Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 389

Wijziging van de Provinciewet, de Gemeentewet
en enige andere wetten in verband met de
revitalisering van het generiek interbestuurlijk
toezicht (Wet revitalisering generiek toezicht)

Nr. 11

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 juni 2011
1. Inleiding
In het advies van de commissie Oosting (Doorlichting Interbestuurlijke
Toezichtarrangementen) Van specifiek naar generiek van september 20071
werd gesteld dat in het kader van de herziening van de taakverwaarlozingsregeling «zou kunnen worden bepaald dat de bevoegdheid tot in de
plaats treden niet alleen kan worden gebruikt voor een incidenteel geval,
maar zo nodig ook gedurende een nader te bepalen periode.» «De
toepassing van zo’n gedifferentieerd toezichtarrangement zou kunnen
worden beëindigd zodra is gebleken dat de decentrale overheid weer in
staat is de taak adequaat uit te voeren.»
In de kabinetsreactie uit 20082 op het advies van de commissie Oosting
werd aangegeven dat het kabinet «aanleiding ziet om nader onderzoek te
verrichten naar de suggestie van de commissie om analoog aan de
financiële artikel 12-regeling een bestuurlijke artikel 12-regeling te
introduceren».

1
2

Kamerstukken II 2007/08, 31 200 VII, nr. 8.
Kamerstukken II 2007/08, 31 200 VII nr. 61.

kst-32389-11
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Sindsdien is de probleemanalyse (aanleiding tot de roep om een
bestuurlijke artikel 12-regeling), de noodzaak van een dergelijke regeling
en eventuele alternatieve oplossingsrichtingen in kaart gebracht. Getracht
is een categorisering aan te brengen in de diversiteit aan problemen die
zich kunnen aandienen bij «probleemgemeenten», waarmee gemeenten
worden bedoeld waar zich over een langere periode bestuurlijke
problemen voordoen die doen vermoeden dat daaraan dieper liggende
onevenwichtigheden ten grondslag liggen. Dat is één van de achtergronden voor de vermeende analogie met artikel 12 Financiëleverhoudingswet. Dit instrument maakt het mogelijk om op verzoek van
een gemeente die in een in financieel opzicht structureel onevenwichtige
positie verkeert, de helpende hand te bieden, mits de betrokken gemeente
zelf orde op zaken stelt en daarbij een strikt toezicht van de zijde van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 389, nr. 11

1

Rijk aanvaardt. De nadruk in de verkennende besprekingen over bestuurlijke probleemgemeenten lag merendeels op situaties waarin sprake was
van ernstige, structurele problemen in gemeenten («aanhoudende
bestuurscrisis»).
In paragraaf 2 wordt het (grond)wettelijk kader geschetst van het ingrijpen
bij een decentrale overheid. In paragraaf 3 wordt een mogelijk bestuurlijke
artikel 12-regeling nader geduid. In paragraaf 4 worden voorbeelden
gegeven van reeds bestaande instrumenten in de praktijk van ondersteuning, stimulering en bestuurlijke interventie, zowel in de horizontale
als de verticale keten. Tot slot worden in paragraaf 5 de belangrijkste
bevindingen beschreven.
2. (Grond)wettelijk kader
Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat. Provincies en
gemeenten zijn autonome bestuurslagen met een eigen, grondwettelijk
gegarandeerde positie binnen het bestuurlijk bestel. Vanuit bestuurlijk
oogpunt staat de eigen verantwoordelijkheid van provincies en
gemeenten voorop. Binnen de grenzen van de wet en in het kader van de
eigen (open) huishouding zijn gemeenten en provincies vrij eigen
afwegingen te maken. In beginsel moet over het handelen door het
college verantwoording worden afgelegd aan provinciale staten respectievelijk de gemeenteraad. Het is vervolgens aan provinciale staten
respectievelijk de gemeenteraad om hier in het kader van de horizontale
verantwoording een oordeel over uit te spreken.
Hoger gezag kan in het kader van interbestuurlijk toezicht alleen interveniëren in de decentrale besluitvorming indien er strijd is met het recht of
het algemeen belang (vernietiging door de Kroon, artikel 132, vierde lid,
Grondwet) of indien een decentrale overheid nalaat beslissingen te
nemen die door een wet worden gevorderd (taakverwaarlozing, artikel
132, vijfde lid, Grondwet). In dat laatste geval kan een hoger orgaan in de
plaats treden van het orgaan dat zijn taak verwaarloost en namens dat
orgaan alsnog het door de wet gevorderde besluit tot stand brengen.
1
Sinds de Grondwet sinds 1 887 deze figuur
kent, is dit slechts vijf keer voorgekomen. In
1 895 was in de gemeenten Opsterland en
Weststellingerwerf sprake van een conflict
tussen de raad en gedeputeerde staten over
het vaststellen van de begroting. De bevoegdheid van de raad is toen bij afzonderlijke wet
aan de burgemeester toegekend. Een
soortgelijk conflict was er in 1933 in de
gemeente Beerta, waarbij de raad volgens de
regering «een uiterst gebrekkig verantwoordelijkheidsgevoel en gemis van elk besef van
redelijk bestuur» kende. Ook hier gingen de
bevoegdheden van de raad naar de burgemeester over. In Opsterland werd in 1946
opnieuw ingegrepen, ditmaal vanwege de
weigering van de raad nog verder samen te
werken met de burgemeester. Bij wet werd het
gemeentebestuur in handen van een door de
Kroon benoemde regeringscommissaris
gelegd. De laatste keer dat bij wet werd
ingegrepen was in 1951 in Finsterwolde.
Volgens de regering had de raad een
bestuursopvatting «welke met de beginselen
van behoorlijk bestuur naar Nederlandse
begrippen in lijnrechte strijd geacht moet
worden». De bedoeling zou zijn het bestaande
gezag «systematisch af te breken en te
ondermijnen». Alle bevoegdheden gingen bij
wet over naar de burgemeester.

De Grondwet biedt geen basis om op te treden (indeplaatsstelling) als een
decentrale overheid zijn autonome taak verwaarloost. Wel maakt de
Grondwet ingrijpen mogelijk wanneer sprake is van grove taakverwaarlozing in de autonome sfeer. Artikel 132, vijfde lid, tweede volzin bepaalt
dat in een dergelijke situatie een aparte wet nodig is en dat daarin kan
worden afgeweken van de artikelen 125 (het gemeentebestuur bestaat uit
de raad als hoofd van de gemeente, het college van B&W en de burgemeester) en 127 (de raad stelt de verordeningen vast) van de Grondwet.
Dit kan betekenen dat het gemeentebestuur terzijde wordt geschoven en
dat een regeringscommissaris voor de tijd die nodig is om orde op zaken
te stellen, de gemeente bestuurt. De Grondwet laat in het midden
wanneer sprake is van grove taakverwaarlozing bij autonome taakuitvoering; dat oordeel komt aan de wetgever toe.1
3. Duiding van een «bestuurlijke artikel 12-regeling»
Tegen de achtergrond van het in paragraaf 2 geschetste grondwettelijk
kader, zal duidelijk zijn dat het begrip probleemgemeente te onbepaald is,
maar bovenal dat er een groot grijs gebied ligt tussen het «gewone»
interbestuurlijke toezicht, gericht op het verzekeren van wetsconform
handelen van decentrale organen in incidentele gevallen en de ingrijpende interventie bij grove taakverwaarlozing als reactie op een
diepgaand disfunctioneren van de decentrale overheid als zodanig. In de
laatste situatie is overigens van belang dat kan worden vastgesteld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 389, nr. 11

2

waaruit dat disfunctioneren bestaat en in welke besluiten, of het gebrek
daaraan, dat disfunctioneren zich manifesteert. Het is duidelijk dat niet
van een probleemgemeente kan worden gesproken als een gemeente
door middel van het «gewone» interbestuurlijke toezicht één of meerdere
malen moet worden gecorrigeerd. Het wordt moeilijker als het niet of niet
naar behoren naleven van de wettelijke taken een uiting zijn van dieper
liggende oorzaken, die het functioneren van de gemeente als zodanig
betreffen. In dat geval is een scala van gradaties denkbaar voordat van
grove taakverwaarlozing kan worden gesproken.
In het rapport «Organische bijstand» uit 20081 behandelt professor dr. F.
Fleurke de vraagstelling wat bij een aanhoudende bestuurlijke crisissituatie in een gemeente de werking is van de ten dienste staande interventiemechanismen van buitenaf en hoe deze kunnen worden verbeterd.
Fleurke stelt dat als het zelfreinigende vermogen van de gemeente tekort
schiet om aan bestuurlijke problemen het hoofd te bieden, de provincie,
met op de achtergrond het Rijk, de helpende hand moet bieden. Het
huidige toezicht biedt volgens Fleurke geen oplossing voor bestuurlijke
problematiek. Hij vindt dat meer structureel naar het voorkómen van
bestuurlijke problemen moet worden gekeken. Gemeenten zouden zich
ten minste eens in de zes jaar moeten doorlichten. Zo kunnen ze zicht
krijgen op mogelijke haarscheuren en tijdig zelf maatregelen nemen. Ook
pleit hij voor een meer faciliterende rol, die hij organische bijstand noemt,
van provincie en Rijk als gemeenten er zelf niet meer uitkomen. Fleurke
benoemt in zijn rapport drie typen probleemgemeenten: de armlastige
gemeente, de slecht presterende gemeente, en de gemeente in aanhoudende bestuurscrises. Deze derde categorie gemeenten zou eventueel in
aanmerking kunnen komen voor toepassing van een bestuurlijke artikel
12-regeling. Bij de interbestuurlijke bespreking van het rapport was echter
geen eensluidende roep om een wettelijke regeling te horen.

1
Prof. Dr. F. Fleurke, «Organische bijstand,
Analyse van het interventierepertoire voor
gemeenten in aanhoudende bestuurscrisis»,
januari 2008, Uitgave van het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
2
«Een bestuurlijke artikel 12-regeling.
Ingrijpen in gemeenten in geval van voortdurende bestuurlijke problemen.», J.L.W.
Broeksteeg, in: de Gemeentestem 2009, 7314,
21 maart 2009, pp. 147–157.
3
In het in mei 2010 verschenen rapport over
de evaluatie van Hoofdstuk 7 van de Grondwet verwijzen de onderzoekers naar het artikel
van Broeksteeg, en halen de constatering aan
dat de Grondwet voor een bestuurlijk artikel
12-regeling geen ruimte laat als het gaat om
(structurele) lichte verwaarlozing van
autonome taken. Zie «Constitutionele normen
en decentralisatie. Een evaluatie van
Hoofdstuk 7 Grondwet.», bijlage bij Kamerstukken II 2009/10, 31 570, nr. 16.

Mr. J.L.W. Broeksteeg constateert in 20092 dat in gemeenten waar zich
langdurig bestuurlijke problemen voordoen, het lastig is aan te tonen dat
autonome taken grovelijk worden verwaarloosd. Van verwaarlozing van
autonome taken die gemeenten volgens de Gemeentewet verplicht zijn uit
te voeren en autonome taken die wezenlijk zijn voor het functioneren van
de gemeenten, zoals onderhoud van nutsvoorzieningen, is in dergelijke
gemeenten vaak (nog) geen sprake. Het zou bij dergelijke gemeenten
meer schorten aan het (niet-verplichte) ontwikkelen van beleid op de
langere termijn op gebieden waar een gemeente autonoom is. Daarbij kan
echter volgens Broeksteeg vrijwel nooit sprake zijn van grove taakverwaarlozing in de zin van de Grondwet. Ingrijpen via een artikel 12-achtige
constructie op deze autonome gebieden zou volgens Broeksteeg een
ernstige inbreuk vormen op het beginsel van decentralisatie en op de
autonomie van decentrale overheden.3
In de besprekingen over een bestuurlijke artikel 12-regeling is de mate van
overeenstemming van een dergelijke regeling met de kenmerken en
vereisten van de gedecentraliseerde eenheidsstaat en de dualisering van
het bestuur nadrukkelijk aan bod gekomen. Voorop staat dat het oplossen
van problemen dient te worden overgelaten aan het zelfreinigende
vermogen van de gemeente. Een cruciale vraag die gesteld moet worden,
is wie of welke instantie beoordeelt of er een probleem is, en aan welke
criteria de problematiek moet worden getoetst. Het «in opstand» komen
van de inwoners van een gemeente zou kunnen gelden als een serieus
signaal dat er iets mis is.
In de situatie van een gemeente waar zaken structureel mislopen, zowel
bestuurlijk als qua taakuitvoering, is er vaak geen balans tussen de
hoeveelheid taken die rusten op de gemeente en de mate waarin de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 389, nr. 11

3

gemeente door bepaalde interne omstandigheden deze taken aankan. In
geval van problemen naar aanleiding van externe omstandigheden lijkt de
oplossing vaak gelegen te zijn in herindeling of een vorm van samenwerking met andere gemeenten. De oplossingen liggen minder voor de
hand indien de problemen vanuit de interne organisatie lijken te komen.
Een sterke invulling van de rol van de burgemeester, de commissaris van
de Koningin of een extern college zou goed kunnen werken indien er
sprake is van een «pure» bestuurscrisis.
4. Bestaande praktijk bestuurlijke interventie
Hieronder wordt een beschrijving gegeven van de bestaande mogelijkheden voor ondersteuning, stimulering en bestuurlijke interventie bij
aantoonbare problemen tot aan de fase van daadwerkelijke indeplaatsstelling in het geval van taakverwaarlozing bij gevorderd bestuur
(medebewind). Hierbij zij ook verwezen naar de in de toelichting bij de
Wet revitalisering generiek toezicht beschreven «interventieladder».1 Een
juridische interventie als indeplaatsstelling bij taakverwaarlozing in
medebewind wordt, ook in de huidige bestuurspraktijk, voorafgegaan
door een bestuurlijk traject. Het volgen van de interventieladder bevordert
de transparantie van het proces.
In het algemeen blijkt bestuurlijk overleg en de dreiging van juridische
interventie voldoende om daadwerkelijke taakverwaarlozing te
voorkomen.
De hiernavolgende beschrijving van de mogelijke interventiemiddelen is
ingedeeld aan de hand van de vier fasen die Fleurke in het rapport
«Organische bijstand» beschrijft: de signalerende fase, de informele of
bemiddelende fase, de interveniërende fase, en de fase van indeplaatsstelling.
Signalerende fase
In de kabinetsreactie op het advies van de commissie Oosting2 wordt
aangegeven dat in het kader van het toekomstige interbestuurlijke toezicht
de gelijkwaardigheid van de bestuurslagen dient te worden erkend door
meer aan te sluiten bij de in 2002 ingevoerde dualisering van het
gemeentebestuur (nieuwe verhoudingen en instrumenten, en betere
ondersteuning) en te vertrouwen op de horizontale verantwoording. De
mechanismen in het kader van de horizontale verantwoording- en
controlecyclus door het college aan de gemeenteraad (van jaarrekening
en begroting naar jaarverslag, verantwoording over de programma’s)
vormen de basis voor de beoordeling van de prestaties van gemeenten.
De burger kan op zijn beurt de gemeenteraad aanspreken op de controletaak. De controle door de raad moet toereikend worden geacht voor de
borging van de kwaliteit van de uitvoering door gemeenten in individuele
gevallen (bijvoorbeeld vergunningverlening en handhaving). Transparantie van gegevens en benchmarking, bijvoorbeeld via www.waarstaatjegemeente.nl, kan een belangrijk instrument zijn voor de horizontale
verantwoording aan de gemeenteraden, maar ook aan burgers, bedrijven
en maatschappelijke organisaties.

1
Kamerstukken II 2009/10, 32 389 nr. 3, p.
16–19.
2
Kamerstukken II 2007/08, 31 200 VII nr. 61.

De lokale rekenkamer (onafhankelijke rekenkamer of rekenkamerfunctie)
doet onderzoek naar de doeltreffendheid en doelmatigheid van het
gemeentelijke beleid. De rapporten van de lokale rekenkamer kunnen voor
de raad een ondersteuning zijn bij de controlerende taakuitvoering. Ook
de beoordeling van visitatiecommissies over beleid en uitvoering door de
gemeente en de inzet van burgerparticipatietrajecten kan versterkend
werken in het kader van de horizontale kwaliteitsbewaking en controle.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 389, nr. 11

4

In haar algemeenheid kan de bestuurlijke transparantie van een gemeente
worden vergroot door het (preventief) (laten) uitvoeren van bestuurskrachtmetingen. In dat kader wordt onderzocht in hoeverre de gemeente
in staat is haar maatschappelijke en bestuurlijke opgaven te vervullen.
Vergroting van bestuurskracht betekent veelal vergroting van de kwaliteit
van het gemeentelijk beleid en handelen.
In 2009 is in het kader van het bevorderen van kennisuitwisseling tussen
gemeenten op initiatief van gemeenten zelf het Kwaliteitsinstituut
Nederlandse gemeenten (KING) opgericht. KING biedt gemeenten de
mogelijkheid om van elkaar te leren door kansen te herkennen en
valkuilen te vermijden.
In deze signalerende fase is ook het instrument «begrotingsscan»
noemenswaardig. Het gaat hierbij om een doorlichting van de financiële
positie van de gemeente met het oog op inzicht daarin voor het gemeentebestuur, waarbij de inspecteur van BZK (in het kader van artikel 12
Financiële-verhoudingswet) en de provinciaal toezichthouder optreden als
deskundigen. Zowel de raad (in het kader van zijn kaderstellende en
controlerende taak) als het college (in het kader van hun uitvoerende taak
en het aanbieden van de ontwerpbegroting aan de raad) hebben baat bij
dit inzicht.
In het verlengde hiervan kan een gemeente ook onderzoek laten doen
naar de financiële positie van een fictieve gemeente in het kader van een
voorgenomen gemeentelijke herindeling (herindelingsscan). Het
onderzoek verschaft de fusiepartners onder meer inzicht in de eigen
financiële situatie en eventuele knelpunten.
Tot slot kan, zoals Fleurke benoemt in het rapport «Organische bijstand»,
een ambtsbezoek van de commissaris van de Koningin bijdragen aan het
in beeld brengen van de staat van de gemeente.
Informele of bemiddelende fase
Volgens Fleurke kan de commissaris van de Koningin in de daarop
volgende fase een bemiddelende rol spelen, gericht op het bevorderen
van het zelfreinigende vermogen van de gemeente. Oorzaken van de
problemen dienen in deze fase te worden benoemd en oplossingen
dienen te worden aangedragen. Gedacht zou kunnen worden aan het
inroepen van hulp van een buurgemeente, of bijstand (ambtelijke
ondersteuning) vanuit de provincie of het Rijk.
Het handelen van politieke ambtsdragers kan een groot effect hebben op
de problemen waar een gemeente zich mee geconfronteerd ziet. Politieke
ambtsdragers vervullen een voorbeeldfunctie voor de burgers en voor
hun ambtenaren. Onlangs heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties een gezamenlijke handreiking met de VNG, het IPO en
de Unie van Waterschappen uitgebracht, met als doel gemeenten,
provincies en waterschappen te stimuleren en ondersteunen bij hun
inspanningen om de bestuurlijke integriteit te versterken. Het in 2005
opgerichte Bureau Integriteitsbevordering Openbare Sector (BIOS)
verschaft onder meer praktische handreikingen voor veel voorkomende
integriteitsthema’s, modellen, risicoanalyses, dilemmatrainingen,
opleidingen en workshops aan besturen.1
Een ander middel om de gemeentelijke bestuurskracht te vergroten, en
waarbij in feite de hulp en/of bemiddeling van een andere partij wordt
ingeroepen, is intergemeentelijke samenwerking. Hiervoor is een groot
aantal vormen beschikbaar, zoals de Shared Service Centra (SSC), een
gemeenschappelijke ambtelijke dienst, het uitbesteden van voorzieningen
1

Zie www.integriteitoverheid.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 389, nr. 11

5

en diensten aan een centrumgemeente en samenwerking op grond van de
Wet gemeenschappelijke regelingen.
Tot slot behoort ook gemeentelijke herindeling tot de mogelijkheden om
de bestuurskracht van een gemeente te versterken.
Interveniërende fase
Indien de inzet van de commissaris van de Koningin of de inzet van
andersoortige bemiddeling in de voorafgaande fase geen of onvoldoende
effect heeft gehad, of indien de problemen in de gemeente ernstiger zijn
dan aanvankelijk was verondersteld, dan krijgt de fase waarin de
probleemgemeente zich bevindt een meer interveniërend karakter.
Afhankelijk van de aard van de problematiek van de gemeente kan de
commissaris van de Koningin bestuurlijke, personele, procedurele en/of
financiële faciliteiten beschikbaar stellen die de interventie onderbouwen.
De commissaris van de Koningin kan bijvoorbeeld adviseren om
wethouders van buiten de gemeente aan te stellen (extern college). Ook
kan gedacht worden aan het benoemen van een waarnemende burgemeester.
In deze fase kan in geval van verregaande problemen van financiële aard,
de inzet van de regeling op basis van artikel 12 Financiële-verhoudingswet
aan de orde zijn. In dat artikel is bepaald dat de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties en de minister van Financiën op verzoek van
de gemeenteraad een aanvullende uitkering uit het Gemeentefonds aan
een gemeente kan verlenen. De aanvullende uitkering wordt slechts
verleend indien de algemene middelen van de gemeente aanmerkelijk en
structureel tekort zullen schieten om in de noodzakelijke behoeften te
voorzien, terwijl de eigen inkomsten van de gemeente zich op een redelijk
peil bevinden. In geval van verlening van een aanvullende uitkering uit het
Gemeentefonds is nadrukkelijk voorgeschreven dat de gemeente zelf
maatregelen moet nemen om de financiële positie te verbeteren. Aan de
verlening van de aanvullende uitkering gaat een uitgebreide procedure
vooraf, welke uiteen is gezet in het Besluit financiële verhouding 2001.
Indeplaatsstelling
Indien de getroffen maatregelen en genomen initiatieven in de fasen
hieraan voorafgaand niet hebben kunnen voorkomen dat moet worden
geconstateerd dat de gemeente zijn in medebewind gegeven taken heeft
verwaarloosd, zal het toezichthoudend orgaan de nodige maatregelen
treffen om daadwerkelijk tot indeplaatsstelling over te gaan. Op dit punt
wordt nogmaals verwezen naar de in de memorie van toelichting bij de
Wet revitalisering generiek toezicht opgenomen «interventieladder»,
waarin stap voor stap wordt beschreven welke procedures kunnen gelden
alvorens wordt overgaan tot het treffen van de gevorderde maatregelen
namens en op kosten van het taakverwaarlozend bestuursorgaan.1 Voor
besluiten genomen door het gemeentebestuur, zowel in de autonome als
in de medebewindsfeer, geldt tevens dat de Kroon op grond van artikel
132, vierde lid, van de Grondwet bevoegd is deze te vernietigen wegens
strijd met het recht of het algemeen belang.

1
Kamerstukken II 2009/10, 32 389 nr. 3, p.
16–19.

Bovenstaande beschrijving laat zien welke stappen in het kader van het
«gewone» interbestuurlijke toezicht worden gezet, respectievelijk welke
fasen worden doorlopen, om handelen van decentrale overheden dat niet
in overeenstemming is met het recht, te voorkomen of te corrigeren.
Duidelijk is dat in dat verband ook indicaties kunnen worden verkregen
dat er meer aan de hand is. Het is van belang dat in dat geval wordt
bezien wat daarvan de oorzaak is en hoe erger kan worden voorkomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 389, nr. 11

6

Van geval tot geval zal moeten worden bekeken wat de mogelijk te zetten
stappen zijn.
5. Bevindingen
Naar aanleiding van het advies van de commissie Oosting is onderzocht
of er redenen zijn een bestuurlijke artikel 12-regeling te introduceren voor
gemeenten waarbij zich over een langere periode bestuurlijke problemen
voordoen. Sindsdien is getracht in kaart te brengen voor welk probleem
een dergelijke regeling een oplossing zou kunnen bieden en wat de
mogelijke inhoud en betekenis van een dergelijke regeling zou kunnen
zijn. Daarbij is tevens geanalyseerd welke problemen in de huidige
praktijk al dan niet kunnen worden opgelost door inzet van bestaande
ondersteunings- en stimuleringsmiddelen of door inzet van reeds
bestaande wettelijke instrumenten. Geconcludeerd is dat het uiterst lastig
is een eenduidige probleemanalyse te formuleren. De globale aanduiding
van een «bestuurlijke probleemgemeente» is niet scherp genoeg om op
basis daarvan de noodzakelijkheid, toepasselijkheid, inhoud en betekenis
van een aanvullend wettelijk instrumentarium te beschrijven. De
bestaande praktijk van ondersteunings- en stimuleringsmogelijkheden en
interventie- en correctiemechanismen biedt reeds meerdere mogelijkheden om gemeenten ertoe te brengen zelf de problemen op te lossen,
eventueel daarbij een helpende hand te bieden of waar nodig in te
grijpen. Bovendien geldt dat een dergelijke regeling in de ruimte die nu
bestaat tussen het «gewone» interbestuurlijke toezicht en de noodgreep
van ingrijpen bij grove autonome taakverwaarlozing een ernstige inbreuk
zou vormen op het beginsel van decentralisatie en op de autonomie van
decentrale overheden. Op dit moment wordt aldus geen aanleiding gezien
een nieuwe wettelijke regeling te introduceren.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
J. P. H. Donner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 389, nr. 11

7