Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

29 362

Modernisering van de overheid

Nr. 161

BRIEF VAN DE COLLEGEVOORZITTER VAN ACTAL
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 maart 2010
Eind 2009 is de Voortgangsrapportage Dienstverlening, regeldruk en informatiebeleid aan de Tweede Kamer aangeboden (Kamerstukken II 2009–
2010, 29 362, nr. 157). Uit deze rapportage blijkt een breed en gevarieerd
programma om de regeldruk voor burgers, professionals en medeoverheden te beperken. De vermindering van de regeldruk medeoverheden
komt van de grond. Een goede ontwikkeling daarbij is dat de ondersteuning vanuit het Rijk steeds beter gecoördineerd plaatsvindt.
Bij de Voortgangsrapportage Dienstverlening, regeldruk en informatiebeleid is gekozen voor een nieuwe presentatie. In de rapportage wordt
verwezen naar een groot aantal bijlagen dat op de website van BZK is
gepubliceerd. Ook is nieuw dat de rapportage is geschreven vanuit het
perspectief van de doelgroepen burgers, professionals en medeoverheden.
Deze werkwijze geeft aandacht aan die knelpunten en irritaties die als zeer
hinderlijk worden ervaren.
De gekozen presentatie maakt echter dat het onduidelijk is wat het totaalbeeld is van de vorderingen bij de verschillende reductiedoelstellingen.
Wij vinden het van belang dat alle thema’s waarover het kabinet
de Tweede Kamer eind 2009 heeft geïnformeerd, in de nabije
toekomst op de agenda blijven staan en dat de opgebouwde
infrastructuur behouden blijft. Wij zijn vooral bezorgd over de
route en het tempo bij de vermindering van de administratieve
lasten voor professionals en de interbestuurlijke lasten.
1. Daling van de administratieve lasten voor burgers met 25% op
rijksniveau
In de Voortgangsrapportage staat dat de doelstelling om de tijdsbesteding, die gemoeid is met de administratieve lasten van het Rijk voor
burgers, te verminderen is gehaald. Deze lastendruk is netto 28% in tijd
gereduceerd. ln 2011 zal de netto reductie 31% zijn. Voor de out-of-pocket

KST141597
0910tkkst29362-161
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 362, nr. 161

1

kosten is de netto vermindering 21% en is de verwachting dat in 2011
netto 25% is behaald.
Wij maken uit de Voortgangsrapportage op dat de doelstelling om de
administratieve lasten voor burgers te verminderen en om de 10 grootste
knelpunten in de dienstverlening op te lossen, eind 2010 behaald moet
zijn. Dit doet de vraag rijzen of het kabinet van mening is dat met het
behalen van deze doelstelling burgers niet meer met knelpunten en irritaties te maken hebben.
Wij adviseren de werkwijze en de daaruit voorvioeiende dynamiek
de komende jaren door te zetten.
Wij hechten er aan dat ook de vermindering van toezichtslasten voor
burgers effectief wordt opgepakt en gecoördineerd. ln ons advies
«Vernieuwing Toezicht: van inspanning naar resultaat» van 8 juni 2009
benadrukken wij het belang van een effectieve cobrdinatie. ln lijn met dit
advies zien wij hierbij voor de staatssecretaris van BZK een aanjagende
rol weggelegd.
Wij adviseren te bezien welke verdere merkbare lastenreductie
voor burgers ten aanzien van de toezichtslasten kan worden gerealiseerd.
Wij zijn bezorgd over de ontmanteling van het team REAL, dat binnen het
ministerie van BZK de afgelopen periode de vermindering van de administratieve lasten voor burgers heeft gecoödineerd, gefaciliteerd en
bewaakt. Wij achten deze ontwikkeling niet in lijn met de noodzaak om
permanent aandacht te hebben voor de regeldruk die de overheid voor
burgers creëert.
Wij adviseren te waarborgen dat de kennis en ervaring, die
binnen het coördinerende departement (BZK) en de andere departementen is opgedaan, behouden blijven, zodat de administratieve lasten voor burgers duurzaam laag zijn.
2. Vaste verandermomenten
Wij vinden het een vooruitgang dat de vaste verandermomenten en de
minimale invoeringstermijn voortaan toegepast worden op ministeriële
regelingen en zich uitstrekken tot de doelgroepen burgers, publieke
professionals en medeoverheden. Op dit moment is er geen inzicht in het
aantal afwijkingen van een vast verandermoment en de minimale invoeringstermijn en in uitzonderingsgrond die is toegepast.
Wij adviseren het kabinet de Tweede Kamer periodiek te informeren over de inhoudelijke en kwantitatieve resultaten van de
toepassing van vaste verandermomenten en de minimale
invoeringstermijn.
3. Profielen
In de BZK-aanpak is over de gehele linie gekozen voor het werken met
profielen, zoals een gehandicapt kind, een dementerende oudere of een
buitenlandse student. De werkwijze moet waarborgen dat de administratieve lasten voor burgers merkbaar verminderen. Hetzelfde geldt voor de
beperking van de administratieve lasten van de professional en de interbestuurlijke lasten.
Het werken met profielen is voor de burgers herkenbaar. Nadeel van deze
werkwijze is dat uit de Voortgangsrapportage niet blijkt welke resultaten
per profiel zijn geboekt en waar eventueel aanvullende maatregelen nodig
zijn. Ook de informatie die op internet ter beschikking is gesteld, biedt
hierin onvoldoende inzicht.
Wij adviseren om per profiel vanaf 2007 inzicht te bieden in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 362, nr. 161

2

netto reductie van de administratieve lasten voor burgers en
professionals en interbestuurlijke lasten.
4. Daling van de lasten van de professionals
Het kabinet beperkt zich bij de daling van de administratieve lasten voor
professionals tot de domeinen zorg, onderwijs, veiligheid en sociale zekerheid. De staatssecretaris van BZK schrijft de Tweede Kamer dat zij een
instrumentarium heeft opgezet, om vast te stellen waar en hoe groot die
lastendruk binnen het werk van verschillende professionals is. Door
middel van interviews zijn de belangrijkste knelpunten en mogelijke
oplossingen in kaart gebracht.
Het is niet duidelijk of en zo ja welke doorzettingsmacht de staatssecretaris van BZK nodig heeft zodat de lastendruk voor professionals daadwerkelijk wordt beperkt. Het staat wel vast dat er nauwelijks resultaten zijn
geboekt bij de vermindering van de administratieve lasten voor professionals.
Een verklaring hiervoor kan zijn dat de werkwijze en doelstelling verwarring scheppen.
Wij adviseren het kabinet om heldere en concrete voorstellen te
formuleren om de lastendruk voor professionals te beperken,
hierover binnen het kabinet werkafspraken te maken en de
Tweede Kamer hierover te informeren.
Eén van de bijlagen bij de Voortgangsrapportage is de Rapportage
«Administratieve Lastenverm indering Professionals». De staatssecretaris
van BZK baseert zich daarbij op onderzoeken van verschillende bureaus.
Aandachtspunt is dat volgens de rapportage de cijfers niet één op één
vergelijkbaar zijn, maar slechts indicaties geven. Hun zeggingskracht is
daardoor zeer beperkt.
Een ander aandachtspunt is dat in die notitie niet uitgegaan wordt van het
begrip informatieverplichtingen, zoals dat gebruikelijk is bij de vermindering van administratieve lasten voor bedrijven en burgers. In de notitie
wordt een onderscheid gemaakt tussen administratieve taken en administratieve lasten. Dit onderscheid voegt niets toe aan de feitelijke beperking
van de informatieverplichtingen voor professionals. Mogelijk komen
slechts irritante informatieverplichtingen aan bod. Deze werkwijze is
gebrekkig en gaat voorbij aan het feit dat zowel administratieve taken als
administratieve lasten ten koste gaan van de inzet van professionele capaciteit.
Wij adviseren ten behoeve van de beperking van informatieverplichtingen van professionals één uniforme en eenduidige meting
uit te voeren en een kwantitatieve reductiedoelstelling vast te
stellen.
5. Daling van de interbestuurlijke lasten
Het kabinet heeft in het bestuurakkoord afgesproken de interbestuurlijke
lasten voor medeoverheden met 25% te verminderen. Daartoe is een
nulmeting uitgevoerd die is beperkt tot 28 verplichtingen met de hoogste
lasten. In de Voortgangsrapportage staat dat het terugdringen van het
aantal specifieke uitkeringen en de invoering van Single Information and
Single Audit leidt tot minder last, eenduidige verantwoording en vaste
verantwoordingsmomenten. Uit de Voortgangsrapportage blijkt niet wat
de stand van zaken is bij deze reductiedoelstelling.
Wij adviseren alle toenamen en afnamen van de interbestuurlijke
lasten vanaf 2007 per departement inzichtelijk te maken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 362, nr. 161

3

6. Daling regeldruk door inzet ICT
Wij hebben kennis genomen van het Nationale Uitvoeringsprogramma
(NUP) en van de gateway review van dit programma, zoals deze door u op
18 februari 2010 naar de Tweede Kamer is gezonden. De review schetst
het beeld dat een relatief groot aantal ICT-projecten van de overheid
vertragen of dreigen te mislukken. Het eindoordeel van de review luidt dat
het sein bij de uitvoering van het NUP op rood staat. De review wijst op
het grote afbreukrisico wanneer de implementatie van het NUP niet goed
gebeurt en bijvoorbeeld resulteert in schending van de rechten van de
burger (bijvoorbeeld door foute registraties van identiteit, nationaliteit en
eigendom), in fouten bij transacties tussen overheid en burger, of bij
fouten in handhavingacties vanuit de overheid. De conclusies en aanbevelingen van de gateway review sluiten aan bij eerdere ICT-adviezen van
Actal, waarin wij onder andere hebben aangedrongen op het verstevigen
van de regie op de ICT-projecten, het versterken van het programmamanagement om de samenhang tussen de diverse projecten te verbeteren,
het vergroten van de aandacht voor projectbeheersing en risicomanagement, en het technisch (hands-on) ondersteunen van gemeenten bij de
implementatie van onder meer basisregistraties.
Wij constateren dat de afgelopen jaren veel onderzoeken zijn uitgevoerd
naar het mislukken van ICT-projecten. De aanbevelingen uit deze onderzoeken hebben betrekking op de complexiteit, planning, business cases en
veranderende functionele eisen van de projecten. De overheid heeft maatregelen genomen om grote ICT-projecten tijdens hun looptijd beter
beheersbaar te maken (via kwartaalrapportages, 010 per departement en
gateway reviews). Desalniettemin lijden veel van deze projecten aan
problemen die in hun beginfase zijn ontstaan en in die fase niet voldoende zijn onderkend en voorkomen. Wij vinden het zorgelijk dat de overheid
geen zichtbare maatregelen heeft genomen om de problemen ten aanzien
van de complexiteit, planning, business cases en veranderende functionele eisen te voorkomen.
Illustratief voor de bovenomschreven situatie is dat het invoeren van
basisregistraties op zichzelf niet leidt tot de gewenste administratieve
lastenverlichting. Een groot aantal overheidsinstanties blijft nog steeds
naar gegevens vragen die zijn opgenomen in de basisregistraties. De
afname van de administratieve lasten en de verbetering van de dienstverlening wordt voor burgers en bedrijven pas merkbaar als zij deze gegevens niet meer aan overheidsinstanties hoeven te verstrekken.
Gemeenten en andere uitvoeringsorganisaties vragen nog steeds om o.a.
uitreksels uit de GBA en uit het register van de Kamer van Koophandel.
Ook de politie vraagt nog steeds naar het kentekenbewijs, terwijI de informatie op dit bewijs afkomstig is uit de basisregistratie voertuigen. De
situatie is thans dat basisregistraties nog niet zijn voltooid, maar ook dat
zij slecht op elkaar zijn afgestemd of nog onvoldoende in de werkprocessen van de betreffende overheidsorganisaties zijn geïncorporeerd.
Het kabinet heeft aangekondigd voor 1 april 2010 te komen met een standpunt over de gateway review van het NUP.
Wij adviseren het kabinet om niet alleen met het standpunt over
het NUP te komen maar ook een plan van aanpak naar de Tweede
Kamer te sturen waarmee het de in de gateway review geconstateerde problemen wegneemt.
Wij zullen – gebruikmakend van de bevindingen van de gateway
review en van de uitkomsten van eigen onderzoek naar het
gebruik van ICT-producten van de overheid een advies uitbrengen
over het standpunt en het eventuele plan van aanpak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 362, nr. 161

4

7. Europese vermindering van lasten voor burgers, professionals
en medeoverheden
Wij vinden het belangrijk dat het ministerie van BZK zich sterk maakt voor
een Europese aanpak van administratieve lasten voor burgers, professionals en medeoverheden. Wij juichen de totstandkoming van de «Quickscan administratieve lasten uit Europa voor burgers en professionals» toe.
Dit onderzoek biedt handvatten om knelpunten en mogelijke reducties
verder te concretiseren en onderstreept de noodzaak om bij het onderhandelen over voorgenomen Europese wet- en regelgeving scherp te zijn op
de effecten hiervan voor burgers, instellingen, professionals en medeoverheden. Ook heeft het ministerie van BZK geïrwesteerd in de oprichting
van netwerken, zoals European Public Administrations Network (EUPAN) –
Learning Team Administrative Burdens for citizens of de High Level
Network on Governance (HLNG). Deze investering vereist instandhouding
van de Nederlandse infrastructuur.
Wij adviseren te waarborgen dat de Nederlandse kennis binnen
het Europese speelveld gedeeld kan blijven worden.
Conclusie
Wij zijn verheugd dat bij de beperking van administratieve lasten voor
burgers in de periode 2005–2011 een daling met 25% wordt gerealiseerd.
Het is van belang om de huidige werkwijze de komende jaren voort te
zetten en een nieuwe ambitie vast te stellen over een merkbare daling van
administratieve lasten voor burgers. Wij stellen vast dat er op lokaal en
Europees niveau waardevolle ontwikkelingen zijn voor de vermindering
van de regeldruk.
Wij adviseren in de naaste toekomst bij de beperking van de administratieve lasten voor professionals en de interbestuurlijke lasten de koers te
verleggen en het tempo te verhogen. Het is noodzakelijk om hiervoor een
ambitieuze concreet meetbare reductiedoelstelling vast te stellen.
Wij adviseren de basisregistraties versneld te lanceren en te bewerkstelligen dat overheidsorganisaties geen gegevens aan burgers en bedrijven
vragen die reeds zijn opgenomen in de basisregistraties.
Wij adviseren kortom te waarborgen dat de investering in kennis, werkwijze en ervaring met het beteugelen regeldruk leidt tot een structurele
lage regeldruk voor alle doelgroepen.
De Collegevoorzitter,
S. R. A. van Eijck

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 362, nr. 161

5