Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 238

Wijziging van de Wet ter voorkoming van
witwassen en financieren van terrorisme en de
Wet ter voorkoming van witwassen en
financieren van terrorisme BES in verband met
de implementatie van aanbevelingen van de
Financial Action Task Force

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 21 augustus 2012
Inleiding
De regering heeft met belangstelling kennisgenomen van het door de
vaste commissie voor Financiën uitgebrachte verslag. Het verheugt de
regering dat de leden van de VVD-fractie en van de PVV-fractie aangeven
positief te staan tegenover de voorgestelde wijzigingen, terwijl de leden
van SP benadrukken zeer veel waarde te hechten aan een krachtige
bestrijding van witwassen, en de voorgestelde aanscherpingen van de
WWFT daarom te verwelkomen. In het hiernavolgende geef ik mede
namens de minister van Veiligheid en Justitie antwoord op de in het
verslag gestelde vragen en maak ik van de gelegenheid gebruik om de
voorgestelde wijzigingen van de WWFT van een nadere uitleg te voorzien.
Algemeen
In februari 2013 dient Nederland aan de FATF te rapporteren over de
gerealiseerde verbeteringen in de wet- en regelgeving ter preventie van
witwassen en het financieren van terrorisme. De leden van de VVD-fractie
vragen of Nederland in dit korte tijdsbestek in staat is om alle aanbevelingen en verbeteringen op tijd door te voeren zodat de Nederlandse weten regelgeving beter aansluit bij toekomstige Europese regelgeving op dit
gebied.
Nederland dient inderdaad in februari 2013 in de plenaire vergadering van
de FATF te rapporteren over de implementatie van de aanbevelingen
voortkomende uit de FATF-evaluatie van Nederland. Uitgangspunt is dat
alle aanbevelingen op die termijn worden geadresseerd, althans dat
Nederland in die vergadering op hoofdlijnen zal kunnen laten zien op
welke wijze de betreffende punten zullen worden aangepakt. De wijzigingen van de WWFT in dit wetsvoorstel spelen daarbij een belangrijke
rol. Eventuele resterende punten die dan nog niet volledig geadresseerd
zijn, zullen worden meegenomen bij de follow-up van de Nederlandse
evaluatie, zoals gebruikelijk in het verband van de FATF. Bij de formulering
van dit wetsvoorstel is verder al zoveel mogelijk rekening gehouden met

kst-33238-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 238, nr. 6

1

de verwachte inhoud van nieuwe Europese regelgeving op dit gebied. Dit
najaar wordt een voorstel verwacht van de Europese Commissie voor een
vierde witwasrichtlijn; dit in antwoord op een andere vraag van dezelfde
leden van de VVD-fractie. Deze vierde witwasrichtlijn zal zijn geënt op de
nieuwe FATF-standaarden zoals vastgesteld in februari 2012. Na
vaststelling van de richtlijn, verwacht in het najaar van 2013, zal de inhoud
van de richtlijn – voor zover dat nog nodig blijkt – worden geïmplementeerd in de onderhavige wet middels een separaat wetsvoorstel.
De leden van de VVD-fractie vragen hoe ver andere EU-lidstaten zijn met
de implementatie van de FATF-standaarden in het kader van een gelijk
speelveld. Verder vragen zij of de FATF voor andere EU-lidstaten vergelijkbare aanbevelingen heeft opgesteld als voor Nederland.
Alle EU-lidstaten zijn gecommitteerd aan dezelfde FATF standaarden en
zijn voorts gehouden aan de derde witwasrichtlijn van de EU. Daardoor is
sprake van een gelijk speelveld, hoewel in de uitwerking op nationaal
niveau onvermijdelijk verschillen kunnen bestaan. Deze hangen samen
met verschillen in wetgevingssystematiek en beleidskeuzes. Hoe ver
andere lidstaten zijn met de implementatie van de FATF-standaarden is tot
op zekere hoogte af te leiden uit de «score» in hun evaluatierapporten.
Gemeten naar de zestien belangrijkste FATF-standaarden (de zogenoemde
«key and core recommendations») heeft Nederland een min of meer
gemiddelde score van zeven «onvoldoendes»; ook elf andere lidstaten
hebben vijf tot tien «onvoldoendes». Evenals de andere bij de FATF
aangesloten landen nemen alle EU-lidstaten waar nodig maatregelen om
hun wetgeving en beleid aan te passen.
Als gevolg van de gebondenheid aan dezelfde internationale regelgeving,
komen de aanbevelingen gericht tot Nederland inhoudelijk deels overeen
met de aanbevelingen die andere EU-lidstaten in het kader van de
FATF-evaluatie hebben gekregen. Deze betreffen bijvoorbeeld de
invoering van een meldingsplicht bij «mislukt cliëntenonderzoek» en
maatregelen ter voorkoming van misbruik van nieuwe technologieën
(Duitsland), controle of degene die de cliënt vertegenwoordigt daartoe
bevoegd is en betrokkenheid van senior management bij de beslissing
inzake voortzetting van een zakelijke relatie met een politiek prominent
persoon (Denemarken), en een verplichting om bij introductie van een
cliënt direct alle gegevens van het cliëntenonderzoek over te nemen en
verscherpt cliëntenonderzoek naar gelang het land van herkomst of
vestiging van een cliënt (Verenigd Koninkrijk). Gedetailleerde informatie
over de FATF-evaluaties van andere landen is beschikbaar via de website
van de FATF, www.fatf-gafi.org.
De leden van de CDA-fractie vragen een puntsgewijs overzicht waaruit
blijkt welke aanbevelingen in het FATF-evaluatierapport op welke wijze
worden omgezet in wetgeving. Zij vragen tevens of met dit voorstel ook
zaken worden geregeld die niet voortvloeien uit de aanbevelingen.
Naar aanleiding van de door deze leden gestelde vraag is in de bijlage bij
deze nota een overzicht opgenomen van de desbetreffende aanbevelingen
in het FATF-evaluatierapport en de corresponderende onderdelen van het
wetsvoorstel. Uit het overzicht blijkt dat de meeste van de voorgestelde
wijzigingen voortvloeien uit de aanbevelingen in het
FATF-evaluatierapport. Er zijn enkele uitzonderingen, zoals de gedeeltelijke
toepassing van de WWFT op taxateurs van onroerende zaken. Dit is niet
voorgeschreven in de FATF-standaarden, maar wordt niettemin nodig
geacht met het oog op de kwetsbaarheid van vastgoed(transacties) voor
witwassen en de centrale positie van taxateurs. Verder voorziet het
wetsvoorstel in enkele tekstuele verduidelijkingen, herstel van omissies en
technische aanpassingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 238, nr. 6

2

Verder vragen de leden van de CDA-fractie op welke wijze de implementatie in andere landen plaatsvindt.
Vooropgesteld moet worden dat de implementatie van de
FATF-standaarden tot op zekere hoogte vormvrij is, zodat landen er op
verschillende wijzen invulling aan kunnen geven. Daarbij valt onderscheid
te maken tussen implementatie bij wet of door middel van andere
afdwingbare maatregelen («Other Enforceable Means»), zoals beleidsregels van toezichthouders en regels gesteld door beroepsorganisaties.
Voor bepaalde FATF-standaarden is implementatie bij wet verplicht
gesteld. Daardoor is bijvoorbeeld het verplichte cliëntenonderzoek in alle
aangesloten landen bij wet geregeld. De EU-lidstaten volgen bij de
implementatie van de FATF-standaarden verder de derde witwasrichtlijn.
De leden van de SP-fractie vragen of er reeds algemene uitspraken
kunnen worden gedaan in hoeverre de WWFT een succes is, namelijk of
met behulp van deze wet daadwerkelijk witwassen en financiering van
terrorisme wordt voorkomen. In dat verband vragen zij of de regering een
aantal resultaten sinds de invoering van de WWFT kan geven.
De doelstelling van de WWFT is tweeledig. Het primaire doel van de wet is
van preventieve aard: de bescherming van de integriteit van de financiële
markten en meer algemeen, van de Nederlandse economie. Het tweede
doel van de wet is meer repressief: handhaving van de preventieve
maatregelen, en opsporing en vervolging van witwassen, in het bijzonder
op grond van meldingen van ongebruikelijke transacties. De preventieve
werking van de WWFT is moeilijk te meten: het is niet bekend hoeveel
witwassers hun criminele geld potentieel in de Nederlandse economie
zouden willen investeren en welk percentage van hen wordt afgeschrikt
door de maatregelen van de WWFT. In algemene zin kan echter worden
gesteld dat de preventie van witwassen een dynamisch proces is. Onder
meer het gegeven dat witwassers vaker hun toevlucht zoeken tot het
informele circuit, toont aan dat de uitbreiding van de meldingsplicht en
aanscherping van het cliëntenonderzoek hun vruchten afwerpen. Het
Nederlandse beleid om de wet- en regelgeving ter preventie van
witwassen up to date te houden en periodiek aan te passen teneinde de
integriteit van de financiële markten te beschermen treft dus doel. Wat
betreft de repressieve werking van de WWFT geldt dat het aantal
meldingen op basis van de meldingsplicht sinds de invoering van de
meldingsplicht op grond van de Wet MOT en later op grond van de WWFT
sterk is gestegen. Dit is niet alleen het gevolg van uitbreiding van de
meldingsplicht, maar zeker ook van betere naleving door instellingen. Ook
het aantal strafrechtelijke onderzoeken naar witwassen is de afgelopen
jaren aanzienlijk gestegen, evenals het aantal veroordelingen. In 2004
werden ongeveer 120 verdachten veroordeeld voor witwassen. In 2010
waren dat er al ruim 800. De informatie van de Financiële inlichtingen
eenheid speelt in strafrechtelijke onderzoeken naar witwassen een
belangrijke rol.
De leden van de SP-fractie vragen verder of een inschatting kan worden
gemaakt van het door misdaad verkregen vermogen dat naar schatting
jaarlijks in Nederland wordt witgewassen. Specifiek vragen zij of het veel
genoemde bedrag van € 21 miljard nog steeds actueel is. Aanvullend
hierop vragen de leden van de SP-fractie de regering welk deel van dit
witgewassen vermogen jaarlijks wordt teruggehaald en afgepakt door
justitie en de Belastingdienst.
Het door de leden van de SP-fractie genoemde bedrag is ontleend aan het
rapport «The amounts and the effects of money laundering» van de
Utrecht School of Economics uit 2006. Mij is geen andere wetenschap-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 238, nr. 6

3

pelijk onderbouwde schatting bekend van recentere datum. Daarbij moet
overigens worden opgemerkt dat het een zeer ruwe schatting betreft. Het
is bijvoorbeeld belangrijk om vast te stellen dat in het onderzoek ervoor is
gekozen om niet crimineel geld als uitgangspunt te nemen, maar het
ruimere begrip «illegaal geld». Het begrip illegaal geld omvat mede
gelden die weliswaar opbrengsten zijn van laakbaar handelen, maar niet
noodzakelijkerwijs voortvloeien uit het plegen van misdrijven. Dit
onderscheid speelt vooral bij allerlei vormen van frauduleus handelen,
blijkens het onderzoek goed voor ongeveer 80 procent van het «illegale
geld». Voor de resultaten van het overheidsbrede terughalen en afpakken
van illegaal geld verwijs ik naar de brief van de Minister van Veiligheid en
Justitie van 12 juli 2012 (Kamerstukken II 2011/12, 29 911, nr. 69).
Inhoud van het voorstel
De leden van de PVV-fractie vragen wat de onderbouwing is van de
25%-grens bij substantiële deelneming in een onderneming en waarom
deze grens niet op 5% is gesteld.
Het achterhalen van de uiteindelijk belanghebbende van de cliënt of de
trust is een belangrijk onderdeel van het cliëntenonderzoek. Dit kan
bijvoorbeeld een aandeelhouder zijn of de begunstigde van het vermogen
van een trust. In de voorgestelde definitie van het begrip uiteindelijk
belanghebbende is daarbij een drempelwaarde van 25% gehanteerd. Zo
kwalificeert bijvoorbeeld een aandeelhouder pas als uiteindelijk belanghebbende bij een belang van meer dan 25%. Deze drempelwaarde geldt
ook in de huidige definitie van uiteindelijk belanghebbende in de WWFT,
conform de FATF-standaarden en de derde witwasrichtlijn. De hoogte van
de drempelwaarde houdt verband met het doel van het cliëntenonderzoek: achterhalen of een rechtspersoon of rechtsfiguur voor de
belangen van bepaalde natuurlijke personen is opgezet. In het algemeen
is dit pas aannemelijk indien een natuurlijke persoon een belang houdt
van meer dan 25%.
Administratieve lasten, nalevingkosten en toezichtskosten
De leden van de PVV-fractie vragen of een stijging van het aantal
meldingen dan niet tot hogere toezichtkosten leidt. In dat verband vragen
zij of er een beeld is van de gevolgen voor de uitvoeringskosten bij de
Belastingdienst en het Bureau Financieel Toezicht
Het is juist dat de werklast van de toezichthouders op de naleving van de
WWFT toeneemt naarmate meer instellingen en meer soorten dienstverlening onder de meldingsplicht vallen, en naarmate het aantal gevallen
waarin transacties als ongebruikelijk moeten worden aangemerkt en
moeten worden gemeld, wordt uitgebreid: toezichthouders zullen dit alles
immers in hun toezicht op de naleving van de wet moeten betrekken.
Vooralsnog is evenwel het beeld dat de gevolgen van de onderhavige
wetswijziging voor de hoogte van de toezichtkosten beperkt zullen zijn, nu
het aantal instellingen dat onder de reikwijdte van de wet valt relatief
weinig toeneemt, en de meldingsplicht inhoudelijk ongewijzigd blijft.
De leden van de CDA-fractie vragen naar nut en de noodzaak van de
administratieve lasten en nalevingskosten die zijn verbonden aan dit
voorstel. Daarbij vragen zij in hoeverre alternatieven zijn overwogen.
Tijdens de consultatie van het wetsvoorstel is in overleg met de sector
waar mogelijk gehoor gegeven aan wensen gericht op het terugdringen
van administratieve lasten en nalevingskosten. Daarbij zijn telkens
alternatieve opties overwogen ten opzichte van het geconsulteerde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 238, nr. 6

4

voorontwerp. Zo is afgezien van een verlenging van de periode dat
iemand de status van politiek prominent persoon behoudt na beëindiging
van de positie die hem als zodanig kwalificeerde. Verder is de reikwijdte
van het transactiebegrip aangescherpt ten opzichte van de consultatieversie: het gaat niet meer om alle transacties waarvan een instelling «in
het kader van» haar dienstverlening aan een cliënt heeft kennisgenomen,
maar specifiek om die transacties waarvan zij «ten behoeve van» die
dienstverlening heeft kennisgenomen.
Andere voorbeelden van keuzes voor alternatieven die minder administratieve lasten en nalevingskosten opleveren, hebben betrekking op het
cliëntenonderzoek. Daar zijn de verplichtingen inzake de vertegenwoordiger beperkt tot de personen die zich als zodanig tot de dienstverlener
wenden, terwijl in het consultatiedocument deze verplichtingen waren
voorzien met betrekking tot alle vertegenwoordigingsbevoegde personen.
De nieuwe verplichting inzake het vaststellen of de cliënt voor zichzelf of
voor een derde optreedt is genuanceerd: voorgesteld is dat een instelling
daartoe op risico gebaseerde en adequate maatregelen dient te nemen.
De verplichting bij introductie van cliënten is beperkt tot het ter
beschikking stellen van gegevens inzake het cliëntenonderzoek;
overdracht van de desbetreffende (fysieke) bescheiden is geschrapt. Ten
slotte is een risicogebaseerde systematiek geïntroduceerd in de
overgangsregeling van artikel 38 van de WWFT. Op grond van deze
overgangsregeling is voor het alsnog uitvoeren van cliëntenonderzoek
meer tijd beschikbaar naarmate de desbetreffende cliënt een kleiner risico
vertegenwoordigt.
Consultatie
De leden van de SP-fractie vragen toelichting en voorbeelden hoe en op
welk moment er bij taxateurs wetenschap of vermoedens van misbruik
van vastgoed voor het witwassen van crimineel vermogen kunnen
ontstaan. Voorts vragen zij hoe concreet deze signalen moeten zijn
voordat hiervan melding moet worden gemaakt.
Een taxateur kan op diverse wijzen worden geconfronteerd met situaties
die ongebruikelijk zijn en mogelijk duiden op witwaspraktijken. Zo kan een
taxateur bij onderzoek in het kadaster onverklaarbare prijsfluctuaties
waarnemen van het door hem te taxeren object. Verder valt te denken aan
de situatie waarin een taxateur van zijn cliënt instructies ontvangt die een
prijsmanipulatie van het te taxeren object behelzen (verzoek om te hoog
of te laag taxeren); ook dit kan wijzen op een poging om criminele gelden
wit te wassen. Wanneer een dergelijke situatie aanleiding geeft tot een
vermoeden van witwassen, dient deze te worden gemeld als voorgenomen ongebruikelijke transactie.
Artikelsgewijs
H
De leden van de SP-fractie vragen naar de gevolgen van het uitbreiden
van het toepassingsbereik van de WWFT op de politiek prominente
personen (PEP’s).
Daarbij vragen zij of een schatting kan worden gegeven van het aantal
personen dat als PEP dient te worden aangemerkt op grond van de
huidige wet en het aantal personen dat als PEP moet worden aangemerkt
na de wijziging. Voorts vragen zij of de regering kan ingaan op de
gevolgen van het uitbreiden van het toepassingbereik met betrekking op
de uitvoerbaarheid van de wet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 238, nr. 6

5

Door de voorgestelde wijziging wordt het toepassingsbereik van de wet
uitgebreid tot buitenlandse politiek prominente personen die in Nederland
wonen. Een schatting van het aantal personen dat hierdoor binnen bereik
van de wet zou komen te vallen is moeilijk te geven: er zijn geen kwantitatieve gegevens voorhanden over buitenlandse PEP’s die in Nederland
woonachtig zijn. Met het oog op de definitie van PEP’s is er evenwel van
uit te gaan dat het gaat om een relatief klein aantal; daarbij is met name te
denken aan in Nederland werkzame ambassadeurs en rechters van
internationale tribunalen. In het wetsvoorstel is voorzien in de
mogelijkheid van vrijstelling en ontheffing voor het geval deze uitbreiding
van het toepassingsbereik onevenredig grote lasten met zich zou brengen
voor bepaalde (categorieën) instellingen.
De leden van de SP-fractie vragen voorts of nader kan worden ingegaan
op de uitzondering op het vierde lid van artikel 8 dat personen die in
Nederland wonen naast de Nederlandse nationaliteit ook een vreemde
nationaliteit hebben, niet worden meegenomen.
De regering kan deze leden antwoorden dat met deze uitzondering wordt
beoogd de uitvoering van de wet niet onnodig te compliceren. De
uitbreiding van het toepassingsbereik van het cliëntenonderzoek voor
politiek prominente personen ziet op buitenlandse PEP’s die in Nederland
wonen. Echter, in een beperkt aantal gevallen zal het gaan om personen
die naast een buitenlandse nationaliteit tevens de Nederlandse nationaliteit bezitten. Ingeval de desbetreffende persoon aan de hand van zijn
Nederlandse paspoort wordt geïdentificeerd, zal het in de praktijk moeilijk
zijn te achterhalen dat die persoon tevens een andere nationaliteit bezit.
I
De leden van de SP-fractie vragen ten slotte of er naast Iran en NoordKorea nog meer landen zijn die de FATF-aanbevelingen niet implementeren, en zo ja, om welke landen het gaat en waarom worden deze landen
niet worden aangewezen.
De FATF kent een proces voor het identificeren van landen met tekortkomingen in hun systeem ter bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering. In een regelmatig geactualiseerd public statement maakt de FATF
daarbij onderscheid tussen landen waarvan de tekortkomingen dermate
ernstig zijn dat tegenmaatregelen geïndiceerd zijn (vooralsnog alleen Iran
en Noord-Korea) en andere landen waarbij risico’s in elk geval moeten
worden onderkend. In het wetsvoorstel is aangesloten bij dit onderscheid
door naast het verscherpt cliëntenonderzoek (artikel 8) een nieuwe
bepaling op te nemen inzake bijzondere maatregelen (artikel 9).
De regering hoopt hiermee de vragen en opmerkingen in het verslag
afdoende te hebben beantwoord.
De minister van Financiën,
J. C. de Jager

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 238, nr. 6

6

Bijlage
In deze bijlage is een overzicht opgenomen van relevante aanbevelingen
in het rapport inzake de wederzijdse FATF-evaluatie van Nederland van
25 februari 2011 (FATF-evaluatierapport)1 met per aanbeveling een
beschrijving van de corresponderende onderdelen van het wetsvoorstel.
Hiermee wordt invulling gegeven aan het verzoek van de leden van de
CDA-fractie om in een puntsgewijs overzicht (per aanbeveling) aan te
geven wat deze aanbevelingen van de FATF precies zijn en op welke wijze
deze worden omgezet in wetgeving.
De geciteerde aanbevelingen zijn overgenomen uit de «Recommendations
and Comments» die in het FATF-evaluatierapport telkens per getoetste
FATF-standaard zijn vermeld. Per aanbeveling is verwezen naar de
paragrafen in het FATF-evaluatierapport waarop die aanbevelingen zijn
gebaseerd.
Aanbevelingen in het FATF-evaluatierapport

Onderdelen van het wetsvoorstel

Clarify that the notion of «customers» is intended to cover also trusts
and other legal arrangements.
Bring the definition of beneficial owner in line with the FATF standard
(by referring it to the customer and by providing a reference to «actual
control» also in the case of trusts and other legal arrangements).
(FATF-evaluatierapport, paragrafen 639 – 642)

Op grond van deze aanbevelingen wordt de definitie van uiteindelijk
belanghebbende aangepast en wordt in artikel 3 een nieuw lid
opgenomen met specifieke regels voor het cliëntenonderzoek voor
gevallen waarin sprake is van een trust.
(Wetsvoorstel, onderdelen A, subonderdeel 1, subsubonderdeel g, en D,
subonderdeel 3)

Require financial institutions to obtain information regulating the power
to bind the legal person or arrangement (including the name of trustees
and directors); including, in the case of foreign legal persons, the legal
form and address.
Obligate financial institutions to determine whether the customer is
acting on behalf of another person.
Obligate financial institutions to verify that a person purporting to act
on behalf of the legal entity so authorized.
(FATF-evaluatierapport, paragrafen 635 – 637 en 642)

Naast de algemene verplichting inzicht te verwerven in ondermeer de
zeggenschapsstructuur van de cliënt wordt in artikel 3 onderzoek
voorgeschreven naar de bevoegdheid van degene die de cliënt
vertegenwoordigt. Verder is voorzien dat instellingen onderzoeken of de
cliënt voor zichzelf optreedt of voor een derde (anti-stromanbepaling).
(Wetsvoorstel, onderdeel D, subonderdeel 1)

Address the exemptions for low-risk customers as adopted from the
Third EC Money Laundering Directive to ensure that all transactions are
based on a risk assessment regardless of the location, type of client or
product and that regardless of the classification that all transactions are
subject to monitoring and periodic review.
(FATF-evaluatierapport, paragrafen 658 – 663)

Voor cliënten die een laag risico vertegenwoordigen is in artikel 6 een
uitzondering geregeld op het verplichte cliëntenonderzoek. Dit artikel
wordt naar aanleiding van deze aanbeveling geherformuleerd om beter
tot uitdrukking te brengen dat die uitzondering niet van toepassing is in
gevallen waarin sprake is van een verhoogd risico als bedoeld in de
artikelen 8 en 9 (nieuw). In de uitzondering was al voorzien dat het
cliëntenonderzoek toch wordt uitgevoerd ingeval van indicaties dat de
cliënt betrokken is bij witwassen of financieren van terrorisme.
(Wetsvoorstel, onderdeel G, aanhef en subonderdeel 1)

Oblige financial institutions to ensure that data and information
obtained under the CDD process, such as the client risk profile and
contact information, are kept up-to-date.
(FATF-evaluatierapport, paragrafen 656 – 657)

De verplichting tot actueel houden van gegevens uit het cliëntenonderzoek is geëxpliciteerd in een nieuw zevende lid van artikel 3.
(Wetsvoorstel, onderdeel G, aanhef en subonderdeel 6)

Introduce an express obligation to consider filing an STR in the case of
failure to satisfactorily complete CDD/terminating business relation.
(FATF-evaluatierapport, paragrafen 681 – 683)

In artikel 16 wordt de meldingsplicht ongebruikelijke transacties
uitgebreid tot gevallen waarin het verplichte cliëntenonderzoek niet tot
resultaat leidt en sprake is van indicatoren dat de cliënt betrokken is bij
witwassen of financieren van terrorisme.
(Wetsvoorstel, onderdeel R, aanhef en subonderdeel 3)

1
Het FATF-evaluatierapport is beschikbaar
via: http://www.fatf-gafi.org/media/fatf/
documents/reports/mer/
MER%20Netherlands%20full.pdf. Een
samenvatting van het rapport is als bijlage
gevoegd bij de brief van de Minister van
Financiën en de Minister van Veiligheid en
Justitie van 4 maart 2011 (Niet-dossierstukken
Tweede Kamer 2010–2011, 2011D10952).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 238, nr. 6

7

Aanbevelingen in het FATF-evaluatierapport

Onderdelen van het wetsvoorstel

Repeal the transitional provision of the WWFT that deems the identification and record keeping requirements under the previous AML/CFT law
as if it were duly fulfilled under the WWFT.
(FATF-evaluatierapport, paragrafen 684 – 685)

De overgangsbepaling van artikel 38 wordt aangepast zodat de
uitzondering inzake het verplichte cliëntenonderzoek op grond van deze
wet slechts geldt voor zover dit onderzoek op grond van de toenmalige
Wet identificatie bij dienstverlening daadwerkelijk reeds heeft plaatsgevonden.
(Wetsvoorstel, onderdeel CC, aanhef en subonderdeel 1)

Require institutions to ascertain source of wealth and funds [of
politically exposed persons] in all circumstances and not limited to
business relations/transactions.
Review the PEP-related requirements to include non-Dutch PEPs
resident in the Netherlands.
Extend the obligation for financial institutions to have risk based
procedure to determine whether a customer is a PEP, also to the case of
the beneficial owner.
(FATF-evaluatierapport, paragrafen 687 – 695)

In artikel 8, vierde lid, wordt de regeling inzake politiek prominente
personen aangepast om aan deze drie aanbevelingen te voldoen.
Concreet wordt het voorgeschreven onderzoek uitgebreid tot de bron
van het vermogen van die personen. Verder komt ook de uiteindelijk
belanghebbende van de cliënt onder de regeling te vallen. Ten slotte
wordt de reikwijdte van de regeling uitgebreid met personen die niet de
Nederlandse nationaliteit hebben en wonen in Nederland onder de
regeling te vallen.
(Wetsvoorstel, onderdeel H, aanhef en subonderdeel 3, onder 1° en 2°)

Introduce a requirement to obtain senior management approval to
continue business relationship when a customer/beneficial owner
becomes a PEP or is found to be a PEP during the course of an already
established business relationship.
(FATF-evaluatierapport, paragraaf 691)

In een nieuw vijfde lid van artikel 8 wordt de regeling inzake politiek
prominente personen van toepassing verklaard ingeval de cliënt of een
uiteindelijk belanghebbende naderhand kwalificeert of blijkt te
kwalificeren als een politiek prominent persoon, inclusief het voorschrift
dat de beslissing tot continueren van de zakelijke relatie wordt genomen
door daartoe gemachtigde personen binnen de instelling.
(Wetsvoorstel, onderdeel H, aanhef en subonderdeel 3, onder 3°)

Introduce enforceable requirements in the case of payable-through
accounts.
(FATF-evaluatierapport, paragrafen 698 – 702)

De regeling inzake het gebruik van transitrekeningen bij correspondentbankrelaties in artikel 8, derde lid, wordt aangescherpt door een
technische verbetering van de definitie van transitrekening in artikel 1,
eerste lid, onderdeel h.
(Wetsvoorstel, onderdeel A, aanhef en subonderdeel 1, subsubonderdeel i)

Create specific obligation to prevent the misuse of new technologies.
Streamline the legislative and regulatory framework, eventually by
introducing a separate obligation for all financial institutions to pay
special attention to all complex, unusual large transactions, or unusual
patterns of transactions that have no apparent or visible economic or
lawful purpose, autonomous from the obligation to report suspicious
transactions. Introduce an explicit obligation for financial institutions to
examine as far as possible the background and purpose of unusual
transactions.
(FATF-evaluatierapport, paragrafen 703 en 791 – 799)

In het nieuwe artikel 2a, eerste lid, worden instellingen verplicht
bijzondere aandacht te besteden aan ongebruikelijke transactiepatronen
en aan transacties die naar hun aard een hoger risico op witwassen of
financieren van terrorisme met zich brengen. De formulering is
afgestemd op artikel 20 van de derde witwasrichtlijn.
In het tweede lid wordt geregeld dat instellingen maatregelen nemen
ter voorkoming van risico’s op witwassen en financieren van terrorisme
die kunnen ontstaan door het gebruik van nieuwe technologieën in het
economisch verkeer.
(Wetsvoorstel, onderdeel C)

Revise the obligation that is currently imposed on the third party to
provide the information concerning the [customer due diligence]
process, so that this information is immediately obtained by the
[financial institution] that is relying on the third party should be
redrafted to impose the obligation on the financial institution.
(FATF-evaluatierapport, paragraaf 715)

De verplichting in artikel 9, tweede lid, voor de introducerende instelling
om desgevraagd gegevens inzake het cliëntenonderzoek ter beschikking
te stellen aan de ontvangende instelling wordt geschrapt. In plaats
daarvan wordt in artikel 5, eerste lid, onderdeel c, geregeld dat de
ontvangende instelling moet beschikken over die gegevens alvorens
diensten te mogen verlenen.
(Wetsvoorstel, onderdeel F)

Ensure that records of transactions are maintained in a way that permits
reconstruction of transactions for the purpose of prosecution.
(FATF-evaluatierapport, paragraaf 752)

In artikel 34 (nieuw) wordt geregeld dat gegevens inzake meldingen van
ongebruikelijke transacties op zodanige wijze worden bewaard dat de
desbetreffende transactie reconstrueerbaar is.
(Wetsvoorstel, onderdeel BB)

Ensure that suspicious transactions are reported promptly to the FIU.
(FATF-evaluatierapport, paragrafen 820 en 824)

Artikel 16, eerste lid, wordt aangepast zodat melding van ongebruikelijke transacties voortaan onverwijld dient plaats te vinden in plaats van
binnen 14 dagen. Zoals in de memorie van toelichting vermeld komt dit
er in de praktijk op neer dat gemeld moet worden binnen 14 dagen of
zoveel sneller als feitelijk mogelijk bij voldoende zorgvuldig handelen.
(Wetsvoorstel, onderdeel R, aanhef en subonderdeel 1)

Ensure that protection from criminal liability only applies if suspicions
are reported in good faith.
Ensure that demonstrating good faith is sufficient to be protected from
civil liability, without having to prove that disclosure has reasonably
been made in view of all facts and circumstances.
(FATF-evaluatierapport, paragrafen 845 – 847)

De strafrechtelijke en civielrechtelijke vrijwaringen voor meldende
instellingen en hun personeel worden aangepast naar aanleiding van
deze aanbevelingen. In de strafrechtelijke vrijwaring (artikel 19) wordt
de term «te goeder trouw» geïntroduceerd. De voorwaarde voor
civielrechtelijke vrijwaring (artikel 20) wordt herzien, zodat voortaan de
redelijke veronderstelling uitvoering te geven aan de wettelijke
meldingsverplichting volstaat.
(Wetsvoorstel, onderdelen T en U)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 238, nr. 6

8

Aanbevelingen in het FATF-evaluatierapport

Onderdelen van het wetsvoorstel

Extend the tipping-off prohibition to apply to directors, officers and
employees.
(FATF-evaluatierapport, paragrafen 848 – 851)

De geheimhoudingsverplichting van artikel 23, eerste lid, wordt
uitgebreid tot de personen die werkzaam zijn voor een instelling.
(Wetsvoorstel, onderdeel W, subonderdelen 1 en 2)

Amend the WWFT to include a direct requirement to train staff, on a
regular basis, on policies, procedures and controls and in particular on
requirements on CDD and reporting of unusual transactions, and on
new developments, including information on current ML and TF
techniques, methods and trends.
Require DNFPBs to establish an appropriate ongoing employee training.
(FATF-evaluatierapport, paragrafen 901 -904 en 1125)

Voor alle instellingen is in een nieuw artikel 35 geregeld dat zij ervoor
moeten zorgdragen dat hun werknemers bekend zijn met deze wet en
periodiek opleidingen genieten gericht op het herkennen van ongebruikelijke transacties en het uitvoeren van het cliëntenonderzoek.
(Wetsvoorstel, onderdeel BB)

Introduce an enforceable obligation for financial institutions to give
special attention to business relationships and transactions with
persons from or in countries which do not or insufficiently apply the
FATF Recommendations.
(FATF-evaluatierapport, paragrafen 800 – 807)

In de voorschriften voor verscherpt cliëntenonderzoek in artikel 8, eerste
lid, is een expliciete verwijzing opgenomen naar de staat waar de cliënt
woonachtig of gevestigd is.
(Wetsvoorstel, onderdeel H, subonderdeel 1)

Amend the WWFT (Article 22) to make explicit that supervisory
authorities may share information collected for the purpose of Article 24
with other domestic authorities and foreign supervisors, where this is
necessary for the administration and enforcement of obligations under
the WWFT and to include appropriate provisions regarding the use and
confidentiality of such information, as are currently provided for in the
Wft
(FATF-evaluatierapport, paragrafen 734 – 738)

Artikel 22 is uitgebreid met een regeling voor de uitwisseling van
informatie tussen de toezichthouders voor de WWFT en de Wet toezicht
trustkantoren onderling en met buitenlandse toezichthouders. Die
regeling is geënt op de bepalingen voor de uitwisseling van informatie
in de Wet op het financieel toezicht (Wft).
(Wetsvoorstel, onderdeel V)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 238, nr. 6

9