Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

454
Vragen van de leden Jasper van Dijk (SP), Van Ojik (GroenLinks),
Voordewind (ChristenUnie) en Kuiken (PvdA) aan de Minister en
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid over reders die op zoek zijn naar
veilige havens (ingezonden 18 juli 2019).
Antwoord van Minister Van Nieuwenhuizen Wijbenga (Infrastructuur en
Waterstaat), mede namens de ministers van Buitenlandse Zaken, voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en van Justitie en
Veiligheid (ontvangen 21 oktober 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2018–2019, nr. 3594.
Vraag 1
Wat is uw oordeel over het artikel «De uit zee opgepikte migranten moeten
wel ergens van boord kunnen, waarschuwen Nederlandse reders»?1
Antwoord 1
Nederland onderschrijft de verplichting voor kapiteins om mensen die op zee
in nood verkeren te redden en de noodzaak om voor hen een veilige haven te
vinden. Het is bekend dat de situatie in het Middellandse Zeegebied de
afgelopen maanden veranderd is en dat het steeds moeilijker lijkt te worden
voor bepaalde schepen om havens te vinden die willen meewerken aan het
ontschepen van drenkelingen. Dat dit leidt tot spanningen aan boord is
gebleken bij recentelijk uitgevoerde operaties. De stelling in het nieuwsbericht
dat het noodzakelijk is dat er in het Middellandse Zeegebied voldoende
veilige havens zijn om reddingsacties van de koopvaardij tot een goed einde
te brengen, onderschrijf ik.
Vraag 2
Deelt u de mening dat reders die migranten oppikken een veilige haven
moeten kunnen bereiken?
Antwoord 2
Ja.

1

ah-tk-20192020-454
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Trouw, 16 juli 2019, https://www.trouw.nl/nieuws/de-uit-zee-opgepikte-migranten-moeten-welergens-vanboord- kunnen-waarschuwen-nederlandse-reders~bb187a15/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 3
Deelt u de mening dat de problematiek rond het redden van drenkelingen
voor de reders toeneemt omdat de EU haar eigen missie met marineschepen
in de Middellandse Zee heeft opgeschort?
Antwoord 3
Dit causale verband kan niet worden vastgesteld. Operatie Sophia heeft als
hoofdtaak om mensensmokkel te bestrijden en niet om drenkelingen te
redden. Het redden van drenkelingen is een internationale verplichting
voortvloeiend uit het internationaal zeerecht en wordt veelal uitgevoerd door
de kustwacht van Mediterrane landen en andere schepen actief op de
Middellandse Zee.
Vraag 4
In hoeverre zijn de Europese lidstaten bereid om koopvaardijschepen met
drenkelingen te ontvangen?
Antwoord 4
De meeste Europese lidstaten aan de Middellandse Zee zijn hiertoe bereid.
Zoals bekend ligt dit moeilijker voor schepen die opereren in de Middellandse
Zee en stelselmatig drenkelingen aan boord nemen.
Vraag 5
In hoeverre zijn veilige landen in Noord-Afrika hiertoe bereid?
Antwoord 5
Ook in Noord-Afrika zijn landen die bereid zijn veilige havens te bieden. Het is
bekend dat landen in Noord-Afrika eerder koopvaardijschepen veilige havens
hebben geboden en toegestaan hebben om drenkelingen aan wal te brengen.
Vraag 6
Hoe staat het met de onderhandelingen over ontschepingsplatforms in
Noord-Afrika, waar ook UNHCR en IOM hun medewerking aan willen
verlenen?
Antwoord 6
Kortheidshalve verwijs ik u naar de beantwoording van vergelijkbare vragen
in het schriftelijke overleg d.d. 16 juli 2019 ter voorbereiding op de informele
JBZ-raad van 18-19 juli 20192 Zoals vaker met uw Kamer is gedeeld, betreurt
het kabinet de gebrekkige voortgang op het maken van afspraken over
ontscheping in landen buiten de EU. Wel constateert het kabinet dat in
meerdere (Noord-) Afrikaanse landen wel degelijk sprake is van een praktijk
waarin drenkelingen in hun havens worden ontscheept. Vaak zijn UNHCR en
IOM daarbij betrokken.
Vraag 7
Deelt u de mening van de reders als zij zeggen dat mensen terugsturen naar
Libië in strijd is met het VN-Vluchtelingenverdrag? Zo nee, waarom niet,
aangezien u zelf een moratorium heeft afgekondigd op terugkeer naar Libië?
Antwoord 7
Dit kan niet zo worden gesteld. De Internationale Maritieme Organisatie en
UNHCR hebben gezamenlijk richtlijnen opgesteld over de omgang met
drenkelingen die hebben aangeven internationale bescherming te willen. In
dat geval, dient een kapitein de betreffende drenkelingen aan wal te brengen
in een veilige haven waar men toegang heeft tot een procedure die kan
leiden tot een beschermde status. Dat kan via de nationale autoriteiten of via
UNHCR. Deze mogelijkheid bestaat op dit moment niet in Libië. Het door de
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid op 1 juli 2019 voor de duur van een
half jaar ingestelde besluit- en vertrekmoratorium ten aanzien van Libië staat
hier los van. Zoals door de Staatssecretaris toegelicht tijdens het Algemeen
Overleg Asiel -en Vreemdelingenbeleid op 4 juli 2019 ziet het vertrekmorato-

2

Kamerstuk 32 317, nr. 567.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

rium er uitsluitend op toe dat uitgeprocedeerde Libische asielzoekers thans
niet verplicht worden vanuit Nederland terug te keren naar Libië.
Vraag 8
Wat onderneemt u om aan de zorgen van de reders tegemoet te komen?
Antwoord 8
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid onderhandelt op Europees
niveau over een structurele oplossing voor de herverdeling van migranten. Ik
verwacht dat een structurele oplossing zal bijdragen aan het beschikbaar zijn
van voldoende veilige havens om schepen met drenkelingen aan boord te
ontvangen. Daarnaast wordt in EU-verband door enkele lidstaten gesproken
over een tijdelijk ontschepingsmechanisme. Uw Kamer is hierover geïnformeerd via de aanbiedingsbrief van het verslag van de informele JBZ-raad van
18-19 juli 2019.
Vraag 9
Klopt het dat op 17 juli 2019 in het kader van de JBZ-Raad op initiatief van
Frankrijk en Duitsland een spoedbijeenkomst wordt gehouden over veilige
ontscheping van migranten? Steunt u de inzet van deze spoedbijeenkomst?
Antwoord 9
Ja. De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid heeft uw Kamer voorafgaand aan de informele Raad hierover geïnformeerd via het schriftelijke
overleg van 16 juli 2019 ter voorbereiding op de informele JBZ-raad van
18-19 juli 2019. Voorts verwijs ik u naar de aanbiedingsbrief van het verslag
van de informele JBZ-raad van 18-19 juli 2019 waarin een uitgebreide
toelichting is opgenomen. Zoals toegelicht in dit verslag, hebben de
bijeenkomsten niet geresulteerd in een tijdelijk mechanisme dat, wat het
kabinet betreft, kan bijdragen aan de gewenste structurele oplossing voor
ontscheping.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3