Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

533
Vragen van de leden Van Oosten (VVD) en Groothuizen (D66) aan de
Minister van Justitie en Veiligheid over het artikel dat zestig moordzaken
zouden zijn besmet door NFI-ruzie (ingezonden 24 september 2018).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
6 november 2018). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019,
nr. 330.
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bewuste artikel in de Telegraaf van 21 september
2018?
Antwoord 1
De berichtgeving van de Telegraaf heeft betrekking op het onderzoeksgebied
microanalyse invasieve trauma’s (MIT) bij het NFI. Naar aanleiding van een
melding van een mogelijke misstand bij de uitvoering van procedures van de
MIT-onderzoeken, heeft de secretaris-generaal van mijn ministerie in maart
2018 een onafhankelijke commissie ingesteld. Ik heb uw Kamer daarover in
april geïnformeerd1. Inmiddels heeft de commissie haar rapport op 9 oktober
2018 gepresenteerd. Deze heb ik uw Kamer samen met mijn beleidsreactie bij
het rapport op 9 oktober jl. gestuurd2.
De commissie heeft in totaal 571 rapporten, die zijn opgemaakt in 222 zaken,
onderzocht. Daarbij is de commissie tot de conclusie gekomen dat in drie
rapporten geen en in drie rapporten slechts gedeeltelijk schaduwbewijs is
aangetroffen. Bij een eerste beoordeling is volgens het OM gebleken dat in
alle zes rapporten geen gevolgen zijn voor de strafzaak. De commissie heeft
geen aanleiding om te veronderstellen dat sprake is van systematische fouten
in het volgen van de procedure voor het schaduwen van rapporten.
De komende maanden zullen de zes niet of deels geschaduwde rapporten
alsnog geschaduwd worden door zowel een NFI-deskundige en een externe
deskundige. Daarnaast heeft de commissie in zeventien rapporten geconstateerd dat er wel is geschaduwd, maar dat een paraaf van de schaduwende
deskundige ontbreekt. Deze administratieve omissie zal zo spoedig mogelijk
door het NFI worden hersteld. De 23 rapporten zijn opgemaakt in twintig
strafzaken. In enkele strafzaken zijn meerdere rapporten opgemaakt. Het OM

1
2

ah-tk-20182019-533
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Kamerstuk 29 628 nr. 775
Kamerstuk 29 628 nr. 814

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

is over deze twintig zaken en de door het NFI genomen of nog te nemen
acties geïnformeerd. Voor verdere details verwijs ik u naar het rapport van de
commissie en de beleidsreactie.
Vraag 2
Klopt het dat bewijsmateriaal van ongeveer zestig lopende moordzaken
mogelijk is besmet door onregelmatigheden bij het Nederlands Forensisch
Instituut (NFI)? Welke maatregelen zijn inmiddels ingezet om te voorkomen
dat besmetting ook in andere/nieuwe zaken optreedt? Wat voor soort
onregelmatigheden zijn eigenlijk aangetroffen?
Antwoord 2
Nee, dit klopt niet. Het in het artikel genoemde aantal van zestig komt uit een
inventarisatie – vooruitlopend op de bevindingen van de commissie- door het
OM van lopende strafzaken, waarin gebruik is gemaakt van MIT-rapporten. De
onderzoekscommissie heeft in haar onderzoek alle 222 MIT-zaken die bij het
NFI zijn afgehandeld, bestaande uit 571 rapporten, onderzocht. Deze
MIT-rapporten hadden betrekking op zowel lopende als afgesloten strafzaken.
Uit het rapport van de commissie blijkt inmiddels dat zes van deze MITrapporten niet of slechts gedeeltelijk zijn geschaduwd. Schaduwen is het
kritisch doornemen van NFI rapporten door een tweede deskundige. De
onderzoeker die het rapport opstelt blijft echter zelf te allen tijde verantwoordelijk voor de inhoud en kwaliteit van het rapport. Een niet geschaduwd
rapport impliceert dan ook niet dat de kwaliteit van het rapport onder de
maat zou zijn, maar dat een belangrijke maatregel ter borging van de
kwaliteit niet genomen is. Het OM heeft mij laten weten dat een eerste
beoordeling heeft geleerd dat in alle zes zaken waar niet of gedeeltelijk
geschaduwd is, er geen gevolgen zijn voor de strafzaak.
Voorts heeft de commissie geconstateerd dat zeventien rapporten administratieve omissies bevatten. Deze zeventien zaken waarin sprake is van een
administratieve omissie zullen worden hersteld door de oorzaak en achtergrond van de tekortkoming en de aard en datum van de herstelmaatregel
expliciet vast te leggen. Deze drieëntwintig rapporten – de zes waarin
niet/gedeeltelijk is geschaduwd plus de zeventien met administratieve
omissies – zijn in twintig strafzaken opgemaakt.
Het NFI heeft inmiddels een aantal maatregelen genomen om het MIT-proces
te verbeteren. Zo vindt inmiddels een 100%-controle plaats op de aanwezigheid van een paraaf van een tweede lezer (een schaduwparaaf) van MITrapporten. Zonder deze paraaf wordt het onderzoek niet aan de opdrachtgever ter beschikking gesteld.
Daarnaast is per augustus 2018 een projectgroep ingericht om te komen tot
een nieuwe en duidelijkere schaduwprocedure en tot harmonisering van
NFI-brede en divisie-specifieke procedures.
De commissie heeft een aantal aanbevelingen gedaan met betrekking tot de
verbetering van de MIT-procedure, het duidelijker inrichten van de MITprocessen, de uitvoering van de methode, het uitvoeren van periodieke
audits, het digitaliseren van de dossiers en het aanscherpen van de rapportagerichtlijnen (verduidelijken van definities). Er zal bovendien meer prioriteit
gegeven moeten worden aan het opleveren van gezamenlijke rapporten in
plaats van afzonderlijke deelrapporten. De aanbevelingen worden in het
cultuurveranderingstraject van het NFI meegenomen. Voor nadere toelichting
verwijs ik naar het rapport van de onderzoekscommissie3.
Vraag 3
Hoe zijn betrokken instanties/partijen hierover geïnformeerd?
Antwoord 3
Het OM is kort na het instellen van de onderzoekscommissie hiervan op de
hoogte gesteld. Ik verwijs verder naar het antwoord op vraag 2.

3

Kamerstuk 29 628 nr.814

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Vraag 4
Wat klopt van de berichten dat ruzie binnen het NFI de kwaliteit van het werk
raakt? Welke stappen heeft u concreet gezet cq. gaat u zetten om rust binnen
de organisatie te brengen? Acht u het verantwoord lopende onderzoeken af
te wachten? Wanneer zijn deze onderzoeken gereed? Welke voorbereidingen
heeft u inmiddels getroffen om eventueel intern «gedoe» binnen het NFI te
beslechten zodat de kwaliteit van het werk geen schade oploopt en het
personeel hier geen hinder van ondervindt?
Antwoord 4
Zoals ik in de beleidsreactie bij het rapport van de onderzoekscommissie NFI
inzake MIT4 heb aangegeven, heeft het NFI reeds een aantal maatregelen
genomen om de procedures ten aanzien van het MIT-onderzoek te verbeteren. Daarnaast neem ik ook de algemene aanbevelingen van de commissie
over, die onder meer betrekking hebben op de cultuur van het NFI.
De geconstateerde problemen ten aanzien van de cultuur van het NFI zijn niet
nieuw. Sinds 2017 is binnen het NFI een cultuurveranderingstraject gestart.
Daarover heb ik uw Kamer ook geïnformeerd op 23 november 2017.5 Er is
een programmateam (NFInext)opgericht met daarin onder meer projectleiders
die als taak hebben de cultuurverandering en implementatie van de nieuwe
strategie te ondersteunen. De nieuwe strategie wordt vormgegeven aan de
hand van vier actielijnen: samenwerking in de keten, sturing, informatievoorziening en personeel en organisatie. In de actielijn personeel en organisatie
wordt projectmatig gewerkt aan de verbetering van de arbeidsrelaties, een
veilige en open cultuur en de professionalisering van het leiderschap binnen
het NFI. Naar aanleiding van het rapport van de onderzoekscommissie NFI
inzake MIT is een vijfde actielijn, kwaliteit, toegevoegd.
Een cultuurverandering vraagt om aandacht en geduld over een langere
tijdsperiode. De bevindingen van de commissie zijn voor mij aanleiding dit
traject met volle kracht voort te zetten. Immers, forensisch bewijs is cruciaal
voor de opsporing en de rechtspleging in Nederland. Forensisch onderzoek
moet dan ook boven elke twijfel verheven zijn.

4
5

Kamerstuk 29 628 nr.814
Kamerstuk 29 628, nr. 746

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3