Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

29 697

Gebiedsgerichte economische perspectieven en
Regionaal Economisch Beleid

Nr. 16

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 juni 2014
Vorig jaar heeft de Europese Commissie (EC) de richtsnoeren inzake
regionale steunmaatregelen 2014–2020 gepubliceerd. Op grond hiervan
kunnen lidstaten een zogenoemde regionale steunkaart opstellen waarop
gebieden staan aangegeven waar staatssteunmaatregelen mogen worden
ingezet.
Hierbij stuur ik u het voorstel voor de regionale steunkaart 2014–2020 voor
Nederland toe. Dit voorstel is onder voorbehoud van goedkeuring van de
Europese Commissie. Ik hoop in juli 2014 het voorstel officieel aan de
Europese Commissie te kunnen voorleggen. Dit hangt echter af van de
snelheid waarmee de provincies de percentages toekennen aan specifieke
gebieden binnen de door ons gegeven kaders. Ik zal dit in deze brief nader
toelichten. De huidige kaart, die aanvankelijk liep tot eind 2013, is
verlengd tot 30 juni 2014. Dit heeft te maken met het relatief late moment
van vaststelling en publicatie van de nieuwe regels door de EC.
In deze brief schets ik eerst de Europese kaders en criteria van de
regionale steunkaart. Daarna komen de uitgangspunten die ik hanteer om
een nadere selectie te maken aan bod. Tot slot licht ik het voorstel nader
toe.
Regionale steunkaart en de criteria
Het geven van steun aan ondernemingen door overheden is in vele
gevallen niet mogelijk, maar in sommige gevallen is er sprake van
geoorloofde staatssteun. De regionale steunkaart wijst gebieden aan waar
het mogelijk is om in beperkte mate overheidssteun aan individuele
ondernemingen te kunnen verlenen, om de ontwikkeling van bepaalde
achterstandsgebieden in de Europese Unie te bevorderen. De steun
betreft maximaal 10 tot 30% van de geplande investering, afhankelijk van

kst-29697-16
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 697, nr. 16

1

de omvang van de onderneming1. Steun voor ondernemingen in
moeilijkheden valt hier niet onder; gesteunde bedrijven moeten financieel
gezond zijn. Ook enkele sectoren, zoals de ijzer- en staalindustrie, de
landbouw en de energiesector, worden op voorhand uitgesloten van deze
steun.
Nederland mag van de Europese Commissie een gebied, bestaande uit
deelgebieden, aanwijzen waar maximaal 7,5% van de Nederlandse
bevolking woont. Volgens de Europese Commissie moeten de deelgebieden die Nederland aanwijst aan één van de twee volgende criteria
voldoen: het gebied moet een werkloosheidspercentage hebben dat
boven de 115% van het landelijke gemiddelde (2011–2013) ligt of het
gebied moet een BBP hebben dat lager ligt dan het EU-gemiddelde
(2008–2010). Dit wordt bepaald op het niveau van de provincie of op het
lagere, zogenoemde COROP-niveau. Wanneer het gebied aan één van
deze twee criteria voldoet, kan vervolgens op gemeenteniveau de exacte
begrenzing afgebakend worden. Dat moet een gebied zijn van aaneengesloten (deel)gemeenten met in zijn geheel minimaal 100.000 inwoners.
De nieuwe regionale steunkaart
Wanneer de twee criteria van de Europese Commissie worden toegepast
op Nederland, komen gebieden in aanmerking waar in totaal 31% van het
Nederlandse bevolking woont. Dit is aanzienlijk meer dan het toegestane
maximale percentage van 7,5%. Om van de 31% naar 7,5% te komen, is
een inkadering vereist. Hiervoor hanteer ik de volgende overwegingen.
Ten eerste waar mogelijk aansluiten bij de huidige steunkaart. Ten
opzichte van de huidige kaart is het niet meer mogelijk om de gebieden in
Limburg (Midden- en Zuid-Limburg) en Noord-Friesland op de kaart te
plaatsen, aangezien deze gebieden niet langer voldoen aan de criteria van
de Europese Commissie. Ten tweede is een gelijk speelveld met Duitsland
en België voor onze concurrentiekracht in de grensregio’s van belang.
Tot slot wil ik specifiek aandacht geven aan de regio Groningen. Ik denk
hierbij aan de recent toegezegde investeringen in Groningen als gevolg
van de aardbevingsproblematiek (Kamerstuk 33 529, nr. 28) en voor de
versterking van het chemiecluster in de Eemsdelta (Kamerstuk 32 637, nr.
124).
Voorstel Nederlandse regionale steunkaart 2014–2020
Aan de hand van bovenstaande uitgangspunten en criteria heb ik een
verdeling van de 7,5% over deelgebieden gemaakt. Voor de periode
2014–2020 kom ik tot onderstaande verdeling. Ter vergelijking is de
verdeling in de periode van 2009–2013 toegevoegd. In de jaren 2007–2008
was er sprake van een overgangsregeling en kon een hoger percentage
dan de 7,5% worden toegepast. Deze verdeling is daardoor niet
vergelijkbaar.

Noord-Nederland (Groningen, Drenthe en
Friesland):
Flevoland:
Groot-Rijnmond:
Achterhoek:
1

2009–2013

2014–2020

5,41%
0,00%
0,00%
0,00%

5,40%
0,75%
0,65%
0,64%

Dit is op basis van de Europese definitie: maximaal 30% voor kleine ondernemingen (<50
medewerkers), maximaal 20% voor middelgrote ondernemingen (<250) en maximaal 10% voor
de overige ondernemingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 697, nr. 16

2

Limburg

2009–2013

2014–2020

2,01%
ca. 7,48%

0,00%
ca. 7,44%

Dit voorstel heb ik aan de betreffende regio’s gedaan, tot op gemeentelijk
niveau. De regio’s kunnen mijn voorstel indien gewenst nog aanpassen
door, zoals eerder aangegeven, de exacte begrenzing aan te passen
binnen de geldende kaders. Daarbij zit er nog een beperkte rek op de
toegekende percentages, tot de volledige 7,5% is benut. Ik ben inmiddels
in overleg met de betreffende regio’s.
Gebieden die op de steunkaart worden geplaatst
Noord-Nederland
Onder Noord-Nederland vallen de provincies Groningen, Friesland en
Drenthe. Noord-Friesland voldoet niet meer aan de EU-criteria ten
opzichte van de vorige periode 2007–2013.
Omdat in Duitsland het grensgebied wordt aangewezen, wordt met het
oog op een gelijk speelveld heel Noord-Nederland aanwezen als grensgebied, conform de huidige kaart. In de aangrenzende regio in Duitsland
worden gebieden ook aangewezen op de Duitse steunkaart.
Ook komt er een economisch programma voor Noordoost-Groningen ter
versterking van het chemiecluster in de Eemsdelta, waarvoor deze
steunkaart een belangrijke basis zal vormen.
Flevoland
Flevoland is een kansrijk gebied voor investeringen, maar heeft een hoge
werkloosheid. Flevoland stond in de overgangsperiode 2007–2008 op de
kaart, maar viel er vervolgens af, ten voordele van Limburg en NoordNederland. Investeerders lijken met een geringe overheidssteun over de
streep getrokken te kunnen worden. Op dit moment worden er
gesprekken gevoerd met de provincie Flevoland over de Speciale
Economische Zone in Flevoland (SEZF). Deze SEZF richt zich op de
maakindustrie rond luchthaven Lelystad, de logistiek en overslag
Flevokust-haven en bedrijvigheid in Flevoland, waaronder Floriade
Almere.
Achterhoek
Voor de Achterhoek is een gelijk speelveld met het aangrenzend Duitse
gebied van belang. Gebieden over de grens, waaronder rondom Duitse
steden, worden aangewezen op de Duitse kaart.
Groot-Rijnmond
De situatie in Groot-Rijnmond voor concurrentie uit het buitenland is
anders dan bij de andere gebieden, meer specifiek voor wat betreft het
havengebied. Hoewel Groot-Rijnmond niet direct aan de grens ligt, is er
wel sprake van het streven naar een gelijk speelveld met zowel Duitsland
als België, als met landen verder gelegen. Het gebied opnemen op de
steunkaart biedt opties voor overheden, het Havenbedrijf en het
bedrijfsleven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 697, nr. 16

3

Daar komt bij dat er in dit gebied ontwikkelmogelijkheden zijn in onder
meer de chemische industrie. Er wordt met partijen gesproken die
grootschalige investeringen willen doen die met name gericht zijn op
aanzienlijke vermindering van emissies en op het gebied van biobasedinitiatieven.
Het is mijn voorstel om een gebied rond de zuidoever van de Nieuwe
Maas en Nieuwe Waterweg op te nemen, waardoor een aanzienlijk gebied
met een hoge concentratie van bedrijven gebruik kan maken van de
voordelen die plaatsing op de kaart biedt.
Gebieden die niet op de kaart komen
Om met de kaart te voldoen aan de regels van de Europese Commissie
zijn keuzes noodzakelijk. Er zijn dan ook enkele gebieden afgevallen, die ik
hieronder benoem, die volgens de Europese criteria in aanmerking
zouden kunnen komen voor een plaats op de regionale staatssteunkaart
van Nederland, maar waarmee het totaalgebied de bevolkingsomvang
van 7,5% zou overschrijden. Met de gemaakte keuzes acht ik recht te doen
aan de situatie in de verschillende gebieden.
Kop van Noord-Holland, Agglomeratie Haarlem en Zaanstreek
Deze gebieden passen niet binnen de gekozen uitgangspunten. Zo draagt
plaatsing op de steunkaart voor dit gebied niet bij aan het creëren van een
gelijk speelveld met Duitsland of België.
Agglomeratie ’s-Gravenhage
Dit gebied richt zich met name op internationale en vaak overheidgerelateerde instituties. Een bijdrage van de overheid hierin is veelal
mogelijk zonder de regionale steunkaart.
Goedkeuring door Europese Commissie
De regio’s bestuderen momenteel het voorstel en zorgen voor nadere
invulling en concretisering waar nodig. Op deze manier wordt optimaal
gebruik gemaakt van de beschikbare mogelijkheden. Zodra dit proces is
afgerond zal ik het definitieve voorstel ter goedkeuring aan de Europese
Commissie zenden. Ik hoop dit in juli te doen. De Europese Commissie
heeft aangegeven ongeveer 2 maanden tijd nodig te hebben om de
steunkaart goed te keuren. Over de inhoud van de steunkaart ben ik al in
contact met de Europese Commissie. Ik hoop daarmee de doorlooptijd te
kunnen verkorten opdat de kaart zo spoedig mogelijk meerwaarde voor
Nederland kan opleveren.
De Staatsecretaris van Economische Zaken,
S.A.M. Dijksma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 697, nr. 16

4