Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

29 398

Maatregelen verkeersveiligheid

Nr. 167

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 juni 2009
In vervolg op mijn brief van 9 juni jongstleden (kamerstuk 29 398, nr. 161)
over mijn toezegging aangaande het reserveringssysteem CBR, doe ik u
hierbij de uitkomsten van de evaluatie van fase 1 van het nieuwe
reserveringssysteem toekomen.1
In deze brief zal ik achtereenvolgens ingaan op de aanleiding van het
nieuwe reserveringssyteem, de totstandkoming van het nieuwe systeem,
de uitkomsten van de evaluatie van fase 1, de geconstateerde verbetermogelijkheden, de conclusie van de evaluatie en het vervolgproces.
Aanleiding nieuw reserveringssysteem

1

Begin 2008 waren de reserveringstermijnen voor praktijkexamens van het
CBR aanzienlijk hoger dan de toen geldende norm van 6–8 weken. In april
2008 heb ik het CBR een aanwijzing gegeven om maatregelen te treffen
om de reserveringstermijnen binnen de toen geldende norm te krijgen.
Het CBR heeft naar aanleiding van mijn aanwijzing een aantal tijdelijke
maatregelen getroffen om de reserveringstermijnen te verminderen. Deze
tijdelijke maatregelen betroffen o.a. het inzetten van extra capaciteit door
middel van overwerk en het remmen van de vraag naar examencapaciteit
door middel van een quoteringsysteem. Het was het CBR bekend dat deze
tijdelijke maatregelen onvoldoende waarborgen boden om de reserveringstermijnen structureel binnen de gestelde norm te houden. Het CBR is om
die reden in overleg met de branche (BOVAG en FAM) getreden om structurele oplossingen te bedenken. Daarbij is door de betrokken partijen
geconstateerd dat het probleem van de lange reserveringstermijn hoofdzakelijk werd veroorzaakt doordat rijscholen vrijwel ongelimiteerd
examencapaciteit in een korte periode konden reserveren. In tijden van
vermeende schaarste (met name in het voorjaar) werd van die mogelijkheid ruimschoots gebruik gemaakt. Een substantieel deel van de gereserveerde capaciteit werd uiteindelijk echter niet benut. Gesteld kan worden
dat de door de rijscholen gereserveerde capaciteit niet in relatie stond met
het aantal examenkandidaten en dat er sprake was van «overvraag».

KST132943
0809tkkst29398-167
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 398, nr. 167

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

1

Structurele oplossing
Het CBR heeft in overleg met de BOVAG en FAM geconstateerd dat het
reserveren van examens op naam een structurele oplossing biedt voor de
reserveringsproblematiek, aangezien daarmee een realistische vraag naar
examencapaciteit zou ontstaan op basis waarvan het aanbod van examens door het CBR kan worden afgestemd. Deze oplossing heeft voor de
kandidaat als voordeel dat tijdig duidelijkheid ontstaat over de datum
waarop examen kan worden gedaan. Daarnaast heeft deze oplossing als
voordeel dat alle rijscholen op gelijke wijze worden behandeld. Voorheen
konden grote rijscholen namelijk op basis van de quoteringsformule meer
examens inkopen. De hiervoor genoemde uitgangspunten voor de nieuwe
reserveringssystematiek onderschrijf ik. De aanpak is door betrokken
partijen in december 2008 vastgelegd in een convenant. Vanuit praktische
overwegingen is gekozen om de nieuwe reserveringssystematiek gefaseerd, in drie fasen, in te voeren.
Tegen de invoering van de nieuwe reserveringssystematiek is vanuit de
rijschoolbranche begin 2009 kritiek geuit. Enerzijds bleek sprake te zijn van
onbekendheid over de maatregelen, anderzijds leefde het vermoeden dat
de kleine rijscholen met de nieuwe maatregelen onevenredig benadeeld
zouden worden. Tevens werd aangegeven dat de belangen van de kleine
rijscholen onvoldoende werden behartigd. Dit heeft ondermeer geresulteerd in de oprichting van de WRB (inmiddels VRB). Ik heb mij hard
gemaakt om deze partij volwaardig gesprekspartner te laten zijn voor het
CBR. Ik heb vernomen dat dit inmiddels naar tevredenheid van betrokken
partijen is geëffectueerd.
In het kader van de invoering van de nieuwe reserveringssystematiek
hebben het CBR en de BOVAG in maart 2009 een groot aantal informatiebijeenkomsten georganiseerd in het hele land. Naar aanleiding van deze
bijeenkomsten is besloten om al meteen bij de start van fase 1 per 1 april
2009 twee aanpassingen door te voeren die de flexibiliteit voor de rijschoolbranche vergroten.
Fase 1: Reserveren op naam van herexamens
Fase 1 van de nieuwe reserveringssystematiek heeft uitsluitend betrekking
op de herexamens. Sinds 1 april 2009 kunnen deze herexamens alleen
nog op naam worden gereserveerd. Daarbij is het voor rijscholen mogelijk
om de reservering eenmalig te ruilen voor een andere kandidaat binnen
dezelfde rijschool. In deze fase is de flexibele quotering voor de eerste
examens en de zogenoemde tussentijdse toetsen van kracht gebleven.
Uitkomsten evaluatie fase 1
In het kader van de evaluatie van fase 1 is door een onafhankelijk bureau
in de periode van 18 mei tot 4 juni 2009 een enquête uitgevoerd onder de
rijscholen. Daarnaast is de ontwikkeling van de reserveringstermijnen
onderzocht en heeft het CBR ervaringen met de nieuwe systematiek verzameld.
De enquêteresultaten geven een gemengd beeld. Door een kleine meerderheid wordt het principe van het reserveren op naam ondersteund. De
kleine rijscholen blijken zowel het principe van reserveren op naam, als de
effecten van fase 1 positiever te ervaren dan de grote rijscholen. De
communicatie vanuit het CBR is over het algemeen als matig ervaren. Wel
blijkt het merendeel van de geënquêteerden van mening te zijn dat zij
voldoende op de hoogte zijn gebracht van de voorgenomen maatregelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 398, nr. 167

2

Uit de meting van het verloop van de reserveringstermijnen blijkt dat de
reserveringstermijn van zowel de herexamens, als van de eerste examens
in het voorjaar van 2009 aanzienlijk lager waren dan in dezelfde periode in
voorgaande jaren. Landelijk gezien lagen de reserveringstermijnen zelfs
onder de nieuwe termijnen voor herexamens (5 weken) en eerste examens (7 weken). Regionaal waren er een aantal uitschieters.
Uit de evaluatie blijkt dat de invoering van fase 1 gepaard is gegaan met
de nodige aanloopproblemen. Deze aanloopproblemen zijn door het CBR
tijdig gesignaleerd en proactief opgepakt. Zowel als gevolg van deze
aanloopproblemen, als vanwege een hogere vraag naar rijexamens is er
op bepaalde examenlocaties druk ontstaan op de reserveringstermijn van
de eerste examens. Het CBR heeft hierop gereageerd door tijdelijk extra
capaciteit vrij te maken door middel van overwerk en de tijdelijke invoering van verlofbeperking voor examinatoren.
Het CBR constateert terecht dat de informatievoorziening richting de
branche in eerste instantie niet optimaal is geweest.
Geconstateerde verbetermogelijkheden
In de enquête is tevens de mening van de rijscholen gevraagd over een
drietal verbetermogelijkheden (pagina 6 van het evaluatierapport) die
voortkomen uit de afstemming met de branche. Uit de enquête blijkt dat
deze verbetermogelijkheden, die zullen leiden tot een grotere flexibiliteit
en deels zijn gericht op de kleinere rijscholen, zeer positief zijn ontvangen.
Het CBR heeft de technische aanpassingen in het systeem niet voor de
invoering van fase 1 weten te realiseren en heeft er om pragmatische
redenen voor gekozen om deze aanpassingen te koppelen aan een
bredere ICT aanpassing, die voor juli 2009 gepland staat.
Conclusie van de evaluatie
Het CBR concludeert op basis van de evaluatie dat de reserveringstermijnen voor herexamens sinds de invoering van fase 1 (ruim) binnen de
gestelde norm is gebleven.
Na een «valse start», als gevolg van aanloopproblemen in april en niet
optimale communicatie, is de kritische opstelling van de branche van
begin 2009 omgeslagen in een positievere houding en wordt de aanpak
door een kleine meerderheid ondersteund. Tevens blijkt er een grote steun
te zijn voor de geconstateerde verbetermogelijkheden. Het CBR constateert dat de reserveringstermijnen voor herexamens nu beheersbaar zijn,
terwijl dat voor de eerste examens en tussentijdse toetsen nog niet het
geval is. Om die reden pleit het CBR voor een invoering van het reserveren op naam voor alle praktijkexamens voor de personenauto. Ik onderschrijf dit voorstel van het CBR en constateer dat deze lijn ook door de
BOVAG, de FAM en de VRB wordt ondersteund. Mijn voornemen is dan
ook om de betrokken partijen de ingezette koers voort te laten zetten.
Vervolg implementatie reserveringssysteem
Zoals ik u heb toegezegd zal pas met een volgende fase van het nieuwe
reserveringssysteem worden gestart, nadat de resultaten van de eerste
fase van het nieuwe reserveringssystematiek met u zijn besproken. Van
het CBR heb ik vernomen dat de planning van de invoering van het
nieuwe reserveringssysteem onder druk staat, omdat het CBR de invoering graag afrondt vóór het voorjaar 2010. De ervaring van de afgelopen
jaren leert immers dat in het voorjaar altijd sprake is van een grote vraag
naar examens. Daarnaast heeft de invoering van het nieuwe reserveringssysteem ook invloed op andere ICT vernieuwingen. Het CBR heeft aangegeven de totale ICT vernieuwingen per 1-1-2010 te willen afronden om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 398, nr. 167

3

verdere prestatieverbetering te kunnen realiseren. In de huidige planning
heeft het CBR de invoering van fase 2, tezamen met de geconstateerde
verbetermogelijkheden van fase 1, voorgenomen in juli 2009. Ik stel
daarom voor om vóór het zomerreces met u over de uitkomsten van de
evaluatie van fase 1 te spreken, zodat bij een positieve uitkomst het CBR
de invoering van het nieuwe reserveringssysteem kan voortzetten.
De minister van Verkeer en Waterstaat,
C. M. P. S. Eurlings

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 398, nr. 167

4