Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 770

Werkbezoek van een delegatie uit de vaste
commissie voor Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit aan Parijs (15 t/m 16 oktober
2008)

Nr. 1

VERSLAG VAN EEN WERKBEZOEK
Vastgesteld 13 november 2008
Inleiding
Op 15 en 16 oktober jl. heeft een delegatie van vier leden van de vaste
commissie voor LNV een bezoek gebracht aan Parijs. Zij zijn begeleid door
de EU-adviseur en de griffier. Reden voor het werkbezoek is het EU-voorzitterschap van Frankrijk, dat de actuele landbouwdossiers tot één van de
prioriteiten heeft benoemd. Doel van het werkbezoek was gesprekken te
voeren met Franse parlementariërs en ambtenaren van het ministerie van
Landbouw en Visserij over actuele landbouwdossiers, waaronder het
zogenoemde «Health Check»-dossier en de rol van het Franse voorzitterschap daarbij. De delegatie bestond uit de leden Atsma (CDA, delegatieleider), Snijder-Hazelhoff (VVD), Graus (PVV) en Ouwehand (PvdD).
Woensdag 15 oktober
Diner in restaurant Auguste aangeboden door de Nederlandse ambassade
in Parijs. Aanwezig zijn de ambassadeur in Parijs, de heer Hugo Siblesz,
de LNV-raad, mevrouw Marianne Vaes, de Attaché Agricole van de Franse
ambassade in Nederland, de heer Jean-Michel Poirson, en de Attachée
Commerciale, mevrouw Francoise Divanach. Door de aanwezigen is een
toelichting gegeven op de algemene Frans-Nederlandse relatie en de
specifieke overeenkomsten en verschillen. Tevens is ingegaan op de
Franse standpunten ten aanzien van het «Health-Check»-dossier en de
toekomst van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB).
Donderdag 16 oktober – ochtend
Gesprek voorzitter subcommissie Landbouw, de heer Michel Raison.
Tevens aanwezig de adviseur juridische zaken van de subcommissie,
mevrouw Veronique Grivelle, en lid van de ondercommissie Milieu,
mevrouw Francoise Branget.
De delegatieleider geeft aan dat het nuttig is om met collega-parlementariërs van andere EU-lidstaten te praten over landbouw. Nederland en
Frankrijk hebben veel gemeenschappelijk op het terrein van landbeheer,
werkgelegenheid en export, en daarmee veel gedeelde belangen.

KST124462
0809tkkst31770-1
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 770, nr. 1

1

Melkquota
De heer Raison laat weten dat het Franse parlement voorzichtig is met de
afschaffing van melkquota omdat deze in Frankrijk effect hebben op de
prijzen en op de ruimtelijke ordening. Melkveehouders zijn nu gesitueerd
over heel Frankrijk, al verschilt de dichtheid. Afschaffing van de melkquota
zou melkveehouders in geografisch gunstige gebieden bevoordelen.
Daarnaast heerst in Frankrijk het sentiment om te behoren tot een bepaald
gebied met typische streekproducten (bijvoorbeeld kaas). Het Franse
parlement is niet principieel tegen afschaffing maar is voorstander van de
introductie van een alternatief regulatiesysteem om te voorkomen dat de
keten in Frankrijk schade ondervindt. Hiervoor is nog geen duidelijk voorstel uitgewerkt. Uitgangspunt is dat een vorm van interventie dient te
blijven bestaan ten gunste van het inkomen van melkveehouders (bijv.
voorraden van boter en melkpoeder). Zuivelbedrijven zijn in Frankrijk niet
verenigd in coöperaties. Vermoedelijk zal het Franse parlement tegen
afschaffing van de melkquota stemmen als er geen nieuw systeem voor in
de plaats komt. Overigens is regulering niet op alle producten noodzakelijk, aldus de heer Raison. Hij ziet overeenkomsten tussen de huidige
financiële crisis en de stijging van de graanprijzen in 2007 en 2008. Een
systeem voor eerlijke handel is altijd noodzakelijk: de markt bepaalt maar
de overheid reguleert. Ten aanzien van de WTO-onderhandelingen is het
van belang dat EU-wetgeving «WTO-compatible» is maar ook de EU-stem
is van groot belang in WTO-verband.
Biologische landbouw en milieu
Frankrijk is net als de overige EU-lidstaten gehouden aan de EU-milieurichtlijnen. Een verruiming van de melkquota doet hieraan niets af. Overigens
gaat Frankrijk op een aantal terreinen verder dan EU-milieurichtlijnen
voorschrijven. Zo zijn de eisen voor biologische landbouwproducten
strenger, evenals de kwaliteitseisen voor producten met geografische
oorsprongsbenamingen. Met het laatste gaat ook een economische reden
gepaard, namelijk het onderscheiden ten opzichte van andere landen. De
prijzen voor biologische producten liggen in Frankrijk, net als in Nederland, hoger door een lagere productie en de noodzaak voor de inzet van
handarbeid. Biologische landbouw blijft een speciale nichemarkt en ook
de Franse consument laat zich beïnvloeden door de prijs. De heer Raison
is van mening dat een volledig biologische landbouw in de EU tot
voedseltekorten zou leiden en dat niet alleen biologische producten kwalitatief goed zijn.
Dierlijke eiwitten
In Frankrijk vindt weinig of geen discussie plaats over de gevolgen van het
gebruik van dierlijke producten. In de rijke landen bestaat het voedsel uit
aanzienlijke hoeveelheden dierlijke eiwitten, waarmee veel kosten
gepaard gaan. Het Franse parlement en de Franse samenleving voeren
momenteel geen discussie over de vermindering van het gebruik van
dierlijke eiwitten.
Energie
Wat betreft biobrandstoffen heeft de Franse regering een voorstel ingediend om het fiscaal voordeel op de biobrandstoffen ethanol en diaster
geleidelijk af te bouwen. Er is geen sprake van fiscaal voordeel op 2e en
3e generatie biobrandstoffen, omdat deze er niet zijn. Voor fiscaal voordeel worden ook geen plannen ontwikkeld.
De productie van plantaardige energie dient niet ten koste te gaan van de
voedselketen, is het algemene standpunt. Frankrijk loopt ten opzichte van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 770, nr. 1

2

landen als Duitsland achter op alternatieve vormen van energie. Ook
wordt nauwelijks gas gebruikt. Het Franse parlement is voorstander van
het gebruik van kernenergie als schone vorm van energie, de Groenen
uitgezonderd. Wel zijn er zorgen over het verwerken van kernafval.
Ter compensatie van de hoge brandstofprijzen is voor de visserijsector
een steunplan ontwikkeld naast het reeds lang bestaande lage tarief op
brandstof voor de landbouw- en visserijsector (rode diesel).
Modulatie
Het Franse parlement is behoedzaam ten aanzien van de verhoging van
de modulatie. Het is essentieel het budget tot 2013 niet te wijzigen en de
prioriteit wordt gelegd bij de agrarische productie. Daarom ligt het in de
rede zo veel mogelijk geld te behouden voor de 1e pijler. De 2e pijler is
ook minder controleerbaar. Het Europees Parlement heeft een advies
uitgebracht waarbij het percentage voor modulatie lager zou moeten
uitvallen van het voorstel van de Europese Commissie.
Het Franse parlement is voorstander van modulatie voor oogst- en diergezondheidsverzekeringen (artikel 70) en geeft in dit verband de voorkeur
aan artikel 68 (1e pijler).
Cofinanciering
Ten aanzien van cofinanciering is de heer Raison alert om te voorkomen
dat dit tot renationalisatie van het GLB leidt. Verplichte cofinanciering
verdient aanbeveling boven vrijwillige cofinanciering. Voor innovatie is
cofinanciering wellicht wél een geschikte vorm.
Donderdag 16 oktober – lunch
Lunch in vegetarisch restaurant «Le grenier de Notre Dame» in aanwezigheid van landbouwattachés van Denemarken, Wallonië en Spanje en de
heer Daniel Bigou van APCA, aangeboden door de Nederlandse LNV-raad,
mevrouw Vaes.
Donderdag 16 oktober – middag
Gesprek met de heer Philippe Duclaud, diplomatiek adviseur van het
kabinet van de minister van Landbouw en Visserij, de heer Barnier.
De delegatieleider bedankt de heer Duclaud voor de ontvangst en onderstreept het belang van contacten tussen Nederland en Frankrijk wat
betreft het Europese Landbouwbeleid. De Nederlandse delegatie zou
graag spreken over de afschaffing van de melkquota, het «Health Check»dossier, ontkoppeling, de financiering van het GLB nu en na 2013, milieu
en dierenwelzijn.
De heer Duclaud licht toe dat het ministerie van Landbouw en Visserij
momenteel twee perspectieven heeft: de inzet van Frankrijk in de onderhandelingen met de overige EU-lidstaten en het Franse voorzitterschap
van de EU.
Melkquota
De inzet van Frankrijk ten aanzien van de melkquota is behoedzaam
omdat deze zijn vastgesteld per regio en daarmee relevant zijn voor het
landschapsbeheer. Als de melkquota worden afgeschaft zal dit mogelijk
een verhuizing inhouden van melkveehouderijen naar meer productieve
gebieden, weg uit de berggebieden.
Als voorzitter van de EU zal Frankrijk waarschijnlijk aansturen op een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 770, nr. 1

3

evenwicht tussen het voorstel van de Europese Commissie en het advies
van het Europees Parlement. Het advies van het EP voorziet in een verruiming van de melkquota met 1% in 2009 en 1% in 2010, waarna een
evaluatie zou moeten plaatsvinden. Uitgangspunt is de afspraak dat de
melkquota in 2015 zullen zijn opgeheven. De wijze waarop (begeleidende
maatregelen) en het tempo waarin is nu onderwerp van gesprek.
Het milieu is voor Frankrijk belangrijk; het gaat om een evenwichtige
manier van landbouwproductie.
WTO
De heer Duclaud verwacht niet dat een alternatieve vorm van systeeminterventie tot problemen in de WTO-onderhandelingen zal leiden. In 2003
heeft de EU reeds een stap gezet wat betreft ontkoppeling en er is nog
veel marge in de zogenoemde «amber box». Frankrijk wenst interventieinstrumenten in het GLB te behouden. Veel EU-lidstaten achten een
veiligheidsoptie noodzakelijk om te grote prijsschommelingen te voorkomen. Een vangnet zou niet structureel gebruikt dienen te worden maar
slechts indien nodig (vgl. steun voor maïs in Hongarije).
Modulatie
Frankrijk geeft prioriteit aan het gebruik van artikel 68 ten opzichte van
modulatie. Bijna de gehele Landbouw- en Visserijraad staat kritisch tegenover het voorstel van de Europese Commissie. Gerichte maatregelen
kunnen voor bepaalde sectoren in Frankrijk behulpzaam zijn, zoals de
biologische landbouw, de schapenhouderij en de melkveehouderij in
berggebieden.
Dierlijke eiwitten
In Frankrijk wordt niet gediscussieerd over de productie en consumptie
van dierlijke eiwitten. Wel over andere aspecten van voeding: het gebruik
van suiker, het feit dat groeten en fruit minder worden gegeten in Frankrijk
en de hongerproblematiek in de wereld.
Voedselcrisis
Frankrijk wil als voorzitter van de EU initiatief ontplooien voor een oplossing van de voedselcrisis en hervorming van de FAO, als lange termijnoplossing om een einde aan de honger in de wereld te maken. Frankrijk is
voor de korte termijn voorstander van het besteden van € 1 miljard voor
zaaizaad en kunstmest voor OS-landen, maar die discussie is meer een
financiële discussie geworden. Gestreefd wordt naar overeenkomst hierover in november 2008. Afrikaanse landen telen nu voornamelijk voor
export. Daarom is regiobeleid belangrijker dan wijziging van tarieven en
heffingen, zodat meer wordt overgegaan op voedselteelt voor eigen
gebruik. Daarnaast is het van belang dat Afrikaanse landen de krachten
bundelen, zoals in West-Afrika het geval is.
Veevoer en GGO
Het feit dat er veel GGO-soja in Zuid-Amerika wordt verbouwd baart
Frankrijk zorgen. De veevoerindustrie in de EU zou meer zelfstandig
moeten kunnen worden. Ook kunnen bepaalde teelten in de EU meer
worden gestimuleerd, zoals eiwitrijke gewassen. Middelen uit artikel 68
zouden voor veevoer kunnen worden aangewend (niet voor menselijke
consumptie).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 770, nr. 1

4

Dierenwelzijn
Het Franse voorzitterschap is niet geheel vrij geweest in het bepalen van
de agenda maar is mede afhankelijk van voorstellen van de Europese
Commissie. Ook het «Health Check»-dossier en de visserijproblematiek
hebben veel tijd in beslag genomen. Omdat er bovendien geen concreet
verzoek van de Europese Commissie is geweest ten aanzien van dierenwelzijn, zal er geen nieuwe wetgeving van kracht worden in de tweede
helft van 2008. Regulering van dierenwelzijn in slachterijen is overigens
wel in voorbereiding: vermoedelijk komt het dossier diertransporten eind
dit jaar weer aan de orde.
Rituele slachtingen vormen een politiek gevoelig onderwerp in Frankrijk
zelf, maar niet voor het Franse voorzitterschap van de EU. Het is verboden
om dieren individueel te slachten in Frankrijk. Dieren worden naar slachterijen gebracht. Er is geen gebrek aan regelgeving maar de bestaande
regelgeving wordt onvoldoende nageleefd. Daarom zijn nationale maatregelen aangekondigd.
GLB na 2013
Alle lidstaten willen een GLB na 2013, maar waar sommige lidstaten meer
geld in de 2e pijler willen, hecht Frankrijk aan behoud van de 1e pijler.
Economisch beleid staat voorop, gevolgd door landschaps- en milieubeleid. Frankrijk vindt de visie van Nederland voor een fusie tussen de 1e en
2e pijler interessant.
Een harmonisatie van betalingen is dan wel wenselijk. Dit wordt onderschreven door de nieuwe EU-lidstaten. Ook is Frankrijk voorstander van
een meer flexibel en dynamisch GLB, dat rekening houdt met verschillen
in concurrentieposities van EU-lidstaten. Dit hoeft niet op gespannen voet
te staan met het streven naar een gelijk speelveld binnen de EU.
Een discussie over invoering van een «flat rate» heeft nu geen prioriteit.
Eerst wordt gestreefd naar een akkoord over het «Health Check»-dossier.
Over duurzaamheid is tijdens de informele Landbouw- en Visserijraad in
Annecy uitvoerig gesproken. Voor de toekomst is de relatie tussen enerzijds productiviteit en concurrentiepositie, en anderzijds duurzaamheid
cruciaal.
De heer Duclaud heeft tot slot waardering voor het genuanceerde standpunt dat Nederland inneemt in de Raad en voor het feit dat Nederland
regelmatig een brugfunctie vervult tussen de liberale lidstaten en de meer
landbouwgerichte lidstaten.
Afronding programma
Na afloop van het gesprek met de heer Duclaud heeft een korte debriefing
met de LNV-raad plaatsgehad en is de delegatie terug naar Nederland
gereisd.
De voorzitter van de delegatie,
Atsma
De griffier van de delegatie,
Dortmans

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 770, nr. 1

5