De Minister van Justitie en Veiligheid

Directie Wetgeving en
Juridische Zaken
Datum
11 november 2021
Ons kenmerk
3641504

Nota nav verslag en nvw wijziging Tijdelijke wet
bestuurlijke maatregelen

1
Doel nota
Besluitvorming (SPOED)
2
Aanleiding, gevraagde actie(s) en advies
U wordt verzocht in te stemmen met indiening:
de nota naar aanleiding van het verslag
de nota van wijziging
bij de wijziging van de Tijdelijke wet bestuurlijke maatregelen
terrorismebestrijding (hierna: Twbmt) in verband met het verlengen van de
werkingsduur.
U wordt verzocht kennis te nemen van het tijdpad om tot tijdige verlenging van
de Twbmt te komen. In verband daarmee dient de nota naar aanleiding van het
verslag uiterlijk op 16/11 in de TK te liggen.
In de periode tot de verzending van het stuk wordt van de gelegenheid gebruik
gemaakt nog enkele tekstuele verbeteringen aan te brengen.
3

Toelichting op het advies

De Twbmt bevat een horizonbepaling waardoor deze zonder wetswijziging vervalt
met ingang van 1 maart 2022. Het voorstel tot verlenging van deze wet met vijf
jaar is momenteel in behandeling bij de Tweede Kamer. De vaste
kamercommissie JenV heeft het verslag vastgesteld op 27 oktober jl. Bijgevoegd
vindt u dan ook de nota naar aanleiding van het verslag en een nota van wijziging
ten behoeve van een wetgevingstechnische correctie.
Onderwerpen
Voor wat betreft het verslag geldt dat er 141 vragen zijn gesteld. De belangrijkste
onderwerpen die aan bod komen zijn de volgende:
Taak voor de rechter, dan wel voorzien in een toetsing vooraf door de rechter
voor het opleggen van een bestuurlijke maatregel.
Net als bij de invoering van de Twbmt worden vragen gesteld of gelet op de aard
van de maatregelen (vrijheidsbeperkend) dit niet bij de rechter hoort te worden

Pagina 1 van 4

belegd, dan wel of niet moet worden voorzien in toetsing door de rechter voordat
een maatregel wordt opgelegd.
In reactie op deze vragen is kort gezegd toegelicht dat een systeem waarin een
besluit wordt getoetst door de rechter past binnen het Nederlandse bestuursrecht,
dat er een versnelde behandeling bij de rechter is en dat het past om
maatregelen op het terrein van de nationale veiligheid bij de Minister van Justitie
en Veiligheid te beleggen.

Directie Wetgeving en
Juridische Zaken
Sector Staats- en
Bestuursrecht
Datum
11 november 2021
Ons kenmerk
3641504

Effectiviteit en doeltreffendheid, evaluatie, noodzaak tot behoud
Naar aanleiding van het evaluatierapport van het WODC waarin werd
geconcludeerd dat de Twbmt geen bijdrage heeft geleverd aan een proces van deradicalisering, de maatregelen niet hebben geleid tot beter contact en een betere
band met de betrokken personen of hebben bijgedragen aan meer kennis over
beweegredenen en gedragingen van die personen volgden veel vragen over de
effectiviteit van de wet. Toegelicht is dat zoals het kabinet in zijn beleidsreactie
van 8 april 2020 heeft aangegeven de doelstelling van de Twbmt niet het
bevorderen van deradicalisering of het in contact treden met de betrokken
personen, maar de bescherming van de nationale veiligheid door het mogelijk te
maken bestuurlijke maatregelen te nemen in situaties waarin het strafrecht (nog)
geen handelingsperspectief biedt.
Verhouding tot ontwikkelingen in het strafrecht
Naar aanleiding van vragen over of ontwikkelingen in het strafrecht er niet toe
hebben geleid dat de noodzaak van de Twbmt niet langer aanwezig is, is ingegaan
op de verschillende tussen de strafrechtelijke ontwikkelingen en de mogelijkheden
van de Twbmt.
Verband tussen noodzaak van de Twbmt en het dreigingsniveau
Er zijn verschillende vragen gesteld ten aanzien van de hoogte van het actuele
dreigingsniveau in relatie tot de noodzaak van de Twbmt. De Twbmt is in een tijd
tot stand gekomen dat het dreigingsniveau hoog was en de urgentie voor de
noodzaak van de mogelijkheid tot het kunnen opleggen van bestuurlijke
maatregelen werd gevoeld. Gedachtegang was impliciet dat met een tijdelijke wet
kon worden volstaan omdat deze wellicht niet meer nodig zou zijn bij een lager
dreigingsniveau. Wat echter van belang is dat het niveau van de terroristische
dreiging niet volledig gelijk gesteld kan worden met de noodzaak van de Twbmt.
Weliswaar geldt hoe hoger de dreiging, hoe waarschijnlijker de kans dat er
maatregelen zullen worden genomen, maar ook bij een lager dreigingsniveau kan
het in voorkomend geval noodzakelijk zijn om aan een persoon die op grond van
zijn gedragingen in verband kan worden gebracht met terroristische activiteiten of
de ondersteuning daarvan een maatregel op te leggen. Daarnaast kan een
dreigingsniveau in de regel sneller wijzigen dan dat er nieuwe regelgeving kan
worden ontwikkeld. Met andere woorden, dat de wet gedurende een bepaalde
periode minder toegepast wordt, betekent niet dat de noodzaak van de wet ook
onmiddellijk wegvalt. Wetgeving dient naar zijn aard immers toekomstbestendig
te zijn en de ervaring leert dat een dreiging, uit welke hoek dan ook, plotseling
kan toenemen.
Verwerking persoonsgegevens
Met het wetsvoorstel wordt een grondslag voor de verwerking van een aantal
bijzondere persoonsgegevens toegevoegd. Naar aanleiding van deze toevoeging
zijn vragen gesteld over de noodzaak van verwerking van deze gegevens.

Pagina 2 van 4

Jihadisme en rechts-extremisme
Er zijn diverse vragen gesteld over het toepassingsbereik van de wet op
terrorisme uit jihadistische hoek, dan wel uit rechts-extremistische hoek. De
Twbmt kwam tot stand in een tijd dat dreigingen voor de nationale veiligheid met
name ingegeven werden vanuit een jihadistische ideologie. Om die reden konden
met name ook voorbeelden op dit terrein worden genoemd. Dat neemt niet weg
dat vanaf de invoering van de Twbmt niet de achterliggende ideologie bepalend
is, maar de gedragingen relevant zijn die in verband kunnen worden gebracht met
terroristische activiteiten en de ondersteuning daarvan. Deze boodschap is in
verslag herhaald waarbij tevens is aangegeven dat ook gedragingen die worden
ingegeven door een rechts-extremistische ideologie onder het bereik van de
Twbmt vallen.

Directie Wetgeving en
Juridische Zaken
Sector Staats- en
Bestuursrecht
Datum
11 november 2021
Ons kenmerk
3641504

Nota van wijziging
De nota van wijziging bevat een zuiver technische verbetering (ontbreken kopje
artikel 12).
4

Dilemma's

nvt
5
Politieke en bestuurlijke context
Ter uitvoering van de motie Segers en Van Toorenburg is in plaats van een
permanentmaking van de Twbmt gekozen voor een verlenging van de Twbmt met
vijf jaar. Het voorstel dreigt controversieel te worden verklaard, wat de facto het
vervallen van de Twbmt zou betekenen gelet op de zeer korte geldingsduur van
de wet die nog resteert. Middels uw PA wordt hier al actie op ondernomen.
Ten aanzien van de resterende planning van het voorstel voordat de Twbmt
vervalt, is het volgende tijdpad geïndiceerd teruggerekend van de uiterste datum
van inwerkingtreding:
•
Publicatie in het Staatsblad uiterlijk 25/2, 28/2 inwerkingtreding
•
EK:
o Uiterlijke stemming in EK op 15/2
o Plenair EK 8/2
o 26/1 memorie van antwoord gereed
o Verslag EK 20/1 (NB: slechts enkele dagen na reces)
RECES EK 22/12-17/1
o Inbrengdatum verslag bepalen in procedurevergadering 21/12 (op
website nog geen procedurevergadering gepland)
•
TK:
o Stemming TK in de week van 14,15,16 dec
o Plenaire behandeling TK in de week van 7,8,9 dec
o Gereed voor plenair in procedurevergadering VKC: 1/12
o Nota naar aanleiding van het verslag in de TK: 22/11
Een alternatief scenario is denkbaar als de nota naar aanleiding van het verslag
op 16/11 in de TK ligt en de VKC het voorstel direct op 17/11 in de procedurevergadering of een email-procedure gereed voor plenair wordt verklaard. Als het
wetsvoorstel dan snel plenair wordt behandeld, geeft dat enige lucht in het uiterst
krappe tijdpad voor de EK.

Pagina 3 van 4

Ook hiervoor geldt dat uw PA heeft deze planning reeds ontvangen (in
samenhang met de Rijkswet op Nederlanderschap 14.4) en daarmee aan de slag
is. Hoewel nog niet duidelijk is of de TK aan het alternatieve scenario meewerkt,
moet de nota naar aanleiding van het verslag zekerheidshalve op 16/11 in de TK
liggen.

Directie Wetgeving en
Juridische Zaken
Sector Staats- en
Bestuursrecht

De vragen opgenomen in het verslag zijn kritisch en komen voor een groot deel
overeen met de vragen die ook werden gesteld bij de invoering van de Twbmt.
D66 is met name kritisch omdat het gaat om een bestuurlijk instrument dat effect
heeft op grondrechten, op de voet gevolgd door Volt. Bij1 vindt met name dat
kort gezegd er teveel aandacht is voor het jihadisme en te weinig voor rechtsextremisme. Verder zijn veel vragen te herleiden tot het WODC-rapport waarin
door onderzoek werd geconcludeerd dat de Twbmt maar in beperkte mate heeft
bijgedragen aan deradicalisering, terwijl deradicalisering niet de doelstelling is die
de wet nastreeft maar de bescherming van de nationale veiligheid. Hierop is
logischerwijze ook gereageerd in de beleidsreactie op het evaluatierapport.

Ons kenmerk
3641504

6
-

Communicatie

7
-

Informatie die zich niet leent voor openbaarmaking

Datum
11 november 2021

8 Afstemming
NCTV
9

Bijlagen
verslag
nota naar aanleiding van het verslag
nota van wijziging

Pagina 4 van 4