17
Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023
Begroting Infrastructuur en Waterstaat 2023
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:
- het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten
van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (XII)
voor het jaar 2023 ( 36200-XII );
- het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat
van het Mobiliteitsfonds voor het jaar 2023 ( 36200-A );
- het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat
van het Deltafonds voor het jaar 2023 ( 36200-J ).

Mevrouw Van der Plas (BBB):
Dat is gewoon de vraag.
De voorzitter:
U heeft het al over het kopje maritiem, maar ik heb nog
helemaal geen kopjes gehoord. U weet blijkbaar meer dan
ik.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Nou, we hebben het over maritiem gehad, dus ik neem aan
dat er een kopje maritiem is.
De voorzitter:
De veerboot moet echt …

(Zie vergadering van 30 november 2022.)
De voorzitter:
We gaan luisteren naar de minister en daarna naar de
staatssecretaris. Zouden de mensen willen gaan zitten en
de oortjes willen spitsen, zodat we kunnen luisteren naar
de bewindspersonen? Hallo, hallo, hallo! Hoort iemand mij?
Ik ben uw voorzitter. Je hebt charisma of je hebt het niet.
Nou, niet dus. Er zijn afgevaardigden die er echt nachtwerk
van willen maken, maar ik stel voor om dat niet te doen. Ik
heb beide bewindspersonen opgeroepen om hun bijdragen
in de eerste termijn kort en puntig te doen. De Kamerleden
lopen niet over van de wil om te interrumperen. Op mijn
verzoek hebben ze de meeste moties al ingeslikt, maar we
gaan kijken wat daar in tweede termijn van over is. Dat
schijnt slechts een enkeling te zijn. Met uw aller medewerking staan we toch op een christelijk tijdstip buiten.
Door mij zijn schriftelijke antwoorden ontvangen van de
minister van Infrastructuur en Waterstaat en de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat op vragen, gesteld
in eerste termijn.
Deze antwoorden zullen worden opgenomen in een bijvoegsel bij de Handelingen van deze vergadering.
(Het bijvoegsel is opgenomen aan het eind van deze editie.)
De algemene beraadslaging wordt hervat.
De voorzitter:
Ik geef het woord aan de minister. O, er is nog een opmerking van mevrouw Van der Plas.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Ik wil even een vraag stellen. Het kan onder het kopje
maritiem, maar het gaat over de boot tussen Ameland en
de vaste wal, die niet meer in de nacht gaat varen. Ik wil
aan de minister vragen of hij daar misschien in zijn inleiding
al iets over kan zeggen. Heel Ameland is namelijk in rep en
roer. Dat lijkt me wel een puntje voor nu in plaats van tegen
middernacht.
De voorzitter:
Zo wordt het middernacht.

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

Mevrouw Van der Plas (BBB):
Dat is vrij logisch.
De voorzitter:
Ik geef het woord aan de minister. Ongetwijfeld neemt hij
de boot wel ergens.

Minister Harbers:
Zeker. Dank u wel, voorzitter. Ik kan aan het slot van mijn
inleiding gelijk iets over Ameland zeggen. Dat is misschien
goed, want dan weet u ook wanneer de inleiding klaar is.
Voorzitter. Allereerst dank aan de Kamer voor de inbreng
en de vragen gisteren. Bij Infrastructuur en Waterstaat
werken we aan heel veel zaken tegelijk om Nederland
bereikbaar, veilig en mooi te houden. Veel vragen en
opmerkingen gingen gisteren over de bereikbaarheid van
de stad en de regio, verkeersveiligheid, luchtvaart, onze
maritieme sector, betaalbare en duurzame mobiliteit en
een schone leefomgeving. Ik zal daar straks in de volgende
volgorde op ingaan. Er zijn vijf onderwerpen, te beginnen
met wegen; dan komen verkeersveiligheid, water, maritiem
en luchtvaart.
Voorzitter. Eerst zoom ik heel even uit en neem ik een
minuut of wat voor een algemene inleiding. We hebben
heel veel om trots op te zijn. Nederland is een mooi en
welvarend land, met sterke dijken en een solide netwerk
van wegen, vaarwegen en spoorwegen, waarover we ons
dagelijks door Nederland bewegen naar werk, studie,
familie, vrienden, de sportclub, het terras, noem het maar
op. Bereikbaarheid is een voorwaarde voor een land waar
het fijn leven is. Veel Kamerleden noemden dat gisteren
ook. Ik hoorde de heer Madlener bijvoorbeeld over mobiliteit als een voorwaarde voor vrijheid. Ik heb mezelf weleens
in toespraken laten ontvallen dat mobiliteit wellicht wel een
mensenrecht of een grondrecht is, want iedereen gaat
iedere dag een keer zijn deur uit en dan ben je aan het
bewegen en ga je ergens heen.
We zijn ook een internationaal knooppunt voor goederentransport en logistieke dienstverlening. Onze ligging aan
zee maakt ons het portaal naar de rest van Europa. Ook
onze bereikbaarheid door de lucht is internationaal van

1 december 2022
TK 30

30-17-1

grote betekenis, want onze luchthavens verbinden ons land
met de rest van de wereld, om familie en vrienden te
bezoeken, voor bedrijven en voor snel transport van bijvoorbeeld hulpgoederen en medicijnen.
Voorzitter. Onze infrastructuur is dus letterlijk het fundament
van een gezond en veerkrachtig land met een sterke economie. We doen het dus ook goed op de internationale lijstjes
als het gaat om de kwaliteit van infrastructuur, zoals wegen,
sporen, waterwegen en laadinfrastructuur. We stonden
vorig jaar nog op nummer 6 in de World Competitiveness
Ranking.
Voorzitter. We doen het ook goed met onze waterhuishouding. We zijn nog steeds een van de veiligste delta's ter
wereld en de kwaliteit van ons drinkwater is nog steeds
uitstekend. Maar dit alles gaat niet vanzelf. Het wordt ook
minder vanzelfsprekend. We zien droogte, hitte, extremer
weer en een stijgende zeespiegel. Er is een groot woningtekort. We zullen de komende jaren veel moeten bouwen en
die nieuwe woonwijken en huizen moeten goed bereikbaar
zijn, want bereikbaarheid is een belangrijk onderdeel van
ons leven. De vraag naar mobiliteit neemt dus toe. Het
wordt drukker op onze wegen en in het openbaar vervoer.
Ondertussen bedreigt een teveel aan stikstof onze natuur.
Daar moeten we rekening mee houden bij alles wat we
doen. Bovendien worden grondstoffen steeds schaarser en
daarmee ook duurder. Dat raakt ons allemaal, van NoordGroningen tot Zeeuws-Vlaanderen en van de Wadden dwars
over ons mooie land naar Limburg.
Er is dus werk aan de winkel voor — ik hou maar even de
kwalificatie van gisteren van mevrouw Van Ginneken aan
— het ministerie van oplossingen. Zeker, je kunt ook spreken van een "ministerie van problemen", maar ik ben nog
steeds van de oplossingen, maar dat terzijde. Ik wil maar
zeggen: alles hangt met elkaar samen. De maatregelen
beïnvloeden elkaar en kunnen elkaar versterken als we het
goed doen.
Voorzitter. Voordat ik naar het onderwerp wegen ga, even
een kort woord over de sneldienst tussen het vasteland en
Ameland. Daarover kwam gisteren het bericht dat de firma
die deze dienst uitbaat, daarmee gaat stoppen. Mevrouw
Van der Plas vroeg daar terecht aandacht voor. Laat ik om
te beginnen zeggen dat ik de bereikbaarheid van de Waddeneilanden zeer belangrijk vind. Nu is het zo dat er met
de bestaande veerponten en -diensten een sneldienst
onderhouden kan worden, ook 's nachts, want het gaat in
dit geval ook om de nachtdienst. Watertaxi's mogen overdag een sneldienst uitvoeren; 's nachts mogen ze, zonder
vergunning, niet sneller dan 20 kilometer per uur varen. 's
Nachts sneller varen is om verschillende redenen niet
zomaar toegestaan. In de eerste plaats moet een vergunning
vanwege de Natuurbeschermingswet aangevraagd worden.
's Nachts snel varen met een watertaxi is op dit moment
ook niet mogelijk op basis van het Binnenvaartpolitiereglement, dat regels stelt ten behoeve van de veiligheid op het
water. Sinds ik het bericht vanochtend zag, is er snel contact
geweest met het desbetreffende bedrijf en overigens ook
met de provincie. Volgens de informatie die ik nu heb, zijn
er nog nooit formele aanvragen ingediend voor een
beoordeling voor een vergunning. Maar nogmaals, er zijn
op zichzelf, binnen de regels en binnen de voorwaarden,
mogelijkheden om een sneldienst uit te voeren.

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

De voorzitter:
Mevrouw Van der Plas, kort en puntig.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Kort en puntig. Veltman zegt twaalf jaar bezig te zijn
geweest met het zoeken naar een mogelijkheid om de vergunning in het kader van de Natuurbeschermingswet te
krijgen. Het bedrijf zegt dat Rijkswaterstaat, de provincie,
het ministerie én het Samenwerkingsverband De Waddeneilanden daar niet in meegingen. Daar zou ik dus nog wel
een nadere toelichting op willen. In aanvulling daarop: heel
Ameland is in rep en roer. Kinderen van Ameland die naar
de middelbare school gaan, wonen doordeweeks vaak aan
de vaste wal. Als er bijvoorbeeld iets met die kinderen is,
kunnen ouders 's nachts niet naar hen toe. Als er een
ongeluk is of als iemand die aan de vaste wal woont, ziek
wordt, kunnen de Amelanders daar 's nachts niet naartoe.
De voorzitter:
Helder.
Minister Harbers:
Ik weet in de gauwigheid even niet wat in de afgelopen
twaalf jaar de situatie is geweest. Ik weet niet of dat hier
aan de orde is, maar voor een vergunningaanvraag zul je
aan de voorwaarden moeten voldoen. Maar nogmaals, het
betreft in dit geval snel varen, maar het varen met een
snelheid van 20 kilometer per uur is wel toegestaan. Ik weet
dat er bij andere Waddeneilanden ook dit soort watertaxidiensten zijn die daar gebruik van maken.
De voorzitter:
Prima. Afrondend.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Afrondend. Ik zou wel graag willen dat het ministerie alles
op alles zet om ervoor te zorgen dat deze veerdienst in de
nacht gewoon in de vaart kan blijven.
Minister Harbers:
Vanzelfsprekend. We hebben ons er vandaag in verdiept
en we gaan er nog verder naar kijken, maar ik zeg daarbij:
binnen de mogelijkheden die wet- en regelgeving bieden.
De voorzitter:
Prima. We gaan naar het blokje over wegen.
Minister Harbers:
Voorzitter. Onze wegen zijn een belangrijke basis voor
bereikbaarheid. Het PBL heeft eind vorige maand het rapport "Toegang voor iedereen?" gepubliceerd. De heer Van
der Molen van het CDA refereerde daar ook aan. In het
voorjaar van komend jaar komt het ministerie met een
reactie op dit PBL-rapport. Zoals we afgelopen maandag in
het notaoverleg MIRT al bespraken, werken we ook aan de
Mobiliteitsvisie 2050. In dit kader wordt ook verkend in
hoeverre een norm voor bereikbaarheid gaat helpen. Dat
heb ik afgelopen maandag al toegezegd aan de Kamer.

1 december 2022
TK 30

30-17-2

Over dit alles wordt u voorafgaand aan het commissiedebat
over strategische keuzes, dat we eind maart 2023 voor het
eerst zullen hebben, nader geïnformeerd.
We hebben het afgelopen maandag al uitgebreid gehad
over het MIRT, het Meerjarenprogramma Infrastructuur,
Ruimte en Transport. Daarom houd ik het hier even kort.
De hoofdmoot daar was natuurlijk dat we 7,5 miljard euro
hebben gereserveerd om de nieuwe woningen die we gaan
bouwen, bereikbaar te maken. Het gaat zowel om nieuwe
wegen, spoorlijnen en fietspaden als om de verbetering en
verdere ontwikkeling van bestaande verbindingen. Een deel
van het geld gaat naar grote infrastructurele projecten en
een deel naar het versnellen van gemeentelijke en provinciale mobiliteitsmaatregelen bij nieuwe woningbouwprojecten. Daarnaast zijn mobiliteitspakketten opgenomen die
met name woningen ontsluiten in de regio's noord, oost
en de Brabantse stedenrij. Dan hebben we het over wat
kleinere bereikbaarheidsmaatregelen, zoals aanpassing van
regionale wegen, mobiliteitshubs, fietspaden, rotondes,
verkeersveiligheidsmaatregelen, directe investeringen en
ov-schaalsprongen die juist ook de congestie, de filevorming op de weg helpen tegengaan. Tot slot is er in dat
pakket nog 300 miljoen euro voor maatregelen op het
hoofdwegennet rond Amsterdam, Utrecht, Rotterdam, Den
Haag en Eindhoven om daar de flessenhalzen in beweging
te houden en is er 800 miljoen euro voor uitbreiding van
de wegcapaciteit op stedelijke corridors. Op die wegen
wordt de grootste toename van het autoverkeer vanuit de
grootschalige woningbouwlocaties en daarbuiten verwacht.
Ik ben bij wegen, dus ook bij de auto, waar diverse sprekers
terecht aandacht voor vroegen. Inmiddels rijden in Nederland een kleine 9 miljoen auto's rond. De cijfers spreken
voor zich: 75% van alle afgelegde kilometers in Nederland
en 43% van alle verplaatsingen worden met de auto gedaan.
Daarmee is het de populairste vervoersvorm, maar vooral
in veel gevallen ook de meest praktische en niet zelden een
noodzakelijke optie. Ik denk persoonlijk dat het beste tijdperk
van de auto nog voor ons ligt. Want auto's worden schoner,
stiller, veiliger, duurzamer en elektrisch. In drukke steden
zien we steeds meer deelauto's. Die horen prominent in
het palet aan mogelijkheden waaruit de moderne reiziger
steeds de beste vervoersoptie voor dat moment kiest.
Voor de keuze van je vervoermiddel maakt het uit of je in
het stadshart staat of op het platteland bent. Maar ik sta
wel voor keuzevrijheid, want ook midden in de stad kan
iemand een goede reden hebben om de auto te pakken.
Laat ik er kraakhelder over zijn: elke plek in dit land is mij
even dierbaar: langs de randen, in de regio's of midden in
de stad. Als een van de aanleidingen voor de Mobiliteitsvisie
2050 is er immers in de contourennota aangegeven dat de
bereikbaarheid in het landelijk gebied en in de grensregio's
ook vraagt om een adequaat aanbod.
Voorzitter. Als ik het heb over deelmobiliteit, dan ben ik
aanbeland bij de vraag van mevrouw Van Ginneken of
deelmobiliteit op een gereduceerd tarief kan rekenen als
we gaan betalen naar gebruik.
De heer Madlener (PVV):
Een hele korte opmerking. De minister zegt gelukkig dat hij
een hele grote en mooie toekomst voor de auto ziet. Ik zie
die ook. We zien allemaal goede ontwikkelingen op dat

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

punt. Als het met de betaalbaarheid ook een beetje goed
komt, kunnen we allemaal lekker in onze auto blijven rijden.
Alleen, de woningen die dit kabinet wil gaan ontwikkelen,
hebben allemaal een hele lage parkeernorm. Dus mensen
hebben straks een parkeerprobleem in hun eigen straat;
ruzie met de buren om die laatste plek. Dat moeten we dan
toch niet willen?
Minister Harbers:
Daar hebben we ook afgelopen maandag het debat over
gevoerd. De inrichting van de woonwijken is bij uitstek een
taak voor de gemeenten. Toen uw motie afgelopen maandag aan de orde was, heb ik deze om die reden ontraden.
Ik heb wel gezegd dat er op zichzelf natuurlijk heel veel
liefde voor de auto uit spreekt. We weten dat in drukke
stadscentra bij de inrichting van woonwijken de parkeernorm lager is. In heel veel buitenwijken en wijken aan de
rand van de stad en daarbuiten wordt in Nederland over
het algemeen met fatsoenlijke parkeernormen gebouwd,
ook omdat we weten dat daar relatief veel mensen komen
wonen die een auto bij hun huis hebben staan. Dat laten
we echt aan de gemeenten over, die daarbij denk ik ook
wel in hun achterhoofd houden dat je er ook voor moet
zorgen dat de woningen die je daar bouwt aantrekkelijk zijn
voor de mensen die daar komen wonen. Als je woningen
wilt hebben die het goed doen bij de bewoners, moet je op
heel veel plekken toch wel ervoor zorgen dat de auto daar
geparkeerd kan worden. Ik denk dat dat goed is.
Ik was bij de vraag van mevrouw Van Ginneken over deelmobiliteit. Zij vroeg of dit meegenomen kan worden in
Betalen naar Gebruik in de vorm van een gereduceerd tarief.
Dat lijkt mij niet mogelijk. We hebben als basis genomen
om de huidige motorrijtuigenbelasting om te vormen van
een belasting op bezit naar belasting op gebruik. Dat hebben
we ook in het coalitieakkoord afgesproken. Je zou in de
motorrijtuigenbelasting nog de optie hebben van een vlak
tarief. Ook noem ik de vrijstellingen en verlaagde tarieven
die we in de huidige motorrijtuigenbelasting kennen, naar
gewicht en brandstofsoort. Het kabinet moet zich er nog in
verdiepen en we moet nog de keuze maken of we dat willen
doen. Maar deelauto's hebben nu geen gereduceerd tarief
in de motorrijtuigenbelasting. We willen vooral de complexiteit van de invoering van Betalen naar Gebruik niet verder
vergroten door nieuwe uitzonderingen te introduceren.
Er werden meer vragen gesteld over Betalen naar Gebruik,
bijvoorbeeld over de afstanden in steden en daarbuiten.
Onder anderen de heer Van der Molen vroeg daarnaar. Ik
wijs erop dat wij komend jaar uitvoerig komen te spreken
over de voornemens voor Betalen naar Gebruik. We zitten
op dit moment in de fase dat het kabinet een aantal zaken
laat onderzoeken, bijvoorbeeld: hoe is de uitwerking van
Betalen naar Gebruik in de verschillende regio's in het land?
Wat betekent het voor de toegankelijkheid van autovervoer?
We zijn ons ook aan het verdiepen in de mogelijke techniek
die ervoor gebruikt kan worden.
Een van de thema's was gisteren het verschil tussen stedelijke gebieden en plattelandsgebieden. De staatssecretaris
van Financiën en ik hebben recentelijk een onderzoek naar
de hoofdvarianten en de effecten naar de Kamer gestuurd.
Uit dat onderzoek bleek dat per auto in particulier bezit in
landelijk gebied op jaarbasis gemiddeld juist minder kilometers gemaakt worden dan in sterk stedelijk gebied.

1 december 2022
TK 30

30-17-3

Natuurlijk kun je nog heel veel meer en diepere analyses
loslaten op de vraag waar dat dan in zit, maar in de basis,
gewoon het gemiddelde, is het niet zo dat er op het platteland juist meer gereden zou worden dan in stedelijke
gebieden. Je ziet vaak dat ook in de stedelijke gebieden
mensen toch nog behoorlijke afstanden rijden, bijvoorbeeld
naar een baan in een andere stad.
We zijn op dit moment de effecten van Betalen naar Gebruik
op de koopkracht aan het uitzoeken, evenals eventuele
verdelingseffecten. Dat wordt nu allemaal in vervolgonderzoek gedaan. Begin volgend jaar hopen we als kabinet met
de verdere uitwerking bij de Kamer langs te komen. Daarmee heb ik ook de vraag van de heer Van Haga gehad, die
er overigens op wees dat het juist een manier zou zijn om
elektrische auto's te stimuleren. Dat zijn keuzes die het
kabinet nog moet maken. Maar de kern van de afspraak is
juist dat we een Betalen naar Gebruik-systeem willen,
waarbij alle auto's, dus ook elektrische auto's, weer gaan
meebetalen aan het gebruik van de weg. Dat is ook logisch
want zeker als je verder in de jaren dertig bent, zullen er in
overwegende mate elektrische auto's zijn en zijn er anders
geen auto's meer over die nog belasting op de weg betalen.
De heer Koerhuis vroeg tegelijkertijd of dan ook de bpm
afgeschaft kan worden. Dat zit niet in het palet van mogelijkheden die het kabinet nu heeft. Datzelfde geldt voor de
vrachtwagenheffing. Vrachtauto's betalen een andere
belasting, de bzm, en die wordt al vervangen door de
vrachtwagenheffing. Daar wordt hij dus gelijk bediend.
Voorzitter. De heer Alkaya van de SP vroeg naar de parkeermogelijkheden voor vrachtwagenchauffeurs. We werken
daarvoor samen met de provincies en de branchevertegenwoordiging Truck Parking. Onlangs hebben we een nieuw
onderzoek "toekomstbeeld truckparkings" gestart. We hebben in de afgelopen tijd een aantal grote truckparkings
gerealiseerd. Ook zijn er recent bij het Bestuurlijk Overleg
MIRT Goederenvervoer afspraken gemaakt voor aanvullende truckparkings, bijvoorbeeld in Brabant en Limburg.
We kijken nu nog naar kansrijke locaties elders. Nog voor
het kerstreces stuur ik de Kamer een reactie op de petitie
van de chauffeurs en de aanpak om het tekort aan parkeerplekken verder terug te dringen.
Voorzitter. Ik zei het al in de inleiding: we gaan aan de slag,
maar ik geef er ook een winstwaarschuwing bij, want
grondstoffen worden schaarser, prijzen stijgen en steeds
vaker is er een tekort. Ook in de vooruitblik naar de
komende jaren houden we daar rekening mee. Eerder op
de dag heb ik u gemeld dat een lopende aanbesteding bij
de A27 Houten-Hooipolder tot een hogere inschrijving heeft
geleid dan waar wij rekening mee hebben gehouden. Dat
zal, vrees ik, de komende jaren nog vaker een beslag doen
op de schaarse middelen die we hebben, ook vanwege de
bijzondere tijden waarin we verkeren.
Stikstof is daarbij voor alle opgaven in het fysieke domein
een belangrijke beperkende factor. Toch blijven we werken
aan een bereikbaar, leefbaar en veilig Nederland. Ik wijs er
ook op dat door het schoner worden van het wegverkeer,
uiteindelijk de totale stikstofdepositie door wegverkeer in
Nederland de komende jaren aanzienlijk kan dalen. De heer
Van Raan vroeg of we nog een plan B achter de hand houden voor de 25 kilometergrens. Dat is niet het geval, aangezien het kabinet van mening is dat we een solide onderbou-

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

wing hebben voor die 25 kilometer. Wij zijn op dit moment
in afwachting van de beoordeling daarvan door de
bestuursrechter.
Voorzitter. Tot slot in het blokje wegen zijn er nog een paar
vragen gesteld over concrete wegprojecten. Ik begin bij de
Westerscheldetunnel. Het is een beetje de overgang van
de Algemene Beschouwingen in september naar dit debat,
omdat toen een motie is ingediend om de Westerscheldetunnel in ieder geval voor het personenvervoer tolvrij te
maken. De heer Stoffer vroeg: kunnen we niet in één keer
ook de vrachtwagens meenemen? We werken de motie uit
september van de heer Stoffer van de SGP uit, die vroeg
om het in ieder geval voor personenauto's te doen en te
kijken of vroegtijdige afschaffing ook mogelijk en verstandig
is voor vrachtvervoer. Precies dat onderzoeken we op dit
moment met de provincie. We willen de tunnel uiterlijk 2025
tolvrij maken voor personenvervoer. Op dit moment kijkt
de provincie Zeeland wat er aan aanvullende maatregelen
nodig is, bijvoorbeeld op milieugebied. Het kan ook zijn dat
een toenemende verkeersstroom bijvoorbeeld nog een
stikstofopgave met zich meebrengt. De provincie pakt dat
op. Tegelijkertijd kijken we ook wat erbij komt kijken als de
tunnel tegelijk voor vrachtvervoer tolvrij wordt gemaakt.
De Kamer wordt daar volgend jaar, hopelijk in het eerste
kwartaal, verder over geïnformeerd.
Welke problemen levert het uitgesteld onderhoud van de
A4 bij Leiden op? Daar vroeg de heer Van Haga naar. Bij
projecten die zijn of worden uitgesteld, betekent het in zijn
algemeenheid dat het, als het heel lang duurt, de levensduur
van de bestaande infrastructuur raakt. Maar we proberen
natuurlijk wel te voorkomen dat kunstwerken, wegen, et
cetera voortijdig het loodje leggen. Veel vaker zal de
gewenste kwaliteitssprong op een later moment worden
gerealiseerd. Om die reden kijken we de hele tijd goed naar
onze prioriteitstelling bij al het onderhoud en alle vervanging die gedaan moeten worden.
Voorzitter. Tot slot vroeg onder anderen mevrouw Van
Ginneken om het intrekken van het tracébesluit bij Amelisweerd. Dat gaan we niet doen, omdat we heel nauwgezet
de afspraak uit het coalitieakkoord uitvoeren. Die stelt in
ieder geval dat de regio aan zet is om een alternatief aan
te bieden. Vervolgens zullen we dat netjes beoordelen op
gelijkwaardigheid met het bestaande tracébesluit.
Tot slot. De heer Van Haga vroeg naar het LEV-kader om
de e-step op de weg te krijgen. Ik heb ook in de schriftelijke
beantwoording aangegeven dat we daar volop aan werken.
De komende tijd worden de volgende stappen gezet om
het beleidskader voor lichte elektrische voertuigen om te
zetten in wetgeving en om de RDW bevoegd te maken om
als goedkeuringsinstantie te dienen. Ik wijs er overigens op
dat e-steps op dit moment al toegelaten kunnen worden.
Daar hebben we al beleidsregels voor. We zijn er wel streng
op om te zorgen dat e-steps aan alle eisen voldoen, zodat
ze daadwerkelijk veilig kunnen opereren. In het kader van
het vergroenen van het personenvervoer wordt ook woonwerkverkeer met lichte elektrische voertuigen onderzocht.
U krijgt daar volgend jaar nadere informatie over.
Voorzitter. Tot zover over de weginfrastructuur in Nederland. Dan ga ik naar de verkeersveiligheid.

1 december 2022
TK 30

30-17-4

De voorzitter:
Mevrouw Van Ginneken, kort en puntig.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Ja, kort en puntig, maar ik heb even een correctie op wat
de minister zei. Ik heb niet gepleit voor het intrekken van
het tracébesluit bij Amelisweerd. Ik heb gevraagd om een
...
De voorzitter:
Prima. Het is genoteerd.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Maar nu het punt. Ik heb de minister gevraagd om een
ambitie uit te spreken wat betreft het stoppen van de groei
van het aantal auto's en het investeren in 500.000 deelauto's
per 2030. Ik vond het antwoord van de minister in de
schriftelijke beantwoording wat teleurstellen. De minister
zegt: vanwege demografische ontwikkelingen kan ik er niks
over zeggen. Maar ik ben echt op zoek naar een soort principe-uitspraak. Als we de ambitie willen om meer in te zetten op deelauto's en minder op de groei van het aantal
privéauto's, dan hoor ik daarover van de minister graag
een principe-uitspraak. Ik hoor ook graag passende oplossingen, zoals hij net zelf aangaf in zijn inleiding. Dat is bijvoorbeeld toch de verplichting om nieuwe deelauto's elektrisch te maken vanaf 2025. Kan de minister daar alsnog
even op reflecteren?
Minister Harbers:
Een beetje terzijde moet ik u heel eerlijk bekennen dat ik
dacht, toen ik mevrouw Van Ginneken gisteren hoorde
pleiten voor 500.000 extra deelauto's: nou, dat telt wel op,
boven op de 9 miljoen auto's die we toch al verwachtten.
Kijk, het ingewikkelde is de vraag wat je dan precies zou
moeten doen. Op zichzelf zijn deelauto's hartstikke toegelaten. Ze worden ook in veel steden aangeboden. Volgens
mij is het probleem ook niet dat gemeenten terughoudend
zouden zijn in bijvoorbeeld het creëren van laadpalen of
parkeerplekken voor deelauto's. Maar in de praktijk zie je
dat het gebruik achterblijft. Uit een recent onderzoek bleek
dat er weliswaar veel abonnementhouders zijn, maar dat
het gemiddelde gebruik dat ze van de deelauto's maken
toch behoorlijk beperkt is. Uiteindelijk moet je het aan
marktpartijen overlaten om een aantrekkelijk product te
gaan bieden.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Als je deelauto's introduceert, weet je dat andere auto's
van de weg gaan. Daarin zit de winst. Het gaat om dertien
auto's minder per deelauto. Dat levert dus behoorlijk wat
op. Daarom denk ik dat je die markt zou moeten stimuleren
en faciliteren om beter te groeien, door het recht hebben
op voorrang voor een laadpaal en dat soort oplossingen
op gemeentelijk niveau. Ik ben dus echt op zoek naar een
minister die met dit soort oplossingen komt om deelmobiliteit ook echt die impuls te geven.

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

Minister Harbers:
Op zichzelf hebben we een aantal van die stimulerende
maatregelen. De staatssecretaris gaf net aan dat zij daarover
zo nodig ook iets kan zeggen in haar beantwoording.
De voorzitter:
Prima. Ik doe zeven interrupties per fractie. Dat had ik nooit
moeten zeggen, want mensen staan meteen op. Ik breng
ze trouwens wel financieel in rekening. De heer De Hoop.
De heer De Hoop (PvdA):
Ja voorzitter, dan ben ik er meteen bij, dank voor de
mogelijkheid. We hebben het bij het MIRT-debat ook al
gehad over de beperkte stikstofruimte en de keuzes die dan
ook bij IenW gemaakt moeten worden. We zien natuurlijk
dat er bij Landbouw gezegd is dat we de grootste uitstoters
bij de boeren zo snel mogelijk moeten uitkopen. Zou ook
IenW niet met een lijstje moeten komen van de projecten
die we in de toekomst willen doen? Ik denk dan aan Lelystad
Airport en Amelisweerd. Welke keuzes moeten we daar
maken binnen de ruimte die we hebben? Ik wil dat we daar
als Kamer zicht op hebben en dat we daar gericht keuzes
in kunnen maken. Bijvoorbeeld een Lelystad Airport of een
Amelisweerd zou dan kunnen afvallen, maar dat is dan in
beeld gebracht, zodat wij er als Kamer eventueel ook iets
over kunnen zeggen.
Minister Harbers:
Dit valt in twee delen uiteen. Ten eerste hebben we voor
concrete projecten stikstofruimte nodig. Het kabinet heeft
afgelopen vrijdag in zijn brief ook aangegeven hoe het
daarmee om wil gaan. Maar het betekent op korte termijn
vooral dat de natuur robuuster hersteld moet worden en
dat we met een regeling willen komen om piekbelasters te
kopen. Maar die ruimte gaat wel prioritair naar PAS-melders
en het laat dus de eerste tijd voor andere activiteiten weinig
andere ruimte.
Maar het is niet zo dat de infrastructuurprojecten die de
heer De Hoop noemt, nutteloos zouden zijn. Ik wijs er alleen
maar op dat we heel veel woningen gaan bouwen. En ook
de ring rond Utrecht is van levensbelang voor de ontsluiting
van heel veel woonwijken, niet alleen in en bij Utrecht, maar
eigenlijk in een breder gebied in Midden-Nederland.
Tot slot. We hebben het er afgelopen maandag ook over
gehad, maar wij kijken natuurlijk wel naar wat de huidige
stikstofproblematiek de komende tijd betekent voor de prioriteitstelling bij de infrastructuurprojecten. Zoals ik
maandag al aangaf, denk ik dat ik de Kamer daar bij dat
strategiedebat in maart over zal kunnen informeren.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ik heb ook een vraag over stikstof en de A27. Ik dacht bijna
dat dit debat het nieuws zou brengen dat D66 pleit voor het
intrekken van de A27.
Minister Harbers:
Sorry, dat was u. Ja.

1 december 2022
TK 30

30-17-5

Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Maar ik heb eigenlijk de volgende vraag. We hebben het er
tijdens het MIRT-debat over gehad en het besluit ligt nu bij
de Raad van State. De kans is heel groot dat dat besluit
vernietigd wordt, omdat bij dat besluit gerekend is met de
oude stikstofregels. Maar als dat gebeurt, kan de minister
dan garanderen dat er pas op de plaats wordt gemaakt, dat
er dus ook geen nieuw tracébesluit wordt voorbereid en
dat de Kamer kan gaan kijken hoe we die stikstofruimte
gaan gebruiken? Die boerderijen zijn al aangekocht, maar
een goed debat over hoe we de stikstofruimte het beste
kunnen benutten, zou wel zinnig zijn.
Minister Harbers:
Dan geef ik hetzelfde antwoord als afgelopen maandag. In
de eerste plaats: mocht het tracébesluit in deze vorm niet
goedgekeurd worden, dan denk ik dat je die stikstofruimte
nog steeds nodig hebt, omdat de verkeersdruk in MiddenNederland niet weg is. Ik denk zelfs dat een alternatief van
de regio waarschijnlijk zal betekenen dat je stikstofruimte
nodig hebt. Ik heb mevrouw Kröger verder afgelopen
maandag al gezegd dat het kabinet sowieso eerst gaat kijken
wat ons te doen staat als de rechter dit besluit vernietigt.
Twee jaar geleden werd op het onderdeel stikstof het vorige
tracébesluit vernietigd en toen heeft mijn voorganger ook
gewoon de Kamer geïnformeerd over hoe we daarmee
verder zouden gaan. Dat laat dus altijd ruimte voor de
Kamer om daar iets van te vinden.
De voorzitter:
We gaan nu een beetje het MIRT van afgelopen maandag
herhalen en dat duurde van tien uur 's ochtends tot acht
uur 's avonds. Laten we dat alsjeblieft niet doen. De heer
Madlener heeft mijn hartenkreet niet gehoord. Dan geef ik
hem het woord maar even.
De heer Madlener (PVV):
Sorry, maar ik heb een korte vraag. De minister zegt heel
terughoudend te zijn met e-steps. Dat beleid ken ik, want
er mag eigenlijk niks in Nederland. Maar de realiteit is dat
half Nederland inmiddels rondrijdt op die dingen. Het
nadeel van zo streng zijn terwijl de praktijk anders is en
mensen het toch doen, is dat mensen onverzekerd blijven
rondrijden. Je kunt die e-steps immers overal kopen. Is dat
beleid niet een beetje achterhaald? Kunnen we niet beter
iets soepeler zijn en zeggen "je moet een verzekering hebben en dan kan je lekker rijden op die dingen"? Dat is beter
dan dat iedereen er illegaal op rijdt, omdat er toch niet
wordt gehandhaafd.
Minister Harbers:
De heer Madlener geeft het zelf al aan: het is illegaal en
daardoor ben je dus ook onverzekerd. Maar belangrijker is
dat mensen wel een risico nemen. E-steps zijn immers niet
voor niets niet goedgekeurd. Je ziet het ook in sommige
steden in het buitenland: daar rijden ze, maar dat is niet
altijd even veilig. We hebben er in het beleidskader in
Nederland voor gekozen om niet te sjoemelen met de veiligheid van die e-steps.

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

De voorzitter:
Dat is een mooi bruggetje naar het blokje verkeersveiligheid.
De heer Madlener (PVV):
Inderdaad. Ik heb, denk ik, wel genoeg gezegd.
De voorzitter:
Dat lijkt mij ook. Tot volgende week.
Minister Harbers:
Over verkeersveiligheid zal ik kort een paar dingen zeggen,
want ook daarover hebben we binnenkort een commissievergadering. Maar ik zal heel eerlijk zijn: net als velen van
u gisteren in het debat, heb ik echt zorgen over de verkeersveiligheid. In de afgelopen tien jaar is het steeds drukker
geworden op de weg. We zijn met meer mensen in Nederland. Op het fietspad zien we steeds meer verschillende
soorten fietsen. Ik noem e-bikes, bakfietsen, Canta's en dat
vaak ook nog met verschillende en vaak hogere snelheden.
Mevrouw Den Haan wees er gisteren ook al op dat daar
veel oudere mensen bij zitten. Ondertussen blijft de
smartphone om aandacht hengelen en ook drugsgebruik
en verkeersdeelname blijft een hardnekkige combinatie.
Dat levert een cocktail op. Dat is trouwens een ongelukkige
woordkeuze, maar ik zeg dat wel bewust. Dit vraagt om
extra investeringen in verkeersveiligheid. Ieder jaar vallen
er bijna 600 doden. Er waren 582 slachtoffers in 2021. Er
raken ook veel mensen gewond bij verkeersongelukken.
Dat zijn geen cijfers, dat zijn geen verkeersslachtoffers, maar
dat zijn mensenlevens. Elk verkeersslachtoffer is er een te
veel. Het zijn zonder uitzondering mensen van wie de
geliefden, de naasten, de kinderen hadden verwacht dat ze
's avonds weer veilig thuis zouden komen.
Om die reden blijft verkeersveiligheid een speerpunt van
het beleid. Dan gaat het om drie zaken. De eerste is veilige
en voorspelbare straten en wegen. De tweede betreft veilige
voertuigen. De derde gaat over veilig gedrag. Laat ik maar
beginnen met de hardware, dus met die veilige straten en
wegen. We zien dat er op N-wegen relatief veel verkeersslachtoffers vallen. Daar is gisteren veel aandacht voor
gevraagd. Door bijvoorbeeld de berm aan te pakken, kan
de veiligheid op die wegen beter worden. Dat werk aan de
veiligheid op de rijks-N-wegen gaat na 2023 door. In totaal
is er 200 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de periode
tot en met 2026, naast de 25 miljoen euro die er al was voor
het veiliger maken van de N-wegen.
De heer Stoffer vroeg in hoeverre medeoverheden in staat
zijn om de verkeersveiligheidsopgave te financieren. Juist
omdat daar knelpunten zitten, is er een pot van 500 miljoen
euro beschikbaar gemaakt waarop gemeenten en provincies
naar rato over het land een beroep kunnen doen. Dit is
gedaan om investeringen in veiligere wegen, rotondes,
fietspaden te helpen financieren.
De heer Van Haga vroeg nog naar de wegvakken die recent
tragisch in het nieuws waren, zoals knooppunt Empel en
de N50 Kampen-Kampen Zuid. Die hebben de aandacht.
Bij Empel wordt nu onderzocht hoe dat ongeluk heeft kunnen gebeuren. Over Kampen-Kampen Zuid hebben we het
afgelopen maandag nog gehad. Het heeft mijn grootste

1 december 2022
TK 30

30-17-6

aandacht om ook de tijdelijke maatregelen daar zo snel
mogelijk uit te voeren.
Voorzitter. We zien dat de meeste verkeersslachtoffers
fietsers zijn. We hebben recent besloten om 50 miljoen van
de investeringsimpuls van 500 miljoen beschikbaar te stellen voor meer fietsveiligheid. We werken met dat geld in
de hand aan een meerjarenplan fietsveiligheid. We werken
overigens ook aan wetgeving om licht-elektrische voertuigen, e-bikes et cetera, in al hun soorten en maten veilig aan
het verkeer te laten deelnemen. Dat doen we naast de vele
gedragsprogramma's die we hebben om met name senioren en kinderen te helpen om veiliger in het verkeer deel
te nemen, ook als ze fietsen of e-bikes hebben.
Mevrouw Den Haan vroeg ook nog hoeveel gemeenten in
Nederland werken met seniorproof wegontwerp. We weten
niet precies hoeveel gemeenten dat zijn. Met het Plan veilige
mobiliteit ouderen 2021-2025 hebben we wel wegbeheerders gestimuleerd om meer aandacht te hebben voor een
veilige weginrichting bij het ontwerp van bestaande en
nieuwe infrastructuur, met name gericht op ouderen. We
brengen die informatie actief onder de aandacht van
gemeenten. Ik verwacht dat in ieder geval alle gemeenten
bekend zijn met seniorproof wegontwerp. Maar in de
praktijk kom ik veel wethouders tegen en spreek ik veel
gemeentebesturen die daar gelukkig actief mee bezig zijn.
De scootmobielen vormen een aparte groep voertuigen.
Wij werken ook aan een kader daarvoor. We kijken daarbij
ook naar de technische eisen, zoals hoe de remmen veilig
functioneren, ook voor mensen met een beperking. Denk
tegelijkertijd aan het voorbeeld dat werd gegeven over
contra-intuïtief gedrag. Waar je normaal moet knijpen, moet
je bij een scootmobiel juist loslaten. Dat heeft een reden.
Het houdt namelijk rekening met het feit dat oudere
gebruikers van de scootmobiel soms verminderde spierkracht in hun handen hebben. Dat is dus precies omgekeerd
aan hoe jongere mensen remmen. Maar het blijft een zaak
dat we ons ervoor inspannen om scootmobielen veilig te
laten gebruiken.
Bij de hardware hoort ook dat we bijvoorbeeld een
samenwerking aangaan waarin navigatiesystemen de data
van wegbeheerders kunnen gebruiken, zodat het navigatiesysteem de bestuurder ruim van tevoren met een rood kruis
informeert wanneer deze een ongeval nadert, wanneer er
hulpdiensten langs moeten of wanneer een weg is afgesloten.
Voorzitter. Werken aan die hardware is een eerste stap.
Maar verkeersdeelname is mensenwerk en vraagt de volle
aandacht, want er zit nog weleens een smartphone tussen
en het rijden onder invloed van alcohol of drugs is heel erg
toegenomen. De bewustwordingscampagnes, zoals Bob
en MONO, gaan dus door. En MONO-zakelijk, waarvoor we
alle werkgevers in Nederland oproepen om zich erbij aan
te sluiten.
Voorzitter. Als ik het heb over het gedrag op de weg, kom
ik ook bij roekeloos rijgedrag, waar de heer Koerhuis aandacht voor vroeg. Ik deel de zorgen — ik merkte gisteren in
het debat dat die veel gedeeld werden — over roekeloos
rijgedrag en de risico's daarvan voor de verkeersveiligheid.
Ik denk dat het wel goed is dat de heer Koerhuis een
onderscheid maakt tussen gevaarlijk rijgedrag en roekeloos

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

rijgedrag. Gevaarlijk rijgedrag, zoals rijden met hoge snelheid, rijden op de verkeerde rijbaan of door rood rijden,
kan al zeer ernstige verkeersongevallen tot gevolg hebben
en vormt een gevaar voor de verkeersveiligheid. Roekeloos
rijgedrag is echter een andere categorie, waarbij er bewust
op mensen wordt ingereden of bewust veel te hard wordt
gereden. Daarbij zijn mensen structureel een gevaar voor
anderen in het verkeer.
Ik ben het met de heer Koerhuis eens dat we de laatste jaren
steeds vaker geconfronteerd worden met hartverscheurende
verhalen over slachtoffers van roekeloze bestuurders. Ik
heb het signaal van de heer Koerhuis zo opgevat dat ik nog
eens goed ga kijken wat ons hier te doen staat, of er aanvullende mogelijkheden nodig zijn in het bestuursrecht dan
wel strafrecht. Gisteren in het debat is ook al opgemerkt
dat dat natuurlijk ook tot de bevoegdheden hoort van de
collega-minister van Justitie en Veiligheid. Ik ben bereid
die handschoen op te pakken en met haar in gesprek te
gaan om te kijken hoe we dit roekeloze gedrag een halt
kunnen toeroepen.
De heer Van der Molen (CDA):
Ik heb persoonlijk de opmerking van de heer Koerhuis iets
specifieker ervaren. Het was een heel concreet voorstel om
een levenslange rijontzegging mogelijk te maken in een
beperkt aantal gevallen, bij zware overtredingen. Ik vind
het fijn dat deze minister zijn collega van Justitie en Veiligheid zal opzoeken om te kijken wat er nog gedaan kan
worden, maar hoe staat hij tegenover het concrete voorstel
voor een levenslange rijontzegging?
Minister Harbers:
Ik onderscheid twee dingen. Op bestuursrechtelijk terrein
kunnen wij zelf vanuit het ministerie van IenW al via verschillende maatregelen onveilig gedrag aanpakken. We
hebben regels voor handhaving op de rijbewijsvoorwaarden. Ook als de politie vermoedt dat iemand verminderd
of niet rijvaardig is, kan het CBR dat onderzoeken en dan
kan het rijbewijs ongeldig verklaard worden door het CBR.
Soms is dat een permanente maatregel. Ik heb het zo
begrepen dat je met de maatregelen die de heer Koerhuis
voorstelt, namelijk het lang of levenslang opleggen van een
rijtontzegging of een rijverbod, in de sfeer komt van het
strafrecht. Juist omdat het strafrechtelijke maatregelen zijn,
wil ik dit met de minister van Justitie en Veiligheid opnemen, om te kijken hoe dat dan in het strafrecht past en wat
daar de mogelijkheden zijn. Ik heb niet voor niets net gezegd
dat ik de zorgen over roekeloos rijgedrag deel, dus ik wil
die vraagstelling aan Justitie wel serieus oppakken.
De heer De Hoop (PvdA):
Ik wil graag doorvragen op dit punt. Wat ook aan de orde
is gekomen in de interruptiedebatten met de heer Koerhuis,
zijn de mensen die nu al met een ongeldig rijbewijs of
zonder rijbewijs de weg op gaan. Dat is een punt dat het
CBR raakt en daarmee ook deze minister. Hoe ziet hij zijn
rol daarin? Dat is namelijk ook iets waar ik me heel erg
zorgen over maak en waar we misschien wel direct wat
mee kunnen.

1 december 2022
TK 30

30-17-7

Minister Harbers:
Dat is een terecht punt. Degene die zonder rijbewijs de weg
opgaat, of diegene nou het rijbewijs ontzegd is of überhaupt
niet in het bezit is van een rijbewijs, is in overtreding, want
dat mag niet. Dat moet wel geconstateerd worden. Dat
wordt ook geregeld geconstateerd. Eerder dit jaar hebben
we het al gehad over een pilot waarbij het CBR zelf met een
soort deurwaarder die rijbewijzen gaat ophalen. In het verleden moesten mensen dat actief inleveren. Net als bij alle
andere dingen die niet mogen van de wet, vinden op dit
gebied overtredingen plaats. Dan is het een kwestie van
handhaven om ervoor te zorgen dat dat zo goed mogelijk
bestreden wordt. Ik geef niet de garantie dat het nooit meer
zal voorkomen, maar uiteindelijk is degene die het doet wel
in overtreding. Als hij staande wordt gehouden, zal de
politie daar natuurlijk op ingrijpen. Binnenkort hebben we
overigens wel dat commissiedebat, waar we het ook verder
over de handhaving zullen hebben. Dan is de minister van
Justitie er ook bij.
De voorzitter:
Ja, en dat debat is aanstaande dinsdag al, dus zullen we
naar het blokje over water gaan?
Minister Harbers:
Voorzitter, dat lijkt me een heel goed idee. Daar was ik net
beland.
Water is een primaire levensbehoefte. Water is altijd bepalend geweest voor de vorm en de mogelijkheden van ons
land.
De voorzitter:
Mevrouw Van der Graaf heeft nog een vraag over het vorige
punt? We zijn al bij het blokje water, hè.
Mevrouw Van der Graaf (ChristenUnie):
Ja, ik hoorde het u zeggen. Toen dacht ik: ik zwaai. Maar ik
moet bij deze voorzitter gewoon heel snel naar voren lopen.
De voorzitter:
Juist.
Mevrouw Van der Graaf (ChristenUnie):
U heeft het mij dus geleerd, voorzitter.
Het ging over verkeersveiligheid. Ik wil heel graag aandacht
vragen voor de deelscooters. Daar heb ik in de eerste termijn ook aandacht voor gevraagd. Bij het vraagstuk van de
overlast speelt verkeersveiligheid ook een rol. De minister
heeft gezegd: ik kom aan het einde van het jaar terug op
waar we nu mee bezig zijn, om te kijken wat we kunnen
doen. Ik zou de minister willen vragen of hij bereid is om
samen met de VNG te kijken hoe we gemeenten op dit punt
een stap extra kunnen helpen door hun een handelingskader
te bieden. Op die manier kunnen gemeenten opties krijgen.
Wat moeten we doen als deze dienst zich in onze gemeente
wil aanbieden? Wat kunnen we daartegen doen? Ik weet
dat er in gemeenten wordt gezocht naar instrumenten om
in te zetten, instrumenten die nu gewoon best wel knellend

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

lijken te zijn binnen wet- en regelgeving. Is de minister
bereid om daar ook naar te kijken? Wat gebeurt er als
gemeenten parkeerkosten in rekening willen brengen, of
kiezen voor een lokale heffing? Dat lijkt nu gewoon heel
vaak niet mogelijk te zijn. Is de minister bereid om met
gemeenten te kijken wat hij daaraan zou kunnen doen?
Minister Harbers:
Toen ik gisteren het betoog hoorde, bekroop me ook wel
even het gevoel om de vraag te stellen wat er nog zou
ontbreken aan de regelgeving om gemeenten hierop te
laten sturen. Ik kijk alleen al naar mijn eigen woonplaats,
Rotterdam. Ik zie daar dat er allerlei manieren zijn waarop
de gemeente dat reguleert. Ze heeft plekken aangewezen
waar je de deelscooters wel mag plaatsen en plekken waar
je ze niet mag plaatsen. Scooterbedrijven zelf stellen verplicht dat je een foto maakt van waar je het voertuig hebt
achtergelaten. Zo kunnen de bedrijven ook controleren of
het op de juiste plek staat. Er zijn apps die ervoor zorgen
dat je het voertuig niet kunt afsluiten als het verkeerd
geparkeerd staat. Er zijn dus ook voorbeelden van
gemeenten, zoals mijn eigen stad Rotterdam, die gewoon
een heel actief beleid hebben richting de scooteraanbieders.
Dus ik zou niet precies weten waar het aan schort. Ik denk
dat de gereedschapskist voor gemeenten goed gevuld is,
maar mochten er in gemeenteland nog wensen zijn, mocht
men zeggen dat men bepaalde dingen nu niet kan omdat
dat bekneld wordt door wet- en regelgeving, dan ben ik
natuurlijk bereid om die vraag te stellen aan de VNG. Maar
nogmaals, ik denk dat er al heel veel mogelijk is om daarop
te reguleren.
De voorzitter:
Afrondend, kort.
Mevrouw Van der Graaf (ChristenUnie):
Ik ben het met de minister eens dat er al heel veel kan, maar
het punt is dat er nu een lappendeken aan regelgeving
ontstaat en dat gemeenten eigenlijk best wel worden
overvallen. Men denkt: o help, hoe pakken we dit aan?
Iedereen heeft soms het gevoel dat ze zelf het wiel moeten
uitvinden. Ik weet dat er gewerkt wordt aan een standaardAPV en dat daarin bijvoorbeeld ook de mogelijkheid van
een vergunningsplicht zou kunnen worden opgenomen.
Dat zou zo'n concreet voorbeeld kunnen zijn. Ik weet dat
gemeenten lokale heffingen en parkeerbelasting wel willen,
maar dat er daaromheen vraagstukken zijn waardoor het
nu niet altijd lukt. Dus daar zie ik ruimte voor verder overleg.
Minister Harbers:
We zullen aan de VNG vragen hoe dat speelt en hoe dat
leeft.
De heer Koerhuis (VVD):
Voor mij is deelmobiliteit een goede aanvulling op andere
manieren van vervoer. Ik ben blij met de toezegging van
de minister. Ik was van plan een motie hierover in te dienen,
maar dat hoeft nu niet meer. Dank u wel.

1 december 2022
TK 30

30-17-8

Minister Harbers:
Ik denk dat de voorzitter blij is.
De voorzitter:
We gaan nu interrupties plegen om mee te delen dat we
moties niet gaan indienen? Oké.
Minister Harbers:
Dat scheelt toch twee minuten aanstaande dinsdag.
Voorzitter. Ik vertelde al dat water altijd bepalend is geweest
voor de vorm en voor de mogelijkheden van ons land.
Tegelijkertijd merken we steeds meer hoe bepalend water
is. Afgelopen zomer was de vierde in vijf jaar waarin er
sprake was van extreme droogte. Het neerslagtekort van
dit jaar deed veel pijn in onze natuurgebieden, zorgde voor
hoofdbrekens bij de landbouw, de industrie, de binnenvaart.
Dijken kunnen bij droogte uitdrogen, en bodem en water
kunnen verzilten. Vorig jaar, toen het niet zo droog was,
zagen we de andere kant. Limburg kampte met enorme
wateroverlast. Tegelijkertijd was het in andere regio's in
ons land droog. Zowel de droogtejaren als dit extreem natte
jaar zijn waarschijnlijk geen toevallige excessen, maar een
soort voorbode van een veranderend tijdperk.
De Limburgse en Brabantse ondernemers die door het
hoogwater van vorige zomer fors omzetverlies hebben
geleden, kunnen een beroep doen op de speciale tegemoetkomingsregeling voor omzetderving. Er werd gisteren ook
gevraagd naar de stand van zaken rondom die regelingen.
Ondernemers kunnen nog tot en met 5 december een aanvraag daarvoor indienen. Vervolgens wordt die door de
minister van Economische Zaken en Klimaat afgedaan, in
samenwerking met de provincie Limburg. Ik heb gisteren,
voorafgaand aan de stemmingen, per brief de laatste stand
van zaken aan de Kamer doen toekomen. Daarbij is het de
instelling van de overheid om deze aanvragen zo voortvarend mogelijk af te doen.
Tegelijkertijd zitten we in een nieuw tijdperk. Daarin moeten
we onze relatie met het water opnieuw vormgeven. Daar
zijn we vorige week in het wetgevingsoverleg ook op ingegaan. Zoals toen is aangekondigd, hebben we afgelopen
vrijdag vanuit het kabinet de Kamer geïnformeerd dat water
en bodem sturend moeten zijn bij de ruimtelijke inrichting.
In één zin komt het erop neer dat we bij de inrichting van
ons land rekening moeten houden met water, bodem en
een veranderend klimaat. We kunnen niet meer alles naar
onze hand zetten. We kijken voortaan naar wat het water
wil. Daar bouwen wij op voort.
Meneer De Hoop van de PvdA vroeg of de doelen van de
Kaderrichtlijn Water nog haalbaar zijn. Daarbij zeg ik hem
dat het sowieso hard werken is. Dat is het geval voor alle
betrokken partijen. De verwachting is dat als we alle benodigde maatregelen tijdig uitvoeren — dat zijn de maatregelen die in de stroomgebiedbeheerplannen staan; die zijn
begin dit jaar vastgesteld — Nederland voldoet aan de eisen
van de Kaderrichtlijn Water. Dat zal overigens niet betekenen dat het resultaat voor ieder criterium eind 2027 al
behaald zal zijn. Ook nu worden projecten al getoetst op
de doelen van de Kaderrichtlijn Water. Dat blijft zo. Het
belangrijkste wat dat van ons vraagt, is dat we alle maatregelen tijdig invoeren. Gisteren werd gezegd dat we dossiers

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

zouden opbouwen om ons er te zijner tijd onderuit te wurmen. Dat is niet het geval. We bouwen dossiers op om
inzichtelijk te kunnen maken welke maatregelen we allemaal
hebben genomen. We doen dat bijvoorbeeld ook om
inzichtelijk te kunnen maken welke vervuiling uit het buitenland naar Nederland komt. Die vervuiling is namelijk van
dusdanige aard dat wij die er onmogelijk uit kunnen zuiveren. Ik zeg daarbij dat we in Nederland ook nog altijd meer
vervuiling toevoegen dan dat er al binnenkomt in ons land.
Er is dus veel werk aan de winkel.
Dan is er gevraagd of het drinkwater deze kabinetsperiode
betaalbaar blijft.
De voorzitter:
U heeft tussendoor even een vraag van de heer Minhas.
De heer Minhas (VVD):
De minister gaf aan dat het niet zeker is dat we alle onderdelen van de KRW-doelen in 2027 gaan halen. Is de minister
bereid om de Kamer te informeren wat de risico's zijn voor
de ontwikkeling in specifieke gebieden — denk aan de
bouwsector of de wegenbouwsector — op de korte termijn?
Minister Harbers:
Laat ik één ding corrigeren. Ik zei niet dat we de doelen niet
gaan halen. Ik zei dat de resultaten van de maatregelen niet
allemaal in 2027 behaald kunnen zijn. Het duurt soms wat
langer. Het doel is dat je maatregelen hebt ingevoerd. Dat
is wat de Kaderrichtlijn Water van ons vraagt. Ik schat het
risico dat we generiek op slot gaan, bijvoorbeeld in vergunningverlening, veel minder groot, omdat de doelen van de
Kaderrichtlijn Water veel diverser zijn. Ze zijn veel meer
toegespitst op gebieden. Ze zijn veel meer toegespitst op
de eigenschappen van een gebied. Bij stikstof is dat anders.
Daar heb je namelijk met depositie over het hele land te
maken. Maar hier zie je bijvoorbeeld al dat er voor een beek
andere eisen gelden dan voor een veengebied. Dat zal dus
veelal regionaal zijn.
De voorzitter:
U continueert.
Minister Harbers:
Dan de vraag of het drinkwater deze kabinetsperiode
betaalbaar blijft. Daarop is het antwoord "ja". In de Kamerbrief water en bodem sturend is aangekondigd dat als water
schaarser wordt, daar een antwoord op moet komen. Dat
begint voor mij bij het bieden van alternatieven. Denk aan
het grijswatercircuit voor laagwaardige toepassing in
huishoudens. Dat is dus voor het doorspoelen van de wc
of voor het sproeien van de tuin. Je moet ook goed kijken
naar grootverbruikers. Hebben zij voor al hun taken daadwerkelijk drinkwater nodig of kan dat ook met minder
gezuiverd water? In de Beleidsnota Drinkwater is aangegeven dat er een verkennend rapport over instrumenten voor
drinkwaterbesparing wordt opgesteld. Dat bevindt zich in
de afrondende fase. Het vraagstuk van beprijzing is daarin
een van de onderwerpen. Zodra het klaar is, zal ik dat naar
de Kamer toezenden. Het is daarbij niet de intentie om de
kosten van noodzakelijk drinkwatergebruik van huishoudens

1 december 2022
TK 30

30-17-9

te laten stijgen. Met een kleine asterisk: het neemt niet weg
dat de kosten van drinkwater wel kunnen stijgen als gevolg
van toenemende productiekosten van drinkwaterbedrijven.
Maar daar gaan de drinkwaterbedrijven zelf over. Om aan
waterbesparing te gaan doen, is er echt een waaier aan
mogelijkheden. We kunnen alternatieven bieden en kijken
hoe we het gedrag zo kunnen veranderen dat we minder
drinkwater gebruiken, dus ik kan de heer Madlener denk ik
geruststellen.

in het transitiefonds beschikbaar zijn. De precieze optelsom
kun je waarschijnlijk pas over een jaar of wat gaan maken.

Dan had ik nog een paar vragen op het gebied van water.
De heer Stoffer vroeg aandacht voor veengebieden. Hij
vroeg of maatregelen als drukdrainage en uitrijden van klei
op veen ook onderdeel zijn van de gereedschapskist.
Vooropgesteld: een verhoging van het waterpeil is nodig,
ook om bodemdaling beheersbaar te maken. Je hebt dan
verschillende mogelijkheden. Die worden in de gebiedsprocessen allemaal uitgewerkt en ook de door de heer Stoffer
genoemde maatregelen kunnen onderdeel uitmaken van
het pakket aan maatregelen.

Minister Harbers:
Dit gaat misschien wel één tand te ver. We laten het op dit
moment echt even bij die gebiedsgerichte processen. Er
zijn daarin natuurlijk meer regelingen. Maar als we naar de
verdienmodellen voor de landbouw gaan, denk ik dat we
een voorschot nemen op het begrotingsdebat van volgende
week.

Tegelijkertijd zul je ook zien dat het verdienmodel van bijvoorbeeld de melkveehouderij ook onderwerp is van die
gesprekken. Het zijn uiteindelijk allemaal vraagstukken die
terechtkomen in de gebiedsgerichte processen in het Nationaal Programma Landelijk Gebied. Ieder gebied is daarin
weer anders. Het heeft ook te maken met hoe groot het
vraagstuk van bodemdaling is, hoeveel andere bebouwing
er is, hoeveel andere watergebruikers er zijn en hoeveel
andere bedrijvigheid er in een omgeving is. Tegelijkertijd
hebben we gezegd dat je op lange termijn moet streven
naar een waterpeil van 20 tot 40 centimeter onder het
maaiveld. Maar dat moet ook haalbaar zijn met de aanvoer
van zoet water. Op een aantal plekken zou je 20 centimeter
waarschijnlijk niet kunnen halen. We weten dat de huidige
agrarische activiteiten bij een peil van 40 centimeter onder
het maaiveld over het algemeen goed mogelijk zijn. Er is
dus echt een waaier aan mogelijkheden, met als rode draad
dat het echt gebiedsgericht zal moeten worden ingevuld,
en vanzelfsprekend met inachtneming van verdienmodellen.
Daarvoor biedt ook het transitiefonds voor het Nationaal
Programma Landelijk Gebied mogelijkheden.
De heer Stoffer (SGP):
Dank voor het uitgebreide antwoord. Ook schriftelijk was
daar al redelijk uitgebreid op ingegaan. Er zit voor mij één
vraag aan vast, maar misschien zou die op het eind wel
naar boven komen. Al die opties en mogelijkheden gaan
natuurlijk heel wat kosten. Zit dat qua budget dan allemaal
in dat transitiefonds waarover de minister zojuist aan het
eind sprak of moet daar nog een aparte pot geld voor
gerealiseerd worden?
Minister Harbers:
In de brief van vrijdag kondigden wij ook aan dat wij vooralsnog uitgaan van de bestaande middelen voor de verschillende onderdelen. Dit is ook zo'n vraag die je nu niet kan
beantwoorden, want dat heeft gewoon heel veel te maken
met wat er precies in een gebied gebeurt. Het heeft ook te
maken met de vraag of er in een gebied piekbelasters zouden gaan stoppen. Het heeft ook te maken met het aantal
bedrijven dat doorgaat en met de alternatieven die er zijn.
Maar vooralsnog kijken we daarvoor naar de middelen die

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

De heer Stoffer (SGP):
Is het dan wel helder dat de boer dat niet betaalt, maar dat
de overheid die kosten voor haar rekening neemt? Zo kan
ik dat hier wel zeggen, toch?

Dan de verzilting. De heer Stoffer vroeg of technische
maatregelen, bijvoorbeeld sluizen in de Nieuwe Waterweg,
de tweede zeekering, de Hollandkering, daar ook nog
mogelijkheden voor kunnen zijn. Ik gaf al eerder aan dat
we ook met het Kennisprogramma Zeespiegelstijging in de
hand kijken naar de langetermijnscenario's. Tegelijkertijd
zijn een tweede kustlijn en een tweede waterkering ook wel
weer projecten voor een heel eind verder in de tijd: tweede
helft van deze eeuw en verder. Ik vrees een heel klein beetje
dat we op een aantal plekken in Nederland al eerder problemen krijgen met verzilting. Als we ieder jaar een droge
zomer zouden hebben zoals deze zomer, komen we op een
gegeven moment wel wat zoetwater tekort in Nederland.
Voorzitter. Dan het onderwerp maritieme zaken. U begrijpt
dat dit mij, als oud-havenwethouder van Rotterdam, ook
erg aan het hart gaat. De maritieme sector is van oudsher
een ijzersterke sector, met grote zeehavens aan de maritieme poorten van Europa, en is een stevige pijler onder
de welvaart van ons land. Ook onze zeevaart, binnenvaart
en havens zijn onderweg naar een duurzame toekomst. Ze
spelen daarbij nu al een belangrijke rol. Alle grote uitdagingen van deze tijd, digitalisering, herstel na de coronacrisis,
verstoring van de logistiek door de oorlog in Oekraïne,
verduurzaming en veiligheid, zijn voor de maritieme sector
misschien nog wel groter dan gemiddeld.
Toch zie ik dat de maritieme transport- en logistieke sector
een topprestatie levert. Een paar weken geleden was ik bij
het Maritime Awards Gala in Rotterdam. Als je ziet dat ze
dit jaar toch behoorlijk wat voor de kiezen hebben gehad
— denk alleen al aan de lage waterstanden in de Rijn, maar
ook aan verstoorde logistieke ketens na de coronapandemie
— is het toch indrukwekkend om te zien hoe zo'n sector
niet klaagt, maar de schouders eronder zet. Het is indrukwekkend wat daar aan innovaties werd gepresenteerd. Die
gaan van het gebruiken van ijzerpoeder als brandstof tot
een boxkoeler, die de biologische aangroei op het schip
tegengaat, tot een soort van vangrails op zee, ontworpen
door ons topinstituut MARIN, om de veiligheid op de
Noordzee te verbeteren.
Kortom, onze waterwegen zijn cruciaal voor een groot deel
van het goederentransport. Met 3.500 kilometer aan rivieren
en kanalen benutten we natuurlijk ook alle mogelijkheden
voor de binnenvaart. Die zorgt in zijn traditionele vorm al
voor drieënhalf keer minder uitstoot dan het wegverkeer.
Tegelijkertijd zijn we op weg naar emissieloze scheepvaart,

1 december 2022
TK 30

30-17-10

waarbij we sinds vorig jaar al een volledig elektrisch binnenvaartschip in de vaart hebben. Dat worden er snel meer.
Eind 2025 moeten dat er al 45 zijn.
Vanuit het Nationaal Groeifonds is ruim 50 miljoen euro
beschikbaar gesteld voor elektrisch varen in de binnenvaart.
De heer Koerhuis vroeg daarnaar. Hij vroeg om nog veel
meer cijfers. Die hebben we in de schriftelijke beantwoording gegeven. Voor dit bedrag zullen er tussen nu en 2026
14 laadstations worden gebouwd en 72 batterijcontainers
worden aangeschaft. Met dit soort stappen wordt goederentransport over het water niet alleen efficiënter, maar ook
echt een duurzamer alternatief voor transport over de weg.
In dat opzicht zie ik ook de oproep van de heer Koerhuis
over het in 2030 halen van ambities voor het goederenvervoer als een stevige aansporing. We hebben zojuist, een
week of wat geleden, de Kamer de toekomstvisie op de
binnenvaart toegestuurd. Daarin hebben we uiteengezet
welke structurele maatregelen nodig zijn om ervoor te zorgen dat dat goederenvervoer over de binnenwateren ook
in de toekomst geborgd is. Het gaat onder andere om het
meer en beter delen van data tussen de havens en Rijkswaterstaat, zodat we heel efficiënt met logistieke uitdagingen
om kunnen gaan, ook in het geval van laagwatersituaties
zoals we afgelopen zomer hadden. De ambitie is groot. Op
dit moment is men al bezig om in de komende maanden
alle voornemens uit te werken in een concrete actieagenda.
Voorzitter. Waar grote belangen en successen zijn, zijn ook
de kwetsbaarheden dichtbij. Terecht vroeg de heer Van der
Molen er aandacht voor dat waar Chinese handel is, er ook
invloed is van de Chinese overheid. De kwestie van de
Chinese investering in de haventerminal van Hamburg een
paar weken geleden is daarvoor exemplarisch. China heeft
belangen in ongeveer twintig havens in Europa. Ruim de
helft van de containerterminals in de Rotterdamse haven
is in handen van bedrijven uit China en Hongkong. Het is
dus terecht dat de heer Van der Molen daar vragen over
stelde. Ik vind dat onze havens hun belangrijke maritiem
logistieke functie voor onze economie onafhankelijk en
veilig moeten kunnen uitoefenen. Waar Chinese economische aanwezigheid dat belang in gevaar brengt, moeten
we in actie komen. Afstemming met onze buurlanden en
de Europese Commissie is in dat opzicht essentieel. Vanuit
het ministerie van IenW hebben we al het voortouw hierin
genomen door zowel in de Europese Commissie als bij
Duitsland de problematiek aan te kaarten en die te bespreken, met als doel om tot een gezamenlijke Europese aanpak
te komen. Tegelijkertijd ligt dit vraagstuk voor een deel ook
op het vlak van de collega's van Economische Zaken en
Klimaat, Justitie en Veiligheid, en Buitenlandse Zaken. Ik
betrek hen hier dus ook nadrukkelijk bij. Maar ik zeg de heer
Van der Molen toe dat we aan de slag gaan met de buurlanden en de aandacht in Europa om hierin tot een gezamenlijke Europese aanpak te komen.
Ik had nog een aantal andere vragen van de heer Koerhuis,
die ook inzicht bieden in de hoeveelheid geld die naar walstroom en andere zaken gaat. Dat heb ik net al gezegd. Ik
verwijs daarvoor kortheidshalve naar de schriftelijke
beantwoording.
De heer Stoffer vroeg nog naar de tijdelijke verduurzaming
van binnenvaartschepen en hoe die regeling verruimd gaat
worden. Dat gebeurt onder andere door het maximale

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

subsidiebedrag te verhogen van €200.000 naar €400.000.
Ook komt er een mogelijkheid om naast een katalysator
een roetfilter aan te schaffen met subsidie. Die regeling
staat open voor alle typen binnenvaartschepen, inclusief
de kleine en kleinere binnenvaartschepen.
Dan de vlootvervangingsprogramma's. Daar hebben we
eerder dit jaar over gedebatteerd. De stand van zaken is dat
Rijkswaterstaat momenteel, vooruitlopend op besluitvorming over het gehele vlootvervangingsprogramma, werkt
aan de aanbesteding van een drietal prioritaire projecten.
Dat betreft drie trailerbare meetvaartuigen en de voorbereiding van de aanbesteding van twee series van multipurpose
vaartuigen, dus in het Nederlands zijn dat vaartuigen met
meerdere doelen. De uitvoering van die prioritaire projecten
zal parallel aan de voorbereiding van de besluitvorming
over het nieuwe vlootvervangingsprogramma worden
voortgezet. Ik zal u nog dit jaar, voor het kerstreces, nader
informeren over de voortgang en het tijdpad van het vervolg. Dan ga ik ook in op de betrokkenheid van de maritieme
sector bij de vlootvernieuwing, waarvoor de Kamer aandacht vroeg.
De voorzitter:
Prima. Ik wil naar de luchtvaart, maar eerst de heer Stoffer
nog even.
De heer Stoffer (SGP):
Precies over dit laatste heb ik een vraag. Net voor het
kerstreces is mooi, maar we hebben volgende week donderdag het commissiedebat Maritiem. Het zou toch wel
geweldig zijn als we dat hierbij zouden kunnen betrekken.
Zou "voor het kerstreces" kunnen zijn: uiterlijk volgende
week woensdagavond? Dan hebben we het ruim voor het
kerstreces, maar dan is het ook nog een beetje praktisch.
Anders gaat het me te lang duren om het er nog met elkaar
over te kunnen hebben.
Minister Harbers:
Ik weet niet precies hoe het daarmee staat, maar ik doe m'n
best.
De voorzitter:
Prima. Luchtvaart.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Neenee!
De voorzitter:
Wat, "neenee"? Haha. Is dit een manier om tegen een
voorzitter te praten? Maar goed. Mag dit? Mevrouw Van
der Plas.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Sorry, voorzitter. Ik had toch nog een vraag. De minister
gaf in zijn schriftelijke antwoorden aan dat de beleidsverantwoordelijkheid voor de maritieme maakindustrie bij EZK
ligt, maar IenW kan wel grote invloed hebben op die maritieme maakindustrie. De minister van IenW gaat namelijk

1 december 2022
TK 30

30-17-11

over de Rijksrederij. Dit klonk een beetje als een soort van
over de schutting gooien, zo van "dit hoort bij EZK en daar
ga ik niet over". Omdat deze twee ministeries daarbij
betrokken zijn, lijkt het mij nou juist belangrijk om hierbij
wel goed samen te werken en goed invloed uit te oefenen.
Dit gaat namelijk om een sector die toch 30.000 mensen
aan het werk houdt, met name in de regio's: in Zeeland, in
de Drechtsteden, in het noorden van het land. Ik wilde vragen welke invloed de minister gaat aanwenden om deze
sector wel te beschermen.

van Nederland, al sinds de middeleeuwen — behouden en
daar echt ook alles aan doen, hoe klein de sector ook is.

Minister Harbers:
Overigens ging hier ook de vraag van de heer Stoffer van
zojuist over, want het betreft het vlootvervangingsprogramma van de Rijksrederij. Daar maken we dus een paar
prioritaire projecten mogelijk. We zijn aan het kijken hoe
we de sector daarbij kunnen betrekken. Daarin ga ik ook in
op de mogelijkheden en onmogelijkheden binnen het aanbestedingsrecht. Dat is precies waar ik binnenkort op
terugkom. De liefde voor de Nederlandse maritieme sector
voel ik ook in mijn hart, maar dat betekent nog altijd niet
dat ik wet- en regelgeving kan passeren.

Voorzitter. Dan de luchtvaart; u wees er al op. Ik heb eerder
dit jaar aangegeven dat we balans willen brengen tussen
de belangen van reizigers en de luchtvaart. Dat zijn de
Nederlanders die ook een grote verbondenheid met de
wereld hebben. Sterker nog, de enorme verbondenheid die
de luchtvaart ons heeft gegeven, maakt ook wel dat wij een
van de meest internationaal georiënteerde volkjes zijn. Het
betreft de balans tussen de belangen van reizigers, van de
mensen die dicht bij luchthavens wonen en van het klimaat
en de natuur. Daarom hebben we eerder dit jaar besloten
om de geluidsproblemen rond Schiphol met voorrang aan
te pakken en het aantal vluchten terug te brengen tot
440.000. Als eerste stap daarvan wordt komend jaar het
anticiperend handhaven beëindigd. In gewoon Nederlands
betekent dat dat we niet langer toezien op overtredingen
van de geluidsnorm. Daarmee krijgen omwonenden meer
rechtszekerheid. Tegelijkertijd gaan we dan ook aan de slag
om een nieuw geluidstelsel te ontwerpen, zodat Schiphol
zich binnen milieugrenzen kan ontwikkelen. Het is wat mij
betreft overigens niet een begin. We zetten gewoon netjes
in op die 440.000 vluchten.

Mevrouw Van der Plas (BBB):
Neenee, dat snap ik. Maar goed, alles begint met passie.
Dat is al een heel goed uitgangspunt. Mevrouw Beckerman
zit nou heel hard te lachen. We gaan door, want de voorzitter wil op tijd afsluiten. Kijk, ik ben een beetje bang voor
het volgende. In Nederland zijn wij toch best wel een beetje
geneigd om te zeggen "ah, het is maar een kleine sector;
dat kan ook wel allemaal in het buitenland ". Maar in de
afgelopen decennia hebben we gezien hoe de hele maakindustrie in Nederland is verdwenen. Daardoor zijn we
afhankelijk geworden van het buitenland. Dat zie je ook bij
de scheepsbouw en de treinen. Dan komt er spul hiernaartoe — ik noem de Fyra, maar ook de Wesp, de nieuwe trein
die in Nederland moet gaan rijden — en dan zitten daar
allemaal gebreken aan. Dat wordt allemaal in andere landen
gemaakt. Het is dus niet alleen voor de sociale verbinding,
de gemeenschap en de samenleving, maar natuurlijk ook
voor de kwaliteit belangrijk dat die sectoren worden
behouden en dat we gewoon spullen in eigen huis kunnen
maken. Bij de mondkapjes en het gas hebben we gezien
hoe het kan lopen als we die niet in eigen huis maken.
Minister Harbers:
Klopt. Tot mijn spijt is de laatste treinenbouwer in Nederland 50 jaar geleden al gesloten. Gelukkig hebben we in
Nederland nog wel scheepsbouw. Alleen al om die reden
kijken we daarnaar. Als ik verwijs naar de minister van
Economische Zaken en Klimaat, denk ik niet "laat haar het
maar oplossen". Ik heb het daar geregeld met haar over en
ik ga ook samen met haar kijken wat we voor de maritieme
sector in Nederland kunnen doen.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Tot slot, voorzitter. Dat is dus exact mijn punt. Het is weg.
We kunnen het zelf niet meer maken, dus het moet naar
het buitenland. De kwaliteit is minder, er treedt allemaal
vertraging op, dat kost dan weer miljoenen extra en hier
worden allemaal mensen ontslagen. Dat is dus exact mijn
punt. Laten we de scheepsbouw in Nederland — de trots

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

Minister Harbers:
Dat ben ik met mevrouw Van der Plas eens. Ik was zo
adembenemend trots een paar weken geleden op die avond
toen de hele sector in weerwil van hoe moeilijk dit jaar is
elkaar ook vrolijk awards zat uit te reiken voor de meest
baanbrekende technologieën. Het was echt prachtig om te
zien.

Dat gaat niet vanzelf. Daar hebben we ook ambtelijke inzet
voor nodig. Er is al een aantal keer gesuggereerd dat
medewerkers van IenW de natuurvergunningen zouden
voorbereiden en al dan niet zouden verstrekken, maar ik
wijs er nogmaals op dat Schiphol zelf verantwoordelijk is
voor het verkrijgen van de natuurvergunning en eventuele
mitigatie. Het Programma Omgeving Luchthaven Schiphol,
waarop gewezen wordt in de begroting, is verantwoordelijk
voor het proces en de raakvlakken van de natuurvergunning
met het Luchthavenverkeerbesluit, dat nog gemaakt moet
worden. Dat betreft regulier ambtelijk werk dat vanuit IenW
wordt gedaan in het kader van de verantwoordelijkheid
voor Schiphol. Als je kijkt naar het kabinetsbesluit van eind
juni, dan zie je tegelijkertijd dat er nog heel veel meer
werkzaamheden zijn die erbij komen om dat op een goede
manier in te kunnen voeren. We moeten het actieplan geluid
opstellen. We hebben eerder dit jaar al aangegeven dat we
de regeling voor het basispakket voor de isolatie van
woningen uitbreiden. We zullen een ministeriële regeling
moeten maken ten behoeve van het stopzetten van dat
anticiperend handhaven. We zullen de "balanced approach"procedure met de Europese Commissie moeten doorlopen.
We zullen een nieuw systeemconcept voor geluid moeten
gaan ontwikkelen. We hebben de NOVEX-aanpak Schiphol,
waarbij we de bredere vraagstukken rond de leefomgeving
oppakken die in de regio spelen. We zijn daarnaast ook met
regionale luchthavens in gesprek om samen te werken aan
duurzaamheid, innovatie en het terugdringen van hinder
voor de omgeving. Dat is een veelheid aan activiteiten die
nieuw zijn, die bijkomend zijn, die meer inzet vragen, juist
ook om de besluiten die het kabinet dit jaar heeft aangekondigd op een goede manier te verankeren.

1 december 2022
TK 30

30-17-12

Ik noemde al de regionale luchthavens, waar we ons ook
voor inzetten. De vragen spitsen zich met name toe op
Maastricht Aachen Airport, waarvan Schiphol recent heeft
aangekondigd daarin te willen participeren. Tegelijkertijd
speelt rond Groningen Airport Eelde ook nog dat men ook
daar een nieuw luchthavenbesluit moet hebben en de
businesscase nader probeert te onderbouwen. Bij Eelde is
door Schiphol aangegeven dat ze de mogelijkheden voor
strategische samenwerking verkennen, dat ze de wijze en
vorm van een mogelijke samenwerking de komende periode
verder bespreken en kijken welke onderbouwing daar
gegeven kan worden aan een toekomstige businesscase.
Daarmee heb ik volgens mij ook mevrouw Van der Plas
bediend, die ook nog wees op het belang van vliegveld
Eelde voor bijvoorbeeld het UMCG in Groningen.
De heer Koerhuis en de heer Van der Molen hebben gewezen op infrastructurele knelpunten; dat zijn concreet een
aantal wegen rondom Eelde en Maastricht Aachen Airport.
Zoals eerder is aangegeven, zijn daar in het Mobiliteitsfonds
geen middelen voor beschikbaar. Dat waren mijn opmerkingen over de regionale luchthavens.
Dan ga ik naar de huidige arbeidsomstandigheden op
Schiphol. Schiphol heeft onder leiding van de nieuwe CEO,
Ruud Sondag, een reeks aan acties ingezet om de problemen in de operatie op te lossen. Hij heeft zelf aangegeven
dat hij oog heeft voor de tol van de afgelopen tumultueuze
tijd en dat hij in noodtempo van de luchthaven weer een
plek wil maken waar iedereen graag werkt en waar passagiers graag willen komen. Wij houden vanuit het ministerie
nauw contact met Schiphol over de voortgang. Wij blijven
de Kamer daar periodiek over informeren, zoals wij ook in
de afgelopen maanden hebben gedaan.
Voorzitter. Dan verduurzaming. Net als alle andere sectoren
zal ook de luchtvaart moeten transformeren naar een
duurzame vervoersvorm. Universiteiten en de luchtvaartsector werken samen aan duurzame brandstoffen, elektrificatie op de grond en in de lucht en aan stillere en lichtere
toestellen. Dat zijn de eerste stappen. Met nieuwe ideeën,
concepten, ontwerpen en businessmodellen wordt samen
gewerkt aan het luchtverkeer van de toekomst. Via het
Nationaal Groeifonds is daarvoor 383 miljoen euro gereserveerd; daarvan is 264 miljoen euro onvoorwaardelijk toegekend. Dat is over de komende periode van acht jaar
beschikbaar voor het project Luchtvaart in Transitie, een
nationaal luchtvaartinnovatieprogramma om met name het
vliegen op waterstof en waterstofelektrisch vliegen te versnellen. De sector legt gelukkig een vergelijkbaar bedrag
in, zodat nieuwe technologieën en innovaties kunnen worden ontwikkeld. Het project Luchtvaart in Transitie heeft
onder andere tot doel om innovaties rondom waterstofelektrisch vliegen ... Sorry, dat zei ik net al. Het project Luchtvaart in Transitie staat aan de start van de uitvoeringsfase.
Dat is het antwoord op de vraag van de heer Koerhuis, die
vroeg waar het precies staat.
Daarnaast maken we concrete afspraken voor een duurzame
luchtvaartsector. Er komt een verplichte bijmenging van
duurzame brandstoffen en we werken aan een CO2-plafond,
waar ook mevrouw Kröger en mevrouw Van Ginneken
vragen over stelden. Daar is het volgende aan de hand. Het
hoofdlijnenbesluit over Schiphol van 24 juni heeft de context waarin we dat CO2-plafond bestuderen en uitwerken

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

veranderd. Het kostte even wat extra tijd om die effectenstudie te actualiseren met dat 440.000 vliegbewegingenbesluit in het achterhoofd. Tegelijkertijd werden de laatste
stand van zaken van het "Fit for 55"-pakket uit Europa en
de uitkomsten van de algemene vergadering van ICAO in
september meegenomen. Dat wordt nu allemaal bij elkaar
gebracht. Dat betekent dat kort na de jaarwisseling de
effecten, de actualisatie en de achterliggende rapporten
met de Kamer gedeeld worden, waaronder ook een juridische beoordeling. Met dat in de hand is het de bedoeling
dat we in het kabinet in het eerste kwartaal van komend
jaar een principebesluit nemen over de invoering van het
plafond om de doelen voor het beperken van de CO2-uitstoot van de luchtvaart te borgen. Ik ben er overigens blij
mee dat het ook op mondiaal niveau gelukt is om verdere
afspraken te maken over verduurzaming van de luchtvaart,
bijvoorbeeld met de recente vaststelling van het langetermijndoel door de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie, ICAO.
De voorzitter:
Dat lijkt mij een mooie afsluiting van het blokje luchtvaart.
Minister Harbers:
Maar dan mist u nog de privéjets. Dat is het laatste onderwerp daarin.
De voorzitter:
Daar is niemand in geïnteresseerd, dus dat kunnen we
gewoon overslaan. Zullen we om de boel op te warmen
eerst even naar de heer Van Raan gaan luisteren? Nee, we
gaan dan toch eerst nog even naar de privéjets.
Minister Harbers:
Ja, een paar woorden tot slot over de privéjets. De Kamer
wijst erop dat die nog niet volledig meegenomen worden
in het klimaatbeleid voor de luchtvaart. Wij zullen vanuit
het kabinet de wenselijkheid en de mogelijkheden onderzoeken om privévliegtuigen daar nog meer onderdeel van
te maken. Dat doen we snel. Ook hierover komt informatie
in het eerste kwartaal van volgend jaar. Mijn collega, de
staatssecretaris van Financiën, heeft de Kamer ondertussen
al toegezegd om te onderzoeken hoe ook passagiers van
privévliegtuigen meegenomen kunnen worden in de vliegbelasting. Dat tot slot over de privéjets, voorzitter.
De heer Van Raan (PvdD):
Ik waardeer uw poging om het tempo erin te houden,
voorzitter. Mijn vraag is de volgende. In de stikstofbrief van
vorige week staat letterlijk, ik citeer: het kabinet zet in op
het met voorrang sturen op de gebruiksmogelijkheden van
emissieruimte om concurrentie tussen partijen te voorkomen. Oftewel, het kabinet neemt de regie. In de beantwoording zegt de minister dat Schiphol zelf verantwoordelijk is
voor het verkrijgen van stikstofruimte. Wat is het nou? Voert
het Rijk nu regie of niet?
Minister Harbers:
Op dit moment is het zaak dat alle initiatiefnemers in
Nederland stikstofruimte zien te verwerven voor hun activi-

1 december 2022
TK 30

30-17-13

teiten. Dat geldt ook voor Schiphol, net als voor andere
bedrijven in Nederland. Het kabinet heeft afgelopen vrijdag
besloten tot een aantal aanpassingen in het stikstofbeleid,
bijvoorbeeld met betrekking tot extern salderen en een
eerste recht van koop door de overheid. Dat zijn maatregelen die de komende weken en maanden verder worden
uitgewerkt en in nieuwe regels voor extern salderen zullen
worden vervat. Dat loopt op dit moment.

nog steeds gestuurd wordt op rendement. Als u dan toch
die verantwoordelijkheid bij de Arbeidsinspectie en bij
Schiphol neerlegt, hoe vindt u dan dat dat de afgelopen tijd
is gegaan?

De heer Van Raan (PvdD):
Dus het Rijk neemt de regie, en niet Schiphol. Zelfs al kan
de minister die vreemde tegenstrijdigheid verklaren, feit
blijft dat Schiphol voor twee derde een staatsdeelneming
is. Met andere woorden, als we niet willen dat Schiphol
bijvoorbeeld gaat concurreren met de boeren, dan moet
daar ingegrepen worden. Is de minister het daarmee eens?

Minister Harbers:
Er is een wereld te verbeteren op Schiphol. Ik wijs erop dat
ik eerder in het vragenuur heb weerlegd dat wij op dit
moment sturen op rendement bij Schiphol. Wij hebben juist
gezegd dat het rendement even geen sta-in-de-weg moet
zijn bij het verbeteren van de arbeidsomstandigheden op
Schiphol. Wij spannen ons dus ook verder in om alle stappen te zetten om tot vermindering van het aantal afhandelingsbedrijven te komen. Er is daar veel werk aan de winkel.

Minister Harbers:
Dit is allemaal onderwerp van de uitwerking van wat afgelopen vrijdag aan de Kamer is gemeld. We hebben een
aantal aankondigingen gedaan, waaronder dat eerste recht
van opkoop, het registreren van bijbehorende stikstofruimte
en regie op de uitgifte daarvan. Het kabinet moet de verdere
details nog uitwerken.
De heer Koerhuis (VVD):
Ik heb eigenlijk geen antwoord gehoord op mijn vraag. Ik
zie dat een deel van de loonsverhoging van de beveiligers
alweer op de tocht staat, dat bagage- en passagiersafhandelaars nog geen loonsverhoging hebben gehad, dat
beveiligers tien verschillende begintijden hebben en dat
bagage-afhandelaars geen goede automatische tilhulpen
hebben. Ik zou toch graag iets meer regie van de minister
willen. Ik snap ook enigszins dat hij lijdend voorwerp is.
Misschien moeten we die nieuwe Schipholtopman maar
eens in de Kamer uitnodigen, maar ik wil toch nog een
poging doen met een oproep aan de minister om hier meer
regie op te pakken.
Minister Harbers:
Vanuit het kabinet spreken wij Schiphol aan op het gestand
doen van het sociaal akkoord dat men eerder deze zomer
met de vakbonden heeft afgesloten. Blijkbaar is er ondertussen ook nog een landelijke cao voor de particuliere
beveiliging afgesproken. Daar heeft Schiphol geen rol bij,
want die geldt niet uitsluitend voor de beveiligers op
Schiphol. Ik weet op Schiphol op de hoogte is van de huidige impasse en zich er ook voor inspant dat alle partijen
met elkaar in gesprek gaan om dit probleem op te lossen.
Wat de tilhulpen betreft, heb ik met collega-minister Van
Gennip recent een bezoek gebracht aan Schiphol. Ik heb
de Kamer daar ook over gerapporteerd. Samen met haar
zien wij erop toe dat de arbeidsomstandigheden nadrukkelijker worden nageleefd op Schiphol en dat die verbeterd
worden.
De heer De Hoop (PvdA):
Ik heb ook vragen over dit punt gesteld. Ik zie in de schriftelijke beantwoording dat de minister de verantwoordelijkheid
vooral legt bij Schiphol. Maar ook het Rijk heeft een verantwoordelijkheid. We zien in recente Wob-verzoeken dat er

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

De voorzitter:
Hoe vindt de minister dat dat is gegaan?

De heer De Hoop (PvdA):
Dan naar de Arbeidsinspectie. We zien dat de inspectie
twaalf jaar lang niet controleerde op zwaar werk van
bagage- en vrachtmedewerkers. Ik vraag mij af of de
minister dat acceptabel vindt.
Minister Harbers:
Ik heb al eerder aan de Kamer gemeld dat de Arbeidsinspectie onafhankelijk werkt. Zij beoordeelt onafhankelijk de
arbeidsomstandigheden en is in de tussenliggende periode
voor een aantal inspecties ook wel op Schiphol geweest.
Daar hebben we Kamer eerder ook al schriftelijk over
geïnformeerd. Bij mijn weten is de Arbeidsinspectie op
verzoek van de minister van Sociale Zaken aan het kijken
wat haar op dit moment op Schiphol te doen staat.
De heer De Hoop (PvdA):
Ik weet wel dat de Arbeidsinspectie daarvoor verantwoordelijk is, maar ik vraag de minister naar het volgende. Het
bedrijf Schiphol is voor het grootste gedeelte, namelijk voor
70%, in handen van het Rijk. Daar wordt dan maar één keer
in de twaalf jaar gecontroleerd op de arbeidsomstandigheden van mensen die daar werken. Daar moet de minister
toch wat van vinden? Als dat gebeurt, vindt hij dan ook niet
dat hij daar zelf een grotere rol in zou moeten spelen? Ik
vind het onacceptabel ten opzichte van de mensen die daar
werken dat er maar één keer in twaalf jaar is gecontroleerd.
Ik wil dat gewoon niet nog een keer.
Minister Harbers:
Er zijn allerlei zaken aan de hand op Schiphol waar we
bovenop moeten zitten. Het is overigens zo dat de ILT daar
dagelijks is en haar inspecties uitvoert op de operaties op
het platform. Ik wijs erop dat de Arbeidsinspectie onder de
verantwoordelijkheid van het ministerie van SZW valt.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Toch even over de regie op stikstofruimte. Daar komt toch
een heel wollig antwoord op. Schiphol moet het zelf doen,
maar we willen niet dat Schiphol op eigen houtje boeren
gaat uitkopen en we een soort wildwestpraktijk krijgen van

1 december 2022
TK 30

30-17-14

stikstofaankopen. Dus moet de overheid de regie pakken.
Betekent dit nou dat de ambtenaren bij IenW niet voor
Schiphol aan het zoeken zijn hoe ze die stikstofruimte kunnen vinden? Zorgt de overheid ervoor dat Schiphol niet op
eigen houtje stikstofruimte gaat kopen?
Minister Harbers:
Schiphol zal zelf in stikstofmitigatie moeten voorzien. Dat
doen de ambtenaren bij IenW niet. Ik wijs erop dat afgelopen vrijdag in de brief van het kabinet nieuwe beleidsvoornemens zijn aangekondigd, die nog uitgewerkt moeten
worden. Dat zal eerst gedaan moeten worden, om te kijken
hoe dit over een x-aantal weken of maanden in regels wordt
vervat. Het zijn op dit moment voornemens, die we als
kabinet nog verder moeten uitwerken.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Zegt de minister nu dat Schiphol op dit moment door kan
gaan met het uitkopen van boeren en dat dit staande praktijk
blijft? Dat kan toch niet? We moeten nu toch pas op de
plaats maken en met elkaar een discussie hebben over hoe
we die stikstofruimte eerlijk gaan inzetten? Dan kan Schiphol
nu toch niet boeren blijven uitkopen? Dat kan deze minister
toch niet accepteren?
Minister Harbers:
Als minister van IenW kijk ik naar de exploitatie van Schiphol. Schiphol heeft zelf tot taak om een natuurbeschermingsvergunning aan te vragen, die uiteindelijk door het bevoegd
gezag, de minister voor Natuur en Stikstof, beoordeeld en
afgegeven moet worden. Zoals ieder bedrijf in Nederland
moet Schiphol zelf aan de slag om te kijken hoe aan de
voorwaarden van de natuurvergunning tegemoet te komen.
Als regels in de toekomst veranderen, heeft Schiphol met
de in de toekomst veranderde regels te maken.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Ik ga er nog wel even op door. De minister zegt: nee, dat
doen onze ambtenaren niet. Strikt formeel doen ze dat
misschien niet, maar ze geven misschien wel adviezen. Ik
kom nog even terug op de vacature senior beleidsmedewerker IenW, waarin gewoon stond dat een van de taken van
de beleidsmedewerker was om te kijken hoe Schiphol een
natuurvergunning kon krijgen. Mijn klomp brak figuurlijk.
Ik dacht: het ministerie is toch verantwoordelijk voor het
beoordelen van vergunningen en gaat toch geen beleidsmedewerker aannemen die Schiphol gaat helpen aan een
natuurvergunning? Ik heb de vraag al eerder gesteld, ook
aan de minister voor Natuur en Stikstof: krijgt nu elke PASmelder dan ook zijn eigen beleidsmedewerker om te kijken
hoe hij een vergunning kan krijgen? Dat klopt toch niet?
Minister Harbers:
Dat is ook niet het werk dat ambtenaren doen. Schiphol
moet zelf een aanvraag doen voor een natuurvergunning.
De ambtenaren op het ministerie hebben een andere taak.
Er moet een luchthavenverkeersbesluit komen en er moet
voor worden gezorgd dat we eisen stellen aan dat luchthavenverkeersbesluit, alsmede aan de onderbouwing in de
MER. Die eisen moeten corresponderen met de eisen die
gesteld worden op het gebied van de Wet natuurbescher-

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

ming. Maar het is niet zo dat ambtenaren bij IenW Schiphol
aan een vergunning helpen, dat zij een en ander invullen
en dat zij helpen bij het opkopen van bedrijven of wat dan
ook. Dat behoort niet tot de taken van het ministerie.
De voorzitter:
Prima. Mevrouw Van der Plas is door haar interrupties heen.
Nee, u heeft de zevende behaald. Mevrouw Kröger, afrondend.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Dan doen we dit even in goede samenwerking. De minister
trekt nu wel heel makkelijk zijn handen ervan af. Er ligt een
beleidsvoornemen en er ligt een keiheldere brief van afgelopen vrijdag. In heel Nederland kijken boeren en iedereen
hoe het nu verder moet met die stikstof. Eigenlijk zegt de
minister: als Schiphol wil doorgaan, dan kan dat totdat de
regels veranderen. Maar we zijn aandeelhouder van
Schiphol. Dan kan toch gewoon de opdracht aan Schiphol
gegeven worden dat ze stoppen met het opkopen van
boeren voor stikstofruimte? Is de minister bereid om met
het kabinet ervoor te zorgen dat Schiphol stopt met het
opkopen van boeren voor stikstofruimte?
Minister Harbers:
Schiphol heeft eerder van het bevoegd gezag de opdracht
gekregen om een natuurvergunning aan te vragen en om
aan de voorwaarden daarvoor te voldoen. Dat is een
opdracht vanuit het bevoegd gezag, waar Schiphol als
bedrijf invulling aan moet geven. Dat is de positie die ik
ook uitdraag. Schiphol is een nv. Er wordt hier toch wel wat
verwarring gesticht door te zeggen dat de overheid
gedeeltelijk aandeelhouder is. Er zijn meer aandeelhouders.
Maar het is uiteindelijk aan Schiphol als nv en als bedrijf,
dat erop aangesproken is dat het een natuurvergunning
moet aanvragen, om ervoor te zorgen dat die vergunning
er ook daadwerkelijk komt. Dat is de taak van het bedrijf,
net zoals dat van vele bedrijven in Nederland die een
natuurvergunning nodig hebben.
De heer Van der Molen (CDA):
De minister schetst steeds de feitelijke situatie en hoe het
juridisch in elkaar zit. Dat is interessant, maar er is ook nog
een politieke werkelijkheid. Mevrouw Van der Plas zei al
dat haar klomp een beetje brak. Dat geldt ook voor het CDA.
We hebben een enorme opgave rond de PAS-melders. Daar
hebben we ruimte voor nodig. Vervolgens zien we een
probleem bij Schiphol en de oplossing zou het uitkopen
van boeren zijn. Daar heb ik grote politieke moeite mee,
zeg ik namens het CDA. Ik zou graag een andere houding
van de minister willen zien. Het kabinet heeft gezegd dat
PAS-melders vooraan in de rij komen te staan, omdat de
overheid nog wat goed te maken heeft. Graag daar een
reactie op.
Ik zou nog op een ander punt willen terugkomen, namelijk
op het punt van de heer De Hoop over de arbeidsomstandigheden. Ook daar kregen we een juridisch antwoord op.
Wij zijn grootaandeelhouder. Wij — Kamer en minister —
hebben kritiek op de arbeidsomstandigheden op Schiphol.
Het minste wat de minister kan zeggen, is toch dat hij het
doodnormaal vindt dat de komende jaren de Arbeidsinspec-

1 december 2022
TK 30

30-17-15

tie jaarlijks langsgaat om te kijken of Schiphol doet wat wij
willen dat Schiphol doet? Waarom kan daar niet gewoon
een helder antwoord op komen, ook al gaat deze minister
niet in directe zin over de Arbeidsinspectie?
Minister Harbers:
Op dat tweede: we hebben het in Nederland zo georganiseerd dat de Arbeidsinspectie onafhankelijk is. Overigens
is dat ook nog geen onderdeel van het ministerie van IenW.
Zowel de minister van SZW als ik heeft, toen we daar op
werkbezoek waren, ook publiekelijk overduidelijk gemaakt
dat wij vinden dat de arbeidsomstandigheden op Schiphol
op een veel hoger peil moeten komen. Wij zullen er de
komende jaren vanuit onze rollen ook op toezien dat
Schiphol daar alle noodzakelijke maatregelen voor neemt.
Op de eerste vraag van de heer Van der Molen: ja, het
kabinet heeft ook gezegd dat PAS-melders bij voorrang
gelegaliseerd moeten worden in de komende tijd. Dat is
een grote opdracht, ook vanuit het kabinet. Tegelijkertijd
zijn er vele activiteiten in Nederland, niet alleen rond
Schiphol, maar ook rond verkeer en woningbouw, die we
de komende jaren mogelijk willen maken. Juist om die
reden heeft het kabinet aangekondigd om daar regie op te
gaan voeren.
De voorzitter:
Heel goed. Ik denk dat we klaar zijn, meneer de minister.
Minister Harbers:
Dank u wel.
De voorzitter:
Dan gaan we luisteren naar de staatssecretaris. Het woord
is aan haar. Maar eerst heeft mevrouw Kröger nog een
vraag.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Over de privéjets.
De voorzitter:
Over de privéjets.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ik heb een vraag aan de minister over privéjets. Ik begrijp
uit het antwoord van de minister dat onderzocht wordt hoe
we de privéjets in het klimaatbeleid kunnen vatten. Mijn
vragen waren echter wel flink wat specifieker. Het ging er
namelijk over of het mogelijk is om vluchten binnen
Nederland te verbieden. Andere landen om ons heen hebben dat ook gedaan. Volgens mij is dat Europees juridischtechnisch mogelijk. Dat is de eerste vraag.
Mijn tweede vraag is of privéjets meegenomen kunnen
worden in de slotcoördinatie, opdat ze onder dezelfde regels
komen te vallen als andere vliegtuigen.

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

Minister Harbers:
Wat betreft de laatste vraag, of privéjets onder de slotcoördinatie kunnen vallen, zeg ik: kleine commerciële vluchten
vallen al onder het slotcoördinatiesysteem. Dat betreft dus
commerciële vluchten met kleine toestellen via slotgecoördineerde luchthavens. De grootte van de toestellen die
luchtvaartmaatschappijen inzetten, is daarvoor niet relevant.
Als het geen commerciële vluchten zijn, zijn privéjets niet
slotgecoördineerd. Ze vallen dan qua regelgeving gewoon
onder vliegscholen, sportluchtvaart en andere maatschappelijke vluchten.
Dan de eerste vraag, over binnenlandse vluchten. Het is
onder de Europese regelgeving niet mogelijk om die categorisch te verbieden. Er zijn landen die dat wel hebben
gedaan, maar dat was dan onderdeel van bijvoorbeeld een
steunpakket in het kader van de coronapandemie. Ik weet
dat dat in Frankrijk is gebeurd, net zoals wij in Nederland
aan KLM ook aanvullende eisen voor de steun hebben
gesteld. Maar het ging in dit geval, in Nederland, om een
maatschappij die geen binnenlandse vluchten uitvoert. Bij
de korteafstandsvluchten, bijvoorbeeld naar Brussel, hebben
we in dat kader al de afspraak gemaakt dat ze eraan werken
om die om te zetten naar de trein.
De heer Van Raan (PvdD):
Toch nog even over de stikstofruimte. De minister geeft
steeds antwoorden. We hebben het van verschillende kanten geprobeerd. We krijgen een technisch antwoord, waarin
ook nog een keer wordt verwezen met "we kijken wel wat
dat wordt, omdat de regels veranderd zijn". Het volgende
wil ik de minister echt klip-en-klaar voorleggen. Een feit is
toch dat er nu geen natuurvergunning is voor Schiphol. Die
moet er komen. Er moet worden teruggekeken naar de
laatst vergunde juiste vergunning. Dat was rond 2008 of
2009. Daar wil ik vanaf zijn. Dan is de hoeveelheid vluchten
waarvoor nu een vergunning wordt aangevraagd, toch veel
hoger dan in de laatst bekende vergunde situatie? Dat
betekent toch per definitie een toename van de stikstofuitstoot? Dat kan niet anders, want er zijn veel meer vliegtuigen bij gekomen. Dat betekent toch dat er in dit geval
opgekocht moet worden om de stikstofruimte te vinden?
Dat is één. Het zou fijn zijn als de minister dat erkent. Het
is dus niet zo dat het noodzakelijk is, of dat het een natuurwet is, dat Schiphol die vergunning voor 400.000 vliegbewegingen moet hebben. Dat is helemaal geen natuurwet.
Kan de minister ten eerste klip-en-klaar bevestigen dat dat
de constructie is? Een toename ten opzichte van de laatst
vergunde situatie is een toename van stikstof. Dat moet
worden gevonden in bijvoorbeeld het opkopen van boeren.
Dat gebeurt nu ook.
En kan de minister bevestigen dat dat in strijd is met het
zelf regie nemen en het gelijkelijk verdelen van de stikstofruimte? Dat zou heel fijn zijn, want dat is tenminste duidelijk.
Minister Harbers:
Het is uiteindelijk gewoon een technisch verhaal. Schiphol
moet een natuurvergunning aanvragen en heeft van het
bevoegd gezag uitgangspunten meegekregen waaraan die
aanvraag moet voldoen en naar welke referentiesituaties
je terug moet. Vervolgens moet Schiphol zelf invulling
geven aan het voldoen aan de voorwaarden voor die

1 december 2022
TK 30

30-17-16

natuurvergunning. Schiphol kan daarbij putten uit tal van
maatregelen. Dat zijn eigen verduurzamingsmaatregelen,
intern salderen en extern salderen. Dat is niet aan mij als
minister van IenW. Het is aan het bedrijf Schiphol om
daaraan te voldoen en om dat dusdanig te doen dat het
bevoegd gezag in staat is om daarvoor een natuurvergunning af te geven. Dat bevoegd gezag ben ik in dit geval niet.
De voorzitter:
Prima. Is het niet handig, meneer de minister, om in de
eerste termijn even de amendementen te recenseren?
Minister Harbers:
Dat zou ik kunnen doen. Op het terrein van mijn portefeuille
zijn dat twee amendementen, namelijk het amendement
op stuk nr. 54, van de heren Koerhuis en Van der Molen,
over de wegen rond Eelde en Maastricht Aachen, en het
amendement op stuk nr. 55, van de heer Koerhuis en
mevrouw Van der Graaf, over de veiligheid van de N18.
Beide amendementen zijn van een dekking voorzien, ook
van een deugdelijke dekking. Ik ontraad ze allebei, aangezien
het kabinet andere keuzes heeft gemaakt voor dat geld. Ik
begrijp verder dat de reservering voor de tol op de Blankenburgverbinding en de ViA15 bij de overwegingen in beide
amendementen is betrokken. Ik snap op zichzelf de redenering dat die middelen met de invoering van Betalen naar
Gebruik waarschijnlijk niet langer nodig zullen zijn. Maar
het kabinet had ervoor gekozen om ze nog wel te reserveren, want Betalen naar Gebruik moet wel worden ingevoerd.
Ik ga ervan uit dat we met z'n allen Betalen naar Gebruik
op tijd afronden, want anders valt er wel een gat na 2030.
Maar ik moet deze amendementen in technische zin ontraden, omdat wij als kabinet andere keuzes hebben gemaakt
voor dat geld.
De voorzitter:
Helder. Dan gaan we luisteren naar de staatssecretaris. Het
woord is aan haar.

Staatssecretaris Heijnen:
Voorzitter. Dank allereerst aan de Kamer voor de inbrengen
en de vragen die zijn gesteld. Ik zal de beantwoording doen
in een aantal blokken. Ik begin met een algemene inleiding.
Daarna heb ik een blokje over ov en spoor. Vervolgens ga
ik verder met een blokje over duurzame mobiliteit. En dan
circulaire economie en een breder blokje over milieu, een
gezonde, schone en veilige leefomgeving, en handhaving
en toezicht daarop.
Het is voor mij toch wel een bijzonder moment, want het
is mijn eerste begrotingsbehandeling van IenW. Over veel
onderdelen hebben we de laatste tijd ook al apart gedebatteerd met elkaar. Eerder deze week hebben we het bijvoorbeeld nog gehad over de grote MIRT-investeringen. Maar
bij de begrotingsbehandeling komen natuurlijk alle onderwerpen van deze dynamische en gevarieerde portefeuille
bij elkaar. Dat hebben we gister ook al gemerkt in het debat.
Daarom een paar opmerkingen over de bredere samenhang
en mijn inzet daarop. Allereerst hebben we met deze
begroting een stevige basis gelegd om heel hard aan de

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

slag te gaan om de bereikbaarheid te verbeteren in héél
Nederland. Mensen willen zich kunnen verplaatsen naar
hun werk, naar school, naar zorgvoorzieningen, naar studie,
naar vrienden, naar familie en ze willen op vakantie. Mobiliteit is dan ook een hele wezenlijke basisbehoefte, die
overal betaalbaar en toegankelijk moet zijn.
Meerdere Kamerleden hebben ook gewezen op het belang
van het voorkomen van vervoersarmoede en dan met name
in de regio's. Ik kan u verzekeren dat we daar keihard aan
werken. Hoogwaardig openbaar vervoer in en tussen de
regio's is cruciaal. U kunt dan bijvoorbeeld denken aan de
investeringen die we doen in de RegioExpres om zo de
bereikbaarheid van de Achterhoek te verbeteren. En in
Zeeland kijken we samen met de regio hoe we tot een nieuw
duurzaam mobiliteitssysteem voor de regio kunnen komen
om ervoor te zorgen dat ook een relatief dunbevolkt gebied
als Zeeland een goed openbaarvervoersysteem behoudt
en voor de rest ook nog een verbeterd systeem krijgt. Het
is een onderwerp dat mij raakt en ik wil me er de komende
periode ook voor gaan inzetten.
Het verbeteren van de bereikbaarheid geldt natuurlijk ook
voor de woningen die er nog moeten komen. We staan
voor een hele grote bereikbaarheidsopgave. We willen de
komende tien jaar in totaal 900.000 woningen toevoegen,
maar we willen die ook heel erg goed bereikbaar maken.
Dus daarom zetten we vanaf nu grote stappen om die
woningen vanaf het moment dat de eerste heipalen de
grond in gaan, zo goed en duurzaam en bereikbaar mogelijk
te maken.
Daarbij is er een cruciale rol voor het ov en de fiets. Ik ben
heel blij met de enorme impuls die we daaraan kunnen
geven met maatregelen in heel Nederland voor ov en fiets.
Er is een goede balans tussen regionaal ov en het hoofdspoornetwerk. Dat is één. Twee is dat urgentie ook geboden
is voor een gezonde, schone en veilige leefomgeving.
Oftewel schone buurten, zeg ik eigenlijk via de heer Minhas
tegen de heer Haverkort. Er liggen namelijk nog forse uitdagingen op het gebied van gezonde bodem, schone lucht
en het tegengaan van geluidshinder. Ook daarmee zijn we
aan de slag gegaan, onder andere met een uitwerking van
de Europese Green Deal, de uitvoering van het Schone
Lucht Akkoord, een steviger VTH-stelsel en het nieuwe
Nationaal MilieuProgramma.
Er is ook urgentie op het terrein van de circulaire economie.
Ik zeg het wel vaker: een circulaire economie is geen nice
to have, maar een need to have. Het is onmisbaar als we
de klimaatdoelen willen halen en het is ook onmisbaar voor
de leveringszekerheid van grondstoffen. Internationaal is
ons land een koploper op het gebied van een circulaire
economie. Ik heb dat opnieuw gemerkt toen ik bij de COP
in Egypte was. Daar was heel veel belangstelling voor onze
inzet, bijvoorbeeld van de Amerikaanse klimaatgezant John
Kerry. Hij complimenteerde ons zelfs nog over onze voortrekkersrol op het gebied van circulaire economie. Maar
ook collega's van grote landen als Japan en Turkije zijn
enthousiast over wat we doen. Om onze eigen ambities op
het gebied van circulaire economie waar te maken, zullen
we er nog een flinke schep bovenop moeten doen. Begin
2023 kom ik daarom met een nieuw programma: het Nationaal Programma Circulaire Economie.
Ik zou graag een opmerking maken wat betreft mijn inzet
op alle onderdelen. Ik kom zelf uit de lokale politiek. Het

1 december 2022
TK 30

30-17-17

mooie daarvan is dat het je dwingt om altijd alle opgaven
waar je mee bezig bent te vertalen naar: wat betekent het
voor de inwoner en voor de ondernemer? Ik zal dat in Den
Haag ook blijven doen. Het maakt mij niet uit wie het zijn,
waar mensen wonen of waar bedrijven zitten. Het gaat erom
dat mensen overal in Nederland op een goede manier van
A naar B kunnen gaan. Het gaat erom dat we het mensen
gemakkelijker kunnen maken om bijvoorbeeld de keuze te
maken om duurzame kleding te kopen of om minder plastic
te gebruiken. Het gaat er ook om dat we ondernemers helpen die circulair willen gaan ondernemen.
Mijn tweede uitgangspunt bij alles wat ik hier probeer te
doen, is dat ik wil kijken naar de lange termijn. Hoe kunnen
we nou ons land en ons milieu op een gezondere en schonere manier doorgeven? Daarom is de kern van ons Nationaal MilieuProgramma dat we nu schade willen voorkomen
in plaats van deze achteraf te moeten repareren. Bij de circulaire economie gaat het erom dat we er nu voor zorgen
dat toekomstige generaties nog voldoende grondstoffen
hebben. Ook onze bodem vraagt meer aandacht. Net als
bij water zal de bodem zelf sturend worden voor de activiteiten die we gaan uitvoeren. Dat wordt het nieuwe uitgangspunt. Onze bodem is de basis van alles. Ik ben een Limburgse, dus ik zat nog te denken dat je het kunt vergelijken
met een vlaai. Daarbij gaat het niet alleen om de vulling —
dat is niet alleen het geheim — maar gaat het altijd om de
combinatie met de bodem en de kwaliteit daarvan. Ik denk
dat dat tot verbeelding spreekt en ons allemaal inspireert
om zuiniger te zijn met onze bodem.
De voorzitter:
Geldt ook voor de heer Madlener dat hij die vlaai een beetje
visualiseert?
Staatssecretaris Heijnen:
Ik zal voor de heer Madlener, of misschien voor de commissie — dat is sowieso wel leuk — een keer een echte Limburgse vlaai meenemen. Dan snapt u dat die combinatie
van vulling en bodem helemaal moet kloppen. Dat is iets
anders dan de vlaai die je hier in het westen kunt krijgen.
U zult gaan merken hoe belangrijk dat is. Dat is alweer mijn
eerste toezegging. Ik ben er sowieso heel goed voor om
toezeggingen te doen, zeker voor de zomer.
De voorzitter:
Dat is genoteerd door de Griffie.
Staatssecretaris Heijnen:
Voorzitter, tot slot in dit blokje. Er is heel veel om mee aan
de slag te gaan. Dat kan alleen dankzij de inzet van heel
veel medewerkers: op en langs het spoor, in de trams, in
de bussen en in de metro's. Maar denk ook aan de omgevingsdiensten, de ILT, Rijkswaterstaat, het KNMI, ANVS, en
mijn — ik mag wel "onze" zeggen — eigen mensen, die elke
dag samen met ons werken aan een mooier Nederland. Zij
geven ons beleid handen en voeten en dat vraagt om heel
veel inzet en kennis. Dat is af en toe best wel een uitdaging.
Ik ben trots op ieders inzet en ik wil heel graag vanaf deze
plek mijn waardering daarvoor uitspreken.
Dan wil ik nu graag overgaan naar het blokje over spoor.
Een maand geleden toen we een debat hadden over het

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

spoor, was er een extra zaal nodig om de mensen te huisvesten die wilden meeluisteren naar het debat over de
aanbesteding van ons hoofdrailnet. Die enorme belangstelling zegt heel veel over de betekenis van ons spoor, maar
ook over ons ov in zijn totaliteit. Ons ov is cruciaal voor
onze samenleving. Het is zelfs het fundament onder onze
samenleving, zoals mevrouw Bouchallikh eerder heel mooi
heeft verwoord.
Het Nederlandse spoor is van een hoog niveau, maar er
zijn ook genoeg zaken waarmee we aan de slag moeten
gaan. De bereikbaarheidsopgaven — die heb ik al genoemd
— de uitvoering van het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer, de invoering van ERTMS en het beheer en onderhoud zijn een aantal grote opgaven waarvoor we staan. Ik
noem in het bijzonder ook nog de toegankelijkheid van het
openbaar vervoer. Het ov moet echt voor iedereen toegankelijk zijn. Dat kan nog een stuk beter. Daarom ben ik wel
blij met het bestuursakkoord dat we nog niet zo lang geleden hebben afgesloten. Ik weet zeker dat mevrouw Van der
Graaf daar ook blij mee is, want zij pleit al jaren voor een
beter toegankelijk openbaar vervoer.
We willen die zaken doen die het eerst moeten, zodat we
de vervoervraag tijdig kunnen opvangen, zowel van het
personenvervoer als van het goederenvervoer. Met het
coalitieakkoord is er extra geld beschikbaar, en dat helpt.
Tegelijkertijd zit het spoor wel in een complexe en lastige
fase. Meerdere Kamerleden hebben daar hun zorgen over
uitgesproken. Het gaat dan met name over een lager reizigers dan voor corona en aanzienlijke afschaling van het
treinaanbod, met name door personeelstekorten bij de
vervoerders. Dat leidt tot drukke treinen, vertragingen en
een slechtere kwaliteitsbeleving door de reizigers. Ik ben
regelmatig in overleg met NS en andere vervoerders om
te kijken waar ze dat zo snel mogelijk kunnen verbeteren,
want het belang van de reizigers staat vanuit mijn portefeuille natuurlijk echt voorop. Het moet beter en daar is
onder andere NS zich ook zeer van bewust.
Helaas zijn de reizigersaantallen in het ov nog steeds niet
op het niveau van voor corona. Het ov heeft daarom om
een garantstelling gevraagd. We hebben een transitieregeling kunnen aanbieden voor 2023. Ik zeg nadrukkelijk tegen
de heer Van der Molen, die daarnaar vroeg, en ook tegen
de heer Alkaya dat de voorgestelde transitieregeling de ovbedrijven zekerheid biedt voor de meest sombere prognose
van de reizigersaantallen in 2023. Zij hebben zelf een aantal
scenario's doorgerekend en in het slechtste scenario zouden
ze 150 miljoen nodig hebben voor dat transitievangnet. Met
die regeling staan wij dus als ministerie garant voor een
maximumbedrag van 150 miljoen euro. Met die regelingen
voor het ov wordt ook invulling gegeven aan de motieGeurts.
Met dat vangnet zijn natuurlijk niet alle naweeën van de
pandemie en de uitdagingen voor het ov verholpen. Dat
realiseren we ons allemaal. De sector dient 2023 dan ook
te benutten om zich zo optimaal mogelijk voor te bereiden
op het nieuwe normaal, waarvan we hopen dat dat in 2024
toch wel ingaat. Daarbij is het van groot belang om extra
aandacht te hebben voor de huidige personeels- en capaciteitsproblemen in het openbaar vervoer, want die hebben
op verschillende plaatsen in ons land enorme impact op
de dienstregelingen. Het onderwerp wordt regelmatig
besproken door de daarvoor verantwoordelijke partijen in

1 december 2022
TK 30

30-17-18

het NOVB. Dat is een overleg dat wij zeer regelmatig hebben.
De heer Alkaya (SP):
De 500 miljoen die wij vragen voor het openbaar vervoer,
hebben wij natuurlijk niet zelf bedacht. Er stonden tientallen
en volgens mij zelfs honderden handtekeningen van wethouders, van vervoerders onder die zeiden: dat bedrag
hebben wij nodig. Nu zegt de staatssecretaris dat 150 miljoen ook voldoende is. Waar zit het verschil van inzicht dan
in?
Staatssecretaris Heijnen:
In de gesprekken die ik met de sector heb gehad, werd ook
gezegd: wij vinden het belangrijk om ook weer bepaalde
investeringen te doen en we willen ook weer winst kunnen
maken. Daar is dat transitievangnet niet voor bedoeld. Wij
willen graag dat er een vangnet is om het vervoer voor de
reiziger zo goed mogelijk op peil te houden en een bepaalde
basiskwaliteit te garanderen, maar het is wel heel erg van
belang dat het komende jaar gebruikt wordt door de ovbedrijven om na te denken over toch wel een beetje het
nieuwe normaal. Want ook ov-bedrijven zien dat er een
verschuiving is van de momenten waarop mensen
gebruikmaken van het openbaar vervoer. Je ziet bijvoorbeeld dat waar er eerder door de week heel veel piekmomenten waren, nu mensen in het weekend iets meer
gebruikmaken van het openbaar vervoer. Ze zijn dus ook
zelf aan het nakijken hoe ze ervoor kunnen zorgen dat ons
ov-systeem zo goed mogelijk ingeregeld kan worden op de
nieuwe vraag die is ontstaan doordat we bijvoorbeeld op
een andere manier werken.
De heer Alkaya (SP):
Als ik verder niemand anders zou spreken, zou ik de woorden die de staatssecretaris nu uitspreekt best geruststellend
kunnen vinden. Ik krijg alleen heel andere signalen van de
mensen die ik spreek. Vooral de SP'ers die in de Provinciale
Staten zitten, zeggen "tegen ons wordt gezegd dat er wordt
afgeschaald vanwege dat gebrek aan een vergoeding" of
dat het te weinig is geweest en dat het ook voor volgend
jaar de weinig is. Dus het wordt wel degelijk als argument
gebruikt om ook lijnen te schrappen, dus niet om alleen
maar bepaalde ritten op bepaalde momenten te schrappen,
maar om hele lijnen te schrappen. Is de staatssecretaris
bereid om daar extra goed naar te kijken? Want ons bereiken echt heel andere signalen dan wat zij nu zegt.
Staatssecretaris Heijnen:
Het is sowieso heel erg van belang om een vinger aan de
pols te houden, want het is voor ons allemaal van belang
dat Nederland op een goede manier bereikbaar blijft en dat
reizigers bijvoorbeeld naar hun werk kunnen. Ik heb het
hele riedeltje eerder al opgenoemd vanavond. Daarom
hebben we het overleg in NOVB-verband. Er zijn natuurlijk
meerdere factoren die een rol spelen. Er is ook inflatie, er
is personeelstekort. Er kunnen dus ook andere redenen zijn
dan puur corona en de naweeën daarvan om vervoerders
te helpen. We hebben echter zelf onderzoek laten doen, ook
samen met die vervoerders. We hebben naar het worstcasescenario gekeken om die basisvoorzieningen op een
goede manier in stand te houden. Daar komt uit dat er 150

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

miljoen euro nodig zou zijn. Daar gaan wij dus nu van uit.
Maar omdat we zo intensief met partijen aan tafel zitten,
zijn er genoeg momenten waarop ook vervoerders bij mij
aan de bel kunnen trekken als het voorzieningenniveau er
echt onder zou gaan lijden.
De heer Van der Molen (CDA):
Ik heb in mijn inbreng gezegd dat als je in Nederland echt
de sjaak wilt zijn, je én een laag inkomen moet hebben, én
op het platteland moet wonen, én aangewezen moet zijn
op openbaar vervoer. Nou heeft de minister zonet gezegd:
we gaan iets doen met dat rapport van het Planbureau voor
de Leefomgeving. Daarin staat: je moet niet alleen naar je
systeem kijken, maar ook naar hoe die bereikbaarheid nou
overal eerlijk verdeeld is. Ik zou graag van de staatssecretaris willen horen of zij straks met die visie ook naar het
openbaar vervoer wil kijken. Want wat is nou verschraling?
Op de ene plek kun je wat missen en op de andere niet,
maar iedereen heeft wel recht op bereikbaarheid. Kan ik
van deze staatssecretaris verwachten dat zij straks in die
lijn van de uitwerking van dat rapport, ook de vinger bij het
openbaar vervoer legt? Gaat zij dan ook kijken hoe dat ov
verbeterd kan worden om mensen meer kans op werk te
geven, of sneller bij de zorg te kunnen laten zijn, of eerder
op school?
Staatssecretaris Heijnen:
Ja, daar kan de heer Van der Molen honderd procent van
verzekerd zijn, want dat is iets wat mij na aan het hart gaat.
Ik heb zelf aangegeven, ook op het ministerie, dat ik vind
dat we een onderzoek moeten doen naar een goede
bereikbaarheid en mobiliteit voor iedereen. Ik verwacht de
resultaten van dat onderzoek ergens in het voorjaar. Vervoersarmoede is ook al eerder aan de orde geweest. Aan
de hand van de resultaten wil ik bekijken hoe je ervoor kunt
zorgen dat mensen alle kansen krijgen in de samenleving,
ongeacht de plek waar ze wonen of vandaan komen. Dat is
dus een onderwerp dat mij zeer na aan het hart ligt. Collega
Harbers en ik zijn allebei van oorsprong kinderen van de
regio, dus we hebben daar gewoon vanuit onze eigen achtergrond al heel erg veel feeling mee. We zijn daar al mee
bezig, ook in de keuzes die nu gemaakt zijn, ook bijvoorbeeld in de MIRT-rondes. Natuurlijk kunnen wij niet alles
zomaar ineens oplossen, maar meneer Van der Molen mag
er zeker van zijn dat dit heel hoog op onze prioriteitenlijst
staat.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
De staatssecretaris sprak net over de dreigingen waar het
ov mee te kampen heeft. Ik heb er in mijn inbreng gisteren
eentje aan toegevoegd waar ik even op wil doorvragen. In
de schriftelijke beantwoording was het antwoord op mijn
vraag over energiecompensatie: "Met de Najaarsnota heeft
het kabinet recentelijk besluiten genomen over die energiecompensatie, en voor de ov-sector is het nog niet duidelijk
of zij daar gebruik van kunnen maken." Eigenlijk is mijn
vraag dus welke regeling het precies is waar de staatssecretaris over sprak. En wanneer wordt dan wél duidelijk of het
ov daarvoor in aanmerking komt? Is dat nog op tijd voor
de enorme stijgingen van de energieprijzen, waar sommige
vervoersconcessies volgend jaar al mee te maken hebben?

1 december 2022
TK 30

30-17-19

Staatssecretaris Heijnen:
Kan ik nog één keer horen naar welke subsidies u dan verwijst?
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Ik verwees naar het antwoord waarin het kabinet zegt: "Met
de Najaarsnota heeft het kabinet recentelijk besluiten
genomen over energiecompensatie, en voor de ov-sector
is het nog niet duidelijk of zij daar gebruik van kunnen
maken." Het werd ook wel een "generieke regeling"
genoemd. Ik ben ook een beetje zoekende. Waar hebben
we het hier precies over? En wanneer wordt nou duidelijk
of het ov er ook echt op kan rekenen? Want voor sommige
vervoerders is het wel echt knellend.
Staatssecretaris Heijnen:
Ik denk dat dit ook iets is waar we samen met EZK naar
moeten kijken. Ik zal dat ook oppakken en ik kom daar
schriftelijk bij mevrouw Van Ginneken op terug.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Dank.
De voorzitter:
Heel goed. Kunnen we naar het blokje over mobiliteit?
Staatssecretaris Heijnen:
Nou, ik ben bijna zo ver. Ik heb nog ongeveer twee pagina's
in het huidige blokje, maar het is een groot lettertype, dus
dat helpt.
De voorzitter:
Dat scheelt weer.
Staatssecretaris Heijnen:
Ik wilde toch nog even antwoorden op een vraag van de
heer Stoffer. Hij vroeg naar het op peil houden van goed
ov, met name in het buitengebied. Dat is ook een onderwerp
dat heel erg leeft in de Kamer. Voor nieuwe concessies is
veel geld nodig, dat de provincies vaak niet hebben. De
heer Stoffer vroeg of ik daarover in overleg kan treden.
Samen met de partners in het NOVB is dus de afgelopen
jaren hard gewerkt om een regeling voor die beschikbaarheidsvergoeding, en vervolgens de transitievergoeding in
het leven te roepen. Daarmee heeft het ov op verschillende
manieren een vitale rol gehad bij het op gang houden van
ons land in coronatijd. Langzaam maar zeker herstelt de
ov-sector zich wel. Om ov-reizigers zo goed mogelijk te
bedienen, wordt in verschillende regio's steeds meer flexibel vervoer aangeboden. Een goed voorbeeld daarvan is
TwentsFlex. Tientallen vrijwilligers voorzien daarbij in de
bereikbaarheid, in dit geval van de gemeente Rijssen-Holten.
Meneer Koerhuis vroeg nog specifiek naar het doelgroepenvervoer in de regio. Kunnen we de verschillende manieren
van ov niet integreren? Kunnen we die niet goedkoper
maken? Het doelgroepenvervoer valt onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van VWS, het ministerie van
OCW en gemeentes zelf. Het ministerie van IenW treedt als

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

systeemverantwoordelijke voor het ov uiteraard regelmatig
in overleg met die ministeries over de raakvlakken van het
Wmo-vervoer, het leerlingenvervoer en het openbaar vervoer. Ik vind het heel erg interessant om het voorbeeld van
de provincie Zeeland te zien. Daar kijken ze heel erg hoe je
maatwerk kunt toepassen. Zij hebben gezegd: "We stoppen
met het rijden met lege bussen. Mensen kunnen bij ons op
afroep toegang krijgen tot vervoer." Wij gaan binnenkort
een grote conferentie medeorganiseren. Daarbij is het de
bedoeling dat iedereen zo goed mogelijk in staat is om
kennis met elkaar te wisselen, zodat best practices — ik zeg
het even in goed Nederlands — kunnen worden uitgewisseld.
Meneer Stoffer vroeg nog naar specifieke aandacht voor
regionale bereikbaarheid. Ik kan hem wat dat betreft
geruststellen. We hebben in de contourennota mobiliteitsvisie aangegeven dat de bereikbaarheid in het landelijk
gebied en in grensregio's vraagt om een adequaat aanbod.
Het onderwerp staat dus op ons netvlies. Ik heb dat net ook
al in de richting van de heer Van der Molen gezegd. Dat
geldt niet alleen maar voor onze visies en vergezichten. Dat
geldt ook heel erg qua concrete maatregelen.
Voorzitter. Ik zit op de grens van het blok over het openbaar
vervoer. Daarom wil ik toch nog een paar zinnen zeggen
over grensoverschrijdend openbaar vervoer. Ik wil daar de
komende jaren namelijk ook echt stappen in gaan zetten.
Ik weet zelf heel goed hoe het voelt om in een grensregio
te wonen. Als je in een grensregio woont, dan voel je je
verbonden met de regio, ook al bestaat die uit twee verschillende landen. Ik had daar laatst ook nog een heel leuk debat
over met de heer Madlener. We hadden het toen over de
trein naar Aachen. Ik hoop dat we daar nog eens een keertje
in zullen zitten. Ik ben benieuwd wie er dan voor de rest
nog allemaal in die trein zit. Als je in een bepaald gebied
woont, dan vallen de verschillen tussen de landen vallen
vaak weg. Daarom zet ik me er ook heel erg voor in om het
grensoverschrijdende vervoer te verbeteren. Dat kan en
moet echt beter. Zo heb ik bijvoorbeeld ook deze MIRTronde 30 miljoen euro vrijgemaakt voor het zetten van de
eerstvolgende stap op het traject Zwolle-Münster.
Voorzitter. Ik ga zo meteen over naar het volgende blokje:
elektrisch vervoer.
De voorzitter:
Maar u heeft eerst nog een vraag van mevrouw Van Ginneken.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Ja, nog even in de rebound op de grens van dit blokje. Ik
heb nog een vraag over de energiekosten van de vervoersbedrijven. Ik vraag me af of de staatssecretaris in de toegezegde brief het volgende ook wil meenemen. Is het een
optie om gebruik te maken van de indexatie van een aantal
budgetten waartoe het kabinet besloten heeft, zoals het
Gemeentefonds en IenW-budgetten? Kunnen we die bijvoorbeeld compenseren qua inflatie?
Staatssecretaris Heijnen:
Ik zal ervoor zorgen dat dat meegenomen wordt in de brief.

1 december 2022
TK 30

30-17-20

De heer Minhas (VVD):
Ik neem aan dat spoorgoederenvervoer ook binnen dit
blokje valt. Ik heb daar namelijk geen apart blokje over
gehoord. Ik vind het jammer dat de staatssecretaris daar
niet wat dieper op ingaat. Ze heeft mijn vraag namelijk wel
beantwoord. Daaruit blijkt dat de staatssecretaris van
mening is dat de tarieven van het spoorgoederenvervoer
gelijk zijn getrokken met die van Duitsland. Dat is natuurlijk
niet helemaal waar. Als je kijkt naar de parkeerheffingen in
Nederland, dan zie je dat die bijna 800% duurder zijn dan
in Duitsland. Dat is een van de redenen waarom het
spoorgoederenvervoer in Nederland uit de markt wordt
geprezen. Ik ben vooral benieuwd hoe de staatssecretaris
haar antwoord ziet in relatie tot deze constatering.
Staatssecretaris Heijnen:
Duurzaam goederenvervoer is natuurlijk heel belangrijk.
We proberen dat ook heel erg te stimuleren. Als je kijkt naar
de manieren waarop je groot vrachtvervoer kunt vervoeren,
dan zie je dat dat via de weg, het spoor en het water kan.
We willen een shift maken richting spoor. We willen ervoor
zorgen dat er meer spoorgoederenvervoer gaat plaatsvinden. Wij hadden bepaalde compensaties en die vallen
inderdaad de komende tijd weg. Ik heb binnenkort ook een
overleg met de sector om te kijken wat het nou precies
betekent, want het zijn enorme bedragen die de ronde doen.
Ik hoor die natuurlijk ook, maar ik wil echt even in alle
redelijkheid met ze bespreken wat het nou precies voor hen
betekent. We zijn namelijk ambitieus in de doelen voor het
spoorgoederenvervoer, dus die doelen moeten we uiteraard
ook halen.
De voorzitter:
U heeft nog drie blokjes te gaan. Ik zou het waarderen als
die iets puntiger kunnen dan de vorige blokjes. U hoeft niet
noodzakelijkerwijs elk project te noemen dat het ministerie
onder zijn hoede heeft. Het wordt wel gewaardeerd, maar
…
Staatssecretaris Heijnen:
Ja. Ik heb de hint begrepen, voorzitter.
De voorzitter:
Heel goed.
Staatssecretaris Heijnen:
Ik zal proberen me wat te beperken.
Dan het blokje over elektrisch vervoer. Het is eigenlijk maar
een hele kleine stap van spoor naar duurzame mobiliteit.
In het coalitieakkoord zijn nieuwe afspraken gemaakt om
het terugdringen van de uitstoot van mobiliteit naar een
volgend niveau te tillen. We zijn ambitieus om de uitstoot
van het vervoer naar beneden te brengen.
We blijven ook steeds kijken naar nieuwe maatregelen, zeg
ik tegen mevrouw Kröger, die daarnaar vroeg. Daarom is
op 30 september ook het interdepartementaal beleidsonderzoek klimaat van start gegaan. Mijn inzet is en blijft daarbij
dat we iedereen, dus burgers, bedrijven, mee moeten
nemen in die noodzakelijke transitie. We boeken voortgang.

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

Ik had hier een paar voorbeelden staan, voorzitter, maar
die durf ik nu bijna niet meer op te noemen.
Er zijn steeds meer elektrische auto's op de weg. Een op
de vijf nieuwe auto's rijdt volledig elektrisch. In anderhalf
jaar is het aantal elektrische auto's in het wagenpark met
meer dan 60% gestegen, naar 300.000 auto's. Dat is wel
nog steeds maar 3,5% van het totale wagenpark, dus we
hebben nog genoeg te doen. De tweedehandsmarkt van
elektrische auto's is ook heel snel aan het groeien, net als
het aantal nieuwe modellen op de markt. Die tweedehandsmarkt stimuleren we, zeg ik ook via de voorzitter tegen de
heer Koerhuis, vooral door een snellere ingroei van
betaalbare nieuwe elektrische voertuigen. Die stimuleren
we, want dat zijn ook de nieuwe tweedehandsauto's van
de toekomst. Tot 2025 biedt het kabinet diverse maatregelen
om elektrisch rijden te stimuleren, zoals een subsidie voor
particulieren voor de aanschaf van elektrische leaseauto's
en gebruikte elektrische auto's. Elektrische rijders hebben
nog steeds een vrijstelling van de motorrijtuigenbelasting.
Zakelijke rijders ontvangen een korting in de bijtelling. Mede
daardoor wordt het elektrisch rijden steeds aantrekkelijker
en komen er dus ook steeds meer elektrische auto's op die
tweedehandsmarkt.
De beleidsopties voor stimulering van elektrisch vervoer
na 2025 zijn we nog aan het uitwerken. We kunnen ook nog
steeds zeggen dat Nederland het land is met de dichtste
laadinfrastructuur van Europa. De laadinfrastructuur mag
nooit een belemmering zijn voor toekomstige elektrische
rijders. Er zit ook beweging in het vrachtverkeer. Tijdens
de COP in Egypte hebben tien nieuwe landen zich achter
ons initiatief geschaard om vanaf 2040 alle nieuwe vrachtwagens en bussen schoon te laten rijden. Het is heel erg
mooi dat ook grote spelers, zoals de Verenigde Staten, dat
MoU hebben ondertekend, met name omdat de VS qua
aantal vrachtwagens het tweede land ter wereld zijn. Dat
zet dus meer zoden aan de dijk dan wanneer we dat alleen
in Nederland doen.
Nederlandse bedrijven profiteren van onze vooraanstaande
positie, want het aantal banen in de sector is ook flink
gestegen en de omzet van de sector steeg met 44%. Die
schiet dus ook voor het eerst ruim door de grens van 1
miljard euro. Een mooi Nederlands voorbeeld is het testcentrum Elaad. Een tijdje geleden mocht ik bij de opening zijn
van al de tweede versie van het testcentrum. Daar worden
vrachtwagens, bussen, vliegtuigen en bouwmaterieel getest.
Het is een centrum dat wereldwijd vooroploopt. Daar mogen
we dus ook trots op zijn.
Het is belangrijk dat we blijven werken aan ontwikkelingen
die elektrisch rijden stimuleren, maar we moeten ook kijken
naar andere vormen van schone brandstoffen, zoals
waterstof. Dat doen we ook samen met bedrijven, kennisinstellingen en technische universiteiten. In die hele transitie
naar verduurzaming van het vervoer spelen ook werkgevers
een hele belangrijke rol. We hebben daar onder andere een
regeling voor CO2-reductie werkgebonden personenmobiliteit in het leven geroepen.
Mevrouw Van Ginneken vroeg mij of ik die regeling van
iets meer ambitie wil voorzien. Ik kan haar geruststellen,
want die regeling zit al vol ambitie. Het ontwerpbesluit gaat
over personenmobiliteit die aan het werk is gerelateerd.
Dat betreft meer dan de helft van de totale mobiliteit van

1 december 2022
TK 30

30-17-21

personen. Werkgevers hebben daarmee een enorm
belangrijke sleutel in handen om de personenmobiliteit te
verduurzamen. Dat is niet alleen door technische maatregelen, zoals het wagenpark, maar ook door medewerkers
minder of anders te laten reizen. Dat is belangrijk voor het
klimaat en ook voor de schone lucht in ons hele land. Met
de betrokken partijen zijn daarover hele duidelijke afspraken
gemaakt. Ik wil me daar ook graag aan houden. Voor nu
vind ik het belangrijk dat de regeling zo snel mogelijk van
kracht wordt en dat werkgevers zicht krijgen in hun bewegingen. Dat is een nieuwe werkwijze, ook voor werkgevers.
Ik wil mevrouw Van Ginneken wel nog toezeggen dat haar
verzoek tot aanscherping van het doel van 1 megaton in
2030 wil meenemen in de evaluatie van 2025.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Ik dacht even dat ik weer kon gaan zitten, maar ik kom toch
weer naar voren. Ik hoor de staatssecretaris zeggen dat zij
dat het voorstel om de ambitie te verhogen meeneemt in
de evaluatie van 2025. Alleen het punt is dan dat we daar
pas over een tijdje over gaan besluiten, namelijk na die
evaluatie. Er is op die manier veel minder tijd om die extra
ambitie te realiseren. Dan krijgen de werkgevers ineens een
best wel veel ingewikkelder opdracht. Als je echt ambitie
wil tonen, waarom wordt dan niet nu al besloten om die
ambitie nu al uit te breiden? We wachten al lang op die
regeling. Ik ben ook heel benieuwd wat de staatssecretaris
nog kan doen om die te versnellen, maar laten we wel
meteen die ambitie vanaf dag één heel hoog zetten.
Staatssecretaris Heijnen:
Ik heb geprobeerd mevrouw Van Ginneken duidelijk te
maken dat de regeling echt al ambitieus is en dat ik bereid
ben om deze te evalueren na twee jaar. Dat is relatief snel.
We hebben nu de mogelijkheid om deze snel op te starten.
Anders moet je ook weer een beetje van voren af aan
beginnen en ga je weer opnieuw in gesprek met iedereen
om te kijken hoe je tot goede afspraken kunt komen. Laten
we nou gewoon van start gaan, want we praten al zo veel.
Dan denk ik: laten we het gewoon doen. Vervolgens kunnen
we kijken of we het nog verder kunnen versnellen.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Het is een bestaand instrument dat al met alle betrokkenen
is afgesproken. Het enige dat eraan verandert, is dat de
doelstelling iets ambitieuzer wordt. Volgens mij hoef je
daarvoor niet het hele proces opnieuw te doen. Ik daag de
staatssecretaris dus uit om die ambitie toch te verhogen,
zeker omdat die regeling vanwege de vertraagde Omgevingswet nog niet per 1 januari in lijkt te gaan. Laten we
het moment dan gebruiken om de ambitie te verhogen.
Staatssecretaris Heijnen:
Ik kan toezeggen dat we het sowieso meenemen in de
evaluatie. Ik beloof mevrouw Van Ginneken dat ik er nog
even naar kan kijken of een versnelling mogelijk is, zonder
dat ik dat echt kan beloven.
De voorzitter:
Prima. Dan kunnen we naar het blokje over circulaire economie.

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

Staatssecretaris Heijnen:
Voorzitter. In Nederland werken we er hard aan om onze
economie circulair te maken. Dat is een economie met zo
weinig mogelijk afval dat verbrandt of gestort wordt, en
waarin afval weer een grondstof is. Ik vond het heel erg
mooi om te horen dat verschillende Kamerleden die noodzaak ook zien. Zij houden mij heel erg scherp op versnelling
op dit thema. Het is ook mooi dat ze actief meedenken om
daar handen en voeten aan te geven. Ik noem in dat opzicht
bijvoorbeeld de initiatiefnota over textiel van mevrouw
Hagen. Die werd vrijdag gepresenteerd. Ik vind het heel
bijzonder om te zien hoe betrokken de Kamer is bij dit
onderwerp; een compliment daarvoor.
De wereldbevolking groeit. We zijn inmiddels met 8 miljard
mensen. Dat was twee weken geleden in het nieuws, maar
we groeien nog steeds door. De vraag naar grondstoffen
neemt daardoor heel stevig toe, ook omdat wereldwijd de
welvaart groeit. Maatregelen om tot een circulaire economie
te komen, zijn dan ook hard nodig, ook om de klimaatdoelen
te halen. Ik spreek nou eenmaal graag in voorbeelden. Door
het circulair inkopen van wegen en kantoormeubilair is in
twee jaar tijd bijna 300.000 ton materiaal bespaard. Daarmee
is 27.000 ton broeikasgas voorkomen. In het Nationaal
Programma Circulaire Economie zal ik aangeven wat nodig
is en waar we als Rijk op in gaan zetten om de transitie naar
een circulaire economie te versnellen.
Om in 2050 volledig circulair te zijn, is er nog heel veel werk
nodig. Dat werk kunnen we niet alleen. We moeten dus veel
meer gaan samenwerken, niet alleen binnen Nederland
maar ook in Europees en mondiaal verband. Er is vooral
ook Europese wetgeving nodig om de impact te vergroten
en een gelijk speelveld te creëren. Onze inzet werkt. Zo
publiceerde de Europese Commissie gisteren nog het
voorstel om de wetgeving voor verpakkingen te herzien.
Nederland heeft daarop aangedrongen. De Commissie doet
voorstellen om te komen tot minder verpakkingen, meer
hergebruik, meer recycling, en meer gerecycled materiaal
en gerecyclede verpakkingen. Ik ben heel bij dat dat voorstel
nu op tafel ligt. Het kabinet zet in op een ambitieuze uitkomst van de onderhandelingen daarover.
Mevrouw Van der Graaf pleitte nog voor betere repareerbaarheid. Ze vroeg ook hoe het staat met de uitvoering van
het recht op reparatie, of er een wetsvoorstel in de maak is
en wat er in de EU op dat vlak gebeurt. Er wordt inderdaad
op Europees niveau gewerkt aan een voorstel met betrekking tot het recht op reparatie. Dit voorstel heeft helaas
vertraging opgelopen en wordt naar verwachting in de
eerste maanden van 2023 gepresenteerd door de Europese
Commissie. Naast dat voorstel zijn er ook nog andere initiatieven die reparatie bevorderen. Bijvoorbeeld in het kader
van ecodesign zijn er voor diverse apparaten al maatregelen
getroffen om ze beter repareerbaar te maken en om ervoor
te zorgen dat reparatieonderdelen beschikbaar zijn. Dat
wordt naar steeds meer producten uitgebreid. Er komt vanaf
volgend jaar naar verwachting een reparatiescore voor
smartphones en tablets. Die zal worden weergegeven op
het energielabel dat er ook voor die producten komt. In
aanvulling op de Europese inzet werken we op nationaal
niveau om toegang tot reparatie te bevorderen, bijvoorbeeld
via ondersteuning aan circulaire ambachtscentra en de
ontwikkeling van een reparateursregister, zodat iedereen
heel snel met een kapotte knoflookpers of anderszins naar
een reparateur kan.

1 december 2022
TK 30

30-17-22

De heer Minhas stelde nog een vraag over het verbranden
van recyclebaar plastic afval. Hij vroeg daarbij om meer
sturing van het ministerie. Die sturing is er. Wat dat betreft
kan ik hem geruststellen. Het ministerie werkt aan een
aanpak om dit te voorkomen. Daarbij wordt voor elke stap
in de afvalketen — het weggooien, het inzamelen, het sorteren, het verwerken — gekeken welke maatregelen nodig
zijn om verbranding van recyclebaar plastic te voorkomen.
Die inzet zal ook onderdeel uitmaken van het Nationaal
Programma Circulaire Economie. Het vraagt ook dat producten zo worden ontworpen dat ze recyclebaar zijn. Ook
daar zetten we op in. Dit is het einde van dit blokje.

graag mee met de transitie, maar ben wel consequent en
laat ons richting een stip aan de horizon samen optrekken.
Dan helpt het natuurlijk niet als je de regeling om de
haverklap aanpast. Als dat het geval zou zijn, dan wil ik
daarover nog wel graag met mevrouw Van der Graaf het
gesprek voeren. Als ik mogelijkheden zie om te versnellen
en als daar een meerderheid en draagvlak voor is, dan ben
ik altijd bereid te kijken wat we kunnen doen, want wat je
af en toe ziet — je hebt een schroefje besteld, maar je krijgt
het in een heel grote doos — is gewoon onnozel. Dat dat
concept niet wenselijk is, delen we wel met elkaar en dat
moet gewoon veranderen.

Mevrouw Van der Graaf (ChristenUnie):
Het is goed om te horen wat de ontwikkelingen zijn op het
gebied van het recht op reparatie. Het is jammer dat dit iets
vertraging oploopt, maar het zit eraan te komen, over niet
al te lange tijd. Ik vraag de staatssecretaris of zij bereid is
om in de aanloop naar die Europese richtlijn — dat zal het
volgens mij worden — alvast een aanvang te maken met
de implementatiewetgeving, zodat we ook in Nederland zo
snel mogelijk het recht op reparatie in onze eigen wetten
hebben opgenomen.

Mevrouw Van der Graaf (ChristenUnie):
Dan weet ik niet of de staatssecretaris mij goed heeft
begrepen. Dat zou ook aan mij kunnen liggen. Niet-verkochte goederen worden nu vaak vernietigd. Het gaat erom
dat er wetgeving in de maak is om dat te verbieden. Daar
wordt op Europees niveau aan gewerkt. Dat gaat dus
gebeuren. Dat gaat eraan komen. Dat is sowieso een richtlijn
die moet worden omgezet in nationale wetgeving. Daar
moet dus weer wat mee. Ik vraag de staatssecretaris om
alvast te beginnen met het maken van onze nationale wet,
zodat we daarmee niet hoeven te wachten totdat dit op
Europees niveau helemaal is uitonderhandeld. Dat verzoek
zou ik voor deze twee voorstellen willen doen. Is de staatssecretaris bereid om daarmee een aanvang te maken?

Staatssecretaris Heijnen:
Zeker. Het is sowieso belangrijk om te weten dat wij in
Europa bij dit soort voorstellen vaak vooroplopen. Wij
proberen eerder andere landen mee te nemen, erbij te
betrekken en enthousiast te krijgen dan andersom, maar ik
zal hier zeker aandacht voor hebben.
Mevrouw Van der Graaf (ChristenUnie):
Dat is mooi. Dan zou ik diezelfde vraag willen stellen met
betrekking tot een andere richtlijn waarover wordt gesproken, namelijk de Ecodesignrichtlijn, de antiafvalwet. Daarbij
gaat het om het zo snel mogelijk regelen van het verbod
op het vernietigen van niet-verkochte goederen. Ik zou willen vragen of de staatssecretaris in navolging van Frankrijk
en in de aanloop naar de richtlijn die er komt, alvast een
aanvang wil maken met nationale wetgeving. Dan hoeven
we niet met ons wetgevingstraject te wachten totdat dit op
Europees niveau is uitonderhandeld en dan zijn we eigenlijk
al klaar.
Staatssecretaris Heijnen:
Ik ben er altijd een groot voorstander van om dingen te
regelen op het laagste daarvoor geschikte niveau, of dat
nou het niveau van een gemeente, een provincie of de
landelijke overheid is. En daarna komt Europa. An sich is
het wel slim, ook met pakketjes en dat soort zaken, om te
kijken wat je in Europees verband kunt doen. Ik zeg altijd
dat wij in Nederland op een postzegel wonen. Daarmee wil
ik onszelf en de impact die wij hebben echt niet tekortdoen,
maar het heeft nou eenmaal een vele malen grotere impact
als je dingen ook op Europees niveau regelt. Nou ja, laat ik
in elk geval zeggen dat ik weleens zal bekijken hoe we
bepaalde dingen in Nederland al wél zouden kunnen doen
zonder dat we onszelf in de voet schieten omdat we te veel
vooruitlopen op Europees beleid, want daarbij moeten we
misschien wel dingen aanpassen in onze eigen regelgeving,
en dat is ook niet altijd even prettig. Wat vaak tegen mij
wordt gezegd, ook door het bedrijfsleven, is: wij willen

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

Staatssecretaris Heijnen:
Ik ben bereid om daarnaar te kijken. Hierbij geldt eigenlijk
hetzelfde als wat ik net al aangaf, maar als we kunnen versnellen en als er genoeg draagvlak is in de Kamer, dan ben
ik altijd bereid om te kijken hoe we dat kunnen doen.
Mevrouw Van Esch (PvdD):
Ik heb misschien een procedurele vraag. Ik wou iets over
statiegeld vragen. Dat kan natuurlijk bij het blokje circulaire
economie, maar dat ook bij het blokje milieu.
De voorzitter:
Probleem, probleem.
Mevrouw Van Esch (PvdD):
Ik wou dus even vragen bij welk blokje ik die vragen kan
stellen.
De voorzitter:
U kunt het ook dinsdag doen.
Staatssecretaris Heijnen:
Nou, het is prima als mevrouw Van Esch dat nu al doet,
voorzitter.
De voorzitter:
Zullen we het nu doen?

1 december 2022
TK 30

30-17-23

Staatssecretaris Heijnen:
Ja, hoor.

De voorzitter:
Afrondend.

Mevrouw Van Esch (PvdD):
Alles kan, voorzitter. Dat is waar, maar voor dinsdag heb
ik nog geen gaatje gevonden. Ik ga het toch nu, om 22.15
uur 's avonds, doen. Statiegeld is volgens mij een belangrijk
onderdeel om tot die circulaire economie te komen. We
hebben in onze eigen bijdragen aangeven dat wij vinden
dat de statiegeldwetgeving niet loopt zoals die zou moeten
lopen. We hebben gevraagd of de staatssecretaris wil kijken
om dat weer terug te nemen. Ik las in het antwoord niet
wat de staatssecretaris vindt van het feit dat we nu al hebben gehoord dat de industrie zelf aangeeft het statiegeldsysteem pas per 1 juli 2023 volledig gereed te willen hebben
en dat 1 april nu zelfs al als een transitieperiode wordt
beschouwd. Ik merk dat deze industrie er zelf constant een
paar maandjes bij aan het snoepen is. Ik ben benieuwd naar
de reactie daarop.

Mevrouw Van Esch (PvdD):
Afrondend. Ik vroeg om een statement. Wat vindt deze
staatssecretaris ervan dat het bedrijfsleven constant weer
opnieuw, ook nu weer, net doet alsof ... Eerst zeggen ze 1
april en nu zeggen ze zelfs 1 juli — 1 juli! Dat is een halfjaar
later dan de wet hen oproept om het systeem te hebben
ingevoerd. Ik neem aan dat het ministerie ook vindt dat we
hier met elkaar de wet zouden moeten respecteren. Ik zou
wel willen horen wat de staatssecretaris vindt van een
bedrijfsleven dat op die manier gewoon de wet aan de kant
zet.

Staatssecretaris Heijnen:
Ik heb inderdaad in de eerste termijn gehoord dat mevrouw
Van Esch daar een reflectie op heeft gevraagd. Het is mij
duidelijk dat statiegeld veel emoties oproept. Iedereen heeft
er mening over en weet ook vaak hoe dingen beter of
anders zouden moeten. Ik geloof er echt in dat we een solide
systeem aan het neerzetten zijn, zeker als je iets meer op
de lange termijn kijkt. Dat wil ik graag wat verder toelichten.
We zitten nu in de situatie dat er brede steun is voor statiegeld op plastic flesjes en op blikjes. Nog niet zo lang geleden werd er serieus opgeroepen om al het statiegeld af te
schaffen. Wat dat betreft zien we nu ook dat statiegeld
werkt. Vrijwel direct na de invoering van statiegeld op kleine
flesjes vonden we al veel minder van die flesjes terug in
het zwerfafval. Ik kan me niet anders voorstellen dan dat
dat ook gaat gelden voor blikjes. Dat vind ik positief.
Ik weet ook dat niet iedereen helemaal gelukkig is met de
regeling zoals die eruitziet. Ik wil ook ingaan op de zorgen
van onder anderen mevrouw Van Esch, bijvoorbeeld over
de wens voor een inzamelplicht. Ik snap het. Dat klinkt ook
heel erg sympathiek. Waar je een flesje koopt, moet je de
lege fles ook weer kunnen inleveren. Daarmee verleg je de
verantwoordelijkheid echter naar de verkopers, waaronder
bijvoorbeeld een sportkantine, een kiosk op de hoek of de
ijscoman die ook een flesje water verkoopt. Ik leg de verantwoordelijkheid heel erg bewust bij degenen die het product
op de markt brengen en die er ook het meeste aan verdienen. Dat zijn de producenten. Ik vind ook dat zij het moeten
regelen. Zij moeten zorgen dat 90% van wat er verkocht
wordt, ook weer wordt ingezameld. Het is daarmee ook in
hun eigen belang om het systeem daarvoor goed te regelen.
Gaat alles dan van een leien dakje en gaat het zonder horten
en stoten? Nee, helemaal niet. Zo zegt het verpakkend
bedrijfsleven dat ze het systeem voor statiegeld dus niet
op tijd klaar hebben. Daar hebben we ook het een en ander
over gewisseld. Ik ben er naar het bedrijfsleven en ook naar
de Kamer toe heel helder over geweest dat dat voor ons
niet acceptabel is. De wettelijke verplichting gaat gewoon
in op 31 december. Als het verpakkend bedrijfsleven zich
er niet aan houdt, dan gaat de ILT daarop handhaven; dat
heeft zij al laten weten. Zo werkt het ook. Bij verantwoordelijkheid horen ook de consequenties en de verplichtingen
als die niet worden nagekomen.

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

Staatssecretaris Heijnen:
Ik heb aangegeven dat ik het niet acceptabel vind. Er is ook
vanuit de ILT aangegeven dat ze gaan handhaven. We leven
nou eenmaal in een rechtsstaat en in een rechtsstaat mag
je bezwaar en beroep aantekenen en naar de rechter stappen. Dat hebben ze gedaan. Of dat mijn keuze zou zijn
geweest, laat ik even in het midden. Ik heb aangegeven dat
het duidelijk is. We hebben al een aantal keren uitstel
gegeven in het verleden. Ze hebben tijd zat gehad om zich
voor te bereiden; dat is mijn mening. Nu geven zij aan dat
het ze niet lukt. Daar mogen ze bezwaar en beroep tegen
aantekenen of een rechtszaak over beginnen. De boodschap
vanuit het ministerie is helder: 31 december gaat de regeling
gewoon in.
De voorzitter:
Prima. Het blokje over het milieu.
Staatssecretaris Heijnen:
Ja, voorzitter. Het zorgen voor en het bewaken van een
schone en veilige leefomgeving is een van de kerntaken
van ons ministerie. Dat onderwerp leeft in de Kamer — er
zijn verschillende Kamerleden die daarover regelmatig hun
zorgen uiten — maar het leeft vanzelfsprekend ook bij een
heleboel inwoners van Nederland zelf. Dat merk ik op heel
veel werkbezoeken die ik breng, of het nou gaat om
omwonenden van Tata Steel die zich zorgen maken over
de luchtvervuiling of de gezondheidskwaliteit, of om mensen in Deurne die geuroverlast ervaren of om varkenshouders die erover nadenken hoe zij hun verantwoordelijkheid
kunnen pakken op dat gebied. Zij zijn ook aan het innoveren;
dat mag ook gezegd worden. Het is dus belangrijk dat wij
met z'n allen oog hebben voor alle kanten van het verhaal.
Mevrouw Van Esch heeft gevraagd of de gesprekken die ik
vorige week had met omwonenden van Tata Steel, gaan
leiden tot ander beleid. Ik heb een heel goed gesprek gehad
met de omwonenden, met de mensen van stichting
Dorpsraad Wijk aan Zee en met stichting Frisse Wind, met
name over de manier waarop hun gezondheid op een goede
manier wordt meegewogen in de verduurzaming van Tata
Steel. Er leven oprechte zorgen bij de omwonenden. Ik vond
het heel fijn aan dat gesprek dat er ontzettend veel kennis
in huis is, ook bij hen, over de situatie en over wat Tata
Steel eventueel allemaal uitstoot. We hebben met name
gekeken hoe we ervoor kunnen zorgen dat ook de omwonenden een goede plek aan tafel krijgen in het hele traject

1 december 2022
TK 30

30-17-24

dat we met elkaar gaan doorlopen, ook met Tata Steel. Ik
denk dat we daar op een goede manier uit gaan komen.
De vraag is nog heel eventjes hoe je ervoor zorgt dat je dat
doet met respect voor ieders rol en verantwoordelijkheden,
maar op basis van het gesprek dat ik heb gehad, heb ik
goede hoop dat we daar binnenkort duidelijkheid over
kunnen geven. Als we wat meer zicht hebben op hoe we
stappen vooruit gaan zetten, zal ik daarvoor een terugkoppeling aan de Kamer geven.
Mevrouw Van Esch (PvdD):
Het is misschien fijner om hier nu meteen op te reageren.
Ik heb begrepen dat er in het gesprek is gesproken over het
samenstellen van expertteam, met onder andere deskundigen vanuit de omwonenden. Ik ben benieuwd of de staatssecretaris kan reageren op het voorstel om dat te gaan
starten. Ik ben benieuwd of dat gaat gebeuren, want
omwonenden hebben daar zelf specifiek om gevraagd.
Staatssecretaris Heijnen:
Dat klopt. Ik snap die vraag, want daar hebben we het
inderdaad over gehad. Ik heb daarover aangegeven dat er
heel veel verschillende partijen zijn die allemaal kennis in
huis hebben waarmee je uiteindelijk kunt komen tot een
heel goed plan. Iedereen moet op een goede manier worden
betrokken en aangehaakt. De expertise van de bewoners,
de omwonenden en de betrokkenen die spreken namens
de bewoners en omwonenden, moet gewoon een plek
krijgen in het geheel. Moet dat precies in een expertisegroep? Ik ben er nooit zo van om te zeggen: zo moet het
precies heten. Het gaat erom dat die expertise op een goede
manier een plek krijgt. Daar zijn we nu naar aan het kijken.
Er is heel goed overleg, ook met de bewoners zelf, over hoe
we dat gaan inrichten. Ik heb toegezegd dat we, voordat
we iets van een structuur gaan inrichten, aan de voorkant
zullen kijken of iedereen zich daarin kan vinden.
Dan toch nog heel eventjes over het milieu in de afgelopen
decennia. Sinds het beroemde rapport van de Club van
Rome van 50 jaar geleden is het milieu op een aantal punten
verbeterd. De lucht en het water zijn schoner en de zure
regen is aangepakt, maar er hebben zich nieuwe en complexe vraagstukken aangediend. Denk alleen al aan nieuwe
chemische stoffen en stikstof. Daarom zijn we volop bezig
een Nationaal MilieuProgramma op te stellen, voor het
eerst na twintig jaar. Dat heeft dus even op zich laten
wachten. We willen meer regie voor de lange termijn op
het gezonder, schoner en veiliger maken van de leefomgeving. We willen milieuschade voorkomen in plaats van
achteraf herstellen. Dat is de kern van het nieuwe beleid.
Ook milieucriminaliteit willen we steviger aanpakken.
Meerdere Kamerleden hebben daarop aangedrongen. We
delen de zorgen op dat punt.
We zijn hard bezig met verbetervoorstellen voor het stelsel
voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. Daar
hebben we regelmatig debatten over in de commissie. Ik
werk in het interbestuurlijk programma aan de versterking
van het VTH-stelsel, met de focus op robuuste omgevingsdiensten. Alles is erop gericht om alle omgevingsdiensten
voor de toekomst voldoende robuust te laten zien en om
tijdig en met voldoende expertise de vergunningen af te
handelen. Er worden nu keuzes gemaakt voor een toekom-

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

stig Nederland. Denk bijvoorbeeld aan woningbouw, energie en het aanpassen van ons land aan de gevolgen van
klimaatverandering. Daarin mogen de consequenties voor
ons milieu niet ontbreken. Daarom stuur ik halverwege 2023
het ontwerp-Nationaal MilieuProgramma aan de Kamer.
We werken daar op dit moment heel hard aan, in samenspraak met andere overheden en sectoren, maar ook met
bewoners en jongeren.
Dan ben ik aan het einde van mijn eerste termijn, voorzitter.
De voorzitter:
O, ik dacht dat u ging zeggen: aan het einde van mijn Latijn.
Ik wil heel graag overgaan naar een oordeel over de
amendementen. Maar ik zie dat er nog een paar korte vragen zijn.
De heer Koerhuis (VVD):
Mijn vraag gaat over de aanpak van reizigersoverlast. Daar
is de minister uitgebreid op ingegaan in de schriftelijke
beantwoording. Het valt mij op dat het een beetje twee
kanten op gaat. Vliegmaatschappijen houden een zwarte
lijst bij en internationale ov-maatschappijen, zoals internationale treinmaatschappijen, doen dat niet. Ik zie daar geen
actie op van de minister. Zij lijkt dat als een soort gegeven
te accepteren, terwijl je volgens mij in internationale treinen
ook een plaats moet reserveren, net zoals dat in een vliegtuig moet, en je dat dus prima gelijk kunt trekken. Dus
waarom wordt reizigersoverlast in internationale treinen
ook niet aangepakt met zwarte lijsten?
Dan hebben we de bodycams. Ov-personeel mag met
bodycams rondlopen, maar dat mag vliegpersoneel dan
weer niet. Kunnen we dat niet gewoon gelijktrekken? Kunnen we het bijhouden van zwarte lijsten voor reizigers die
overlast plegen en bodycams niet voor zowel vliegtuigen
als treinen laten gelden? Kunnen we dat niet gewoon
gelijktrekken?
Staatssecretaris Heijnen:
Ik weet het niet helemaal zeker, maar als ik het goed heb,
wordt er in de vliegwereld nu informatie uitgewisseld omdat
vliegmaatschappijen zelf ook hebben aangegeven dat ze
dat gewoon gaan doen. Ik zal dat nog even goed uitzoeken.
Het is sowieso van belang om internationaal opererende
bedrijven die vervoer verzorgen van elkaar te laten leren.
Als goede voorbeelden vanuit de luchtvaartsector de veiligheid van de ov-sector ten goede zouden kunnen komen,
dan zou ik niet weten waarom dat nagelaten zou moeten
worden. Ik denk dat het misschien niet helemaal binnen de
verantwoordelijkheid van IenW ligt, maar ik kan eens kijken
of ik niet wat dingetjes in gang kan zetten.
De voorzitter:
Kort en puntig, afrondend.
De heer Koerhuis (VVD):
Kort en puntig. Het is een goede beantwoording, maar ik
mis alleen nog net het kleine zetje richting die internationale
treinmaatschappijen, dat die ook gewoon zwarte lijsten

1 december 2022
TK 30

30-17-25

moeten kunnen bijhouden. Misschien wil de staatssecretaris
daar nog even in tweede termijn op terugkomen?

De voorzitter:
De minister is een staatssecretaris.

De voorzitter:
Mevrouw Van Esch, uw laatste interruptie.

De heer Van Houwelingen (FVD):
Sorry, de staatssecretaris. Kan zij zich er hard voor maken
dat het ook in de toekomst mogelijk blijft om met een anonieme ov-chipkaart in het ov te betalen? Wij vrezen namelijk
dat dat weleens uitgefaseerd zou kunnen worden nu het
op steeds meer plekken mogelijk wordt om ook met bankpassen te betalen. Dat is mijn vraag.

Mevrouw Van Esch (PvdD):
Ik had meegeteld, dus ik weet dat het de laatste is, voorzitter. Ik heb nog een vraag naar aanleiding van het antwoord
over houtstook. Ik vind het lastig. De staatssecretaris verwijst naar de Routewijzer houtstook. Daarin zouden al
mogelijkheden staan om overlast van houtstook tegen te
gaan. Ik heb het even opgezocht. In de Routewijzer staat
juist: er zijn geen algemeen aanvaarde inzichten voor het
beoordelen van gezondheidsschade door houtstook. Daardoor kun je dus juist heel lastig handhaven bij houtstook.
Ik vraag dus: formuleer nou wel die handhaafbare normen,
omdat de Routewijzer juist aangeeft dat die er niet zijn en
er dus niet gehandhaafd kan worden. Dat wordt ook door
gemeentes en gezondheidsorganisaties gevraagd. Ik snap
het antwoord van de staatssecretaris dus eigenlijk niet zo
goed. Volgens mij kunnen gemeentes dat dus juist niet,
behalve als het misschien zwart staat van de rook. Maar
dat is meestal niet het geval. Ik wil dus weten: hoezo? Volgens mij moeten we toe naar die normen, omdat gemeentes
daar juist heel erg om vragen.
Staatssecretaris Heijnen:
Ik meen me deze discussie te herinneren uit een van de
eerdere commissiedebatten. Het is een vrij technisch antwoord. Wij geven aan waarom het is zoals wij denken dat
het is. Volgens mij zijn wij het er ook gewoon niet helemaal
over eens. Maar ik kan zorgen dat mevrouw Van Esch nog
een keer de schriftelijke toelichting ontvangt waarin wij
aangeven waarom wij het zo inregelen. Het is nu eenmaal
zo dat er op dit moment geen draagvlak is voor een houtstookverbod. We zijn van alles en nog wat aan het onderzoeken om te kijken wat de impact is en hoe je mensen
bijvoorbeeld kunt helpen om slim te stoken. Dat zijn ook
gesprekken die we met elkaar hebben gevoerd in de commissie.
De voorzitter:
Dus dat krijgen we schriftelijk?
Staatssecretaris Heijnen:
Ik kan toezeggen dat ik de technische toelichting waarom
we het niet doen zoals mevrouw Van Esch voorstelt, nog
een keer schriftelijk doe toekomen. Dat heb ik nu even niet
paraat.
De voorzitter:
Heel goed. Daar zien we naar uit. Ik wil heel graag naar de
amendementen. De heer Van Houwelingen nog even kort?
De heer Van Houwelingen (FVD):
Ik plaats deze algemene vraag even aan het einde van de
termijn. Kan de minister garanderen, of wil zij zich er ten
minste hard voor maken, dat het ook in de toekomst …

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

Staatssecretaris Heijnen:
Ik zou echt eventjes moeten nagaan hoe dat precies zit. Het
is goed om te kijken hoe iedereen zo goed mogelijk vervoerd kan worden. Het is natuurlijk ook belangrijk om te
kijken hoe dat dan werkt met een bepaalde abonnementsvorm et cetera. Laat me daar even naar kijken. Dan zal ik
vragen waarom dat wel of niet mogelijk is.
De voorzitter:
Ja. Meneer Van Houwelingen, afrondend, kort.
De heer Van Houwelingen (FVD):
De minister komt er dus op terug in brief of iets dergelijks?
Daar krijgen we een reactie op? Op steeds meer plekken
wordt het mogelijk. Er wordt nu een nieuw type ov-chipkaart
ingevoerd, die wellicht wordt gekoppeld aan persoonlijke
data. Vandaar dat we dit vragen. We zouden graag uw
zienswijze daarover weten.
Staatssecretaris Heijnen:
Ik zal die zienswijze toesturen.
De voorzitter:
Ja, gewaardeerd. We gaan naar de amendementen.
Staatssecretaris Heijnen:
Ja, voorzitter. Ik heb er een aantal. Het eerste is het amendement-Alkaya c.s. op stuk nr. 8 over de transitievergoeding.
Dat amendement wil ik ontraden. Voor het voorstel van 350
miljoen is geen dekking beschikbaar in de rijksbegroting.
De indieners dragen de algemene middelen aan, maar dat
is geen deugdelijke dekking. Er is wel met de sector afgesproken om 150 miljoen ter beschikking te stellen. Er is ook
afgesproken dat de sector een transitie maakt naar 2024,
waarbij men niet meer zo afhankelijk zal zijn van aanvullende rijkssteun voor het openbaar vervoer. De decentrale
overheden zijn verantwoordelijk voor het regionale ov. Alle
partijen zijn het er met elkaar over eens dat we terug moeten naar de gebruikelijke verantwoordelijkheidsverdeling,
zonder regelingen voor het regionale ov. Daarom ontraad
ik dat amendement.
Dan een amendement van Bouchallikh en De Hoop over
het bevriezen van prijzen van het ov in 2023. Dat amendement ontraad ik. De stemmingen over de amendementen
op het Belastingplan in de Tweede Kamer hebben al
plaatsgevonden.

1 december 2022
TK 30

30-17-26

De voorzitter:
Welk nummer is het?

Dan heb ik nog zes amendementen over het openbaar vervoer die ook een dekking zoeken in het Mobiliteitsfonds.
Het gaat om de volgende amendementen:

Staatssecretaris Heijnen:
Dat is het amendement op stuk nr. 36. Er is dus geen ruimte
meer om via het Belastingplan dekkingsopties voor 2023
te regelen. De dekking die de indieners aandragen is
ondeugdelijk, omdat het kabinet een scheiding tussen
inkomsten en uitgaven hanteert. Daarom ontraad ik het
amendement.

- het amendement-Van der Molen/Van der Graaf op stuk
nr. 47, om het emplacement Leeuwarden voor 2,5 miljoen
aan te pakken;
- het amendement-Minhas/Van Ginneken op stuk nr. 48,
om een pilot met Bus Rapid Transit mogelijk te maken;
- het amendement-Van der Graaf/Van Ginneken op stuk
nr. 50, om de toegankelijkheid van het ov voor gehandicapten te verbeteren;
- het amendement-Van Ginniken en Van der Molen op stuk
nr. 51, voor pilots op het gebied van deelmobiliteit;
- het amendement Van Ginniken/Van der Graaf op stuk nr.
52, om een MIRT-onderzoek naar de Nedersaksenlijn te
starten;
- het amendement-Van der Molen/Minhas op stuk nr. 53,
dat voorziet in de vervanging van de HRMK-spoorbrug door
een spooraquaduct voor 75 miljoen. Hoewel ik al die wensen heel goed snap en die best zou willen ondersteunen,
zie ik daarvoor geen ruimte in het Mobiliteitsfonds. Daarvoor geldt dus hetzelfde als voor de eerdere twee amendementen.

Dan de motie-Bouchallikh/Van der Graaf op stuk nr. 39.
De voorzitter:
Amendement.
Staatssecretaris Heijnen:
Sorry, het amendement inderdaad. Dat amendement gaat
over de financiële ondersteuning van repair cafés. Het
oordeel daarover laat ik graag aan de Kamer, met de notie
dat ik dat voor drie jaar doe.
Dan de motie op stuk nr. 14. Die wil ik ontraden.
De voorzitter:
Het amendement op stuk nr. 14.
Staatssecretaris Heijnen:
Ja, sorry, voorzitter, het amendement op stuk nr. 14. Ik heb
twee amendementen ontvangen die verzoeken om budget
voor het aanpakken van het spoorknooppunt Meppel. Een
van die amendementen is ingediend door de leden PouwVerweij en Van der Plas, voor 75 miljoen euro. Het andere
door de leden Minhas en Van Ginneken, voor 35 miljoen
euro. Beide amendementen beogen dit spoorknooppunt,
dat ook wel als flessenhals is benoemd, aan te pakken door
onder andere de spoor- en perroncapaciteit te verbeteren.
Het amendement van JA21 en BBB strekt nog verder en
beoogt de overwegveiligheid en de tractie- en energievoorziening aan te pakken. Beide amendementen zoeken hun
dekking in het Mobiliteitsfonds. Hoewel ik het met de
indieners eens ben dat de verbetermaatregelen bijdragen
aan de robuustheid van de enige verbinding van en naar
het Noorden, ontraad ik de motie.
De voorzitter:
Het amendement.
Staatssecretaris Heijnen:
Ja, het amendement. Zoals u weet, is de budgettaire situatie
in het Mobiliteitsfonds erg krap. De investeringsruimte is
praktisch nihil en is volledig nodig om de huidige prijsstijgingen op te vangen. Ook kent de uitvoering altijd autonome tegenvallers die we moeten opvangen. De weinige
ruimte die ik heb in het Mobiliteitsfonds zal ik daarvoor
moeten in zetten.

De voorzitter:
Namelijk dat ze ontraden zijn.
Staatssecretaris Heijnen:
Ja, en dan zal ik het daarbij laten.
De voorzitter:
Dan mis ik nog het amendement op stuk nr. 49 van MinhasVan Ginneken over de spoor- en perroncapaciteit Meppel.
Staatssecretaris Heijnen:
Die zat ook in die reeks.
De voorzitter:
Heel goed. Dan hebben we ze allemaal gehad? Ja, dan
hebben we ze allemaal gehad.
Tot zover de termijn van het kabinet. Ik ga kijken of er
behoefte bestaat aan een tweede termijn. Het hoeft niet; u
bent nergens toe verplicht. Mevrouw Pouw-Verweij heeft
gevraagd als eerste te mogen spreken. De heer Madlener
is het daarmee eens. Zij heeft beloofd het heel kort te houden.

Mevrouw Pouw-Verweij (JA21):
Dank u wel, voorzitter. Ik heb een hele korte motie. Ik zal
daar verder geen woorden aan vuilmaken.

Motie
De Kamer,

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

1 december 2022
TK 30

30-17-27

gehoord de beraadslaging,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat Staphorst al jarenlang alles in het werk
stelt om een station te realiseren;

constaterende dat de regering bezig is met het treffen van
voorbereidingen om betalen naar gebruik (rekeningrijden)
in te voeren;

constaterende dat deze gemeente aan het lijntje wordt
gehouden met wisselende trajecten die van niets naar nergens leiden;
overwegende dat bereikbaarheid van de regio vraagt om
het verwezenlijken van stations in plattelandsgemeenten;
roept het kabinet op om te onderzoeken of station Staphorst
van de grond kan komen en te bekijken of en hoe de planning naar voren kan worden gehaald, en de Kamer hierover
in het voorjaar van 2023 te informeren,

overwegende dat rekeningrijden autogebruik voor heel veel
automobilisten duurder zal maken;
overwegende dat het invoeren en exploiteren van betalen
naar gebruik hoge systeemkosten en risico's ten aanzien
van privacy met zich meebrengt;
verzoekt de regering per direct te stoppen met de voorbereiding van betalen naar gebruik,
en gaat over tot de orde van de dag.

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Pouw-Verweij,
Stoffer, Van der Graaf, Van der Molen, Minhas, Madlener,
Baudet, Van der Plas en Van Haga.
Zij krijgt nr. 40 (36200-XII).
Mevrouw Pouw-Verweij (JA21):
Dank u wel.
De voorzitter:
En u komt het station zelf openen, neem ik aan. Dan de heer
Madlener van de PVV.

De heer Madlener (PVV):
Dank u wel, voorzitter. Als eerste de volgende motie.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Madlener.
Zij krijgt nr. 42 (36200-XII).
De heer Madlener (PVV):
Dan heb ik nog een motie die oproept om de helmplicht
voor snorscooters niet in te voeren per 1 januari, maar dat
ga ik op een ander moment doen. Er zal vast volgende week
een overleg over verkeersveiligheid komen met een bijbehorend tweeminutendebat.
De voorzitter:
Dat is dinsdag al.
De heer Madlener (PVV):
Ja, dan zal ik haar dan indienen.
De voorzitter:
Ja.

Motie

gehoord de beraadslaging,

De heer Madlener (PVV):
Dan heb ik een laatste motie. Die gaat over de toekomst
van ProRail en NS, om die samen te voegen.

overwegende dat het openbaar vervoer in Nederland te
duur is;

Motie

verzoekt de regering om het btw-tarief van 9% op ov te
verlagen naar 0%,

De Kamer,

en gaat over tot de orde van de dag.

gehoord de beraadslaging,

De Kamer,

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Madlener en Edgar
Mulder.

constaterende dat de regering voornemens is om van ProRail een zbo, een zelfstandig bestuursorgaan, te maken en
dat de NS een nv, een naamloze vennootschap, blijft;

Zij krijgt nr. 41 (36200-XII).

van mening dat het belangrijk is dat de regering direct kan
bijsturen en ook de tariefbevoegdheid naar zich toetrekt;

Motie

overwegende dat marktwerking niet tot een betere dienstverlening op het spoor gaat leiden;

De Kamer,

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

1 december 2022
TK 30

30-17-28

verzoekt de regering om de kansen en mogelijkheden van
het Groot Nederlands Spoorbedrijf te onderzoeken, waarbij
zowel ProRail als NS zijn gefuseerd,

De Kamer,

en gaat over tot de orde van de dag.

constaterende dat Nederland de doelstelling heeft om 1,8
miljoen laadpalen in 2030 te hebben geplaatst;

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Madlener.
Zij krijgt nr. 43 (36200-XII).
Heel goed. Dank u wel. Dan de heer Koerhuis van de VVD.

De heer Koerhuis (VVD):
Ik houd het kort. Ik begin met de moties. Allereerst de motie
over een levenslange rijontzegging.

gehoord de beraadslaging,

verzoekt de regering om de gemeentelijke plankaarten met
locaties van laadpalen op provincieniveau in kaart te brengen voor de komende twee jaar, het groeipad tot 2030
hierbij te betrekken en daarbij onderscheid te maken tussen
private en publieke laadpalen en langzaam- en snellaadpunten;
verzoekt de regering de Kamer hierover in het eerste
kwartaal van 2023 en vervolgens halfjaarlijks te informeren,
zowel kwalitatief als kwantitatief,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Koerhuis, Van
Ginneken, De Hoop, Kröger, Van Raan, Alkaya, Van der
Graaf, Stoffer, Pouw-Verweij, Van Haga en Van der Plas.

Motie
De Kamer,

Zij krijgt nr. 45 (36200-XII).
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat bestuurders die structureel onder invloed
van drank rijden, structureel 70 kilometer per uur te hard
rijden in woonwijken of op landwegen, opzettelijk op personen, bijvoorbeeld hulpverleners, inrijden of iemand doodrijden nu na maximaal vijf jaar en bij recidive na maximaal
tien jaar weer de weg op mogen;
overwegende dat het hier gaat om bestuurders die opzettelijk het risico nemen zware verkeersongevallen te veroorzaken die de dood tot gevolg kunnen hebben;
overwegende dat het onwenselijk is dat iemand na dit soort
zware overtredingen opnieuw de weg op mag en dat de
samenleving tegen dit soort zware verkeersovertreders
moet worden beschermd;
overwegende dat tussenkomst van de rechter altijd moet
plaatsvinden en de rechter altijd een uitspraak kan herbeoordelen;
verzoekt de regering om de Kamer te informeren hoe de
Wegenverkeerswet kan worden gewijzigd zodat deze
bestuurders een levenslange rijontzegging kunnen krijgen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Koerhuis en
Alkaya.
Zij krijgt nr. 44 (36200-XII).
De heer Koerhuis (VVD):
Dan een motie over laadpalen. Het is de staatssecretaris
welbekend dat het mij niet snel genoeg kan gaan.

Dan doe ik toch nog een oproep aan de minister over de
hogere lonen op Schiphol. Ik wil graag dat de minister daar
regie pakt. Of laat ik zeggen: ik wil graag dat de minister
het in ieder geval mede-oproept aan Schiphol. Ik begrijp
ook dat hij hierin een beetje het lijdend voorwerp is. Dat
zei ik net ook. Misschien moeten we de nieuwe topman van
Schiphol ook naar de Kamer halen.
De Europese Commissie lijkt eindelijk een nieuw geïntegreerd Europees treinticketsysteem te gaan invoeren. Dat
gaan wij integreren met het huidige vliegticketsysteem. Ik
hoor dat daar één pilot voor loopt. Dat vind ik een beetje
weinig. Kunnen er meer pilots gaan lopen?
Dan heb ik nog een vraag over de wettelijke eisen waaraan
zee- en binnenhavens moeten voldoen om de beveiliging
op niveau te houden. Kan er hierover misschien een brief
komen? Ik miste dat stuk namelijk echt in de schriftelijk
beantwoording en daarna in de mondelinge beantwoording.
Met betrekking tot een uniforme en herkenbare inrichting
van schoolzones en de aanpak van opdrachtgevende pakketen flitsbezorgingsbedrijven ben ik heel blij met de toezegging van de minister dat de CROW daarnaar kijkt en ons
daarover in het eerste kwartaal informeert.
Over de bodycams en de zwarte lijsten hoor ik de staatssecretaris ook nog graag in haar tweede termijn.
De mogelijkheden en de onmogelijkheden om een exportBMW ... Sorry, de bpm! Ik rijd BMW, maar ik bedoel: om
de export-bpm in te voeren. Ik hoor de minister daar nog
graag over en anders kan dat misschien gewoon in een

Motie

Tweede Kamer

De heer Koerhuis (VVD):
Ik heb hierbij nog één opmerking. Bij het in kaart brengen
van de locaties voor de laadpalen hoort natuurlijk ook de
netcapaciteit die daarachter ligt.

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

1 december 2022
TK 30

30-17-29

brief. Ik hoor een hele discussie in de zaal, maar het is een
BMW 1 Serie. Het is gewoon een 1 Serie.
Tot slot, deelmobiliteit. Wij vinden het een goede aanvulling
op onze manieren van mobiliteit. We moeten de verkeersoverlast ervan wel aanpakken en daarom ben ik blij met de
beantwoording door de minister. Gemeenten kunnen het
al. Daar werd ik op gewezen door mijn collega Minhas, want
hij is wethouder geweest in Schiedam en Schiedam heeft
al een vergunningsstelsel voor deelmobiliteit. En het Rijk
helpt ook al. Ik wou een motie mede-indienen, maar dat is
daarom niet nodig.
Tot slot, voorzitter. Heel veel dank aan de ambtenaren van
IenW. Ik wil dat bij dezen wel doen, want ik vind het heel
knap dat de schriftelijke beantwoording zo snel kwam.
Verder vind ik het ook heel knap hoe ze de mondelinge
beantwoording van beide bewindspersonen hebben voorbereid.
Dank je wel.
De voorzitter:
Ik heb gehoord dat de beide bewindspersonen 49 ambtenaren bij zich hebben vandaag. Dus er gaat straks een hele
grote bus terug naar het ministerie. De catering is verder
al de hele avond bezig om de ambtenaren te ondersteunen.
De heer Minhas heeft het woord.

Zij krijgt nr. 46 (36200-XII).
De heer Minhas (VVD):
Voorzitter, de tweede motie.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat het stimuleren van het goederenvervoer
over spoor een essentiële rol speelt in het tot stand brengen
van de modal shift-transitie;
overwegende dat het spoorgoederenvervoer moet concurreren met het vervoer over de weg en hierdoor gebaat is
bij eerlijke concurrentie tussen de verschillende modaliteiten;
overwegende dat goederentreinen op dit moment 650 meter
lang zijn en er met een verlenging naar 740 meter de algehele spoorcapaciteit beter wordt benut;
verzoekt de regering in samenwerking met ProRail te komen
tot een implementatieplan van de 740 metertrein, inclusief
een maatschappelijke kosten-batenanalyse, en de Kamer
hierover voor het najaar van 2023 te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.

De heer Minhas (VVD):
Voorzitter. Ik ben benieuwd hoeveel ambtenaren u heeft
meegenomen. Maar dat is iets voor later.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Minhas en Van
Ginneken.
Zij krijgt nr. 47 (36200-XII).

Voorzitter. Ik begin met de moties. De eerste motie gaat
over de Kaderrichtlijn Water.

De heer Minhas (VVD):
Tot slot de laatste motie.

Motie
De Kamer,

Motie

gehoord de beraadslaging,

De Kamer,

overwegende dat de Kaderrichtlijn Water (KRW) als doelstelling heeft dat al het water in Europa in 2027 schoon en
gezond moet zijn en als Europese regelgeving door alle
lidstaten wettelijk is verankerd;

gehoord de beraadslaging,

overwegende dat de Europese Commissie forse boetes kan
opleggen aan Nederland als de KRW-doelen in 2027 niet
zijn behaald;
verzoekt de regering per regio te inventariseren welke
specifieke risico's ervoor kunnen zorgen dat de KRW-doelen
in 2027 niet zullen worden behaald, en de Kamer hierover
voor het tweede kwartaal van 2023 te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.

overwegende dat de kosten van het spoorgoederenvervoer
stijgen door aanpassing van de systematiek van de
gebruiksvergoeding en de sterke inflatie daarop;
overwegende dat door de invoering van ERTMS de kosten
in deze sector nog verder toenemen, waarvoor de goederenvervoerders niet volledig worden gecompenseerd zoals
de reizigersvervoerders;
overwegende dat de concurrentiepositie van het spoorgoederenvervoer ten opzichte van andere modaliteiten hierdoor
verslechtert, terwijl modal shift van weg naar spoor een
inzet is van dit kabinet;

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Minhas, Stoffer,
Van der Molen, Van der Plas, Van Esch en Grinwis.

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

1 december 2022
TK 30

30-17-30

verzoekt de regering te verkennen of er aanvullende middelen vrij te maken zijn om de concurrentiepositie van het
spoorgoederenvervoer te versterken;

Motie

verzoekt de regering daarbij te verkennen of er in Europa
steun is om geldende staatssteunregels soepel toe te passen,

gehoord de beraadslaging,

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Minhas, Van Ginneken en Van der Molen.
Zij krijgt nr. 48 (36200-XII).
De heer Minhas (VVD):
Tot slot heb ik nog een vraagje aan de staatssecretaris,
voorzitter. De staatssecretaris gaf een heel goed voorbeeld
over slim nadenken over openbaar vervoer in de regio. Ze
gaf daarbij Zeeland als voorbeeld. Ik ken dat voorbeeld. Ik
vind dat een heel goed voorbeeld. Ik wil de staatssecretaris
vragen of de schotten die we hebben tussen enerzijds het
Wmo-vervoer, het leerlingenvervoer, dat onder uw collega
van Sociale Zaken valt, en anderzijds het openbaar vervoer,
dat onder uw hoede valt, nu eindelijk eens losgetrokken
kunnen worden, zodat we slimmer kunnen nadenken over
vervoer in de regio.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
En met "u" bedoelt u de staatssecretaris?

De Kamer,

constaterende dat het amendement van de SP om de btw
op openbaar vervoer per 2023 te schrappen is verworpen,
en het Belastingplan is vastgesteld;
constaterende dat de ticketprijzen in 2023 zullen stijgen en
dat meerdere partijen hun zorgen daarover hebben uitgesproken;
verzoekt de regering de btw op openbaar vervoer per 2024
te schrappen en dit te dekken met een lastenverzwaring op
vermogen, winst of de hoogste inkomens,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Alkaya.
Zij krijgt nr. 49 (36200-XII).
De heer Alkaya (SP):
Ik geef ze dus nog een jaar de tijd om met een dekking te
komen. Ik stuur ze alleen een bepaalde richting op.
Dank u wel.
De voorzitter:
U bent een goed mens. Mevrouw Beckerman, het woord
is aan u.

De heer Minhas (VVD):
Uiteraard.
De voorzitter:
Dan de heer Alkaya van de fractie van de SP.

Mevrouw Beckerman (SP):
Voorzitter, dank u wel. Ik wil graag twee moties indienen.

Motie
De Kamer,
De heer Alkaya (SP):
Voorzitter, dank u wel. Dank ook aan de staatssecretaris en
de minister voor de beantwoording van onze vragen en de
beoordeling van de amendementen. Helaas hebben ze het
amendement over het openbaar vervoer en de beschikbaarheidsvergoeding — dat heet tegenwoordig de transitievergoeding — ontraden. Ik vind het wel een beetje potsierlijk
worden dat dan de dekking als argument wordt genoemd.
Het gaat om 350 miljoen euro. Het kabinet komt hier met
voorstellen over tientallen miljarden, waarvan de dekking
pas in het voorjaar komt en dan worden de andere amendementen op grond van de dekking ontraden. Ik zou iedereen dus willen oproepen alsnog voor dat amendement te
stemmen. Daar hebben heel veel wethouders, lokale
bestuurders en vervoerders om gevraagd en het is ook
nodig om de zo belangrijke openbaarvervoerlijnen in de
regio's in stand te houden.

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat milieucriminelen zichzelf verrijken over
de ruggen van onze gezondheid en ons milieu;
constaterende dat deze milieucriminaliteit de samenleving
meer dan 5 miljard per jaar kost;
overwegende dat een harde aanpak van milieucriminelen
noodzakelijk is;
verzoekt de regering te werken aan het opstellen van een
zwarte lijst voor milieucriminelen en deze ook in Europees
verband te delen en daarvoor draagvlak te creëren,
en gaat over tot de orde van de dag.

Daarnaast heb ik nog slechts één motie, voorzitter.

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

1 december 2022
TK 30

30-17-31

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Beckerman en Van
Esch.
Zij krijgt nr. 50 (36200-XII).
Mevrouw Beckerman (SP):
Ik herhaal het nog eens: 5 miljard per jaar.
De volgende motie.

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat deelauto's een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan efficiënter gebruik van het aantal auto's
en de publieke ruimte in Nederland;
verzoekt de regering te onderzoeken hoe deelmobiliteit
gestimuleerd kan worden onder minima, bijvoorbeeld door
een gereduceerd tarief via een stadspas, en hierbij nadrukkelijk aandacht te besteden aan de verschillen tussen landelijke en stedelijke gebieden,

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat er binnen het bedrijf van Tata Steel in
IJmuiden nog op veel plaatsen asbest en asbesthoudende
materialen aanwezig zijn;
constaterende dat er bij Tata Steel regelmatig melding
wordt gemaakt van incidenten waarbij werknemers van
Tata Steel aan asbest worden blootgesteld;
constaterende dat het gebruik van asbest sinds 1993 wettelijk verboden is, maar dat door de aanwezigheid van asbest
en asbesthoudende materialen werknemers van Tata Steel
niettemin aan het kankerverwekkende asbest worden
blootgesteld;
verzoekt de regering om te laten onderzoeken op welke
plaatsen in het bedrijf van Tata Steel asbest en asbesthoudende materialen aanwezig zijn en op basis daarvan ervoor
te zorgen dat dit gevaarlijke asbest zo spoedig mogelijk
wordt gelokaliseerd en verwijderd,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Beckerman en Van
Esch.
Zij krijgt nr. 51 (36200-XII).
Mevrouw Beckerman (SP):
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Mevrouw Van Ginneken van D66.

Mevrouw Van Ginneken (D66):
Voorzitter. Ik wil mijn collega's en natuurlijk de bewindspersonen danken voor een mooi debat. Ik dank natuurlijk ook
alle ondersteuning van de bewindspersonen voor de uitgebreide schriftelijke beantwoording. Heel mooi.
Ik heb een viertal moties en daarna nog wat vragen.

Tweede Kamer

Motie

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Ginneken en
Van der Molen.
Zij krijgt nr. 52 (36200-XII).
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Ik heb een amendement om de dekking die nodig zou kunnen zijn voor de pilots, te regelen.
Dan de volgende motie.
De voorzitter:
Er is een vraag van de heer Minhas.
De heer Minhas (VVD):
Dit is een interessante motie, maar ik vraag mij af of dit niet
juist lokaal beleid is. Het minimabeleid inzetten voor de
juiste groep is toch juist iets wat gemeentes moeten doen?
Dat is toch niet aan het Rijk?
Mevrouw Van Ginneken (D66):
We hebben hier gisteren in de eerste termijn over gesproken. Wat ik beoog te doen met deze motie, is zicht krijgen
op wat nou de onderscheidende factoren zijn waardoor
minima in het stedelijk en het landelijk gebied geen toegang
hebben tot deelmobiliteit. Op basis daarvan kunnen
gemeenten dan vervolgens beleid ontwikkelen. Het is dus
juist om gemeenten een basis te geven, aanknopingspunten
te geven voor het ontwikkelen van dat specifieke beleid.
Daar kunnen ze dan natuurlijk — daar heeft collega Minhas
helemaal gelijk in — in hun eigen lokale democratie de
juiste afwegingen in maken.
De voorzitter:
Afrondend, kort.
De heer Minhas (VVD):
Zeker, voorzitter. Het zijn juist de gemeentes die dat doen.
Gemeentes hebben veel meer kennis dan de staatssecretaris
over hoe het in de regio werkt en hoe het in de stad werkt.

1 december 2022
TK 30

30-17-32

Ik verbaas me er dus een beetje over dat u deze vraag bij
de staatssecretaris neerlegt.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Ik hoor van gemeentes dat ze erg graag kaders krijgen en
willen leren hoe ze dit het beste kunnen doen, omdat elke
gemeente tegen eigen specifieke uitdagingen aanloopt.
Vandaar.
De voorzitter:
Prima. Uw volgende motie.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Mijn volgende motie.

Motie

verzoekt de regering deze regeling zo snel mogelijk in
werking te laten treden, al dan niet via een alternatief wetof regelgevend traject,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Ginneken.
Zij krijgt nr. 54 (36200-XII).
Mevrouw Van Ginneken (D66):
En dan mijn vierde motie.

Motie

De Kamer,

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,
overwegende dat deelauto's een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan efficiënter gebruik van het aantal auto's
en de publieke ruimte in Nederland;
verzoekt de regering een richtinggevend kader te ontwikkelen ter stimulering van de beschikbaarheid en het gebruik
van deelauto's bij nieuwbouwprojecten,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Ginneken.
Zij krijgt nr. 53 (36200-XII).
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Mijn volgende motie.

gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de fiets een wezenlijk onderdeel is van
een duurzaam mobiliteitssysteem;
constaterende dat veel fietsinfrastructuur die in het bezit is
van decentrale overheden, een bijdrage kan leveren aan
nationale publieke doelen;
constaterende dat decentrale overheden met een permanent
afwegingskader die bijdrage kunnen aantonen;
verzoekt de regering een permanent afwegingskader op te
stellen met criteria waar een rijksbijdrage aan infrastructuur
in bezit van decentrale overheden gepast is, daar waar deze
bijdraagt aan nationale publieke doelen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Ginneken.
Zij krijgt nr. 55 (36200-XII).

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de regeling voor CO2-reductie werkgebonden personenmobiliteit 1 januari 2023 in werking had
moeten treden en (weer) uitgesteld is vanwege uitstel van
de Omgevingswet;
constaterende dat verschillende maatregelen uit het Klimaatakkoord zijn uit- of afgesteld;
constaterende de omvangrijke resterende opgave van de
mobiliteitssector in het reduceren van CO2 in 2030;
verzoekt de regering de regeling voor CO2-reductie werkgebonden personenmobiliteit op de kortst mogelijke termijn,

Tweede Kamer

bijvoorbeeld als onderdeel van het klimaatpakket van de
Voorjaarsnota, te voorzien van meer ambitie;

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

Mevrouw Van Ginneken (D66):
Voorzitter. Nog dank aan de staatssecretaris voor de toezegging over het sturen van een brief over eventuele energiekostencompensatie voor openbaarvervoerbedrijven. Wat
is de generieke regeling en welke ruimte zit er in het
indexeren van het budget?
Ik had nog een vervolgvraag, omdat ik daarstraks in een
interruptie mijn kans voorbij liet gaan. Die gaat over de
Regeling bevordering schone wegvoertuigen van de overheid zelf. In de beantwoording las ik dat de staatssecretaris
aangaf: we voeren die regeling uit tot 2025 met de huidige
ambities en daarna gaat de ambitie omhoog. Ik heb twee
vragen. Vanuit de Europese kaders gaat die ambitie in 2025
inderdaad al omhoog. Bedoelt de staatssecretaris dan te
zeggen dat wij hier in Nederland de ambitie hoger gaan
zetten na 2025 dan de Europese Unie doet of blijven we op
die ondergrens hangen? Is het mogelijk om toch nog een

1 december 2022
TK 30

30-17-33

schepje erbovenop te doen voor 2025 voor de aanbestedingen die de komende twee jaar nog gaan lopen? Misschien
kan de staatssecretaris daar nu op reageren, of anders via
een brief.
Ik weet niet of ik het nog ga redden, maar ik heb nog één
ding. Dat gaat over de jaarverplichting energie voor vervoer.
In de regeling Energie voor Vervoer wordt de Renewable
Energy Directive nationaal geborgd. Onder die regeling
moeten energieleveranciers voldoen aan bepaalde niveaus
van bijmengen van duurzame biobrandstoffen of -grondstoffen. Bepaalde grondstoffen of brandstoffen worden
extra gewaardeerd via een multiplier. De Kamer heeft een
motie aangenomen die vraagt om de maximale multiplier
voor waterstofelektriciteit. Die regeling is vorig jaar al
vastgesteld en moet aanstaande 1 januari ingaan. Afgelopen
weken heeft IenW hiervoor opeens een nieuwe internetconsultatie gestart, en op basis daarvan de multiplier voor zeroemissie-elektriciteit en -waterstof verlaagd. Dat heeft impact
op de waterstof- en laadpalenmarkt die naar het idee van
D66 niet onderzocht is. Daarom de volgende vragen.
Waarom is dit last minute veranderd? Wat zijn de implicaties
voor de waterstof- en de laadpalenleveranciers?
Dat waren mijn slotvragen. Dank, voorzitter.

overwegende dat er momenteel weinig sturing wordt
gegeven in onze wetgeving aan ons grondstoffenbeleid;
verzoekt de regering met een voorstel voor een circulaireeconomiewet te komen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Hagen, Agnes
Mulder, Van der Graaf, Boucke en Van Esch.
Zij krijgt nr. 56 (36200-XII).
Mevrouw Hagen (D66):
De tweede motie gaat over een budget voor circulaire economie in het Klimaatfonds.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

De voorzitter:
Mevrouw Hagen van D66.
Mevrouw Hagen (D66):
Dank, voorzitter. Veel dank, ook voor de warme woorden
over de initiatiefnota. Die worden zeer gewaardeerd. Ik sluit
me voor de rest helemaal aan bij alle woorden van dank,
ook voor alle medewerkers en alle ondersteuning. Die
hebben wij met elkaar hard nodig.
Voorzitter. Ik heb twee moties, en één motie die ik graag
alsnog in stemming breng. Daar wil ik mee beginnen. Het
gaat om de motie-Hagen/Sneller (22343, nr. 344). Die gaat
uiteraard over milieucriminaliteit. Ik verwacht daarvoor nu
ook alle steun van de VVD te hebben.

overwegende dat inzetten op een circulaire economie een
effectief middel is in de klimaataanpak, omdat het toepassen
van circulaire strategieën de vraag naar grondstoffen
omlaag brengt;
overwegende dat desondanks de gelden uit het Klimaatfonds op dit moment vooral op klimaat en CO2-besparing
worden ingezet;
constaterende dat het huidige beleid onvoldoende is om
tot een circulaire economie te komen;
overwegende dat toonaangevende circulaire bedrijfsmodellen bijdragen aan klimaatdoelen, omdat ze levensduur
verlengend, volledig circulair zijn of een deelservice leveren
en daardoor productie van nieuwe producten uitstellen of
zorgen dat dit uitblijft;

We gaan naar een motie over circulair in de wet.
constaterende dat financiering en garantstelling voor deze
bedrijfsmodellen lastig is omdat er geen gestandaardiseerde
norm is voor financiële instellingen, waardoor pioniers
moeite hebben met het aantrekken van geld van investeerders;

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de transitie naar een circulaire economie
de oplossing biedt voor veel grote problemen waar we
vandaag de dag voor staan, zoals de klimaatcrisis, de biodiversiteitscrisis en de uitputting van onze wereldwijde
grondstoffenvoorraad;
constaterende dat Nederland zich als doel heeft gesteld per
2030 het grondstoffengebruik met 50% terug te dringen en
per 2050 volledig circulair te zijn;
overwegende dat de ICER in 2021 concludeerde dat een
intensivering nodig is omdat het grondstoffengebruik sinds
2010 nauwelijks veranderd is;

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

verzoekt de regering om bij de besluitvorming over en
binnen de kaders van het Klimaatfonds een regeling uit te
werken om circulaire koplopers te ondersteunen en zo de
transitie naar een circulaire economie te versnellen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Hagen, Agnes
Mulder, Van der Graaf en Boucke.
Zij krijgt nr. 57 (36200-XII).
Mevrouw Hagen (D66):
Dank, voorzitter.

1 december 2022
TK 30

30-17-34

De voorzitter:
Dank u wel. Dan is het woord aan de heer De Hoop van de
Partij van de Arbeid.

constaterende dat deze niet ambtshalve verplicht en opgeleid zijn om mensen met een lichamelijke beperking aan
boord te helpen;
overwegende dat iedereen toegang zou moeten hebben
tot het ov;

De heer De Hoop (PvdA):
Dank u wel, voorzitter. Er leefden bij mij heel veel zorgen
over de bereikbaarheid, met name in de regio's en de provincies. Die zorgen zijn er nog steeds. Ik moet echter ook
erkennen dat ik blij ben met een aantal amendementen die
vandaag zijn ingediend vanuit de coalitie. Ik ben ook blij
met het amendement van BBB en JA21. Die amendementen
kunnen namelijk met name voor Noord-Nederland een
verschil maken. Die zal ik dus ook gaan steunen.
Wat betreft de bereikbaarheid heb ik zelf nog een tweetal
moties.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het PBL in het rapport "Toegang voor
iedereen?" concludeert dat de bereikbaarheid van basisvoorzieningen zoals de huisarts, werk of opleiding veruit het
laagst is met het openbaar vervoer;

verzoekt de regering om er zorg voor te dragen dat ook alle
buurtbussen rolstoeltoegankelijk zijn, zonder dat er hulp
van chauffeurs nodig is,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden De Hoop en Van
der Graaf.
Zij krijgt nr. 59 (36200-XII).
De heer De Hoop (PvdA):
Voorzitter. Ik maak mij nog steeds zorgen over de mensen
in ons land die heel zwaar werk doen. Dat zijn de mensen
die ons land in beweging houden. Dat zijn de mensen bij
NS, maar ook de mensen bij Schiphol. Ik was niet tevreden
over de beantwoording van minister Harbers op dat punt.
Meerdere collega's zijn dat met mij eens. Daarom heb ik
een motie over een periodieke controle op de arbeidsomstandigheden bij Schiphol.

constaterende dat deze basisbereikbaarheid de afgelopen
jaren verder is afgenomen, ondanks het economische
hoogtij waarin we verkeerden;

Motie

verzoekt de regering om een landelijke visie te ontwikkelen
om een basisniveau van bereikbaarheid mogelijk te maken
voor iedereen;

gehoord de beraadslaging,

verzoekt de regering om, als onderdeel van deze visie, de
door het PBL aangedragen normen voor minimale bereikbaarheid in te voeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden De Hoop en Bouchallikh.
Zij krijgt nr. 58 (36200-XII).
De heer De Hoop (PvdA):
Een tweede motie gaat meer over de toegankelijkheid van
het openbaar vervoer.

De Kamer,

constaterende dat de arbeidsvoorwaarden van Schipholmedewerkers ondermaats zijn;
constaterende dat de inspectie twaalf jaar lang niet controleerde op zwaar werk van bagage- en vrachtmedewerkers;
constaterende dat de overheid ondanks haar aandeelhouderschap niet voldoende verantwoordelijkheid neemt bij
de monitoring op en de controle van de kwaliteit van de
arbeidsomstandigheden op Schiphol;
verzoekt de regering om in overleg te gaan met de NLA en
de ILT, samen met het ministerie van SZW, om te verkennen
hoe er tot een periodieke controle voor de arbeidsomstandigheden op Schiphol kan worden gekomen;
verzoekt de regering de Arbeidsinspectie te verzoeken tot
minimaal een jaarlijkse controle en het resultaat daarvan
met de Kamer te delen,

Motie

en gaat over tot de orde van de dag.

De Kamer,

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden De Hoop, Van der
Molen, Kröger, Alkaya, Van Raan, Boucke, Van der Graaf,
Koerhuis, Van Haga, Stoffer, Van der Plas, Pouw-Verweij
en Graus.

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de chauffeurs van buurtbussen vrijwilligers zijn en vaak gepensioneerd;

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

Zij krijgt nr. 60 (36200-XII).

1 december 2022
TK 30

30-17-35

De heer De Hoop (PvdA):
Dank.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan gaan we luisteren naar de heer Van der
Molen van de fractie van het CDA.

De heer Van der Molen (CDA):
Voorzitter. De tweede motie ziet op het punt dat we hebben
ingebracht over de invloed die vanuit Chinese bedrijven op
de Europese havens kan worden uitgeoefend.

Motie
De Kamer,

De heer Van der Molen (CDA):
Dank je wel, voorzitter. Ik sta onder de laatste motie van de
heer De Hoop. Ik denk dat die motie, met zo veel namen
eronder, een heel duidelijk signaal is, ook na de interrupties
die op het antwoord van de minister zijn gepleegd.
Voorzitter. Er werd al gezegd dat deze twee bewindspersonen 49 ambtenaren hebben die ondersteuning kunnen
geven. Ik was in ieder geval erg blij met de schriftelijke
beantwoording. Die was strak, netjes en goed. Daar kunnen
we ons werk mee doen. Maar ik maak even van deze gelegenheid gebruik om andere mensen te noemen die ons
ondersteunen. Helemaal achterin de zaal zitten, als ik goed
geteld heb, zo'n twaalf mensen, die een hele bak aan
Kamerleden moeten ondersteunen. Dat betekent dat door
deze mensen ook ontzettend veel werk wordt verzet, zodat
wij ons werk kunnen doen. Ik noem in het bijzonder Reinder,
mijn eigen medewerker, die het mogelijk maakt dat we ons
werk kunnen doen. Ik realiseerde me dat toen genoemd
werd hoeveel ambtenaren ten dienste staan van de ministers. Wij als Kamerleden kunnen ons werk gewoon niet
doen zonder die hele goede ondersteuning.
(Geroffel op de bankjes)
De heer Van der Molen (CDA):
Voorzitter. U heeft een oproep gedaan om ons te beperken.
Ik had negentien moties, maar er zijn er twee overgebleven!

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat ruim twee derde van de diepzeeterminals
in de Rotterdamse haven in Chinese handen is;
overwegende dat wanneer China op deze wijze toezicht
heeft op wat ons land binnenkomt, spionage kinderspel
wordt en we onszelf kwetsbaar maken voor sabotage;
verzoekt het kabinet om zich in EU-verband in te spannen
voor de totstandkoming van een Europese havenstrategie
om onszelf enerzijds te beschermen tegen ongewenste
buitenlandse invloeden en anderzijds onze havens concurrerend te houden;
verzoekt het kabinet erop aan te dringen dat in die Europese
havenstrategie wettelijke afspraken in Europees verband
over toegestane maximale participatie door buitenlandse
(staats)bedrijven en over de verschillende typen haveninfrastructuur die in publieke en/of Europese handen zouden
moeten blijven, worden opgenomen;
verzoekt het kabinet erop aan te dringen dat in die Europese
havenstrategie afspraken tussen havens en lidstaten in
Europees verband over de omgang met buitenlandse
investeringen worden opgenomen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Molen en
Koerhuis.

Motie
Zij krijgt nr. 62 (36200-XII).
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

De heer Van der Molen (CDA):
Tot zover, voorzitter.

constaterende dat het PBL recent het rapport "Toegang
voor iedereen?" heeft gepubliceerd;
overwegende dat voldoende bereikbaarheid voor iedereen
een uitgangspunt van ons infrastructuurbeleid zou moeten
zijn;
verzoekt het kabinet op basis van de PBL-analyse een
proeve van normering van gewenste minimumbereikbaarheidsniveaus uit te werken, en deze ter afweging aan de
Kamer voor te leggen,

De voorzitter:
Hartelijk dank. Dan gaan we luisteren naar mevrouw Bouchallikh van de fractie van GroenLinks.

Mevrouw Bouchallikh (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Ik heb twee moties.

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Molen,
Van Ginneken en Van der Graaf.

Motie

Zij krijgt nr. 61 (36200-XII).

gehoord de beraadslaging,

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

De Kamer,

1 december 2022
TK 30

30-17-36

overwegende dat de toekomst van het mobiliteitsbeleid
gericht moet zijn op mobiliteit die duurzaam, gedeeld én
betaalbaar is om de bereikbaarheid voor alle groepen in de
samenleving te vergroten;
overwegende dat ook deelvervoer breed beschikbaar en
betaalbaar moet worden voor iedereen;
verzoekt de regering om voor het zomerreces te onderzoeken hoe deelvervoer breed toegankelijk kan worden
gemaakt, ook voor mensen met een laag inkomen, mensen
met onregelmatige werktijden en mensen die buiten de
steden wonen,

overwegende dat privéjets veelal luchtreizigers vervoeren
net als de grote commerciële luchtvaart;
overwegende dat privéjets net zo goed geluidshinder veroorzaken, het milieu vervuilen en capaciteit op luchthavens
gebruiken;
overwegende dat deze capaciteit en deze milieugebruiksruimte schaars is en de verdeling ervan eerlijk moet zijn;
verzoekt de regering om te onderzoeken op welke manier
ook kleine passagiersvliegtuigen gereguleerd kunnen worden, bijvoorbeeld door deze onder de slotregeling te laten
vallen;

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Bouchallikh en De
Hoop.
Zij krijgt nr. 63 (36200-XII).

verzoekt de regering om zich in Europa in te zetten voor
regulering op het gebruik van privéjets,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Kröger.
Zij krijgt nr. 65 (36200-XII).

Motie
De Kamer,

Motie

gehoord de beraadslaging,
De Kamer,
constaterende dat de gestegen energieprijzen de ovbedrijven keihard kunnen raken;
constaterende dat de geraamde extra kosten voor alleen al
het stad- en streekvervoer voor 2023 mogelijk 180 miljoen
bedragen en dat deze hoge kosten mogelijk kunnen leiden
tot verdere verschraling van de dienstregeling;
verzoekt de regering om op zo kort mogelijke termijn in
gesprek te gaan met de ov-bedrijven om de consequenties
van de energiecrisis in kaart te brengen, hierbij af te wegen
welke compensatieafspraken door het Rijk mogelijk zijn, en
de Kamer daarover te informeren,

gehoord de beraadslaging,
overwegende dat privéjets onevenredig grote overlast en
milieuschade aanrichten;
overwegende dat een verhoudingsgewijs groot deel van
de vluchten met privéjets binnenlandse reizen zijn die ook
makkelijk per trein of auto gemaakt kunnen worden;
verzoekt de regering om regelgeving te maken om fossiel
aangedreven privépassagiersvluchten tussen Nederlandse
luchthavens te verbieden,

en gaat over tot de orde van de dag.

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Bouchallikh en De
Hoop.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Kröger en Van
Raan.

Zij krijgt nr. 64 (36200-XII).

Zij krijgt nr. 66 (36200-XII).

Heel goed, dank u wel. Dan mevrouw Kröger van GroenLinks.

Motie
De Kamer,

Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Voorzitter. Ik heb een viertal moties, dus ik ga heel snel
lezen.

Motie

overwegende dat de luchtvaartsector onvoldoende betaalt
voor zijn overlast, milieuvervuiling, ruimtegebruik en andere
maatschappelijke kosten;
overwegende dat true pricing zou leiden tot eerlijke verdeling van kosten;

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

Tweede Kamer

gehoord de beraadslaging,

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

verzoekt de regering om te onderzoeken welke maatschappelijke kosten die de luchtvaart nu veroorzaakt niet of

1 december 2022
TK 30

30-17-37

onvoldoende worden gedekt door belastingen, heffingen,
pacht of andere afdrachten van de luchtvaart,

Motie

en gaat over tot de orde van de dag.

De Kamer,

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Kröger, Van Raan,
De Hoop, Boucke, Van der Graaf, Stoffer, Dassen en Van
der Plas.

gehoord de beraadslaging,

Zij krijgt nr. 67 (36200-XII).
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Bij deze motie hoort een quizvraag: wie betaalt meer, een
auto in de Amsterdamse binnenstad voor 24 uur parkeren
of een vliegtuig op Schiphol? Wil je het antwoord op die
vraag, moet je voor de motie stemmen.

Motie

overwegende dat een Bestuursakkoord Toegankelijkheid
OV is getekend;
verzoekt de regering de huidige wet- en regelgeving op de
kortst mogelijke termijn in lijn te brengen met de afspraken
uit het Bestuursakkoord Toegankelijkheid OV, en de Kamer
hierover voor de zomer 2023 te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Graaf,
Van Ginneken en De Hoop.
Zij krijgt nr. 69 (36200-XII).

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

Motie

overwegende dat de verdeling van schaarse stikstofruimte
een maatschappelijke afweging is;

De Kamer,

overwegende dat Schiphol stikstofruimte zoekt voor zijn
natuurvergunning;
verzoekt de regering te voorkomen dat Schiphol nu boerderijen opkoopt voor stikstofruimte, in afwachting van de
nadere uitwerking van de aangekondigde stikstofplannen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Kröger en Van
Raan.
Zij krijgt nr. 68 (36200-XII).
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Voorzitter. Ik heb nog één vraag aan de minister en die gaat
over de CO2-prijzen waarmee gerekend wordt. De minister
beschrijft dat gewacht wordt op het aanpassen van die
WLO-scenario's in, ik meen, 2024. Waarom kan de CO2-prijs
niet nu al geactualiseerd worden bij het Handboek Milieuprijzen? Wij begrijpen dat dit gewoon mogelijk is. Of je het
wel of niet doet, is dus een politiek besluit. Ik hoop dat de
minister bereid is dat te doen.
Dank u wel, voorzitter.

gehoord de beraadslaging,
overwegende dat een Bestuursakkoord Toegankelijk OV is
gesloten, waarin is afgesproken uiterlijk in 2040 in elk
treinstel een (rolstoel)toegankelijk toilet te realiseren, waar
eerder werd gesproken dit te realiseren bij de eerstvolgende
concessiewissel;
overwegende dat de provincie Gelderland de enige decentrale ov-autoriteit is waar het nog vele jaren zal duren
voordat toiletten in treinstellen gerealiseerd zijn;
verzoekt de regering met de provincie Gelderland in gesprek
te gaan om te onderzoeken welke maatregelen nodig zijn
om alsnog bij de volgende concessiewisseling te komen
tot een (rolstoel)toegankelijk toilet in elke trein en te bezien
hoe het Rijk daaraan kan bijdragen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Graaf, De
Hoop en Van Ginneken.
Zij krijgt nr. 70 (36200-XII).

Motie
De Kamer,

De voorzitter:
U bedankt. Dan mevrouw Van der Graaf van de ChristenUnie.

Mevrouw Van der Graaf (ChristenUnie):
Dank u wel voor het woord, meneer de voorzitter.

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

gehoord de beraadslaging,
overwegende dat deelscooters in toenemende mate een
grote bron van overlast zijn;
overwegende dat veel gemeenten worstelen met een adequate aanpak van deze overlast;

1 december 2022
TK 30

30-17-38

verzoekt de regering samen met gemeenten een handelingskader op te stellen waarin concrete maatregelen en goede
ervaringen rond het bestrijden van overlast van deelscooters zijn opgenomen;

Mevrouw Van Esch (PvdD):
Voorzitter, dank u wel. Ik heb heel veel moties — sorry
daarvoor — dus ik ga heel snel praten.

verzoekt de regering in overleg met de VNG te bezien hoe
in de model-APV die wordt opgesteld een vergunningsplicht
kan worden opgenomen;

Motie

verzoekt de regering voorts in kaart te brengen op welke
wijze meer eenduidigheid in de maatregelen rond deelscooters tussen gemeenten verwezenlijkt kan worden, waarbij
aanscherping van wet- en regelgeving betrokken wordt,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Graaf,
Van der Molen, Kröger, Stoffer, Pouw-Verweij, Van der Plas,
Van Raan, Van Ginneken en De Hoop.
Zij krijgt nr. 71 (36200-XII).

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de regering structurerende keuzes heeft
gepubliceerd om water en bodem sturend te laten zijn;
constaterende dat de voorgenomen keuzes nog geen wettelijke verankering hebben;
constaterende dat door een te vrijblijvende aanpak de
doelen van de Kaderrichtlijn Water de afgelopen 22 jaar
nauwelijks dichterbij zijn gekomen;
verzoekt de regering bij de uitwerking van de structurerende
keuzes vrijblijvendheid zo veel mogelijk te vermijden, en
de Kamer halfjaarlijks te informeren over de uitwerking én
gekozen wettelijke borging,

Motie
De Kamer,

en gaat over tot de orde van de dag.
gehoord de beraadslaging,
van mening dat de omslag naar een circulaire economie
ook een rechtvaardige transitie, een just transition, zou
moeten zijn;
verzoekt de regering de effecten van de transitie naar een
circulaire economie op ontwikkelingslanden in kaart te
brengen en te komen met voorstellen om de negatieve
effecten daarvan te ondervangen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Graaf en
Kröger.
Zij krijgt nr. 72 (36200-XII).

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Esch.
Zij krijgt nr. 73 (36200-XII).

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het veehouders is toegestaan om de
"stankruimte" die gewonnen wordt door het nemen van
stankreducerende maatregelen weer voor 50% op te vullen
met het houden van extra dieren (de zogenaamde 50%regeling);

Mevrouw Van der Graaf (ChristenUnie):
Ik sluit af met een dankwoord aan de bewindslieden en hun
ambtenaren. Ik sluit mij aan bij de woorden van de heer
Van der Molen en een dankwoord aan onze medewerkers
voor alle antwoorden die we hebben gekregen. Ik zie uit
naar een reactie op onze voorstellen.

constaterende dat het kabinet zich, onder andere naar
aanleiding van de motie-Ouwehand (36200, nr. 35), beraadt
op het aanscherpen van de stankwetgeving, maar heeft
aangegeven dat dit traject jaren kan duren;

De voorzitter:
Overal in dit gebouw zijn ook nog ambtenaren van de
Tweede Kamer aanwezig. Laten we die niet vergeten.

en gaat over tot de orde van de dag.

Mevrouw Van Esch van de Partij voor de Dieren.

verzoekt de regering in ieder geval op zo kort mogelijke
termijn, uiterlijk 1 februari 2023, een wetswijziging aan de
Kamer voor te leggen om de 50%-regeling te schrappen,

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Esch en Beckerman.
Zij krijgt nr. 74 (36200-XII).

Motie

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

1 december 2022
TK 30

30-17-39

De Kamer,

verzoekt de regering voor het volgende stookseizoen
handhaafbare normen te (laten) ontwikkelen,

gehoord de beraadslaging,
en gaat over tot de orde van de dag.
constaterende dat vorig jaar de motie-Leijten/Van Raan is
aangenomen over geen nieuwe subsidierelaties zonder
harde afspraken over gezondheidswinst (32813, nr. 824);
constaterende dat uit het recente RIVM-rapport blijkt dat
de hoeveelheden kankerverwekkende stoffen die neerdalen
in de omgeving van Tata Steel niet af zijn genomen sinds
2020;
overwegende dat het sluiten van de meest vervuilende
onderdelen de snelste manier is waarop er gezondheidswinst kan worden gerealiseerd;
verzoekt de regering om de sluiting van de meest vervuilende onderdelen van Tata Steel op korte termijn af te
dwingen en een sluitingsdatum vast te stellen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Esch, Bouchallikh en Beckerman.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Esch en Bouchallikh.
Zij krijgt nr. 77 (36200-XII).
Mevrouw Van Esch (PvdD):
Ik kon zelfs nog heel relaxed uitspreken dat dit mede ingediend is door mevrouw Bouchallikh.
De voorzitter:
U kunt weer ademhalen.
Mevrouw Van Esch (PvdD):
Dank u wel.
De voorzitter:
Dan de heer Van Raan van de Partij voor de Dieren.

Zij krijgt nr. 75 (36200-XII).

Motie

De heer Van Raan (PvdD):
Voorzitter, dank u wel. Het moet sneller kunnen.

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

Motie
constaterende dat de uitvoering van het innamesysteem is
neergelegd bij de industrie;
constaterende dat de industrie niet van plan is zich aan de
statiegeldwetgeving te houden en er zelfs op voorsorteert
om pas per juli 2023 een volledig innamesysteem voor
statiegeldblikjes gereed te hebben;
verzoekt de regering de regie op de uitvoering van het
innamesysteem voor statiegeldblikjes terug te nemen, als
de industrie op 31 december 2022 geen innamesysteem
gereed heeft,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Esch, Beckerman en Van der Graaf.

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat uit de startnota van kabinet-Rutte IV bleek
dat er 60 miljoen was vrijgemaakt voor een programmaorganisatie voor de aanpak van stikstof en geluidhinder
rond Schiphol;
constaterende dat het coalitieakkoord-Rutte IV zegt dat alle
sectoren evenredig moeten bijdragen aan de reductie van
stikstof, maar Schiphol juist voorsorteert op een hogere
stikstofuitstoot;
constaterende dat het ministerie van Infrastructuur en
Waterstaat de kabinetsaanpak ondermijnt door bijvoorbeeld
een onderzoeksbureau te betalen dat inventariseert hoe
Schiphol de extra stikstofuitstoot kan compenseren;

Zij krijgt nr. 76 (36200-XII).
verzoekt de regering op geen enkele wijze nog geld of
middelen te besteden aan het helpen realiseren van een
natuurvergunning voor Schiphol die meer stikstofuitstoot
omvat dan de huidige laatst vergunde situatie toestaat,
omdat dit strijdig is met het coalitieakkoord,

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat er nog geen handhaafbare normen zijn
vastgesteld waaraan gemeenten overlast door houtstook
kunnen toetsen;

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Raan, Van der
Plas, Kröger en De Hoop.

1 december 2022
TK 30

30-17-40

Zij krijgt nr. 78 (36200-XII).

Motie

constaterende dat de Luchtvaartnota Verantwoord vliegen
naar 2050 nog altijd stelt dat er in 2030 ongeveer 11 megaton CO2 uitgestoten mag worden;
constaterende dat om de 1,5 graad opwarming binnen
bereik te houden, krimp van de luchtvaart onontkoombaar
is;

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat er een klimaat-, stikstof- en biodiversiteitscrisis is;

verzoekt de regering de Luchtvaartnota op de kortst
mogelijke termijn te herzien om duidelijk te maken hoe de
sector gaat voldoen aan de emissiereductie van ten minste
55% in 2030 ten opzichte van 1990,

constaterende dat privévluchten een disproportioneel hoge
CO2-uitstoot hebben;

en gaat over tot de orde van de dag.

verzoekt de regering te komen tot een verbod op commerciële privévluchten én vluchten die te vervangen zijn door
een lijnvlucht of treinreis;
verzoekt de regering verder overige privévluchten te laten
meetellen bij het maximaal aantal toegestane vliegbewegingen,

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Raan.
Zij krijgt nr. 81 (36200-XII).
De heer Van Raan (PvdD):
Ik hoop eigenlijk stilletjes, heel stilletjes, op een interruptie.
Nou, kijk eens aan.

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Raan, Alkaya
en Kröger.
Zij krijgt nr. 79 (36200-XII).

Motie

De heer Van Raan (PvdD):
Nou, dank u wel. Dat gaat een minuut of twee duren.

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de Luchtvaartnota slechts het doel stelt
dat de uitstoot van de luchtvaart in 2030 gelijk is aan die
van 2005;
constaterende dat om de 1,5 graad opwarming binnen
bereik te houden, krimp van de luchtvaart onontkoombaar
is;
spreekt uit dat het wenselijk is om nog tijdens deze kabinetsperiode te komen tot een wetsvoorstel dat resulteert in
minstens 55% reductie van de CO2-uitstoot van de luchtvaart
in Nederland in 2030 ten opzichte van 1990 en 100%
reductie in 2050,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Raan.
Zij krijgt nr. 80 (36200-XII).

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

Tweede Kamer

De heer Van Houwelingen (FVD):
Ik voldoe daar graag aan. De heer Baudet kan er helaas niet
bij zijn; ik vervang hem. We hebben een vraag gesteld en
we zijn heel benieuwd naar het antwoord. We hebben
gehoord dat u een mooi antwoord heeft voorbereid, dus
hierbij uw kans.

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

De voorzitter:
Maar dat kan sneller. Gaat uw gang.
De heer Van Raan (PvdD):
Dat verwacht ik eigenlijk niet.
De heer Baudet vroeg mij in de eerste termijn naar het
herstel van het Great Barrier Reef. Ik kom daar graag op
terug, om twee redenen. Ten eerste om een inhoudelijke
reden en ten tweede vanwege zijn stelling. Ik citeer:
"Eigenlijk blijkt het steeds heel erg mee te vallen. Het meest
recente voorbeeld is het herstel van het Great Barrier Reef,
het koraalrif waarover door de heer Van Raan en anderen
wordt gezegd dat door de verandering van wereldwijde
klimaten de oceanen zouden verzuren en het koraal alleen
maar af zou sterven. Het blijkt niet te gebeuren." Waarom
noem ik dit nog even speciaal? Omdat dit een klassiek
voorbeeld is van ontkenningstactiek. Ik heb gezegd dat ik
twee redenen heb en ik begin met de tweede reden. Wat
deed de heer Baudet? Hij haalde één voorbeeld aan om de
hele wetenschappelijke consensus onderuit te halen. Maar
dat is nog niet eens zo erg, want het kan natuurlijk gebeuren
dat een gebeurtenis heel uniek is. Dat is wel vaker gebeurd
in de wereldgeschiedenis. Maar dan haalt hij het voorbeeld
van het Great Barrier Reef aan alsof het gaat om het hele
Great Barrier Reef. Vervolgens generaliseert hij die ene
kortetermijngebeurtenis naar een langetermijnconstatering.

1 december 2022
TK 30

30-17-41

Het blijkt namelijk steeds heel erg mee te vallen. Kortom,
hij negeert de overweldigende hoeveelheid bewijs die er
is, die de algemeen wetenschappelijk geaccepteerde lijn
juist onderstreept en gebruikt slechts dat ene beperkte
voorbeeld als bewijs dat het steeds heel erg meevalt.
Nou kom ik op het inhoudelijke punt. Het klopt inderdaad
dat delen van de Great Barrier Reef herstellen.

Voorzitter, dank u wel.
De voorzitter:
De volgende spreker is de heer Van Houwelingen van de
fractie van Forum voor Democratie.
Meneer Van Raan, dat glas is van ons, hè! Hallo! Ja, je geeft
ze een vinger …

De voorzitter:
Prima.
De heer Van Raan (PvdD):
Máár …

De heer Van Houwelingen (FVD):
De kop van het artikel dat de heer Baudet citeerde, luidde
dat het Great Barrier Reef er in 36 jaar tijd nog nooit zo goed
had voorgestaan. Waarvan akte! NOS.

De voorzitter:
Gaat u ook nog de ijsbeertjes meenemen?

Voorzitter. Ik heb drie moties. Ik lees ze héél snel voor. Ik
kan dat heel snel.

De heer Van Raan (PvdD):
Maar andere delen gaan dus stevig achteruit, voorzitter.

Motie
De Kamer,

De voorzitter:
Oké, dat is genoteerd.
De heer Van Raan (PvdD):
En het herstel komt dus ook nog een keer door de groei
van maar één bepaalde soort koraal die kwetsbaar is voor
stormen. En laten die stormen nou net in dat ene jaar niet
zijn voorgekomen.
Voorzitter. Het rapport dat de heer Baudet zelf aanhaalt,
bewijst dus helemaal niet dat het steeds meevalt. Dat rapport ondermijnt dus helemaal niet de wetenschappelijke
consensus, die zegt dat er sinds 1979 sprake is van een
wereldwijde achteruitgang van het koraal, dat het herstel
traag is en dat de opwarming van zeewater heeft geleid tot
grootschalige koraalverbleking. Eigenlijk moeten we de
heer Baudet dankbaar zijn voor het voorbeeld dat hij aandroeg en de manier waarop hij dat deed. Het doet me denken aan de man die van het dak af springt en 5 meter boven
de grond zegt: het gaat eigenlijk best wel goed met dat
vliegen. En dat de heer Baudet die man dan zou geloven.

gehoord de beraadslaging,
overwegende dat het onduidelijk is of trajectcontroles
daadwerkelijk de doorstroming van het verkeer bevorderen;
overwegende dat de ervaring in de praktijk is dat automobilisten abrupt afremmen en dicht op elkaar gaan rijden;
overwegende dat dit voor gevaarlijke situaties kan zorgen;
verzoekt de regering een onderzoek te starten naar de
effecten van trajectcontroles op de veiligheid en doorstroming van het verkeer,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Houwelingen.
Zij krijgt nr. 82 (36200-XII).

Motie
De voorzitter:
Prima. Dat is dan ook weer opgelost.

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

De heer Van Raan (PvdD):
En de ijsberen, die vindt u ook heel belangrijk.
De voorzitter:
Ik niet, maar de heer Baudet.
De heer Van Raan (PvdD):
Ik stel voor dat de heer Baudet, die stelt dat het allemaal zo
goed gaat, dat zelf bewijst.

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

overwegende dat Nederland een van de veiligste en kwalitatief hoogwaardigste wegennetten van de wereld bezit;
constaterende dat veel van onze autosnelwegen geschikt
zijn voor onbeperkte snelheden;
verzoekt de regering om te onderzoeken op welke Nederlandse autosnelwegen en op welk tijdstip een experiment
gestart kan worden voor het invoeren van een maximumsnelheid naar Duits model,
en gaat over tot de orde van de dag.

1 december 2022
TK 30

30-17-42

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Houwelingen.
Zij krijgt nr. 83 (36200-XII).
De heer Van Houwelingen (FVD):
En de laatste motie.

De heer Stoffer (SGP):
Dan de laatste, voorzitter.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de mogelijkheden voor stations bij Barneveld-Noord en/of Stroe en bijbehorende treinverbindingen op de lijn Apeldoorn-Amersfoort meegenomen worden
in de corridorstudie Amsterdam-Twente-Duitse grens;

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
spreekt uit dat trajectcontroles in strijd zijn met de menselijke waardigheid,
en gaat over tot de orde van de dag.

van mening dat stations bij Barneveld-Noord en Stroe en
bijbehorende sprinterverbinding richting Apeldoorn een
wezenlijke bijdrage kunnen leveren aan de bereikbaarheid
van de Foodvalley en het verminderen van de drukte op de
A1 tussen Apeldoorn en Amersfoort;

Kijk, dat zijn de mooie moties!

verzoekt de regering met een positieve grondhouding met
de bestuurlijke partners in beeld te brengen welke aanpassingen noodzakelijk zijn voor de inpassing van stations bij
Barneveld-Noord en Stroe op de lijn Apeldoorn-Amersfoort
met bijbehorende sprinterverbinding, en de Kamer voor
het volgende commissiedebat MIRT te informeren over de
mogelijkheden,

De heer Stoffer van de Staatkundig Geformeerde Partij.

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Houwelingen.
Zij krijgt nr. 84 (36200-XII).

De heer Stoffer (SGP):
Voorzitter. Ik heb twee moties.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Stoffer en Van der
Molen.
Zij krijgt nr. 86 (36200-XII).
De heer Stoffer (SGP):
Rest mij nog de beide bewindslieden hartelijk te danken en
u allen een fijne avond te wensen.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het budget voor de Subsidieregeling
Elektrische Personenauto's Particulieren in de loop van 2022
al uitgeput was, dat nieuwe aanvragen afgehouden worden
en dat voor 2023 en 2024 opnieuw jaarplafonds gelden;

De voorzitter:
U ook. Dan mevrouw Van der Plas van de fractie van de
BBB.

overwegende dat de jaarlijkse budget- en aanvraagplafonds
voor onzekerheid zorgen bij automobilisten die over willen
stappen op een elektrische auto;

Mevrouw Van der Plas (BBB):
Voorzitter.

overwegende dat het gelet op de stikstof- en klimaatopgave
van belang is dat de overstap naar elektrisch vervoer versneld wordt;

Motie

verzoekt de regering te bezien of beschikbare middelen
naar voren gehaald kunnen worden, hierover in overleg te
treden met betrokken sectororganisaties en de Kamer in
het voorjaar hierover te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Stoffer.
Zij krijgt nr. 85 (36200-XII).

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat Veltman stopt met nachtelijk vervoer
tussen Ameland en de vaste wal en dat dit grote consequenties heeft voor de leefbaarheid en gezondheid van veel
Amelanders;
overwegende dat de regio zo weer buiten de boot valt;

1 december 2022
TK 30

30-17-43

verzoekt het kabinet om alles op alles te zetten om te
voorkomen dat nachtelijk vervoer vanaf Ameland vervalt
en in overleg met watertaxibedrijven en gemeenten van de
Wadden mogelijkheden tot generieke ontheffing bij nachtelijk varen voor gespecificeerde diensten te onderzoeken,

constaterende dat Rijkswaterstaat en Schiphol boerderijen
opkopen;

en gaat over tot de orde van de dag.

constaterende dat van deze belofte tot nu toe niks is
terechtgekomen;

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van der Plas.
Zij krijgt nr. 87 (36200-XII).

constaterende dat het kabinet heeft beloofd voorrang te
geven aan het legaliseren van de PAS-melders;

verzoekt het kabinet vrijkomende stikstofruimte te reserveren en in te zetten voor legalisatie van PAS-melders,
en gaat over tot de orde van de dag.

Motie

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van der Plas.

De Kamer,

Zij krijgt nr. 90 (36200-XII).

gehoord de beraadslaging,

Mevrouw Van der Plas (BBB):
Alstublieft. Dank u wel.

constaterende dat oneerlijke concurrentie van China en
andere landen de Nederlandse scheepsbouwsector bedreigt;
constaterende dat de sector heel belangrijk is voor de
regionale economie en werkgelegenheid;

De voorzitter:
Dank u wel. Kunt u die laatste motie nog even herhalen?
Nee, hoor.

verzoekt de regering om in samenspraak met de sector te
onderzoeken hoe regionale scheepsbouwclusters kunnen
worden versterkt en beschermd,

De laatste spreker van de zijde van de Kamer: het minuutje
van Van Haga. Het woord is aan hem.

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van der Plas.

De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Voorzitter.

Zij krijgt nr. 88 (36200-XII).
Motie
Motie
De Kamer,
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat het Eemsdeltagebied toekomstbestendig
en goed bereikbaar moet blijven in het belang van Nederland en de regio;

verzoekt de regering te onderzoeken hoe lichte elektrische
voertuigen meer kunnen worden gestimuleerd voor woonwerkverkeer,
en gaat over tot de orde van de dag.

verzoekt het kabinet de toekomstige bereikbaarheid, waaronder de N33, van het Eemsdeltagebied mee te nemen in
de Toekomstagenda Groningen,

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Haga en
Smolders.

en gaat over tot de orde van de dag.
Zij krijgt nr. 91 (36200-XII).
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van der Plas.
Zij krijgt nr. 89 (36200-XII).

Motie
De Kamer,

Motie

gehoord de beraadslaging,

De Kamer,

constaterende dat het kabinet van plan is om per 2030
betalen naar gebruik in te voeren;

gehoord de beraadslaging,

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

1 december 2022
TK 30

30-17-44

overwegende dat dit nadelig uit kan pakken voor bijvoorbeeld mensen op het platteland, die van de auto afhankelijk
zijn;
verzoekt de regering te onderzoeken of tariefdifferentiatie
naar locatie wenselijk is,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Haga en PouwVerweij.
Zij krijgt nr. 92 (36200-XII).

constaterende dat het vaak voorkomt dat reizigers als sardientjes zitten ingeblikt in het volle ov;
constaterende dat opstaan voor ouderen en mensen die
slecht ter been zijn geen vanzelfsprekendheid meer is;
overwegende dat er in de jaren zeventig een geweldige
campagne was met de naam "Opstaan voor iemand, misstaat niemand";
verzoekt het kabinet hoffelijkheid in het ov te doen laten
terugkeren door de campagne "Opstaan voor iemand,
misstaat niemand" nieuw leven in te blazen, en de Kamer
hierover te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.

Motie
De Kamer,

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Haga en PouwVerweij.

gehoord de beraadslaging,

Zij krijgt nr. 95 (36200-XII).

verzoekt de regering de krimpagenda van Schiphol te
schrappen, de luchthaven als hub te behouden en in te
zetten op innovatie en vlootvernieuwing,

Kippenvel.

en gaat over tot de orde van de dag.

De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Ja, echt mooi. Fantastisch.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Haga en
Smolders.

Motie

Zij krijgt nr. 93 (36200-XII).

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

Motie

constaterende dat er al jarenlang gesteggeld wordt over
het verbreden van de N50 bij Kampen, waar in acht jaar tijd
twaalf dodelijke ongelukken te betreuren waren;

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat regionale vervoersbedrijven, zoals HTM,
Connexxion en de RET, de tarieven met ruim 7% verhogen
vanwege de hogere energieprijzen;

overwegende dat er in 2016 al besloten is om als oplossing
voor de dodenweg de N50 te verbreden;

verzoekt het kabinet de btw op ov-kaartjes te schrappen,

verzoekt het kabinet eindelijk werk te maken van de verbreding van de N50, en de Kamer over de uitkomsten te informeren,

en gaat over tot de orde van de dag.

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Haga en
Smolders.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Haga en PouwVerweij.

Zij krijgt nr. 94 (36200-XII).

Zij krijgt nr. 96 (36200-XII).

De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Dan een hele mooie, voorzitter.

Motie
De Kamer,

Motie

gehoord de beraadslaging,

De Kamer,

constaterende dat minister Harbers heeft gesteld dat als de
verbindingsweg op knooppunt Empel bij Den Bosch

gehoord de beraadslaging,

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

1 december 2022
TK 30

30-17-45

opnieuw zou worden aangelegd er wel een vangrail zou
worden aangelegd;

en gaat over tot de orde van de dag.

constaterende dat het ontbreken van de vangrail heeft
geleid tot ongelukken;

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Haga en
Smolders.

verzoekt het kabinet zo spoedig mogelijk een vangrail te
plaatsen bij de verbindingsweg op knooppunt Empel,

Zij krijgt nr. 99 (36200-XII).

en gaat over tot de orde van de dag.

Dank u wel. Dit minuutje duurde drie minuten.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Haga en PouwVerweij.

De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Ik had tijd genoeg over.

Zij krijgt nr. 97 (36200-XII).

De heer Van der Molen (CDA):
Ik heb nog een vraag over de laatste motie, over Lelystad
Airport. Begrijp ik goed dat de heer Van Haga vindt dat
Lelystad Airport zou mogen openen zonder natuurvergunning? Elke luchthaven moet een natuurvergunning hebben
en dat neemt even tijd.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de bereikbaarheid van Den Helder/Noordkop al jaren onder druk staat;
constaterende dat uit een studie van de provincie NoordHolland blijkt dat het verbreden van de N9 tussen Alkmaar
en Den Helder een van de oplossingen kan zijn;
verzoekt het kabinet in overleg te treden met de provincie
Noord-Holland om de N9 te verbreden, en de uitkomsten
te delen met de Kamer,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Haga en
Smolders.
Zij krijgt nr. 98 (36200-XII).
De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Dan de laatste, voorzitter. U heeft de hele dag geen last van
mij gehad, maar nu even wel.

De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Wat ons betreft gaat het vliegveld zo snel mogelijk open.
Al die onzin die dat tegenhoudt, moeten we hier zo snel
mogelijk politiek omverwerpen.
De heer Van der Molen (CDA):
Ik zou de heer Van Haga voor willen houden dat een
natuurvergunning waaraan iedereen in Nederland moet
voldoen, dan onzin is. Dat hoeft dan niet. Onzin is dan:
laagvliegroutes waarop mensen niet zitten te wachten. Vindt
u dat ook onzin? Begrijp ik u zo goed? Het enige wat voorgaat, is dat het zo snel mogelijk opengaat, of het nou aan
de regels voldoet of niet.
De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Nou, we hebben daar een prachtig vliegveld gebouwd dat
voor heel veel ontlasting van Schiphol kan zorgen. Dat gaat
wat ons betreft inderdaad zo snel mogelijk open. Het is een
schande dat we daar zo veel geld in hebben gestopt en dat
het nog niet open is.
De voorzitter:
Prima. Dank u wel. Tot zover alle deelnemers van vandaag.
We hebben iedereen gehad. Ik geef nog even het woord
aan de heer Koerhuis voor een opmerking van orde.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat Lelystad Airport al jaren wacht op een
politiek besluit over zijn toekomst;
constaterende dat de luchthaven de afgelopen jaren
geschikt is gemaakt om grotere verkeersvliegtuigen te
kunnen ontvangen, waarbij het de bedoeling was dat er
vakantievluchten naartoe zouden gaan, zodat Schiphol zich
kan richten op zijn rol als internationale overstapluchthaven;

De heer Koerhuis (VVD):
Zou ik nog één motie mogen voorlezen? Ik heb er net eentje
niet voorgelezen. Als er daarvoor 20 of 30 seconde van onze
spreektijd bij de LNV-begroting moet afgaan, dan is dat
goed.
De voorzitter:
Waarom heeft u dit net niet gedaan?

verzoekt het kabinet Lelystad Airport zo snel als het kan te
openen,

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

1 december 2022
TK 30

30-17-46

De heer Koerhuis (VVD):
De motie zat niet in mijn pakketje.

Dank u wel, voorzitter. De motie op stuk nr. 42 van de heer
Madlener ontraad ik, want we gaan wél "betalen naar
gebruik" doen.

De voorzitter:
Die zat niet in uw pakketje. Nou, gaat uw gang. Dan moet
u wel hiernaartoe komen. Het overkomt ons allemaal weleens dat dingen niet in ons pakketje zitten.

De motie op stuk nr. 44 van de heren Koerhuis en Alkaya.
Ik deel de bezorgdheid en de emotie van de heer Koerhuis.
Ik zie ook de gevolgen van roekeloos rijgedrag voor de
verkeersveiligheid. Roekeloos rijden is meer dan alleen
gevaarlijk rijgedrag vertonen, want het gaat om bestuurders
die vaak meer dan eens medeweggebruikers in gevaar
brengen door verkeersregels aan hun laars te lappen, bijvoorbeeld door veel en veel te hard te rijden binnen de
bebouwde kom.

De heer Koerhuis (VVD):
Voorzitter.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de Provinciale Staten van de provincie
Limburg voornemens zijn om Maastricht Aachen Airport
open te houden op een toekomstbestendige manier;

Ik wil daarom samen met mijn collega van Justitie en Veiligheid onderzoeken wat wij kunnen doen om harder op te
treden tegen roekeloos rijgedrag. Ik wil wel opmerken dat
een levenslange rijontzegging waarschijnlijk niet past binnen het proportionaliteitsbeginsel. Echter, ik heb de oproep
tot het aanpakken van roekeloos rijgedrag goed verstaan.
Ik geef de motie daarom oordeel Kamer. En als die aanvaard
wordt, wil ik samen met mijn collega Yeşilgöz kijken wat
mogelijk is binnen de Wegenverkeerswet en op het werkgebied van het CBR.

overwegende dat een omgevingsfonds voor Maastricht
Aachen Airport voorziet in de aanpak van door de omgeving
ervaren overlast zodat het vliegveld op een toekomstbestendige manier kan voortbestaan;

Voorzitter. Dan de motie op stuk nr. 46 van de heer Minhas
en andere Kamerleden. Ik geef deze motie oordeel Kamer
als ik de motie zo mag interpreteren dat ik de opgave per
stroomgebied en de voortgang van de uitvoering van de
maatregelen via een dashboard in het tweede kwartaal van
2023 kan presenteren.

overwegende dat het omgevingsfonds subsidies kan verstrekken voor onder meer geluidsisolatie en andere verbeteringen van de leefbaarheid in de omgeving;

De voorzitter:
De heer Minhas heeft geknikt.

overwegende dat in het omgevingsfonds voor Eindhoven
Airport ook vier keer €150.000 is geïnvesteerd;

en gaat over tot de orde van de dag.

Minister Harbers:
Voorzitter. De motie op stuk nr. 53 geef ik ook oordeel
Kamer als ik haar zo mag lezen dat gemeenten in eerste
instantie verantwoordelijk zijn voor het lokale mobiliteitsbeleid, onder andere voor deelauto's. Als ik 'm zo mag lezen
dat ik de gemeenten ga helpen om tot standaardisatie en
harmonisatie van deelmobiliteit te komen, kan ik de motie
oordeel Kamer geven.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Koerhuis en Van
der Molen.

De voorzitter:
Mevrouw Van Ginneken beaamt dat.

verzoekt de regering om in 2023 €150.000 te investeren uit
artikel 17 Luchtvaart in een omgevingsfonds voor Maastricht
Aachen Airport en te onderzoeken of en hoe eenzelfde
bedrag in 2024, 2025 en 2026 gereserveerd kan worden,

Zij krijgt nr. 100 (36200-XII).
Dank u wel. Dat was de 61ste motie. U heeft met z'n allen
dus lekker uw best gedaan. De beide bewindspersonen
gaan hier een kwartiertje over nadenken. Om 23.45 uur
gaan we luisteren naar hun oordeel over deze 61 moties.
De vergadering wordt van 23.30 uur tot 23.51 uur geschorst.
De voorzitter:
Ik geef het woord aan de minister. Met een beetje geluk
staan we over tien minuten buiten! Het woord is aan hem.

Minister Harbers:
De motie op stuk nr. 58. Ik zou de heer De Hoop en mevrouw
Bouchallikh willen verzoeken deze motie nog even aan te
houden, omdat ik afgelopen maandag in het notaoverleg
MIRT ook al heb gezegd dat we met een nieuwe mobiliteitsvisie willen gaan verkennen welke doelen, indicatoren en,
eventueel, normen voor bereikbaarheid we willen gaan
opstellen. Ik heb toen ook gezegd dat we u daarover voorafgaand aan het commissiedebat Strategische keuzes op
30 maart nader informeren. In het notaoverleg MIRT gaf ik
ook al aan de heer Stoffer aan dat we kijken hoever we
hiermee komen. Om die reden zou ik in overweging willen
geven om de motie nog even aan te houden.

Minister Harbers:
Ik zal heel snel praten!

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

1 december 2022
TK 30

30-17-47

De voorzitter:
De heer De Hoop beaamt dat.
Op verzoek van de heer De Hoop stel ik voor zijn motie
(36200-XII, nr. 58) aan te houden.

onderscheid te maken op basis van bestemming of doel
van de vlucht. Een belangrijke noot hierbij is dat ik het idee
heb dat privévluchten breder zijn dan wat mevrouw Kröger
daaronder verstaat. Ook maatschappelijk verkeer, vliegscholen en sportluchtvaart vallen onder privévluchten. Dat vergt
nog wel wat behoedzaamheid in de uitwerking van het
thema privévluchten. Ik ontraad deze motie dus.

Daartoe wordt besloten.
Minister Harbers:
De motie op stuk nr. 59 vergt ook enige uitleg. Ik heb aangegeven dat de arbeidsinspectie ressorteert onder de
minister van SZW en dat zij zelf haar inspectieprogrammering maakt. De inspectie maakt dus zelf keuzes over de inzet
van capaciteit. Maar met de Kamer hecht ik groot belang
aan de arbeidsomstandigheden. De indieners dringen aan
op inspecties en dat wringt een beetje met de onafhankelijke
positie van de inspecties, maar gezien het belang zal ik het
gesprek aangaan met de ILT en Sociale Zaken en Werkgelegenheid doet dat dan met de NLA. Ik spreek ook voor de
kerst nog met de minister van SZW hierover. Dus als ik het
zo mag uitleggen dat het van ons uit een vraag zal zijn en
wij niet de mogelijkheid hebben om te treden in de capaciteitsverdeling, geef ik de motie oordeel Kamer.
De voorzitter:
De heer De Hoop beaamt dat.
Minister Harbers:
Dan de motie op stuk nr. 61. Ik verzoek de heer Van der
Molen en de dames Van Ginneken en Van der Graaf om de
motie nog even aan te houden, om dezelfde reden als net
bij de motie van de heer De Hoop. Wij willen dit namelijk
betrekken bij de brief voor het debat over strategische
keuzes. Dan zou de Kamer daarna nog kunnen kijken in
hoeverre dit een mogelijkheid is.
De voorzitter:
De heer Van der Molen beaamt dat.
Op verzoek van de heer Van der Molen stel ik voor zijn motie
(36200-XII, nr. 61) aan te houden.
Daartoe wordt besloten.
Minister Harbers:
De motie op stuk nr. 62, over de Europese havenstrategie,
geef ik oordeel Kamer.

De motie op stuk nr. 67 kan ik oordeel Kamer geven, in die
zin dat er een paar jaar geleden een onderzoek heeft
plaatsgevonden door CE Delft op verzoek van het ministerie.
Dat onderzoek heette: De prijs van een vliegreis. Als ik de
motie zo mag interpreteren dat ik dat onderzoek laat actualiseren, dan kan ik het oordeel aan de Kamer laten.
De voorzitter:
Dat moet ik even beaamd zien worden door mevrouw Kröger, maar die is er niet. Dan kijk ik naar de tweede indiener,
de heer Van Raan. Die is er ook niet. De heer Boucke is er
ook niet. Ik kijk naar mevrouw Van der Graaf. Dat wordt
beaamd. Daarmee is de motie oordeel Kamer. Het was even
zoeken.
Minister Harbers:
De motie op stuk nr. 68 ontraad ik. Het is namelijk aan
Schiphol om invulling te geven aan de vragen die het
bevoegd gezag heeft gesteld en om zorg te dragen voor
een vergunning.
Dan de motie op stuk nr. 71. Ik zat even te kijken. Ik ben in
het debat ook al ingegaan op deze vraag. Ik zou de Kamer
in overweging kunnen geven dat ik de motie overneem.
Dat is de motie van mevrouw Van der Graaf en anderen,
over de deelscooters.
De voorzitter:
Bestaat er enig bezwaar tegen dat die overgenomen wordt?
Daar bestaat geen bezwaar tegen. Dan stel ik voor dat we
de motie overnemen. Mevrouw Van der Graaf wil nog iets
toevoegen aan de discussie.
Mevrouw Van der Graaf (ChristenUnie):
Als ik daarmee goed begrijp dat de minister precies wil
doen wat de motie vraagt, dan vind ik dat goed. Zou ik de
minister dan ook mogen vragen om ons te informeren over
hoe het daarmee staat? Als termijn daarvoor dacht ik aan
…

De motie op stuk nr. 65 zou ik oordeel Kamer kunnen geven,
omdat die vraagt om te onderzoeken. Ik wil wel de verwachtingen temperen, onder andere de verwachting om de
slotregulering te kunnen laten vallen. Maar dat willen we
onderzoeken. Het onderwerp staat in Europa ook op de
agenda. In dat licht zou ik de motie oordeel Kamer kunnen
geven.

De voorzitter:
Ja?

De motie op stuk nr. 66 ontraad ik. Er is in Nederland
namelijk geen landelijk beleid om bepaalde groepen luchtverkeer anders te reguleren dan andere. Er is ook geen
wettelijke grondslag voor het verbieden van vluchten
omwille van het milieu. Het is dus ook niet mogelijk om

Minister Harbers:
Ik hoop dat we dat … Er is ook nog sprake van een handelingskader. Ik kan in ieder geval tussentijds informeren.
Bedoelt u met "voor het voorjaarsreces" februari of april?

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

Mevrouw Van der Graaf (ChristenUnie):
Wat zullen we doen? Voor het voorjaarsreces?

1 december 2022
TK 30

30-17-48

Mevrouw Van der Graaf (ChristenUnie):
Februari.
Minister Harbers:
Dat lijkt me wat vroeg, gegeven alles wat gevraagd wordt.
Mevrouw Van der Graaf (ChristenUnie):
Ik probeer de druk er een beetje op te zetten.
Minister Harbers:
Ja, dat begrijp ik.
Mevrouw Van der Graaf (ChristenUnie):
Als een VVD-minister zegt dat hij het gaat doen, ben ik heel
blij.
Minister Harbers:
Ik geef u een tussenstand voor het meireces.
Mevrouw Van der Graaf (ChristenUnie):
Voor het meireces? Laten we dat afspreken. Hartelijk dank
aan de minister.
De voorzitter:
De motie-Van der Graaf c.s. (36200-XII, nr. 71) is overgenomen.
Minister Harbers:
Dan de motie op stuk nr. 73. Die laat ik ook aan de Kamer,
met enige uitleg. Per structurerende keuze kijken we ook in
de komende maanden welk instrumentarium passend is,
en wettelijke borging is daar een van de mogelijkheden
voor. Als ik het eerste deel van de motie zo mag lezen dat
er sprake moet zijn van goede borging, waar nodig wettelijk,
dan kan dat. Ik heb ook in de "water en bodem sturend"brief al aangegeven dat we jaarlijks over de voorgang rapporteren. Halfjaarlijks is wel erg frequent, maar ik kan wel
toezeggen dat ik als de motie wordt aanvaard als daar
aanleiding voor is vaker dan één keer per jaar rapporteer.
Als ik haar zo mag lezen, kan ik haar oordeel Kamer geven.
De voorzitter:
Mevrouw Van Esch beaamt dat.
Minister Harbers:
De motie op stuk nr. 78 ontraad ik, want Schiphol is zelf
verantwoordelijk voor het verkrijgen van een natuurvergunning, gebaseerd op het besluit in juni 2022. Wel zijn we
bevoegd gezag voor de MER en het LVB. Daarvoor moeten
we ook zicht hebben op de aanvragen en moeten we
expertise hebben op het vlak van stikstof.
De motie op stuk nr. 79 ontraad ik, want wij hebben geen
landelijk beleid om groepen luchtverkeer anders te reguleren dan anderen. Het is ook niet mogelijk om onderscheid

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

te maken op bestemming of doel van de vlucht. Dat zijn
een paar van de redenen om haar te ontraden.
De motie op stuk nr. 80 ontraad ik ook, want de in het coalitieakkoord afgesproken reductie van 55% à 60% is het
gemiddelde in 2030 voor alle inbegrepen sectoren en dus
niet één gelijk pad voor iedere sector. We weten ook dat
luchtvaart een van de moeilijkste en duurste sectoren is om
te verduurzamen, omdat de benodigde technologische
ontwikkelingen ook nog tijd kosten. Daarmee ontraad ik de
motie.
De motie op stuk nr. 81 ontraad ik ook. De Luchtvaartnota
is pas twee jaar oud. Daar hoort een uitvoeringsagenda bij.
We hebben gemeld dat we regelmatig de uitvoeringsagenda
actualiseren. Die actualisatie kunt u binnenkort verwachten,
maar ik ga niet de hele nota zelf herzien, want die is juist
bedoeld als langetermijndocument. Daarom ontraad ik de
motie op stuk nr. 81.
Dan de motie op stuk nr. 82 over trajectcontroles. Daar
hadden we het nog helemaal niet over gehad. Ik ontraad
haar. Het is niet aan mij als minister van IenW om trajectcontroles al dan niet af te schaffen. Dat is primair een
bevoegdheid van het Openbaar Ministerie. Daarnaast heeft
de SWOV, de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid, al uitvoerig onderzoek gedaan naar trajectcontroles en die geeft aan dat ze zeer effectief zijn in het
bevorderen van het naleven van de geldende snelheidslimiet en het terugdringen van ernstige ongevallen. Daarom
ontraad ik de motie op stuk nr. 82.
Dan de motie op stuk nr. 83. Los van het feit dat er staat
"maximumsnelheid naar Duits model", terwijl Duitsland
volgens mij juist geen maximumsnelheid kent, ontraad ik
haar, omdat ik een coalitieakkoord heb meegekregen waarin
staat dat de maximumsnelheid ongewijzigd blijft en verkeersveiligheid een speerpunt van beleid is.
De motie op stuk nr. 84 is een spreekt-uitmotie, dus daar
zal ik verder geen oordeel over geven.
Dan de motie op stuk nr. 87. Nog één keer. Ik vind de
bereikbaarheid van de Waddeneilanden zeer belangrijk.
Nachtelijk vervoer van personen is met inachtneming van
wet- en regelgeving te allen tijde mogelijk in de hoofdvaarwegen, veerbootroutes, met een maximumsnelheid van 20
kilometer per uur en als je aan de eisen voldoet qua
inrichting en bemanning mag er 's nachts ook sneller
gevaren worden dan 20 kilometer per uur. Daar kan een
vergunning voor worden aangevraagd. Je moet wel aan
de geldende regels voldoen. Dus als u mij met deze motie
vraagt om de bestaande regels voor natuurbescherming
en veiligheid te verruimen, dan moet ik haar ontraden. En
andersom: als dat niet gevraagd wordt, dan zijn er gewoon
mogelijkheden binnen de regels, zoals we ook bij andere
Waddeneilanden hebben, om een aanvraag voor deze verbinding in te dienen. In beide gevallen heb ik dus eigenlijk
een reden om de motie te ontraden, maar omdat dat
ongetwijfeld niet geheel naar wens is van mevrouw Van
der Plas, zeg ik bij dezen nog wel toe dat wij vanzelfsprekend in gesprek gaan en kijken waar het nu precies knelt.
Daarbij zullen we ook kijken of een passende oplossing hier
mogelijk is. De motie zelf heb ik echter ontraden.

1 december 2022
TK 30

30-17-49

De motie op stuk nr. 88 gaat over de scheepsbouw in
Nederland. Daarover heb ik even contact opgenomen met
de minister van EZK omdat dit haar beleidsterrein is. Mogen
wij de motie zo verstaan dat zij dit meeneemt in de sectoragenda die zij, conform de aangenomen motie-Graus,
samen met de maritieme maakindustrie komend jaar
opstelt? Als wij de motie zo mogen verstaan, laat ik het
oordeel aan de Kamer. Het is nodeloos om te zeggen dat
ik het belang hiervan deel. Ik zal dus ook samen met de
minister van EZK het gesprek met de sector hierover voeren.
Als ik de motie zo mag lezen, laat ik het oordeel dus aan de
Kamer.
De voorzitter:
Mevrouw Van der Plas beaamt dat.
Minister Harbers:
Ja.
Ik kom op de motie op stuk nr. 89. Ik werk hier samen met
de staatssecretaris Mijnbouw en de regio aan voor het
masterplan zeehavens, als onderdeel van de Toekomstagenda Groningen. Binnen dat masterplan worden de gezamenlijke opgaven in beeld gebracht. In het kader van de
verkeersveiligheid op N-wegen hebben we ook nog 6,2
miljoen vrijgemaakt voor de verkeersveiligheid op de N33noord. Als ik zie wat we allemaal doen en wat deze motie
vraagt, dan kan ik de motie oordeel Kamer geven.
De motie op stuk nr. 90 ontraad ik, want projectspecifiek
extern salderen door initiatiefnemers kan op dit moment
gewoon. Punt.
Ik kom op de motie op stuk nr. 91. Ik heb het gevoel dat ik
exact wat in deze zin staat, reeds heb toegezegd in het
debat. Naar de regels van de Kamer is zij dan volgens mij
toch echt overbodig. Ik ontraad deze motie dus omdat zij
overbodig is en ik dit al doe.
De motie op stuk nr. 92 gaat over tariefdifferentiatie naar
locatie. Het kabinet heeft een coalitieakkoord meegekregen
waarin staat dat we niet gaan differentiëren naar locatie.
Om die reden ontraad ik deze motie.
De motie op stuk nr. 93 is in tegenspraak met het besluit
dat het kabinet op 24 juni heeft genomen. Om die reden
ontraad ik die motie.
In de motie op stuk nr. 96 staat ook letterlijk wat ik eerder
aan de Kamer heb gemeld, zowel in brieven als afgelopen
maandag in het debat. Ik zou haar kunnen overnemen. Er
staat niets nieuws. We zijn met volle prioriteit bezig met de
N50.
De voorzitter:
Zullen we de motie op stuk nr. 96 dan overnemen? Ik zie
dat daar geen bezwaar tegen bestaat.

daarop kunnen aanpassen. Bij dit knooppunt speelt ook dat
naar aanleiding van het ongeluk eerst nog onderzoek
plaatsvindt. Om die reden ontraad ik op dit moment deze
motie.
Dan de motie op stuk nr. 98 over de N9. Daar staat ook al
in dat de N9 verbreed moet worden. Daar ontbreken op dit
moment de middelen voor. We doen investeringen in de
verkeersveiligheid op de N9, maar verder hebben we geen
ruimte in het Mobiliteitsfonds. Dat heb ik afgelopen maandag ook in het notaoverleg MIRT aangegeven. Om die reden
ontraad ik deze motie dan ook.
Dan de motie op stuk nr. 99. In het debat werd gezegd dat
Lelystad Airport zo snel mogelijk open zou moeten, zonder
natuurvergunning. Dat lijkt me een onbegonnen weg. De
Kamer kent de voorwaarden. Wij willen in 2024 een besluit
nemen over de opening van Lelystad Airport. Om die reden
ontraad ik deze motie dan ook.
De motie op stuk nr. 100 gaat over het omgevingsfonds
voor Maastricht Aachen Airport. Het inpassen van de
luchthaven is een regionale verantwoordelijkheid. Ik begrijp
de wens van de heer Koerhuis en de provincie Limburg om
te komen tot een omgevingsfonds voor de luchthaven
Maastricht Aachen Airport. In de Luchtvaartnota is ook
aangegeven dat we streven naar minder hinder voor de
omgeving. Een omgevingsfonds past in die gedachte. Ik
heb wel aangegeven dat ik geen budget hiervoor op de
begroting heb. De heer Koerhuis heeft echter terecht gezien
dat dit bedrag eerder ook aan Eindhoven Airport is uitgekeerd voor een omgevingsfonds. Met deze motie in de hand
spreek ik graag de bereidheid uit om te zoeken naar
mogelijkheden om die bijdrage toch te kunnen geven, zoals
in de motie wordt gevraagd. Ik laat daarom het oordeel aan
de Kamer.
De voorzitter:
Hartelijk dank. Dan geef ik graag het woord aan de staatssecretaris.
Minister Harbers:
O, maar ik heb nog een paar vragen.
De voorzitter:
O ja, er waren nog een paar vragen. Mevrouw Van Esch wil
echter ook nog iets zeggen.
Mevrouw Van Esch (PvdD):
Ik zou graag over de motie op stuk nr. 96 willen stemmen.
Ik maak dus bezwaar tegen het overnemen van de motie.
De voorzitter:
Oké, dan gaan we er gewoon over stemmen. De motie op
stuk nr. 96 wordt niet overgenomen. We gaan daarover
stemmen.

Minister Harbers:
Ik begrijp waarom de motie op stuk nr. 97 wordt ingediend,
maar ik heb eerder schriftelijk aangegeven dat als criteria
veranderen, we niet tegelijk alle wegvlakken in Nederland

Minister Harbers:
Dat is de motie …

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

1 december 2022
TK 30

Tweede Kamer

30-17-50

De voorzitter:
O ja, dan wil ik wel even het oordeel van meneer de minister
daarover horen. Die motie gaat over de N50 bij Kampen.
Minister Harbers:
Ja, dat snap ik. Die gaat over de N50 bij Kampen. Dat doen
we al. Dit heb ik al toegezegd. Volgens mij — dat zeg ik
even uit mijn hoofd — is daar maandag ook nog een motie
over ingediend door de heer Stoffer. De Kamer zou dus ook
over die motie kunnen stemmen.
De voorzitter:
Hebben we het over dezelfde motie, mevrouw Van Esch,
of vergis ik me?
Mevrouw Van Esch (PvdD):
Volgens mij is net aangegeven dat de motie op stuk nr. 96
wordt overgenomen.

Tot slot vraagt mevrouw Kröger naar de CO2-prijs in de
actualisatie van het Handboek Milieuprijzen. Zoals eerder
aangegeven in het debat van de week zal dat handboek
komend jaar geactualiseerd worden. Ik zal CE Delft, dat
daarvoor de gegevens aanlevert, vragen of dit nog meegenomen kan worden bij de actualisatie van het handboek.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
U bedankt. Dan geef ik graag het woord aan de staatssecretaris.

Minister Harbers:
Ja.
Mevrouw Van Esch (PvdD):
Ik geef aan dat ik bezwaar maak tegen het feit dat die motie
wordt overgenomen. Ik wil daar graag over stemmen.
De voorzitter:
Dat gaan we dus doen. Dat hebben we net vastgesteld.
Minister Harbers:
Ik geef de motie op stuk nr. 96 oordeel Kamer.
Mevrouw Van Esch (PvdD):
Meer informatie kan ik daar niet over geven. Dit is wat ik
zou willen doen.
De voorzitter:
Nee, dan zijn we het erover eens. De motie op stuk nr. 96
krijgt oordeel Kamer, dus dan zijn we er helemaal uit.
Minister Harbers:
Ja.
De voorzitter:
Dan nog enkele vragen.
Minister Harbers:
Ja, dan nog een paar vragen.
De heer Koerhuis vraagt om een brief over de criteria en
mogelijkheden voor de beveiliging van de zee en de binnenhavens. Die zeg ik de heer Koerhuis toe. Die verstrek ik de
Kamer in het eerste kwartaal.

Tweede Kamer

De heer Koerhuis vraagt ook om regie op het aspect van
de lonen op Schiphol. Ik heb periodiek overleg met Schiphol. Ik spreek op korte termijn ook zelf nog met de nieuwe
CEO. Daarbij zijn de arbeidsomstandigheden en het sociaal
akkoord ook onderwerp van gesprek. Ik heb gezegd dat
deze CEO verantwoordelijk is voor de branche en de individuele afhandelaren. Wij zitten er echter bovenop. In dat
opzicht pak ik de regie opdat het sociaal akkoord, inclusief
de extra optoppingen, ook gestand gedaan worden. Ik hoop
de heer Koerhuis op die manier te bedienen.

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

Staatssecretaris Heijnen:
Voorzitter. Ik begin met de vragen, want dan heb ik die
meteen gehad.
De eerste vraag is van de heer Koerhuis en gaat over de
bodycams. En waarom bestaan er geen zwarte lijsten? Voor
het ov geldt dat er verschillende maatregelen worden
ingezet om incidenten te voorkomen, zoals het plaatsen
van camera's, de extra inzet van V&S-medewerkers en de
mogelijkheid voor reizigers om via WhatsApp melding te
maken. Ook kunnen al sinds enkele jaren gebiedsverboden
in de vorm van verblijfsverboden worden opgelegd aan
mensen die overlast veroorzaken op stations, in een trein
of een bus. De inzet van bodycams door controlerend en
handhavend personeel is verder ook een mogelijkheid die
al geruime tijd kan worden geboden.
Het ov kent, in afwijking van de luchtvaart, geen zwarte
lijsten. Reisverboden gelden alleen binnen Nederland en
kunnen niet worden opgelegd op internationale treinen.
Het systeem is natuurlijk ook wel anders. Als je met een
vliegtuig gaat, heb je een ander controlesysteem dan wanneer je in een trein stapt.
Dan had meneer Koerhuis nog een vraag over de bereidheid
tot meer pilots voor het integraal ticketsysteem voor luchtvaart en treinen. De Kamer ontvangt binnenkort een evaluatie van de pilot van KLM en Thalys. Op basis van die evaluatie wil ik verder in gesprek over de mogelijkheden tot
een vervolg.
Dan was er nog de vraag van de heer Minhas waarom we
de schotten niet wegnemen tussen het ov en het doelgroepenvervoer. Ik had daar eigenlijk al wel een beetje antwoord
op gegeven in mijn bijdrage. Het valt onder verschillende
ministeries. Daarmee vertel ik de heer Minhas niks nieuws.
We hebben ook te maken met bijvoorbeeld gemeenten, die
er ook over gaan. Ik zal dit zeker ook onderwerp van gesprek
maken tijdens mijn overleg met de andere ministeries. De

1 december 2022
TK 30

30-17-51

heer Minhas kan dus weer gaan zitten — hopelijk. In die
gesprekken zal ik ook meenemen of er belemmeringen zijn
voor provincies en gemeenten om die slimme combinaties
aan te gaan. Dat gaan we ook bespreken tijdens de conferentie die georganiseerd wordt, waar we het voorbeeld van
Zeeland verder onder de aandacht willen brengen.
De heer Van Houwelingen heeft gevraagd of je met de
opvolger van de ov-chipkaart anoniem kunt reizen. Met de
opvolger van de ov-chipkaart kun je net als met de huidige
kaart anoniem reizen. Dat is ook een voorwaarde die het
NOVB — dat is het Nationaal Openbaar Vervoer Beraad —
heeft opgesteld. Op 17 november heb ik in antwoord op
Kamervragen van de leden Leijten en Alkaya nog toegelicht
hoe met de huidige ov-chipkaart anoniem gereisd kan
worden. Dat is op 17 november nog gestuurd.
Meneer Koerhuis vroeg nog hoe we omgaan met het
invoeren van een export-bpm op elektrische voertuigen in
Nederland, zodat we die voertuigen kunnen behouden.
Hè?
De voorzitter:
Niet luisteren naar wat er in de zaal wordt gezegd.
Staatssecretaris Heijnen:
O, pardon! Het voelt dan zo alsof ze rechtstreeks tegen mij
spreken.
De vraag over het invoeren van een export-bpm op EV's
geleid ik door naar mijn collega de staatssecretaris van
Financiën. Hij gaat over de bpm. In de huidige situatie is
het trouwens zo dat de import van elektrische auto's groter
is dan de export.
Dan had mevrouw Van Ginneken een vraag over de emissievrije inkoop van voertuigen, namelijk of die door de
overheid sneller kan gaan dan Europa voorschrijft. Daarover
zal ik haar per brief informeren voor het commissiedebat
van 24 januari.
Dan was er ook nog een vraag van mevrouw Van Ginneken
over de jaarverplichting energie voor vervoer. Ik ben bekend
met de signalen uit de markt ten aanzien van de verslechterende businesscase voor laadinfrastructuur. Ik werk eraan
om die zorgen weg te nemen, bijvoorbeeld door de korting
voor elektriciteit in de eerste schijf van de energiebelasting
door te trekken tot en met 2024. Dat heeft weer een positief
effect. Ik neem ook de zorgen uit de internetconsultatie voor
de Regeling energie vervoer mee in mijn afwegingen. Over
de regeling neem ik snel een besluit, zodat snel duidelijk is
hoe de markt voor hernieuwbare energie en vervoer eruit
komt te zien vanaf 1 januari 2023. Ik zal daarover nog een
terugkoppeling geven aan de commissie.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Als de staatssecretaris kan aangeven wat ze bedoelt met
"snel een besluit nemen", dan weet ik waar ik aan toe ben.
Staatssecretaris Heijnen:
Ergens de komende maanden. Maar ik zal de Kamer zo snel
mogelijk informeren als er wat duidelijkheid is over de

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

interpretatie van de internetconsultatie. Die moet eerst zijn
afgerond. Daarna kan ik een appreciatie geven. Die kan ik
dan ook doorsturen naar de Kamer.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Is dat dan voor of na 1 januari?
Staatssecretaris Heijnen:
Ik probeer dat zo snel mogelijk te doen. Ik wacht eerst de
internetconsultatie af.
De voorzitter:
Prima. De moties.
Staatssecretaris Heijnen:
De motie op stuk nr. 40: oordeel Kamer.
De motie op stuk nr. 41 wil ik ontraden, omdat het onderwerp onder de verantwoordelijkheid van de staatssecretaris
van Financiën valt.
De motie op stuk nr. 43 wil ik ontraden, omdat ik dat geen
levensvatbare optie vind. Het is onwenselijk om twee
redenen. ProRail is de beheerder van onze vitale spoorinfrastructuur. Het Europese spoorwegrecht stelt strenge eisen
aan de onafhankelijkheid ten opzichte van de staat en
spoorwegondernemingen. De infrabeheerder koppelen aan
een van de vervoerders komt de marktwerking dan ook niet
ten goede.
De motie op stuk nr. 45 wil ik ontraden. Ik ben wel bereid
om de Kamer, zoals eerder toegezegd, jaarlijks middels een
voortgangsrapportage te informeren. Die rapportage kan
ik uitbreiden met een vooruitblik per NAL-regio.
De motie op stuk nr. 47: oordeel Kamer.
De motie op stuk nr. 48: oordeel Kamer.
De motie op stuk nr. 49 ontraad ik, omdat het de verantwoordelijkheid is van de staatssecretaris van Financiën.
De motie op stuk nr. 50 wil ik ontraden, omdat het ministerie
van JenV daarover contact heeft gehad met Europese lidstaten. Uit dat contact volgt dat op dit moment beperkt
draagvlak bestaat voor het opstellen van een zwarte lijst.
Hierbij speelt dat het om strafrechtelijke gegevens gaat,
waarbij privacyregelgeving aan de orde is. Ik zie daarom
geen mogelijkheid om dat op dit moment opnieuw te verkennen.
De voorzitter:
Meneer Koerhuis, heel kort.
De heer Koerhuis (VVD):
Het gaat over de motie op stuk nr. 45. Ik wil toch graag
standhouden dat het op provincieniveau is. Op NAL-niveau
krijgen we het al. Ik wil graag de mogelijkheid hebben om
provincies erop aan te kunnen spreken. Een NAL-regio
kunnen we niet aanspreken.

1 december 2022
TK 30

30-17-52

Staatssecretaris Heijnen:
Ik heb hier eerder ook al met de heer Koerhuis over
gesproken. De kennis zit bij de provincies. Ik kan nog eens
navragen of de provincies bereid zijn die te delen, maar het
is ook zo dat we moeten kijken bij wie welke verantwoordelijkheden liggen. Die NAL-gegevens kan ik toezeggen, maar
als dat niet voldoende is, wil ik de motie in deze stelligheid
ontraden.
Over de motie-Beckerman/Van Esch op stuk nr. 50 heb ik
het net gehad.
De motie-Beckerman/Van Esch op stuk nr. 51 ontraad ik.
Het gevraagde is primair een verantwoordelijkheid van het
bedrijf. Tata laat voorafgaand aan werkzaamheden een
asbestinventarisatie doen. Na die inventarisatie moet
eventueel aangetroffen asbest door een gecertificeerde
saneerder verwijderd worden voordat de feitelijke onderhoudswerkzaamheden worden uitgevoerd. De Nederlandse
Arbeidsinspectie houdt toezicht op naleving van de
arbeidsomstandigheden.
Dan de motie-Van Ginneken/Van der Molen op stuk nr. 52.
Ik wil mevrouw Van Ginneken graag verzoeken om die
motie aan te houden. We zijn aan het onderzoeken hoe
deelmobiliteit ook gestimuleerd kan worden onder de
minima, bijvoorbeeld door een gereduceerd tarief via de
stadspas. Het stimuleren van lokale mobiliteit en armoedebeleid is natuurlijk wel primair een verantwoordelijkheid
van de gemeente. Vanuit IenW is een onderzoek gestart
naar inclusieve deelmobiliteit. Daarin wordt ook gekeken
naar kansrijke routes. Het rapport zal naar verwachting in
het eerste kwartaal van 2023 worden gepresenteerd.
De voorzitter:
Wacht even. We moeten nog even een akkoord van
mevrouw Van Ginneken hebben.
Op verzoek van mevrouw Van Ginneken stel ik voor haar
motie (36200-XII, nr. 52) aan te houden.
Daartoe wordt besloten.
Staatssecretaris Heijnen:
Dan geef ik de motie op stuk nr. 54 van mevrouw Van Ginneken oordeel Kamer.
De voorzitter:
Een beetje dealen op de late avond. Heel goed.
Staatssecretaris Heijnen:
Voor het ministerie van IenW is het voornaamste doel van
het besluit werkgevers te activeren en bewuster te maken.
Draagvlak is belangrijk, maar meer ambitie kost wel tijd en
ik moet daar met de betrokken partijen wel afspraken over
maken. Dus ik hoop dat mevrouw Van Ginneken snapt dat
ik tijd nodig heb om dat overleg in te plannen. In 2025 vindt
sowieso de evaluatie plaats. Ik laat het oordeel graag aan
de Kamer. Ik zal dan meenemen wat er uiteindelijk uitkomt.

nent". Veel in het leven is uiteindelijk vaak niet permanent,
maar ik denk dat we elkaar met die kanttekening wel
begrijpen.
De motie-Hagen c.s. op stuk nr. 56: oordeel Kamer.
De motie-Hagen c.s. op stuk nr. 57: oordeel Kamer, mits ik
de motie zo mag interpreteren dat ik samen met minister
Jetten kijk naar de mogelijkheden voor een dergelijke
regeling binnen de kaders van het Klimaatfonds.
De voorzitter:
Mevrouw Hagen beaamt dat.
Staatssecretaris Heijnen:
Dan wilde ik aan meneer De Hoop vragen om de motie-De
Hoop/Van der Graaf op stuk nr. 59 aan te houden. We zijn
samen met de sector en reizigersorganisaties een onderzoek
aan het doen naar de toegankelijkheid van de buurtbussen.
Dat zijn vaak kleinere bussen die niet altijd rolstoeltoegankelijk zijn en die soms bestuurd worden door een vrijwilliger. De resultaten van dat onderzoek worden voor de zomer
van 2023 verwacht. In het bestuursakkoord is afgesproken
dat decentrale overheden de uitkomsten van dat onderzoek
gebruiken om eventuele knelpunten bij de toegankelijkheid
van buurtbussen weg te nemen.
De voorzitter:
De heer De Hoop beaamt dat.
Op verzoek van de heer De Hoop stel ik voor zijn motie
(36200-XII, nr. 59) aan te houden.
Daartoe wordt besloten.
Staatssecretaris Heijnen:
Oké, goed.
Dan de motie-Bouchallikh op stuk nr. 63. Ook hier is het
verzoek om de motie aan te houden. Door IenW is een
onderzoek gestart naar de inclusieve deelmobiliteit, waarbij
we kijken naar de kansrijke routes. Het zou fijn zijn. Het
antwoord is eigenlijk hetzelfde als het antwoord op de motie
van D66. Ik vraag haar dus deze motie aan te houden. O!
Ik zei …
De voorzitter:
Wel een beetje bij de les blijven.
Staatssecretaris Heijnen:
Ja. Het gaat over de motie over deelvervoer voor iedereen.
Ik vraag om die aan te houden, omdat wij op dit moment
vanuit het ministerie een onderzoek doen naar vervoersarmoede. "Inclusiviteit voor iedereen" heet dat onderzoek.
We verwachten de resultaten in het voorjaar. Ik denk dat
het handig is om dat dan mee te nemen, dus ik vraag om
de motie aan te houden.

Dan de motie-Van Ginneken op stuk nr. 55: oordeel Kamer.
Er werd wel nog een woordje toegevoegd, namelijk "perma-

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

1 december 2022
TK 30

30-17-53

De voorzitter:
Op verzoek van mevrouw Bouchallikh stel ik voor haar motie
(36200-XII, nr. 63) aan te houden.
Daartoe wordt besloten.
Staatssecretaris Heijnen:
Bij de motie op stuk nr. 64 laat ik het oordeel graag aan de
Kamer, met de opmerking dat u waarschijnlijk weet dat de
afspraken over energiecompensatie niet via de begroting
van IenW, maar via de begroting van EZK lopen.
De motie op stuk nr. 69: oordeel Kamer.
De motie op stuk nr. 70: oordeel Kamer.
Bij de motie op stuk nr. 72 laat ik ook het oordeel aan de
Kamer. De effecten van de huidige lineaire economie en
van de transitie naar de circulaire economie krijgen we
steeds beter in beeld. Over de internationale effecten heeft
het PBL in opdracht van BHOS een rapport gepubliceerd.
Het moet een rechtvaardige transitie zijn. Ik erken dat er
ook negatieve gevolgen kunnen zijn. Hoe die ondervangen
kunnen worden, is een zeer complexe klus. Dat moeten we
doen in samenwerking met verschillende ministeries,
waaronder BHOS en IenW natuurlijk.
Dan de motie op stuk nr. 74 van mevrouw Van Esch. Ik wil
vragen of ze die wil aanhouden. De 50%-regeling is er
gekomen op verzoek van de Kamer. Dat is onderdeel van
een samenhangend geheel van regels. De minister van LNV
en ik hebben met de Kamer op 10 november een debat
gehad over geurproblematiek. We hebben toen ook toegezegd in het voorjaar van 2023 te komen met voorstellen
voor aanpassing van de geurregelgeving, specifiek rond
veehouderijen. Daarbij zullen we ook de komende maanden
expliciet kijken naar de 50%-regeling. De nieuwe voorstellen
zullen er niet voor 1 februari zijn. Ik wil nu niet op de inhoud
van die voorstellen vooruitlopen. Daarom vraag ik aan
mevrouw Van Esch om de motie aan te houden.
De voorzitter:
Mevrouw Van Esch beaamt dat.
Op verzoek van mevrouw Van Esch stel ik voor haar motie
(36200-XII, nr. 74) aan te houden.
Daartoe wordt besloten.
Staatssecretaris Heijnen:
Dan de motie op stuk nr. 75. Die wil ik ontraden. We hebben
in het tweeminutendebat Externe veiligheid een vergelijkbare motie gehad. Daarbij had ik al aangegeven dat ik die
motie ontraad, omdat er geen juridische mogelijkheden
zijn om de meest vervuilende onderdelen direct te sluiten.
Dat geldt nog steeds.
De motie op stuk nr. 76 ontraad ik, omdat mevrouw Van
Esch het heeft over de regie terugnemen, maar eigenlijk
vraagt ze mij de verantwoordelijkheid neer te leggen bij de
verkoper in plaats van bij de producent. Ik heb eerder vandaag uitgelegd waarom ik geen reden zie om dat systeem
op dit moment aan te passen. De verantwoordelijkheid ligt

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

wat mij betreft namelijk daar waar die hoort. Dat is bij de
producenten. Als die hun verplichting niet nakomen, dan
is het vervolgens aan de ILT om daarop te handhaven. De
reactie moet dan niet zijn om de verantwoordelijkheid naar
iemand anders te schuiven. Dat is de reden waarom ik deze
motie ontraad.
De motie op stuk nr. 77 ontraad ik. Gemeenten kunnen al
handhaven bij overlast door houtstook. In de praktijk geven
gemeenten aan dat ze daar moeite mee hebben. Daarom
ondersteun ik de gemeenten met instrumenten, zoals de
Routewijzer houtstook en overlast, en met kennisdeling. Ik
zou ook graag een eenvoudig te handhaven norm hebben.
Daarvoor moeten handhavers concreet kunnen aantonen
dat er sprake is van overlast. Daarnaast moet ook bewezen
kunnen worden welke kachel voor de overlast zorgt. Ik heb
daarvoor het RIVM en TNO al een onderzoek laten doen.
Dat onderzoek heeft helaas geen praktische methode
opgeleverd. Ik ben in overleg met RIVM en TNO over
mogelijke vervolgstappen, maar er is geen perspectief dat
dat op korte termijn een praktische en toepasbare methode
oplevert. Vandaar dat ik de motie moet ontraden.
De voorzitter:
Mevrouw Van Esch, kort.
Mevrouw Van Esch (PvdD):
Ja, kort. Ik snap niet waarom het oordeel dan geen verzoek
tot aanhouden kan zijn. Uit het onderzoek van TNO komt
volgens mij juist naar voren dat er nog te weinig onderzoek
naar handhaafbare normen is en dat er dus wel degelijk
meer onderzoek zou moeten komen om die handhaafbare
normen eventueel te ontwikkelen. Ik snap dus niet waarom
deze motie wordt ontraden als er, naar ik uit dit antwoord
begrijp, wel degelijk gekeken wordt, ook door het ministerie,
naar mogelijkheden voor handhaafbare normen.
Staatssecretaris Heijnen:
Wij kijken daar op dit moment inderdaad naar, maar er is
nog steeds — dat weet mevrouw Van Esch ook — geen
politiek draagvlak voor bijvoorbeeld een totaalverbod. We
moeten wel kijken naar goede normen en daar kijken we
ook naar. Wat mij betreft kan mevrouw Van Esch de motie
ook aanhouden, dan kunnen we dit op een later moment
nog bespreken. Ik heb voor het eerste kwartaal van 2023
sowieso een brief toegezegd. Wellicht is dat een natuurlijk
moment om nog eens te bekijken wat er met de motie
gedaan kan worden.
De voorzitter:
Wilt u de motie aanhouden? Begrijp ik dat goed?
Mevrouw Van Esch (PvdD):
Nou, ik vind het zonde als er nu een motie wordt ontraden
als er eigenlijk nog van alles aankomt, als ik dit zo hoor. Er
is net ook nog een brief beloofd om hier juist op door te
gaan. Volgens mij zou het veel logischer zijn om mij te
vragen of ik de motie wil aanhouden. Dat wil ik tot begin
2023 wel doen, om te zien of we eruit kunnen komen.

1 december 2022
TK 30

30-17-54

De voorzitter:
Zullen we het dan zo doen?

Minister Harbers:
De motie zegt exact wat ik al had toegezegd.

Op verzoek van mevrouw Van Esch stel ik voor haar motie
(36200-XII, nr. 77) aan te houden.

Staatssecretaris Heijnen:
O, daarom had je de motie ontraden. Nou ja, goed, er …

Daartoe wordt besloten.
Staatssecretaris Heijnen:
Oké. De motie op stuk nr. 85 wil ik ontraden. Het naar voren
halen van middelen heeft als gevolg dat particulieren in de
toekomst jarenlang geen mogelijkheid meer hebben om
subsidie aan te vragen. Dat vind ik onwenselijk. Het verzoek
om aanvragen door te schuiven naar de volgende ronde
wil ik om dezelfde reden ontraden. Daarnaast kost het verder naar voren halen van de middelen extra geld, omdat
er eerder en dus meer derving van accijnzen en motorrijtuigenbelasting optreedt. Daarvoor is op dit moment geen
dekking.
Over de motie op stuk nr. 86 laat ik het oordeel aan de
Kamer.
De motie op stuk nr. 91 krijgt oordeel Kamer.

De voorzitter:
We kunnen de motie ook overnemen, hè, als iedereen zegt
dat het al gebeurt.
Staatssecretaris Heijnen:
Ja. De motie kan overgenomen worden. Het wordt al
onderzocht, door ons allebei blijkbaar, dus dat is helemaal
mooi.
De voorzitter:
Is iedereen het ermee eens dat de motie wordt overgenomen? Ja.
De motie-Van Haga/Smolders (36200-XII, nr. 91) is overgenomen.

De motie op stuk nr. 94 krijgt ook oordeel Kamer.
Dan de motie over "opstaan voor iemand, misstaat niemand". Dat vond ik nog wel een lastige. Ik vond die erg
sympathiek, maar ik moet haar ontraden, omdat er op dit
moment geen dekking bij is. Wellicht is het goed als wij
met z'n allen nog eens nadenken over hoe we wat aandacht
kunnen vragen voor hoffelijkheid in het openbaar vervoer.
De voorzitter:
Even over de motie op stuk nr. 91. Die heeft u ook gerecenseerd, maar u heeft een ander oordeel dan de minister. Ik
wil niet graag stoken in het kabinet op de late avond.
Staatssecretaris Heijnen:
Dat is iets bijzonders.
De voorzitter:
Het is niet de tijd voor een kabinetscrisis, maar het kabinet
wordt toch echt geacht met één mond te praten.

Dat lijkt me beter, ook om scheuren in de coalitie te voorkomen. Als voorzitter heb je een zekere verantwoordelijkheid.
Staatssecretaris Heijnen:
Heel goed. Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
We hebben nog geen oordeel over de motie op stuk nr. 94.
Staatssecretaris Heijnen:
De motie op stuk nr. 94 heb ik ontraden.
De voorzitter:
En de motie op stuk nr. 95? Dat was de motie over de
campagne "Opstaan voor iemand, misstaat niemand".
Staatssecretaris Heijnen:
Die moet ik ontraden.

Staatssecretaris Heijnen:
Ik ga de motie er even bij pakken.

De voorzitter:
Heel goed. De heer Van Haga is toch weg, dus wat maakt
het uit.

De voorzitter:
De oppositie zit weer te slapen, stel ik vast. De minister had
de motie ontraden.

Hartelijk dank aan beide bewindspersonen voor het debat
van vanavond en gisteren. Dank aan alle ambtenaren achter
de schermen, zowel van de Tweede Kamer als van het
ministerie.

Staatssecretaris Heijnen:
De motie zegt …

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

De algemene beraadslaging wordt gesloten.

1 december 2022
TK 30

30-17-55

De voorzitter:
Volgende week stemmen wij over de begroting, over de
amendementen en over de moties.

Tweede Kamer

Begroting Infrastructuur en Waterstaat
2023

1 december 2022
TK 30

30-17-56