve van gerichte controle op naleving van dit besluit. Door
aanmelding en registratie is bekend waar de activiteiten plaatsvinden en kan de
desbetreffende inrichting periodiek op naleving van dit besluit gecontroleerd worden. Alleen
activiteiten die zijn aangemeld mogen in de inrichting plaatsvinden. Bij de registratie moet
onder andere opgave worden gedaan van de diergroep waarmee de activiteiten worden
verricht. Onder een diergroep wordt verstaan: honden, katten, overige zoogdieren, amfibieën
en reptielen, vogels of vissen.
Melding van de activiteiten dient plaats te vinden voor aanvang van de activiteiten. Voor
inrichtingen waar deze activiteiten reeds plaatsvinden op het moment van inwerkingtreding van
dit besluit is dat niet mogelijk. Inrichtingen waar activiteiten plaatsvinden waarvoor geen
meldingsplicht op grond van het HKB 1999 g old, krijgen vier maanden de tijd zich aan te
melden. Voor inrichtingen die zich hebben aangemeld op grond van het HKB 1999 geldt die
aanmelding als een aanmelding als bedoeld in dit besluit.

42

Voor tentoonstellingen, beurzen en markten geldt eveneens een voorafgaande aanmelding. De
elementen die die aanmelding dient te bevatten zijn in het vijfde lid omschreven.
Tentoonstelling, beurzen en markten zijn evenementen van korte duur. Meestal duren zij een
dag of enkele dagen, bijvoorbeeld een weekend. Ondermeer dienen derhalve de data en
openingstijden te worden opgegeven.
In de consultatie was door Cursuscentrum dierverzorging Barneveld gevraagd of de nu
geregistreerde inrichtingen bij het Bureau I&R-HKB overgenomen konden worden in de nieuwe
registratie. Het Bureau I&R-HKB bestaat niet meer. Bij de opheffing van dit bureau zijn de
registratie van alle bestaande inrichtingen overgenomen door de Gezondheidsdienst voor
Dieren.
Artikel 7 Administratie
In een inrichting dient een deugdelijke administratie te worden bijgehouden van de
gezelschapsdieren die in de inrichting verblijven. Daarin dient in ieder geval de herkomst van de
dieren en het bewijs van inenting van de in de inrichting aanwezige honden en katten te zijn
opgenomen. De gegevens over de herkomst van dieren en een kopie van bewijzen van
inenting dienen twee jaar in de inrichting bewaard te worden. Deze gegevens zijn voor
handhavende instanties van belang voor controle op naleving van de verplichte entingen voor
honden en katten. De gegevens over de herkomst van de dieren zijn van belang om
handelsstromen te kunnen nagaan.
Indien in een inrichting activiteiten worden verricht met gezelschapsdieren, gelden de
administratieverplichtingen op grond van de Flora - en faunawet onverkort. Naar aanleiding va n
een vraag van Coalitie Dierenwelzijns Organisaties Nederland in de consultatie wordt
opgemerkt dat, indien er op grond van de Regeling eisen administratie bezit van en handel in
beschermde dier- en plantensoorten, gebaseerd op de Flora - en faunawet, een administratie
moet worden bijgehouden, deze administratie voldoet aan de eisen van artikel 7 van dit
besluit. Overigens ziet de verplichting op het bijhouden van een administratie op grond van
deze Regeling administratie bezit van en handel in beschermde d ier- en plantensoorten op een
beperkt aantal beschermde soorten, die doorgaans niet als gezelschapsdier gehouden zullen
worden.
In de consultatie werd door een aantal partijen gevraagd naar de wijze van administratie.
Opgemerkt wordt dat ook administratie van bijvoorbeeld handelspartijen toegestaan is.
Bijvoorbeeld bij vissen of vogelsoorten zal dit soms noodzakelijk zijn. Voor de administratie in
een pension is administratie van elk individueel dier uiteraard wel noodzakelijk, met het oog op
teruggave van het dier aan de eigenaar. Het is in ieder geval van belang dat de herkomst van
een dier is na te gaan.
Artikel 8 en 23 Vakbekwaamheid
Voor inrichtingen die op het moment van inwerkingtreding van dit besluit in bedrijf zijn, maar
waarvoor op grond van het HKB 1999 geen verplichting gold ten aanzien van de
vakbekwaamheid van de beheerder, is in artikel 23, eerste lid, voorzien in een
overgangstermijn van drie jaar. Deze overgangstermijn biedt degene onder wiens
verantwoordelijkheid de activiteiten in de inrichting plaatsvinden, drie jaar de tijd om aan de

43

verplichting van artikel 8, eerste lid, te voldoen. Dat kan door binnen deze periode een
beheerder aan te trekken in het bezit van een erkend bewijs van vakbekwaamheid of doordat
de op de inrichting werkzame beheerder het erkende bewijs van vakbekwaamheid in deze
periode behaald.
Zonder kennis en ervaring bedraagt de duur van de te volgen opleiding waarmee het
vakbekwaamheidbewijs behaald kan worden ongeveer zes maanden tot een jaar. De
werkelijke duur hangt af van reeds verworven competenties, zoals opgedane relevante
werkervaring en andere gevolgde opleidingen. Dergelijke competenties kunnen bijvoorbeeld
leiden tot een vrijstelling voor bepaalde lesonderdelen. Het merendeel van de beheerders dat
werkzaam is in inrichtingen waarvoor geen meldingsplicht op grond van het HKB 1999 gold,
beschikt hier naar verwachting al in meer of mindere mate over. Het is aan de
onderwijsinstellingen om te bepalen in hoeverre een vrijstelling kan worden verleend. Dat geldt
tevens voor de wijze waarop examen moet worden afgelegd. Of dit mondeling of schriftelijk
moet gebeuren is aan de onderwijsinstelling.
De Landelijke inspectiedienst en de Dierenbescherming vragen hoe omgegaan dient te worden
met de vakbekwaamheid van personeel, wanneer de beheerder structureel niet of weinig
aanwezig is.
Gelet op de definitie van beheerder in artikel 1 van het Besluit is de beheerder degene die
dagelijks leiding geeft aan in artikel 3, eerste lid, bedoelde activiteiten. Er mag dus van worden
uitgegaan dat er een zekere continuïteit is in de aanwezigheid van deze vakbekwame
beheerder.
In de consultatie was gevraagd of het mogelijk is alle bewijzen van vakbekwaamheid op een
centraal punt om te kunnen ruilen voor één herkenbaar document.
Daartoe zal niet worden overgegaan. De inrichting van een dergelijk centraal punt brengt
uitvoeringslasten voor de overheid met zich mee. Tevens zijn de handhavende instanties in
staat om de relevante diploma’s en certificaten te herkennen.
Artikel 9 Huisvesting en verzorging
Dit artikel stelt eisen aan de huisvesting van gezelschapsdieren.
Op grond van artikel 9, tweede lid, onderdeel b, moeten de ruimte of de ruimten en de daarin
gebruikte materialen aangepast zijn aan de fysiologische en ethologische b ehoeften van het
dier. Daarbij kan gedacht worden aan het rekening houden met het dag en nachtritme van een
dier en het zorgen voor voldoende daglicht voor dieren die overdag actief zijn. Ook moeten de
klimatologische omstandigheden afgestemd zijn op de fysiologische behoeften door
bijvoorbeeld te zorgen voor voldoende frisse lucht en ventilatie in de ruimte. Om de ruimte aan
te passen aan de ethologische behoeften van het dier, dient er in ieder geval, overeenkomstig
de behoefte van het dier, verrijkingsma teriaal en schuilmogelijkheden in de ruimte aanwezig te
zijn. Voor katten voorziet de aanwezigheid van een krabpaal bijvoorbeeld in een belangrijke
ethologische behoefte, voor honden is de mogelijkheid tot urineren en ontlasten in een andere
ruimte dan het reguliere verblijf van belang, ter preventie van onzindelijkheid.

44

Op grond van het tweede lid, onderdeel c, geldt dat gezelschapsdieren voor zover nodig over
een schuilmogelijkheid moeten beschikken die bescherming biedt tegen nadelige
weersinvloeden, roofdieren en gezondheidsrisico’s. Indien er meer dieren samen in een ruimte
worden gehouden, dienen alle dieren gelijktijdig van de schuilmogelijkheid gebruik te kunnen
maken.
Effectieve reiniging en zo nodig desinfectie (onderdeel d) van alle in de ruimte gebruikte
materialen moet mogelijk zijn. Met name betekent dit dat vloeren en wanden goed en
eenvoudig te reinigen zijn. Ook houdt dit in dat materialen die gebruikt worden voor
bodembedekking ten behoeve van effectieve reiniging regelmatig vervangen w orden. Wanneer
in de ruimte gebruikte materialen niet te desinfecteren zijn, dienen deze vervangen te worden
wanneer desinfectie noodzakelijk is.
Afhankelijk van de behoefte van het dier, dient dit toegang te hebben tot een toereikende
hoeveelheid gezond en geschikt voer en vers water (onderdeel e). Voor de meeste diersoorten
zal dit inhouden dat zij in de ruimte waar zij in gehouden worden te allen tijde toegang hebben
tot vers en schoon drinkwater. Voor sommige diersoorten, zoals konijnen betekent dit
bijvoorbeeld dat ze altijd toegang hebben tot geschikt ruwvoer. Voor andere diersoorten, zoals
honden en katten, is onbeperkt toegang tot voedsel niet zonder meer altijd noodzakelijk en
veelal zelfs onwenselijk.
Van geschikte nestruimte (onderdeel h) is vo or honden en katten bijvoorbeeld sprake indien
het moederdier de mogelijkheid heeft zich tijdelijk te onttrekken aan haar jongen. Een
moederdier en jongen moeten in de nestruimte voldoende bewegingsruimte hebben en indien
nodig moet de temperatuur van de ruimte kunnen worden aangepast.
Een dier kan stress ondervinden (onderdeel i) als het niet de gelegenheid krijgt om te rusten of
daar in gestoord wordt. Verstoring van de rust kan in veel gevallen voorkomen worden als daar
al bij huisvesting rekening mee gehouden wordt. Voorbeelden daarvan zijn het huisvesten van
een dier bij bronnen van constant lawaai, bij neonreclames en het voorkomen dat een dier
telkens wordt opgetild, aangeraakt of afgeleid door mensen. Ook het huisvesten van prooi- en
roofdieren in elkaars zicht of binnen elkaars reukveld kan onnodige stress vooroorzaken.
Het is belangrijk dat bij het plaatsen van een dier in een ruimte rekening gehouden wordt met
het aantal dieren en de groepssamenstelling. Zo verdient het vaak de voorkeur om diere n van
verschillende diersoorten in beginsel niet bij elkaar te huisvesten. Dieren die van nature
samenleven, worden in beginsel niet individueel gehuisvest indien er meer dan één exemplaar
van de desbetreffende soort in de inrichting verblijft. Ook het aantal dieren dat in een verblijf
gehouden wordt mag het welzijn of de gezondheid van de individuele dieren niet nadelig
beïnvloeden. Het samen plaatsen in een ruimte van sociaal levende dieren geniet de voorkeur,
maar er zijn situaties denkbaar dat dit niet in het belang van welzijn en gezondheid van een
dier is, bijvoorbeeld omdat de eetlust van een individueel dier gecontroleerd moet kunnen
worden omdat vermoed wordt dat een dier ziek is.
Ook op tentoonstellingen, beurzen en markten, dienen dieren op vera ntwoorde wijze te zijn
gehuisvest. De organisator zal er op moeten toezien dat dit het geval is. Het is voorts

45

ongewenst dat hoogdrachtige en zogende dieren op een tentoonstelling, beurs of markt
aanwezig zijn vanwege de stress die dat tot gevolg heeft. Dit is voorzien in het derde lid.
Artikel 10, 11 en 25 Huisvesting zieke dieren
Een inrichting moet beschikken over drie ruimtes, dan wel over de mogelijkheid om deze in te
richten wanneer de situatie daarom vraagt. Een quarantaineruimte en een isolatieruimte zijn
noodzakelijk om uitbraak van besmettelijke ziekten te voorkomen, dan wel om deze te kunnen
beheersen. Dieren die wel ziek zijn, maar geen besmettelijke ziekte hebben, moeten ook apart
gehuisvest kunnen worden. Daarvoor is de ruimte bedoeld die verplicht wordt bestelde in het
tweede lid, onderdeel c.
De ruimten zoals bedoeld in artikel 10, tweede lid, onderdelen a en c, kunnen in principe in een
zelfde ruimte worden ingericht. Echter dieren die zich in quarantaine bevinden, mogen zich hier
niet gelijktijdig bevinden met dieren die ziek zijn maar niet verdacht worden van een
besmettelijke aandoening.
Ter voorkoming van een uitbraak van besmettelijke ziekten als gevolg van insleep, dienen
dieren waarvan de gezondheidsstatus of vaccinatiestatus onbekend is, bij binnenkomst direct
in een quarantaineruimte te worden geplaatst (artikel 11, derde lid). Honden en katten waarbij
de in artikel 12, eerste lid, bedoelde entingen niet hebben plaatsgevonden of de
vaccinatiestatus onbekend of onvolledig is, dienen ook bij binnenkomst in quarantaine
geplaatst te worden. Dieren die klinische verschijnselen van een besmettelijke ziekte hebben
dienen in een isolatieruimte te worden geplaatst.
In de inrichting moet gebruikt worden gemaakt van een protocol (artikel 11, eerste lid) waaruit
blijkt dat de gezondheid van de dieren dagelijks wordt gecontroleerd. Bij die dagelijkse
controle kan bijvoorbeeld gedacht worden aan de controle of elk dier voldoende voedsel en
water opneemt. Daarnaast dient bijvoorbeeld gecontroleerd te worden of dieren klinische
verschijnselen van ziekte vertonen.
De reacties van een aantal organisaties die geconsulteerd zijn, zoals Dibevo en de
Dierenbescherming, hebben ertoe geleid dat de bepalingen over quarantaine en afzondering
zijn verduidelijkt.
Artikel 12
In de ministeriële regeling op grond van artikel 12 worden nadere regels gesteld over de
inentingen voor honden en katten. Onder andere zal worden bepaald voor welke ziektes een
inenting moet worden gegeven en wanneer een herhaling van de inenting moet worden
gegeven.
In de internetconsultatie was gevraagd door onder andere de Koninklijke Nederlandse
Maatschappij voor Diergeneeskunde, Coalitie Dierenwelzijnsorganisaties Nederland, Stichting
AAP, de Dierenbescherming en cursuscentrum d ierverzorging Barneveld waarom alleen
verplichte inentingen worden voorgeschreven voor honden en katten, en niet voor andere
gezelschapsdieren.
Omdat met dit besluit het minimale beschermingsniveau van het HKB 1999 gehandhaafd moet
blijven, zijn de inentingverplichtingen voor honden en katten overgenomen uit het HKB 1999.

46

Een verplichte enting voor andere dieren wordt niet opgenomen, omdat het te ver strekt om
voor alle onder het besluit vallende diersoorten specifieke voorschriften omtrent inentingen op
te nemen. Dit laat onverlet dat voor andere dieren inenting in het kader van artikel 11, eerste
lid, wenselijk of zelfs noodzakelijk kan zijn als maatregel ter voorkoming van dierziekten.

Artikel 13
In hoofdstuk 4.6 van deze nota van toelichting is reeds ingegaan op de reden waarom honden
dagelijks in de gelegenheid gesteld moeten worden om tijd buiten de ruimte waarin ze
gehouden worden, door te brengen.
Door verschillende organisaties is gevraagd waarom deze bepaling alleen voor honden geldt.
Deze eis is gebaseerd op de eis uit het HKB 1999 dat honden tenminste 2 uur per dag buiten
moest doorbrengen. Het niet opnemen van een dergelijke bepaling zou een achteruitgang
betekenen in het beschermingsniveau van honden. Voor honden is het belangrijk om tijd b uiten
de ruimte waarin hij gehouden wordt door te brengen in verband met contacten met andere
dieren, mensen en in verband met zijn lichaamsbeweging en het uiten van bepaalde
gedragsbehoeften als graven en buiten het hok urineren en ontlasten.
Voor alle diersoorten geldt op grond van artikel 9, tweede lid, onderdeel b, dat een ruimte
aangepast moet zijn aan fysiologische en ethologische behoeften van het dier. Dieren die dus
het beste buiten gehouden kunnen worden, moeten ook naar buiten kunnen.
De Vereniging Beroepsmatige Kennelhouders stelde voor dit artikel te veranderen in een
bepaling dat aan de dagelijkse behoefte van honden wordt voldaan door hen onder te
brengen in een inrichting of ruimte waardoor zij dagelijks voldoende gelegenheid hebben voor
beweging en met soortgenoten.
Het is heel belangrijk dat een inrichting wordt ingericht, zoals de Vereniging Beroepsmatige
Kennelhouders aangeeft. De gedragsbehoeften van de hond die het dagelijks verblijf van een
hond buiten de ruimte waarin deze gehouden wordt noodzakelijk maken, kunnen niet worden
ingevuld door een goed binnenverblijf. Deze bepaling is daarom niet aangepast.
Volgens het Comité dierennoodhulp zegt de tekst ‘dagelijks in de gelegenheid worden gesteld
tijd door te brengen’ niets over de h oeveelheid tijd die de hond buiten zijn verblijf door moet
brengen.
Er is veel variatie in honden(rassen) en de bij die honden passende gedragsbehoefte waaraan
invulling wordt gegeven door het verblijven buiten de ruimte waarin ze gehouden worden. Ook
is de tijd die nodig is voor invullen van gedragsbehoeften afhankelijk van de leeftijd van de
hond. Een pup van een jachthondenras heeft bijvoorbeeld een andere behoefte dan een
volwassen, ouder dier van een klein ras. Daarom is de eis van twee uur in dit artikel losgelaten,
zoals dat was opgenomen in het HKB 1999.
Artikel 14 tot en met 18 Verkoop van gezelschapsdieren
Gebrek aan kennis bij de houder van een gezelschapsdier over de verzorging en de
huisvesting van het gehouden dier is een belangrijke oorzaak voor ongerief bij

47

gezelschapsdieren. Dit blijkt onder andere uit het rapport Ongeriefanalyse4. Om deze kennis bij
een koper of verwerver van een dier te vergroten, dient bij de verkoop of aflevering van een
dier informatie te worden verstrekt over de verzorging, huisvesting en het gedrag van een dier
en over de kosten die het houden van het dier met zich meebrengen. Deze informatie dient
schriftelijk te worden verstrekt. Een voorbeeld van schriftelijke informatie die verstrekt kan
worden zijn de dierenbijsluiters van het Landelijk Informatiecentrum Gezelschapdieren en de
Gidsen van Goede praktijken van het Platform Verantwoord Huisdierbezit.
Het digitaal of mondeling verstrekken van informatie is niet toegestaan. Het verstrekken van
schriftelijke informatie maakt het mogelijk om te controleren of de informatie wel daadwerkelijk
verstrekt is. Tevens biedt dit de verstrekker of verwerver de mogelijkheid de informatie op een
later moment nog eens door te nemen. De verstrekking kan wel inhouden dat schriftelijk wordt
verwezen naar relevante internetsites.
De informatieverstrekking vindt plaats bij de aankoop van een dier. In de internetconsultatie
werd gevraagd om de verplichting op te leggen om vóór de verkoop van een dier de relevante
informatie te verstre kken.
Omdat een dergelijke bepaling niet controleerbaar is, wordt deze suggestie niet overgenomen.
Ten aanzien van de verplichting dat informatie moet worden gegeven over de kosten die
gemoeid gaan met het houden van het gezelschapsdier, werd in de inte rnetconsultatie
gevraagd wie bepaalt wat de kosten zijn.
Met de verstrekking van informatie zal een indicatie gegeven moeten worden wat de te
verwachten kosten zijn. Een dergelijke indicatie van de kosten die een gezelschapsdier met
zich mee brengt is ook opgenomen in voornoemde dierenbijsluiters van het Landelijk
Informatiecentrum Gezelschapdieren.
Bij de verkoop of aflevering van een dier, dient aan de koper of verwerver ook alle relevante
informatie worden verstrekt over de gezondheidsstatus van een dier. Indien het dieren betreft
die in de regel gevaccineerd worden, zoals honden en katten, dient alle relevante informatie
met betrekking tot de vaccinatiestatus te worden verstrekt. Is de vaccinatiestatus onbekend,
dan dient dat te worden aangegeven. Daarnaast dient de verkoper van een dier ten minste
aan te geven in welke gezondheidstoestand het dier bij verkoop verkeert.
Het kan aangewezen zijn om bij de verkoop van een dier tevens informatie te verstrekken over
het vóórkomen van mogelijke erfelijke aandoeningen bij het desbetreffende dier zelf of bij het
ras waartoe het dier behoort, indien er voldoende en evidente bewijzen bestaan over veel
voorkomende problemen bij een ras. Tevens kan het geven van informatie eruit bestaan dat er
wordt aangegeven welke mogelijkheden er zijn voor het doen van onderzoek of het dier
daadwerkelijk een erfelijke afwijking heeft en welke preventieve maatregelen genomen kunnen
worden.
Bij het verpakken van een dier bij verkoop of aflevering kan onnodige benadeling van het
welzijn of de gezondheid worden voorkomen door onder andere gebruik te maken van geschikt

4

juli 2010 Wageningen UR, Universiteit Utrecht

48

verpakkingsmateriaal. Ook kan op de verpakking vermeld worden dat zich daarin een levend
dier bevindt en welke zijde van de verpakking de bovenzijde is.
Het verbod op het verkopen van gezelschapsdieren aan personen onder de 16 jaar (artikel 16)
is overgenomen uit de Europese Overeenkomst ter bescherming van kleine huisdieren.
Artikel 19 Fokken
In hoofdstuk 4.8 van deze toelichting is ingegaan op artikel 19 over fo kken.
Onder andere wordt bij het fokken voor zover mogelijk voorkomen dat voortplanting op
onnatuurlijke wijze plaatsvindt. Daaronder wordt bijvoorbeeld verstaan het dekken zelf of de
bevalling. Er kan sprake zijn van uitzonderingssituaties, waarin voortplanting op onnatuurlijke
wijze moet plaatsvinden. Dit kan bijvoorbeeld noodzakelijk zijn ter verbreding van de
genetische populatie in Nederland van een ras. Wanneer er in Nederland maar een klein aantal
dieren van een ras aanwezig is, kan het wenselijk zijn dat kunstmatige inseminatie wordt
toegepast om gebruik te kunnen maken van genetisch materiaal uit het buitenland. Een
keizersnede kan noodzakelijk zijn bij een niet vorderende bevalling, dit hoeft niet direct
gerelateerd te zijn aan foktechnische proble men.
Het voor zover mogelijk voorkomen van voortplanting op natuurlijke wijze legt de fokker wel
een verplichting op. De systematische inzet van kunstmatige inseminatie bij het fokken of een
toegenomen frequentie van voorkomen van keizersnedes binnen een ras en bij individuele
dieren naar aanleiding van bijvoorbeeld rasgebonden kenmerken kan beschouwd worden als
het niet voldoen aan deze verplichting.
In het Besluit voortplantingstechnieken bij dieren is voorzien in regelgeving ter bescherming
van het dierenwelzijn bij onder andere het tot stand brengen van dracht op andere dan
natuurlijke wijze. Zo is in dit besluit bepaald dat voortplantingstechnieken worden toegepast
op zodanige wijze dat bij het dier niet onnodig pijn, letsel, stress of ander ongerief wordt
veroorzaakt. De leeftijd waarop nakomelingen mogen worden gescheiden van het ouderdier is
vastgelegd in het Besluit scheiden van dieren.
In de consultatie is voorgesteld extra verboden in te stellen ten aanzien van het fokken,
bijvoorbeeld een verbod op het fokken met dieren die zich niet of niet meer op natuurlijke wijze
kunnen voortplanten, een verbod op het gebruik van kunstmatige voortplanting en een verbod
op lijnenteelt en inteelt. Deze verboden worden niet opgenomen in het besluit. Voor het
kunstmatig voortplanten houdt dit verband met de hiervoor genoemde redenen die kunnen
bestaan om het ras weer gezonder te maken of het noodzakelijk moeten verrichten van een
keizersnede bij een dier in baringsnood. Voor wat betreft fokken en het voorkomen van inteelt
wordt een verbod niet noodzakelijk geacht. Fokken met dieren is op grond van dit artikel reeds
verboden indien er een gerechtvaardigd vermoeden bestaat dat op basis daarvan ernstige
erfelijke afwijkingen en ziekten aan nakomelingen worden doorgegeven.
Artikel 21
Artikel 21 bevat een uitzondering op het algehele verbod dat gezelschapsdieren in een
inrichting moeten verblijven. Honden en katten mogen in gelimiteerde situaties op een ander
adres verblijven. De uitzondering geldt alleen voor honden en katten die tijdelijk in een
inrichting verblijven omdat er van hen afstand is gedaan of omdat de eigenaar onbekend is en
met het oog op bepaalde doelen. Het verblijf op een ander adres dan de inrichting moet zijn

49

gericht op socialisatie, resocialisatie, behandeling van gedragsproblemen of intensieve
zorgverlening in geval van ziekte. In deze gevallen kan een beter resultaat worden bereikt als
honden en katten op een pleegadres verblijven.
Artikel 22
Dit artikel bepaalt dat de verplichtingen die aan organis atoren van tentoonstellingen, markten
of beurzen worden opgelegd, pas gelden, vier maanden na inwerkingtreding van het besluit.
Dit geeft de organisatoren de tijd om hun werkwijze aan te passen aan dit besluit.
Artikel 25 Overgangsrecht
In dit artikel is voorzien in een overgangsregeling voor inrichtingen die niet op grond van het
HKB 1999 dienden te beschikken over een quarantaineruimte. De verplichting te beschikken
over een quarantaineruimte is gedurende een periode van één jaar niet van toepassing op de
in dat artikel bedoelde inrichtingen. Daarmee worden deze inrichtingen in de gelegenheid
gesteld deze voorziening in de inrichting binnen een redelijke termijn te realiseren. Gedurende
deze periode is de verplichting van in artikel 11, derde lid, om die ren in een quarantaine te
plaatsen niet op deze inrichtingen van toepassing. Voor dierenpensions gold op grond van het
HKB 1999 geen verplichting om te beschikken over een quarantaineruimte. Ook voor deze
inrichtingen wordt in artikel 24 voorzien in een overgangsregeling, voor zover deze inrichtingen
geen honden of katten houden ten behoeve van opvang die niet beschikken over de in artikel
12, eerste lid, bedoelde entingen.

De Staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,

dr. Henk Bleker

50