Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

32 849

Mijnbouw

Nr. 33

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 september 2014
Op 19 november 2013 is door de Tweede Kamer ten aanzien van de door
Frisia Zout B.V. (verder: Frisia) voorgenomen zoutwinning onder de
Waddenzee een motie aangenomen van de leden Vos/Jacobi (Kamerstuk
33 750 XIII nr. 99) waarin de regering wordt verzocht om de Natuurbeschermingswet (verder: Nb-wet) goed toe te passen en geen vergunning
te verlenen voor zoutwinning onder de Waddenzee bij de geringste twijfel
aan significante effecten op de natuur. Middels deze brief wil ik u
informeren over mijn besluit omtrent de Nb-wetvergunning voor
zoutwinning onder de Waddenzee.
In het kader van het MER Zoutwinning (2010) is al uitgebreid geologisch
en hydromorfologisch onderzoek gedaan naar de bodemdaling in de
diepe ondergrond als gevolg van de voorgenomen zoutwinning, en het
vermogen van het wad om mee te groeien met bodemdaling. Dit
onderzoek is op dezelfde wijze uitgevoerd als bij alle andere winningsactiviteiten onder de Waddenzee. Geconcludeerd werd dat dit meegroeivermogen meer dan voldoende is om de bodemdaling als gevolg van de
voorgenomen zoutwinning bij te houden, ook in cumulatie met de
relatieve zeespiegelstijging, en de gevolgen van andere menselijke
activiteiten op de bodemhoogte. Op verzoek van mijn ministerie is dit
onderzoek in 2010 beoordeeld door het onderzoeksinstituut Deltares, in
samenwerking met TNO. Het Deltares-advies gaf aan zich in wetenschappelijke zin goed te kunnen vinden in de gevolgde benadering en interpretatie van gegevens. Het advies stemde op grond van de in dat onderzoek
gepresenteerde wetenschappelijke analyse in met de conclusie dat in de
getijdebekkens waaronder de zoutwinning zal plaatsvinden, de
zoutwinning hoogstens een vertragend effect op de langzame vergroting
van het plaatvolume in de westelijke Waddenzee zal hebben, maar geen
afname van plaatvolume zal veroorzaken. Eventuele lokale effecten van de
voorgenomen zoutwinning kon in het advies op grond van de besproken

kst-32849-33
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 849, nr. 33

1

rapporten niet worden beoordeeld. Het betreffende advies van Deltares
heb ik als bijlage bij deze brief gevoegd1.
Hierna heeft Frisia ter voorbereiding van de Nb-wetvergunningaanvraag
nader onderzoek laten doen naar de mogelijke effecten van de voorgenomen zoutwinning en de daarmee gepaard gaande bodemdaling in de
diepe ondergrond op de morfologie van geulen en platen als belangrijk
natuurlijk kenmerk van de Waddenzee, en op de natuur en de instandhoudingsdoelen van de Waddenzee.
De passende beoordeling die Frisia heeft ingediend bij de vergunningaanvraag is gebaseerd op zowel het onderzoek in het kader van het MER
Zoutwinning, als op het nader onderzoek naar mogelijke effecten op de
natuurwaarden van de Waddenzee. De passende beoordeling concludeert
dat negatieve effecten niet zullen optreden.
Tijdens de behandeling van de vergunningaanvraag heb ik vervolgens aan
Frisia aanvullende vragen gesteld omdat ik elke twijfel over mogelijke
effecten heb willen uitsluiten. Daarvoor heb ik mijn besluitvorming tijdelijk
opgeschort, zoals ik ook aan de Tweede Kamer heb laten weten
(Kamerstuk 29 684, nr. 109). Aan Frisia heb ik gevraagd om vanuit alle
hierover beschikbare informatie nogmaals zorgvuldig te laten analyseren
of er een kans bestaat dat bodemdaling onder de Waddenzee dan wel
onder de Ballastplaat merkbaar zal zijn, en of er negatieve effecten op
natuurwaarden zouden kunnen optreden. Ook heb ik gevraagd om
inhoudelijk te reageren op het NIOZ-rapport «Het belang van de Ballastplaat voor wadvogels in de westelijke Waddenzee» (rapportnr. 2013–8).
Dat rapport is door natuurorganisaties bij hun zienswijze ingebracht
vanuit de veronderstelling dat bodemdaling zal optreden en dat om die
reden significante effecten van de zoutwinning op wadvogels niet zijn uit
te sluiten. Ook de aanvullend door Frisia aangeleverde informatie komt tot
de conclusie dat negatieve effecten op natuur en wadvogels niet zullen
optreden.
Op verzoek van mijn ministerie tenslotte, heeft de Commissie voor de
milieueffectrapportage als onafhankelijke Auditcommissie (hierna:
Auditcommissie) een advies uitgebracht over het ontwerpinstemmingsbesluit met het winningsplan, en het door Frisia bij de Nb-wetvergunningaanvraag ingediende voorstel voor een monitoringsprogramma.
Bij de adviesaanvraag heb ik ook de ingediende zienswijzen, waaronder
het genoemde NIOZ-rapport, aan de Commissie m.e.r. toegestuurd met
het verzoek om deze informatie te betrekken bij het advies.
De Commissie m.e.r. heeft in haar rol van Auditcommissie deze zienswijzen betrokken bij haar advies over het monitoringsprogramma. Zij gaat
in het advies van 4 februari 2014 ook in op de zorgen die er vanuit de
zienswijzen zijn over de mogelijke afname van de groei van de Ballastplaat. De Commissie m.e.r geeft aan dat de verwachting is dat er geen
daling van het plaatniveau van de Ballastplaat, maar een vertraging zal
optreden in de aangroei (qua hoogte en oppervlak) van de platen, en dat
op grond hiervan Frisia verwacht dat de foerageertijd van wadvogels niet
zal worden bekort. Voorts geeft de Commissie m.e.r aan dat Frisia de met
deze verwachting samenhangende risico’s heeft onderkend en hieraan
een monitoring heeft gekoppeld teneinde risico’s te verminderen. In
samenhang met het «Hand aan de Kraan»-principe moeten naar het
oordeel van de Commissie m.e.r deze risico’s afgedekt kunnen worden. De
adviezen van de Commissie m.e.r om het monitoringsprogramma voor de
mogelijke effecten van de zoutwinning op onderdelen te verbeteren heb ik

1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 849, nr. 33

2

als voorschriften aan de vergunning toegevoegd. Ook het advies van de
Commissie m.e.r voeg ik als bijlage bij deze brief2.
Op grond van alle mij ter beschikking staande informatie en adviezen heb
ik besloten aan Frisia de gevraagde vergunning op grond van de Nb-wet
te verlenen.
Ik hecht er wel aan dat wordt gemonitord dat in de praktijk ook echt geen
negatieve effecten door de zoutwinning optreden. Daarom heb ik Frisia
voorgeschreven om veranderingen in de diepe ondergrond, de morfologie van het waddengebied en de in het winningsgebied aanwezige
natuurwaarden die door de zoutwinning beïnvloed kunnen worden, te
monitoren. De Commissie m.e.r. zal op mijn verzoek bij de uitvoering van
de monitoring (blijven) optreden als onafhankelijke Auditcommissie.
Indien de monitoringsresultaten hier aanleiding toe geven, kan worden
ingegrepen door de winning te verminderen of zelfs geheel te stoppen.
Hiertoe maak ik gebruik van het «Hand aan de Kraan»-principe zoals
eerder gehanteerd in de Nb-wetvergunningverlening voor de gaswinning
onder de Waddenzee. Al deze borgingen heb ik formeel vastgelegd in de
vergunningvoorschriften.
Overigens heeft op 11 oktober 2013 de Minister van Economische Zaken
een ontwerpinstemmingsbesluit op het ingediende winningsplan
gepubliceerd (ref.nr. 13005869). Ten aanzien van dat winningsplan hebben
TNO, Staatstoezicht op de Mijnen en de Technische commissie bodembeweging een positief advies gegeven. Ook heeft de Commissie m.e.r.
positief geadviseerd op het ontwerpinstemmingsbesluit op het
winningsplan.
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
S.A.M. Dijksma

2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 849, nr. 33

3