Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2109
Vragen van de leden Monasch en Hamer (beiden PvdA) aan de Ministers voor
Wonen en Rijksdienst, van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van
Economische Zaken over het bericht dat de grenzen wagenwijd open staan
voor buitenlandse bouwers (ingezonden 23 april 2014).
Antwoord van Minister Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 2 juni 2014).
Vraag 1
Kent u het artikel in Cobouw: «Grenzen wagenwijd open voor buitenlandse
bouwers»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 3
Kunt u toelichten welke belemmeringen Nederlandse bouwbedrijven kunnen
ervaren als zij in andere EU-landen willen gaan opereren, die omgekeerd niet
gelden voor buitenlandse bouwbedrijven die in Nederland gaan opereren?
Klopt het dat Nederlandse bouwbedrijven die in Duitsland opereren aan de
volgende eisen moeten voldoen, die omgekeerd niet gelden voor Duitse
bedrijven in Nederland:2
ieder project moet vooraf zeer secuur worden aangemeld bij de Duitse
autoriteiten vanaf het eerste uur tot en met het laatste uur, waardoor
eventuele uitloop van een project meteen tot problemen leidt en eventueel
een hoge boete;
medewerkers moeten volledig worden aangemeld inclusief BSN, met
gedetailleerde persoonsgegevens waardoor tussentijdse vervanging van
medewerkers bijna onmogelijk is;
alle contractgegevens van het werk en de overeenkomsten met het personeel
dienen vertaald in het Duits op het werk aanwezig zijn;
vooraf moet gemeld worden hoeveel mensen – met naam, toenaam,
geboortedatum – op het werk aanwezig zijn. Personeel toevoegen in het
geval het werk niet op tijd af komt is lastig;

1
2

ah-tk-20132014-2109
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Cobouw, 14 april 2014
Nederlandse Aannemersfederatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

niet aangemeld personeel levert direct een boete – tot € 20.000 euro – en
stillegging van het werk op. Datzelfde geldt ook als de contractgegevens niet
vertaald op orde zijn;
er geldt een verplichte afstorting in het Duitse vakantie fonds van 14,7% van
de loonsom;
loonstroken moeten ook in het Duits aanwezig zijn, evenals een bewijs van de
laatste loonbetaling;
in het Duits moet worden aangetoond dat personeel is verzekerd en deze
informatie moet aanwezig zijn op het werk;
de hoofdaannemer is verantwoordelijk voor alle zaken op het werk, ook die
van de opdrachtgever?
Kunt u aangeven hoe deze administratieve eisen zich verhouden tot de eisen
die Nederland stelt aan buitenlandse bouwbedrijven en tot het vrij verkeer
van personen, goederen, diensten en werknemers in de EU?
Antwoord 2 en 3
In het kader van het vrij verkeer van diensten kan een bedrijf in een andere
Europese lidstaat diensten gaan verrichten. Hierbij geldt het uitgangspunt dat
een ondernemer zich dient te houden aan de geldende wet- en regelgeving
van de lidstaat waar deze ondernemer zijn diensten wenst uit te voeren,
indien deze wet- en regelgeving noodzakelijk, evenredig en proportioneel is
ter bescherming van het algemeen belang. Daarom worden Nederlandse
bouwondernemers in het buitenland geconfronteerd met andere eisen ten
aanzien van beroepskwalificaties, afwijkende technische standaarden, of
aansprakelijkheidseisen. Het is daarom essentieel dat een grensoverschrijdende ondernemer zich goed laat informeren over de bestaande wet- en
regelgeving in andere lidstaten. In sommige gevallen is het niet evident dat
bepaalde eisen noodzakelijk en proportioneel zijn. Het kabinet zet zich daarom
in de Europese Unie in voor vermindering van disproportionele eisen,
bijvoorbeeld in de peer review onder de dienstenrichtlijn en de lopende
wederzijdse evaluatie in het kader van de richtlijn erkenning beroepskwalificaties. Deze peer pressure, ook door middel van landen-specifieke aanbevelingen in het kader van het Europese Semester, dient bij te dragen aan meer
kansen voor Nederlandse ondernemers in het buitenland. Dit moet er toe
bijdragen dat lidstaten zich actief inspannen op het verminderen van
administratieve lasten voor grensoverschrijdende ondernemers.
Het is bij grensoverschrijdende dienstverrichting wel belangrijk dat de rechten
van werknemers beschermd worden. Daarover hebben de Europese lidstaten
afspraken gemaakt in de Detacheringsrichtlijn. Deze richtlijn bevat een set van
arbeidsvoorwaarden, waaraan een dienstverrichter zich heeft te houden
wanneer hij met personeel een dienst gaat verrichten in een andere lidstaat.
Dit moet ertoe leiden dat een werknemer op een aantal aspecten ongeveer
hetzelfde moet worden behandeld als zijn nationale collega. Hierbij gaat het
o.a. om minimumloon, verlof en maximale werktijden (op grond van de wet
of een eventuele algemeen verbindend verklaarde cao). Lidstaten mogen aan
buitenlandse dienstverrichters bepaalde controlevoorschriften opleggen met
het doel om beter te kunnen controleren of een dienstverrichter zich houdt
aan de bepalingen uit de Detacheringsrichtlijn. Elke lidstaat mag hieraan zelf
invulling geven, mits dit niet leidt tot een disproportionele belemmering van
het vrij verkeer van diensten. Of dit het geval is wordt, indien dit wordt
voorgelegd, beoordeeld door het Europees Hof van Justitie. Lidstaten mogen
hier dus op verschillende wijze mee omgaan.
De in Duitsland opgelegde controlevoorschriften aan buitenlandse dienstverrichters zijn gedeeltelijk opgenomen in artikel 9 van de onlangs in Brussel
bekrachtigde Europese Handhavingsrichtlijn. Deze nieuwe richtlijn heeft tot
doel de naleving van de Detacheringsrichtlijn te bevorderen. De in artikel 9
opgenomen voorschriften kunnen door alle lidstaten aan dienstverrichters
worden opgelegd. Nederland beziet thans welke controlemaatregelen zij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

wenst over te nemen en zal hiervoor een voorstel doen bij de implementatie
van de Handhavingsrichtlijn.3
Vraag 4
Kunt u toelichten in welke mate er verschil zit in de snelheid en accuratesse
waarmee de Duitse en Nederlandse inspectieorganisaties controle houden op
de voorschriften omtrent arbeid op bouwplaatsen? Klopt het dat het eerder
regel is dan uitzondering dat de Duitse arbeidsinspectie al op de eerste dag
van een bouwproject controleert of er aan alle in vraag 3 opgesomde eisen is
voldaan?
Antwoord 4
Er zijn mij thans geen gegevens bekend omtrent vergelijking van de snelheid
en accuratesse van de Duitse en Nederlandse inspectiediensten.
Vraag 5
Kunt u aangeven op welke wijze u bereid bent om de positie van MKB
bedrijven op de Nederlandse en Europese bouwmarkt te verbeteren? Zou
directe uitbetaling aan onderaannemers door de opdrachtgever van een
bouwproject daar aan kunnen bijdragen? Graag een toelichting hierop.
Antwoord 5
Het kabinet acht een versterking van de positie van het MKB van groot
belang. En marge van de Duits-Nederlandse regeringsconsultatie in Kleef in
mei 2013 kwamen de Nederlandse en de Duitse Ministers van Economische
Zaken overeen om gezamenlijk concrete problemen voor grensoverschrijdende ondernemers, in het bijzonder voor het MKB, op te lossen. Hierbij is
voor een brede benadering gekozen, waarbij onder andere wordt ingezet op
stimulering van de kennis van de Duitse taal en cultuur, verbeterde informatieverstrekking aan ondernemers, en indien noodzakelijk betere op het
buurland afgestemde wet- en regelgeving.
Directe betaling van loon door de opdrachtgever aan werknemers van een
onderaannemer zou kunnen bijdragen aan de verbetering van de positie van
kleinere MKB-bouwbedrijven. In de onlangs aanvaarde Aanbestedingsrichtlijn
wordt een lidstaat de keuze geboden om rechtstreekse betaling van een
onderaannemer door een aanbestedende dienst mogelijk te maken. De
Minister van Economische Zaken maakt hierover een afweging bij de
implementatie van de Aanbestedingsrichtlijn.
Vraag 6
Bent u bekend met het Belgische LIMOSA?4 Zou een vergelijkbaar Nederlands register van (buitenlandse) zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) of
(buitenlandse) werknemers die in Nederland een opdracht uitvoeren in uw
ogen een begaanbare weg zijn om meer grip te krijgen op de problematiek
van belasting- en premieontduiking en -ontwijking, die mede debet is aan de
verslechterende concurrentiepositie in Nederland van Nederlandse werknemers en Nederlandse zzp’ers in sectoren als de bouw? Graag een toelichting
hierop.
Antwoord 6
Het invoeren van een Nederlands register van buitenlandse zelfstandigen
zonder personeel is thans geen begaanbare weg. Een dergelijk register heeft
onderdeel uitgemaakt van het eerder genoemde Belgische LIMOSA-systeem
maar het Europees Hof van Justitie heeft bij arrest uitgemaakt dat een
registratie voor zelfstandige ondernemers een ontoelaatbare belemmering
vormt voor het vrij verkeer van diensten. Voor wat de betreft de registratie
van vanuit het buitenland gedetacheerde werknemers, zie het antwoord op
vraag 7.

3

Richtlijn 2014/67/EU van het Europees Parlement en de Raad van 15 mei 2014 inzake de
handhaving van Richtlijn 96/71/EG betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers met
het oog op het verrichten van diensten en tot wijziging van Verordening (EU) nr. 1024/2012
betreffende de administratieve samenwerking via het Informatiesysteem interne markt («de
IMI-verordening»)
4
https://www.socialsecurity.be/foreign/nl/employer_limosa/home.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3

Vraag 7
Hoe staat u tegenover een eventueel experiment met een dergelijk register
voor (buitenlandse) werknemers op de bouwplaats? Kunt u dit toelichten?
Antwoord 7
Bij brief van 30 januari 20145 heb ik uw Kamer laten weten dat de mogelijkheid voor het oprichten van een dergelijk register een onderdeel is van de
onlangs bekrachtigde Europese Handhavingsrichtlijn. Een registratiesysteem
voor vanuit het buitenland gedetacheerde werknemers (werknemers van
buitenlandse dienstverrichters) kan de efficiëntie van de handhaving
vergroten. Zoals ik in mijn brief heb aangegeven ben ik voornemens om over
de eventuele invoering van een registratiesysteem een afweging te maken bij
de implementatie van de nieuwe Handhavingsrichtlijn. Bij de uiteindelijke
afweging zal ik onder meer de administratieve lasten van een dergelijke
registratieplicht laten meewegen. In de bouwsector vindt inmiddels een
verkenning plaats over het invoeren van een identiteitspas voor toegang van
werknemers tot de bouwplaats, dit in samenwerking met het zogenoemde
project identificatiesysteem ID12. Dit systeem wordt al in enkele andere
Europese landen benut onder meer ter voorkoming van belasting- en
premieontduiking en oneerlijke concurrentie. Ik heb uw Kamer bij brief van
10 juli 2013 over dit systeem geïnformeerd.6

5
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 861, nr. 35
Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 407, nr. 168

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

4