Foto: Siebe Swart

Oorzaken en oplossingsrichtingen
grondwateroverlast in Sluiskil
20 januari 2023

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Verantwoording
Titel

Oorzaken en oplossingsrichtingen grondwateroverlast in Sluiskil

Opdrachtgever

Rijkswaterstaat Zee en Delta

Projectleider
Auteur(s)

5.1.2.e

en

Tweede lezer(s)

(Deltares),

(Aveco de Bondt) en

(TAUW)
Projectnummer

1284768

Aantal pagina’s

92

Datum

20 januari 2023

Handtekening

Ontbreekt in verband met digitale verwerking.
Dit rapport is aantoonbaar vrijgegeven.

Colofon
TAUW bv
Australiëlaan 5
Postbus 3015
3502 GA Utrecht
T +31 30 28 24 82 4
E info.utrecht@tauw.com

2/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Inhoud
Managementsamenvatting ............................................................................................................... 6
1

2

3

4

Inleiding ................................................................................................................................... 11
1.1

Aanleiding ........................................................................................................................ 11

1.2

Doelstelling ....................................................................................................................... 11

1.3

Vraagstelling .................................................................................................................... 12

1.4

Aanpak ............................................................................................................................. 12

1.5

Kwaliteitsborging Deltares ................................................................................................ 14

1.6

Gebruikte bronnen ........................................................................................................... 15

1.7

Leeswijzer ........................................................................................................................ 16

Historische ontwikkelingen ...................................................................................................... 17
2.1

Overlast in Sluiskil ............................................................................................................ 17

2.2

Aanpassingen aan het kanaal .......................................................................................... 18

2.3

Verleggen of dempen watergangen ................................................................................. 19

2.4

Baggerwerkzaamheden ................................................................................................... 21

2.5

Riolering en drainage ....................................................................................................... 23

2.6

Bebouwing ....................................................................................................................... 24

2.7

Samenvatting van de historische ontwikkelingen............................................................. 25

Systeemanalyse ...................................................................................................................... 27
3.1

Toetsingskader ................................................................................................................. 27

3.2

Maaiveldligging ................................................................................................................ 27

3.3

Bodemopbouw ................................................................................................................. 28

3.4

Kanaalbodem en -peil ...................................................................................................... 35

3.5

Grondwater ...................................................................................................................... 36

3.5.1

Grondwaterstandsverloop ......................................................................................... 36

3.5.2

Tijdreeksanalyse ....................................................................................................... 44

3.6

Oppervlaktewater ............................................................................................................. 49

3.7

Oeverbescherming ........................................................................................................... 52

3.8

Riolering en drainage ....................................................................................................... 53

3.9

Samenvatting van de systeemanalyse............................................................................. 54

Grondwatermodelanalyses ...................................................................................................... 59

3/92

Kenmerk

5

4.1

Doorlopen stappen in de modellering .............................................................................. 59

4.2

Opzet grondwatermodel en kalibratie (stap 1, 2 en 3) ..................................................... 60

4.3

Gevoeligheidsanalyse en bandbreedte (stap 4) ............................................................... 60

4.4

Vaststellen maatgevende invloeden (stap 5) ................................................................... 60

4.5

Effectenanalyse potentiële maatregelen (oplossingsrichtingen) (stap 6) ......................... 61

Mogelijke oorzaken overlast .................................................................................................... 63
5.1

Inzijging via de kanaalbodem .................................................................................... 64

5.1.2

Hoog kanaalpeil bij natte omstandigheden ............................................................... 64

5.1.3

Oeverconstructies ..................................................................................................... 65

Invloed afvoer van hemelwater ........................................................................................ 66

5.2.1

Slecht doorlatende ondergrond ................................................................................. 66

5.2.2

Depressies in maaiveldverloop ................................................................................. 67

5.2.3

Afwezigheid lokale af- en ontwatering....................................................................... 67

5.3

Koppeling van mogelijke oorzaken naar overlast gebieden ............................................. 68

Mogelijke oplossingsrichtingen ................................................................................................ 69
6.1

Oplossingen om de invloed van het kanaal te verkleinen ................................................ 70

6.1.1

Verhogen van de weerstand van de kanaalbodem ................................................... 70

6.1.2

Vergroten van de weerstand van de oevers ............................................................. 73

6.1.3

Optimaliseren van het peilbeheer op het kanaal ....................................................... 76

6.1.4

Afvoeren van toestromend grondwater naast het kanaal ......................................... 77

6.2

Oplossingen om afvoer hemelwater te bevorderen ......................................................... 79

6.2.1

Aanleggen dekkend drainagenetwerk ....................................................................... 79

6.2.2

Opwaarderen bestaande drainage ........................................................................... 81

6.2.3

Opwaarderen bestaande waterlopen / peilverlaging................................................. 83

6.2.4

Verlagen regionale ontwateringsbasis ...................................................................... 85

6.3
7

Invloed van het kanaal ..................................................................................................... 63

5.1.1

5.2

6

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Restopgave wateroverlast ................................................................................................ 85

Conclusies en aanbevelingen.................................................................................................. 86
7.1

Conclusies ........................................................................................................................ 86

7.1.1

Mogelijke oorzaken overlast...................................................................................... 86

7.1.2

Mogelijke oplossingsrichtingen ................................................................................. 87

7.2

Aanbevelingen ................................................................................................................. 90

4/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Bijlage 1

Damwandgegevens RWS

Bijlage 2

Damwandgegevens North Sea Port

Bijlage 3

Riolering en drainage Sluiskil

Bijlage 4

Meet en monitoringsplan extra gegevens Sluiskil

Bijlage 5

Tijdreeksanalyses

Bijlage 6

Uitgangspunten en onderbouwing grondwatermodellering

Bijlage 7

Resultaten grondwatermodellering oorzaken en oplossingsrichtingen

Bijlage 8

Resultaten nieuwe sonderingen

Bijlage 9

Verslag kwaliteitsborging Deltares

5/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Managementsamenvatting
Inleiding
In delen van Sluiskil wordt door bewoners grondwateroverlast ervaren. Sluiskil is een dorp in de
gemeente Terneuzen, gelegen langs het Kanaal Gent-Terneuzen. De bewoners maken onder
andere melding van vocht in huis, optrekkend vocht in de muren, natte vloeren en natte tuinen.
Een oproep van de bewoners in 2021 tot meer aandacht voor de aanhoudende problemen is de
aanleiding geweest voor de minister van Infrastructuur en Waterstaat om een nader onderzoek te
gelasten. Dit onderzoek moet leiden tot beter inzicht in de oorzaken van de wateroverlast en
aanbevelingen omtrent effectieve maatregelen om de grondwaterstand positief te beïnvloeden. De
maatregelen richten zich op mogelijkheden in de openbare ruimte. Mogelijk nemen deze
maatregelen niet alle overlast weg. Dit vraagt ook om maatwerkoplossingen op perceelsniveau.
Voor het onderzoek zijn de volgende stappen doorlopen:






Opstellen historisch onderzoek naar de ontwikkelingen in Sluiskil met relatie tot het
(grond)watersysteem van het kanaal en de woonwijk
Beschrijven van het systeem. Hiervoor is data verzameld en vervolgens aangevuld met extra
peilbuizen en sonderingen
Op basis van de systeemanalyse en extra peilbuizen en sonderingen is het grondwatermodel
gemaakt en verfijnd
Met behulp van het grondwatermodel en de grondwaterdata zijn diverse analyses uitgevoerd
om de oorzaken en oplossingsrichtingen nader te duiden en kwantificeren
De resultaten zijn vervolgens verwerkt in dit rapport waarbij de inzichten over de oorzaken en
oplossingsrichtingen van de wateroverlast in Sluiskil zijn samengebracht

Historische ontwikkelingen
De belangrijkste historische ontwikkelingen die een potentiële invloed hebben (gehad) op de
waterhuishouding van Sluiskil zijn hieronder opgesomd:
 Het Kanaal Gent-Terneuzen is sinds de officiële opening in 1827 tot 1968 telkens in stappen
verbreed en verdiept. Met name de verbreding en verdieping tussen 1961 en 1968 heeft,
mede door het verleggen van de Westelijke Rijkswaterleiding, mogelijk een significante
impact gehad op de lokale waterhuishouding in Sluiskil
 Na 1968 is het kanaal niet verder verdiept of verbreed. Ondanks de aanwezigheid van
erosiegeulen is tussen 2006 en 2021 geen significante verdere verdieping of uitslijting van het
kanaal waar te nemen als gevolg van de scheepvaart
 Naast het verleggen van de Westelijke Rijkswaterleiding zijn meer watergangen in Sluiskil
verdwenen tussen 1968 en 1990 waardoor afvoercapaciteit van kwelwater en hemelwater via
het oppervlaktewatersysteem is afgenomen. Nu gebeurt waterafvoer primair via het
rioolstelsel en op enkele locaties met extra drainagebuizen. De huidige inrichting is voor de
beheersing van de grondwaterstand echter niet afdoende
 In Sluiskil zijn tussen 2013 en 2015 in enkele straten de rioleringen vernieuwd waarbij
drainage is gelegd om een eventueel wijzigend grondwaterniveau te beheersen

6/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Systeemanalyse
Op basis van de systeemanalyse wordt geconcludeerd dat een combinatie van invloeden
bijdragen aan de grondwaterhuishouding van Sluiskil:
Invloed van het kanaal:
 Door het potentiaalverschil tussen kanaalpeil en grondwater in het achterland heeft het kanaal
een grondwaterstand verhogende invloed in Sluiskil. De invloed van kortdurende fluctuaties
van het kanaalpeil zijn alleen significant meetbaar op korte afstand (binnen 50 meter) van het
kanaal. Het effect van passerende grote schepen heeft geen meetbaar effect op de
grondwaterstanden
Slecht doorlatende ondergrond:
 De ondergrond van Sluiskil bestaat uit een slecht doorlatende deklaag van zo’n 1,5 tot 2 m
dik. Onder de deklaag begint een zandpakket dat plaatselijk wordt onderbroken door
kleilaagjes. Zowel de deklaag als de kleilaagjes/kleilenzen belemmeren de infiltratie en de
verticale grondwaterstroming. De neerslag kan op een kleilens blijven staan waardoor de
grondwaterstanden lokaal (tijdelijk)hoger lijken dan in de rest van de omgeving (dit wordt een
schijngrondwaterspiegel genoemd)
Depressies in maaiveldverloop:
 De maaiveldhoogte in Sluiskil varieert van NAP +3 tot +4 m langs het kanaal tot iets meer dan
NAP +1 m bij de brandgang achter de Bosjesweg. Het maaiveldverloop kenmerkt zich door de
aanwezigheid van lokale laagtes. Sluiskil ligt qua maaiveldniveau als het ware in een badkuip
Afwezigheid lokale af- en ontwatering:



In Sluiskil is momenteel vrijwel geen oppervlaktewater meer te vinden. Dat heeft ertoe geleid
dat het water uit het kanaal en hemelwater moeizaam kan worden afgevangen en afgevoerd
Voor de afwatering is Sluiskil hoofdzakelijk afhankelijk van het bestaande riolerings- en
drainagesysteem

De complexe opbouw van de bodem, de situatie die is ontstaan door het verminderen van de
drainerende- en ontwateringsmiddelen en de invloed van het kanaal hebben allemaal invloed op
de grondwatersituatie in Sluiskil. De verschillende invloeden zijn moeilijk uit elkaar te trekken zijn,
ze beïnvloeden elkaar immers

Grondwatermodelanalyses
Een grondwatermodel bleek noodzakelijk om de grondwaterproblematiek in Sluiskil beter te
begrijpen en af te kaderen. Het model is daarbij in eerste instantie een aanvulling op de
systeemanalyse om te begrijpen en visualiseren hoe het grondwatersysteem werkt. Daarnaast is
het een belangrijk hulpmiddel om het effect van potentiële maatregelen te berekenen.

7/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Mogelijke oorzaken overlast
Naar aanleiding van de onderzoeksresultaten kunnen de hoge grondwaterstanden worden
gecategoriseerd in twee verschillende hoofdinvloeden:
 Enerzijds heeft toestroming van water vanuit het kanaal een grondwaterstand verhogende
invloed in Sluiskil
 Anderzijds is sprake van wateroverlast door hemelwater als gevolg van de slecht doorlatende
ondergrond en onvoldoende drainerende of ontwaterende middelen
Mogelijke oplossingsrichtingen
Dit onderzoek geeft aanbevelingen voor maatregelen die op openbaar terrein uitgevoerd kunnen
worden om de grondwaterstanden te verlagen. Met behulp van het grondwatermodel is getoetst in
hoeverre elk van de maatregelen een significante bijdrage levert aan het verlagen van de
grondwaterstanden tot een wenselijke ontwateringsdiepte. Sommige mogelijke
oplossingsrichtingen zijn niet doorgerekend, maar beschrijvend opgenomen in het rapport. De
volgende oplossingsrichtingen zijn beschouwd:
De invloed van het kanaal kan verkleind worden door de volgende ingrepen:
 Verhogen van de weerstand van de kanaalbodem
 Vergroten van de weerstand van de oevers



Constanter peilbeheer van bestaande streefpeil van het kanaal
Afvoeren van toestromend water naast het kanaal

Om de afvoer van hemelwater en grondwater te verbeteren is gekeken naar de volgende
maatregelen:
 Aanleggen dekkend drainagenetwerk in gebieden met structureel hoge grondwaterstanden




Opwaarderen bestaande drainage
Opwaarderen bestaande waterlopen / peilverlaging
Verlagen regionale ontwateringsbasis

De oplossingsrichtingen zijn aan de hand van vier criteria beschreven. Dit zijn effectiviteit, risico’s,
uitvoerbaarheid en kosten bepalende factoren. Op basis van deze criteria is het mogelijk om
aanbevelingen te formuleren voor een strategie om tot een oplossing te komen en ambtelijke en
bestuurlijke besluitvorming te faciliteren.

Conclusies
De ervaren overlast wordt herkend in de onderzoeksresultaten. De grondwaterstanden zijn hoog,
met name in de winter, maar ook in de zomer daalt de grondwaterstand lokaal niet structureel
onder het gewenste ontwateringsniveau.
Ten aanzien van de oorzaken van de ervaren overlast in Sluiskil wordt geconcludeerd dat dit een
combinatie is van verschillende invloeden. Daarbij is het te verwachten dat woningen die dichter
bij het kanaal liggen in sterkere mate overlast ervaren door de invloed van het kanaal en
woningen op een grotere afstand met name overlast ervaren door de slecht doorlatende
ondergrond, het wisselende maaiveldverloop en de beperkte aanwezigheid van drainerende en
ontwaterende middelen in het dorp.
8/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Er kan niet een harde grens tussen de genoemde hoofdoorzaken worden getrokken. Een groot
deel van Sluiskil heeft (in meer of minder mate) last van zowel het kanaal als van de onvoldoende
afvoermogelijkheden van hemelwater en de slechte infiltratiemogelijkheden.
Op basis van de grondwatermodelresultaten wordt geconcludeerd dat het volledig afsluiten van
het kanaal tot zeer ongewenste nevenschade kan leiden. De kans op zetting en krimp van klei of
leemlagen in het geval dat de grondwaterstanden structureel dalen is reëel. Dit leidt mogelijk tot
verzakkingen van bebouwing met aanzienlijke schade als gevolg.
Een oplossing waarin de mogelijkheid bestaat om bij te sturen om tot gewenste
grondwaterstanden te komen, verdient de voorkeur. Sluiskil heeft baat bij een gecontroleerde
daling van de grondwaterstanden die in de zomermaanden niet te ver doorschiet naar niveaus die
historisch nog nooit hebben plaatsgevonden. Om deze reden wordt de aanleg van drainage langs
het kanaal en in Sluiskil als basisoplossing aanbevolen.
Door de complexe bodemopbouw is het aannemelijk dat overlast in heel Sluiskil niet volledig
gemitigeerd kan worden. Zo zijn schijngrondwaterspiegels of slechte infiltratiemogelijkheden op
particulier terrein niet compleet op te lossen door alleen maatregelen op openbaar terrein te
treffen. Het volledig mitigeren van hoge grondwaterstanden vraagt ook om maatregelen op
perceelsniveau. Hierdoor zijn plaatselijk ingrepen op particulier terrein benodigd en vraagt om
maatwerk per situatie. Zolang de ondergrond van een openbaar of particulier terrein slecht
infiltreert dankzij de complexe bodemopbouw, blijft de kans aanwezig dat (tijdelijke) overlast wordt
ervaren na een regenbui.

Aanbevelingen
Voor een definitieve invulling van de maatregelen vragen de voorgestelde oplossingsrichtingen
nog om nadere uitwerking om de exacte effectiviteit te kunnen voorspellen. Om te grote
grondwaterstandsdaling te voorkomen, wordt een getrapte en adaptieve aanpak aanbevolen,
zodat gecontroleerd kan worden toegewerkt naar het zo goed als mogelijk beheersen van de
grondwaterstand. Hierbij wordt aangeraden om de effectiviteit per maatregel telkens te monitoren
en tussentijds te evalueren wat de effectiviteit van de genomen maatregel is, of te definiëren
grenswaarden worden overschreden dan wel of aanvullende maatregelen wenselijk zijn. Verder
wordt aanbevolen om de locaties waar maatregelen worden getroffen, te prioriteren in tijd en
urgentie aangezien niet alle maatregelen in een keer geïmplementeerd kunnen worden. De
noodzaak om overlast te verminderen in Sluiskil is echter evident.
Toch bestaat de kans dat de wateroverlast niet overal en op elk tijdstip weggenomen kan worden.
Zo kan de afvoer van hemelwater in privé tuinen niet volledig met maatregelen in het openbaar
gebied worden opgelost. Dit vraagt ook om maatwerkoplossingen op perceelsniveau. Hierbij wordt
aanbevolen dat overheden ondersteuning leveren in de mogelijkheden die bewoners hebben voor
het treffen van de juiste maatwerkoplossingen. Mogelijkheden die bewoners hebben om lokaal
wateroverlast te verminderen zijn:

9/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL



Drainage aanleggen op eigen perceel (en aansluiten op het gemeentelijke drainagesysteem)





Verticale drainage aanleggen zodat hemelwater makkelijker infiltreert
Aanbrengen van een bodemafsluiter in de kruipruimte
Injecteren van de bouwmuren tegen optrekkend vocht




Impregneren (waterdicht maken) van de buitenmuren
Ophogen van de tuin of binnenplaats

De getrapte adaptieve aanpak om maatregelen te treffen in het openbare gebied omvat de
volgende stappen:
1. Maak een gedegen (ontwerp)plan voor de aanleg van drainage in Sluiskil.
2.
3.
4.

Geef prioriteit aan regelbare drainage langs het kanaal (voorkeur 2 meter diep)
Opwaarderen omliggende watersysteem
Verkenning optimalisatie peilbeheer kanaal

5.
6.
7.

Afdichten van het zijkanaal
Opwaardering van bestaande oeverconstructies
Nagaan van mogelijkheden van innovatieve oplossingen

Een essentieel onderdeel van een getrapte adaptieve aanpak is dat er met behulp van het
bestaande monitoringsmeetnet met grote regelmaat gemonitord en geanalyseerd wordt wat de
effectiviteit is van elk van de oplossingsrichtingen die worden geïmplementeerd. Hiervoor wordt
aanbevolen om een monitoring- en meetstrategie op te stellen. Onderdeel van goed monitoren is
om te toetsen of de werking van de geïmplementeerde maatregelen in de tijd volledig naar wens
verloopt. Hiervoor is een integraal beheer en onderhoudsplan essentieel. Ook wordt aanbevolen
om een herijking van de ervaren schade bij bewoners uit te voeren enkele maanden nadat de
eerste maatregelen zijn geïmplementeerd. Bij het uitvoeren van de maatregelen is het van belang
om met de ambtelijke partners vaste evaluatie- en bijstuurmomenten in te plannen.
Met de keuze voor een getrapte, adaptieve aanpak creëren Rijkswaterstaat en Gemeente
Terneuzen de mogelijkheid om, ondanks de aanwezige onzekerheden, een passende en veilige
invulling te geven aan de realisatie van een optimale beheersing van de grondwaterproblematiek
in Sluiskil.

10/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

1 Inleiding
1.1

Aanleiding

In delen van Sluiskil wordt door bewoners grondwateroverlast ervaren. Sluiskil is een dorp in de
gemeente Terneuzen, gelegen langs het Kanaal Gent-Terneuzen. De bewoners maken onder
andere melding van vocht in huis, optrekkend vocht in de muren, natte vloeren en natte tuinen. In
2017 is een eerste onderzoek uitgevoerd door Wareco ingenieurs naar de wateroverlast in
Sluiskil. Uit het rapport blijkt dat het om een complex probleem gaat, waarbij de vochtproblemen
die de bewoners ervaren een relatie hebben met de hoge grondwaterstanden. Deze
grondwaterstanden staan mogelijk grotendeels onder invloed van het kanaal en de hydrologische
situatie in het gebied, die samenhangt met de bodemopbouw en de grondwaterstroming. De
beperkte ontwatering (hoogte van de grondwaterstand onder maaiveld) in de woonwijk alsmede
de bouwtechnische staat van de woningen worden aangemerkt als bepalende factoren voor de
ervaren overlast. Enkele aanbevelingen uit het onderzoek zijn na oplevering van de rapportage in
2017 in gang gezet. De uitgevoerde maatregelen hebben zich met name gericht op het
vochtresistent maken van enkele woningen. Overige aanbevelingen zijn niet in gang gezet.
Een oproep van de bewoners in 2021 tot meer aandacht voor de aanhoudende problemen is de
aanleiding geweest voor de minister van Infrastructuur en Waterstaat om een nader onderzoek te
gelasten. Dit onderzoek moet plaatsvinden onder samenwerking van betrokken partijen en moet
leiden tot beter inzicht in de oorzaken van de wateroverlast en aanbevelingen omtrent effectieve
maatregelen om de grondwaterstand positief te beïnvloeden. Het onderzoek is erop gericht om
een zo compleet mogelijk beeld te verschaffen van de bijdragen van de oorzaken die leiden tot
wateroverlast in Sluiskil. Met behulp van het verbeterde inzicht worden mogelijke
oplossingsrichtingen geformuleerd, waarbij de effectiviteit en doelmatigheid van de maatregelen
worden aangegeven.

1.2

Doelstelling

Om een compleet beeld te krijgen van de mogelijke oorzaken en oplossingsrichtingen van de
grondwateroverlast in Sluiskil is het onderzoek opgedeeld in vijf deelonderzoeken:
1.

Quick scan onderzoek (historische) ontwikkeling van grondwatersysteem kanaal en woonwijk.
Het doel hiervan is om context te bieden aan de mogelijke oorzaken voor de
grondwateroverlast in Sluiskil

2.

Opstellen meet- en monitoringsplan kanaal en woonwijk a.d.h.v. reeds bestaande areaal- en
meet- en monitoringsgegevens. Op basis van de bestaande beschikbare gegevens wordt
onderzocht of het nodig is om aanvullende data of informatie in het veld te verzamelen om in

3.

staat te zijn om een gedegen probleem en systeemanalyse op te stellen en een gedetailleerd
en gevalideerd grondwatermodel te maken
Opstellen probleem- en systeemanalyse, vaststellen oorzaken van grondwateroverlast Sluiskil
en mogelijke beheersmaatregelen

11/92

Kenmerk

4.

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Opstellen gedetailleerd en gevalideerd grondwatermodel om oorzaken en
beheersmaatregelen door te rekenen. Dit onderzoek is ondersteunend aan de probleem- en
systeemanalyse om zo goed mogelijk de invloed en/of effectiviteit van mogelijke oorzaken en
oplossingsrichtingen te kwantificeren

5.

1.3

Resultaten zijn verwerkt in voorliggend adviesrapport over oorzaken en mogelijke
oplossingsrichtingen voor de wateroverlast voor de korte en (middel)lange termijn

Vraagstelling

Voor het uit te voeren onderzoek zijn door Rijkswaterstaat de volgende vragen centraal gesteld:
 Wat zijn de mogelijke oorzaken van hoge grondwaterstanden in Sluiskil?



Wat is de relatie van het grondwater in Sluiskil met het kanaal Gent-Terneuzen?
Indien oorzaken zijn aan te wijzen, wat zijn dan passende maatregelen waarmee de
grondwaterstand kan worden beheerst?



Kunnen structureel hoge grondwaterstanden door een maatregel worden gemitigeerd?

De belangrijkste eis aan het onderzoek is dat het antwoord moet geven op vermelde vragen of indien dat niet mogelijk is - aan te geven welk aanvullend onderzoek kan worden verricht om
beantwoording wel mogelijk te maken. De scope van dit onderzoek richt zich niet op het exact in
kaar brengen van de problematiek per woning of perceel. In dit onderzoek wordt gezocht naar
effectieve maatregelen in openbaar gebied.
Rijkswaterstaat heeft voor het onderzoek 3 partijen ingeschakeld om de adviesproducten op te
stellen:
 TAUW, Europees advies- en ingenieursbureau met een sterke positie in milieuadvies en
duurzame ontwikkeling van de leefomgeving



Aveco de Bondt, bureau voor ontwerp, onderzoek en advisering van toekomstbestendige
oplossingen voor landelijke opgaven en omgevingsvraagstukken
Deltares als onafhankelijk kennisinstituut voor toegepast onderzoek op het gebied van water
en ondergrond voor uitvoering van kwaliteitsborging

Om antwoord te kunnen geven op de gestelde vragen diende het onderzoek in onderlinge
afstemming en onder goede samenwerking van TAUW, Aveco de Bondt en Deltares te worden
uitgevoerd.

1.4

Aanpak

Dit onderzoek is in opdracht van Rijkswaterstaat uitgevoerd door Ingenieursbureaus Aveco de
Bondt en TAUW. De resultaten zijn in gezamenlijkheid tot stand gekomen waarbij TAUW
verantwoordelijk was voor het opstellen van deelonderzoek 1, 3 en 5 en Aveco de Bondt
verantwoordelijk was voor deelonderzoek 2 en 4 (zie paragraaf 1.2). Deltares is als kennisinstituut
gevraagd om een complete kwaliteitsborging uit te voeren van de (deel)onderzoeken en om
gevraagd en ongevraagd advies te geven tijdens de gehele looptijd van het onderzoek (zie ook
paragraaf 1.5).

12/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Bij de totstandkoming van de mogelijke oorzaken en oplossingsrichtingen zijn diverse specialisten
en gebiedskenners betrokken van de gemeente Terneuzen, waterschap Scheldestromen,
Rijkswaterstaat, Deltares, Aveco de Bondt en TAUW. De gemeente Terneuzen is hierin in het
bijzonder nauw betrokken geweest in de totstandkoming van de resultaten uit dit onderzoek en het
informeren van de bewoners van Sluiskil over de voortgang van het onderzoek. De bewoners van
Sluiskil zijn middels bewonersavonden betrokken bij het inventariseren van de mogelijke oorzaken
en oplossingsrichtingen en om de inwoners te infomeren over de voortgang van het onderzoek.
Tevens is een aparte klankbordgroep opgesteld bestaande uit een vertegenwoordiging van
bewoners uit Sluiskil. Het doel van deze klankbordgroep is om op de hoogte te worden gehouden
van de ontwikkelingen die moeten leiden tot een oplossing van de wateroverlast in Sluiskil. Als
klankbordgroep worden zij betrokken bij, geïnformeerd over en kunnen zij meedenken waar
mogelijk en nodig bij het onderzoek. Op deze wijze zijn zij in staat geweest de belangen van de
bewoners van Sluiskil te waarborgen.
Voor het onderzoek zijn de volgende stappen doorlopen.
 Opstellen historisch onderzoek naar de ontwikkelingen in Sluiskil met relatie tot het
(grond)watersysteem van het kanaal en de woonwijk
Dit leverde relevant inzicht in welke ontwikkelingen historisch gezien een significante
invloed moeten hebben gehad op het (grond)watersysteem van Sluiskil


Verzamelen van data en beschrijving van het (water)systeem
Hiervoor is grondig onderzoek verricht naar de ondergrond en het grond- en
oppervlaktewatersysteem (inclusief riolering en drainage) van Sluiskil



Vaststellen van mogelijke oorzaken en oplossingsrichtingen met experts
De inzichten die uit het historisch onderzoek en de systeemanalyse kwamen, zijn tijdens
de expertsessie gedeeld met de aanwezigen. Met behulp van lokale kennis en
expertkennis had deze sessie tot doel om mogelijke oorzaken en oplossingsrichtingen te
benoemen. Verschillende expertises van Rijkswaterstaat, Gemeente Terneuzen,
Waterschap Scheldestromen, Deltares, Aveco de Bondt en TAUW waren aanwezig





Op basis van de systeemanalyse is geconstateerd dat extra peilbuizen en sonderingen nodig
waren
In de zomer van 2022 zijn aanvullende sonderingen uitgevoerd en peilbuizen bijgeplaatst
om beter inzicht te krijgen in de complexe ondergrond en de grondwaterstanden in het
gebied
Op basis van de systeemanalyse en extra peilbuizen en sonderingen is het grondwatermodel
gemaakt en verfijnd
Aveco de Bondt heeft dit model gebouwd en dit is vervolgens uitvoerig door Deltares
getoetst. Diverse kalibratie en validatiestappen zijn uitgevoerd om tot een betrouwbaar en



nauwkeurig grondwatermodel te komen voor deze studie
Met behulp van het grondwatermodel en de grondwaterdata zijn diverse analyses uitgevoerd
om de oorzaken en oplossingsrichtingen nader te duiden en kwantificeren:
-

Een tijdreeksanalyse om de doorwerking van kortdurende peilfluctuaties van het kanaal
op de omgeving te beschrijven
Met het model zijn gevoeligheidsanalyses uitgevoerd om een beter begrip te krijgen van

-

het (water)systeem en de elementen die daar van invloed op zijn
Doorrekenen van de mogelijk oorzaken met het grondwatermodel
13/92

Kenmerk

-



R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Aanscherping van de oplossingsrichtingen met de eerder opgedane inzichten en deze

vervolgens doorrekenen met het grondwatermodel. Hiermee is het mogelijk om de
effectiviteit van elk van de afzonderlijke maatregelen te presenteren
De resultaten zijn vervolgens verwerkt in dit rapport waarbij de inzichten over de oorzaken en
oplossingsrichtingen van de wateroverlast in Sluiskil zijn samengebracht

1.5

Kwaliteitsborging Deltares

De kwaliteitsborging in het onderzoek naar wateroverlast in Sluiskil heeft betrekking op alle
onderdelen van de onderhavige advisering. Allereerst zijn in de fase van het Plan van Aanpak
door Deltares de afhankelijkheden tussen de verschillende stappen, activiteiten en te realiseren
producten gesignaleerd die door TAUW en Aveco de Bondt worden uitgevoerd:
 Relatie systeemanalyse met modellering
 Terugkoppeling modellering naar probleemanalyse




Inventarisatie beheersing en oplossingen naar modellering
Terugkoppeling modellering naar beheersing en oplossingsmethoden en monitoring
Review op alle onderdelen in de rapportage

Voor de uitvoering van het onderzoek is uitgegaan van de methode van system engineering.
Daarbij is minimaal vereist dat de kwaliteitsborging bestaat uit systeemgerichte ingangs- en
uitgangscontrole bij de realisatie van adviesproducten. In dit project is bovendien tussentijds de
kwaliteit van gebruikte informatie en toegepaste methoden gecontroleerd. Dit betekent dat de
kwaliteitsborging behalve op controle van toegepaste analysemethoden en verwerking van
aanwezige informatie ook gericht is geweest op de kwaliteit van de informatie, data en aanvulling
van informatieleemten. De controle op de activiteiten ten behoeve van de kwaliteitsborging heeft
vele malen tijdens de ontwikkeling van de adviesproducten plaatsgevonden.
De kwaliteitsborging tijdens de uitvoering van het onderzoek is specifiek gericht op:
 De kwaliteit van de beschikbare informatie




De geformuleerde eisen, uitgangspunten en aannamen
De geschiktheid van gebruikte analysemethoden
Controle of de informatie goed wordt overgedragen op de raakvlakken van de activiteiten





Tussentijdse controle op vorderingen van de uitwerking van analyses en modelleringen
Nagaan of er kritische punten zijn die aan de bureaus moeten worden voorgelegd
Controle of geen sprake is van tunnelvisie




Reviews van gerealiseerde producten (model en adviesrapporten)
Controle of de vraagstelling is beantwoord (en aan gestelde eisen is voldaan)

Wat betreft kwaliteitsborging op de inhoud geldt voor de case Sluiskil dat de uitvoering van het
onderzoek en de kwaliteit van de adviezen volledig afhankelijk is van de beschikbare informatie.
Er is nagegaan of de beschikbare informatie volstaat om beantwoording van de vraagstelling
mogelijk te maken, of noodzaak bestaat voor aanvullend onderzoek.
Specifiek zijn door Deltares specialisten uit relevante vakgebieden ingeschakeld zodat hun kennis
direct in het onderzoek kon worden ingebracht.

14/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Dit betrof met name:


5.1.2.e

Geohydrologisch onderzoek
: afstemming van activiteiten en
onderzoeksplanning, aanlevering van aanvullende gebiedsinformatie, deelname aan
expertsessie naar oorzaken en maatregelen, beoordeling van onderzoeksresultaten, afweging



en beoordeling van aanvullend onderzoek, inschakeling van experts (hierna vermeld), review
5.1.2.e
van rapportage
Geologie van Zeeuws-Vlaanderen
: beschrijving van lokale geologie,



insnijding van geulafzettingen Braakman, aanlevering van aanvullende informatie over
boorkernen, beoordeling van grondonderzoek naar geologische duiding
5.1.2.e
Grondwatermodellering
deelname aan expertsessie naar oorzaken en
maatregelen, beoordeling modelopzet en keuze van parameterwaarden, beoordeling van
kalibratie, grondwaterdynamiek in tijdsafhankelijke berekeningsresultaten, modelscenario’s,
gevoeligheids- en bandbreedteanalyse, review van modelresultaten

De kwaliteitsborging is ingebed in het geheel van activiteiten die door de projectgroep zijn
uitgevoerd. Dat betekent dat meerdere malen per maand overleggen zijn gevoerd waaraan
behalve de uitvoerende bureaus ook Deltares heeft deelgenomen om direct afstemming te vinden
over noodzakelijke acties in het onderzoek. Met de Opdrachtgever heeft in projectgroep verband
maandelijks overleg plaatsgevonden over de vorderingen en afwegingen tijdens het onderzoek.

1.6

Gebruikte bronnen

Voor dit onderzoek zijn onderstaande documenten zijn geraadpleegd:



Wareco ingenieurs (2017), Wateroverlast Sluiskil, Kenmerk: CE10 RAP20171101
Kanaal van Gent naar Terneuzen. Kijk op de ruimtelijke kwamliteit van kanalen, april 2016,
Rijkswaterstaat, Ministerie van Infrastructuur en Milieu




Encyclopedievanzeeland.nl, Kanaal Terneuzen-sas Van Gent
Kanaal van Terneuzen na 1968, januari 1995, Ministerie van Verkeer en Waterstaat, afdeling
Scheepvaart en Infrastructuur, Middelburg



Herinrichting en beheerplan Westelijke Rijkswaterleiding, 01-01-1994, De Groene Ruimte,
bureau voor ecologisch onderzoek en beheerplanning. In opdracht van Ministerie van Verkeer
en Waterstaat, Rijkswaterstaat, Directie Zeeland



Toets op veiligheid van regionale keringen in het beheer van het Rijk, Regionale keringen
langs het kanaal Gent-Terneuzen, 17 juli 2020, Rijkswaterstaat, Ministerie van Infrastructuur
en Waterstaat
5.1.2.e




Onderzoek Zeesluis, 2018, BAM,
(pompproeven, Sassevaart 22 maart
2018 en grondwatermodellering Nieuwe Sluis Terneuzen, Sassevaart 18 juli 2018)
Grondmechanica Delft (1995), Westerschelde oeververbreding: Geotechnische opinie




glauconiethoudende zanden
Herberekening kademuren Terneuzen, Kade TK0946, 27 oktober 2017, Nebest
Grondwaterplan Gemeente Terneuzen: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR452552/1



Water- en Rioleringsplan 2019-2023: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR641158/1

15/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Naast rapporten en onderzoeken is ook gebruik gemaakt van lodingen (dieptemetingen) die
Rijkswaterstand jaarlijks uitvoert. Zoals reeds benoemd zijn peilbuisgegevens gebruikt van het
meetnet van Gemeente Terneuzen en boringen. Deze boringen hebben verschillende bronnen
en/of zijn in het verleden voor verschillende doelen gedaan. Veel boringen en sonderingen worden
ontsloten in het zogenaamde Dinoloket (inmiddels BRO-loket). Zowel de Gemeente als het
Waterschap heeft GIS-data of AutoCAD-data toegestuurd over bijvoorbeeld de drainage, riolering,
waterlopen en kunstwerken in de waterlopen. Er is gebruik gemaakt van de website Waterinfo van
Rijkswaterstaat voor de waterstand op het kanaal en de website van het KNMI voor neerslag en
verdamping van weerstation Westdorpe. Voor het historische kaartmateriaal is gebruik gemaakt
van de website topotijdreis.nl.

1.7

Leeswijzer

In hoofdstuk 2 worden de historische ontwikkelingen in en rondom Sluiskil beschreven. Hoofdstuk
3 behandelt de systeemanalyse met onder andere een beschrijving van de complexe
bodemopbouw. De grond- en oppervlaktewatersituatie komen ter sprake, net als de
oeverbeschoeiing en drainage. In hoofdstuk 4 worden de grondwatermodelanalyses beschreven.
De mogelijke oorzaken van de overlast komen in hoofdstuk 5 aan bod. Hoofdstuk 6 gaat in op de
mogelijke oplossingen. Het rapport wordt afgesloten met conclusies en aanbevelingen in
hoofdstuk 7.

16/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

2 Historische ontwikkelingen
Dit hoofdstuk behandelt de historische relevante ontwikkelingen die hebben plaatsgevonden en
invloed hebben (gehad) op de waterhuishouding van Sluiskil. Het hoofdstuk start met de
beschrijving van hoe de overlast in de laatste jaren wordt ervaren in Sluiskil.

2.1

Overlast in Sluiskil

In 2017 is door Wareco onderzoek gedaan naar de grondwateroverlast in Sluiskil. Onderdeel van
dat onderzoek was een enquête die door bijna 18 % van de benaderde bewoners is ingevuld.1
Hieruit bleek onder andere dat sommige bewoners destijds al meer dan 10 jaar overlast ervoeren.
De klachten variëren van vochtoverlast in de tuin, in de kruipruimte als ook op de begane grond.
Figuur 2.1 geeft een indruk van de klachten op de begane grond. De afbeelding links toont
wanneer de klachten zijn ontstaan (vanaf 2017 bezien) en rechts toont het tijdstip/de periode
waarop de wateroverlast op de begane grond wordt ervaren.

Figuur 2.1 Duur en tijdstip van klachten op de begaande grond (uit enquête 2017)

Veel bewoners ervaarden destijds al meer dan 5 jaar klachten. De klachten variëren, waarbij
onderscheid is gemaakt wanneer deze wordt ervaren. Veelvoorkomende overlast wordt of
jaarrond ervaren of na hevige regenval of in de winter. Deze klachten komen in een groot deel van
Sluiskil voor. Op basis van de enquête uit 2017 wordt geconcludeerd dat de klachten het hevigst
zijn in het zuidelijk deel langs het kanaal en in het noordoostelijke deel van Sluiskil.
De resultaten in deze paragraaf zijn bedoeld om een globaal beeld te schetsen van de
wateroverlast die in Sluiskil wordt ervaren.
1

Wareco ingenieurs (2017), Wateroverlast Sluiskil, Kenmerk: CE10 RAP20171101
17/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Bij het huidige onderzoek naar de mogelijke oorzaken en oplossingsrichtingen van de
wateroverlast is ervoor gekozen om de uitgevoerde enquête niet te actualiseren maar de focus te
leggen op de mogelijk invloeden van de wateroverlast nader te onderzoeken in plaats van de
mate waarin wateroverlast per huis wordt ervaren te actualiseren. De resultaten van de eerder
uitgevoerde enquête geven geen volledig en geactualiseerd beeld maar zijn nog wel bruikbaar om
de problematiek te schetsen.

2.2

Aanpassingen aan het kanaal

Het Kanaal Gent-Terneuzen kent een lange ontwikkelingsgeschiedenis en deze begon reeds in
het jaar 1239. In eerste instantie liep het kanaal alleen tussen Gent en Zelzate. In 1827 werd het
kanaal verlengd waardoor het kanaal Gent met Terneuzen verbond. Het kanaal had op dat
moment een diepte van 4,4 m ten opzichte van kanaalpeil, een breedte van 10 m op de bodem en
25 m aan de waterspiegel. Door economische groei van Gent ontstonden al snel
capaciteitsproblemen op het kanaal. Aan de Belgische zijde van het kanaal werd het kanaal in
1873 verbreed. Aan Nederlandse zijde duurde het tot 1880 voordat ook aan die zijde akkoord
werd gegeven voor verbreding. In 1886 was de verbreding voltooid, daarmee werd het kanaal 17
m breed aan de bodem en 65 m aan de waterspiegel. In 1910 vond opnieuw een verbreding van
het kanaal plaats. Het kanaal werd daarmee 8,75 m diep, 24 m breed aan de bodem en 72 m aan
de waterspiegel. Hierdoor konden er schepen van 10.000 ton op het kanaal worden toegelaten.
Na de oorlog vonden tussen Nederland en België onderhandelingen plaats over de verbreding en
verdieping van het kanaal. In 1961 werd reeds begonnen met de werkzaamheden, in 1968 werd
het vernieuwde kanaal opgeleverd. Ter hoogte van Sluiskil werd het kanaal verbreed, ten koste
van een strook land bij Sluiskil met ruim honderd woningen (zie Figuur 2.4)2. Hierdoor werd ruimte
gemaakt voor een nieuwe bocht in het kanaal en is zo het huidige bedrijveneiland ontstaan. Na de
verbreding zijn de afmetingen van het kanaal: 62 meter breed op de bodem en 150 m aan de
waterspiegel. De op te leveren bodemdiepte is vastgesteld op NAP -11,4 m. Met een waterpeil
van NAP +2,13 m levert dat in het midden van de vaargeul een diepte van 13,5 m op. Hierdoor
kunnen grote schepen zoals ertstankers van 60.000 à 70.000 ton het hoogoven- en staalbedrijf in
Zelzate bereiken. Dankzij de verbreding in 1968 werden schepen met afmetingen van 233 x 33 x
12,25 m toegelaten op het kanaal. Een paar jaar na de verbreding van het kanaal groeide de
behoefte om grotere schepen op het kanaal toe te laten. Vanaf begin jaren ’70 werden er daarom
proefvaarten gehouden met nog grotere schepen. In 1982 werd definitief besloten om grotere
schepen toe te laten3 met afmetingen van 256 x 34 x 12,25 m. In 1995 werd onderzoek gedaan
naar het toelaten van langere schepen. Het kanaal is nu toegankelijk voor schepen tot 125.000
ton met maximale afmetingen van 265 x 34 x 12,5 m4.

2

Encyclopedievanzeeland.nl, Kanaal Terneuzen-sas Van Gent.
Kanaal van Terneuzen na 1968, januari 1995, Ministerie van Verkeer en Waterstaat, afdeling Scheepvaart en Infrastructuur,
Middelburg
4
Kanaal van Gent naar Terneuzen, Kijk op de ruimtelijke kwaliteit van kanalen, april 2016, Rijkswaterstaat, Ministerie van
Infrastructuur en Milieu
3

18/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 2.2 Profielen van het kanaal van 1239 tot en met heden (na oplevering van huidige toestand in 1968)5
Aangegeven kanaaldiepten ten opzichte van kanaalpeil

2.3

Verleggen of dempen watergangen

Onderdeel van de werkzaamheden in de jaren ’60 was het verleggen van de Westelijke
Rijkswaterleiding en het realiseren van een nieuwe uitwateringssluis. De Westelijke
Rijkswaterleiding is langs de westzijde van het kanaal van Gent naar Terneuzen aangelegd om
kwelwater uit het kanaal op te vangen en af te voeren6. Door het verbreden van het kanaal kon de
Westelijke Rijkswaterleiding niet zijn toenmalige ligging behouden en is daarom verlegd. In Figuur
2.3 is de verlegging van de Westelijke Rijkswaterleiding duidelijk zichtbaar. Rijkswaterstaat was in
die tijd beheerder over de Westelijke Rijkswaterleiding. Dit beheer is later overgedragen aan
Waterschap Scheldestromen.

5

Kanaal van Gent naar Terneuzen. Kijk op de ruimtelijke kwamliteit van kanalen, april 2016, Rijkswaterstaat.
Herinrichting en beheerplan Westelijke Rijkswaterleiding, 01-01-1994, De Groene Ruimte, bureau voor ecologisch onderzoek en
beheerplanning. In opdracht van Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Rijkswaterstaat, Directie Zeeland.
6

19/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Voor de verbreding van het kanaal (Figuur 2.3 links) liep de Westelijke Rijkswaterleiding ten
zuiden en noorden van Sluiskil strak langs het kanaal. Vanaf halverwege het eiland in het kanaal
lag de doorgaande Rijkswaterleiding op toenemende afstand van het kanaal en lag in het noorden
een stukje langs het toenmalige spoorlijn tracé om vervolgens ter hoogte van de brug weer langs
het kanaal te komen. Op de historische kaart van 1972 (Figuur 2.3 rechts) is te zien dat de
Rijkswaterleiding vanaf dat moment halverwege het eiland in het kanaal een grotere bocht om
Sluiskil maakt, de nieuwe Rondweg Sluiskil volgt en meer naar het noorden vervolgens de nieuwe
ligging van het spoor volgt.

Figuur 2.3 Ruimtelijk overzicht van Sluiskil voor en na de verbreding van het kanaal in 1968 (1950 (links) en 1972
(rechts)). Naast de kanaalverbreding is de verlegging van de Westelijke Rijkswaterleiding te zien (blauwe pijlen)

Als we op de historische kaarten inzoomen, zien we dat ook ín Sluiskil vóór de verbreding van het
kanaal een kwelsloot langs het kanaal lag (Figuur 2.4 links). Vermoedelijk lag deze sloot in
verbinding met de Westelijke Rijkswaterleiding en voerde het kwelwater vanuit het kanaal af. Op
de historische kaart van 1972 (Figuur 2.4 midden) is deze kwelsloot niet overtuigend terug te
vinden. Ter hoogte van de pijl is een klein stukje van de oorspronkelijke kwelsloot te zien. Op de
topografische kaart van 1986 (Figuur 2.4 rechts) ontbreekt de kwelsloot helemaal.
Sinds 1986 zijn meer waterlopen/slootjes uit het bebouwd gebied van Sluiskil verdwenen. De
enige af- of ontwatering die Sluiskil en omgeving nu nog heeft, vormen de leggerwaterlopen die in
paragraaf 3.6 worden gepresenteerd en de drainage in Sluiskil die in paragraaf 0 aan bod komt. In
zijn algemeenheid kan worden gesteld dat in de loop der jaren steeds meer watergangen in
Sluiskil zijn verdwenen waardoor afvoer van kwelwater en hemelwater via het
oppervlaktewatersysteem is afgenomen.

20/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 2.4 Ruimtelijk overzicht van Sluiskil voor de verbreding van het kanaal (links), net na de verbreding (midden)
en rechts in 1986. De ligging van de kwelsloot gelegen direct langs het kanaal is aangegeven met pijlen

2.4

Baggerwerkzaamheden

Doordat in het kanaal scheepvaart plaatsvindt van relatief grote schepen, moet de kanaalbak met
enige regelmaat gebaggerd worden. Sinds 1968 is het kanaalprofiel niet meer gewijzigd en is
enkel kleinschalig en grootschalig baggeronderhoud uitgevoerd. In de laatste decennia wordt elke
5 à 8 jaar baggeronderhoud gepleegd. In 2008 is de kanaalbak grootschalig gebaggerd. Hierbij is
slib verwijderd van zowel de taluds als de bodem. In 2016 heeft een kleinschalige baggeractie
plaatsgevonden op een aantal hotspots in de vaarweg. De taluds zijn niet gebaggerd7. In 2023
staat weer nieuw baggeronderhoud op de planning, waarbij gedeeltes van het kanaal gebaggerd
moeten worden om te voldoen aan het gewenste vaarwegprofiel.
Op de lodingen zijn duidelijke erosiegeulen te zien die door de scheepvaart worden gecreëerd.
Ter plekke van deze erosiegeulen is de kanaalbodem dieper uitgesleten dan de beoogde
kanaalbodemhoogte van 13,5 m onder het kanaalstreefpeil (NAP -11,35 m). In Figuur 2.5 is te
zien dat de erosiegeulen plaatselijk een diepte hebben van NAP -14 m tot -15 m. Figuur 2.5
vergelijkt de lodingen van 2006 met 2021. Op basis van lodingen van de kanaalbodem wordt
geconstateerd dat tussen 2006 en 2021 geen significante wijzigingen, zoals verdere uitslijting, in
het bodemprofiel van het kanaal hebben plaatsgevonden. Op basis van deze informatie wordt
geconcludeerd dat de afgelopen decennia geen sprake is van grotere significante uitslijting van
het kanaal als gevolg van de bestaande scheepvaart.

7

Toets op veiligheid van regionale keringen in het beheer van het Rijk, Regionale keringen langs het kanaal Gent-Terneuzen, 17 juli
2020, Rijkswaterstaat, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.
21/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 2.5 Lodingen t.o.v. NAP (in cm) tussen 2006 (boven) en 2021 (onder)

22/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

In 2012 is ten behoeve van een nieuw droogdok bij scheepswerf De Schroef onder dok B de
waterbodem verdiept van NAP -7,3 m naar NAP -10,9 m. De bodem onder dok A bevindt zich op
NAP -7,9 m. Ergens tussen mei 2019 en april 2021 is de bodem onder dok A verdiept van NAP 5,9 m naar de huidige diepte. Deze hoogten zijn gebaseerd op lodingen uit 2012, 2019 en 2021.
In Figuur 2.6 is de locatie van de droogdokken weergegeven in de blauwe cirkel.

Figuur 2.6 Locatie droogdok A (links) en droogdok B (rechts)

2.5

Riolering en drainage

In 2010/2011 heeft Gemeente Terneuzen in Sluiskil de riolering geïnspecteerd. Rioolstrengen met
schadeklasse 4 of hoger zijn tussen 2013 en 2015 gerenoveerd of vervangen. In 2013 betrof dit
de riolering in de Albertpolderstraat, Bontepolderstraat, Canisvlietweg, Goessepolderstraat,
Groenoord, Isabellastraat, Louisastraat, Nieuwe Kerkstraat en Vergaertstraat. In 2015 volgden de
rioolstrengen in de Baljuwlaan, Bosjesweg en Spoorstraat. Bij de vervanging van het riool heeft de
gemeente plaatselijk drainage aangelegd om een eventuele drainerende werking van de oude
riolering te vervangen8. Hierbij is ook een drainagebuis aangelegd bij Kanaalzicht. In 2021 is, als
gevolg van klachten, aanvullende drainage aangelegd ter hoogte van de Bosjesweg. Figuur 2.7
toont een overzicht van de drainage die in de afgelopen 10 jaar in Sluiskil is aangelegd. In Bijlage
3 is een totaaloverzicht te zien van de bestaande riolering in Sluiskil.

8

WARECO ingenieurs (2017), Wateroverlast Sluiskil, Kenmerk: CE10 RAP20171101
23/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 2.7 Drainage die naast de bestaande riolering is aangelegd in Sluiskil

2.6

Bebouwing

Figuur 2.8 toont het bouwjaar per pand in Sluiskil. De bebouwing bestaat uit zowel
aaneengeschakelde als vrijstaande woningen. De bebouwing waar wateroverlast wordt ervaren
bestaat hoofdzakelijk uit bebouwing van tussen 1900 en 1940 langs het kanaal en verder
landinwaarts met bebouwing van tussen 1940 en 1970. Op sommige locaties is bebouwing in de
periode na 1970 (na het bouwbesluit) vernieuwd of bijgebouwd. De woningen hebben meestal
zowel een voor- als achtertuin.

24/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 2.8 Bouwjaar van de bebouwing in Sluiskil

2.7

Samenvatting van de historische ontwikkelingen

De belangrijkste historische ontwikkelingen die een potentiële invloed hebben (gehad) op de
waterhuishouding van Sluiskil, zijn in Tabel 2.1 samengevat. In dit onderzoek is er van afgezien
om de historische ontwikkelingen kwantitatief te duiden naar invloed die heeft kunnen leiden tot de
ontwikkeling van hogere grondwaterstanden in Sluiskil. Dat zou, vanwege beperkte
betrouwbaarheid van daarbij aan te houden eigenschappen, tot te veel speculatieve prognose
hebben geleid. De historische ontwikkelingen zijn wel gebruikt om extra context te geven aan de
oorzaken die in hoofdstuk 5 worden gepresenteerd. Op basis van de historische ontwikkelingen
vallen wel de volgende aspecten op die nader onderzocht en geduid zijn in de volgende
hoofdstukken:


Het Kanaal Gent-Terneuzen is sinds de officiële opening in 1827 tot 1968 telkens in stappen
verbreed en verdiept. Met name de verbreding en verdieping tussen 1961 en 1968 heeft,
mede door het verleggen van de Westelijke Rijkswaterleiding, mogelijk een significante



impact gehad op de lokale waterhuishouding in Sluiskil
Na 1968 is het kanaal niet verder verdiept of verbreed. Ondanks de aanwezigheid van
erosiegeulen is tussen 2006 en 2021 geen significante verdere verdieping of uitslijting van het



kanaal waar te nemen als gevolg van de scheepvaart
Naast het verleggen van de Westelijke Rijkswaterleiding zijn meer watergangen in Sluiskil
verdwenen tussen 1968 en 1990 waardoor afvoercapaciteit van kwelwater en hemelwater via
het oppervlaktewatersysteem is afgenomen. Nu gebeurt waterafvoer primair via het
rioolstelsel en op enkele locaties met extra drainagebuizen. De huidige inrichting is voor de
beheersing van de grondwaterstand echter niet afdoende



In Sluiskil zijn in enkele straten de rioleringen vernieuwd waarbij drainage is gelegd om
eventueel wijzigend grondwaterniveau te beheersen
25/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Tabel 2.1 Samenvatting van meest relevante historische ontwikkelingen in Sluiskil met een potentiële relatie tot de
grondwateroverlast
Jaar

Gebeurtenis

1827

Opening Kanaal Gent-Terneuzen

1880

Verbreding Kanaal

1886

Verbreding Kanaal voltooid

1910

Verdieping van Kanaal tot 8,75 m

1961

Verbreding en verdieping kanaal, aanleg kwelsloot

1968

Oplevering vernieuwd kanaal, rij huizen geamoveerd, 13,5 m diepte, Westelijke Rijkswaterleiding
verlegd

1979

Aanleg damwand North Sea Port (6 m lang) in zijkanaal B

1982

Grotere schepen toegelaten in het kanaal

1986

Kwelsloot verdwenen in periode 1968 tot 1986, daarna ook ander oppervlaktewater

1992

Aanleg damwand RWS (11 m lang) bij Sluiskil

2008

Groot baggeronderhoud kanaal

2012

Verwijderen waterbodem kanaal tbv droogdok B (van NAP -7,3 m naar NAP -10,9 m)

2015

Rioolvervanging tussen 2013 en 2015, drainage meegelegd

2016

Klein baggeronderhoud

2020

Verwijderen waterbodem kanaal t.b.v. droogdok A (van NAP -5,9 naar NAP -7,9 m)

2021

Aanleg drainage Bosjesweg

2023

Gepland baggeronderhoud

26/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

3 Systeemanalyse
Het watersysteem van Sluiskil wordt door veel facetten in meer en mindere mate beïnvloed. Denk
hierbij bijvoorbeeld aan neerslag die valt en in de bodem infiltreert, water dat uit het gebied wordt
afgevoerd via sloten en leidingen en water dat het grondwatersysteem inkomt via het kanaal. Al
deze invloeden samen maken dat het watersysteem van Sluiskil reageert zoals wordt
waargenomen. Dit hoofdstuk betreft een analyse van het gehele watersysteem op en rondom
Sluiskil. Enerzijds om de verschillende invloeden te kunnen identificeren en anderzijds om het
watersysteem te kunnen begrijpen. Dit zogenoemde ‘systeembegrip’ vormt de basis om de
ervaren overlast te duiden en uiteindelijk doelmatige oplossingsrichtingen te kunnen identificeren.
Hierbij wordt eerst het toetsingskader beschreven waaraan getoetst wordt wanneer sprake kan
zijn van mogelijke overlast.

3.1

Toetsingskader

Voordat wordt ingegaan op het (water)systeem, wordt hier aandacht besteed aan de wijze waarop
wordt getoetst wanneer mogelijk sprake is van hoge grondwaterstanden die tot overlast kunnen
leiden. De gemeente Terneuzen heeft als richtlijn dat voor de gewenste gemiddelde
grondwaterstand een waarde geldt van zeventig cm beneden maaiveld. Hierbij merkt de
gemeente op dat in bestaand stedelijk gebied grondwaterstanden moeilijk te beïnvloeden zijn
waardoor de grondwaterstanden niet overal kunnen worden gegarandeerd. Bovenstaande geldt
daarmee voor de gemeente als een inspanningsplicht.9 Hierbij wordt opgemerkt dat het hier dus
om een richtlijn gaat. Of in de praktijk overlast ontstaat bij een woning is van meerdere factoren
afhankelijk zoals de wijze waarop het huis is gefundeerd en of er maatregelen zijn getroffen tegen
optrekkend vocht. De 70 cm ontwateringsdiepte geldt in elk geval als een geaccepteerde
landelijke richtlijn voor structureel hoge grondwaterstanden waar de mate van potentiële overlast
wordt beschreven en effectiviteit van de oplossingsrichtingen op worden getoetst.

3.2

Maaiveldligging

De maaiveldhoogte in Sluiskil varieert van NAP +3 tot +4 m langs het kanaal tot iets meer dan
NAP +1 m bij de brandgang achter de Bosjesweg (Figuur 3.1). Doorgaans liggen de wegen, maar
ook de paden die toegang verschaffen tot achtertuinen, lager dan de omliggende tuinen. Het
hoogteverschil tussen weg en tuin is soms echter beperkt, zoals bij de Bosjesweg. Het noordelijk
deel van Sluiskil wordt min of meer gekenmerkt als een laagte. Zowel in noordwesten als in het
oosten is het maaiveld hoger. Het gebied van Sluiskil waar overlast voorkomt, ligt als het ware in
een badkuip qua maaiveldverloop.

9

Water- en Rioleringsplan 2019-2023: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR641158/1
27/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 3.1 Maaiveldverloop Sluiskil

3.3

Bodemopbouw

De regio rondom Sluiskil kenmerkt zich door een complexe bodemopbouw. Dit komt doordat in het
gebied in het verleden getijdegeulen actief waren die diverse formaties hebben doorsneden en
bodemgelaagdheid bepalen. Voor het geohydrologisch onderzoek is het van groot belang om een
zo goed mogelijk beeld te krijgen van de bodemopbouw in het gebied. Daarmee wordt een goed
systeembegrip verkregen en wordt inzichtelijk op welke wijze water kan infiltreren en hoe het
grondwater zich kan verplaatsen. Om een goed beeld te krijgen van de bodemopbouw in het
gebied was het noodzakelijk om in het kader van dit onderzoek nieuwe boringen en sonderingen
in Sluiskil uit te voeren (zie Bijlage 4 voor het meet- en monitoringsplan voor de inventarisatie van
extra gegevens bij Sluiskil). Met behulp van (nieuwe) boringen en sonderingen (Bijlage 8) en extra
informatie uit de landelijke database van de ondergrond DINOloket is het mogelijk om de
bodemopbouw van Sluiskil schematisch weer te geven aan de hand van vier dwarsprofielen (zie
Figuur 3.6, Figuur 3.7 en Figuur 3.30). De belangrijkste kenmerken van de bodemopbouw worden
in deze paragraaf beschreven.

28/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

In de regio is sprake van een bodemopbouw van boven naar beneden bestaande uit:


Een niet-aaneengesloten (holocene) kleiige toplaag met een variërende dikte (tot een diepte
van NAP 0 m à NAP -1,5 m). Er wordt aangenomen dat deze laag in Sluiskil lokaal is
vervangen door cunetzand bij de realisatie van wegen en riolering



Holoceen zand waarin ook kleiige afzettingen van de getijdengeul van Braakman voorkomen
(tot NAP -10 m à NAP -16 m). De combinatie van zand met kleilenzen zorgt voor sterke
anisotrope eigenschappen van deze laag (verschil in horizontale en verticale eigenschappen)




Aan de noordoostzijde van Sluiskil is de geologische Formatie van Boxtel te onderscheiden
(tussen NAP -10 m en NAP -16 m). Dit zijn fijne zanden met lokaal ingeschakelde lemen
Hieronder komen tussen NAP -14 m en NAP -16 m Scheldeafzettingen voor (Formatie van



Koewacht onder andere) met grove zanden. Deze afzettingen zijn niet overal in de bodem van
Sluiskil even sterk zichtbaar
Lokaal wordt op een diepte van NAP -16 m de Rupelformatie bestaande uit Boomse klei



waargenomen. Bij Sluiskil is volgens informatie van geologen de Boomse klei enkel als lokale
kleilenzen of kleiig zand aanwezig op deze diepte
Vanaf een diepte van NAP -16 m komt de formatie van Tongeren voor, bovenin bestaande uit
glauconiethoudende zanden die kleiig zijn ontwikkeld. Deze laag is gemiddeld ca. 5 meter dik.
Daaronder gaat de laag gradueel over in fijn zand. Glauconiethoudende zanden worden
gekenmerkt door de aanwezigheid van lichte cementatie en een relatief geringe
doorlatendheid in vergelijking met kwartszanden met vergelijkbare korrelgrootte verdeling en
overeenkomstig poriëngehalte10

Een uitwerking van de bodemopbouw op basis van boringen volgens interpretatie van DINOboringen in een doorsnede over het kanaal is geschematiseerd in Figuur 3.2.

Sluiskil
Discontinue kleiige top
Lokale geulen en kleilenzen

Fijnzandige/siltige matrix
Grofzandig Koewacht zand

Discontinue Boomse klei

Kleihoudend Tongeren zand
Figuur 3.2 Illustratie van geulinsnijdingen in een geologisch profiel in de regio van kanaal Gent Terneuzen

10

Grondmechanica Delft (1995), Westerschelde oeververbreding: Geotechnische opinie glauconiethoudende zanden.
29/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

De getijdenafzettingen van de Braakmangeul spelen een belangrijke rol in de bodemopbouw van
Sluiskil. In Figuur 3.5 is terug te zien waar deze geul heeft gelopen. De holocene geul heeft het
originele materiaal herwerkt. Ze zijn sterk gelaagd (door verlandingssequenties van de geulen)
met zand en kleilagen. De gelaagde bodemopbouw kan worden herkend in de boringen en
sonderingen die in het kanaal zijn uitgevoerd. Het ontstaan van de geulafzettingen is toegelicht in
Figuur 3.3 en Figuur 3.4.
De geulen hebben een beperkte breedte (met laterale accreties op de geuloevers). De
getijdegeulen hebben zich een aantal keren verlegd en hebben wisselende diepten gehad. Dit is
de reden dat aanvullend grondonderzoek noodzakelijk was om beter aan te geven over welke
diepte de gelaagde geulafzettingen voorkomen en op welke diepte de oudere bodemopbouw
wordt gevonden.
Waar getijdegeulafzettingen voorkomen, is de verticale doorlatendheid van dit pakket veel kleiner
dan de horizontale doorlatendheid. We spreken in dit geval van anisotrope eigenschappen. Waar
in het originele pleistocene grondpakket een horizontale stroming kan bestaan, wordt deze
mogelijk geblokkeerd door kleiige afzettingen van de verlande restgeulen.
Sluiskil lijkt te liggen op de oude kreekrug van de Braakman geul. Dit is een zandige structuur met
daarbinnen deze kleiige restgeulafzettingen. Deze structuur wordt waarschijnlijk aangesneden
door het verbrede kanaal. Door deze aansnijding kan inzijging vanuit het kanaal zijn versterkt.

Figuur 3.3 Ontwikkeling van getijdegeulafzettingen met verlandingssequentie

30/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 3.4 Voorbeeld van geofysische waarneming van oude verlande geulstructuren onder een zeebodem

31/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Terneuzen

Sluiskil

Figuur 3.5 Boven: Bodemkaart van Zeeuws-Vlaanderen volgens DINO met geulafzettingen in geel en geelgroen
Onder: locatie van de Braakmangeul in 1822 met geel omcirkeld de huidige situering van Sluiskil

32/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 3.6 Schematische bodemopbouw Dwarsprofiel 2. In de bovenste figuur is de Westelijke Rijkswaterleiding
(links), peilbuizen, het kanaal en de damwand (rechts) te zien. In de interpretatie van de sonderingen stelt de gele
kleur zand voor, lichtgroen is klei of leemhoudend zand en donkergroen zijn klei of leemlaagjes. Glauconiethoudend
zand is ook lichtgroen. De ingetekende lijnen geven de globale begrenzing aan van de geologische lagen

33/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 3.7 Schematische bodemopbouw Dwarsprofiel 3. In de bovenste figuur is de Westelijke Rijkswaterleiding
(links), peilbuizen, het kanaal en de damwand (rechts) te zien. In de interpretatie van de sonderingen stelt de gele
kleur zand voor, lichtgroen is klei of leemhoudend zand en donkergroen zijn klei of leemlaagjes. Glauconiethoudend
zand is ook lichtgroen. De ingetekende lijnen geven de globale begrenzing aan van de geologische lagen

34/92

Kenmerk

3.4

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Kanaalbodem en -peil

Het kanaal van Gent naar Terneuzen heeft een streefpeil van NAP +2,13 m. Dit is vastgelegd in
de legger Kanaal Gent-Terneuzen. Een waterstand tussen de NAP +1,88 en +2,38 m wordt door
Rijkswaterstaat gezien als een normale waterstand. In Figuur 3.8 is de waterstand getoond die bij
de brug van Sluiskil wordt gemeten11. De meetreeks beslaat een periode van 1 januari 2000 tot 31
december 2021. De gemiddelde waterstand over deze periode is NAP +2,17 m. In de
wintermaanden (december, januari en februari) is de gemiddelde waterstand hoger dan jaarrond,
namelijk NAP +2,2 m.

Figuur 3.8 Waterstand kanaal bij brug Sluiskil van 2000 t/m 2021

Het kanaal heeft zoals eerder beschreven bij streefpeil een diepte van 13,5 m-KP (beneden
kanaalpeil). Rijkswaterstaat voert regelmatig lodingen (dieptepeilingen) uit om de
waterbodemhoogte in beeld te brengen. Op basis van deze informatie wordt besloten waar en
hoeveel gebaggerd moet worden. In Figuur 3.9 is de diepte van het kanaal getoond tijdens een
loding in november 2021. Hier blijkt dat de bodem op sommige plekken in de vaarweg dieper ligt
dan 13,5 m-KP. Dit is overigens al jaren het geval. Ook in lodingen in 2006 is plaatselijk een
maximale diepte van 15 m-KP gemeten (zie Figuur 2.5). Waarschijnlijk woelen schepen de bodem
in het midden van de vaarweg om. Aangezien de diepte van ca. 15 m-KP in alle lodingen sinds
2006 voorkomt, lijkt dit te wijzen op een stabiele situatie. De zogenaamde erosiegeulen verdiepen
zich niet verder en ze slibben ook niet dicht.
Op basis van de beschikbare informatie kunnen geen conclusies worden getrokken over hoeveel
slib aanwezig is in het kanaal. Dit is relevant om een goede inschatting te kunnen maken van de
bestaande bodemweerstand van het kanaal. Aangezien sprake is van een stabiele erosiegeul in
het midden van het kanaal en hier continu schepen overheen varen, is het niet aannemelijk dat
hier sprake is van significante weerstandopbouw in dit deel van het kanaal. Wat verder naar de
zijkanten van het kanaal is het wel aannemelijker dat hier sprake is van slibopbouw aangezien
hier eens in de 5 à 8 jaar baggeronderhoud nodig is. De bodemweerstand12 is verder op basis van
een gekalibreerd grondwatermodel en de peilbuismetingen ingeschat.

11

www.waterinfo.rws.nl, geraadpleegd op 19 juli 2022
Met bodemweerstand wordt bedoeld de weerstand die water ondervindt om vanuit het kanaal in de ondergrond te infiltreren. Deze
weerstandsmaat wordt uitgedrukt in dagen.

12

35/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 3.9 Diepte van het kanaal in november 2021 t.o.v. streefpeil van NAP + 2,13 m. Rechtsboven wordt
dwarsdoorsnede 1 getoond, rechts midden dwarsdoorsnede 3 en rechtsonder dwarsdoorsnede 5

3.5

Grondwater

3.5.1
Grondwaterstandsverloop
Tijdens het onderzoek van Wareco in 2017 zijn grondwaterstandsmetingen uitgevoerd. Voor de
grondwateranalyse in dit onderzoek is gebruik gemaakt van de meerjarige en aaneengesloten
meetreeksen van het huidige meetnet. De metingen uit het eerdere onderzoek zijn wel ter
validatie gebruikt van het grondwatermodel.
In Sluiskil is sinds begin december 2020 een gemeentelijk grondwatermeetnet ingericht bestaande
uit 17 peilbuizen verdeeld over 4 raaien loodrecht op het kanaal. In juli 2022 is als onderdeel van
dit onderzoek het grondwatermeetnet aangevuld met een tiental meetpunten om de
grondwaterstand op verschillende diepten te kunnen meten (deze reeks peilbuizen hebben met
name een filterstelling in het diepere pakket).13 In deze beschouwing worden alle peilbuizen
meegenomen. Let wel: de meetreeksen van de nieuwe peilbuizen beslaan slechts vijf maanden
aan meetgegevens en kunnen een vertekend beeld geven in de gepresenteerde gemiddelde
winter en zomer grondwaterstanden.

13

Met behulp van de extra peilbuizen met een diepere filterstelling is het mogelijk een analyse uit te voeren naar de relatie tussen
tijghoogteverschillen en het mogelijk voorkomen van lokale leemlagen. Zo kan ook beter worden toegelicht welke lagen in directer
hydraulisch contact staan met kwelwater en wat relatie is tussen (kortdurende) peilfluctuaties in het kanaal en de fluctuaties in de
grondwaterstanden in de diepe watervoerende pakketten en in de freatische lagen.
36/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Om een indruk te krijgen van de grondwaterstand en -fluctuatie zijn de representatieve hoge
(RHG) en representatieve lage grondwaterstand (RLG) bepaald.14 De RHG geeft de structureel
hoge grondwaterstand weer, waarvan geldt dat de grondwaterstand meer dan een maand per jaar
hoger is. De RLG geeft de structureel lage grondwaterstand weer die meer dan een maand per
jaar wordt onderschreden. De meetreeksen waar de analyses op zijn gebaseerd, beslaan 2 jaar.
De zomer van 2021 begon vrij nat in vergelijking met de gemiddelde neerslag van de jaren 2010
t/m 2021, maar 2022 kent een erg droge zomer (zie Figuur 3.10). Vanwege die droge zomer laat
de berekende RLG (indruk van de grondwaterstand in een zomersituatie) waarschijnlijk een
droger beeld zien dan zou volgen uit een langjarige meetreeks. De RHG geeft een representatief
beeld van een gemiddelde wintersituatie.
Peilbuis 114 (aan het kanaal, net iets zuidelijk van de knik in het kanaal) toont een afwijkend
beeld. De RLG en RHG zijn veel hoger dan verwacht mag worden. Zowel de RLG als RHG komt
boven het streefpeil van het kanaal uit. Dit is niet reëel. Waarschijnlijk is bij peilbuis 114 sprake
van een (in)meetfout.

Figuur 3.10 Maandelijks neerslagtekort of -overschot 2021 en 2022 uitgezet tegen gemiddelde 2010-2021
(weerstation Westdorpe)

14

RHG: representatieve hoge grondwaterstand wordt bepaald door het 90e percentiel te nemen van de totale meetreeks per peilbuis.
RLG: representatieve lage grondwaterstand wordt bepaald door het 10e percentiel te nemen van de totale meetreeks per peilbuis.
37/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 3.11 Representatieve hoge grondwaterstand RHG t.o.v. maaiveld (ontwatering) voor ondiepe peilbuizen
(peilbuis 114 is onbetrouwbaar)

Figuur 3.12 Representatieve hoge grondwaterstand RHG t.o.v. maaiveld voor diepe peilbuizen

38/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 3.13 Representatieve hoge grondwaterstand RHG t.o.v. NAP voor ondiepe peilbuizen (peilbuis 114 is
onbetrouwbaar)

Figuur 3.14 Representatieve hoge grondwaterstand RHG t.o.v. NAP voor diepe peilbuizen

39/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

In Figuur 3.11 en Figuur 3.12 wordt de representatieve hoge grondwaterstand getoond ten
opzichte van maaiveld. Hierbij wordt nogmaals opgemerkt dat nieuwe peilbuizen (met code 2xx)
hier geen representatief beeld geven in absolute zin, maar wel gebruikt kunnen worden in de
interpretatie om horizontale en verticale stromingen te duiden. De RHG t.o.v. maaiveld toont de
ontwateringsdiepte en laat zien dat er in het overlastgebied diverse natte plekken zijn in Sluiskil
(de donker- en lichtblauwe stippen). Zo wordt bijvoorbeeld geconstateerd dat ter hoogte van de
Vergaertstraat de grondwaterstanden in de winter structureel hoger dan circa 0,2 m-mv zijn. Ook
de omgeving van de Bosjesweg laat door de lokale verlaging in het maaiveld relatief hoge
grondwaterstanden zien <0,5 m-mv.
In Figuur 3.13 en Figuur 3.14 toont de RHG ten opzichte van NAP. Wanneer de
grondwaterstanden worden vergeleken met het kanaalpeil wordt geconstateerd dat er sprake is
van een significant potentiaalverschil waardoor mogelijk sprake is van kwel in de omgeving met
invloed op de grondwaterstanden. De standen t.o.v. NAP tonen een verloop van hoge
grondwaterstanden langs het kanaal naar lagere grondwaterstanden in westelijke richting. Dit
duidt op een stationaire invloed van het kanaal die gradueel afneemt naarmate de afstand groter
wordt. Op sommige locaties is een stijghoogteverschil waarneembaar tussen diepe en ondiepe
peilbuizen die op dicht bij elkaar staan (zie peilbuizen 206 t.o.v. 210 en 113 t.o.v. 112). Hierbij is
de stijghoogte in het diepere pakket hoger dan in het ondiepere pakket. Dit duidt op een verticale
stroming vanuit diepere lagen die wordt afgeremd door lokale klei en leemhoudende lagen.

Figuur 3.15 Representatieve lage grondwaterstand t.o.v. maaiveld (ontwatering) voor ondiepe peilbuizen (peilbuis
114 is onbetrouwbaar)

40/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 3.16 Representatieve lage grondwaterstand t.o.v. maaiveld voor diepe peilbuizen

Figuur 3.17 Representatieve lage grondwaterstand t.o.v. NAP voor ondiepe peilbuizen (peilbuis 114 is
onbetrouwbaar)

41/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 3.18 Representatieve lage grondwaterstand t.o.v. NAP voor ondiepe peilbuizen

In de zomerperiode (Figuur 3.15 t/m Figuur 3.18) zakt de grondwaterstand uit. Toch wordt hier ook
geconstateerd dat er ook in de zomer lokaal natte plekken in Sluiskil kunnen zijn. Zo tonen de
peilbuizen in de Vergaertstraat tonen hier een RLG van 0,4 -0,6 m-mv in het freatische pakket.
Het grondwater in de peilbuizen aan de Louisastraat ligt lager t.o.v. maaiveld dan aan de
Vergaertstraat, namelijk met een RLG van zo’n 0,9 m-mv.

Figuur 3.19 Grondwaterstandsverloop over de tweede peilbuisraai vanaf het noorden bezien

42/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

In Figuur 3.19 is een dwarsdoorsnede gemaakt over de peilbuizenraai 114, 107, 106, 105 en 104
(voor peilbuis 114 is het gemiddelde tussen peilbuis 113 en 116 genomen, omdat de reeks van
114 niet betrouwbaar is). Dat is de tweede raai vanaf het noorden gezien (zie de lijnen met punten
in Figuur 3.15). De raai volgt min of meer de Louisastraat en buigt af om de Dorstlaan te volgen.
De RHG en RLG zijn rechtlijnig geïnterpoleerd tussen de peilbuizen in. Het wil niet zeggen dat
tussenliggende de grondwaterstand zo kan worden gerepresenteerd, maar het geeft wel een
indruk. Ter plaatse van de Bosjesstraat en de brandgang daarachter is het maaiveld laag met
hogere grondwaterstanden ten opzichte van maaiveld tot gevolg.
Met het grondwatermodel, dat tijdens dit onderzoek is opgesteld, is de grondwaterstand in een
winter- (RHG) en zomersituatie (RLG) berekend om een vlakdekkend beeld te verkrijgen. In
Figuur 3.20 zijn de berekende RHG ten opzichte van maaiveld en NAP opgenomen. Figuur 3.21
toont de RLG ten opzichte van maaiveld en NAP. Beide figuren zijn op A4-formaat terug te vinden
in bijlage 7.

Figuur 3.20 Representatieve hoge grondwaterstand berekend met grondwatermodel, links t.o.v. maaiveld, rechts
t.o.v. NAP

43/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 3.21 Representatieve lage grondwaterstand berekend met grondwatermodel, links t.o.v. maaiveld, rechts
t.o.v. NAP

Ook op basis van Figuur 3.20 en Figuur 3.21 wordt geconcludeerd dat er zowel in de winter als in
de zomer in het overlastgebied diverse natte plekken zijn in Sluiskil (de donker- en lichtblauwe
vlekken in de linker plaatjes). In de rechter plaatjes worden steeds de standen t.o.v. NAP getoond.
Hier is duidelijk een verloop van hoge grondwaterstanden langs het kanaal naar lagere
grondwaterstanden in westelijke richting. Dit bevestigt het beeld dat sprake is van een stationaire
invloed van het kanaal die gradueel afneemt naarmate de afstand groter wordt.
3.5.2

Tijdreeksanalyse

Met behulp van tijdreeksanalyses is geanalyseerd welke peilbuizen onder directe invloed staan
van peilfluctuaties in het kanaal. Hierbij is onderzocht in welke mate het grondwaterstandsverloop
voorspeld kan worden middels neerslag en verdamping en in welke mate het kanaal en de
jaarlijkse fluctuaties een aantoonbare invloed vormen op de grondwaterstanden in Sluiskil. In
Bijlage 5 is de notitie gepresenteerd waarin uitgebreider wordt toegelicht over de methode en
uitkomsten van de uitgevoerde tijdreeksanalyses.
Per peilbuis is een model opgesteld waarbij neerslag en verdamping als verklarende variabelen
zijn opgegeven. Neerslag en verdamping zijn in Nederland in de regel de voornaamste
verklarende variabelen voor de grondwaterstand. Daarnaast is er per peilbuis nog een model
opgesteld met als verklarende variabelen zowel neerslag, verdamping én kanaalpeil. Vervolgens
is gekeken naar de verschillen tussen de mate waarin de tijdreeksmodellen (met en zonder
kanaalpeil als verklarende variabele) de grondwaterstand simuleren. Oftewel, kunnen we door het
toevoegen van een extra verklarende variabele (kanaalpeil) het model significant verbeteren.
44/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Hiermee wordt onderzocht of een missende verklarende variabele (in dit geval het kanaal) een
significante invloed heeft op de grondwaterstanden (naast neerslag en verdamping).
Hoe goed de grondwaterstand gemodelleerd en daarmee verklaard kan worden, wordt uitgedrukt
in een percentage: Explained Variance Percentage (EVP). Over het algemeen wordt
aangehouden dat een reeks voldoende verklaard kan worden als de EVP boven de 70% ligt. Hoe
dichter de EVP bij 100% komt hoe beter het verklarend model. Een indicatie dat het kanaal
invloed heeft op de grondwaterstanden is als de EVP verbetert als naast neerslag en verdamping
ook het kanaalpeil wordt toegevoegd als verklarende variabele. Verbeteringen die kleiner zijn dan
3 procentpunt worden als statistisch insignificant beschouwd. Dit kan namelijk op statistisch toeval
duiden.
In Bijlage 5 zijn de resultaten van deze analyse gepresenteerd. In Figuur 3.22 is het resultaat
opgenomen van de verbetering van het toevoegen van het kanaalpeil als verklarende variabele.
Een hogere waarde betekent meer invloed van kanaalpeilfluctuaties op de grondwaterstand. Aan
de kleur van de bolletjes is duidelijk te zien dat het kanaalpeil de grondwaterstand met name
dichtbij het kanaal beïnvloedt. De diepe peilbuizen 113, 117, 202 en 203 (Figuur 3.22, onderste
helft) laten de grootste verandering zien. Deze zijn naast het kanaal geplaatst en staan in direct
hydraulisch contact met het kanaal. Doordat deze dieper staan wordt het infiltrerende water uit het
kanaal beperkt afgeremd door klei of leemhoudende lagen. Zo gaat bijvoorbeeld de verklaarde
variantie (EVP)15 van diepe peilbuis 113 door toevoeging van het kanaal als verklarende variabele
van 47,9% naar 89,8%, een forse toename van 41,9% die kan worden verklaard doordat op die
diepte geen damwand aanwezig is. Op dit stuk van de kanaalbegrenzing wordt de oever slechts
beschermd door een stortstenen rand waardoor het kanaal direct in contact kan staan met het
grondwater in de nabije omgeving. Verder weg gelegen en ondiepe peilbuizen laten bijna geen
verandering in EVP zien, of zelfs een afname. Hier wordt het verklarende vermogen van het
model niet verbeterd door toevoegen van het kanaalpeil.

15

De maat van hoe goed de grondwaterstand gemodelleerd kan worden, uitgedrukt in de verklaarde variantie, of wel Explained
Variance Percentage (EVP).
45/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 3.22 Verschil in voorspelbaarheid tussen een tijdreeksmodel met neerslag, verdamping en het kanaalpeil als
verklarende reeksen versus de voorspelbaarheid van een tijdreeksmodel met alleen neerslag en verdamping als
verklarende reeksen. Bovenste figuur toont de ondiepe peilbuizen, onderste figuur toont de diepe peilbuizen

46/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

In Figuur 3.23 staan de M0-waarden per peilbuis weergegeven op de kaart. De M0 beschrijft het
stationair effect (verlaging of verhoging) van het kanaal op de grondwaterstand bij de peilbuis. Het
is daarmee een maat voor de doorwerking van het kanaalpeil op de grondwaterstand. De waarde
ligt tussen de 0 en 1, waarmee een waarde van bijvoorbeeld 0,7 betekent dat bij een verhoging
van het kanaalpeil van 1 m, de grondwaterstand met 0,7 m wordt verhoogd. Bij een waarde hoger
dan 1 is het model onbetrouwbaar.
De stationaire verhoging van de grondwaterstand wordt als significant beschouwd bij een waarde
van 0,20 of hoger. Over het algemeen fluctueert het kanaalpeil niet meer dan 30 cm naar beneden
of naar boven toe. Bij een stijging van 30 cm werkt het peil 6 cm door op locaties met een
doorwerkfactor van 0,20. Een doorwerking van 5 cm of minder wordt in dit kader niet meer als
significant beschouwd. Een doorwerking van meer dan 1 wordt niet als betrouwbaar beschouwd.
De doorwerking van het kanaal is tot circa 200-300 meter afstand in Sluiskil merkbaar. De diepere
peilbuizen ondervinden een grotere stijging in grondwaterstand dan de ondiepe als gevolg van de
doorwerking van het kanaal (zie Figuur 3.23 onderste helft). Dit wijst op grondwaterstroming
vanuit het kanaal onder de damwanden door.

47/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 3.23 Mate van doorwerking van kanaalpeilfluctuaties op de grondwaterstanden. Een M0 voor het kanaalpeil
van bijvoorbeeld 0,66 betekent dat een stijging van de waterstanden van 1 meter leidt tot een stijging van de
grondwaterstanden van 0,66 m. Getallen hoger dan 1 geven aan dat het model op dit punt onbetrouwbaar is om hier
conclusies aan te verbinden. Bovenste figuur toont de ondiepe peilbuizen, onderste figuur toont de diepe peilbuizen

Conclusie uit de tijdreeksanalyses
Op basis van Figuur 3.22 wordt geconstateerd dat diepe peilbuizen die vlakbij het kanaal staan
het sterkst worden beïnvloed door kortdurende fluctuaties van het kanaalpeil (zie bijvoorbeeld
peilbuis 201, 113, 203, 202, 206 en 117). Een instationair effect (kortdurende fluctuaties van
enkele uren of dagen) van peilfluctuaties kan hier significant worden aangetoond. Ook ondiepe
peilbuizen laten binnen een afstand van 50 meter zien dat ze meetbaar worden beïnvloed door
kortdurende peilbuisfluctuaties (zie bijvoorbeeld peilbuis 116, 115, 114 en 209). Binnen 50 m van
het kanaal wordt dus geconstateerd dat een duidelijke invloed is te meten van kortdurende
kanaalpeilfluctuaties op de grondwaterstanden. Er worden echter ook uitzonderingen aangetroffen
(vb peilbuis 112). Het effect van passerende grote schepen heeft geen meetbaar effect op de
grondwaterstanden. Op grotere afstanden is het instationaire effect op bijna alle locaties niet meer
significant meetbaar in zowel diepe als ondiepe peilbuizen. De aanwezigheid van klei- en
leemlagen zal de instationaire doorwerking van peilfluctuaties op grotere afstand van het kanaal
hier naar verwachting dempen.
Voor de stationaire doorwerking kan worden geconcludeerd dat peilbuizen 101, 102, 103, 107,
109, 113, 115, 116, 117 en 201 - 210 (M0 van 0,20 of hoger) significant worden beïnvloed door
het kanaal. Dit effect werkt tot een afstand van het kanaal van ongeveer 200 à 300 meter door
(peilbuis 109 is hier een uitzondering op waarvoor geen verklaring kan worden gegeven. Peilbuis
114 geeft een overdreven reactie). In de diepere peilbuizen is de invloed van het kanaal sterker
meetbaar dan in de ondiepere peilbuizen.
48/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Ook hier speelt de afstand tot het kanaal en de aanwezigheid van klei- en leemlagen een rol in het
dempen van de invloed en doorwerking van water dat via het kanaal infiltreert naar het achterland.
Gezien het graduele stijghoogteverschil van 1,5 à 2 meter van oost naar west binnen 1 km afstand
van het kanaal, kan in het algemeen worden geconcludeerd dat het kanaal een significante
stationaire invloed heeft op de grondwaterstanden in Sluiskil. De invloed van kortdurende
fluctuaties (instationair effect) van het kanaalpeil zijn alleen significant meetbaar op korte afstand
(binnen 50 meter) van het kanaal. Door de complexe ondergrond, bestaande uit klei en
leemlagen, wordt dit instationaire invloed grotendeels in Sluiskil gedempt.

3.6

Oppervlaktewater

In Figuur 3.24 (links) zijn de leggerwaterlopen en peilbepalende kunstwerken opgenomen die in
beheer zijn bij Waterschap Scheldestromen. De primaire waterlopen zijn de vaak grotere
waterlopen die zorgen voor de afvoer van water dat via secundaire en tertiaire waterlopen wordt
aangeboden. Tertiaire waterlopen zijn doorgaans wat kleinere slootjes die zorgen voor lokale onten afwatering. De Westelijke Rijkswaterleiding is een primaire waterloop. In het bebouwde gebied
van Sluiskil is weinig oppervlaktewater. Het enige oppervlaktewater in Sluiskil wordt gevormd door
de slootjes in en rondom het grasterrein aan de weg Kanaalzicht. Hier staat ook een gemaal dat
wordt beheerd door de Gemeente Terneuzen. Via dit gemaal wordt het water afgevoerd dat wordt
verzameld in de drain die is aangebracht langs de parallel aan het kanaal lopende straat
Kanaalzicht bij vervanging van de riolering in 2013. Het gemaal heeft een aanslagpeil van NAP +1
m en een afslagpeil van NAP +0,5 m.
De kaart rechts in Figuur 3.24 toont de begrenzing van de peilvakken en de stromingsrichting van
de primaire waterlopen. Sluiskil ligt in het peilvak met een zomerpeil van NAP -0,8 m en een
winterpeil van NAP -0,9 m. De peilbepalende stuw ligt in het noorden, vlak bij de brug over het
kanaal. Hoewel het peilvak een bepaald peil heeft, wil dat niet zeggen dat elke waterloop dat
heeft. Zijwaterlopen in het bovenstroomse systeem hebben veelal een hogere bodemhoogte en
daardoor ook een hogere waterstand. De stromingsrichting is vooral naar de Westelijke
Rijkswaterleiding die het water vervolgens in noordelijke richting afvoert naar de Westerschelde.
Het waterschap heeft op dit moment plannen om het streefpeil te verhogen naar een jaarrond peil
van NAP -0,7 m. Of de plannen daadwerkelijk worden doorgezet is onzeker.

49/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 3.24 Leggerwaterlopen en kunstwerken Waterschap Scheldestromen (links), peilvakken met zomer- en
winterpeil (rechts)

Waterschap Scheldestromen heeft in 2015 het watersysteem rondom Sluiskil (polder Braakman)
beschouwd om knelpunten in beeld te brengen. Hierbij is het watersysteem beoordeeld op
optimale drooglegging voor de functies binnen het gebied. Aan de hand van deze toetsing heeft
het Waterschap een aantal knelpunten vastgesteld. Dit betreft vooral duikers die te hoog in de
waterloop liggen en daardoor opstuwend werken. Ook is een aantal waterlopen rondom Sluiskil te
ondiep voor een goede af- en ontwatering. Hiermee voldoen deze watergangen niet aan de
normen van het peilbeheer onder normale omstandigheden. In Figuur 3.25 is aangegeven welke
waterlopen met duikers ondertussen zijn aangepast (groene lijn en stippen) en welke waterlopen
en duikers nog op de planning staan, vermoedelijk in de periode 2024 – 2027 (paarse lijnen en
stippen).
Met het verleggen van de Westelijke Rijkswaterleiding in westelijke richting is de drainagebasis
verschoven en mogelijk ook verhoogd. Er zijn echter geen peilen en bodemhoogte bekend van de
Rijkswaterleiding in de ligging van voor de verlegging. Hierdoor is het onduidelijk of en hoeveel
effect het verplaatsen van de Westelijke Rijkswaterleiding heeft gehad op het grondwatersysteem
van Sluiskil.

50/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 3.25 Opgeloste (groen) of op te lossen (paars) knelpunten in het watersysteem van Waterschap
Scheldestromen

51/92

Kenmerk

3.7

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Oeverbescherming

Het primaire doel van oeverbescherming is een grondkerende functie. Een waterkerende functie is
eventueel een secundair doel. Van noord naar zuid bestaat de oeverbescherming van het kanaal
bij Sluiskil uit drie verschillende constructies (zie Figuur 3.26). Het noordelijkste deel bestaat uit
bekleding met stortsteen die is opgevuld met bitumenachtig materiaal. De onderzijde van de
constructie ligt tot 2 à 3 m onder waterpeil, waardoor deze niet aansluit bij leemhoudende lagen
waarmee stroming van grondwater
grotendeels zou kunnen worden
afgeremd. Bij de toetsing van
Rijkswaterstaat16 zijn gaten in de
bekleding en verzakkingen geconstateerd.
De constructie voldoet aan de functionele
eisen als oeverbescherming.
Vanaf de knik in de oever van het kanaal
over een lengte van 526 m in zuidelijke
richting is in 1991/1992 een damwand
geplaatst . De stalen damwanden zijn 11
meter lang en de bovenkant bevindt zich
op NAP +2,88 m. De onderkant van de
damwand ligt op NAP -8,12 m. De stalen
constructie heeft een houten gording. In
2005 is de restlevensduur van deze
damwand geschat op +20 jaar.
Vervanging van deze damwand is medio
2043 voorzien.

Figuur 3.26 Oeverconstructies langs het kanaal

Met de noordelijke damwand werd aangesloten op de damwand die in 1979 reeds door North Sea
Port is aangelegd (kadeconstructie TK0946). Deze damwand is 6 meter lang (Bijlage 2). De
bovenkant bevindt zich op NAP +2,75 m, de onderkant op NAP -3,25 m. North Sea Port heeft in
2017 onderzoek laten uitvoeren naar de damwand. Hierbij is de restlevensduur van de
damwanden op 30-40 jaar gesteld, mits het waterbodemniveau ter plekke verhoogd wordt naar
NAP 0 m. Dit was op het moment van onderzoek niet het geval en zou voor instabiliteit zorgen17.
In 2021 zijn herstelwerkzaamheden uitgevoerd aan de gording en de afwerking van de damwand
die boven water uitsteekt.

16

Toets op veiligheid van regionale keringen in het beheer van het Rijk, Regionale keringen langs het kanaal Gent-Terneuzen, 17 juli
2020, Rijkswaterstaat, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.
Herberekening kademuren Terneuzen, Kade TK0946, 27 oktober 2017, Nebest.

17

52/92

Kenmerk

3.8

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Riolering en drainage

In Bijlage 3 is een totaaloverzicht te zien van de bestaande riolering in Sluiskil. Het overgrote deel
van Sluiskil is aangesloten op een gemengd stelsel. Dit betekent dat hemelwater en rioolwater via
hetzelfde leidingstelsel wordt afgevoerd. Het verzamelde water gaat naar de afvaltransportleiding
die naast de Rondweg Sluiskil ligt. Onder delen van de Louisastraat, Baljuwlaan en Groenoord is
een gescheiden riool aangelegd. Hier liggen zowel een DWA (droog weer afvoer) en een HWA
(hemelwater afvoer). In het HWA wordt het hemelwater verzameld dat bijvoorbeeld op straat valt
en via kolken wordt afgevoerd. Onder een deel van de Spoorstraat is een HWA aangelegd naast
het gescheiden stelsel. Het DWA voert via het gemengde stelsel af, de HWA op de
leggerwatergang ten westen van Sluiskil.
In de afgelopen 10 jaar is in Sluiskil drainage
aangebracht bij rioleringsvervangingen. De
drainage is aangesloten op de HWA en
sluiten dus aan op de waterniveaus van de
HWA-putten. Drainage heeft als doel om
grondwater of infiltrerend hemelwater af te
voeren. Figuur 3.27 toont een overzicht van
de huidige drainage. De drainage langs de
weg Kanaalzicht heeft een diameter van 125
mm en bevindt zich op ongeveer 1 m-mv
(voor revisietekening zie Bijlage 3). De
drainage die in 2021 bij de Bosjesweg is
aangelegd heeft een diameter van 100 mm.
Op de revisietekening zijn geen hoogten
opgenomen, maar volgens de Gemeente is
de drainage op 0,5 m-mv aangelegd. De
drainage onder een deel van de Spoorstraat,
Louisastraat en de Baljuwlaan ligt op ca. 1
m-mv. Op basis van de aangeleverde
informatie kunnen geen conclusies worden
geformuleerd over de staat en het
functioneren van de drainage. Wel wordt
geconstateerd dat er geen vlakdekkend
netwerk is van drainagebuizen om kwelwater
af te voeren en de opbolling van grondwater
te dempen.

Figuur 3.27 Drainage die naast de bestaande
riolering is aangelegd in Sluiskil

Gemaal Kanaalzicht (zwart vierkantje in Figuur 3.27) voert water af dat zich verzamelt in de
waterlopen rondom het gemaal. Dit kan grondwater zijn. Daarnaast komt de drainage langs de
weg Kanaalzicht hierop uit. De hemelwaterafvoer gaat via het gemengde stelsel naar de
afvaltransportleiding die naast de Rondweg Sluiskil is aangelegd en wordt dus niet via het gemaal
afgevoerd. De drainage die langs Kanaalzicht is aangelegd, voert naar het oppervlaktewater
rondom het gemaal af op een niveau van NAP +1,15 m. Het aanslagpeil van het gemaal is NAP
+1 m en het slaat uit als het oppervlaktewater een niveau van NAP +0,5 m heeft bereikt.
53/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Vanaf begin december 2021 is bijgehouden hoe lang het gemaal per dag pompt om het water af
te voeren. Deze gegevens zijn opgenomen in Figuur 3.28. Hieruit blijkt dat het gemaal dagelijks
water afvoert. In dit figuur is ook het kanaalpeil opgenomen en de neerslag die in deze periode is
gevallen. De looptijd van de pomp reageert duidelijk op neerslag. In de droge periode tussen 8
april en 18 mei daalt de looptijd van de pomp tot 7 à 8 uur per dag. Zelfs in droge omstandigheden
voert het gemaal dus water af. Dit betreft infiltrerend water uit het kanaal, dat in de drainagesteng
wordt afgevangen of door de sloten bij het gemaal. Het gemaal voert dus zowel water uit het
kanaal als neerslag af.
De drainage langs Kanaalzicht is recentelijk door de gemeente doorgespoten. Ook zijn er
onderhoudspunten aangebracht. Tijdens deze werkzaamheden is geconstateerd dat de drainage
water afvoerde en dus een ontwaterende functie heeft.

Figuur 3.28 Looptijd pomp gemaal Kanaalzijde uitgezet tegen het kanaalpeil en de neerslaghoeveelheid

3.9

Samenvatting van de systeemanalyse

In de vorige paragrafen is inzicht verschaft in verschillende aspecten van het watersysteem. In
deze paragraaf worden deze aspecten bij elkaar gebracht en samengevat. Dit wordt gedaan aan
de hand van dwarsdoorsneden op dezelfde locaties als de raaien van het grondwatermeetnet (zie
Figuur 3.29).
In Figuur 3.30 is een viertal dwarsdoorsneden opgenomen. Het maaiveldverloop is in de
dwarsdoorsneden gelijkgetrokken. In werkelijkheid varieert het maaiveldniveau.
De grondwaterstanden die in deze figuren staan weergegeven, zijn de gemiddelde
grondwaterstanden van één maand (21 mei 2022 – 18 juni 2022).
54/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

De stippellijnen in de figuren geven dus een indicatie van de grondwaterstand in het begin van de
zomer. De stippellijn is met name bedoeld om een impressie te geven van het stijghoogteverloop
in het freatische pakket.

Figuur 3.29 Locaties van de dwarsdoorsnedes en peilbuizen. De maaiveldhoogte is ook opgenomen in de figuur

55/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

56/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 3.30 Dwarsdoorsnedes van raai 1 t/m 4, met ingetekende ondergrond en peilbuizen

Op basis van de systeemanalyse wordt geconcludeerd dat een combinatie van invloeden
bijdragen aan de grondwaterhuishouding van Sluiskil:
Invloed van het kanaal:
 Door het potentiaalverschil tussen kanaalpeil en grondwater en in het achterland heeft het
kanaal een infiltrerende werking wat invloed heeft op de grondwaterstanden in Sluiskil.
Gezien het graduele stijghoogteverschil van 1,5 à 2 meter van oost naar west binnen 1 km
afstand van het kanaal, kan in het algemeen worden geconcludeerd dat het kanaal een
significante stationaire invloed heeft op de grondwaterstanden in Sluiskil.
De invloed van kortdurende fluctuaties (instationair effect) van het kanaalpeil zijn alleen
significant meetbaar op korte afstand (binnen 50 meter) van het kanaal. Door de aanwezige
verticale hydraulische weerstand van de ondergrond, bestaande uit klei en leemlagen, wordt
de instationaire invloed grotendeels in Sluiskil gedempt. Het effect van passerende grote
schepen heeft geen meetbaar effect op de grondwaterstanden
Slecht doorlatende ondergrond:
 De ondergrond van Sluiskil bestaat uit een slecht doorlatende deklaag van zo’n 1,5 tot 2 m
dik. Onder de deklaag begint een zandpakket dat plaatselijk wordt onderbroken door
kleilaagjes. Zowel de deklaag als de kleilaagjes/kleilenzen belemmeren de verticale
grondwaterstroming


Waar de deklaag voorkomt, gaat infiltratie van hemelwater moeizaam. De neerslag kan op
een kleilens blijven staan en zo een (tijdelijke) schijngrondwaterspiegel vormen

Depressies in maaiveldverloop:
 De maaiveldhoogte in Sluiskil varieert van NAP +3 tot +4 m langs het kanaal tot iets meer dan
NAP +1 m bij de brandgang achter de Bosjesweg (Figuur 3.1). Het maaiveldverloop kenmerkt
zich door de aanwezigheid van lokale laagtes. Sluiskil ligt als het ware in een badkuip qua
maaiveldverloop
57/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Afwezigheid lokale af- en ontwatering:






Tussen de bebouwing van Sluiskil is momenteel vrijwel geen oppervlaktewater meer te
vinden. Sinds de jaren ’60 zijn stapsgewijs bijna alle waterlopen verwijderd, ook de kwelsloten
langs het kanaal. Dat heeft ertoe geleid dat het water uit het kanaal en hemelwater in mindere
mate door de jaren heen kon worden afgevangen en afgevoerd
De Westelijke Rijkswaterleiding is in westelijke richting verlegd en daarmee is voor een deel
van Sluiskil de drainagebasis verplaatst
Voor de afwatering is Sluiskil hoofdzakelijk afhankelijk van het bestaande riolerings- en
drainagesysteem
De stromingsrichting is vooral naar de Westelijke Rijkswaterleiding die het water vervolgens in
noordelijke richting afvoert naar de Westerschelde. Langs de randen van Sluiskil bevinden
zich nog watergangen met een afvoerende werking vanuit Sluiskil richting de Westelijke
Rijkswaterleiding

De complexe opbouw van de bodem, de situatie die is ontstaan door het verminderen van de
ontwateringsmiddelen en de invloed van het kanaal hebben allemaal invloed op de
grondwatersituatie in Sluiskil. De verschillende invloeden zijn moeilijk uit elkaar te trekken, want ze
beïnvloeden elkaar. In de volgende hoofstukken worden de mogelijke oorzaken van overlast
nader geduid en maatregelen beschouwd die de overlast tegen kunnen gaan.

58/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

4 Grondwatermodelanalyses
Een grondwatermodel bleek noodzakelijk om de grondwaterproblematiek in Sluiskil beter te
begrijpen en af te kaderen. De belangrijkste invloeden op het grondwatersysteem bepalen de
effectiviteit en invulling van een eventuele maatregel om grondwaterstanden in Sluiskil te
beheersen. Met een MicroFEM grondwatermodel zijn deze invloeden gekwantificeerd en (lokaal
en vlakdekkend) inzichtelijk gemaakt. Het model is daarbij in eerste instantie een aanvulling op de
systeemanalyse om te begrijpen en te visualiseren hoe het grondwatersysteem werkt. Daarnaast
is het een belangrijk hulpmiddel om het effect van maatregelen vast te stellen. De systeemanalyse
en de gegevens die aanvullend in het veld zijn verzameld vormen de basis voor de opzet van het
grondwatermodel van Sluiskil, het kanaal en omgeving. Voor een uitgebreide toelichting op het
grondwatermodel en resultaten van stap 1 tot en met 5 wordt verwezen naar Bijlage 6. In Figuur
4.1 is de modelbegrenzing weergegeven.

Figuur 4.1 De omvang van het grondwatermodel (rode lijn) en het toepassingsgebied (zwart gearceerd)

4.1

Doorlopen stappen in de modellering

Rondom het opstellen en inzetten van het grondwatermodel is het volgend proces gevolgd:
1. Opzet grondwatermodel
2. Stationaire kalibratie en validatie
3.
4.
5.

Instationaire kalibratie en validatie
Gevoeligheidsanalyse (bandbreedte)
Vaststellen maatgevende invloeden

6. Effectenanalyse potentiële maatregelen
In onderstaande paragrafen worden de verschillende stappen en de uitkomsten nader toegelicht.

59/92

Kenmerk

4.2

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Opzet grondwatermodel en kalibratie (stap 1, 2 en 3)

Parallel aan de systeemanalyse is een basisgrondwatermodel opgezet. Met deze stap zijn op
hoofdlijnen grote (geo)hydrologische invloeden bepaald. Dit basismodel is stationair opgezet (een
evenwichtssituatie die inzicht geeft in structureel hoge grondwaterstanden) en gekalibreerd op de
grondwaterstandsmeetreeksen uit het grondwatermeetnet van Sluiskil. Kalibratie is het ijken van
een model op gemeten gegevens (peilbuisgegevens en soms afvoergegevens).
De kennis die is opgedaan door de extra sonderingen en aanvullende peilbuisgegevens is
verwerkt in het gedetailleerde tijdsafhankelijke (instationair) grondwatermodel. Het basismodel is
uitgebreid, aangevuld en geschikt gemaakt voor tijdsafhankelijke berekeningen. Hierdoor kan de
dagelijkse fluctuatie van de grondwaterstanden worden berekend, met dagelijkse variatie van
onder meer neerslag, verdamping en waterpeilen.

4.3

Gevoeligheidsanalyse en bandbreedte (stap 4)

Met het gekalibreerde instationaire grondwatermodel is een gevoeligheidsanalyse uitgevoerd van
invoerparameters die 1) bepalend zijn voor de grondwaterhuishouding en 2) op basis van de
systeemanalyse bepalend kunnen zijn bij een oplossingsrichting. De analyse geeft inzicht in hoe
gevoelig het grondwatermodel (en het grondwatersysteem) is voor wijzingen in de gekalibreerde
parameters.
Daarnaast verschaft de analyse inzicht in de betrouwbaarheid van het model voor aannames die
zijn gedaan en voor relevantie van de individuele hydrologische randvoorwaarden voor het
algehele grondwatersysteem in Sluiskil.
Uit de analyse kan worden geconcludeerd dat zowel het kanaal als de (werking van) bestaande
drainage een relatief grote invloed hebben op de grondwaterstanden in Sluiskil. Dit is modelmatig
een bevestiging van conclusies uit analyses van grondwatermetingen en tijdreeksanalyse.

4.4

Vaststellen maatgevende invloeden (stap 5)

Het grondwatermodel is vervolgens ingezet om de verschillende (geo)hydrologische invloeden op
het grondwatersysteem in Sluiskil in perspectief te plaatsen. Aan de hand van de systeemanalyse
en gevoeligheidsanalyse is met het grondwatermodel bepaald hoeveel ‘bijdrage’ hydrologische
invloeden geven aan het totale grondwatersysteem van Sluiskil. Hiervoor zijn de volgende
maatgevende invloeden op de grondwaterstanden van Sluiskil vanuit de systeemanalyse
geïdentificeerd:
 Het kanaal
 Het oppervlaktewatersysteem in Sluiskil



Het Westelijke Rijkswaterleiding
De bestaande drainagesystemen

60/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

In het grondwatermodel is een situatie gesimuleerd hoe de grondwaterstanden in Sluiskil zouden
zijn, wanneer een van de genoemde invloeden niet aanwezig is (een zogenoemde aan/uitanalyse). Het verschil tussen de gesimuleerde situatie en de uitgangssituatie geeft inzicht in het
effect van elke afzonderlijke invloed. De invloeden zijn tijdsafhankelijk doorgerekend en zijn
gepresenteerd voor een RHG (representatief hoog grondwater) situatie waarin structureel hoge
grondwaterstanden voorkomen.
De effectkaart van het kanaal (Figuur 4.2 links) toont de totale hydrologische invloed van het
kanaal. Het kanaal is in het grondwatermodel volledig afgesloten van het grondwatersysteem.
Figuur 4.2 rechts toont de totale hydrologische invloed van de watergangen oostelijk van de
Westelijke Rijkswaterleiding. De watergangen en sloten zijn in het model ‘uit’ gezet.
De effectkaart van de Westelijke Rijkswaterleiding (Figuur 4.3 links) laat de totale hydrologische
invloed van de Rijkswaterleiding zien. De watergang is hiervoor in het grondwatermodel ‘uit’ gezet.
Als laatste is in Figuur 4.3 rechts de totale hydrologische invloed getoond van de bestaande
drainageleidingen in Sluiskil. Hiervoor zijn de drainagestrengen in het model ‘uit’ gezet.

4.5

Effectenanalyse potentiële maatregelen (oplossingsrichtingen) (stap 6)

De oplossingsrichtingen zijn tijdsafhankelijk doorgerekend en de effecten zijn gepresenteerd voor
een situatie waarin structureel hoge grondwaterstanden voorkomen. Op deze manier worden de
effecten weergegeven in een RHG situatie waarin grondwateroverlast veelal wordt ervaren. Een
toelichting van potentiële maatregelen en de inrichting daarvan is opgenomen in hoofdstuk 6.
Daarin zijn ook de resultaten van de effectberekeningen opgenomen.

61/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 4.2 Aandeel kanaal (links) en oppervlaktewatersysteem Sluiskil (rechts) op RHG (aan/uit-analyse)

Figuur 4.3 Aandeel Westelijke Rijkswaterleiding (links) en bestaande drainage (rechts) op RHG (aan/uit-analyse)

62/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

5 Mogelijke oorzaken overlast
De mogelijke oorzaken die in dit hoofdstuk worden genoemd en nader geduid, zijn geformuleerd
op basis van de historische ontwikkelingen (hoofdstuk 2), systeemanalyse (hoofdstuk 3), de
grondwatermodelanalyses (hoofdstuk 4), de expertsessie en de bijdragen van bewoners tijdens
de diverse informatiemomenten die hebben plaatsgevonden.
Naar aanleiding van de onderzoeksresultaten kunnen de hoge grondwaterstanden worden
gecategoriseerd in twee verschillende hoofdinvloeden:
 Enerzijds heeft toestroming van water vanuit het kanaal een grondwaterstand verhogende


invloed door kwel in Sluiskil
Anderzijds is sprake van wateroverlast door hemelwater als gevolg van de slecht doorlatende
ondergrond en onvoldoende drainerende of ontwaterende middelen

In de volgende paragrafen wordt elk van deze invloeden nader beschouwd.

5.1

Invloed van het kanaal

Het streefpeil van het kanaal Gent-Terneuzen is NAP + 2,13 m. Dit peil ligt hoger dan de
grondwaterstanden in het achterland. Er is dus sprake van een significant potentiaalverschil
waardoor mogelijk sprake is van kwel in de omgeving met invloed op de grondwaterstanden (zie
voor een schematische weergave hiervan Figuur 5.1). Mogelijke oorzaken van overlast door
invloed van het kanaal zijn:



Inzijging vanuit het kanaal door delen van de kanaalbodem met een geringe hydraulische
weerstand (erosiegeulen, baggeronderhoud, kuil onder het dok)
Hoog kanaalpeil bij natte klimatologische omstandigheden



Oeverconstructies lek, te kort of afwezig

Figuur 5.1 Schematische weergave van een infiltrerend kanaal

63/92

Kenmerk

5.1.1

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Inzijging via de kanaalbodem

Door het verschil in kanaalpeil en de grondwaterstand in de omgeving van het kanaal, bestaat
continue kweldruk in de omgeving. Deze kweldruk wordt aangedreven door grondwaterstroming
vanuit het kanaal naar de omgeving. Slib op de kanaalbodem of slecht doorlatende bodemlagen in
de ondergrond dempen de invloed van grondwaterstroming en kwel. Uit de tekst en figuren in
paragraaf 3.3 blijkt dat het kanaal geen aaneengesloten slecht doorlatende grondlagen doorsnijdt.
Alleen de toplaag (bovenste circa 2 m van de bodem) bestaat hoofdzakelijk uit slecht doorlatende
lagen. Onder de toplaag bevindt zich een zandig pakket dat plaatselijk wordt onderbroken door
kleilaagjes. Deze kleilagen vormen geen aaneengesloten geheel en zullen de kweldruk dus
beperkt en plaatselijk mitigeren. Afgezet slib op de kanaalbodem vermindert de kweldruk.
Vanwege de scheepvaart krijgt slib in het midden van het kanaal echter beperkt de kans om te
consolideren of binnen te dringen in de kanaalbodem. Tijdens baggeronderhoud bestaat de kans
op tijdelijk extra overlast totdat het slib zich weer afzet op de bodem en oevers.
De erosiegeulen en baggerwerkzaamheden kunnen vanwege beperking van de intredeweerstand
bijdragen aan het optreden van hoge grondwaterstanden in Sluiskil. Een andere, zij het
vermoedelijk tijdelijke, oorzaak kunnen de droogdokken van scheepswerf De Schroef zijn. Voor
droogdok B is in 2012 de kanaalbodem verdiept. Ditzelfde, maar op geringere diepte, is gedaan
voor droogdok A in 2019, 2020 of begin 2021.
Op basis van de grondwatergegevens is het model gekalibreerd op een bodemweerstand van het
kanaal dat varieert tussen de 20 dagen en 40 dagen. Dit houdt in dat het kanaal niet volledig lek
is, maar dat er wel kanaalwater in enige mate via de bodem infiltreert. Onder het noordelijk deel
van het kanaal komt een goed doorlatende grondlaag voor (Formatie van Koewacht). Dit lekwater
veroorzaakt hogere grondwaterstanden in de omgeving van Sluiskil.
In hoofdstuk 4 is benoemd dat met het grondwatermodel aan/uit-analyses zijn uitgevoerd. Eén
daarvan was het bepalen van de invloed van het kanaal. Deze berekening is vergeleken met de
berekening van de huidige situatie en heeft een kaart met berekend verschil opgeleverd die in
Figuur 4.1 is getoond. De kaart toont de verschilanalyse voor een RHG-situatie
(wintergrondwaterstand). Op basis van de figuur is te zien dat het kanaal een constante invloed
heeft op de grondwaterstanden in Sluiskil. Deze invloed neemt gradueel af naarmate de afstand
tot het kanaal groter wordt. Verder valt uit deze figuur ook af te leiden dat lokaal aangelegde
drainerende voorzieningen de invloed van het kanaal op de grondwaterstanden afzwakken.
5.1.2
Hoog kanaalpeil bij natte omstandigheden
Op het kanaal wordt een streefpeil van NAP +2,13 m gehanteerd. Onder natte omstandigheden
stijgt dit peil geregeld. Zie ook Figuur 3.8 waarin de waterstand op het kanaal is weergegeven.
Tijdens sommige winters staat het kanaalpeil gedurende een aantal weken vrij hoog. Uit de
systeemanalyse komt naar voren dat het gemiddelde peil gemiddeld in de winter NAP+ 2,2 m is.
Kortdurende peilveranderingen op het kanaal zijn vlak langs het kanaal merkbaar in de
grondwaterstanden (zie paragraaf 3.5). Langdurig hogere kanaalpeilen (langer dan enkele weken)
kunnen wel een significante invloed hebben op freatische grondwatersysteem van Sluiskil.

64/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Op het moment dat Sluiskil te maken heeft met langdurige hoge kanaalpeilen in een periode met
grote neerslag, is de kans groot op het optreden van natte omstandigheden met overlast tot
gevolg.
Met het grondwatermodel is berekend wat het effect is van een peilstijging op het kanaal van 30
cm. Hieronder is het effect getoond. Hierbij moet rekening worden gehouden met het feit dat de
berekening een fictieve stationaire situatie weergeeft. Onderstaand effect treedt op wanneer het
peil in het kanaal gedurende zeer lange tijd 30 cm hoger is. De kortdurende peilschommelingen
op het kanaal hebben voor het grootste deel in Sluiskil een beperkte invloed op het freatische
grondwatersysteem.

Figuur 5.2 Grondwaterstandsverhoging (RHG) bij peilstijging op het kanaal van 30 cm

5.1.3
Oeverconstructies
Oeverconstructies zijn een obstakel voor afstroming van water uit het kanaal. Derhalve zullen
oeverconstructies de kweldruk in Sluiskil verminderen. In Sluiskil zijn drie verschillende
oeverconstructies toegepast langs het kanaal (Figuur 3.26).
In het noorden heeft de oever een stortsteenbekleding. Uit toetsing van deze oeverconstructie
langs het kanaal bleek dat gaten in de bekleding en verzakkingen zijn geconstateerd18. Volgens
de toetsing voldoet de constructie echter wel aan de functionele eisen als oeverbescherming.

18

Toets op veiligheid van regionale keringen in het beheer van het Rijk, Regionale keringen langs het kanaal Gent-Terneuzen, 17 juli
2020, Rijkswaterstaat, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
65/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

De peilbuisanalyse (beschreven in paragraaf 3.5) geeft aan dat grondwaterstroming onder de
constructie door kan optreden. In tegenstelling tot de damwanden heeft deze stortsteenbekleding
een geringe diepte (2 tot 3 meter onder de waterlijn). Hierdoor is de kwelweglengte beperkt en
wordt optredende kwel in mindere mate gehinderd door slecht doorlatende lagen die op grotere
diepte voorkomen.
De damwanden van Rijkswaterstaat (11 m) en North Sea Port (6 m) zijn bij toetsing van de
waterkerende functie goedgekeurd. De damwanden hebben een grondkerende functie en hebben
niet als doel om de grondwaterstroming te verminderen. Er is op basis van visuele controles en
peilbuisanalyses geen reden om aan te nemen dat de damwanden lek zijn. De damwanden
zorgen wel voor een vermindering van de kweldruk doordat een langere kwelweglengte wordt
gecreëerd waarbij bovendien lokaal voorkomende slecht of matig doorlatende lagen worden
doorsneden.
Bij de huidige plaatsing doorsnijden de damwanden geen slecht doorlatende lagen. Het kanaal is
dus niet volledig afgesloten. Op basis van de huidige invloed van het kanaal op de
grondwaterstanden wordt geconcludeerd dat de grondwaterstroming niet significant wordt
beheerst door de huidige damwanden.
Lekkende of te korte damwanden zijn geen directe oorzaak van de grondwateroverlast in Sluiskil.
Wel kunnen langere damwanden of kwelweglengtes bijdragen aan de oplossing van het
probleem. De effectiviteit en doelmatigheid hiervan wordt in hoofdstuk 6 verder beschreven.

5.2

Invloed afvoer van hemelwater

Naast de invloed van het kanaal wordt wateroverlast veroorzaakt door neerslag in combinatie met
onvoldoende infiltratie- en ontwateringsmogelijkheden. Mogelijke oorzaken van overlast door
neerslag zijn:
 Slecht doorlatende ondergrond
 Depressie in maaiveldverloop


Afwezigheid lokale af- en ontwatering

5.2.1

Slecht doorlatende ondergrond

De ondergrond van Sluiskil is divers en complex. In
de bovenste drie meter bevinden zich één of
meerdere kleilagen, variërend in dikte van 0,5 m tot
1,5 m. Het overige bodemmateriaal in die bovenste
drie meter is zand, vaak kleiig of leemhoudend. Dit
type bodemmateriaal is slecht doorlatend. Neerslag
wordt zeer traag door de bodem getransporteerd
naar diepere lagen. Hierdoor kan boven de kleiige
toplagen een schijngrondwaterspiegel ontstaan.
Onder de complexe deklaag bevindt zich een
zandpakket met kleilaagjes op verschillende diepte
en met variërende dikte.

Tijdens het plaatsen van de aanvullende
peilbuizen in juli 2022 zakte het
grondwater ineens weg toen een slecht
doorlatende laag werd doorboord.
Hieruit blijkt dat het hemelwater niet
makkelijk naar het diepere grondwater
infiltreert, maar op een kleilaag stagneert
en daarmee nattere omstandigheden
creëert dan als de bodem beter
doorlatend is. Dit verschijnsel wordt een
schijngrondwaterstandsspiegel genoemd.

66/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Hoewel deze kleilagen geen aaneengesloten bodemlaag vormen, kan de verticale
grondwaterstroming er wel door worden verminderd.
Beide verschijnselen (ondiep en diep) kunnen zorgen voor natte bodemomstandigheden en de
bijbehorende overlast. De complexe bodemopbouw en de vele kleilaagjes zijn om deze reden een
oorzaak van wateroverlast zoals die wordt ervaren in Sluiskil.
Daarnaast kunnen verschillen optreden in de situatie van bodemvocht en overlast tussen de
openbare ruimte en particuliere terreinen. De inrichting van de openbare ruime wordt gekenmerkt
door wegen en riolering die in een cunet zijn aangebracht (zandbed in een strook) en de inrichting
van particuliere terreinen met woningen en tuinen die mogelijk zijn aangelegd op de
oorspronkelijke slecht doorlatende ondergrond. Dit leidt ertoe dat de overlast na een regenbui
plaatselijk kan variëren.
5.2.2

Depressies in maaiveldverloop

Los van het feit dat het hemelwater slecht weg kan door de beperkte doorlatendheid van de
ondergrond, liggen sommige plekken in Sluiskil relatief laag. Ter plekke is de ontwateringsdiepte
(verschil tussen maaiveld en grondwaterniveau) zeer gering. Dit hangt samen met het verloop van
de grondwaterstand vanaf kanaalzijde naar achterland. Als de grondwaterstand stijgt, bijvoorbeeld
in de winter of na langdurige regen, komt deze dichter bij het maaiveld te staan in laaggelegen
gebieden dan in hooggelegen gebieden. Dit aspect is getoond in de doorsnede in Figuur 3.19.
Het oudere deel van Sluiskil wordt gekenmerkt door een depressie in het maaiveldhoogte die leidt
tot een badkuipeffect. Bij een natte periode met veel hemelwater zal afstroming over oppervlak en
via het grondwater kunnen ontstaan naar het laagste maaiveldniveau waar extra accumulatie en
infiltratie van hemelwater optreedt. Een voorbeeld is de brandgang nabij de Bosjesweg die zeer
laag ligt en waar in de praktijk ook geregeld overlast wordt ervaren.
5.2.3
Afwezigheid lokale af- en ontwatering
Tussen de bebouwing van Sluiskil is momenteel vrijwel geen oppervlaktewater meer te vinden.
Sinds de jaren ’60 zijn stapsgewijs bijna alle waterlopen verwijderd, ook de kwelsloten langs het
kanaal. Dat heeft ertoe geleid dat het kwelwater uit het kanaal niet meer wordt afgevangen en
afgevoerd. Ook het hemelwater zal moeten infiltreren in de slecht doorlatende ondergrond of moet
via het riool worden afgevoerd. Bovendien is de Westelijke Rijkswaterleiding rond Sluiskil naar het
westen verlegd. Hierdoor is de drainagebasis verschoven en mogelijk verhoogd.
In 2013 en 2015 is in een aantal straten in Sluiskil de riolering vervangen. Mogelijk waren de oude
rioolstrengen lek en functioneerde de riolering onbedoeld als drainage. Hierdoor kan de
grondwateroverlast na de vervanging vergroot zijn. Op basis van peilbuisanalyses van het Wareco
onderzoek uit 2017 is echter geen significante stijging van de grondwaterstanden aangetoond na
het vervangen van de oude riolering. Dit kan dus niet als een plausibele oorzaak van aanvullende
overlast worden beschouwd.
Met het vervangen van de riolering is op sommige plekken drainage aangelegd. Deze drainage is
lokaal en niet gebiedsdekkend aangelegd. Bovendien ligt de drainage op sommige delen te hoog
(ca. 50 cm onder maaiveld) om de grondwaterstand te verlagen naar een geschikt niveau.
Hierdoor is het niet mogelijk om het gewenste ontwateringsniveau van minimaal 70 cm beneden
maaiveld te bereiken.
67/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Belangrijk aspect bij drainage is het onderhoud. Dit moet geregeld plaatsvinden voor een goede
ontwatering. Dit geldt ook voor de hemelwaterafvoer. Over onderhoud zijn geen data bekend.
Waterschap Scheldestromen heeft enkele knelpunten geconstateerd in secundaire waterlopen
rond Sluiskil en zal daar oplossingen realiseren. Op basis van de systeemanalyse (Hoofdstuk 3)
en de aan/uit-analyse met het grondwatermodel (Hoofdstuk 4) is geconstateerd dat deze huidige
knelpunten geen significante invloed hebben op de wateroverlast zoals die nu in Sluiskil wordt
ervaren. Mogelijk dat de geplande maatregelen wel deels kunnen bijdragen aan de oplossing van
het probleem.

5.3

Koppeling van mogelijke oorzaken naar overlast gebieden

In Figuur 5.3 is nogmaals de figuur opgenomen die toont op welk moment overlast ervaren wordt.
In het voorgaande is geconcludeerd dat de ervaren overlast een combinatie is van kwel door
toestromend water uit het kanaal en onvoldoende afvoermogelijkheden van kwel- en hemelwater
en beperkte infiltratiemogelijkheden als gevolg van de slecht doorlatende ondergrond en een
maaiveldverloop met relatief laaggelegen delen. Daarbij is het te verwachten dat woningen die
dichter bij het kanaal liggen in
sterkere mate overlast ervaren door
kwel en woningen op een grotere
afstand met name overlast ervaren
door de slecht doorlatende
ondergrond, het wisselende
maaiveldverloop en de beperkte
aanwezigheid van drainerende
voorzieningen in het dorp. Een groot
deel van Sluiskil heeft (in meer of
minder mate) last van zowel de
kweldruk door toestroming vanuit het
kanaal als de moeizame afvoer van
hemelwater.
Ten aanzien van de geconstateerde
overlast moet er rekening mee
worden gehouden dat een groot deel
van de woningen in het gebied dat
overlast ervaart, ouder is dan 1960.
De ouderdom maakt deze woningen
extra kwetsbaar voor wateroverlast,
omdat ze niet voldoen aan de huidige
standaarden conform het
bouwbesluit.
Figuur 5.3 Tijdstip van klachten op de begaande grond (uit enquête
2017)

68/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

6 Mogelijke oplossingsrichtingen
Zoals in het vorige hoofdstuk uiteen is gezet, wordt de overlast veroorzaakt door twee
hoofdinvloeden:



Enerzijds heeft toestroming van water vanuit het kanaal een grondwaterstand verhogende
invloed door kwel in Sluiskil
Anderzijds is sprake van wateroverlast door hemelwater als gevolg van de slecht doorlatende
ondergrond en onvoldoende drainerende of ontwaterende middelen

De oplossingen worden zoveel mogelijk uitgesplitst naar de genoemde oorzaken. Dit neemt niet
weg dat sommige maatregelen effectief zijn tegen meerdere oorzaken. De volgorde van
oplossingsrichtingen zoals die nu worden gepresenteerd, is niet gebaseerd op een waardeoordeel
die een bepaalde mate van effectiviteit, kansrijkheid of voorkeur insinueert.
De oplossingsrichtingen worden aan de hand van vier criteria beschreven. Dit zijn effectiviteit,
risico’s, uitvoerbaarheid en kosten bepalende factoren. Op basis van deze criteria is het mogelijk
om aanbevelingen te formuleren voor een strategie om tot een oplossing te komen en ambtelijke
en bestuurlijke besluitvorming te faciliteren.
Op basis van de grondwatermodelberekeningen is getoetst in hoeverre elk van de maatregelen
een significante bijdrage levert aan het verlagen van de grondwaterstanden tot een wenselijke
ontwateringsdiepte. In Figuur 6.1 is het verschil getoond tussen de door het grondwatermodel
berekende representatieve hoge grondwaterstand (RHG) en de gewenste minimale
ontwateringsdiepte van 70 cm-mv. In een representatieve lage grondwatersituatie (zomer) is de
ontwateringsdiepte groter, maar wordt nog steeds niet overal de gewenste ontwateringsdiepte
gehaald. In de volgende paragrafen wordt ingegaan in welke mate een oplossingsrichting
bijdraagt aan het verminderen van dit verschil.

69/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 6.1 Verschil tussen berekende RHG en gewenste minimale ontwateringsdiepte

6.1

Oplossingen om de invloed van het kanaal te verkleinen

De invloed van het kanaal kan verkleind worden door de volgende ingrepen:
 Verhogen van de weerstand van de kanaalbodem
 Vergroten van de weerstand van de oevers



Optimaliseren van het peilbeheer op het kanaal
Afvoeren van toestromend water naast het kanaal

6.1.1
Verhogen van de weerstand van de kanaalbodem
Een sliblaag op de kanaalbodem biedt weerstand tegen infiltrerend kanaalwater. Geïnfiltreerd
water stroomt door drukverschil naar de lager liggende omgeving af en kwelt in het gebied naast
het kanaal weer omhoog. Door de passerende schepen slibt het midden van het kanaal (inclusief
de erosiegeulen) niet dicht.
De randen van het kanaal slibben wel aan, maar in te grote mate is dit ongewenst omdat de
bevaarbaarheid van het kanaal in gedrang komt.
70/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Deze aanslibbing wordt bij een onderhoudsfrequentie van eens in enkele jaren verwijderd door
baggeren. De bodemweerstand kan op een kunstmatige manier worden verhoogd. Enkele
beproefde voorbeelden zijn:
 Het beslibben van de bodem met slib of een zand-bentoniet slurryslaag van circa 10 cm dikte



Het afdekken van de bodem met een laag van ca 30 cm categorie 1 klei
Het aanbrengen van bentonietmatten met een beschermde zand of stortsteen laag van 50 cm
tot 1 meter dik

Het afdichten van de bodem leidt tot een toename van de hydraulische weerstand tegen verticale
inzijging. Deze stromingsweerstand wordt uitgedrukt met een eenheid in dagen. Uit diverse
praktijkgevallen zijn kenmerkende weerstandswaarden voor dergelijke afdichtingen afgeleid.
Met het grondwatermodel zijn de volgende scenario’s doorgerekend om het afdichten van de
kanaalbodem te simuleren:




Verhogen bodemweerstand hoofdkanaal van 20 tot 40 dagen naar 60 tot 120 dagen
Verhogen bodemweerstand zijkanaal B van 20 tot 40 dagen naar 60 tot 120 dagen
Volledig waterdicht maken van het kanaal

In Figuur 6.2, Figuur 6.3 en Figuur 6.4 zijn de resultaten getoond. Alle figuren in dit hoofdstuk zijn
ook op A4 opgenomen in Bijlage 7.

Figuur 6.2 Effect verhogen bodemweerstand hoofdkanaal van 20-40 dagen naar 60-120 dagen

71/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 6.3 Effect verhogen bodemweerstand zijkanaal van 20-40 dagen naar 60-120 dagen

Figuur 6.4 Effect volledig waterdicht maken kanaal

72/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Effectiviteit:


Bronaanpak overlast: met verhogen van de hydraulische weerstand van de kanaalbodem
beperkt de maatregel de directe invloed van grondwaterstroming vanuit het kanaal en kwel in
de omgeving



Verhogen van de bodemweerstand naar 120 dagen is beperkt effectief (10 tot 40 cm daling)
en zal niet de gehele problematiek bij de bron oplossen. Er is nog steeds sprake van
grondwaterstroming vanuit het kanaal naar kwel in de omgeving. De maatregel kan mogelijk



een onderdeel zijn van een pakket aan maatregelen
Bij het volledig afdichten van het kanaal blijkt dat de effectiviteit daarvan zeer groot is (10 tot >
90 cm daling), doordat het kanaal feitelijk wordt afgesloten van het grondwatersysteem van
Sluiskil

Risico’s:


Het variabele bodemverloop van het kanaal geeft onzekerheid of een goede effectieve
afdichting kan worden gerealiseerd (en behouden) om daarmee een significante bijdrage te
leveren aan het verminderen van de grondwateroverlast



Wegnemen van grondwaterstroming vanuit het kanaal ter vermindering van de kwel in de
omgeving zorgt voor daling van de grondwaterstand met mogelijk ernstige neveneffecten. Het
kan leiden tot ongewenste en ongelijkmatige zetting van slappe bodemlagen met significante



schade van gebouwen tot gevolg
Stremming van de scheepvaart bij de uitvoering van de werkzaamheden

Uitvoerbaarheid:
 Er zijn verschillende technieken beschikbaar om de bodemweerstand te verbeteren (zoals
zand-bentoniet of bentonietmatten). Er zal nader onderzocht moeten worden in hoeverre deze


technieken een effectieve bijdrage kunnen leveren over de gehele breedte van het kanaal
Zandbentoniet (ZBM) is relatief eenvoudig aan te brengen, maar het is de vraag of dit
materiaal blijft liggen op steile taluds



Het verhogen van de bodemweerstand in het zijkanaal is eenvoudiger en daarmee kansrijker

Kosten bepalende factoren:


Een vlakdekkende toepassing over het gehele kanaal is naar verwachting zeer
arbeidsintensief en kost veel materiaal. Hierdoor is het de vraag of de kosten opwegen tegen
de effectiviteit en de risico’s




In het zijkanaal B is het naar verwachting makkelijker om dit als maatregel uit te voeren
Eenmaal uitgevoerd is beheer en onderhoudsinspanning beperkt

6.1.2
Vergroten van de weerstand van de oevers
Een andere manier om de kweldruk in de omgeving te verminderen is door de kwelweglengte te
verlengen middels diepere oeverconstructies. De hydraulische weerstand van de
oeverbeschoeiing is op verschillende manieren te verhogen:
 Stortsteenbekleding vervangen door damwanden
 Bestaande damwanden verlengen, al dan niet tot een weerstand biedende bodemlaag


Kwelweglengte verlengen door het waterdicht maken of injecteren van oevers met bijv.
waterglas, SoSeal of bentoniet
73/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Met het grondwatermodel zijn de volgende scenario’s doorgerekend:




Waterdicht maken van de stortsteenbeschoeiing
Damwand/verlengde kwelweglengte tot NAP -9 m (langs heel Sluiskil)
Damwand/verlengde kwelweglengte tot NAP -17 m (langs heel Sluiskil)

Momenteel reikt alleen de damwand van Rijkswaterstand tot NAP -9 m (zie paragraaf 3.7).
In het tweede scenario is met het grondwatermodel berekend wat het effect is van een naar NAP 9 m verlengde damwand (of een andere kwelweg verlengende methode) van North Sea Port en
het vervangen van de stortsteenbeschoeiing in het noordelijk deel van Sluiskil met een damwand
(of andere kwelweg verlengende methode tot dezelfde diepte).
In het derde scenario wordt hetzelfde gedaan maar dan tot een diepte van NAP -17 m. Dit geldt
dan ook voor de damwand van Rijkswaterstaat. Bij dit laatste scenario is het belangrijk op te
merken dat in het grondwatermodel op NAP -16 m een slecht doorlatende laag is opgenomen,
omdat in meerdere boringen is aangetoond dat hier een kleilaag begint. Het is echter niet zeker
dat deze kleilaag aaneengesloten is en zich overal op NAP -16 m bevindt. Er is dus een grote
mate van onzekerheid in hoeverre het voorspelde scenario in de praktijk ook zal plaatsvinden
wanneer dit wordt geïmplementeerd.
In Figuur 6.5 en Figuur 6.6 zijn de resultaten getoond. Het effect van het waterdicht maken van de
stortsteenbeschoeiing was niet significant en is daarom niet opgenomen in het rapport.

Figuur 6.5 Effect damwand of verlengde kwelweglengte tot NAP -9 m langs heel Sluiskil

74/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 6.6 Effect damwand of verlengde kwelweglengte tot NAP -17 m langs heel Sluiskil

Effectiviteit:


Bronaanpak overlast: met verhogen van de hydraulische weerstand van de oevers beperkt de
maatregel de directe invloed van grondwaterstroming vanuit het kanaal en kwel in de
omgeving



Waterdicht maken van de stortsteenbeschoeiing heeft geen significant effect, want
grondwaterstroming gaat onder de constructie door
Plaatsing van damwand tot NAP -9 m heeft beperkte effectiviteit (10 tot 20 cm daling). Er




resteert dan nog grondwaterstroming onder de oeverconstructies
Bij het plaatsen van damwanden tot NAP -17 m is de effectiviteit mogelijk zeer groot (10 tot
>90 cm daling), doordat dit grotendeels de grondwaterstroming uit het kanaal afsluit doordat
de damwanden mogelijke aansluiten op slecht doorlatende lagen

Risico’s:



Door heterogeniteit van de ondergrond is het hoogst onzeker of de invloed van het kanaal
middels damwand volledig kan worden afgesloten
Wegnemen van grondwaterstroming vanuit het kanaal ter vermindering van de kwel in de
omgeving zorgt voor daling van de grondwaterstand met mogelijk ernstige neveneffecten. Het
kan leiden tot ongewenste en ongelijkmatige zetting van slappe bodemlagen met significante
schade van gebouwen tot gevolg



Het afsluiten van het kanaal met damwanden of een andere kwelweg verlengende methode
tot NAP -17 m is onomkeerbaar en na aanleg niet meer stuurbaar

75/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Uitvoerbaarheid:



Toepassen van een langere damwand in bebouwd gebied tot NAP -17 m kan tot significante
trillingsschade leiden
Er bestaan afdichtingstechnieken waarmee de grondwaterstroming gecontroleerd verminderd
kan worden (zoals toepassing van SoSEAL, waterglas of bentoniet). SoSEAL-techniek is
innovatief waardoor uitvoerbaarheid en effectiviteit voor deze problematiek onzeker is. Het
aanbrengen van dergelijke afdichting middels injectie in matig doorlatende bodemlagen leidt
veelal niet tot volledige afdichting

Kosten bepalende factoren:



Toepassing van lange damwanden is prijzig en de vraag is of de kosten opwegen tegen
effectiviteit en risico’s
Het is onbekend in hoeverre innovatieve technieken als SoSEAL kostenefficiënt zijn om op



deze locatie in te zetten
Eenmaal uitgevoerd is het beheer en de onderhoudsinspanning slechts beperkt nodig

6.1.3
Optimaliseren van het peilbeheer op het kanaal
Wanneer het kanaal een lager streefpeil heeft, neemt de kweldruk op de omgeving af. Een lager
streefpeil heeft echter grote gevolgen. De vaardiepte neemt af, damwanden hebben minder
tegendruk, alle kunstwerken (sluizen) moeten mogelijk worden aangepast. Dit is een kostbare
zaak met grote economische gevolgen en waarschijnlijk niet een reële oplossing. Bovendien
vermindert het de diepgang waardoor sommige schepen misschien geen gebruik meer kunnen
maken van het kanaal.
Het effect van peilfluctuaties op de grondwaterstand in Sluiskil is echter niet te ontkennen (zie
paragraaf 3.5). Mogelijk heeft een constanter peil een positieve uitwerking, met name in de winter.
Rijkswaterstaat en haar Belgische evenknie hanteren een streefpeil van NAP +2,13 m en
beschouwen een waterstand tussen NAP +1,88 en +2,38 m als een normale waterstand.
Overwogen kan worden in overleg met de waterbeheerders uit België of het mogelijk is om een
constanter peil te hanteren, bijvoorbeeld tussen NAP +2,05 en +2,30 m. Hiermee wordt de variatie
in het peil van het kanaal verkleind. Binnen de scope van dit onderzoek is niet nagegaan hoe op
dit peil gestuurd wordt en of intensiever handhaven op het streefpeil mogelijk is. De kans is
aanwezig dat met de huidige middelen al getracht wordt zo optimaal mogelijk te sturen naar het
gewenste streefpeil.
Effectiviteit:
 De effectiviteit is door het jaar heen genomen beperkt aangezien gemiddeld genomen het peil
NAP + 2,17 m is. Een strakkere sturing in periodes wanneer veel regen valt (bijvoorbeeld in
wintersituaties), kan wel een extra bijdrage leveren aan het verminderen van de overlast
Risico’s:


Risico’s zijn zeer beperkt aangezien het niet gaat om een wijziging van de bestaande
afspraken en situatie maar een strakkere sturing op deze afspraken

76/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Uitvoerbaarheid:



Mogelijk heeft dit effect op de afspraken met de waterbeheerders in België die het kanaal
gebruiken om hun regenwater via het kanaal af te voeren
Het is op dit moment onduidelijk hoe secuur met behulp van tijdig schutten het peil tijdens
langdurige natte periodes goed op streefpeil gehouden kan worden

Kosten bepalende factoren:


Er zal vaker geschut en gepompt moeten worden om het streefpeil strakker te kunnen
handhaven

6.1.4
Afvoeren van toestromend grondwater naast het kanaal
Een andere strategie om het effect van grondwaterstroming vanuit het kanaal te verminderen, is
door het water af te vangen en af te voeren. Voor de kanaalverbreding liep een kwelsloot in
Sluiskil (vrij) dicht langs het kanaal. Dit was uiteraard niet zonder reden. Er zijn verschillende
manieren om (het effect van) een kwelsloot of soortgelijke beheersmaatregel te realiseren,
namelijk:




De aanleg van een nieuwe fysieke kwelsloot of het herstel van de oorspronkelijke kwelsloot
Drainage langs het kanaal
Ontlastputten of bronbemaling langs het kanaal

Het herstel van de oorspronkelijke kwelsloot is, gezien de bestaande inrichting van het gebied,
niet reëel. Bij de kanaalverbreding is het tracé van kwelsloten doorbroken. Herstel van de
oorspronkelijke kwelsloot is daardoor qua ruimtegebruik in Sluiskil onmogelijk.
Met het grondwatermodel zijn de volgende realistische scenario’s doorgerekend:




Drainage langs het kanaal met een drainerend niveau op 1 meter onder maaiveld
Drainage langs het kanaal met een drainerend niveau op 2 meter onder maaiveld
Ontlastbronnen ter hoogte van onderkant damwand (ca NAP -9 m), om de 50 meter.
Filterlengte ca. 2 meter met een bemalingsdebiet van 360 liter per uur per put (0,36 m3/uur)

Langs de weg Kanaalzicht ligt al drainage op een diepte van 1 m-mv. In de scenarioberekeningen
is geen aanvullende drainage langs dit deel van het kanaal opgenomen.
In Figuur 6.7 en Figuur 6.8 zijn de resultaten getoond van het eerste en tweede scenario. Het
kaartmateriaal van het derde scenario is niet opgenomen. De ontlastbronnen hebben te weinig
effect bij de geologisch condities die voor de situatie in Sluiskil gelden. Dezelfde uitgangspunten
hebben bij een ander kanaal een goede uitkomst geboden, maar sorteren niet een vergelijkbaar
effect in de situatie van Kanaal Gent-Terneuzen. De ontlastputten hebben bij voorkomende
bodemopbouw een te kort filter en zouden om gewenste totaalcapaciteit te bereiken veel dichter
bij elkaar moeten worden geplaatst en vermoedelijk zou er met een hoger bemalingsdebiet
bemalen moeten worden. Hetzelfde effect maar met minder inspanning wordt bereikt met de
drainage langs het kanaal.

77/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 6.7 Effect drainage langs het kanaal op 1 m diepte

Figuur 6.8 Effect drainage langs het kanaal op 2 m diepte

78/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Effectiviteit:


De maatregel met drainage van grondwater is lokaal zeer effectief in het realiseren van een
gewenste daling van de grondwaterstanden (10 tot 80 cm daling). Het invloedsgebied is
beperkt



Biedt een (gedeeltelijke) oplossing voor het afvangen van kwelwater. Kan modulair worden
aangelegd en de niveaus waarop wordt gedraineerd zijn aanpasbaar

Risico’s:
 Drainage zal naar verwachting niet al het kwelwater afvangen. De invloedssfeer van de
stroming uit het kanaal op het grondwater in Sluiskil is groter dan de invloedssfeer van lokale



drainage
De werking kan na verloop van tijd afnemen
Risico op ongewenste en ongelijkmatige zetting als gevolg van grondwaterstandsdaling is
klein. Een dergelijk systeem is stuurbaar (de inrichting van een drainagesysteem kan worden
afgestemd op lokale omstandigheden)

Uitvoerbaarheid:
 Kan op relatief korte termijn worden uitgevoerd. Er is veel ervaring om hiermee een goed
werkend en beheersbaar systeem aan te leggen


Kans op nevenschade op de omgeving tijdens aanleg is beheersbaar

Kosten bepalende factoren:




6.2

Openbreken straat en aanleg zodat nieuwe drainage goed aansluit op het bestaande
drainagesysteem
De benodigde intensiteit van de drainagevoorziening (aanleg in alle straten binnen het gebied
met wateroverlast) bepaalt de kosten
Drainage vraagt om regulier beheer en onderhoud en om voorzieningen om dat onderhoud uit
te voeren (zoals doorspuitputten)

Oplossingen om afvoer hemelwater te bevorderen

De slecht doorlatende ondiepe lagen in de ondergrond zijn er de oorzaak van dat hemelwater niet
goed of slechts langzaam kan infiltreren. Het ontbreken van afdoende afwatering is dan een
tweede orde oorzaak die voor overlast zorgt. Mogelijke oplossingen hiervoor zijn:
 Aanleggen dekkend drainagenetwerk in gebieden met structureel hoge grondwaterstanden




Opwaarderen bestaande drainage
Opwaarderen bestaande waterlopen / peilverlaging
Verlagen regionale ontwateringsbasis

6.2.1
Aanleggen dekkend drainagenetwerk
Gebieden die te maken hebben met structureel hoge grondwaterstanden, een laag maaiveld en
bovendien een slecht doorlatende ondergrond, hebben baat bij verbeterde ontwatering. Dit geldt
met name voor bebouwing aan de Bosjesweg, Spoorstraat, Louisastraat, Vogelschorstraat en
Isabellastraat. Deze straten, met name de Bosjesweg, liggen het laagst in Sluiskil.

79/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Met het grondwatermodel is het volgende scenario doorgerekend:


Drainage met drainerend niveau in Sluiskil op 1 m onder maaiveld

In Figuur 6.9 zijn de resultaten getoond. Voor dit scenario is in het grondwatermodel drainage
aangebracht onder alle wegen die niet voldoen aan de gewenste ontwateringsdiepte.

Figuur 6.9 Effect drainage in Sluiskil op 1 m diepte

Effectiviteit:
 De aanleg van drainage is lokaal zeer effectief in het realiseren van gewenste daling van de
grondwaterstand (10 tot 90 cm daling)


Kan modulair worden aangelegd

Risico’s:




Drainage zal naar verwachting niet al het kwelwater of hemelwater afvangen
De werking kan na verloop van tijd afnemen
Risico op ongewenste en ongelijkmatige zetting als gevolg van grondwaterstandsdaling is



beperkt. Een dergelijk systeem is stuurbaar (de inrichting van een drainagesysteem kan
worden afgestemd op lokale omstandigheden)
Volledig plan opstellen voor aan uitvoering wordt begonnen. Rekening houden met afvoer



drainagewater en omgevingsfactoren
Waterkwaliteit van af te voeren water moet voldoen aan lozingseisen

80/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Uitvoerbaarheid:


Kan op relatief korte termijn worden uitgevoerd. Er is veel ervaring om hiermee een goed
werkend systeem aan te leggen. Het aanleggen van een vlakdekkend systeem kan extra
complexiteit inhouden





Kans op nevenschade op de omgeving tijdens aanleg is beperkt
Het zal niet mogelijk zijn om een vlakdekkend drainagesysteem in één keer aan te leggen
Er zal bouwoverlast en hinder optreden tijdens de aanleg

Kosten bepalende factoren:
 Openbreken straat en aanleg nodig om nieuwe drainage goed aan te sluiten op bestaande




systeem
Drainage dient vlakdekkend door heel Sluiskil te worden aangelegd om de overlast
gebiedsdekkend op te lossen. Er is dus een serieuze opgave om deze maatregel te realiseren
Gedraineerd grondwater kan mogelijk niet volledig onder vrij verval afgevoerd worden. Dit
vraagt dan om extra pompen en gemalen om kwelwater en hemelwater af te voeren
Toepassing van drainage vraagt om regulier beheer en onderhoud

6.2.2
Opwaarderen bestaande drainage
Delen van de Bosjesweg, Spoorstraat, Louisastraat en Baljuwlaan hebben drainage. De drainage
onder de Bosjesweg ligt echter vrij hoog (ca MV -50 cm). De drainage zou hier of intensiever
moeten worden aangelegd (drainagestrengen op korte afstand van elkaar) of de
drainageleidingen moeten op een dieper niveau worden aangelegd. Op dit diepere niveau bestaat
de kans dat de drainage niet onder vrij verval kan afwateren. In dat geval moet een gemaal het
water verpompen.
Met het grondwatermodel is het volgende scenario doorgerekend:
 Drainage onder de Bosjesweg verdiepen naar 1 m onder maaiveld
In Figuur 6.10 zijn de resultaten getoond.
In het zuiden van Sluiskil bij de bebouwing van de weg Kanaalzicht blijft de grondwaterstand in
een wintersituatie (RHG) plaatselijk hoog ondanks de aanvullende drainage en drainage die daar
al is aangelegd. Hier kan overwogen worden drainage aan te leggen die dieper ligt dan de huidige
drainage. In deze scenarioanalyse is de effectiviteit daarvan niet verder onderzocht. Aangenomen
kan worden dat de resultaten vergelijkbaar zullen zijn als het verschil in effectiviteit tussen de
diepere en ondiepere drain langs het kanaal zoals die wordt gepresenteerd in Figuur 6.7 en Figuur
6.8.

81/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 6.10 Effect verdiepen drainage onder Bosjesweg naar 1 m diepte

Effectiviteit:
 Deze maatregel is lokaal in staat om een gewenste daling te realiseren van de
grondwaterstand (10 tot 40 cm daling). Hiermee kan verbetering tot de gewenste


grondwaterstand worden bereikt
Het verdiepen van de bestaande drainage heeft meerwaarde, maar de vraag is of dit
wenselijk is gezien de kosten en inspanning

Risico’s:
 Lokale drainage zal naar verwachting niet al het kwelwater of hemelwater afvangen



De werking kan na verloop van tijd afnemen
Risico op ongewenste zetting als gevolg van grondwaterdaling is zeer beperkt

Uitvoerbaarheid:
 De straat waar recent drainage is aangelegd dient opnieuw opengebroken te worden
 De maatregel kan op relatief korte termijn worden uitgevoerd. Er is veel ervaring om hiermee


een goed werkend systeem aan te leggen
Kans op nevenschade op de omgeving tijdens aanleg is beperkt

82/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Kosten bepalende factoren:



Opnieuw openbreken straat en aanleg is nodig om drainage goed aan te sluiten op het
bestaande drainagesysteem
Gedraineerd grondwater kan mogelijk niet volledig onder vrij verval afgevoerd worden. Dit



vraagt dan om extra pompen en gemalen om kwelwater en hemelwater af te voeren.
Drainage vraagt om regulier beheer en onderhoud

6.2.3
Opwaarderen bestaande waterlopen / peilverlaging
In de loop der tijd is vrijwel al het oppervlaktewater uit Sluiskil verdwenen. De bestaande
watergangen liggen vooral aan de rand van Sluiskil en rondom het gemaal Kanaalzicht. Door de
waterlopen te verbreden of verdiepen kan de ontwateringsbasis van de waterlopen worden
verlaagd. Een peilverlaging kan ook helpen om het grondwater te verlagen.
Met het grondwatermodel zijn de volgende scenario’s doorgerekend:
 Peilverlaging bestaande waterlopen
 Verdiepen en verbreden van de bestaande waterlopen langs Sluiskil
In Figuur 6.11 en Figuur 6.12 zijn de resultaten getoond.

Figuur 6.11 Effect peilverlaging bestaande waterlopen

83/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 6.12 Effect verdiepen en verbreden bestaande waterlopen langs Sluiskil

Effectiviteit:
 Zowel het verbreden of verlagen van de drainagebasis als het verlagen van het peil leidt tot



een lokale verlaging van de grondwaterstand (10 tot 50 cm daling)
Opwaardering lijkt effectiever dan een peilverlaging
De watergangen bevinden zich te ver van het gebied waar de meeste overlast wordt
ervaren om daar een significante bijdrage te kunnen leveren aan de oplossing

Risico’s:



De maatregel zal niet afdoende kwelwater of hemelwater afvangen
Het peil of de diepte van de watergangen kan zo worden ingesteld dat de kans op
nevenschade voor de omgeving beperkt is



Risico’s op ongewenste neveneffecten als gevolg van een peilverlaging dienen nader
onderzocht te worden

Uitvoerbaarheid:
 Meekoppelkans met de geplande werkzaamheden van het waterschap om het watersysteem
te optimaliseren



Kan op relatief korte termijn worden uitgevoerd
Kans op nevenschade op de omgeving tijdens aanleg is beperkt

Kosten bepalende factoren:
 Verdiepen van watergang, mogelijk lokaal verlagen of vernieuwen van duikers
 Eventueel aanleg van een gemaal om het peil te kunnen verlagen


Maatregel vraagt om regulier beheer en onderhoud
84/92

Kenmerk

6.2.4

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Verlagen regionale ontwateringsbasis

In de paragraaf hierboven is het effect getoond van verschillende maatregelen in de lokale
waterlopen. Een andere ingreep kan zijn om de regionale ontwateringsbasis te verlagen. Hierbij
wordt gedacht aan de Westelijke Rijkswaterleiding die een prominente plek inneemt in het
ontwateringsniveau. Eén van de berekeningen van de aan/uit-analyse was het ‘uitzetten’ van de
Westelijke Rijkswaterleiding. De Waterleiding werd als het ware uit het model gehaald. In Figuur
4.2 (links) is het effect hiervan opgenomen. De invloed van de Westelijke Rijkswaterleiding strekt
zich niet uit tot de delen in Sluiskil waar overlast wordt ervaren. Een peilverandering of het
verlagen van de bodem van de Westelijke Rijkswaterleiding wordt daardoor niet meer als een
kansrijke oplossingsrichting beschouwd. Hierbij wordt aanvullend opgemerkt dat deze ingreep
voor significante nevenschade of andere problemen kan zorgen zoals niet meer goed kunnen
voldoen aan de regionale afwateringsfunctie of het ontstaan van lokale verdroging.

6.3

Restopgave wateroverlast

Door de complexe bodemopbouw is het aannemelijk dat overlast in heel Sluiskil niet volledig
gemitigeerd kan worden. Zo zijn schijngrondwaterspiegels of slechte infiltratiemogelijkheden op
particulier terrein niet op te lossen met maatregelen op openbaar terrein. Met het treffen van
maatregelen in de openbare ruimte zal het verder niet altijd mogelijk zijn om de
grondwaterstanden in diepe tuinen voldoende te verlagen om volledig te kunnen voldoen aan de
gewenste ontwateringsnormen. Zolang de ondergrond van een openbaar of particulier terrein
slecht infiltreert dankzij de complexe bodemopbouw, blijft de kans aanwezig dat (tijdelijke) overlast
wordt ervaren na een regenbui.
Het volledig mitigeren van wateroverlast vraagt om maatregelen op perceelsniveau. Hierdoor kan
het voor bewoners noodzakelijk zijn om zelf nog maatregelen te treffen.19 Dit is maatwerk per
woning. Hierbij kan gedacht worden aan:
 Drainage aanleggen op eigen perceel (en aansluiten op het gemeentelijke drainagesysteem)
 Verticale drainage aanleggen zodat hemelwater makkelijker infiltreert




Aanbrengen van een bodemafsluiter in de kruipruimte
Injecteren van de bouwmuren tegen optrekkend vocht
Impregneren (waterdicht maken) van de buitenmuren



Ophogen van de tuin of binnenplaats

19

De juridische verantwoordelijkheden en mogelijke maatregelen zijn uitgebreid beschreven in: Wareco ingenieurs (2017),
Wateroverlast Sluiskil, Kenmerk: CE10 RAP20171101
85/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

7 Conclusies en aanbevelingen
Rijkswaterstaat heeft bij de uitvraag van dit onderzoek de volgende vragen centraal gezet:
 Wat zijn de mogelijke oorzaken van hoge grondwaterstanden in Sluiskil?



Wat is de relatie van het grondwater in Sluiskil met het kanaal Gent-Terneuzen?
Indien oorzaken zijn aan te wijzen, wat zijn dan passende maatregelen waarmee de
grondwaterstand kan worden beheerst?



Kunnen structureel hoge grondwaterstanden door een maatregel worden gemitigeerd?

Deze vragen worden in de paragrafen hieronder beantwoord. Ook worden aan het eind van dit
hoofdstuk aanbevelingen meegegeven.

7.1

Conclusies

De ervaren overlast wordt herkend in de onderzoeksresultaten. De grondwaterstanden zijn hoog,
met name in de winter, maar ook in de zomer daalt de grondwaterstand lokaal niet structureel
onder het gewenste ontwateringsniveau. Naar aanleiding van de onderzoeksresultaten kunnen de
hoge grondwaterstanden worden gecategoriseerd in twee verschillende hoofdinvloeden:
 Enerzijds heeft toestroming van water vanuit het kanaal een grondwaterstand verhogende
invloed door kwel in Sluiskil


Anderzijds is sprake van wateroverlast door hemelwater als gevolg van de slecht doorlatende
ondergrond en onvoldoende drainerende of ontwaterende middelen

7.1.1
Mogelijke oorzaken overlast
Gemeente Terneuzen heeft richtlijnen geformuleerd voor een gewenste ontwateringsdiepte bij
bebouwd gebied waarbij de gewenste grondwaterstand bij voorkeur 70 cm onder maaiveld ligt.
Hierbij wordt opgemerkt dat het om een richtlijn gaat, waar een inspanningsverplichting aan is
gekoppeld. De 70 cm ontwateringsdiepte geldt als een geaccepteerde landelijke richtlijn waar de
mate van potentiële overlast wordt beschreven en effectiviteit van de oplossingsrichtingen op
worden getoetst. In deze studie wordt geconcludeerd dat op een groot aantal locaties in Sluiskil
deze gewenste ontwateringsdiepte in een gemiddelde wintersituatie niet wordt gehaald (Figuur
6.1). De grondwaterstand kan in de winter tot wel minder dan 30 cm onder het maaiveldniveau
komen. Op basis van de peilbuisanalyses en ontwateringskaarten die met het grondwatermodel
zijn gecreëerd wordt geconcludeerd dat het zeer aannemelijk is dat de vochtproblemen die de
bewoners ervaren een relatie hebben met de hoge grondwaterstanden.
Ten aanzien van de oorzaken van de ervaren overlast in Sluiskil wordt geconcludeerd dat de
ervaren overlast een combinatie is van verschillende invloeden. In dit onderzoek zijn de
hoofdinvloeden nader geduid in de volgende oorzaken die een bijdrage leveren aan de overlast
zoals die wordt ervaren in Sluiskil:
 Grondwaterstroming vanuit het kanaal en kwel in het woongebied langs het kanaal




Onvoldoende ontwaterings- en afvoermogelijkheden van kwelwater en hemelwater
Onvoldoende inzijging van hemelwater gegeven de slecht doorlatende ondergrond
Hoge grondwaterstanden door lokale depressies in het maaiveldverloop

86/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Daarbij is het te verwachten dat woningen die dichter bij het kanaal liggen in sterkere mate
overlast ervaren door kwel en woningen op een grotere afstand met name overlast ervaren door
de slecht doorlatende ondergrond, het wisselende maaiveldverloop en de beperkte aanwezigheid
van drainerende middelen in het dorp. Er kan niet een harde grens tussen de genoemde
hoofdoorzaken worden getrokken. Een groot deel van Sluiskil heeft (in meer of minder mate) last
van zowel de kweldruk door inzijging vanuit het kanaal als van de onvoldoende ontwatering en
afvoermogelijkheden van hemelwater en de slechte infiltratiemogelijkheden.
7.1.2
Mogelijke oplossingsrichtingen
Uit deze studie zijn kansrijke oplossingsrichtingen geformuleerd voor maatregelen die op
openbaar terrein kunnen worden uitgevoerd. De oplossingsrichtingen zijn beschreven op basis
van effectiviteit, risico’s, uitvoerbaarheid en kostenbepalende factoren en zijn gekoppeld aan de
belangrijkste factoren die invloed hebben op de overlast zoals die nu in Sluiskil wordt ervaren.
De volgende kansrijke oplossingsrichtingen zijn in deze studie naar voren gekomen:
 Kweldruk door inzijging vanuit het kanaal te verminderen:
Afvoeren toestromend water naast het kanaal


Verhogen weerstand kanaalbodem
Verhogen weerstand oevers
Optimaliseren peilbeheer kanaal

Afvoermogelijkheden van hemelwater en grondwater te optimaliseren:
Aanleggen dekkend drainagenetwerk in gebieden met structureel hoge
grondwaterstanden
-

Opwaarderen bestaande drainage
Opwaarderen bestaande waterlopen / peilverlaging
Verlagen regionale ontwateringsbasis

Op basis van de grondwatermodelresultaten wordt geconcludeerd dat het volledig afsluiten van
het kanaal tot zeer ongewenste nevenschade kan leiden. De kans op zetting en krimp van klei of
leemlagen in het geval dat de grondwaterstanden structureel dalen is reëel. Dit leidt mogelijk tot
verzakkingen van bebouwing met aanzienlijke schade als gevolg. Bovendien is het afsluiten van
het kanaal een onomkeerbare oplossing.
Een oplossing waarin de mogelijkheid bestaat om bij te sturen om tot gewenste
grondwaterstanden te komen verdient de voorkeur. Sluiskil heeft baat bij een gecontroleerde
daling van de grondwaterstanden die in de zomermaanden niet te ver doorschiet naar niveaus die
historisch nog nooit hebben plaatsgevonden. Om deze reden wordt de aanleg van drainage langs
het kanaal en in Sluiskil als basisoplossing aanbevolen. Met het grondwatermodel is de
combinatie van deze oplossingsrichtingen doorgerekend. In Figuur 7.1 is het resultaat daarvan
opgenomen.

87/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Figuur 7.1 Effect drainage langs kanaal en in Sluiskil

Afvoeren toestromend water langs het kanaal
In het noordelijk deel van Sluiskil kan peilgestuurde drainage langs het kanaal tot een maximale
diepte van 2 m een positieve bijdrage leveren aan het verder verlagen van de grondwaterstand tot
de gewenste ontwateringsdiepte. Hier wordt peilgestuurde drainage aangeraden zodat de
grondwaterstand in de zomer minder wordt verlaagd en hierdoor de kans op zetting zoveel
mogelijk wordt voorkomen.
Aanleggen of opwaarderen dekkend drainagenetwerk
Aangevuld met een dekkend drainagenetwerk op de locaties waar de grootste overlast wordt
ervaren in Sluiskil, kan dit naar verwachting de hoge grondwaterstanden voor een groot deel
mitigeren. Hierbij wordt opgemerkt dat een dekkend drainagenetwerk nooit volledig zal leiden tot
vlakdekkende gewenste ontwateringsdiepte in heel Sluiskil. Dit komt doordat drainage een
beperkte invloedsfeer heeft zodat met maatregelen in openbaar gebied vooral in de directe
omgeving ervan de grondwaterstand significant verlaagd kan worden.
In het zuiden van Sluiskil bij de bebouwing van de weg Kanaalzicht blijft de grondwaterstand in
een wintersituatie (RHG) plaatselijk hoog ondanks de aanvullende drainage en drainage die daar
al is aangelegd. Hier kan overwogen worden drainage aan te leggen die dieper ligt dan de huidige
drainage.

88/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Verhogen weerstand kanaalbodem
Het verhogen van de bodemweerstand van zijkanaal B kan uitkomst bieden als aanvullende
maatregel, juist ter plekke van Kanaalzicht. Deze maatregel kan voldoende extra effectiviteit
bieden in het verlagen van de grondwaterstanden in dit gebied, is technisch eenvoudig
uitvoerbaar en zal ook niet leiden tot het volledig afsluiten van de inzijging van water vanuit het
kanaal zodat ongewenste grondwaterdaling en zetting kan worden beheerst.
Het verhogen van de bodemweerstand in het gehele kanaal levert mogelijk onvoldoende
meerwaarde vanwege complexe technische uitvoerbaarheid en een slecht kosten-baten
perspectief.
Verhogen weerstand oevers
Hoewel het verlengen van damwanden tot een diepte van NAP - 17 m kan leiden tot significante
verlaging van de grondwaterstanden in Sluiskil, is het effect van een dergelijke maatregel slecht te
beheersen waardoor zettingsschade een belangrijk risico vormt. Het verlengen van damwanden
tot een diepte van NAP -9 m levert kosten-baten technisch een beperkte meerwaarde op. Hiervoor
kan wel onderzocht worden of bij een toekomstige renovatieopgave de kwelweglengte door extra
damwanddiepte verlengd kan worden als maatregel om de grondwaterstanden in enige mate te
verlagen.
Als aanvullende maatregel kan ook worden overwogen om een verkenning uit te voeren naar
innovatieve mogelijkheden om de kwelweglengte bij de oevers te verlengen. Hierbij kan worden
gedacht aan toepassing van injectietechnieken of verticale kwelschermen en folie waarmee een
barrière tegen toestroming van grondwater kan worden gecreëerd.
Opwaarderen bestaande waterlopen
Het opwaarderen van het omliggende watersysteem zal een kleine bijdrage leveren aan het
verminderen van de wateroverlast. Aangezien het waterschap al plannen heeft om het regionale
watersysteem in Sluiskil op te waarderen is het aan te raden om met hen de werkzaamheden af te
stemmen zodat een optimale bijdrage aan verbetering van het grondwaterstandsregime in Sluiskil
gerealiseerd kan worden. Het is daarbij misschien zelfs noodzakelijk om het watersysteem te
optimaliseren als drainagewater vanuit Sluiskil via bestaande waterlopen en kunstwerken moet
worden afgevoerd. Nadere uitwerking van de omvang van de afvoer van drainage is nog nodig
voor dimensionering van de maatregelen.,
Optimaliseren constanter peilbeheer van bestaande streefpeil
Overwogen kan worden om te onderzoeken, in overleg met de waterbeheerders uit België, of het
mogelijk is om een constanter peil te hanteren waarbij vaker het streefpeil van NAP + 2,13 m
gehanteerd wordt. Hiermee wordt de variatie in het peil van het kanaal verkleind middels het
intensiever handhaven van het streefpeil. Binnen de scope van dit onderzoek is niet nagegaan
hoe op dit peil gestuurd wordt en of intensiever handhaven op het streefpeil mogelijk is. De kans is
aanwezig dat met de huidige middelen al getracht wordt zo optimaal mogelijk te sturen naar het
gewenste streefpeil.

89/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Verlagen regionale ontwateringsbasis
De invloed van de Westelijke Rijkswaterleiding strekt zich niet uit tot de delen in Sluiskil waar
overlast wordt ervaren. Een peilverandering of het verlagen van de bodem van de Westelijke
Rijkswaterleiding wordt daardoor niet als een kansrijke oplossingsrichting beschouwd.
Restopgave
Door de complexe bodemopbouw is het aannemelijk dat grondwateroverlast in heel Sluiskil niet
volledig gemitigeerd kan worden. Zo zijn schijngrondwaterspiegels of slechte
infiltratiemogelijkheden op particulier terrein niet op te lossen met maatregelen op openbaar
terrein. Met het treffen van maatregelen in de openbare ruimte zal het niet mogelijk zijn om
volledig te voldoen aan de gewenste ontwateringsnormen aangezien de grondwaterstanden in
diepe tuinen waarschijnlijk onvoldoende worden verlaagd.
Het volledig mitigeren van hoge grondwaterstanden vraagt ook om maatregelen op
perceelsniveau. Hierdoor zijn plaatselijk ook ingrepen op particulier terrein benodigd. Dit vraagt
om maatwerk per woning. Zolang de ondergrond van een openbaar of particulier terrein slecht
infiltreert dankzij de complexe bodemopbouw, blijft de kans aanwezig dat (tijdelijke) overlast wordt
ervaren na een regenbui.

7.2

Aanbevelingen

Uit de systeemanalyse, grondwatermodelstudie en consultatie met specialisten en omwonenden
komt naar voren dat de grondwaterproblematiek in Sluiskil complex is. Mede door de gevarieerde
bodemopbouw is de exacte effectiviteit van oplossingsrichtingen niet met 100 % zekerheid te
voorspellen. Voor een definitieve invulling van de maatregelen vragen de voorgestelde
oplossingsrichtingen nog om nadere uitwerking om de exacte effectiviteit te kunnen voorspellen.
Omdat het van belang is dat er bij het implementeren van oplossingsrichtingen niet te grote
grondwaterstandsdaling ontstaat ten opzichte van de laagste historische grondwaterstanden,
wordt aanbevolen om een getrapte en adaptieve aanpak te implementeren zodat gecontroleerd
kan worden toegewerkt naar een passende oplossing van de grondwaterproblematiek. Hierbij
wordt aangeraden om maatregelen volgens een planmatige aanpak stapsgewijs te implementeren
en daarbij de effectiviteit te monitoren. Daarbij is het van belang om bij de implementatie van een
deelmaatregel telkens tussentijds te evalueren wat de effectiviteit van de genomen maatregel is,
of te definiëren grenswaarden worden overschreden dan wel of aanvullende maatregelen
wenselijk zijn. Verder wordt aanbevolen om de locaties waar maatregelen worden getroffen te
prioriteren in tijd en urgentie aangezien niet alle maatregelen in een keer geïmplementeerd
kunnen worden. De noodzaak om overlast te verminderen in Sluiskil is echter evident.
Toch bestaat de kans dat de wateroverlast niet overal en op elk tijdstip weggenomen kan worden.
Zo kan de afvoer van hemelwater in privé tuinen niet volledig met maatregelen in het openbaar
gebied worden opgelost. Dit vraagt ook om maatwerkoplossingen op perceelsniveau. Hierbij wordt
aanbevolen dat overheden ondersteuning leveren bij het adviseren in de mogelijkheden die
bewoners hebben voor het treffen van de juiste maatwerkoplossingen.

90/92

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Mogelijkheden die bewoners hebben om lokaal wateroverlast te verminderen zijn:




Drainage aanleggen op eigen perceel (en aansluiten op het gemeentelijke drainagesysteem)
Verticale drainage aanleggen zodat hemelwater makkelijker infiltreert
Aanbrengen van een bodemafsluiter in de kruipruimte





Injecteren van de bouwmuren tegen optrekkend vocht
Impregneren (waterdicht maken) van de buitenmuren
Ophogen van de tuin of binnenplaats

De getrapte adaptieve aanpak om maatregelen te treffen in het openbare gebied omvat de
volgende stappen:
1.

Maak een gedegen (ontwerp)plan voor de aanleg van drainage in Sluiskil
Dit plan dient in complete samenhang te staan met de opwaarderingsopgave van riolering
en de hemelwaterafvoer
-

2.

3.

Stel hierbij een prioriterings- en stappenplan op met keuzes in welke locaties de hoogste
urgentie hebben om drainage voor aan te leggen. Weeg daarbij zorgvuldig af welke
werkzaamheden voor bijvoorbeeld de vervanging van riolering naar voren getrokken

kunnen worden in de tijd om zo werkzaamheden efficiënt te combineren
Stel een ook beheer en onderhoudsparagraaf op voor de lange termijn
Geef prioriteit aan regelbare drainage langs het kanaal (voorkeur 2 meter diep)
-

Er wordt aanbevolen om de hoogste prioritering te leggen bij de aanleg van een
drainagebuis langs het kanaal waar op dit moment nog geen drain ligt om kwelwater af te
vangen

-

Bij voorkeur wordt deze drainbuis op een diepte gelegd van ca. 2 meter om hiermee de
hoogste effectiviteit te realiseren. Daarbij is het wel van belang dat deze drainage
regelbaar wordt via aanpasbare drainageniveaus zodat ongewenste daling van de

grondwaterstand voorkomen kan worden
Opwaarderen omliggende watersysteem
Stem met het waterschap af welke werkzaamheden zij op korte termijn gaan uitvoeren in
de omliggende watergangen van Sluiskil. Bepaal in overleg met het waterschap welke
maatregelen haalbaar zijn om het systeem zo optimaal mogelijk op te waarderen zodat
een bijdrage kan worden geleverd aan de daling van de grondwaterstanden in Sluiskil
-

4.

Houdt hierbij alvast rekening met extra afvoer van het drainagenetwerk dat mogelijk op
deze watergangen kan worden aangesloten
Verkenning optimalisatie peilbeheer kanaal
-

5.

Overwogen kan worden om te onderzoeken, in overleg met de waterbeheerders uit
België, of het mogelijk is om een constanter peil te hanteren waarbij vaker het streefpeil
van NAP + 2,13 m gehanteerd wordt. Hiermee wordt de variatie in het peil van het kanaal

verkleind middels het intensiever handhaven van het streefpeil
Afdichten van het zijkanaal
Opties hiervoor zijn het aanbrengen van zand-bentoniet, bentonietmatten of een kleilaag
-

Dit is een kansrijke maategel die technisch relatief makkelijk uitvoerbaar is en ook
onafhankelijk van de andere maatregelen op relatief korte termijn kan worden uitgevoerd
In combinatie met de bestaande drain bestaat daarmee de mogelijkheid dat de overlast in
dit gebied (zuidelijke deel van Sluiskil) grotendeels wordt opgelost zonder nog extra
drainage aan te hoeven leggen
91/92

Kenmerk

6.

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Opwaardering van bestaande oeverconstructies
-

-

Op basis van de huidige uitkomsten van deze studie is deze maatregel, afhankelijk van
de lengte van de damwand, beperkt effectief of te effectief waardoor zettingsschade
leiden. Op korte termijn vervangen van de bestaande beschoeiing wordt daardoor niet als
een doelmatige maatregel gezien
Op de middellange termijn staat het vervangen van deze oevers wel op de planning.
Afhankelijk van effectiviteit van de dan reeds geïmplementeerde maatregelen kan
overwogen om de kwelweglengte te verlengen bij het vervangen van de
oeverconstructies (werk met werk). Hierbij dient volledige afsluiting van het kanaal
voorkomen te worden

7.

Nagaan van mogelijkheden van innovatieve oplossingen:
In Nederland worden veel innovatieve toepassingen ontwikkeld om grondwateroverlast te
kunnen beheersen. Als aanvulling op de basismaatregelen kan overwogen om extra
maatregelen te onderzoeken via een pilot traject. Sluiskil is een geschikte locatie om hier
kansrijke maatregelen te implementeren en zo een extra bijdrage te leveren aan een
wenselijke verlaging van de grondwaterstanden. Zo kan onder andere gedacht worden
aan innovatieve mogelijkheden om kwelweglengtes bij de oevers te verlengen.
Voorbeelden hiervan zijn: bodeminjectie, SoSEAL en verticaal folie- of bentonietscherm

Een essentieel onderdeel van een getrapte adaptieve aanpak is dat er met behulp van het
bestaande monitoringsmeetnet met grote regelmaat gemonitord en geanalyseerd wordt wat de
effectiviteit is van elk van de oplossingsrichtingen die worden geïmplementeerd. Hiervoor wordt
aanbevolen om een monitoring- en meetstrategie op te stellen. Onderdeel van goed monitoren is
om te toetsen of de werking van de geïmplementeerde maatregelen in de tijd volledig naar wens
verloopt. Hiervoor is een integraal beheer en onderhoudsplan essentieel. Ook wordt aanbevolen
om een herijking van de ervaren schade bij bewoners uit te voeren enkele maanden nadat de
eerste maatregelen zijn geïmplementeerd. Bij het uitvoeren van de maatregelen is het van belang
om met de ambtelijke partners vaste evaluatie en bijstuurmomenten in te plannen.
Met de keuze voor een getrapte, adaptieve aanpak creëren Rijkswaterstaat en Gemeente
Terneuzen de mogelijkheid om, ondanks de aanwezige onzekerheden, een passende en veilige
invulling te geven aan de realisatie van een optimale beheersing van de grondwaterproblematiek
in Sluiskil.

92/92

Kenmerk

Bijlage 1

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Damwandgegevens RWS

Kenmerk

Bijlage 2

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Damwandgegevens North Sea Port

Kenmerk

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Kenmerk

Bijlage 3

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Riolering en drainage Sluiskil

837053
2.10
837054
2.10

837052
2.10

837024
2.03

ø

0 36
30 0.50.2
-

28

P

.
-0

837042
2.00
ø
0.
30
53
837051
0
2.10
0.
48

B
ø
5
31
P
ø 8
4
0.

-0
.

26

30

ø

B

0

837050
2.10

0

45
0. 37
0.

30

ø

48
0 . .2 2
0

0
837023 0-.03 .45 ø ø 3
837041
.72
P 00
2.07
31
2
2.10
837022A
5
837040
2.13
-0 0
2.10
.2 0 .4 ø
837049
2 .2 8 B
30
2
2.10
0
837048
2.10
-0
.1
5

0
30
B
ø
7
.0
48 0
0 15 0.
30 3
5
B øP
.1
-0

0.

48

ø

B

0.

837022
2.13

837039
2.10

07

31

08

P

.
-0

ø

30 837047
0
2.00
837021A
2.13
0.
48
837038
2.00

5

.
-0

ø

B3
ø 48
0. 8
.0
-0
08

.2
-0
5
2
31
.0
P
ø .31 -0
0
0
30
B
2
8 .0
00 -0.0 -0

0.

31

ø

B

3

837046
837021
1.78
2.09

30

ø

B

0

837020A
1.88

ø
0
30 3
.2
-0

837037
2.00

05

P
31

0.

5

837045
1.80
ø

05 6
0. -03.3
0
0.

837020 837020B
1.88
1.88

B

30

0

03

36

B3

0.

ø

-0
.

ø

5
.0
000

837036
1.80

0.

P

08

31

5

0.

B3

00

-0
.

65

5
31
ø P 500
6 øB

0 .0

5
1 4 .6
0. -0 0.05

1.78

837034
1.80
837018837017
1.80 2.06

ø

05

837019
1.78
837019A

ø3

00

77
-0. 0
0 .0

0

7

0 .0

7
-0.

837016
1.80

837033
1.80

5
31 6
ø P 0.010
5
øB

837015
2.15

837044
2.15

4
0.1.92
-0 5
0
-0.

GEM350
837014
1.80
1.80

5
-0.
1

0.12

0

ø B 300

00

0
ø B 50
0.52

0.52
0
ø B 50

00
B5
80
0.

7

-0.
-02. 4
16

0

øB
ø50B0
50

5

0
0 .0

40

500

852001
1.85

0

0 .4

7

øB
1
0 .2
1
0 .2

832004
1.83

852002
1.85

500
øB
4

852003
1.62

0 .2

4

0 .6

2

0 .2

øB

2
-0.
2

øB
5
.4 7 0 0

400
øB
500

9

0 .4

9

øB
0 .5

832012
2.01

600
0 .1

EI B
3

00/

6

0 .1

PB036
9.99

6

300
øB
300

832008
1.59

832009A
1.75

5
0 .0
5
0 .0

832009
PB0191.75
ø B500
1.70

00/

857011
1.71

600

0 .0

6

0 .0

300

EI B
4

ø B400

3

øB

-0.0

øB
400
PB018
1.47

0 .0

2

852008
1.82
PB017
3.49

400
øB

2
0 .1

0.28

0.14

0 .2

854005
1.63

852010
1.88

0

852012
1.88
40

øB

-0.15

2

øB

400

852009
1.85

0 .1

ø B400

0.26

3

0.04

0.36

854004
1.74

ø P400

-0.03

ø B400

-0.03

0.26

0.03

ø P400

-0.06

0.04
ø B400

0.00

0.00

832010
1.63

0.10

800002
1.58

0.06

0.02

8

2

0.00

0 .0

-0.21

852007
1.84

0.05

ø B500

PB012
3.30

0 .1

8

852005
2.24

øB

0.44

0 .2

852004
1.90

2

8

400

4

0 .2

1
0 .5

7
450
00/

3

852006
1.83

EI B
3

øP

øB
600
PB013
2.22
0 .2

2

450

7

øB

0 .5

7
0 .5

832006
1.78

0 .3

0.61

0
3

øB

500

0 .2

øB

9

-0.
-03.4
0

9
-0.
-03.4
0
øB
ø B60
500
0
-0.
-0.39
13

-0.
-0.39
13

0
øB

50

øB

2

600

-0.27

ø B 500

2

-0.
2

øB

7

-0.35

0 .0

0.44
0.39

0 .4

3

60
ø 0B
5
øB

847006
1.75

832002
1.85

832003
1.85

0 .2

00

-0.
2

30
0
-9.
99

4 -0

-0.0

803001
1.64

400

-0.21

832001
1.85

0 .0
2

500

3
-0.
0

9
-0.
03-0.
2

øB

832005
1.86

832007
1.62

ø P315

-0.06

2

847003
847022
1.66
1.66

847015
1.80

8
PB006 0.0
8
1.88

ø P400

-0.14

854003
1.60

-0.0

PB009
1.78

0 .0

857010A
1.90

ø P315

ø P400
-0.11

ø P400

-0.0

500

-0.
2
-0.19

ø B 500

7

-0.27

-0.0

4
0 .4

0.24

ø B300

0.20

847021 -9.9
9
847005
1.75
1.75

832011
1.78

600

ø P400

-0.45

-0.36

-0.27

-0.14

øB

PB008
1.87

9

8
-0.
7
0
70
øB
8
-0.
5

8
-0.
5
0
70
øB
9

-0-.0.
8355

1
-0.27

800001
1.63

EI B300/450 PB023
2.84
0.81

0.64

850004
2.82

850005A
2.05
GEM353
1.22

0.02

ø

ø B 500

5
0

0 .5

20
øB

8
-0.
7

08
-0
.
00
P2
ø
07
-0
.
07
-0
.
00
P2
ø
12
0.

-0.
3

øB

0.03

-0.21

1
0.03.28
805002
1.62

852011
1.94

850005
2.57
0.61

847002
847023
1.73
1.89

847016
1.80

-0.36

ø P400

-0.16

0.36

ø P90

øP
70
0
-0.
80

8
-0.1
8

0

ø Pø
4P
0025
-0.40

-0.47

ø P400

-0.21

857010
1.90

ø P315

PB075
-0.11
-0.11
1.69
854002
1.69

ø P315

0.46
0.46

00

0

66
400
øB
-0.0

8
0

-0.
0

40
0
00
ø B4
-0.64

857012
1.97

ø B500

-0.28

-0.27

ø R400
-0.11

0.06

-0.03

847018
1.90

øP

0.20

-0.59

ø R400
-0.18

-0.22
-0.05
ø B400

0 .4

00

B5

ø

-0
.
6

-0.
6
0
50
øB
9
øB
0 .0
0
0

-0.51
ø B500

-0.24

-0.33

ø B400

-0.45

813002
1.68

-0.18

0.85

EI B300/450
1.03

850003
3.00

EI B300/450
PB022

850002
3.26

3.28
1.31

1.05

1 .6

EI
B

8

30

0 /4

PB021
50 3.68

2 .3

4

850001
3.75

63
øP

GEM352
1.22

8

816005
1.92

0

øB

0 .2

811006
1.67

ø B4

816002
1.96

00

15

0.15

0.15

ø P3

0.34

0.35

838003
1.89

ø B4

00

PB026
2.89

0.43

PB025
3.69
816001
3.27

15

0 .8 4

0.30

0 .3

0.30

-0.29

0.18
15

øB

838004
1.88
0 .4

8

0.05

0.05

0 .7 2

ø B3
00
0.64
0.72

ø P3

-0.17

ø P 315

500

øB

0.18

-0.24

300

ø P3

-0.28

0.48

ø B 500

-0.29

0.51
ø B300
ø B300

838002
1.96

0.39 ø

838005
1.90

822002
1.79

500

838011
1.94

øB

828009
1.81

PB027
1.92

838001
1.94

ø B 500

0.15

816003
1.93

0.06

828003
1.81

-0.15

809002
1.76

816004
1.92

4

ø B 500

838006
1.93

-0.17

ø B300

9

0
0 .2

847019
1.73

847012
1.74

-0.35

805001
3.30

838008
1.93

PB033
1.75

30

822003
1.91

9

0.00

0 .0

600

805033
1.62

822009

-0.09

0.02

PB032
828007
1.85
1.85
828008
1.82

811005
1.64

0

EI B 40
0/

2

GEM351
1.22

-0.09

1

811007
1.65

30

-0.41

857009
1.77

ø B500

ø B 500

øB

0.26

øB

858002
1.55

847013
1.68

ø P400

ø øBB
50500
0

805006
1.23

813001
1.56

EI B300/450

0.32

B 500

-0.02
-0.04

0.26

858504
1.65

857008
1.69

-0-.0.
1777

847017
1.83

-0.41

6 8
0.20.1

-0-.0.4
24 4
PB010
1.72

854006
1.65

828006
1.91

0.49

828005
1.82

0.09

ø
ø B8
P 40
000

847011
1.93
-00.4
.6 9
9

600

6

2 .7

847001
1.83

847004
1.75

847009
1.73

847014
1.64

-0.51

807001
1.69

ø B 500

ø B400

-0.12

ø B400
ø B1

811004
1.60

1.82
-0.36
-0.0
-0.36

-0.43

811002
1.73

ø B400

0.33

858506
1.65

ø B600

-0.16

816006
1.84
PB028

811003
1.66

858505
1.65

0

805011
1.29

PB007 -0.22
805025
1.76
805032
PB079
1.89
1.86
1.85

EI B 40
0/

2 .7

0

26
0.02.1

805005
1.22

ø B 400

-0.44

ø B300

-0.12

811001
1.66

PB020
1.67

-0-0
.1.7
77

847008
847020
1.70
1.69

-0.09

-0.50

-0.14

811015
1.66

805009
1.07

ø B 400

816007
1.72

EI B400/600

828004
1.93

-0.19

811014
1.66

857007
1.71

55
3131
ø Pø P

805035
805004
1.56
1.56

805021
1.53

-0.09

0.09

816008
1.65

16

0

0
25315
øP
øP

6 8
0.20.1

GEM354
1.22

847010
1.72

PB037
9.99

ø B500

-0.77
-0.77

-0.57

0.21
ø B300
0.09

-0.30

816010
1.65

-0.05

-0.20

-0.52

øP

828002
1.81

ø B300

ø B400

-0.56

0.19

0.00

0.00
-0.22

-0.56

816009
1.65

00

-0.47

820004
1.50

854001
1.67

2.00

805008
1.10

829002
00 1.47
-805020
0.
901.07
829001
805026
805029
1.55
11.49
1.54
.0
PB038
-0
0
.5
PB014
4
805012
9.99
1.40
1.31
-0
.
-0 55
.8
805013
3
1.58

0.19

-0.82

ø B700

-0.64
-0.64

ø B700
ø B700
0.42

0.00
ø B400

-0.61

ø B300

850011
1.61

-0.20

-0.61

850006
PB024
2.05
1.95

828001
1.92

ø B400

816013
1.07

-0.66

807004
1.99

0.25

850007
1.68

-0

5 805022
1.90

B8

805018
1.48

ø B700

-0.29

807003
1.74

0.56

0.24

850010
850012
1.63
1.59

ø B600

805017
1.50

807002
1.85

857017
1.75

PB074
1.84

00 ø

805014
1.35
805027
1.35

0.33

00

-0.82

-0.64

ø B700

857005
1.80

ø B250

850009
1.60

B2

805016
1.47

857006
1.80

ø B400

-0.36

857015
1.76

0.42

850009A
1.60

P4

16

805019
1.55

857013
1.80

ø B300

0 .6

00

ø4

-0.5
0.048

ø
-0.5 ø P 400B 900
4
0.19

ø B7
00
-0.83
-0.89

815010
1.60

820003
1.64

-0.72
-0.68

857004
1.80

857018
1.83

0.

ø B7

-0.16

857003
1.80

857016
1.92

805015
1.23

PB016 ø B8
00
1.61
-0.79
-0.74

820007
1.80

857019
1.80

ø

815014
1.89
815009
1.60

-0.83

ø B400

820005
1.80

857014
1.85

-0.
0

0

2
-0.25

-0
.

820006
1.80

857002
1.80

øB

60

1

-0.
6

0
øB
-0.
4

55
-0
.
00
B9
53

ø

-0.89

820002
1.60

815005
2.00

815016
2.05

ø B700

820001
1.70

815011
2.13

1
.3 815001

30

2 .8

300

0.65

-1.11

835021
1.90

.2
-0

0

øB

ø B400

-1.11

-0.44

835029
1.81

0
B4

øB

8
805034
805003
2 .7
1.53
1.53
833005
4.23

ø
B
805021A
ø 70
P 30
1.53
15

93

833006
4.23

0.56

ø B700

ø B400

øB
5
835032 -0.5
ø P400
2 1.91
5
.
-0
-0.37
-0.32

835033
1.89

ø

3
.5 8
--01.0

815013
815007
2.04
2.04PB034
9.99

815008
1.70
835020815015
2.15 2.01

ø

815004
2.00

805010
1.17

805031 PB015
2.1400 1.80
2 -0
0
.5 -0.5
B 90PB035
-0.99 .939
ø P 4 9.99
-0
ø

øP
31
815012
5
2.15
-1.
08

7

.
-0

833007
4.22

6

0.56

-1.
1

-1.18

40

805028
805030
2.13
2.14
0 .6

8

900

835031
1.90

0.38

0

835034
2.40

4

4

ø B400

0

ø B125

70

-0.42

835030
2.17

850008
1.62

-0.
1

øB

60
0
-0.
10

øR

6

835017
2.31

1 .6

PB083
4.31

2 .7

0.47

-1.
2

9

6

2

835024
2.35

808017
2.02

835028
2.31

-0.
1

0

0

70

PB078
2.21

60

øR

3

835015
2.29

835016
2.29

øB

-1.
3

0

0

3

-0.
1

815003
2.00

8

0

808016
2.01

835027
2.10

815002
2.00

-0.
0
0

øø P
P321
550

0 .0

825002
-0. 2.34
-0.05
05

9

0 .0

0

9

835014
2.33

835023
2.22

60

0 .0

0

0 .1
0

2

øB

70

0

00

2 .6

400

0.25

40

40

4 -0
PB011
.8 .8 4
00
-0
7805036
R 2.47
0.
ø
03
2.47

25

5

øB

1

50

øB

0

0 .3

9

0 .1

1

825006
0
825007.37
2.34
2.34

øR

øB

825005
2.15

0

0 .3

3

801040
B4
805037 ø
2.59
2.47
9
0 .6

øB

00

6

-1.
3

0 .3

-0.1

6

808015
1.97

3

-0.
1

40

40

øB

3
0 .1

øB

5

3

812009
2.19

835013
2.24

853001
2.33

5

0

0 .1

5

0 .2

835019
2.16

-0.66

0

-0.
41-0.
0

0

7

50

-0.
0

øB

-1.
1

-0.71

835026
835022
2.10
2.21

833001
3.53

833004
4.27

833003
4.25

833002
4.19

3
0 .3

40

835005
2.20

849508
2.30

835002
849501
2.20
2.30

5

835012
2.07

5

ø B5

839004
1.95

70

816011
1.21

70

801039
2.12

0 .3

0

11
0.

00
B3
18
0.
8
0 .1

0
40
øR
0 .2
5
øB

8

1
0 .2
0 .2

øB

40

0

1

839003
1.95

808014
0
1.97
-1.PB077
452.15
øR
-1.
70
47
0

ø B600

øR

-1.
2

835018
2.32

816012
1.14

5

0 .2
9

0 .2

øR

40

0

øB

7

0 .0

853002
2.26

-1.
2

ø B600

-1.
2

853002A
2.26

0 .3

-1.
3

ø B600

1

0

837001
2.21

0.55

øR

PB082
2.25

812008
2.04

0

50

øB

4
0.

6

9

70

93

-1.
4

øR

3

.
-0

70
0
-1.
53

801038
2.00

-1.
2

0 .3

835001
2.20

00

øR

818002
2.05

00

05

9

0

2 .7

9

0 .9

801037
1.93

ø
0.

08

0 .2

0

5
0 .1

0

-0
.

0

.
-0

5

40

10

B4

16

0
B5

0

øB

5

818003
2.05

ø

øP

7

30

0 .3

839002
1.95

40

0

-1.
3

816016
1.00

-1.
2

-0
.

0 .9

835006
1.96
849505
2.30

øB

0 .3

øB

818004
2.07

0

818001
2.14

808013
1.97

816014
0.75

7

0

801035
2.06

812007
1.95

0
-1.
2

0 .1

40

818007
2.03

808012
1.97

816015
1.00

70

0

-0.
1

835004
2.21

801036
1.92

B7

0 .1

øR

2

20

ø

40

-1.
3

øP

40

98

2

2

øB

8

.
-0

-1.
5

0

-1.
3

801034
2.05

812006
1.93

ø

0 .3

0
0

øB

40

3

808011
1.96

808010
1.95

6

70

-0.
1

-0
.

8
0 .0

0
40

839001
1.95

øB

0 .2

3

840008
1.91

808009
1.96

øR

3

3

818006
2.03

0

812005
1.94

0 .2

0
40
øB

0 .0

1

840006
1.87
840007
1.84

808008
1.95

-1.
3

8

849502
2.30

1

B4

70
0
-1.
36

-0.
1

60

øR

8

5

801032A
2.05

835025 849506
2.27 849507
2.30
2.30

ø

-1.
3

-0.
3

0.6 801042
0
2.03
801033
øB
1.85
40
1 .2
0

18

8

35

-0
.

-1.
3

812004
1.92

0

øB
2
801032 200
2.05

11

9

70

0 .5

-0.59

1
0 .0
9
0 .0
0

øB

øB

1

2

40
0
801031
1.82
-0.

-1
.

øR
-1.
4

9
0 .0

0
40

øB

5
0
3

0 .0

øB

40

-1.
4

0
70

00
0.

1
0

0 .0

40
øB
4
0 .0

7

0 .3

0

0 .1

2

-0.
0

3
-0.
0

0

-1.
4

840010
1.96

849503
2.30

9

40

8

837002
2.16

2 .3

øB

812003
1.93

øB

2

0 .5

00

0
-1.
52

-1.
3

-0.
4

801030
2.05

0

B5

8

70

0

2

20

ø

-1.
5

øR

70

818005
1.95

0 .2

30

808007
1.97

øR

øB

33

0
-1.
58

840011
1.92

6

4

70

0

0 .3

1

814004
1.91

7

4

0.

808005
1.96

øR

40

0 .1

7

9

øB

-0.
0

-1.
6

0

4
0

0 .0

30

4

30

40

0

9

-0.
4

0

814003
1.89

0 .0

0 .3

0

-1.
6

0

6

70

0 .2

øR

840004
1.94
840005
1.85

øB

40

814002
1.87

808006
1.96

-0.
2

5

817002
ø1.87
B4
0 .1
00
0
0 .1
9

7

840003
1.85

0 .5

1.17

-1.
6

808004
1.93

øB

5

3

PB076
-1
2.02.67

0 .0

4

0 .0

øB

0

0

0 .0

3

8

0 .0

-1.
4

40

814001
1.87

0

0 .2

0
40

40

-0.
1
8

70

843007
1.85

øB

øR

0

9

-0.
1

-1.
6

40

808003
2.06

øB

40

817004
1.88

7

-1.50

-1.53

øR

808018
1.50

4

øB

ø G700

-0.
0

-0.
11

808001
808002
1.82
1.82

4

0 .3

0
0 .0

øB
-0.
40
11
0

-0.
0

4

817001
1.86

øB

øB
40
801029
0
2.04

9

0.75

0 .0

øB

8

0 .2

3
0 .0

3
0 .0

0
40
øB

0 .0

812002
840002
1.88
840009
1.961.87

-0.
4

801020
1.97

0

843006
1.99

817003
1.94

0

1

ø R 40

40

801021
1.94

300

0 .2

øB

6

837003
2.21

849504
2.30

2

0

0801019
.2 6 ø B
3
1.94 00

801023
0.80

0.66

øB

8

844006
1.90

844005
2.04

801022
1.85

36

0 .5

0

-1.
4

1

.
-0

0 .4

4

70

0

0 .2

36

75

0
70
øR

812001
840001
1.88
1.89

8

801018
1.94

7

0 .3

9

0 .2

PB081
1.94

7

øR

30

837029A
2.20

0.11

0

5

4

øB

40

-0
.

-1.
5

9

-1.
5

øB

2
.3 801024
-0
0.80

0

50

ø

0.58

2

0 .1

-0.
1

40

0

0

øB

0

0.

801014 801017
1.92
1.94

06

0 .0

00

2

B4

0
40
øB

801016
1.90

32

ø

0 .1

843003
1.93

844004
1.94

0

6

40

øB

-0.
0

9

8

øB

6

0 .3

0 .0

.
-0

0.67

0 .0

1

0.

801013
0 .1
1.93
4
2

50

0

843005
1.85

-9.9

00
ø5

-1.
6

ø

837009
2.36

801025
0.80

26

ø B 40

843004
1.93

-0.
2
1
-0.2

00
6
-0.2

0

0

ø

18

-0.
0

0
0

-0.
2

40

70

30

-0
.

.
-0

0
50

0.68

0 .1

7

øB

843002
1.91

0

843001
1.92

øB

øB

2

40

-1.
6

7

-0.
1

øB

30

1

0 .0

7

42

-0.
2

0

-1.
6

801015
1.88

-0
.

0

7

0 .2

844003
1.93

837028
837043
2.20
2.20 837004
2.20

0 .6

1

801011
1.95
801012
0 .0
5
1.95

0

0 .2

837029
2.20

40

0

0

00

70

30

R5

0
40

øB

8

øB

-0.
3

0.12

0

-1.
6

øB

6

ø

-0.
0

5

øP

40

0 .2

250

7

øB

øP

837008
2.23

ø5

801009
1.96

48

400

1

801008
0 .2
70
0
øB
2
1.93
801007
30
0
1.93
-1.
72
øB
-1.
0 .3
72
70 801010
2
0
1.97
-1.
68

0

3

837005
837030
2.28
2.20

0 .7

øB

0 .2

-0
.

øB

5

0.11

0.10

-1.
7

0

-0.
0

øB

-1.7
5

801026
0.80

0 .4
0
25
ø P 0/4500.77
00
0
ø3
7
B3
0 .7
EI .25
0
0
0 .0

801006
1.95

700

30

-1.
5

øB

837010
2.47

5
0 .2
7
0 .8

0.02

0

837031
2.50

837055
9.99

0

øB

0 .1

-0
.

0.10

-1.7
8

400

801005
1.91

300

0 .5

0.04

øB

0.06

25
ø P6
0 .3

0 .1

801027
0.80

4
0.30 8
/4 5 0 .0

844002
1.94

837012
2.45

0

844001
1.91

837032
837013
2.41
2.41

30

801004
1.97
PB080
2.03

05

0
30
EI 08
0.

801002
1.78

.
-0

øB

801003
1.83
837027
1.90

-1.56

05

0
25 0
ø P 0 .3

801001
1.76

ø G 700

.
-0

0

8
0.72
0
-0. 5
0 .8

-1.53

3
EI

0

00

5
/4

00
07
ø 3250 50 -0. 85
0.
ø P 0 0 /4
B3
EI
22
-0.
8

801041
1.50

.1
-0

00

0 .3

801028
0.80

837026
1.90

B5

ø

0 .5

1

838009
1.90

1

-0.09

øB

0 .3

828010
1.81

30

øB
30
6

9
-9.
9
ø2

50
-0.45

Z0062
1.58

0.05

9
-9.
9
-9.99

0

0.03

Z0085
1.50

0.10

0 .1

Z0053
1.60

0

300

0 .1

0

Z0111
1.60

øB
1
0 .7

1
øB
2
0 .8
0 .8

2

0.15

500
øB

0 .9

4

810003B
3.00

øB

300
0 .9

822006
2.37

810001A
2.98
6

0 .9

6

øB

300

PB030
2.09
0 .9
9

822007
1.97
PB029
3.58

ø P 40
0

ø1

ø1

-9.99

ø1

-9.99

-9.99

Z0092
1.50

0.05

ø1

-9.99

Z0063
1.55

´

1

0.30

ø B 400

ø B 400

810002
3.00

810002A
3.00

øB

-9.99

ø B 60

Z0087
1.50

ø1

0.09

-0.40

810003A
3.00

Z0111A
1.60

822005
2.08

0

0,1

0,2 Km

810001
2.98

Opdrachtgever

Schaal

Status

1:2000

0

-9.99

-9.99

-9.99

-9.99
-9.99

Z0099 Z0098
1.50
1.50

828013
2.36

Rijkswaterstaat

ø P 40

-9.99

-9ø.919

-9.99

-9.99

Z0093
1.50

-9.99

-0.03

Z0054
1.60
0.03

0.75

0.15

0 .3

-9.99

.03
-0Z0081
Z0078
Z00551.50
1.50
1.70

Z0086
Z0083
1.50
1.50

15

500

0

ø1

ø B 400

-0.03

-0.10

-9.99

-9.99
-0.03
-9.99

-9.99

-0.10
Z0056
1.50

810003
PB031
3.06
3.17

-9.99

ø1

ø1

ø1

ø1

ø1

Z0106
1.50

-0.18

-9.99

-9.99

-9.99

Z0107
1.50

-0.18

ø1

Z0090
1.50

Z0101 Z0096
1.50
1.50

-9.99

ø B 500

Z0091
1.50

Z0100 Z0097
1.50
1.50

Z0104
1.50

0

Z0089
1.50

Z0084
1.50

ø B 400
ø1

-9.99

ø1

-9.99
-9.99

-0.25
Z0072
-0.25Z0071
1.50
Z0058
1.50
1.50

-9.99

-0.33

Z0105
1.50

ø1

ø B 50

-9.99

ø B 500

-9.99

-9.99

ø1

-9.99

Z0059
Z0064
1.50
1.50
Z0103
Z0108
1.501.50
ø B 500
-0.33

ø B 500

Z0057
1.50

Z0088
1.50

-0.03

ø1

-9.99

Z0082
1.50

Z0068
1.50
Z0095
Z0094
Z0102
1.50
1.501.50

-9.99

Z0060A
1.50

ø1

-9.99
ø 250
-9.99

Z0074
1.50

ø 250

-0.40

Z0077
1.50

Z0073
1.50

-9.99

Z0060
1.50

-9.99

-9.99

Z0061
1.50
Z0065
1.50

-9.99

Z0070
1.50

Z0066
1.50

Z0076
1.50

ø P3

ø B 500

1

828014
2.36

Z0079
1.50

Z0067
1.50

838010
1.88

828012
1.98

82813U
2.33

Z0075
Z0069
1.50
1.50

0.62

828011
1.87

811013
1.83

Z0110
1.70
Z0080
1.50

822004
2.64

0.62

0 .7

1

ø P315

0.45

0 .9

0 .2

0.02

0 .2

811012
1.70

3
0 .3

3

ø B 300

0.18

0.07

3

øB

00

811010
1.73

0.02

0 .2

811009
1.67 PB073
1.81
811011
1.75

ø B 500

0

500

0 .3

-0.09

9

0

811008
1.61

A0

CONCEPT

Project

Formaat

Projectnummer

Onderdeel

Datum 27-07-22

Tekeningnummer

Wateroverlast Sluiskil
Overzicht Riolering

Get.

Gec.

1284768

XWT
XWT

4

Z0117

Esri Nederland, Community Map Contributors

1284768_10004U.MXD

2.16

B.O.B. = +1.09 NAP

SPT
SPT
SPT

SPT
SPT
SPT

SPT
SPT
SPT

2.14

B.O.B. = +1.08 NAP

2.17

B.O.B. = +1.16 NAP

Legenda
Geometrie

Omschrijving

Drain bestaand 125 mm
Symbool

Omschrijving

Drain eindput
Drain put doorspuit
1.98

Putdekselhoogte
Uitstroombak

opdrachtgever:

Gilde Infra
project:

Kanaalzicht Sluiskil
2.16
omschrijving:

datum:

tekenaar:

Revisie rioolaansluiting

07-07-2022

WJP

tekeningnummer:

schaal:

formaat:

REV-RI-001

1:200

A0

B.O.B. = +1.09 NAP

810001A

+2.05

BT

300

+0.
0

.9
+2

21

0

19.

30

0
56.
40
58.
80
60.
53

70
39.
20
44.
10
46.
60
51.
5

10
29.
40
36.

70
27.

2.5

+0.
82

82

+1.63

7

40
65.
90
68.
20
73.
10
78.
5

63.

10

56.

30

71.

61

809003
5
20.
25
27.

838005
3.0

48

+0.

95

+1.63

838004

+0.8
4

+1.71

+0.3

+0.45

4

+0.51

-0.29

+0.3
4

84.
65

65

7 4.

300

+0.46

838003

61.

54.
75

34.
95
42.
35
47.
25

65

+1.64

78.

10

8

+0.
4

828008

56.
30
58.
80

36.
70
39.
20
41.
60
49.
00

0
12.
30
17.
10
19.
60
24.
60
29.
50

4.9

59

+0.

.82

46.

70

+0.
59

BT

BT 3
00

+0.34

+1.59

60
17.
00
19.
50
21.
90
26.
80
29.
30
36.

0

+0.34

BT 500

838001

14.

838010
0

+0.72

2.4

00

+0.7
2

BT 3

0
7.3
0

+0.
71

+0.72

00

BT 30

828005

4.9

+0.
71

BT 3

+0.7
5

+0.54

+0.64

5.0
0
7.4
0
12.
30
14.
70
17.
20
19.
70
22.
00
24.
40
27.
00
29.
00
31.
70
34.
20
36.
60
41.
50
43.
90
46.
20
48.
80
51.
10
53.
50
56.
00
60.
80
63.
20
65.
70
68.
20
69.
81

+0.

BT 3
00

838011

0
12.

+1.93

BT 40
0
+0.38
+0.38

5.0

+0.38

+0.39

838002

19.

1

+0.
9

809004
+0.39

BT 300

-0.28

838006

20

91

838008
+0.45

-0.24

BT 300

-0.29

BT 300

828003

10.

0

+0.67

BT 400

0

+0.

BT 300
+0.33

2.8

+0.
94

BT 3
00

+0.30

+0.48

BT 40
0

+0.48

BT 500

+0.48

+1.93

5.2

94

00

BT 3

-0.17

+0.

+0.58

+1

21.
06

+0.58

+1.90

-0.17

+0.49

+1.68

+0.
99

00

BT 3

-0.
18
00

+0.65

-0.17

BT
3

+1.93

+0.39

828004
BT 4
00

816001
+1.69

Sloot waarop de mee te leggen drain
moet lozen, inclusief betonnen uitstroombak om
uitspoeling van het talud te voorkomen

+1.80

838007

+1.59

828009

+1.99

838009

+1.64

KWS

een VolkerWessels onderneming

KWS Infra bv
Vestigingsadres
Wervenweg 3
4551 MC Sas van Gent
Telefoon
+31(0)115 - 471653
Telefax
+31(0)115 - 472357
Email
sluiskil@kws.nl
Internet
www.kws.nl

0

8

810001

KWS Infra. De verbindende factor.

40
0
ON

37
2.4835
7+ 01
8

32

34

0,6

1,19835034
2.40+

1,171.26-

805031
2.14+

0,5

22

36

805010

3-

20,5 0,99-

1,17
-

805028
2.13+

0+

1.17+

0,9

8-

41
38

+0.1
2

805030
1.99+

BT

70
0

-0.
61

-1
.18

+0
.1
2

-0.
1

9

39

43

200

PV

40

PVC

C3
15

45

805020

BT

+0.0
7

40

0

42

1.07

aangesloten op HWA riool
44

815012
2.15+

24

-

8
1,0

9-

46

47

815016
2.05+

0,5
40,0
3+

1,0

3-

0,5

48

49

0,9
0
42

BT 700

-0.

-

829002
1.37+

0,8
9-

50
51

0.0

26

1-

835019

pv
c

-0
.39

-0.42

Afgedopt

2.16+

Onbekende
Aansluiting

20

805012

0

1.29+

Oud riool is deels
intact gebleven
0,5

0,5
50,0
8+

40-

0,09+

0,0

28

0

BT

20

0,3
9-

4-

4-

53

0,54
-

815013
2,04+

0.1

0,8

815007
2,04+

55

805026
5- 1,55+

0,5

62

0,8

3-

805029
1,54+

60

BT 400

58
57
68
56
59
-1.11

54

815008

61

1.70+

-1.11

Lo
u

805015

30

isa

str

aa

63

t

6

.1

+0
+0.19

0.44-

65

835020

BT

50
0

45

815014
1,89+
815015
2.01+

32

2,44-

69

0,5

0,6

71

9-

835032
1.91+

0,26-

815009
1,86+

835033
1.89+

BT 125

75

0.08
+

BT

600

0.25-

1-

805032
1.86+

847011
1.90+

805014
1,34+

-0.40

0,37-

0,32-

0.93-

0,60-

-

0,19+

0.92-

0,52

805027
1,35+

0,4

73

835029
1.81+

43
32a
77

BT 500

Isabellastraat

52

BT 70
0

81

jesw

835021

Bos

-0.25

79

eg

0,5
3-

805025
3- 1.89+
4

0,0
1-

BT 400

0,55

-0.
2

5-

0,54
-

0,5

5-

835030
2.17+

0,5

67

BT 700

0.42-

Gr
oe

no

ord

2.13+

52

1.90
28

Kerk

BT 4

00

-0.25

83

+0.33

0,5

3-

-0.27

34

-0.83

815010
1.60+

847017

805016

85

-0.83

-0.27

1.47+

26

BT 400

87

7
89

School

BT 7
00

0,5391

805017
1.50+

11

805025
1.89+

-0.47

93
9

24

7

-0.47
3

-0.45

5

95

97

820002
1.60+

-0.79
-0.82

-0.16

Vogelsc

horstraa
t

-0.82

-0.16

820001
1.70+

BT 400
/600

BT 400/600

1

-0.41

BT 800

99
-0.74

-0.74

24
22

20

Gemeente Terneuzen

Riool Sluiskil, afkoppelplan fase 1
Revisie riolering

1:250

13M0042

805012

62

805012

53

805012
55
aan te brengen PVC afvoerleiding diam. 125mm

57

aan te brengen zandvangput met
doorspuitvoorziening en bijbehorend deksel

59

61

P2
50
P4
00

63

aan te brengen drainagebuis diam. 100mm
omhuld met polyproeenvezels 450mu

ø

ø

65

67

45

69

aan te brengen zandvangput met doorspuitvoorziening en bijbehorend deksel

71

805012
73

805012aan te brengen PVC afvoerleiding diam. 125mm
75

77
52
79

Bo
sje
sw
eg

81

85

aan te brengen drainagebuis diam. 100mm
omhuld met polyproeenvezels 450mu

øB
400

83

87

7
89

91

aan te brengen zandvangput met doorspuitvoorziening en bijbehorend deksel

aan te brengen PVC afvoerleiding diam. 125mm

G
e

93

805012

EI
B4
0
0
/
6
0
0

T

z
e

Voge
l
s
chor
s
t
r
aat

97

gemeente terneuzen

n

95

1

e
nt
ee
m
e
n
u
r
e

postadres: postbus 35, 4530 aa Terneuzen
telefoon: 14-0115, fax 0115-618429
bezoekadres: Koegorsstraat 4, Terneuzen

Aanleg drainage
in sleuf van DNWG
Bosjesweg in Sluiskil

99

schaal: 1 : 250

datum : 20-05-2021

24
22

aan te brengen drainage
aansluiten op inspectieputten getekend: M. de Ridder
gewijzigd: 28-06-2021
Afdeling: Realisatie en Beheer

Behoort bij bestek.: n.v.t.

Team: Techniek

Aantal bladen: 1 Bladnr.: 1

tekeningnummer: 20-020-03C

.

59

61

63

e bu

is

65

Dra

i nag

67

69

71

bui s

73

Drain

age

75

77

52
79

Draina

ge bui s

Bos
jes

83

weg

81

87

0

5

10

20 Meters

7

91

Esri Nederland, Community Map Contributors

801037
-0

.0 5

+1.93

BT

3
+0.

500

00

5
BT

6

835002

833004

.0
+0

+4.27

1

835001

4
2.7

+
+2.20

BT
40
0

+0

801038
BT

.35

BT

400

0
50

0
.0
+0

833003

+4.1
5

+2.00

BT

400
BT

30

63
+ 2.

833007

+4.15

801039

+2

.33
+0

20
+2.

400

0

833006
+4.23

+2.47

6

PVC 315
+0.04

8

.78
+2

C2

BT

+0

.2
+0

31

5

+2.13

3
.9
-0

53

64
.8
4m

.7
8

C
PV

.
mm
20
0

805035

.22
+0
-0.
77

-0
.17

+1.56

C

5
315

trottoirband 130-150x250 mm.

805003

4m
6.8

805004

.16
+0

betontegels
300x300x45 mm., halfsteensverband

5H
31

PV
C

C
PV

0

60

.99

-0

00

805021

24

mindervalide opgang

847003

-0.

-0.

be
ton
7

+1.66

BSS rood
keperverband

r=5

mm
.

hoekstuk, inw. r = 0,30 m.
-0.
8

+1.22

0

70

0

-0.

91

BT
5

00

805005

00

3

BSS rood
halfsteensverband

BT
5

+1.5

.24

847022

16

.08
93

500

+1.67

-0.
44

+0

-0.

BSS rood grofstructuur vrijkomend
keperverband

7

+0 P
.23 V
C
+0 31
-0
.24 5
.1
2
BT -0
50 .04
0

-0.0

25
0m
m.

r=5

847002

m

93

PV
C

805022

50

BT

60
.38
m

-0.

.13

BT

50
0

aan te brengen tekst
m.b.v. BSS wit

r=5

-1.

+0

BT

GEM354

05

-0

.2

+1.90

W

0D
W
16

5

+0

.40

5
.2
-0

1-1 streep
aanbrengen van gele markering

.18
+0

A
+0
.15
A
-0
.10

O

-0
.7
7

-0
.1
7

PV
C

0

57

6
.18
+0

m
.36

15
C3

r=12

m
.48
45

BSS rood
halfsteensverband
PV

1

5
31

BSS zwart grofstructuur
keperverband

805002

m

.50

815011

6
.0
-1

.3
-0
40

0

70
0

+0

815001

0
70

PV
C

.28
+0

r=6

3
.9
BT

16

BT

m

NP

-0

-0

HP
E

3
.9

90

50

97
45.

1

PV

.26

+1.53

0
70

805034

03

E

39
+0.

PV

3
+4.2

833005
805036

aan te brengen BSS

00

r=6

.0
-0

.3
+0

HP

N

2
BT

00
T3

805033

+0
.

0

L
RE

.76

.7
+2

8
.9
-0

4

70

4

300

B

00

9
0.6
-0 +
.8
4

801040
.8
-0

+2.
+2

BT

+2.10

80

.2
+2

.64

835026
4
BT

0
50

50

+1

BT

BT

4

.6
+1

+3.42

2

4

BT

833001

.7
+2

300

.2
+2

BT

+4.22

.39

.20
+2

+1.62

2

833002

3

NP

0

.3
+0

.3
+0

6

NP

.30
+0

6
+2.

BT

betontegels

805008

300x300x45 mm., halfsteensverband
1-1 streep BSS wit

847004
+1.77

03

-0.

BSS rood
elleboogverband

verkeersdrempel
bovenvlak BSS rood grofstructuur

847005

30
+1.75

PV

C

0

-0.
78

7

BT

847021

805006

.0

29

+1.23

+0

-0.1
4

20
0

-0.
03

200

-0.

PVC

78

-0

.0

-0.0
5

-0.

8

+1.10

30
0

mindervalide opgang
BT

50
0
BT

60

7

+0.
2

3

BT

.0
-0

805009

847006
+1.75

0

BT

52

70

0

.85

m

500

BT

+0

.42

-0.
09

-0.
3

+1.69

BT

847008

00

+0.

21

BT
5

BT

60

05

3.2
0m

-0

.58

-0.

34

+1.29

-0.

09

500

58

847020

-0.

805011

4

+0.

23

-0
.

07

+1.07

+1.83

+1.73

-0
.0

7
30
0

0
50

805012

1

-0.09

-0.70

BT 500

bestaande riolering
BT 600

Nieuw aangelegd HWA riool
BT 500

BT

BT

RENVOOI

-0.36

500

-0.

13

-0.
9
-0.
3

FA

847009

39

847019

FA

-0.
1

3

SE

1

SE

+0.
21

BT

70

0

betontegels
300x300x45 mm., halfsteensverband

832004

BT

+0
. 52

t.p.v. inritten betontegels
300x300x80 mm., lintverband

847015

bestaande straatpeilhoogten

BT

30
0

+0

.52

+1.80

Nieuw aangelegd DWA riool

+0

22

.57

nieuwe straatpeilhoogten

-0.

847010

BSS zwart grofstructuur

+1.80

-0.
22

847016

BSS rood

.71

m

+1.72

BSS rood grofstructuur

+1.86

betontegels 300x300x 45 mm. (t.p.v. inritten 80 mm. dik)

BT

50

+0.

0

24

+0.
2

00

832005

BT
6

Ter beschikking gestelde betonstraatstenen

4

72

BT
PV 80
0
C
40
0

betontegels 300x300x80 mm. in lintverband t.p.v. inritten
47

24

847011
00

+0.0

8

BT
5

-0.24

-0.23
400
PVC

BT

600

832011
-0.0
7

BT 600

7
+1.8

-0.

+1.91

805032

Drain aanbrengen boven HWA riool Spoorstraat en Baljuwlaan
Drain recht tussen de HWA-putten aanbrengen en aansluiten op deze putten.

BSS zwart grofstructuur
keperverband

-0.

-0
.

-0
.4
-0 9
.6
9

48

+1.90

805025

reflectorpalen

r=5

847018

+1.78

-0.0

7

2e Fase afkoppelplan Sluiskil

BT
600

RIOLERINGSTEKENING

VERHARDINGSTEKENING

REVISIE EVS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

A

A

7

B
ø B400

B

C

C

PB028
1.82
816007
1.72
-0.44

ø B600

816006
1.84
-0.36

-0.36

-0.43

D

-0.16

D

-0.08

ø B500

1.94
1.88

816004
1.92
0.09
0.1

HP

st

ø B500

BKK

HP

0.16

0.15

HP

1.88

K
BK

F

BKK

ek
str

Verloopband
TB 130/150-TB 180/200

0
R=5.0

KK

kB

tre

R=

s
3x

5.0

0

1.80
1.90
PB027
1.92

Have
nstr
aat

1.79

Verloopband
TB 180/200x250-MV

1.96

2.0%

F

Verloopband
TB 130/150-TB 180/200

1.91

1.84

1.91

ø B500

1.79

Kruising slechts opnieuw
bestraten. Geen
menggranulaat aanbrengen

Gras

1.88
1.78

Putdeksel opnieuw stellen
naar 1.89 m

0.15

3x

1.77

31

K
BK

1.71

27

k

816003
1.89

1.91

33
29

E

0

Banden opnieuw
aanbrengen

35

BKK

3x

aat

rek
3x st

1.94

ø B500

re

Havenstr

E

BKK

816005
1.92
0.06
0.05

2.0%

ø B4

00

5.00
1.80

G

G
42.6m
, PVC
AsfaltØ315, 3
, zwar .0‰
BTT 3
t
00x30
0
TB 18
0
300x3 /200x250
00
G
OB 60
x 200

0/200
x250
00x30
0

BTT 3

TB 1 8

Vooropname woning
uitvoeren voor aanvang
werkzaamheden

11

Vooropname woning
uitvoeren voor aanvang
werkzaamheden

9
7
5

H

2.0%

H

2.0%

3

-0.29

1

828003
1.81

16

5.00

1.80
-0.29

0.51

828004
1.93

Verloopband
TB 180/200x250-MV

inrit

I

I

1.95

1.78

0.28 1
.83

1.78

1.90

838003
1.89

13

TB 18
0
300x3 /200x250
00
G
OB 60
x200

ø B300

BTT 3

TB 18
0/200
x250
BTT 3
00x30
0

Gras
20

J

Vooropname woning
uitvoeren voor aanvang
werkzaamheden

Asfalt 0.28
, zwar
t
00x30
0

838001
1.84

0.84

18

1.90

Verloopband
TB 180/200x250-MV

J
Vooropname woning
uitvoeren voor aanvang
werkzaamheden
15

ø B500

2.0%

22

2.0%

Vooropname woning
uitvoeren voor aanvang
werkzaamheden

Leidingl
aan

17

28

A

M

2.0%

5.00

A

Vooropname woning
uitvoeren voor aanvang
werkzaamheden

L
øB
300

21

Vooropname woning
uitvoeren voor aanvang
werkzaamheden
23

Vooropname woning
uitvoeren voor aanvang
werkzaamheden

M

25

1.94

1.77
1.89

1.82

1.89

1.77

1.80

Vooropname woning
uitvoeren voor aanvang
werkzaamheden

30

838002
1.84

Verloopband
TB 180/200x250-MV

0.15

Betonplaten
handhaven

Gras

19

einstr

Piet H

2.0%

Vooropname woning
uitvoeren voor aanvang
werkzaamheden

aat

3.0‰
Ø315,
, PVC
44.0m
Asfalt
, zwar
BTT 3
t
00x30
0
TB 18
0
300x3 /200x250
00
G
OB 60
x200

BTT 3

TB 18

828005
1.82

-0.24

-0.28

0.49

828006
1.91

0/200

0.48

L

0

26

1.80

00x30

24

K
5.00

x250

K

27

0.15

0.64

0

ø B30
0

0.72
0.72

Vooropname woning
uitvoeren voor aanvang
werkzaamheden

838004
1.88

0.72

34

Verloopband
TB 180/200x250-MV

Asfalt
,

00x30

BTT 3

ø B500

TB 18

ø B300

0/200

x250

32

N

inrit

zwart
BTT 3
00x30
0
TB 18
0
300x3 /200x250
00
G
OB 60
x200

N

29
5.00

O

O

1.78

Vooropname woning
uitvoeren voor aanvang
werkzaamheden

ø B30

36

0

Vooropname woning
uitvoeren voor aanvang
werkzaamheden

LEGENDA

31

2.0%

.0‰
Ø315,
3
41.2m
BTT 30

0x300

0.03

300x300

Aanbrengen straatkolk/
trottoirkolk

Aanbrengen invalideoprit in trottoir

Gras

Nieuw aan te brengen riolering met putnummer,
putdekselhoogte, lengte, materiaal, diameter,
41.2m, PVC Ø315, 3.0‰ afschot, afschotrichting en drain in drainkoffer

Aanbrengen gras

zwart

x300

Asfalt
,

0
TB 18
0/
300x3 200x250
00
G
OB 60
x200

Frezen getrapte aansluiting

00x30

Aanbrengen kolken met kolkaansluiting
Vooropname woning
uitvoeren voor aanvang
werkzaamheden

Herstraten elementenverharding

S

Aanbrengen huisaansluiting

43

4

6

8m

OVERZICHT

45

2.5%

5.20

35

33

31

29

27

25

23

21

19

32

30

28

26

24

17

15

13

11

9

5

7

3

1

119

Midde

37

nstra

at

52

96
96a
121/G7
121/G20
121/G6
121/G5121/G19
121/G4121/G18
121/G17
121/G3
121/G2121/G16
121/G1121/G15
121/G8
121/G14
121/G9
121/G10
121/G11
121/G12
121/G13

121a

50
48

46

44

42

36

34

18

22

16

14

8

12

4

Visartstraat

5

1
3

4
6

64
7

5

11

6

8

10

12

16

14

18

20

100

2a

110

20

112

101
102

116

22

118

26

13

18

17

15

28

17

30

120
122

32

19

15

124

T

103

105

126

34

70
71

108
4

24

14
16
15

99

Albertpolderstraat

11

12

13
68

hm

98

at

114

9
10

66

2

7

8

9

67

69

tstra

123

N686

Vooropname woning
uitvoeren voor aanvang
werkzaamheden

2

g

3

t

62
63

Visar

6

1
61

2

10

20

straa

54

Kana
alwe

56

Stroo
dorpe

Langeweg

106

128

19
Vergaertstraat

73
21
60
72

58

107

56

54

52

23

50

48

46

44

42

40

38

36

34

32 28-30

26

24 20-22

18

16

12

14

10

8

6

108

4

25
75

2
110-111

27
2/G1-2/G5

74

77

29
112

g

31

47

79

alwe

33
56

76
35

46

48

54

44
42

50

52

40

38

24
30

36
2

55
61

32

34

Stroodorpe

hm

18
22

26

28

2
16

20

14

4
12

6

8

10

3

Stroodorpe

4

59

53

57

43

45

49
51

23

4

47

33

29

15

11

13

11a

19
3

0.00

ø B400

Tekening 1

850009
1.60

0.25
0.00

0

38

Visartstraat

58

60

weg

00x30

39

40

121
57
59

strie

BTT 3

41
115

hm

Indu

Asfalt
, zwar
BTT 3
t
00x30
0
TB 18
0/
300x3 200x250
00
G
OB 60
x200

1.79

Kana

2.0%

2.30

2

Vooropname woning
uitvoeren voor aanvang
werkzaamheden

1.92

2.0%

1.75
1.87

2.5%

0

1.80
29.6m
, PVC

1.75

1.92
1.80

Ø315,

3.0‰

ø B500

BTT 3

BTT 3

Asfalt

, zwar

t

0/200
x250
00x30
0

Handhaven verkeersbord met
verkeersbordpaal

838007
1.81
0.03

41

TB 18

Afschotrichting met afschotpercentage

R

Vooropname woning
uitvoeren voor aanvang
werkzaamheden

809002

TB 18
0/200
x250
BKK
Z

Locatie inrit

inrit

Bord L08 met
verkeersbordpaal plaatsen

T

inrit

39

R

B

S

Aanbrengen betontegels 300x300x60 mm
in halfsteensverband
Kleur: grijs

G

Verloopband
TB 180/200x250-MV

00
=5.

Dwarsstraat

Vooropname woning
uitvoeren voor aanvang
werkzaamheden

Middenstraat

R

838011
1.81

1.86

Materiaalgrens

2.0%

1.74

200x250

Aanbrengen asfaltverharding
Kleur deklaag: Zwart

lzicht

TB 180/

Zwart

Q

Kanaa

1.76

Verloopband
TB 180/200x250-MV

.00

1.79

Werkgrens (met 5m offset)

37

1.74

zwart

Aanbrengen asfaltverharding
Kleur deklaag: Rood

Canisvlietstraat

Asfalt,

1.86

Rood

Goessepolderstraat

0x300

Erfgrens

29/G4

Vooropname woning
uitvoeren voor aanvang
werkzaamheden

TB 18
0
300x3 /200x250
00
1.92
G
OB 60
x200

BTT 30

R=3

BTT 30
0x300
TB 180/
200x250

00x250

Kant asfalt

29/G5

0.03

0, 3.0‰

Bebouwing

Kant asfalt
29/G1-29/G3

0.03

VC Ø40

Aanbrengen goot
1x strek betontegel 300x300x60 mm

P

1.87

B

TB 180/
2

Parkeervakscheiding

1.78

T 300

Bochtstraal is krap.

1.75 BT

Gras

zwart

66.0m, P

Aanbrengen drempelmarkering

1.88

0x300

Asfalt,

1
1.76

BTT 30

200x250

Aanbrengen trottoirband 180/200x250 mm
Kleur: donkergrijs

BTT 300x300

35

1.87 T
B 180
/200x
250
BTT 3
00x30
0
1.80

BTT 30
0x300
TB 180/
200x250

1.86

Vooropname woning
uitvoeren voor aanvang
werkzaamheden

1.75

1.74

raat

TB 180/

2.0%

rood

Aanbrengen drempelmarkering

TB 180/200 x250

5.00

2.0%

, rood

Vooropname woning
uitvoeren voor aanvang
werkzaamheden

Asfalt,

Deklaag

Q

Deklaag

, rood

-0.17

828008 -0.17
1.85

Dwarsst

Aanbrengen opsluitband 60x200 mm
Kleur: donkergrijs

838005
1.90

33

Aanvullen met grond
en inzaaien met gras

5.20

ood

5.20

Asfalt,
r

2.0%

PB032
1.83

Deklaag aanbrengen op plateau.
T.p.v. rioolwerkzaamheden volledig
pakket asfalt aanbrengen.
(Visuele) drempelmarkering
aanbrengen
1.86
TB 180/
1.74
200x250
BTT 30
0x300
1.80
Asfalt,
zwart

2.0%

, rood

-0.17

Deklaag

Deklaag

0.39

, rood

Aanbrengen drempelmarkering

OB60x200

0.75

1.70

1.78

38

828007
1.85

Vooropname woning
uitvoeren voor aanvang
werkzaamheden

, PVC

P

1.72

Vooropname woning
uitvoeren voor aanvang
werkzaamheden

2.0%

ø B300

1

5

6

GEM351
1.22

-0.09

-0.22

ø P63

Langeweg

ø B300

ø B400

Leidinglaa

n

0.21

ø B400

850011
1.61
0.21

850010
1.63

5

-0.20

0.09

-0.09

828002
1.81

850012
1.59

0.09

GEM352
1.22

ø P63

Verloopband
TB 180/200x250-MV

822009

ø B300

ø B400

ø B400

7

816014
0.75
ø B600

816012
1.14

ø B600

-0.71
1.07 -0.66
816013

816011
1.21

ø B600

-0.66

-0.61

-0.61

-0.56

ø B600
-0.56

-0.52

ø B600

-0.52

1.65
816009
-0.50

1.82
PB028
EI B400/600

-0.50

-0.30

816010
1.65

816007
1.72

Havenstraat

-0.44

ø B600

-0.43

816006
1.84
-0.36

-0.36

1.65
816008

-0.08

ø B500

0.05

ø B500

816004
1.92
0.09

at

0.10
ø B500

ht

816005
1.92
0.06

Havenstra

0.16

33

29

31

alzic

35

27
Haven
straa
t

ø B400

ø B400

ø B500

PB027
1.92

Kana

37

0.51

0.34

816002
1.96

0.35

7

5

3

1

ø B400

-0.29

828003
1.81
PB025
3.69

816001
3.27

0.43

-0.12

18

ø B400
-0.19

-0.12

0.00
811001
1.66

-0.12

PB026
2.89

ø B300

-0.14

-0.10

811002
1.73

13

-0.12

n

17
aat

0.48
0.49

828006
1.91

-0.28
-0.24

1.82
828005

28

18
19

21

20

23

21

25

ø B500

ø B400

Piet Heinstr

9
11

19
ø B300

Leidinglaa

24

13

17/Tf1

ø B500

22
5

7
9

17

15

ø B300

3

Spoorweg

1.89
838003

0.84

20
hm

0.34

1.85

9

-0.29

0.12

11

828004
1.93

16
811014
1.66

ø B400
811015
1.66

26

1.92
1.80

-0.16

-0.71

-0.20

ø B300
-0.80

-0.05

816015
1.00
1.00
816016

0.15

838008
1.81

hm

22

30
27

15

23

0.64

32

0.72

ø B300

ø B300

0.72

ø B500

29

838004
1.88

24

33

838005
1.90

0.39
828007
1.85

PB032
1.83

-0.17

4

3

29/G5
29/G4
29/G1-29/G3

t

828008
1.85

25

1

ø B1

39
26

0.02
811004
1.60

Dwarsstraat

41

ø R400

27

858504
1.65

45

40

1

27

43

ø B500

25

8

0.26

28

29

ø B1

29
-0.09

1.75

47

44
46

B300

ø B500

0.08

42

ø

ø

B300

828009
1.81

-0.09

0.09

811005
1.64

0.09

48

30

PB033
1.76

0.17

50

1.67
811006

0.00
0.20

31
ht
alzic

1.65
811007

0.20

Kana

32
ø B500

33

ø

U

811008
1.61

-0.09

-0.09

0.31
828010
1.81

35
36

ø B500

2

0.22

alzic

40
61

ø
B300

41

0.18

weg

Industrie

0.23

Leidingla

an

39

Kana

B300
1.67
811009

ht

37
38

ø

laats
Losp

hm

ø B500

1.75

weg-Zuid

0.31

Piet Heinstr

aat

822003
1.91

0.59

0.59

34

B300

U

ø B300

809002
1.76

0.26

1.80

0.04

0.09

0.15

hm

822002
1.79

37

2

0.38

23

35

Dwarsstraa

-0.17

ø B400

0.33

0.75

31
38

21

0.33

1.75

ø B300

-0.04

36
19
858505
1.65

hof

ø B1

Zuid
858506
1.65

0.48

-0.02

0.72

34

17

811003
1.66

weg

Losplaats

811010
1.73

Frans Naerebout

straat

ø B300

42

ø B300

0.07

0.18

0.18

0.02

0.02
828011
1.80

43

0.21

811011
1.75

0.71

0.21

0.21

eg

46

ø B500

B300

47

ø B500

48
49
0.36
811013
1.83

50

ø B300
0.15

0.36

0.13

0.30

828012
1.98

Tekening 2
ø B500

51

52

828013
2.36

822005
2.08

53

Kana

alzich

t

828014
2.36

0.82

82813U
2.33

0.82

0.15

hm

0.15

-0.09

45

Wervenw

ø

0.33

B300

1.70
811012

Verloopband
TB 180/200x250-MV

Leidinglaa

n

0.71

822004
2.64

44
ø

54

1.50

55

Z0079

ø B500

ø B400

-9.99

56
1.50

Z0088

-9.99

57

ø1

58

0.30

1.50

Z0080
810003 PB031
3.06 3.17

0.91

9.99

1.00

-9.99

B300

822006
2.37

7

810002
3.000.94

1.70

9.99

9
ø B300

2.05

-9.99

P250

-9.99

810003B
3.00

-9.99

1.50 Z0084
-9.99

Eilan
dstr
aat

810001A
2.98
0.96

822007
1.97

4

0.94

2.08

Z0076

0.94

ø B300

ø

Z0077

1.50

9.99

1.50

3

ø B500

ø P250

ø1

59

0.94

810003A
3.00

0.91

ø

0.96

60

810002A
3.00

weg
Werven

1.50
ø1
Z0086
1.50

-9.99

Z0087
0.99

-9.99

Z0110
1.50

3.58
PB029

810001
2.98

ø1

1.70

0.99

Aanvullen met grond
en inzaaien met gras

-0.03

1/L1

vt

Z0083

-9.99

Z0111
1.60

hm

ø1
ø1

0.10

1.50

Z0082

ø B300

-9.99

-9.99

ø B400

1.60

Z0053

5
64

0.10

0.10

ø B400
Z0085
1.50

Z0054
1.60
0.03
0.03

ø B400
-9.99

-0.03

-9.99

Gras

N

1.50 Z0081

ø B500 1.50

Z0056
1.50
-0.10

-0.03
Z0055
-0.03
1.70

-0.03

Z0078

4

-0.10

alzic

ht

1

5

Kana

-0.09

PB030
2.09

2

ø1

828009
1.81

ø P315

ø B300

2a

13

1a

hm

11

1e

6

1d

1-1f

2

4a
vt

hm

3
vt

Drog

erijw
eg

PB033
1.76

V

daarom!

Goessestraatweg 19

Gemeente Terneuzen

4421 AD Kapelle

Stadhuisplein 1

V

+31 (0)85-9020222

4531 GZ Terneuzen

info@juust.nl

Wijziging:

Getekend:

31
Gecontroleerd: Geaccordeerd: Datum:

G. Schrijver M. Huzen
G. Schrijver M. Huzen
G. Schrijver M. Huzen

Eerste uitgave
A Diverse aanpassingen
B Diverse aanpassingen

S. Theunissen18-03-2019
S. Theunissen05-04-2019
S. Theunissen13-05-2019

C
D

Vervanging riolering

C

W

Tekening 1
Tekening 2

Piet Heinstraat, Sluiskil

Tekening 1
Tekening 2

Gras

C

Papierformaat:

A0 841x1189mm

Projectcode:

TNZ_2019_01

Datum:
33

Tekening 1 van 2

ø B500

32
1:200

13-05-2019

Maten in meters, tenzij anders vermeld
Materiaalmaten in mm, tenzij anders vermeld
Peilmaten in meters t.o.v. N.A.P., tenzij anders vermeld
Diameters in mm, tenzij anders vermeld

Definitief

adviseurs • ingenieurs • openbare ruimte
34

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

W

Tekeningnummer: TNZ_2019_01_T04-6.1

Nieuwe situatie

X

Schaal:

15

16

N
X

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

A

A

C

Tekening 1
Tekening 2

Tekening 1
Tekening 2

ø B500

Gras

C

aat

B

Gras

B

C

einstr

C

Piet H

-0.09

OB60x200

Aanbrengen opsluitband 60x200 mm
Kleur: donkergrijs

Aanbrengen drempelmarkering

Aanbrengen trottoirband 180/200x250 mm
Kleur: donkergrijs

Parkeervakscheiding

Aanbrengen goot
1x strek betontegel 300x300x60 mm

Bebouwing

Kant asfalt

Erfgrens

Rood

Aanbrengen asfaltverharding
Kleur deklaag: Rood

Werkgrens (met 5m offset)

Zwart

Aanbrengen asfaltverharding
Kleur deklaag: Zwart

Materiaalgrens

TB 180/200 x250

BTT 300x300

Kant asfalt

Gras

Aanvullen met grond
en inzaaien met gras

E

TB 18
0/200
x250
BTT 3
00x30
0

1.89
Asfalt
6
, zw0a.7
rt
BTT 3
00x30
0
TB 18
0/200
1.84
x250
300x3
00
1.96
G
OB 60
x200
2.01

1.84

1.96

838009
1.90

aan

F

Aanbrengen straatkolk/
trottoirkolk

2.0%

Verloopband
TB 180/200x250-MV

1.92

1.84

1.85
Ø315,
3.0‰

0

0
1.0
R=

41

K wit

0

Bestaande bossage
handhaven

6

8m

37

35

33

31

29

27

25

23

21

19

32

30

28

26

24

17

15

13

11

9

5

7

52

48

44

42

36

34

18

22

16

14

4

1
3

4
6

7

5

4

8

10

12

16

14

18

110

20

112

15

28

17

30

120
122

128

Vergaertstraat

60

58

107

56

54

52

23

50

48

46

44

42

40

38

36

34

32 28-30

26

24 20-22

18

16

12

14

10

8

6

2
110-111
2/G1-2/G5

29
112

D

g

31

79

alwe

33
76
35

46

48

54

Kana

56

44
42

50

52

40

38

24
30

36
2

55

18
22

26

28

2
16

20

14

4
12

53

57

43

45

49
51

33

29

15

11

13

11a

ø B400
0.00

0.25
0.00

ø B300

1

5

6

ø B300

ø B400

Leidinglaa

n

0.21

ø B400

850011
1.61
0.21

ø P63

GEM351
1.22

-0.09

5

-0.09

828002
1.81

850012
1.59

ø B400

ø B400

ø B300
1.65
816009
-0.50

1.82
PB028
EI B400/600

-0.50

-0.30

816010
1.65

816007
1.72

Havenstraat

-0.44

816006
1.84
-0.36

-0.08

ø B500

0.05

ø B500

816004
1.92
0.09

at

0.10
ø B500

ht

816005
1.92
0.06

Havenstra

0.16

33

29

31

alzic

35

27
Haven
straa
t

ø B400

ø B400

ø B500

PB027
1.92

Kana

37

11

0.34

816002
1.96

0.35

9

7

5

3

1

ø B400

-0.29
0.51

828004
1.93

828003
1.81
-0.29

16

PB025
3.69

816001
3.27

811014
1.66

0.43

-0.12

18

ø B400
-0.19

-0.12

0.00
811001
1.66

-0.12

PB026
2.89

ø B300

-0.14

-0.10

811002
1.73

13

-0.12

ø B300

aat

-0.24

1.82
828005

28

18
19

19

Piet Heinstr

828006
1.91

-0.28

21

20

ø B300

11

0.49

0.48

26

23

21

25

ø B500

ø B400

17/Tf1

ø B500

n

17

Leidinglaa

24
9

13

17

15

22
9

1.89
838003

0.84

20
3
5

7

0.34

ø B400
811015
1.66

Spoorweg

hm

22

30
27

15

23

0.64

32

0.72

ø B300

ø B300

0.72

ø B500

29

838004
1.88

24
0.75

31
38

33

838005
1.90

0.39

21

828007
1.85

PB032
1.83

-0.17

4

3

29/G5
29/G4
29/G1-29/G3

t

828008
1.85

23

35

Dwarsstraa

-0.17

ø B400

0.33

ø B300

-0.04

36
19
858505
1.65

hof

ø B1

Zuid
858506
1.65

25

1

0.02

26

0.04

0.09
ø B300

0.15

Dwarsstraat

41

809002
1.76

ø R400

1.92
2.04

27

858504
1.65

45

40

1

27

43

ø B500

25

hm

822002
1.79

37

2

39
811004
1.60

8

0.48

-0.02

0.72

34

17

811003
1.66

weg

Losplaats

I

28

29
47
29

44
-0.09

46

B300

ø B500

0.08

42

ø

B300

828009
1.81

-0.09

0.09

811005
1.64

ø

48

30

PB033
1.76

50

1.67
811006

0.20

31
ht
alzic

1.65
811007

Kana

32
ø B500

33

-0.09

0.31
-0.09

35

ø B500

0.22

ht
alzic

40
61

ø
B300

41

0.18

Industrie

0.23

Leidingla

an

39

ø B500

B300
1.67
811009

Kana

ø

hm

2

weg-Zuid

0.31

Piet Heinstr

aat

822003
1.91

0.59

0.59

34

36
37
38

811010
1.73

Frans Naerebout

straat

ø B300

42

ø B300

0.07

0.18

0.18

0.02

0.02
828011
1.80

43

0.21

811011
1.75

0.71

0.21

0.21

Wervenw

eg

45
46

ø B500

B300

47

ø B500

48
49
0.36
811013
1.83

50

ø B300

0.36

0.15

Betonplaat
handhaven

0.13

0.30

828012
1.98

Tekening432
ø B500

51

52

0.82

828013
2.36

822005
2.08

53

Kana

alzich

t

828014
2.36

0.82

82813U
2.33

0.15

0.15

hm

54

1.50

55

Z0079

ø B500

ø B400

0.64

56
1.50

Z0088

-9.99

1.50

57

Z0080

58

810003 PB031
3.06 3.17

0.91

9.99

1.00
ø

B300

822006
2.37

0.94

1.70

9.99

9

810003A
3.00

ø B300

2.05

-9.99

P250

-9.99

810003B
3.00

-9.99

1.50 Z0084
-9.99

Eilan
dstr
aat

810001A
2.98
0.96

822007
1.97

4

0.94

2.08

Z0076

0.94

ø B300

ø

Z0077

1.50

9.99

1.50

3

ø B500

ø P250

ø1

59

7

810002
3.000.94

0.91

1.75

0.30

0.64

Leidinglaa
n
ø

0.33

B300

0.71

822004
2.64

44
ø

1.70
811012

-9.99

0.96

60

Werven
weg

ø P315

ø B300

PB030
2.09

2
Z0087
0.99

-9.99

3.58
PB029

810001
2.98

ø1

-9.99

Z0110
1.50

0.99

1.50
ø1
Z0086
1.50

1.70

1/L1

vt

Z0083

-0.03

-9.99

Z0111
1.60

hm

ø1
ø1

0.10

1.50

Z0082

ø B300

-9.99

-9.99

ø B400

1.60

Z0053

5
64

0.10

0.10

ø B400
Z0085
1.50

Z0054
1.60

1.84

0.03
0.03

ø B400
-9.99

-0.03

-9.99

1.73

-0.03
Z0055
-0.03
1.70

-0.03

N

1.50 Z0081

ø B500 1.50

Z0056
1.50
-0.10

Z0078

822004
2.64

4

-0.10

alzic

ht

1

Kana

5
13

1a

hm

0.71

11

1e

6

1d

Verloopband
TB 180/200x250-MV

1-1f

2

44

4a
vt

hm

3
vt

Drog

erijw
eg

J

Leidingl
aan

daarom!

Goessestraatweg 19

Gemeente Terneuzen

4421 AD Kapelle

Stadhuisplein 1

info@juust.nl
45

Wijziging:

Getekend:

Gecontroleerd: Geaccordeerd: Datum:

G. Schrijver M. Huzen
G. Schrijver M. Huzen
G. Schrijver M. Huzen

Eerste uitgave
A Diverse aanpassingen
B Diverse aanpassingen

S. Theunissen18-03-2019
S. Theunissen05-04-2019
S. Theunissen13-05-2019

C
D

Vervanging riolering
46

Piet Heinstraat, Sluiskil
Nieuwe situatie
Tekening 2 van 2

L

Schaal:

1:200

Papierformaat:

A1 594x841mm

Projectcode:

TNZ_2019_01

Datum:

47

13-05-2019

Maten in meters, tenzij anders vermeld
Materiaalmaten in mm, tenzij anders vermeld
Peilmaten in meters t.o.v. N.A.P., tenzij anders vermeld
Diameters in mm, tenzij anders vermeld

adviseurs • ingenieurs • openbare ruimte
2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

K

Tekeningnummer: TNZ_2019_01_T04-6.2

Definitief

1

J

+31 (0)85-9020222

4531 GZ Terneuzen

ø B500

K

0.71

810002A
3.00

2a

ø1

1.72

ø B600

-0.43

-0.36

1.65
816008

-0.16

ø B600

-0.52

-0.05

-0.20
-0.52

0.38

R=1.00

ø B600
-0.56

B300

2.0%

-0.56

ø

2.0%

-0.61

0.20

5.20

2.0%

-0.61

0.00

2.0%

816011
1.21

ø B600

-0.66

0.17

wart

816012
1.14

ø B600

-0.71

ø B1

Deklaag
,z

ø B600
-0.71

1.07 -0.66
816013

E

Aansluiten op
bestaande situatie

Aansluiten op
bestaande situatie

7

816014
0.75

ø B300
-0.80

ø1

TB 180/200x250

wart

822009

816015
1.00
1.00
816016

-9.99

BTT 300x300

hm

6.00

0.15

0.02

2.50

0.09

GEM352
1.22

828010
1.81

R=6.00

0

6.0

Bord L08 (doodlopend)
toevoegen op
verkeersbordpaal

Kanaa

3

Tekening421

850009
1.60

850010
1.63

811008
1.61

838010
1.77

1.77

3

23

4

47

19

0.09

Asfalt, zwart

6

8

10

Stroodorpe

4

59

lzicht

61

32

34

Stroodorpe

hm

weg

TB 180/200x250

1.72

108

4

25
27
74

0.26

BTT 300x300

106

21
72

laats
Losp

BTT 300x300

56.2m, PVC Ø3
15, 3.0‰

1.84

103

105

126

19

73

75
77

.00

1.84

1.76

Asfalt,
z

Asfalt, zwart

1.72

R=

Aansluiten op bestaande
situatie met verloopband
TB 130/150-TB 180/200

1.77

Verloopband
TB 180/200x250-MV

15

124

32

19

34

70

101
102

118

26

13

16
18
20

116

22
24

14

71

2

Albertpolderstraat

11

12

13
15
17

100

2a

114

9
10

11

68

99

108
6

7

8

9
66

98

at

Kana
alwe
g

Visartstraat

2

64

67

69

hm

0.26

Asfalt, zwart

TB 180/200x250

96a

tstra

123

Goessepolderstraat

3

H

96

121/G7
121/G20
121/G6
121/G5121/G19
121/G4121/G18
121/G17
121/G3
121/G2121/G16
121/G1121/G15
121/G8
121/G14
121/G9
121/G10
121/G11
121/G12
121/G13

Visar

2

10

ø P63

R=6

Aansluiten op bestaande
situatie met verloopband
TB 130/150-TB 180/200

E

0.47

119

121a

8

12

6

5

-0.22

80/20

1.93
2.05 T
B1

46

20

ø B1

0x300

BTT 300x300

1

50

Stroo
dorpe
straa
t

54

62

Middenstraat

56

1

0.33

0.02
828011
1.80

1.72

TB 180/200x250

3

Midde
nstra
at

38

Visartstraat

58

60

0x250

Z
BKK

T 300

KK w
it

39

40

121
57
59

61
63

1x st

41
115

hm

Langeweg

x300

ek BK
K
6.00 wit

Canisvlietstraat

t

1x str

1.78 BT

4

OVERZICHT

2.5%

, zwar

2

.00
R=1

BTT 30

0.07

1.84

G

Herstraten elementenverharding
Aanbrengen huisaansluiting

2.50

39.2m

ek BK

1.95
2.07

1.80

, PVC

1x str

2.0%

Asfalt

Aanbrengen kolken met kolkaansluiting

inrit

R=1.0

x300

40

Frezen getrapte aansluiting

Vooropname woning
uitvoeren voor aanvang
werkzaamheden

-0.20

1.80

1.92

1.90

R

1.83

0
=6.0

Aanbrengen gras

N686

TB 18
0/200
x250
1.78 B
TT 30
0x300

D

5.20

Gras

61

rek B

zwart

F

Aanbrengen invalideoprit in trottoir

Nieuw aan te brengen riolering met putnummer,
putdekselhoogte, lengte, materiaal, diameter,
41.2m, PVC Ø315, 3.0‰ afschot, afschotrichting en drain in drainkoffer

Verloopband
TB 180/200x250-MV

1.73

Deklaag

Handhaven verkeersbord met
verkeersbordpaal

Afschotrichting met afschotpercentage

Langeweg

Leidingl

2.0%

BTT 30
0

Asfalt,

I

Locatie inrit

weg

Aansluiten op bestaande
situatie met verloopband
TB 130/150-TB 180/200

2.0%

inrit

strie
Indu

straat

,zwart

H

Aanbrengen betontegels 300x300x60 mm
in halfsteensverband
Kleur: grijs

G

838007
1.81
0.03

Deklaag aanbrengen in rijbaan.
T.p.v. rioolwerkzaamheden en
bestaand dichtgeblokt vak volledig
pakket asfalt aanbrengen.

Aansluiten op
bestaande situatie

E

1.78

2.0%

Aansluiten op
bestaande situatie

300x300

5.20

ø B500

G

D

0.09

828010
1.81

-0.09

D

LEGENDA

15

16

N
L

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

REVISIE BOVENAANZICHT
Schaal 1:250m

A

A

B

B

C

C

T-stuk 45°

∅125

2x 45° t.b.v. doorspuiten
T-stuk 45°

∅200

+1.21

MV=+2.03

Huisaansluiting 1B
T-stuk 45°

D

Bocht 45°

∅200

+1.17

MV=+2.08

MV=+1.96

MV=+1.91

T-stuk 45°

T-stuk 45°

MV=+2.04

D
+1.17

∅200

Bocht 45°

MV=+2.04

Bestaande beton ∅300 afgedicht
Baljuwlaan

801038
+2.00

Bestaande aansluiting

E

E

2

Opmerkingen

F

F

- Alle maten in meters tenzij anders vermeld
- Peilmaten in meters t.o.v. N.A.P. tenzij anders vermeld

nr.

omschrijving

datum

getekend

Projectomschrijving

Projectnummer

a
24
Nieuwe
riolering Baljuwlaan Sluiskil
a-

I20M0137

22

G

Tekeningomschrijving

I20M0137-REV-001

Opdrachtgever

Schaal

Gemeente Terneuzen

1:250

Tekenaar

Datum uitgifte

JS

15-07-2020

3

4

5

6

7

8

Projectleider

Status

RvQ

v1

9

Formaat

a2

H4A Infratechniek B.V.
Losplaatsweg 1 4551 LZ Sas van Gent
+31(0)115 841 000 info@h4a.nl
www.H4A.nl

H

2

G

Tekeningnummer

Revisie

1

vrijgegeven

10

11

12

H

835004
801036

0.
97

ø

2.21

1.92

ø B50
0

P
20

P1
60

1e

18

B
ø
a
lj
B
uw
40
l
0
a
0.
a
10
n

0.
99

19

801037

we
eu
Ni

t
aa
tr
s
rk
Ke

Aanvragen
1x HWA rond 160mm
1x DWA
rond 125mm
849508
0.
36

ø

1.93

835001

0.
05

8350

2

2.30

2.20

2

1.
17

835002
849501
2.20
2.30

801038
2.00

83
5-5a

00
B5
ø

22a-24a

PB082

35
0.

833002
5
7

2.25
33
0.

833001

4.19

Kenmerk

Bijlage 4

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Meet en monitoringsplan extra
gegevens Sluiskil

Memo
onderwerp
bestemd voor

Voorstel aanvullend grondonderzoek Sluiskil
Rijkswaterstaat Zee en Delta - Middelburg

datum 19 mei 2022
referentie 215630_AdB_MEM_0001.V1.0
projectnummer 215630

ter attentie van
opgesteld door
gecontroleerd door

5.1.2.e

P 1/10

1

Inleiding

Tauw, Deltares en Aveco de Bondt doen in opdracht van Rijkswaterstaat onderzoek naar de grondwateroverlast
in Sluiskil. De afgelopen weken heeft het onderzoek zich met name gericht op de systeemanalyse. Er zijn
gegevens verzameld van de verschillende stakeholders en deze zijn geanalyseerd. Uit deze analyse blijkt dat de
lokale bodemopbouw zeer heterogeen is en dat de hoeveelheid (diepe) bodemgegevens in de dorpskern van
sluiskil beperkt is.
In week 16 zijn er twee overleggen geweest tussen Tauw, Deltares en Aveco de Bondt, waarbij de
systeemanalyse en beschikbaarheid van gegevens is besproken. In het tweede overleg is daarnaast een geoloog
vanuit Deltares aangesloten om mee te denken over de heterogene bodemopbouw in relatie tot het
afzettingsmilieu.
Gezien het niet complete beeld qua bodemopbouw en het ontbreken inzichten in de diepe grondwaterstanden,
is het voorstel om aanvullend veldonderzoek uit te voeren. Dit aanvullende bodem en grondwateronderzoek
draagt bij aan een beter systeembegrip, daarnaast worden de aanvullende gegevens gebruikt als input én ter
validatie van het grondwatermodel. In onderstaande paragraven wordt een voorstel gedaan voor het
aanvullend bodem en grondwateronderzoek.

datum
referentie

2 mei 2022
215630_AdB_MEM_0001_v1

P 2/10

2

Aanvullend grondonderzoek

2.1

Sonderingen

In Figuur 1 zijn alle beschikbare boringen en sonderingen weergegeven. Wat opvalt is dat de hoeveelheid (diepe)
sonderingen en boringen in de dorpskern van Sluiskil beperkt is. De beschikbare sonderingen in Sluiskil zijn vaak
clusters uitgevoerd voor bijvoorbeeld woningbouw. In Figuur 2 wordt een voorstel gedaan voor een aantal
sondeerraaien. Voor het bepalen van deze raaien is reeds gekeken naar locaties van al uitgevoerd
grondonderzoek. Dit om zo effectief mogelijk de ondergrond verder in kaart te brengen, zonder onnodig veel te
hoeven sonderen.
Langs deze raaien willen we aanvullende (waterspannings) sonderingen uitvoeren tot een diepte van -25 m NAP.
Door langs deze raaien een aantal sonderingen uit te voeren kunnen er geologische profielen worden opgesteld
dwars op het kanaal. Hierbij onderscheiden we drie profielen. Éen profiel waar geen damwand aanwezig is
(Noord), éen profiel tpv van de 11 m lange damwand (Midden), en éen profiel tpv de 6 m lange damwand (Zuid).
Daarnaast kunnen er met de extra sonderingen ook Noord-Zuid profielen worden gemaakt. Hiermee verwachten
we de getijdegeul opvulling ter plaatse van de dorpskern beter te kunnen karteren.

Figuur 1: locaties beschikbare boringen en sonderingen

datum
referentie

2 mei 2022
215630_AdB_MEM_0001_v1

P 3/10

Figuur 2: voorstel raaien (paarse lijnen) en sondeerlocaties (S-punten) uit te voeren sonderingen

datum
referentie

2 mei 2022
215630_AdB_MEM_0001_v1

P 4/10

2.2

Peilbuizen

De gemeente Terneuzen heeft een aantal peilbuizen binnen Sluiskil vanuit het grondwatermeetnet. De locaties
van de peilbuizen zijn weergegeven in Figuur 3. Ten behoeve van dit onderzoek is de meetfrequentie van de
telemetrische loggers verhoogd naar 1x per 10 minuten. Hiermee krijgen we op korte termijn beter inzicht in de
dynamiek van de freatische grondwaterstanden binnen het onderzoeksgebied. Het grondwatermeetnet van de
gemeente Terneuzen bestaat hoofdzakelijk uit freatische peilbuizen met een filterstelling van 2-3 m-mv. Er zijn
twee peilbuizen (113 & 117) die iets dieper staan met een filterstelling van 4-5 m-mv. Om inzicht te krijgen in de
grondwaterdynamiek achten we het noodzakelijk om meerdere diepe peilbuizen te plaatsen.
Het meten van de grondwaterstanden op meerdere dieptes en in de verschillende pakketten draagt bij aan een
beter systeembegrip en helpt bij het onderzoeken van de volgende vragen:
•
•

In hoeverre staat het kanaal in direct contact met het grondwater?
Is er sprake van meerdere watervoerende pakketten en welke weerstandslagen kunnen we onderscheiden
(inzicht in weerstand van het heterogene bodempakket/getijdegeul)?

Figuur 3: huidige (ondiepe) peilbuislocaties gemeente Terneuzen

datum
referentie

2 mei 2022
215630_AdB_MEM_0001_v1

P 5/10

Op basis van de reeds beschikbare boringen, sonderingen en dinoloket is af te leiden dat onder de getijdegeul
afzettingen zich een laag bevindt met grof zandig materiaal. Deze laag wordt tevens teruggevonden net onder
de kanaalbodem. In Figuur 4 is het voorkomen van deze grofzandige laag weergegeven. Deze wordt in het
merendeel van het beschikbare grondonderzoek teruggevonden, zij het op verschillende dieptes. Middels de in
paragraaf 2.1 voorgestelde sonderingen verwachtten we ook de grofzandige laag beter in beeld te kunnen
brengen. Na het uitvoeren van de sonderingen willen we vervolgens ook peilbuizen plaatsen in deze laag.

Figuur 4: boorprofiel boring B54E0044 (dinoloket). Boring is gezet midden in het Gent-Terneuzen Kanaal. Vanaf -15 m NAP wordt
een grofzandige laag aangetroffen in de boring. Indicatief is in rood de diepte van de kanaalbodem weergegeven.

2.2.1

Locaties te plaatsen peilbuizen

Voor het bijplaatsen van peilbuizen stellen we een aantal locaties locaties voor vergelijkbaar met de
sondeerraaien (noord, midden, zuid).
Hierbij stellen we voor om aanvullend diepere peilbuizen te plaatsen naast reeds beschikbare peilbuizen van de
gemeente te plaatsen.
Per gebied (noord, midden, zuid) stellen we de volgende locaties voor:
Locatie 1: Noord (geen damwand)
In het noorden zijn twee peilbuizen aanwezig met een verschillende filterstelling. Dit zijn peilbuis 112 & 113. Het
voorstel is hier om aanvullend één diepe peilbuis te plaatsen. Voorafgaand aan plaatsing van de peilbuis wordt
eerst een diepe grondboring gemaakt. Aan de hand van het boorprofiel worden de exacte filterstellingen
bepaald in overleg met de boormeester.
Bestaande peilbuis 112: filter ca. +1,0 – 0,0 m NAP
Bestaande peilbuis 113: filter ca. -4,20 - -5,20 m NAP
Aanvullende peilbuis (PB1): filter ca. -15,0 - -16,0 m NAP. Filterstelling te bepalen door boormeester. Doel is filter
te plaatsen in diepe grof zandige laag om interactie met kanaal te onderzoeken.

In figuur 5 worden de voorgestelde locatie voor de aanvullende peilbuis (noord) weergegeven.

datum
referentie

2 mei 2022
215630_AdB_MEM_0001_v1

P 6/10

Figuur 5: voorstel aanvullende peilbuislocatie

Locatie 2: Midden (damwand RWS onderkant damwand -8,12 m NAP)
Naast de damwand
Om de grondwaterstanden en hun onderlinge interactie te bepalen wordt voorgesteld om twee aanvullende
peilbuizen te plaatsen naast de bestaande peilbuis 115. Wel lijkt deze peilbuis last te hebben van instroom
waarbij water met enige regelmaat boven maaiveld staat. De peilbuis zal daarom moeten worden naverkend
waarbij gekeken wordt of instroom te voorkomen is door bijvoorbeeld aanvullende afdichting. Indien dit niet
mogelijk blijkt moet er een vervangende freatische peilbuis worden geplaatst. Voorafgaand aan plaatsing van de
peilbuis wordt eerst een diepe grondboring gemaakt. Aan de hand van het boorprofiel worden de exacte
filterstellingen bepaald in overleg met de boormeester.
Bestaande peilbuis: 115: filter ca. +1,0 – 0,0 m NAP
Aanvullende peilbuis (PB2): filter ca. -8,0 - -9,0 m NAP. Doel is om grondwaterstand op de hoogte van onderkant
damwand te meten.
Aanvullende peilbuis (PB3): filter ca. -15,0 - -16,0 m NAP. Filterstelling te bepalen door boormeester. Doel is filter
te plaatsen in diepe grof zandige laag om interactie met kanaal te onderzoeken.
Doorwerking landinwaarts
Om inzicht te krijgen in de doorwerking van het effect van het kanaal op de grondwaterstanden in Sluiskil stellen
wij voor ook juist verder van de damwand een tweetal nieuwe meetpunten in te richten. Dit helpt ons om de
reikwijdte van de problematiek te kunnen begrijpen en het grondwatermodel
Bestaande peilbuis: 103: filter ca. +1,0 – 0,0 m NAP
Aanvullende peilbuis: filter ca. -8,0 - -9,0 m NAP. Doel is om grondwaterstand op de hoogte van onderkant
damwand te meten.

datum
referentie

2 mei 2022
215630_AdB_MEM_0001_v1

P 7/10

Aanvullende peilbuis (PB5): filter ca. -15,0 - -16,0 m NAP. Filterstelling te bepalen door boormeester. Doel is het
filter te plaatsen in dezelfde afzetting als bij peilbuis 115 om de interactie met kanaal te onderzoeken.
In figuur 6 worden de voorgestelde locaties voor de aanvullende peilbuizen (midden) weergegeven.

Figuur 6: voorstel aanvullende peilbuislocaties

Locatie 3: Zuid (damwand Seaports, onderkant damwand -3,25 m NAP)
Naast de damwand
Hier zijn reeds twee peilbuizen aanwezig met een verschillende filterstelling. Dit zijn peilbuis 116 & 117. Het
voorstel is hier om aanvullend één diepe peilbuis te plaatsen. Voorafgaand aan plaatsing van de peilbuis wordt
eerst een diepe grondboring gemaakt. Aan de hand van het boorprofiel worden de exacte filterstellingen
bepaald in overleg met de boormeester.
Bestaande peilbuis 116: filter ca. +1,0 – 0,0 m NAP
Bestaande peilbuis 117: filter ca. -3,7 - -4,7 m NAP
Aanvullende peilbuis (PB6): filter ca. -12,0 - -13,0 m NAP. Filterstelling te bepalen door boormeester. Doel is filter
te plaatsen in diepe grof zandige laag om interactie met kanaal te onderzoeken. Op basis van de dichtstbijzijnde
sondering verwachten we hier de grofzandige laag minder diep aan te treffen.

Doorwerking landinwaarts
Om inzicht te krijgen in de doorwerking van het effect van het kanaal op de grondwaterstanden in Sluiskil stellen
wij voor ook juist verder van de damwand een tweetal nieuwe meetpunten in te richten. Dit helpt ons om de
reikwijdte van de problematiek te kunnen begrijpen en het grondwatermodel.

datum
referentie

2 mei 2022
215630_AdB_MEM_0001_v1

P 8/10

Bestaande peilbuis: 101: filter ca. +1,0 – 0,0 m NAP
Aanvullende peilbuis (PB7): filter ca. -3,7 - -4,7 m NAP. Doel is om grondwaterstand op de hoogte van onderkant
damwand te meten.
Aanvullende peilbuis (PB8): filter ca. -15,0 - -16,0 m NAP. Filterstelling te bepalen door boormeester. Doel is het
filter te plaatsen in dezelfde afzetting als bij peilbuis 115 om de interactie met kanaal te onderzoeken.
In figuur 7 zijn de voorgestelde locaties voor de aanvullende peilbuizen weergegeven.

Figuur 7: voorstel locaties aanvullende peilbuizen

datum
referentie

2 mei 2022
215630_AdB_MEM_0001_v1

P 9/10

3

Samenvatting

Aanvullend stellen we het volgende aanvullend sondeer- en grondwateronderzoek voor:
Inspanning
Diepte
Sondering (waterspanning)
NAP -25 m NAP
Peilbuis
NAP -4,7 m NAP
Peilbuis
NAP -9 m NAP
Peilbuis
NAP – 16 m NAP
Optioneel: vervanging freatische 3,0 m – mv peilbuis 115.

Aantal
14
2
2
4

We stellen voor om eerst het sondeeronderzoek uit te voeren. Door het uitvoeren van het sondeeronderzoek
brengen we de ondergrond in de woonwijken van Sluiskil beter in beeld. Op basis van het sondeeronderzoek
worden vervolgens de exacte peilbuislocaties bepaald. De bepaling van de diepere filterstellingen dient in het
veld zelf bepaald te worden aan de hand van de voorafgaande (mechanische) boring.

Indicatie van kosten
Volgt nog
Invulling werkzaamheden
Voorbereiding werkzaamheden + communicatie en afstemming (door Aveco de Bondt en Heijmans)
Plaatsen peilbuizen (door Heijmans)
Plaatsen sonderingen (door Heijmans)
Aansturing tijdens veldwerkzaamheden plaatsen peilbuizen (door Aveco de bondt)
Analyse meetresultaten (door Aveco de Bondt)

datum
referentie

2 mei 2022
215630_AdB_MEM_0001_v1

P 10/10

Kenmerk

Bijlage 5

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Tijdreeksanalyses

Notitie
5.1.1.d

Contactpersoon
Datum

23 november 2022

Kenmerk

N001-1284768ONN-V01

Tijdreeksanalyse Sluiskil
1 Inleiding
In Sluiskil staan sinds begin december 2020 17 peilbuizen in 4 raaien opgesteld. Sinds juli 2022
zijn daar nog 10 peilbuizen bij geplaatst om de grondwaterstand op verschillende diepten te
kunnen meten. Met behulp van een tijdreeksanalyse kan het verloop van grondwatertijdreeksen
verklaard worden vanuit verschillende invloeden. Bij tijdreeksanalyses wordt een model gemaakt
op basis van verklarende variabelen. In Nederland worden de grondwaterstanden in de regel sterk
beïnvloed door neerslag en verdamping. Daarnaast kunnen andere invloeden een rol spelen zoals
oppervlaktewaterpeil (lokaal watersysteem en regionale rivieren), grondwateronttrekkingen of
ingrepen in het watersysteem. In deze tijdreeksanalyse is gekeken naar de invloed van, neerslag,
verdamping en het kanaal op de grondwaterstanden in de omgeving. Voor de tijdreeksanalyse is
gebruik gemaakt van het door KWR Waterresearch gemaakte computerprogramma Menyanthes
(versie 3.x.c.l (stable)).

2 Werkwijze
Voor het opzetten van de tijdreeksmodellen is gebruik gemaakt van de volgende data voor de
periode november 2020 tot november 2022 (2 jaar):
Te verklaren reeks:
 Grondwaterstanden van 17 peilbuizen in Sluiskil met filters op verschillende diepte voor
de hele periode van 2 jaar;


Grondwaterstanden van 10 peilbuizen in Sluiskil met filters op verschillende diepte voor
een periode van juli 2022 tot november 2022 (5 maanden);

Verklarende reeksen:
 Uurlijkse neerslagdata van meetstation Westdorpe, afkomstig van het KNMI;
 Dagelijkse verdampingsdata van meetstation Westdorpe, afkomstig van het KNMI;


10-minuten waterhoogte-data van het kanaal Gent-Terneuzen, gemeten bij de brug van
Sluiskil, afkomstig van Rijkswaterstaat

Kenmerk

N001-1284768ONN-V01

Het doel van de tijdreeksmodellen is om de grondwaterstand in de peilbuis te benaderen door
middel van de verklarende variabelen. Met behulp van de verklarende variabelen wordt voor de
tijdreeksmodellen een gesimuleerde grondwaterstand verkregen. Deze gesimuleerde
grondwaterstand kan vervolgens worden vergeleken met de werkelijk gemeten
grondwaterstanden. De tijdreeksmodellen zijn lineair gemodelleerd waarbij de verklarende
variabelen een meetinterval van 1 uur meekregen (de dagelijkse verdampingsdata zijn hiertoe
geïnterpoleerd).
In deze analyse is speciaal gekeken naar de invloed die het kanaalpeil heeft op de
grondwaterstanden. Per peilbuis is een model opgesteld waarbij neerslag en verdamping als
verklarende variabelen zijn opgegeven. Neerslag en verdamping zijn in Nederland in de regel de
voornaamste verklarende variabelen voor de grondwaterstand. Daarnaast is er per peilbuis nog
een model opgesteld met als verklarende variabelen zowel neerslag, verdamping én kanaalpeil.
Vervolgens is gekeken naar de verschillen tussen de mate waarin de tijdreeksmodellen (met en
zonder kanaalpeil als verklarende variabele) de grondwaterstand simuleren. Oftewel, kunnen we
door het toevoegen van een extra verklarende variabele (kanaalpeil) het model significant
verbeteren. In Menyanthes wordt onder andere door middel van de volgende statistische punten
een waarde gehecht aan het verklarende vermogen en de bruikbaarheid van een tijdreeksmodel:
1.

Verklarende variantie moet tenminste 70% zijn: In Menyanthes wordt de maat van hoe
goed de grondwaterstand gemodelleerd kan worden, uitgedrukt in de verklarende
variantie, of wel Explained Variance Percentage (EVP). Over het algemeen wordt
aangehouden dat een reeks voldoende verklaard kan worden als de EVP boven de 70%
ligt. Een indicatie dat het kanaal invloed heeft op de grondwaterstanden is wanneer de
EVP verbeterd bij een tijdsreeksmodel door, naast neerslag en verdamping, ook het
kanaalpeil toe te voegen als verklarende variabele. Verbeteringen die kleiner zijn dan 3
procentpunt worden als statistisch insignificant beschouwd. Dit kan namelijk statistisch
toeval duiden.

2.

Verdampingsfactor tussen 0,5 en 2,0: De gemiddelde verhouding tussen de actuele en
de referentieverdamping wordt in Menyanthes de verdampingsfactor genoemd. Deze
waarde geeft aan of het aandeel van de neerslag en verdamping correct is gemodelleerd.
Deze waarde dient tussen de 0,5 en 2 te liggen. Als de verdampingsfactor hier sterkt van
afwijkt dan klopt het model waarschijnlijk niet, omdat neerslag en/of verdamping dan veel
te sterk/zwak wordt gebruikt om de gemeten grondwaterstand te benaderen.

3.

Het effect dient significant te zijn: In een goed model dient het effect van de neerslag
en de verdamping op de grondwaterstand of stijghoogte significant te zijn. In Menyanthes
wordt de absolute waarde van M0 berekend (dat is een maat van de stationaire invloed)
voor alle unieke verklarende variabelen. Voor een goed functionerend model dient de M0
waarde van de verklarende variabelen neerslag en verdamping groter te zijn dan 2 maal
de standaardafwijking. Als dit het geval is, kan er met 95% zekerheid gezegd worden dat

2/8

Kenmerk

N001-1284768ONN-V01

er een effect van neerslag en verdamping op de grondwaterstand is en daarmee het
gebruik van neerslag en verdamping als verklarende variabelen geoorloofd is. Indien de
waarde M0 tussen 1 en 2 maal de standaardafwijking valt dan is de methode mogelijk
minder bruikbaar, maar geeft dit niet direct aanleiding om het tijdreeksmodel als “slecht”
te bestempelen.
Aangezien het in deze analyse vooral gaat om de mate van invloed van het kanaal op de
grondwaterstanden is specifiek gekeken naar de M0 van het kanaalpeil als verklarende
variabele. Dit beschrijft het stationair effect (meters verlaging of verhoging) van het kanaal
op de grondwaterstand bij de peilbuis. Het is daarmee een maat voor de doorwerking van
het kanaalpeil op de grondwaterstand. De waarde ligt tussen de 0 en 1, waarmee een
waarde van bijvoorbeeld 0,7 betekent dat bij een verhoging van het kanaalpeil van 1 m,
de grondwaterstand met 0,7 m wordt verhoogd. Bij een waarde hoger dan 1 is het model
onbetrouwbaar.

3 Resultaten
Met behulp van tijdreeksanalyses is onderzocht welke peilbuizen onder directe invloed staan van
peilfluctuaties in het kanaal. Hierbij is onderzocht in welke mate de grondwaterstand voorspeld
kan worden middels neerslag en verdamping en in welke mate het kanaal en kanaalpeilfluctuaties
een aantoonbare invloed vormen. In onderstaande tabel zijn de EVP en M0_river voor alle
modellen weergegeven. Ook is in kolom 4 het verschil in EVP opgenomen dat ontstaat na het
toevoegen van het kanaalpeil als verklarende variabele (ten opzichte van het model waarin alleen
neerslag en verdamping zijn gebruikt als verklarende variabele). Een hogere waarde betekent
meer invloed van kanaalpeilfluctuaties op de grondwaterstand.
Tabel 1 Verklaarde variantie percentage en M0 van de onderzochte tijdreeksmodellen, per peilbuis. Peilbuizen
dieper dan 2 m -NAP (die tot in het holocene zandpakket reiken) zijn lichtblauw gearceerd.

EVP (in %)
Peilbuis
nummer

Neerslag en
verdamping

101
102
103
104
105
106
107
108
109
110

89.4
86.4
86.4
81.4
82.2
81.9
78.4
82.4
85
90.3

Neerslag,
verdamping en
kanaalpeil
92.8
88.8
88.6
80.1
80.7
81.9
79.9
80.7
85.5
90.6

Verschil in EVP
door toevoegen
kanaalpeil
3.4
2.4
2.2
-1.3
-1.5
0
1.5
-1.7
0.5
0.3

M0_river (factor
doorwerking kanaal)
Neerslag, verdamping
en kanaalpeil

18.6
0.94
0.34
0
0
1.1
0.45
0
0.55
1

3/8

Kenmerk

N001-1284768ONN-V01

EVP (in %)
111
112
113
114
115
116
117
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210

92.7
85.7
47.9
84.9
59.5
79.7
70.2
85
71.5
78.1
93.6
95
89.2
83.7
85.7
89.3
94.9

M0_river (factor
doorwerking kanaal)
91.6
86.7
89.8
90.2
71.2
87.9
87.5
97.6
94.7
95.5
94.7
95.5
96.1
84.3
85.8
98.2
95.4

-1.1
1
41.9
5.3
11.7
8.2
17.3
12.6
23.2
17.4
1.1
0.5
6.9
0.6
0.1
8.9
0.5

0.02
0.2
0.62
1.08
0.36
0.54
0.49
0.52
0.71
0.67
0.3
0.25
0.49
0.4
0.45
0.47
0.41

In Figuur 1 is het verschil in EVP weergegeven op de kaart voor de ondiepe peilbuizen. Aan de
kleur van de bolletjes is duidelijk te zien dat het kanaalpeil de grondwaterstand met name dichtbij
het kanaal beïnvloedt. In Figuur 2 staan de diepe peilbuizen weergegeven. Hier staan de
peilbuizen die de grootste verandering laten zien (113, 117, 202 en 203). Deze staan naast het
kanaal en in direct hydraulisch contact met het kanaal omdat de kwelstroom niet wordt
tegengehouden door leemhoudende lagen. De EVP van peilbuis 113 gaat van 47.9% naar 89.8%,
een forse toename van 41.9% die kan worden verklaard door het ontbreken van een damwand.
Op dit stuk wordt de oever slechts beschermd door een stortstenen wand waardoor het kanaal
direct in contact komt te staan met het grondwater in de nabije omgeving. Verder weg gelegen en
ondiepe peilbuizen laten bijna geen verandering in EVP zien, of zelfs een afname. Hier wordt het
verklarende vermogen van het model niet verbeterd door toevoegen van het kanaalpeil, en wordt
de kwelstroom tegengehouden door leemhoudende laagjes en/of een damwand.

4/8

Kenmerk

N001-1284768ONN-V01

Figuur 1 Verschil in voorspelbaarheid tussen een tijdreeksmodel met neerslag, verdamping en het kanaalpeil als
verklarende reeksen versus de voorspelbaarheid van een tijdreeksmodel met alleen neerslag en verdamping als
verklarende reeksen. Weergegeven zijn de ondiepe peilbuizen in het gebied.

5/8

Kenmerk

N001-1284768ONN-V01

Figuur 2 Zelfde als figuur 1, maar dan voor ondiepe peilbuizen in het gebied.

In Figuur 3 en Figuur 4 staan de M0-waarden per peilbuis weergegeven op de kaart. De
stationaire verhoging van de grondwaterstand wordt als significant beschouwd bij een waarde van
0,20 of hoger. Over het algemeen fluctueert het kanaalpeil niet meer dan 30 cm naar beneden of
naar boven toe. Bij een stijging van 30 cm werkt het peil 6 cm door op locaties met een
doorwerkfactor van 0,20. Een doorwerking van 5 cm of minder wordt in dit kader niet meer als
significant beschouwd. Een doorwerking van meer dan 1 wordt niet als betrouwbaar beschouwd.
De doorwerking van het kanaal is tot ver in Sluiskil merkbaar. Met name de diepere peilbuizen
ondervinden een grote stijging in grondwaterstand als gevolg van de doorwerking van het kanaal
(zie Figuur 4).

6/8

Kenmerk

N001-1284768ONN-V01

Figuur 3 Mate van doorwerking van kanaalpeilfluctuaties op de grondwaterstanden in ondiepe peilbuizen.

Figuur 4 Mate van doorwerking van kanaalpeilfluctuaties op de grondwaterstanden in diepe peilbuizen.

7/8

Kenmerk

N001-1284768ONN-V01

4 Conclusie
Op basis van Figuur 3.23 wordt geconstateerd dat diepe peilbuizen die vlakbij het kanaal
meetbaar worden beïnvloed door kortdurende fluctuaties (zie bijvoorbeeld peilbuis 201, 113, 203,
202, 206 en 117). Een instationair effect (kortdurende fluctuaties) van peilfluctuaties kan hier
significant worden aangetoond. Enkele ondiepe peilbuizen laten binnen een afstand van 50 meter
zien dat ze ook meetbaar worden beïnvloed door kortdurende peilbuisfluctuaties (zie bijvoorbeeld
peilbuis 116, 115, 114 en 209). Binnen 50 m van het kanaal wordt over het algemeen
geconstateerd dat een duidelijke invloed is te meten van kortdurende kanaalpeilfluctuaties op de
grondwaterstanden (peilbuis 112 is hier bijvoorbeeld een uitzondering op). Op grotere afstanden is
dit effect op bijna alle locaties niet meer significant meetbaar in zowel diepe als ondiepe
peilbuizen. De aanwezigheid van klei- en leemlagen zal de instationaire doorwerking van
peilfluctuaties op grotere afstand van het kanaal hier naar verwachting verhinderen.
Voor de stationaire doorwerking kan worden geconcludeerd dat peilbuizen 101, 102, 103, 107,
109, 113, 115, 116, 117 en 201-210 (M0 van 0,20 of hoger) significant worden beïnvloed door het
kanaal. Dit effect werkt tot een afstand van het kanaal van ongeveer 200 a 300 meter door
(peilbuis 109 is hier een uitzondering op waarvoor geen verklaring kan worden gegeven). In de
diepere peilbuizen is de invloed van het kanaal sterker meetbaar dan in de ondiepere peilbuizen.
Ook hier speelt de afstand tot het kanaal en de aanwezigheid van klei- en leemlagen een rol in het
dempen van de invloed en doorwerking van water dat via het kanaal infiltreert naar het achterland.
Gezien het graduele stijghoogteverschil van 1,5 à 2 meter van oost naar west binnen 1 km afstand
van het kanaal, kan in het algemeen worden geconcludeerd dat het kanaal een significante
stationaire invloed heeft op de grondwaterstanden in Sluiskil. Kortdurende fluctuaties van het
kanaalpeil komen alleen voor op korte afstand (binnen 50 meter) van het kanaal omdat
voorkomende lokale leem en kleilagen in het freatische pakket het effect afzwakken.

8/8

Kenmerk

Bijlage 6

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Uitgangspunten en onderbouwing
grondwatermodellering

Notitie Uitgangspunten en onderbouwing
grondwatermodellering
5.1.2.e

Contactpersoon
Datum

21 december 2022

Kenmerk

N002-1284768XWT-V01

1 Inleiding
Een grondwatermodel bleek noodzakelijk om de grondwaterproblematiek in Sluiskil beter te
kunnen begrijpen en af te kaderen. De belangrijkste invloeden op het grondwatersysteem bepalen
de effectiviteit en invulling van een eventuele maatregel om grondwaterstanden in Sluiskil te
beheersen. Met een grondwatermodel zijn deze invloeden gekwantificeerd en (lokaal en
vlakdekkend) inzichtelijk gemaakt. Het model is daarbij in eerste instantie een aanvulling op de
systeemanalyse, waarbij er terugkoppeling is vanuit het model om het begrijpen hoe het
grondwatersysteem werkt. Daarnaast is het een belangrijk hulpmiddel om vast te stellen welke
hydrologische invloeden (denk daarbij bijvoorbeeld aan de invloed van het kanaal, neerslag,
bodemopbouw, afvoer via het oppervlaktewater et cetera) de grondwaterdynamiek bepalen en om
vervolgens maatregelen te dimensioneren. De systeemanalyse en de gegevens die aanvullend in
het veld zijn verzameld vormen de basis voor de opzet van het grondwatermodel van Sluiskil, het
kanaal Gent en Terneuzen en omgeving.
De omvang van het grondwatermodel (rode lijn) en het toepassingsgebied (zwart gearceerd) zijn
weergegeven in Figuur 1.1.

Figuur 1.1 De omvang van het grondwatermodel (rode lijn) en het toepassingsgebied (zwart gearceerd)

Kenmerk

N002-1284768XWT-V01

2 Kwaliteitsborging
Gedurende het gehele proces (vanuit de systeemanalyse tot aan het daadwerkelijk doorrekenen
van mogelijke maatregelen met het grondwatermodel) zijn de genomen stappen, invoer en
uitkomsten afgestemd en beoordeeld door Deltares. Als onderdeel hiervan is bovendien kennis
uitgewisseld en is het proces om te komen tot een toepasbaar grondwatermodel zorgvuldig
ingericht en vastgelegd. Een verdere toelichting hierop en de algehele kwaliteitsborging is
opgenomen in paragraaf 1.5 en Bijlage 9 van het hoofdrapport.

3 Werkvolgorde grondwatermodel
Rondom het opstellen en inzetten van het grondwatermodel is het volgend proces gevolgd:
1. Opzet grondwatermodel
2. Stationaire kalibratie en validatie
3.
4.
5.

Instationaire kalibratie en validatie
Gevoeligheidsanalyse (bandbreedte)
Vastellen maatgevende invloeden

6. Effectenanalyse potentiële maatregelen
In onderstaande passages lichten wij de verschillende stappen en de uitkomsten nader toe.

3.1

Opzet grondwatermodel en kalibratie (stap 1, 2 en 3)

In eerste instantie is parallel met de systeemanalyse een basisgrondwatermodel opgezet. Met
deze stap zijn op hoofdlijnen grote (geo)hydrologische invloeden bepaald en gebruikt om een
eerste schifting te maken in mogelijke kansrijke maatregelen. Dit basismodel is stationair opgezet
(een evenwichtssituatie die inzicht geeft in structureel hoge grondwaterstanden, 90e percentiel) en
gekalibreerd op de grondwatermeetreeksen uit het grondwatermeetnet van Sluiskil.
De aanvullende kennis die is opgedaan over het grondwatersysteem en hydrologische invloeden,
is vervolgens verwerkt in een gedetailleerd tijdsafhankelijk (instationair) grondwatermodel.
Hiervoor is het basismodel uitgebreid, aangevuld en geschikt gemaakt voor tijdsafhankelijke
berekeningen. Dit stelt ons in staat om de dagelijkse fluctuatie van de grondwaterstanden te
berekenen, met dagelijkse variatie van onder meer neerslag, verdamping en waterpeilen.
Een uitgebreide onderbouwing van de modelopzet, invoer, en kalibratieresultaten is opgenomen in
Bijlage A van deze notitie.

3.2

Gevoeligheidsanalyse en bandbreedte (stap 4)

Met het gekalibreerde grondwatermodel is een gevoeligheidsanalyse uitgevoerd van
invoerparameters die 1) bepalend zijn voor de grondwaterhuishouding en 2) op basis van de
systeemanalyse bepalend kunnen zijn bij een oplossingsrichting. De analyse geeft inzicht in hoe
gevoelig het grondwatermodel (en het grondwatersysteem) is voor wijzingen in de gekalibreerde
parameters. Daarnaast helpt het ons om inzichten te verschaffen in de betrouwbaarheid van het
model voor aannames die zijn gedaan en voor relevantie van de individuele hydrologische
randvoorwaarden voor het algehele grondwatersysteem in Sluiskil.

2/4

Kenmerk

N002-1284768XWT-V01

Bij deze analyse is voor een zestal scenario’s een realistische bandbreedte vastgesteld, op basis
van ervaringsgetallen, waarbinnen de parameters kunnen variëren. Vervolgens is voor alle
scenario’s met het model berekend wat de effecten op de freatische grondwaterstanden zijn. De
scenario’s en de uitgangspunten zijn nader toegelicht in onderstaande tabel.
Scenario #

Naam gewijzigde
variabele

Variabele
in model

Huidige
range
variabele

Scenario 1

kanaalbodem;
weerstandslaag 3
Kanaalbodem
zijkanaal B;
weerstandslaag 2
Kanaalpeil

C4

Doorlatendheid
damwanden

KD1
KD2
KD3

Scenario 2

Scenario 3

20 – 40 dagen

Minimale waarde
variabele
bandbreedteanalyse
5 – 10 dagen

Maximale waarde
variabele
bandbreedteanalyse
100 – 400 dagen

C3

40 dagen

1 dag1

150 dagen

Rh1

Werkelijk
gemeten peil
(RWS-data)
Fluctuatie
tussen NAP
+1,86 m – NAP
+2,42 m
100 – 200
dagen

Werkelijk gemeten
peil – 0,30 m

Werkelijk gemeten peil
+ 0,30 m

25 dagen2

500 dagen

Scenario 4

Peil greppels /
Rh1
NAP +0,10 m
Huidig – 0,20 m
Huidig + 0,20 m
sloten westelijk van
tot NAP +0,60
stedelijk gebied
m
Sluiskil
Scenario 5
Drainageweerstand
Rc1
5 dagen
1 dagen
10 dagen
westelijke
C2
10 dagen
0,1 dag
20 dagen
rijkswaterleiding
Bodemweerstand
onder westelijke
rijkswaterleiding
Scenario 6
Weerstand
Dc1
5 tot 35 dagen
1000 dagen
5 dagen
drainageleidingen
stedelijk gebied
1
Hiermee wordt het ontbreken van de weerstandslaag (c3) gesimuleerd in het zijkanaal B
2
in lijn met literatuurgegevens voor een damwand zonder sloten in een zandig bodemprofiel (bron: bodemrichtlijn.nl)

De resultaten van deze analyse zijn opgenomen in Bijlage C. De resultaten zijn weergegeven als
de veranderingen van de grondwaterstanden bij een minimale en een maximale waarde uit het
omschreven scenario. Uit de analyse kan worden geconcludeerd dat zowel het kanaal als de
(werking van) bestaande drainage een relatief grote invloed heeft op de grondwaterstanden in
Sluiskil. Dit is modelmatig een bevestiging van conclusies uit analyses van grondwatermetingen
en tijdreeksanalyse. In het hoofdrapport wordt nader op de resultaten ingegaan.

3.3

Vaststellen maatgevende invloeden (stap 5)

Het grondwatermodel is vervolgens ingezet om de verschillende (geo)hydrologische invloeden op
het grondwatersysteem in Sluiskil in perspectief te plaatsen. Aan de hand van de systeemanalyse
en gevoeligheidsanalyse bepalen we met het grondwatermodel hoeveel ‘bijdrage’ hydrologische
invloeden geven aan het totale grondwatersysteem van Sluiskil. Hiervoor zijn de volgende

3/4

Kenmerk

N002-1284768XWT-V01

maatgevende invloeden op de grondwaterstanden van Sluiskil vanuit de systeemanalyse
geïdentificeerd:




Het kanaal
Het oppervlaktewatersysteem in Sluiskil
Het westelijke waterleidingkanaal

 De bestaande drainagesystemen
In het grondwatermodel is de bijdrage van de individuele invloeden aan het grondwatersysteem in
Sluiskil berekend. Hiervoor is in het grondwatermodel een situatie gesimuleerd hoe de
grondwaterstanden in Sluiskil zouden zijn, wanneer een van de genoemde invloeden niet
aanwezig is (een zogenoemde aan/uit-analyse). Het verschil tussen de gesimuleerde situatie en
de uitgangssituatie geeft inzicht in het effect van de invloed. De resultaten van deze berekeningen
zijn opgenomen in Bijlage D en nader beschreven in hoofdstuk 4 van het hoofdrapport. De
invloeden tijdsafhankelijk doorgerekend en zijn gepresenteerd voor een situatie waarin structureel
hoge grondwaterstanden voorkomen (90e percentiel van de reeksen).

3.4

Effectenanalyse potentiële maatregelen (oplossingsrichtingen) (stap 6)

Een toelichting van potentiële maatregelen en de inrichting daarvan is opgenomen in hoofdstuk 6.
De maatregelen zijn tijdsafhankelijk doorgerekend en de effecten zijn gepresenteerd voor een
situatie waarin structureel hoge grondwaterstanden voorkomen (90e percentiel van de reeksen).
Op deze manier worden de effecten weergegeven in een situatie waarin grondwateroverlast veelal
wordt ervaren. De resultaten van de effectberekeningen zijn opgenomen in Bijlage 7 van het
hoofdrapport.

4 Bijlagen
De volgende bijlagen zijn onderdeel van deze notitie:
 Bijlage A: Technische omschrijving achtergrond model
 Bijlage B: Kaarten en figuren technische omschrijving grondwatermodel



Bijlage C: Bollenkaarten bandbreedte analyse
Bijlage D: Aan/uit effectkaarten

4/4

Bijlage A: Technische beschrijving grondwatermodel Sluiskil

Figuur 1: Schematisatie grondwatersysteem in het model

Figuur 2: schematisatie verticale stromingsweerstand kanaalbodem, de weerstand c5 verschilt ruimtelijk op basis van de verbreiding van de
Braakmangeul
Tabel 1: Modeleigenschappen en randvoorwaarden
Modelonderdeel

Grootte

Rekenprogramma

We maken gebruik van state-of-the-art databases voor gegevensbeheer en betrouwbare
en snelle rekentechnieken. Zo ontstaat helderheid over de gebruikte data en kunnen de
resultaten worden gedeeld. We kiezen per project een passende rekentechniek,
afhankelijk van de vraag en lokale geohydrologie.
Voor dit project is gekozen voor MicroFEM 4.10.72: semi-3D, eindige elementen
methode, uniforme dichtheid. Vanwege de rekensnelheid (vele malen kleiner dan
bijvoorbeeld IMOD), stabiliteit, betrouwbaarheid en flexibiliteit van het rekengrid.
We hebben ervoor gekozen om randvoorwaardelijkheden voor het grondwatersysteem,
zoals de onverzadigde zone en bovengrondse stedelijke invloeden, via separate scripts

Onderbouwing

Modelonderdeel

Grootte

Onderbouwing

buiten het rekenhart te houden. Dan houden we het zo eenvoudig mogelijk, houden we
overzicht bij wat berekend wordt en belangrijk: kunnen we instaan voor ons
betrouwbaar stedelijk grondwatermodel.
Constante dichtheid

Ja

ondiepe grondwatersysteem is brak door
waterkwaliteit kanaalwater (ca. 5000 mg/l),
vermoedelijk is het grondwater tot circa NAP
-20 m brak. We gaan in de
modelberekeningen uit van een constante
dichtheid.

Dimensies

5,2 * 6,5 km

Groter dan spreidingslengte 1e WVP

Knooppuntafstand

96 m (buitengebied tot aan modelgrens)

Voldoende klein om stedelijke invloeden

24 m (buiten stedelijk gebied)

(watergangen, drainage, (zand)cunetten in

6 m (stedelijk gebied Sluiskil)

de openbare weg, doorsnijding van

1 tot 2 m (damwanden, kade)

scheidende lagen en damwanden) in model te
brengen en grondwaterstanden op
perceelniveau te kunnen berekenen

Modellagen
kD = Transmissiviteit C = weerstand
MODELLAAG,

DIEPTE

RANGE

BODEMPARAMETER

m NAP

kD / C

BESCHRIJVING

Topsysteem,

NAP -1,3 m tot NAP

Specifieke drainageweerstand en

dh1, dc1, rh1, rc1, ri1

+2,13 m

infiltratieweerstand van afzonderlijke

0 - 20 dagen

drainagesystemen, sloten en het kanaal

Drainageweerstand

NAP -1,60 tot NAP +0,60

Poldersystemen buiten interessegebied

oppervlaktewatersystemen

m

h0, c1 (d)

GEOHYDROLOGIE

50 dagen

Freatisch pakket

Maaiveld

0,005 tot 0,01 m2/d

Fijn tot grof zandige afzettingen uit formatie van

Formatie van Naaldwijk; lp.

(modellaag 1);

tot

(damwanden)

Naaldwijk lp. Walcheren (getijdegeul afzettingen)

Walcheren

ophoogzand en

NAP -1,5 m

2

1 tot 3 m /d (natuurlijke

deklaagafzettingen tot

bodem + ophooglaag)

NAP -1,5 m

5 m2/d (zandcunet)

kD1 (m2/d)
Hollandveen en

Maaiveld

Fijnzandige tot kleiige afzettingen uit getijdegeul

Formatie van Naaldwijk; lp.

fijnzandige / kleiige

tot

125 – 225 dagen

o.k. steenbestorting Noordzijde

Walcheren; Formatie van

afzettingen uit getijdegeul

NAP -1,5 m

Weerstand ontbreekt t.p.v.: westelijke waterleiding

Nieuwkoop hollandveen

C2 (d)

watergang en kanaal Gent-Terneuzen

Geulafzettingen en Boxtel

NAP -1,5 m

zand

tot
2

6 m2/d

Holocene (fijn)zandige geulafzetting uit

Formatie van Naaldwijk; lp.

Braakmangeul,

Walcheren; Boxtel formatie

kD2 (m /d)

NAP -4,0 m

fijnzandige / kleiige

NAP -4,0 m

Fijnzandige tot kleiige afzettingen uit getijdegeul

Formatie van Naaldwijk; lp.

afzettingen uit getijdegeul

tot

o.k. damwand Seaport

Walcheren

C3 (d)

NAP -5,0 m

Weerstand ontbreekt t.p.v.: kanaal Gent-Terneuzen

Geulafzettingen en Boxtel

NAP -5,0 m

zand

tot

kD3 (m2/d)

NAP -8,0 m

fijnzandige / kleiige

NAP -8,0 m

afzettingen uit getijdegeul

tot

C4 (d)

NAP -8,5 m

1 – 225 dagen

5 – 30 m2/d

Holocene matig fijne geulafzetting uit

Formatie van Naaldwijk; lp.

Braakmangeul

Walcheren; Boxtel z3, z4

1 (braakmangeul) – 50

Fijnzandige tot kleiige afzettingen uit getijdegeul

Formatie van Naaldwijk; lp.

(opvulling geul zijkanten)

o.k. damwand Sluiskil

Walcheren

dagen

Weerstand t.p.v. kanaalbodem op basis van diepte
kanaalbodem: weerstand aan weerszijden, geen
weerstand in vaargeul.

Geulafzettingen en Boxtel

NAP -8,5 m

zand

tot
2

5 – 25 m2/d

Holocene matig fijne geulafzetting uit

Formatie van Naaldwijk; lp.

Braakmangeul

Walcheren; Boxtel z3, z4

kD4 (m /d)

NAP -15,0 m

fijnzandige / kleiige

NAP -15,0 m

Fijnzandige tot kleiige afzettingen uit getijdegeul.

Formatie van Naaldwijk; lp.

afzettingen uit getijdegeul

tot

Verbreiding op basis van geotop en aangevuld met

Walcheren

C5 (d)

NAP -16,0 m

expert kennis Deltares en Aveco de Bondt (op basis

5 – 250 dagen

van sonderingen) betreft de verbreiding van de
diepte van de geul.
Weerstand t.p.v. kanaalbodem op basis van
lodingen kanaalbodem.
5 – 165 m2/d

Zandige afzettingen

NAP -16,0 m

Koewacht

tot

Holocene (grof)zandige geulafzetting uit formatie

kD5 (m2/d)

NAP -20,0 m

Boomse klei

NAP -19,0 m

5 dagen (afwezig)

kleiige afzettingen uit Boomse Klei, aanwezig vanaf

Formatie van Rupel; lp.

C6 (d)

tot

1*10^6 tot 2.4*10^7

Sluiskil tot het westen van modelgebied. Afwezig

Boom

NAP -22,0 m

dagen (aanwezig)

westelijk en zuidelijk van Sluiskil

Zandig pakket Tongeren

NAP -22,0 m

12 - 125 m2/d

Eerste watervoerend pakket

kD6 (m2/d)

tot
NAP -37,0 m

Formatie van Koewacht

van Naaldwijk lp. Walcheren (Braakmangeul)

Formatie van Tongeren, z2

Modelonderdeel

Grootte

Onderbouwing

Tongeren klei

NAP -37,0 m

18.000 tot 45.000 dagen

C7(d)

Tot

(aanwezig)

Tongeren klei

Formatie van Rupel; lp.
Boom

NAP -40,0 m
Zandig pakket Tongeren

NAP -40,0 m

kD7 (m2/d)

tot

14 – 62 m2/d

Tweede watervoerend pakket

Formatie van Tongeren, z3

NAP -70,0 m

kD en c-waarden o.b.v.:


Archiefgegevens Aveco de Bondt: Rapportages drainageadviezen, grondwateronderzoeken.



Regionale gegevens vanuit REGIS II v2.2 (verdeling weerstanden en doorlatendheden diepere pakketten).



Regionale gegevens uit de Geologische kaart van Nederland.



Lokale bodemgegevens vanuit GeoTOP v1.4.



Landschapsmorfologie uit de Archeologische landschappenkaart, BRO geomorfologiekaart en BRO bodemkaart.



Boringen, sonderingen vanuit Dinoloket.



Boringen, sonderingen i.h.k.v. dit project (Van Straaten sonderingen, d.d. 27-06-2022).



Afstemming tussen Aveco de Bondt en Deltares d.d. 8-9-22 en 26-9-22.



Modelkalibratie.

Grote wijzigingen ten opzichte van REGIS, en op basis van de sonderingen en metingen zijn:
-

Weerstand van Rupel laag (c6) westelijk van Kanaal aangepast naar 10.000 dagen;

-

Verbreiding van Rupel laag (c6) doorsneden ter plaatse van diepste deel van Braakmangeul;

-

Doorlatendheid van de geul opgesplitst in ‘diepe deel’ en ‘ondiepe deel’ van de geul. De doorlatendheden en weerstanden hierop
aangepast. In het diepe deel hogere doorlatendheden en lagere weerstanden, in het ondiepe deel lagere doorlatendheden en
hogere weerstanden;

-

Doorlatendheid Koewacht omlaag ter plaatse van de Braakmangeul (de braakmangeul zoals deze in REGIS stond verder
doorgetrokken);

-

Doorlatendheid in het ‘midden/diepste’ deel van de Braakmangeul verhoogd (laag 4), en verlaagd aan de zijkanten van de geul;

Een aantal aanpassingen zijn gemaakt op basis van constatering in het veld of communicatie met gemeente Sluiskil / Rijkswaterstaat /
TAUW na kalibratie van het model:
-

De metingen zijn na de stationaire kalibratie aangepast (wijziging inmeting kop peilbuis) waardoor er op een nieuwe set data
gekalibreerd moest worden;

-

Aan de Noordwestzijde van Sluiskil is geen damwand aanwezig. Hier ligt een steenbestorting. Het is onbekend tot hoe diep dit
doorloopt. We nemen aan dat de steenbestorting tot circa NAP -3,25 m doorloopt en stroming in de eerste twee modellagen
gedeeltelijk afsluit;

-

Ter plaatse van de Stroodorperstraat is een maaivelddrainage toegepast op een grasveld direct achter het talud, dit omdat er
tijdens een veldbezoek is geconstateerd dat er een hemelwaterafvoer op dit grasveld is aangebracht.

Neerslag (stationair)

Stationair: 2,5 mm/dag (netto neerslag) * neerslagfactor die variabel is.

Verharding op basis van verhard oppervlakte

Per modelknooppunt is er een neerslagfactor toegevoegd. De factoren zijn ruimtelijk

kaarten (gemeente) en BGT. Aan de BGT

gebaseerd op de landgebruiktypes volgens het BGT.

types (pand, grasland, groenvoorziening,
open verharding etc) zijn factoren toegekend.

Gebruikte factoren:


Oppervlaktewater: 1



Verhard oppervlak (daken, gesloten wegen, etc..): 0 tot 0.10



Open wegen: 0.10 tot 0.30



Stedelijk groen (tuinen, parken, grasvelden, etc..): 0.50 (voor/achtertuinen in

Deze factoren geven aan hoeveel van de 2,5
mm neerslag het grondwater bereikt.

stedelijk gebied) tot 0.90 (onverhard; groen, bermen etc)


Buitengebied: 0.80

Een hoge neerslagfactor leidt tot een grote grondwateraanvulling. Een neerslagfactor
van nul betekent in het stedelijk gebied dat al het regenwater in het rioolstelsel terecht
komt.
Effectieve porositeit

De effectieve porositeit per modellaag betreft:

In de metingen is een verlaagde reactie op

bodem

S1 = 0,07

aanvulling (neerslag) en verdamping in de

S2 = 0,001

maanden mei tot en met augustus

S3 = 0,0001

geconstateerd. In het grondwatermodel wordt

S4 = 0,0001

dit gesimuleerd door een hogere effectieve

S5 = 0,0001

porositeit te hanteren. We verklaren dit door

S6 = 0,0001

dat er in deze periode een grotere

S7 = 0,0001

ontwateringsdiepte is.

De effectieve porositeit wordt in de maanden mei tot en met augustus verhoogd naar
0,14 voor modellaag 1.
Riolering en drainage

De doorlatendheid (k-waarde) is verhoogd en de weerstand naar het eerste

Riolering en drainage bepaald op basis van

watervoerend pakket (c-waarden) zijn verlaagd op locaties waar:

gegevens uit de gemeentelijke database van

-

riolering/cunetten aanwezig zijn;

de gemeente Sluiskil. Ook zijn er

-

van nature een slecht doorlatende bodem voorkomt.

drainagestrengen toegevoegd vanuit
nageleverde ontwerptekeningen (Kanaalzicht

Drainageniveaus zijn afgeleid uit ontwerptekeningen (Kanaalzicht) en foto’s van aanleg

en Bosjesweg).

(Bosjesweg).
Drainageweerstand ingeschat o.b.v. metingen nabij drainage tijdens modelkalibratie.
Damwanden

In het grondwatermodel zijn de volgende damwanden en kadebeschoeiingen

Gegevens zijn opgevraagd of aangeleverd

opgenomen:

door de gemeenten / Rijkswaterstaat.

Modelonderdeel

Grootte
-

Onderbouwing
Aanname steenbestorting noordzijde: tot onderzijde modellaag 2 (NAP -3,25
m);

-

Damwanden Rijkswaterstaat: o.k. damwand op NAP -8,00 m

-

Damwanden Seaports: o.k. damwand op NAP -3,25 m

Langs het kanaal zijn (gedeeltelijk) bovenstaande kademuren in het model ingevoerd.
De horizontale stroming wordt hierdoor grotendeels beperkt in de desbetreffende
modellagen.
Oppervlaktewater

De watergangen (en gedempte watergangen) binnen het stedelijk gebied zijn in het

Ligging, waterpeilen en peilgebieden van

model nauwkeurig verwerkt. Waterpeilen zijn bepaald op basis van de peilgebieden.

Waterschap Scheldestromen

Wanneer het peilgebied een ander praktijkpeil heeft, is het praktijkpeil aangehouden.
Buiten het stedelijk gebied zijn peilgebieden ingevoerd als bovenrandvoorwaarde

Drainage- en infiltratieweerstanden o.b.v.

(Cauchy randvoorwaarde). De weerstand van de watergangen / sloten is bepaald op

expertise grondwatermodellering en controle

basis van de afstand tussen de sloten in het peilgebied.

in de waterbalans.

Voor de Westelijke waterleiding watergangen met peil NAP -0,9 m (bodemdiepte NAP 1,4 m) is er bij kalibratie voor gekozen om de weerstand naar de tweede modellaag te
verlagen naar 5 dagen.
Drainageweerstand watergangen stedelijk gebied betreft tussen de 5 – 25 dagen.
Infiltratieweerstand van de watergangen in het stedelijk gebied betreft tussen de 5 - 25
dagen.
De peilen van het kanaal zijn in het model ingevoerd op basis van daadwerkelijk
gemeten uurniveaus. Deze zijn verwerkt naar gemiddelden per dag, die als invoer zijn
gebruikt voor instationaire berekeningen.
Tijdens kalibratie van het instationaire grondwatermodel zijn peilen van sloten
aangepast o.b.v. de kalibratiebevindingen. Voor elke watergang rondom het stedelijk
gebied is beoordeeld wat het laagste maaiveldniveau betreft rondom de watergang en is
de waterhoogte van de sloot op dat niveau aangepast.
Onttrekkingen /

Voor zover bekend zijn er geen onttrekkingen aanwezig in het interessegebied.

permanente
bemalingen
Zijranden

Vaste stijghoogtes, t.p.v. van modelranden

Via Grondwatertools.nl is een vlakdekkend
beeld van de grondwaterstand berekend voor
het eerste en tweede watervoerend pakket.
Deze waarden gelden als randvoorwaarde
voor de modellagen 5 – 7. Voor de
modellagen 1 – 4 is het gehanteerde
peilniveau in de polders gebruikt.

Basis model

Ondoorlatend (Formatie van Dongen, laagpakket van Assen is als ondoorlatende basis

De invloeden van deze pakketten op

aangenomen).

freatische grondwaterstanden zijn
miniem/verwaarloosbaar.

Kalibratiesets

Grondwatermeetnet van:
-

Gemeente Sluiskil (huidig)
o

Totaal 17 Reeksen.

o

15 reeksen freatisch.

o

2 reeksen 1e tussenzandlaag (modellaag 2).

-

Gemeente Sluiskil (voormalig)

-

Nieuw geplaatste peilbuizen (freatisch + diep)

o
o

Totaal 30 reeksen.
Totaal 10 reeksen.

.

Modelonderdeel

Grootte
Nieuw geplaatst:

Onderbouwing
Huidig meetnet:

Tabel 2: Toelichting kalibratie
#

Scenario

Kalibratiebevindingen Tijdens het opstellen van het stationaire model en de vergelijking met de meetresultaten zijn de volgende bevindingen gemaakt. Hieronder
worden deze opgesomd en beoordeeld:
1.

De verbreiding van de Boomse Klei (c6) is een gevoelige parameter voor de grondwaterstanden in Sluiskil. Volgens REGIS (gele
lijnen) is de Boomse klei aanwezig tot aan de polders westelijk van Sluiskil. In sonderingen is de Boomse Klei niet sterk zichtbaar
aanwezig. Het grondwatermodel is hierop aangepast, dit is de kalibratie ten goede gekomen.

2.

Verbreiding van het Braakman geulsysteem. De grofzandige lagen (onder in de geul) die onderdeel zijn van de opvulling van de
Braakmangeul variëren ruimtelijk sterk. Dit heeft invloed op de hoeveelheid grondwater die vanuit het kanaal onder Sluiskil door
stroomt.

3.

De westelijke waterleiding watergangen zijn de westelijke randvoorwaarde wat betreft ontwatering. De bodemweerstand van de
watergang is een gevoelige parameter.

4.

De slibdiepte onder het kanaal is een gevoelige parameter. Dit bepaald hoeveel water er uit het kanaal in het grondwater kan
stromen. De variatie van slibdiepte over de breedte van het kanaal (lodingen) dient als basis voor de inschaling van de
bodemweerstand van het kanaal.

Stationair

Kalibratie stationair basismodel, representatieve wintersituatie met hoge grondwaterstanden.

grondwatermodel

De getoonde resultaten zijn op basis van eerste berekeningen.

(concept model)
De gemiddelde afwijking in een stationair natte situatie betreft -0,03 m. De minimale en maximale afwijking betreft -0,6 m te laag
(peilbuis 108) en +0,7 m te hoog (peilbuis 114).
Peilbuis 108 staat in de Noordwesthoek van Sluiskil. Hier wordt de grondwaterstand onderschat door een te grote invloed van de
peilgestuurde gebieden die middels een Cauchy bovenrandvoorwaarde aangestuurd worden in het model. We verwachten dat dit mogelijk
komt door een grotere weerstand in de ondiepe bodem of een kleinere doorlatendheid in de ondiepe bodem dan waar we nu vanuit gaan.
Door het gebied heen komen oude gedempte sloten voor. Deze zijn met rode stippellijnen geplot in onderstaand figuur. Mogelijk vindt er
een verhoogde waterstroming plaats via deze oude sloten, dit zou voor een deel van de kalibratieverschillen een verklaring zijn.

#

Scenario

Figuur 3: Resultaten stationaire kalibratie freatisch grondwater, RHG-situatie
Vergelijking alle metingen tussen 2012 en 2022
Er is daarnaast ook een vergelijking gemaakt op basis van de RHG van de metingen van het voormalige meetnet van de gemeente. Hierin
zijn metingen uit 2012-2017 opgenomen. Deze verschillen zijn getoond in figuur 4. De verschillen komen in grote lijnen overeen met het
beeld in figuur 3.
De gemiddelde afwijking over deze gehele set peilbuizen betreft +0,03 m. Lokaal zijn grote afwijkingen (> 0,30 m) te zien.
De volgende verklaringen voor de te hoog berekende grondwaterstanden zijn het meest aannemelijk:
1)

Het kanaal heeft in het model meer invloed op de grondwaterstand dan in de werkelijkheid. Met andere woorden, er is te veel
infiltratie/inzijging vanuit kanaal (zie ook punt 2 van de te lage grondwaterstanden);

2)

Er zijn lokaal drainerende middelen aanwezig (drainage / lekke riolen) die grondwater afvoeren, die niet in het model staan;

3)

Er voert meer water af van (half-/on-)verhard oppervlak naar een hemelwaterriool dan nu veronderstelt;

4)

De metingen zijn deels nog incorrect.

De volgende verklaringen voor de te laag berekende grondwaterstanden zijn het meest aannemelijk:
1)

De watergangen aan de oostzijde van Sluiskil hebben een te lage drainageweerstand (zie ook punt 2 bij de te hoog berekende
grondwaterstanden);

2)

De doorlatendheid van de lokale bodemopbouw is te hoog veronderstelt of de weerstand tegen verticale grondwaterstroming van
de bodem is te laag veronderstelt;

3)

De metingen zijn deels nog incompleet

Figuur 4: Resultaten kalibratie freatisch grondwater, RHG-situatie (historisch en huidig meetnet)
Kalibratie

Na de stationaire kalibratie is het grondwatermodel tijdsafhankelijk (instationair) gekalibreerd.

instationair
grondwatermodel

N.B. De meetgegevens waarop het model gekalibreerd is zijn na de stationaire kalibratie gewijzigd, op basis van nieuwe inmetingen van

(definitief model)

de kop peilbuis niveaus. Deze niveaus weken voor een groot deel van de peilbuizen af. De nieuwe waarden zorgen met name bij peilbuis
111 en 114 een betere fit met de modelresultaten.
Het model is doorgerekend voor de periode 2012-2022, waarbij gevalideerd is op de metingen van het historische meetnet van 20122017 en gekalibreerd op de metingen van het huidige meetnet van 2021-2022.
Het gemiddelde verschil tussen gemeten en gemodelleerde grondwaterstand betreft 0,00 m voor de hoge grondwaterstanden (RHG; 90e
percentielwaarde) en -0,10 m voor de lage grondwaterstanden (RLG; 10e percentielwaarde).
De kalibratieverschillen zijn weergegeven in de histogrammen in figuur 5 en figuur 6. De verschillen zijn in figuur 7 op kaart
weergegeven. De kalibratiegrafieken waarin de grondwaterstandsmetingen en gemodelleerde grondwaterstanden worden vergeleken, zijn
weergegeven in bijlage 5.
Op basis van onderstaand kalibratieresultaten wordt het grondwatermodel geschikt geacht om effectberekeningen uit te voeren.
Kalibratieverschillen (RLG)

#

Scenario
In onderstaand figuur wordt het verschil tussen model en meting getoond (model – meting) voor de lage grondwaterstanden. De meeste
peilbuizen gebruikt voor de kalibratie vallen binnen 0,30 m verschil. Afwijkingen hierop zijn peilbuis 101 en 102. De verschillen bij deze
peilbuizen worden hieronder nader toegelicht.

Figuur 5: kalibratieverschillen bij een representatief lage grondwaterstand
Kalibratieverschillen (RHG)
In onderstaand figuur wordt het verschil tussen model en meting getoond (model – meting). Alle peilbuizen gebruikt voor de kalibratie
vallen binnen 0,20 m verschil. Het gemiddelde verschil betreft 0,00 m.

Figuur 6: kalibratieverschillen bij een representatief hoge grondwaterstand

Figuur 7 Overzicht resultaten instationaire kalibratie (verschil meetreeksen met modelresultaten)
Kalibratieresultaten

Hieronder lichten we enkele kalibratieresultaten uit.

per peilbuis
Peilbuis 101 is een peilbuis t.h.v. Zuidhof. Er zijn slechts beperkt metingen beschikbaar op deze locatie. Het model benadert voor deze
kleine dataset de hoge grondwaterstand goed. Het model overschat de uitzakking van de grondwaterstand in een droge periode, mogelijk
als gevolg van een te hoge verdamping op deze locatie.

Peilbuis 102 is een peilbuis t.h.v. de Visartstraat 74. Het model benadert de hoge grondwaterstanden zeer goed, maar in de zomer van
2022 overschat het model de uitzakking van de grondwaterstand. Mogelijk wordt de uitzakking van de grondwaterstand door verdamping
hier overschat.

Peilbuis 110 is een peilbuis op de kruising Baljuwlaan/Nieuwe Kerkstraat. Het model benadert de hoge grondwaterstanden zeer goed. In
de zomer van 2021 verschillen de metingen van het model. Dit (kleine) verschil zien we terug bij meerdere meetpunten. De verschillen
verklaren we door neerslag die in het grondwatermodel (op basis van KNMI station Westdorpe) wel bij het station is gevallen, maar niet

#

Scenario
in Sluiskil.

Peilbuis 114 is een peilbuis aan de Kanaalweg, die direct achter de damwand de freatische grondwaterstand meet. De reactie op neerslag
en verdamping wordt in het model goed nagebootst waarbij zowel de hoge als lage grondwaterstanden goed benaderd worden.

Resultaten

Over de periode 1-4-2019 tot 1-4-2022 zijn statistieken voor de hoge grondwaterstanden (RHG) en lage grondwaterstanden (RLG)

instationair

bepaald voor het gehele model. Hieruit zijn vlakdekkende beelden van de grondwaterstanden en ontwateringsdiepte bij maategevende

grondwatermodel

grondwtersituaties opgesteld. De grondwaterstanden en ontwateringsdiepten zijn weergegeven bijlage @@@.

Bijlage B: Kaarten en figuren technische beschrijving grondwatermodel Sluiskil
Toelichting kaart
De ontwateringsdiepte betreft de afstand van het
grondwater
tot
aan
het
maaiveld.
De
ontwateringsdiepte bij hoge grondwaterstanden is
bepaald door de 90e percentielwaarde van de reeks van
1 april 2019 tot en met 1 april 2022.

Legenda
Ontwateringsdiepte bij hoge grondwaterstanden (m - mv)
< 0.3

Bijlage 1: Ontwateringsdiepte bij hoge
grondwaterstanden (RHG)

0.3 - 0.5
0.5 - 0.7
0.7 - 1.2
> 1.2

Project:
215630

Datum:
04-10-2022

Opgesteld:
RWI

Controle:
CGI

Toelichting kaart
De ontwateringsdiepte betreft de afstand van het
grondwater
tot
aan
het
maaiveld.
De
ontwateringsdiepte bij hoge grondwaterstanden is
bepaald door de 10e percentielwaarde van de reeks van
1 april 2019 tot en met 1 april 2022.

Legenda
Ontwateringsdiepte bij lage grondwaterstanden (m - mv)
< 0.3

Bijlage 2: Ontwateringsdiepte bij lage
grondwaterstanden (RLG)

0.3 - 0.5
0.5 - 0.7
0.7 - 1.2
> 1.2

Project:
215630

Datum:
04-10-2022

Opgesteld:
RWI

Controle:
CGI

Toelichting kaart
Deze kaart toont het grondwaterstandsverloop in een
situatie met hoge grondwaterstanden. De hoge
grondwaterstand
is
bepaald
door
de
90e
percentielwaarde van de reeks van 1 april 2019 tot en
met 1 april 2022.

Legenda
Hoge grondwaterstand (RHG) in m NAP
<= -0,20
-0,20 - 0,00
0,00 - 0,20
0,20 - 0,40
0,40 - 0,60
0,60 - 0,80
0,80 - 1,00
1,00 - 1,20
1,20 - 1,40

Bijlage 3: Hoge grondwaterstanden (RHG)

1,40 - 1,60
1,60 - 1,80
1,80 - 2,00
> 2,00

Project:
215630

Datum:
04-10-2022

Opgesteld:
RWI

Controle:
CGI

Toelichting kaart
Deze kaart toont het grondwaterstandsverloop in een
situatie met lage grondwaterstanden. De lage
grondwaterstand
is
bepaald
door
de
10e
percentielwaarde van de reeks van 1 april 2019 tot en
met 1 april 2022.

Legenda
Lage grondwaterstanden (RLG) in m NAP
<= -0,20
-0,20 - 0,00
0,00 - 0,20
0,20 - 0,40
0,40 - 0,60
0,60 - 0,80
0,80 - 1,00
1,00 - 1,20
1,20 - 1,40

Bijlage 4: Lage grondwaterstanden (RLG)

1,40 - 1,60
1,60 - 1,80
1,80 - 2,00
> 2,00

Project:
215630

Datum:
04-10-2022

Opgesteld:
RWI

Controle:
CGI

Toelichting kaart
Deze kaart toont de verschillen tussen de
gemodelleerde en gemeten grondwaterstand. Dit geeft
een beeld hoe het model ruimtelijk presteert ten
opzichte van de gemeten waarden.

Legenda
Kalibratiestatistieken hoge grondwaterstanden
model berekent grondwaterstand meer dan 0,30 m te laag
model berekent grondwaterstand 0,20 tot 0,30 m te laag
model berekent grondwaterstand 0,10 tot 0,20 m te laag
model berekent grondwaterstand nauwkeurig
model berekent grondwaterstand 0,10 tot 0,20 m te hoog
model berekent grondwaterstand 0,20 tot 0,30 m te hoog
model berekent grondwaterstand meer dan 0,30 m te hoog

Bijlage 5: Kalibratieverschillen bij hoge
grondwaterstanden
Project:
215630

Datum:
04-10-2022

Opgesteld:
RWI

Controle:
CGI

Bijlage 5 kalibratiegrafieken

P 1/9

P 2/9

P 3/9

P 4/9

P 5/9

P 6/9

P 7/9

P 8/9

P 9/9

Bijlage C: Bollenkaarten bandbreedte analyse

Legenda

Legenda

Legenda

Bollenkaart bandbreedte maximaal [m]

Bollenkaart bandbreedte maximaal [m]

Bollenkaart bandbreedte maximaal [m]

< -0,20

< -0,20

< -0,20

-0,15 - -0,20

-0,15 - -0,20

-0,15 - -0,20

-0,10 - -0,15

-0,10 - -0,15

-0,10 - -0,15

-0,05 - -0,10

-0,05 - -0,10

-0,05 - -0,10

0 - -0,05

0 - -0,05

0 - -0,05

Bollenkaart bandbreedte minimaal [m]
0 - 0,05

0,15 - 0,2

0 - 0,05

0 - 0,05

0,05 - 0,10
0,10 - 0,15

Bollenkaart bandbreedte minimaal [m]

Bollenkaart bandbreedte minimaal [m]

0,05 - 0,10

0,05 - 0,10

Kaart 1A: scenario 1 - weerstand kanaalbodem
Document:
215630

Datum:
11-11-2022

Opgesteld:
RWI

Controle:
CGI

> 0,20

0,10 - 0,15
0,15 - 0,2

Kaart 1B: scenario 2 - kanaalpeil
Document:
215630

Datum:
11-11-2022

Opgesteld:
RWI

0,10 - 0,15
Controle:
CGI

0,15 - 0,2

Legenda

Legenda

Legenda

Bollenkaart bandbreedte maximaal [m]

Bollenkaart bandbreedte maximaal [m]

Bollenkaart bandbreedte maximaal [m]

< -0,20

< -0,20

< -0,20

-0,15 - -0,20

-0,15 - -0,20

-0,15 - -0,20

-0,10 - -0,15

-0,10 - -0,15

-0,10 - -0,15

-0,05 - -0,10

-0,05 - -0,10

-0,05 - -0,10

0 - -0,05

0 - -0,05

0 - -0,05

0,10 - 0,15
0,15 - 0,2
> 0,20

Document:
215630

Datum:
11-11-2022

Opgesteld:
RWI

Controle:
CGI

0,10 - 0,15
0,15 - 0,2
> 0,20

Controle:
CGI

0,05 - 0,10

0,05 - 0,10

Kaart 1D: scenario 4 - peil greppels/sloten

Opgesteld:
RWI

0 - 0,05

0 - 0,05

0,05 - 0,10

Datum:
11-11-2022

Bollenkaart bandbreedte minimaal [m]

Bollenkaart bandbreedte minimaal [m]

0 - 0,05

Document:
215630

> 0,20

> 0,20

Bollenkaart bandbreedte minimaal [m]

Kaart 1C: scenario 3 - doorlatendheid damwand

Kaart 1E: scenario 5 - drainageweerstand
Westelijke rijkswaterleiding
Document:
215630

Datum:
11-11-2022

Opgesteld:
RWI

Controle:
CGI

0,10 - 0,15
0,15 - 0,2
> 0,20

Kaart 1F: scenario 6 - weerstand drainage
Document:
215630

Datum:
11-11-2022

Opgesteld:
RWI

Controle:
CGI

Bijlage D: Aan/uit effectkaarten
Toelichting kaart
Deze effectkaart toont de totale hydrologische
invloed van het kanaal. Het kanaal is in het
grondwatermodel hierbij volledig afgesloten van het
grondwatersysteem. Het getoonde effect is
uitgesneden op stedelijk gebied van Sluiskil.

Toelichting kaart
Deze effectkaart toont de totale hydrologische
invloed van de watergangen oostelijk van de
westelijke waterleiding. De watergangen en sloten
zijn in het model "uit" gezet. Het getoonde effect is
uitgesneden op stedelijk gebied van Sluiskil.

Legenda
Legenda

Aandeel sloten en watergangen in Sluiskil
op grondwatersituatie [m]

Aandeel kanaal op grondwatersituatie [m]
<= -1,40

<= 0,10

-1,40 - -1,30

0,10 - 0,20

-1,30 - -1,20

0,20 - 0,30

-1,20 - -1,10

0,30 - 0,40

-1,10 - -1,00

0,40 - 0,50

-1,00 - -0,90

0,50 - 0,60

-0,90 - -0,80

0,60 - 0,70

-0,80 - -0,70

0,70 - 0,80

-0,70 - -0,60

0,80 - 0,90
0,90 - 1,00

-0,60 - -0,50
-0,50 - -0,40
-0,40 - -0,30
-0,30 - -0,20

Kaart 1A: aandeel kanaal op hoge
grondwaterstanden (RHG)
Document:
215630

Datum:
10-11-2022

Opgesteld:
RWI

1,00 - 1,10
Controle:
CGI

Kaart 1B: aandeel watergangen binnen sluiskil
op hoge grondwaterstanden (RHG)

1,10 - 1,20

Document:
215630

1,20 - 1,30

-0,20 - -0,10

1,30 - 1,40

> -0,10

> 1,40

Datum:
10-11-2022

Opgesteld:
RWI

Controle:
CGI

Toelichting kaart
Deze effectkaart toont de totale hydrologische invloed van
de huidige drainageleidingen in Sluiskil. De
drainageleidingen zijn hiervoor in het grondwatermodel
"uit" gezet. Het getoonde effect is uitgesneden op stedelijk
gebied van Sluiskil.

Toelichting kaart
Deze effectkaart toont de totale hydrologische
invloed van de westelijke waterleiding. De
westelijke waterleiding is hiervoor in het
grondwatermodel "uit" gezet. Het getoonde effect is
uitgesneden op stedelijk gebied van Sluiskil.

Legenda
Legenda

Aandeel westelijk waterleidingkanaal
op grondwatersituatie [m]

Aandeel drainageleidingen op grondwatersituatie [m]

<= 0,10

<= 0,10

0,10 - 0,20

0,10 - 0,20

0,20 - 0,30

0,20 - 0,30

0,30 - 0,40

0,30 - 0,40

0,40 - 0,50

0,40 - 0,50

0,50 - 0,60

0,50 - 0,60

0,60 - 0,70

0,60 - 0,70

0,70 - 0,80

0,70 - 0,80

0,80 - 0,90

0,80 - 0,90

0,90 - 1,00
1,00 - 1,10

0,90 - 1,00

Kaart 1C: aandeel westelijk waterleiding op
grondwaterstanden (RHG)

1,10 - 1,20
1,20 - 1,30

1,00 - 1,10

Kaart 1D: aandeel drainage op hoge
grondwaterstanden (RHG)

1,10 - 1,20
Document:
215630

Datum:
10-11-2022

Opgesteld:
RWI

Controle:
CGI

1,20 - 1,30

1,30 - 1,40

1,30 - 1,40

> 1,40

> 1,40

Document:
215630

Datum:
10-11-2022

Opgesteld:
RWI

Controle:
CGI

Kenmerk

Bijlage 7

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Resultaten grondwatermodellering
oorzaken en oplossingsrichtingen

Kenmerk

Bijlage 8

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Resultaten nieuwe sonderingen

Rapportnummer :

Ϯ2Ϭ436

Plaats :

SLUISKIL

Omschrijving :

KERN SLUISKIL

220436

Versie

Wijziging

Datum rapport

0



23 juni

1

-

-

2

-

-

3

-

-

4

-

-

5

-

-



  

Pag. div.



 

Pag. div.





#"##

4

Resultaten laboratoriumonderzoek

n.v.t.

5

Waterpasstaat

Pag.31



!" 

Pag.32

2

220436

G 2526
28/L1
G 3237

G 3501

G 3005

26

S1
G 2503
30

28

G 2527

19

21

23

G 3813
20

G 2424

22

G 2453
G 2454

24

G 2477
26

G 2497

28

3

220436

8FGH&7I
0

2

4

6

8

10

12

14

16

9 

20

10

0

7T 
GT"H&7I

18

28

30

32

0

20

22

24

26

0.1

0.2

0.3

@T"HUIH@!8X
0.4 0 1
2
3
4
5

I
6

7

8

4

;K #

3

?

2
1
0
-1
-2
-3
-4
-5
-6
-7

-9
-10
-11
-12
-13
32.16

-14
-15
-16
-17
-18
-19
-20
-21
-22
-23
-24
-25
-26
-27
-28
-29
L
J>B??Y ?

J?##"# *$7

-8



E

Z

M



@J 7HF I
B
L


sĂŶĚĞƌ^ƚƌĂĂƚĞŶ'ĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬ͘s͘

=

ϯ͘ϴϬ

7<$$ 

:

^ůƵŝƐŬŝů

9))/ +&$$';+<

:

<)8$ '+

:

ŝǀĞƌƐĞůŽĐĂƚŝĞƐ

/,)*@$ +, $*

:

)7,$89 /+;+,

:

ŽŵďŝŶĂƚŝĞ^ĐĂůĚŝƐsK&

$ %&

:

==

7,)(+8 *%&&+,

:

'(

:

>

')*+,'*/

:

Q=8)S,'*$$ H,I

:

ϮϮϬϰϯϲ
ϭ

=

dĞůĞĨŽŽŶ;ϬϬϯϭͿϭϭϯͲϯϴϮϱϭϬ
? ##"#

ͲŵĂŝů͗ŐĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬΛǀĚͲƐƚƌĂĂƚĞŶ͘Ŷů
EW

? =&$$';+<

ϰϲϵϳϭ͘ϳϭ

8)*% A7+

:

 B8C''7# EB 

'8)*%

:

 EB 

)*+,'*/
;)</+*

:

=*+*=+*=') LM=
= )+7$'*/N<$+ 3

A=8)S,'*$$ H,I>

ϯϲϲϴϯϮ͘ϱϲ

4

220436

25

G 4041
G 4537

27

G 4042

G 4538

10
29

G 4043

20

G 4059
8
31

G 4044

22

G 4183
6
33

G 4045

24

G 4184
4
35

G 4046
G 4500
26

G 4185
37

G 4501
G 3811
28

G 4186

G 3810

G 4502

45

30

G 3750

G 3809

G 4513

G
47

T

T

G 4503

G 3808

49
27

T
T

kast

25

51

S2

G 3700

23

tra

at

G 3701

40

G 3739

nte

ns

24

42

Lan

ge

dst

Re

raa

t

28

44

G 4328

26

46

G 4329
24

G 3740

22
48

G 3737
G 3741
20

G 3742
G 3736

50

18

G 3743

G 3624

G 4158
G 3625

G 3735
G 4159
G 3626
26

15

220436

8FGH&7I
0

2

4

6

8

10

12

14

16

9 

20

10

0

7T 
GT"H&7I

18

28

30

32

0

=

=

20

22

24

26

0.1

0.2

0.3

@T"HUIH@!8X
0.4 0 1
2
3
4
5

I
6

7

8

2

;K #

?

1
0
-1
-2
-3
-4
-5
-6
-7
-8
-9

-11
-12
-13
-14
-15
-16
-17
-18
-19
-20
-21
-22
-23
-24
-25
-26
-27
-28
-29
-30
-31
L
J>B??Y ?

J?##"# *$7

-10



E

Z

M



@J 7HF I
B
L


sĂŶĚĞƌ^ƚƌĂĂƚĞŶ'ĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬ͘s͘

dĞůĞĨŽŽŶ;ϬϬϯϭͿϭϭϯͲϯϴϮϱϭϬ
ϭ͘ϵϭ

7<$$ 

:

^ůƵŝƐŬŝů

9))/ +&$$';+<

:

<)8$ '+

:

ŝǀĞƌƐĞůŽĐĂƚŝĞƐ

/,)*@$ +, $*

:

)7,$89 /+;+,

:

ŽŵďŝŶĂƚŝĞ^ĐĂůĚŝƐsK&

$ %&

:

==

7,)(+8 *%&&+,

:

'(

:

Z>LL

')*+,'*/

:

Q=8)S,'*$$ H,I

:

ϰϲϰϳϲ͘Ϭϵ

ϮϮϬϰϯϲ
Ϯ

? ##"#

ͲŵĂŝů͗ŐĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬΛǀĚͲƐƚƌĂĂƚĞŶ͘Ŷů
EW

? =&$$';+<

8)*% A7+

:

 B8C''7# EB 

'8)*%

:

 EB 

)*+,'*/
;)</+*

:

=*+*=+*=') LM=
= )+7$'*/N<$+ 3

A=8)S,'*$$ H,I>

ϯϲϲϴϬϳ͘ϭϴ

6

220436

G 4039
18

11

G 3950
20

Ho
no
ré
Co
lse
nh
of

G 3949
22

kast

Dr
os

G 3948

24

9

G 4058

tla

an

G 4374
T

G 3947

G 3800

G 4180

G 4559
G 3801

T

G 3802

8a

G 3803

8b

8c

G 3804

8d

G 3805

G 3806
10

12

S3

11

14

G 4623
16

Dr

os

tla

an

G 4624

T

17

220436

8FGH&7I
0

2

4

6

8

10

12

14

16

9 

20

10

0

7T 
GT"H&7I

18

28

30

32

0

20

22

24

26

0.1

0.2

0.3

@T"HUIH@!8X
0.4 0 1
2
3
4
5

I
6

7

8

2

;K #

1

?

0
-1
-2
-3
-4
-5
-6
-7
-8
-9

-11
-12
-13
-14
-15
-16
-17
-18
-19
-20
-21
-22
-23
-24
-25
-26
-27
-28
-29



-30
-31
L
J>B??Y ?

J?##"# *$7

-10



E

Z

M



@J 7HF I
B
L


sĂŶĚĞƌ^ƚƌĂĂƚĞŶ'ĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬ͘s͘

=

ϭ͘ϴϵ

7<$$ 

:

^ůƵŝƐŬŝů

9))/ +&$$';+<

:

<)8$ '+

:

ŝǀĞƌƐĞůŽĐĂƚŝĞƐ

/,)*@$ +, $*

:

)7,$89 /+;+,

:

ŽŵďŝŶĂƚŝĞ^ĐĂůĚŝƐsK&

$ %&

:

==

7,)(+8 *%&&+,

:

'(

:

>LB

')*+,'*/

:

Q=8)S,'*$$ H,I

:

ϮϮϬϰϯϲ
ϯ

=

dĞůĞĨŽŽŶ;ϬϬϯϭͿϭϭϯͲϯϴϮϱϭϬ
? ##"#

ͲŵĂŝů͗ŐĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬΛǀĚͲƐƚƌĂĂƚĞŶ͘Ŷů
EW

? =&$$';+<

ϰϲϯϱϵ͘Ϭϱ

8)*% A7+

:

'8)*%

:

)*+,'*/
;)</+*

:

A=8)S,'*$$ H,I>

%7

= B

=*+*=+*=') LM=
= )+7$'*/N<$+ 3

ϯϲϲϴϯϮ͘ϲϯ

8

Stro
o

220436

2/L1

G 2324
G 2355
G 4314
G 4198

84

G 4426
G 3916
10

G 4171

G 4172
85-86

G 4173
8
6

4
2
87

G 4427

kast

T

Kan

1

aalw

eg

T

G 2967

2948
88

S4
89

G 2966

G 2965

92

G 2964

19

220436

8FGH&7I
0

2

4

6

8

10

12

14

16

9 

20

10

0

7T 
GT"H&7I

18

28

30

32

0

20

22

24

26

0.1

0.2

0.3

@T"HUIH@!8X
0.4 0 1
2
3
4
5

I
6

7

8

4
3

;K #

?

2
1
0
-1
-2
-3
-4
-5
-6
-7

-9
-10
-11
-12
-13
32.11

-14
-15
-16
-17
-18
-19
-20
-21
-22
-23
-24
-25
-26
-27

L

-28
-29
L
J>B??Y ?

J?##"# *$7

-8



E

Z

M



@J 7HF I
B
L


sĂŶĚĞƌ^ƚƌĂĂƚĞŶ'ĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬ͘s͘

=

ϯ͘ϭϴ

7<$$ 

:

^ůƵŝƐŬŝů

9))/ +&$$';+<

:

<)8$ '+

:

ŝǀĞƌƐĞůŽĐĂƚŝĞƐ

/,)*@$ +, $*

:

)7,$89 /+;+,

:

ŽŵďŝŶĂƚŝĞ^ĐĂůĚŝƐsK&

$ %&

:

==

7,)(+8 *%&&+,

:

'(

:

> E

')*+,'*/

:

Q=8)S,'*$$ H,I

:

ϮϮϬϰϯϲ
ϰ

=

dĞůĞĨŽŽŶ;ϬϬϯϭͿϭϭϯͲϯϴϮϱϭϬ
? ##"#

ͲŵĂŝů͗ŐĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬΛǀĚͲƐƚƌĂĂƚĞŶ͘Ŷů
EW

? =&$$';+<

ϰϲϵϱϬ͘ϯϰ

8)*% A7+

:

 B8C''7# EB 

'8)*%

:

 EB 

)*+,'*/
;)</+*

:

=*+*=+*=') LM=
= )+7$'*/N<$+ 3

A=8)S,'*$$ H,I>

ϯϲϲϰϵϰ͘ϴϰ

10

220436

64

G 2460

G 4316

79

G 3158

G 4241

81

G 3159
75

83

G 2428

75a

G 4618

G 2409

77

83a
77a

G 3789

G 4000

G 4630
G 4001
83b

86

88

G 3981

G 4631
G 2384

G 2385
83c
94

G 4632

G 4619

G 4310

S5

96

G 4311
G 4312

32

G 3000

30

98
28

kast

G 4620
26

G 2919

Loui

85

G

sast

raat

G 3001

87
33

G 3226

35

31

29

89
27

G 3447
G 2530

25

23

G 2531
G 2584

21
19

91-93

G 3448

G 2585

G 4175
G 4364
17

G 4365
G 2508
G 2902

15

G 2507

G 3369
G 4584

21

220436

8FGH&7I
0

2

4

6

8

10

12

14

16

9 

20

10

0

7T 
GT"H&7I

18

28

30

32

0

20

22

24

26

0.1

0.2

0.3

@T"HUIH@!8X
0.4 0 1
2
3
4
5

I
6

7

8

2

;K #

1

?

0
-1
-2
-3
-4
-5
-6
-7
-8
-9

-11
-12
-13
32.36

-14
-15
-16
-17
-18
-19
-20
-21
-22
-23
-24
-25
-26
-27
-28
-29

B

-30
-31
L
J>B??Y ?

J?##"# *$7

-10



E

Z

M



@J 7HF I
B
L


sĂŶĚĞƌ^ƚƌĂĂƚĞŶ'ĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬ͘s͘

=

ϭ͘ϳϲ

7<$$ 

:

^ůƵŝƐŬŝů

9))/ +&$$';+<

:

<)8$ '+

:

ŝǀĞƌƐĞůŽĐĂƚŝĞƐ

/,)*@$ +, $*

:

)7,$89 /+;+,

:

ŽŵďŝŶĂƚŝĞ^ĐĂůĚŝƐsK&

$ %&

:

7,)(+8 *%&&+,

:

'(

:

E>B

')*+,'*/

:

Q=8)S,'*$$ H,I

:

ϰϲϴϬϵ͘ϰϵ

ϮϮϬϰϯϲ
ϱ

=

dĞůĞĨŽŽŶ;ϬϬϯϭͿϭϭϯͲϯϴϮϱϭϬ
? ##"#

ͲŵĂŝů͗ŐĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬΛǀĚͲƐƚƌĂĂƚĞŶ͘Ŷů
EW

? =&$$';+<
==

8)*% A7+

:

 B8C''7# EB 

'8)*%

:

 EB 

)*+,'*/
;)</+*

:

=*+*=+*=') LM=
= )+7$'*/N<$+ 3

A=8)S,'*$$ H,I>

ϯϲϲϱϵϬ͘ϭϳ

12

220436

41
12

G 3745
10

erk
str
aat

G 4578

42

G 4602

N ie
uw
eK

8

6

G 4583
kast

kast

T

4

2

G 4607
3631

43
T

G 3632
G 4581

44

G 3633

G 4582
45

44

G 3634
43a
46

48

G 3635

T
T

G 3636

bk

G 3637
50

52

G 3638

an

54

56

kast

T

T

S6

T

26

23

220436

8FGH&7I
0

2

4

6

8

10

12

14

16

9 

20

10

0

7T 
GT"H&7I

18

28

30

32

0

20

22

24

26

0.1

0.2

0.3

@T"HUIH@!8X
0.4 0 1
2
3
4
5

I
6

7

8

3
2

;K #

?

1
0
-1
-2
-3
-4
-5
-6
-7
-8

-10
-11
-12
-13
-14
-15
-16
-17
-18
-19
-20
-21
-22
-23
-24
-25
-26
-27
-28



-29
-30
L
J>B??Y ?

J?##"# *$7

-9



E

Z

M



@J 7HF I
B
L


sĂŶĚĞƌ^ƚƌĂĂƚĞŶ'ĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬ͘s͘

=

Ϯ͘ϯϳ

7<$$ 

:

^ůƵŝƐŬŝů

9))/ +&$$';+<

:

<)8$ '+

:

ŝǀĞƌƐĞůŽĐĂƚŝĞƐ

/,)*@$ +, $*

:

)7,$89 /+;+,

:

ŽŵďŝŶĂƚŝĞ^ĐĂůĚŝƐsK&

$ %&

:

==

7,)(+8 *%&&+,

:

'(

:

L>

')*+,'*/

:

Q=8)S,'*$$ H,I

:

ϰϲϱϳϵ͘ϰϱ

ϮϮϬϰϯϲ
ϲ

=

dĞůĞĨŽŽŶ;ϬϬϯϭͿϭϭϯͲϯϴϮϱϭϬ
? ##"#

ͲŵĂŝů͗ŐĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬΛǀĚͲƐƚƌĂĂƚĞŶ͘Ŷů
EW

? =&$$';+<

8)*% A7+

:

'8)*%

:

)*+,'*/
;)</+*

:

A=8)S,'*$$ H,I>

%7

= B

=*+*=+*=') LM=
= )+7$'*/N<$+ 3

ϯϲϲϲϴϯ͘ϳϴ

14

220436

G 3273

12

at

17

Sc

he

pe

ne

ns

tra

T

16

T
T

18

kast

G 3274

T

T
T

S7
G 3275

18a

G 4701

1

G 3356
3

25

220436

8FGH&7I
0

2

4

6

8

10

12

14

16

9 

20

10

0

7T 
GT"H&7I

18

28

30

32

0

20

22

24

26

0.1

0.2

0.3

@T"HUIH@!8X
0.4 0 1
2
3
4
5

I
6

7

8

2

;K #

1

?

0
-1
-2
-3
-4
-5
-6
-7
-8
-9

-11
-12
-13
-14
-15
-16
-17
-18
-19
-20
-21
-22
-23
-24
-25
-26
-27
0.43

-28
-29

M

-30
-31
L
J>B??Y ?

J?##"# *$7

-10



E

Z

M



@J 7HF I
B
L


sĂŶĚĞƌ^ƚƌĂĂƚĞŶ'ĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬ͘s͘

=

ϭ͘ϵϬ

7<$$ 

:

^ůƵŝƐŬŝů

9))/ +&$$';+<

:

<)8$ '+

:

ŝǀĞƌƐĞůŽĐĂƚŝĞƐ

/,)*@$ +, $*

:

)7,$89 /+;+,

:

ŽŵďŝŶĂƚŝĞ^ĐĂůĚŝƐsK&

$ %&

:

==

7,)(+8 *%&&+,

:

'(

:

Z>B

')*+,'*/

:

Q=8)S,'*$$ H,I

:

ϰϲϮϮϯ͘ϳϴ

ϮϮϬϰϯϲ
ϳ

=

dĞůĞĨŽŽŶ;ϬϬϯϭͿϭϭϯͲϯϴϮϱϭϬ
? ##"#

ͲŵĂŝů͗ŐĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬΛǀĚͲƐƚƌĂĂƚĞŶ͘Ŷů
EW

? =&$$';+<

8)*% A7+

:

'8)*%

:

)*+,'*/
;)</+*

:

A=8)S,'*$$ H,I>

%7

= B

=*+*=+*=') LM=
= )+7$'*/N<$+ 3

ϯϲϲϵϮϵ͘ϰϵ

16

220436

G 2957

aalw

eg

102

Stro
odo

rpes
traa
t

Kan

G 3662

103

G 4438

15

G 2954

105

G 3782
106

G 2953

bk

G 4319

107

S8

bk

G 4320
108

G 2951

110

/G5

G 3990

G 4616
112

Kan
aalw
eg

G 3991

27

220436

8FGH&7I
0

2

4

6

8

10

12

14

16

9 

20

10

0

7T 
GT"H&7I

18

28

30

32

0

20

22

24

26

0.1

0.2

0.3

@T"HUIH@!8X
0.4 0 1
2
3
4
5

I
6

7

8

4
3

;K #

?

2
1
0
-1
-2
-3
-4
-5
-6
-7

-9
-10
-11
-12
-13
-14
-15
-16
-17
-18
-19
-20
-21
-22
-23
-24
-25
-26
-27

Z

-28
-29
L
J>B??Y ?

J?##"# *$7

-8



E

Z

M



@J 7HF I
B
L


sĂŶĚĞƌ^ƚƌĂĂƚĞŶ'ĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬ͘s͘

=

ϯ͘ϯϯ

7<$$ 

:

^ůƵŝƐŬŝů

9))/ +&$$';+<

:

<)8$ '+

:

ŝǀĞƌƐĞůŽĐĂƚŝĞƐ

/,)*@$ +, $*

:

)7,$89 /+;+,

:

ŽŵďŝŶĂƚŝĞ^ĐĂůĚŝƐsK&

$ %&

:

==

7,)(+8 *%&&+,

:

'(

:

B> 

')*+,'*/

:

Q=8)S,'*$$ H,I

:

ϰϲϴϲϵ͘ϴϭ

ϮϮϬϰϯϲ
ϴ

=

dĞůĞĨŽŽŶ;ϬϬϯϭͿϭϭϯͲϯϴϮϱϭϬ
? ##"#

ͲŵĂŝů͗ŐĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬΛǀĚͲƐƚƌĂĂƚĞŶ͘Ŷů
EW

? =&$$';+<

8)*% A7+

:

 B8C''7# EB 

'8)*%

:

 EB 

)*+,'*/
;)</+*

:

=*+*=+*=') LM=
= )+7$'*/N<$+ 3

A=8)S,'*$$ H,I>

ϯϲϲϮϵϭ͘ϵϯ

18

Goessepolder

220436

G 3180
G 3185

G 3177

6
2

12

4
8

16

10

18

20

14

Albertpolderstraat
22

G 3215

24

G 3214

26

G 3213

28

G 3212

30

G 3211

S9

32

G 3210

G 4555
G 3209
34

kast

Vergaertstraat
bk

T

kast

38

36

34

32

28-30
26

24

22
16
20

12

18

10

14

G 4605

G 3567

3568

29

220436

8FGH&7I
0

2

4

6

8

10

12

14

16

9 

20

10

0

7T 
GT"H&7I

18

28

30

32

0

20

22

24

26

0.1

0.2

0.3

@T"HUIH@!8X
0.4 0 1
2
3
4
5

I
6

7

8

2

;K #

1

?
8.36

0
-1
-2
-3
-4
-5
-6
-7
-8
-9

-11
-12
-13
-14
-15
-16
-17
-18
-19
-20
-21
-22
-23
-24
-25
-26
-27
0.46

-28
-29

E

-30
-31
L
J>B??Y ?

J?##"# *$7

-10



E

Z

M



@J 7HF I
B
L


sĂŶĚĞƌ^ƚƌĂĂƚĞŶ'ĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬ͘s͘

=

ϭ͘ϲϱ

7<$$ 

:

^ůƵŝƐŬŝů

9))/ +&$$';+<

:

<)8$ '+

:

ŝǀĞƌƐĞůŽĐĂƚŝĞƐ

/,)*@$ +, $*

:

)7,$89 /+;+,

:

ŽŵďŝŶĂƚŝĞ^ĐĂůĚŝƐsK&

$ %&

:

==

7,)(+8 *%&&+,

:

'(

:

B> M

')*+,'*/

:

Q=8)S,'*$$ H,I

:

ϰϲϳϮϲ͘ϯϮ

ϮϮϬϰϯϲ
ϵ

=

dĞůĞĨŽŽŶ;ϬϬϯϭͿϭϭϯͲϯϴϮϱϭϬ
? ##"#

ͲŵĂŝů͗ŐĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬΛǀĚͲƐƚƌĂĂƚĞŶ͘Ŷů
EW

? =&$$';+<

8)*% A7+

:

'8)*%

:

)*+,'*/
;)</+*

:

A=8)S,'*$$ H,I>

%7

= B

=*+*=+*=') LM=
= )+7$'*/N<$+ 3

ϯϲϲϯϭϱ͘ϯϴ

20

220436

4

G 3161

G 3175

G 4340
5

6

G 3162
G 3174

70

G 4380
7

G 3173

8

G 3163

G 3987
G 4339
9

G 3164

10

G 3986
11

G 4338

12

14

Canisvlietstraat

G 4337
13

G 3165

G 3710

G 3166

16

G 3167

S10

G 4336
15

G 3711

18

G 3168

G 3712

kast

20

G 4387

17

G 3169
G 3170
kast

G 4386
19

bk

T

T

G 4471
21

T
T

kast

60

G 4385

58

56

54

52

50

48

46

23

G 4384
25

G 4383

27

G 4474
29

G 3572

5

220436

8FGH&7I
0

2

4

6

8

10

12

14

16

9 

20

10

0

7T 
GT"H&7I

18

28

30

32

0

20

22

24

26

0.1

0.2

0.3

@T"HUIH@!8X
0.4 0 1
2
3
4
5

I
6

7

8

2

;K #

1

?

0
-1
-2
-3
-4
-5
-6
-7
-8
-9

-11
-12
-13
-14
-15
-16
-17
-18
-19
-20
-21
-22
-23
-24
-25
-26
0.43

-27
-28
-29
-30
-31
L
J>B??Y ?

J?##"# *$7

-10



E

Z

M



@J 7HF I
B
L


sĂŶĚĞƌ^ƚƌĂĂƚĞŶ'ĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬ͘s͘

=

ϭ͘ϲϵ

7<$$ 

:

^ůƵŝƐŬŝů

9))/ +&$$';+<

:

<)8$ '+

:

ŝǀĞƌƐĞůŽĐĂƚŝĞƐ

/,)*@$ +, $*

:

)7,$89 /+;+,

:

ŽŵďŝŶĂƚŝĞ^ĐĂůĚŝƐsK&

$ %&

:

==

7,)(+8 *%&&+,

:

'(

:

B>

')*+,'*/

:

Q=8)S,'*$$ H,I

:

ϰϲϱϵϱ͘ϵϳ

ϮϮϬϰϯϲ
ϭϬ

=

dĞůĞĨŽŽŶ;ϬϬϯϭͿϭϭϯͲϯϴϮϱϭϬ
? ##"#

ͲŵĂŝů͗ŐĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬΛǀĚͲƐƚƌĂĂƚĞŶ͘Ŷů
EW

? =&$$';+<

8)*% A7+

:

'8)*%

:

)*+,'*/
;)</+*

:

A=8)S,'*$$ H,I>

%7

= B

=*+*=+*=') LM=
= )+7$'*/N<$+ 3

ϯϲϲϯϮϯ͘ϵϵ

22

220436

67

66

Visartstraat

G 4388

69

68

G 4335

S11
bk

T

70

G 4389

73

G 4333
72

G 4472

7

220436

8FGH&7I
0

2

4

6

8

10

12

14

16

9 

20

10

0

7T 
GT"H&7I

18

28

30

32

0

20

22

24

26

0.1

0.2

0.3

@T"HUIH@!8X
0.4 0 1
2
3
4
5

I
6

7

8

2

;K #

1

?

0
-1
-2
-3
-4
-5
-6
-7
-8
-9

-11
-12
-13
-14
-15
-16
-17
-18
-19
-20
-21
-22
-23
-24
-25
-26

0.43

-27
-28
-29
-30
-31
L
J>B??Y ?

J?##"# *$7

-10



E

Z

M



@J 7HF I
B
L


sĂŶĚĞƌ^ƚƌĂĂƚĞŶ'ĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬ͘s͘

=

ϭ͘ϲϵ

7<$$ 

:

^ůƵŝƐŬŝů

9))/ +&$$';+<

:

<)8$ '+

:

ŝǀĞƌƐĞůŽĐĂƚŝĞƐ

/,)*@$ +, $*

:

)7,$89 /+;+,

:

ŽŵďŝŶĂƚŝĞ^ĐĂůĚŝƐsK&

$ %&

:

==

7,)(+8 *%&&+,

:

'(

:

B>LE

')*+,'*/

:

Q=8)S,'*$$ H,I

:

ϰϲϱϮϯ͘ϳϲ

ϮϮϬϰϯϲ
ϭϭ

=

dĞůĞĨŽŽŶ;ϬϬϯϭͿϭϭϯͲϯϴϮϱϭϬ
? ##"#

ͲŵĂŝů͗ŐĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬΛǀĚͲƐƚƌĂĂƚĞŶ͘Ŷů
EW

? =&$$';+<

8)*% A7+

:

'8)*%

:

)*+,'*/
;)</+*

:

A=8)S,'*$$ H,I>

%7

= B

=*+*=+*=') LM=
= )+7$'*/N<$+ 3

ϯϲϲϯϭϵ͘ϳϯ

24

220436

G 4228

G 4468

G 4229

67

69

G 4391

R 949

S12

71

73

G 4332
G 4333

G 4392

G 4393

75

77

9

220436

8FGH&7I
0

2

4

6

8

10

12

14

16

9 

20

10

0

7T 
GT"H&7I

18

28

30

32

0

20

22

24

26

0.1

0.2

0.3

@T"HUIH@!8X
0.4 0 1
2
3
4
5

I
6

7

8

2
1

;K #

?

0
-1
-2
-3
-4
-5
-6
-7
-8
-9

-11
-12
-13
-14
-15
-16
-17
-18
-19
-20
-21
-22
-23
-24
-25
-26

0.43

-27
-28
-29
-30
-31
L
J>B??Y ?

J?##"# *$7

-10



E

Z

M



@J 7HF I
B
L


sĂŶĚĞƌ^ƚƌĂĂƚĞŶ'ĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬ͘s͘

=

ϭ͘ϰϭ

7<$$ 

:

^ůƵŝƐŬŝů

9))/ +&$$';+<

:

<)8$ '+

:

ŝǀĞƌƐĞůŽĐĂƚŝĞƐ

/,)*@$ +, $*

:

)7,$89 /+;+,

:

ŽŵďŝŶĂƚŝĞ^ĐĂůĚŝƐsK&

$ %&

:

==

7,)(+8 *%&&+,

:

'(

:

L> L

')*+,'*/

:

Q=8)S,'*$$ H,I

:

ϰϲϰϳϬ͘ϯϭ

ϮϮϬϰϯϲ
ϭϮ

=

dĞůĞĨŽŽŶ;ϬϬϯϭͿϭϭϯͲϯϴϮϱϭϬ
? ##"#

ͲŵĂŝů͗ŐĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬΛǀĚͲƐƚƌĂĂƚĞŶ͘Ŷů
EW

? =&$$';+<

8)*% A7+

:

'8)*%

:

)*+,'*/
;)</+*

:

A=8)S,'*$$ H,I>

%7

= B

=*+*=+*=') LM=
= )+7$'*/N<$+ 3

ϯϲϲϯϭϳ͘ϲϭ

26

Piet H
einstr
aat

220436

S13

61

11

220436

8FGH&7I
0

2

4

6

8

10

12

14

16

9 

20

10

0

7T 
GT"H&7I

18

28

30

32

0

20

22

24

26

0.1

0.2

0.3

@T"HUIH@!8X
0.4 0 1
2
3
4
5

I
6

7

8

2

;K #

1

?

0
-1
-2
-3
-4
-5
-6
-7
-8
-9

-11
-12
-13
-14
-15
-16
-17
-18
-19
-20
-21
-22
-23
-24
-25
0.44

-26

0.43

-27
-28
-29



-30
-31
L
J>B??Y ?

J?##"# *$7

-10



E

Z

M



@J 7HF I
B
L


sĂŶĚĞƌ^ƚƌĂĂƚĞŶ'ĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬ͘s͘

=

ϭ͘ϳϴ

7<$$ 

:

^ůƵŝƐŬŝů

9))/ +&$$';+<

:

<)8$ '+

:

ŝǀĞƌƐĞůŽĐĂƚŝĞƐ

/,)*@$ +, $*

:

)7,$89 /+;+,

:

ŽŵďŝŶĂƚŝĞ^ĐĂůĚŝƐsK&

$ %&

:

==

7,)(+8 *%&&+,

:

'(

:

> B

')*+,'*/

:

Q=8)S,'*$$ H,I

:

ϮϮϬϰϯϲ
ϭϯ

=

dĞůĞĨŽŽŶ;ϬϬϯϭͿϭϭϯͲϯϴϮϱϭϬ
? ##"#

ͲŵĂŝů͗ŐĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬΛǀĚͲƐƚƌĂĂƚĞŶ͘Ŷů
EW

? =&$$';+<

ϰϲϲϬϰ͘ϭϲ

8)*% A7+

:

'8)*%

:

)*+,'*/
;)</+*

:

A=8)S,'*$$ H,I>

%7

= B

=*+*=+*=') LM=
= )+7$'*/N<$+ 3

ϯϲϱϴϳϲ͘Ϯϳ

28

220436

eg

Spoorw

3

5
7

9

9

11

13

15

17

19

21

12

hof

Zuid

25
8

27

29

S14

at

tra

uts

ebo

ns

kast

r
Nae

Fra

T

100-114

96-110

92-106

13

220436

8FGH&7I
0

2

4

6

8

10

12

14

16

9 

20

10

0

7T 
GT"H&7I

18

28

30

32

0

20

22

24

26

0.1

0.2

0.3

@T"HUIH@!8X
0.4 0 1
2
3
4
5

I
6

7

8

2

;K #

1

?

0
-1
-2
-3
-4
-5
-6
-7
-8
-9

-11
-12
-13
-14
-15
-16
-17
-18
-19
-20
-21
-22
-23
-24
-25
-26
-27
-28
-29

L

-30
-31
L
J>B??Y ?

J?##"# *$7

-10



E

Z

M



@J 7HF I
B
L


sĂŶĚĞƌ^ƚƌĂĂƚĞŶ'ĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬ͘s͘

=

ϭ͘ϲϱ

7<$$ 

:

^ůƵŝƐŬŝů

9))/ +&$$';+<

:

<)8$ '+

:

ŝǀĞƌƐĞůŽĐĂƚŝĞƐ

/,)*@$ +, $*

:

)7,$89 /+;+,

:

ŽŵďŝŶĂƚŝĞ^ĐĂůĚŝƐsK&

$ %&

:

==

7,)(+8 *%&&+,

:

'(

:

Z>

')*+,'*/

:

Q=8)S,'*$$ H,I

:

ϰϲϰϯϲ͘ϵϯ

ϮϮϬϰϯϲ
ϭϰ

=

dĞůĞĨŽŽŶ;ϬϬϯϭͿϭϭϯͲϯϴϮϱϭϬ
? ##"#

ͲŵĂŝů͗ŐĞŽƚĞĐŚŶŝĞŬΛǀĚͲƐƚƌĂĂƚĞŶ͘Ŷů
EW

? =&$$';+<

8)*% A7+

:

'8)*%

:

)*+,'*/
;)</+*

:

A=8)S,'*$$ H,I>

%7

= B

=*+*=+*=') LM=
= )+7$'*/N<$+ 3

ϯϲϱϵϮϴ͘ϬϮ

30

220436

@J
7TF??>

L

)?T"
?JF

Q=^

A=^



LEM #M

Z #B

#Z



LLM# E

Z M# Z

#E



LLEZ#

ZLM# 

#ZB



LBE# B

Z #

#ZZ

L

LEB #L

LEL#ZL

# Z

B

LZ E#LE

BE # M

#M



LBME#LL

Z#MM

#M

M

L

#MZ

E E#LE

#E

Z

LZE#Z

 E #E

#

E

LM #

 B#M

#L



LBEB#EM

 #EE

#E



LB #MB

 E#M

#E



LLM #

 M#

#L

 

L L# 

BZM# M

#MZ

 L

LL#E

BE Z#

#B

9##"#
?"
H?_*$7I

31

220436

Wat is een sondering ?
Bij het sonderen wordt een conus met een basisoppervlak van 10
of 15 cm2 en een tophoek van 60 graden met een snelheid van 2
?!F #KTJGG
F?&7H &7Y *!?? I#


  
 
&?"JT GT"G
mogelijk het wrijvingsgetal in procenten te bepalen. Dit getal
?"F
?J#

Er wordt gesondeerd conform de NEN-EN-ISO 22476-1, waarbij
dus ook de plaatselijke wrijvingsweerstand en de helling van de
J""?G#

In de onderstaande tabel is een overzicht gegeven van enkele
waarden en de over het algemeen bij die waarden behorende
grondsoorten.

Er wordt gestreefd om alle sonderingen aan klasse 2 te laten
voldoen doch minimaal klasse 3 te zijn.

(hoofd) Grondsoort

Conusweerstand

Wrijvingsgetal

Zand :

2.0 à 25

0.2 à 1.5

Klei, Silt, Leem, Löss :

0.2 à 6.0

1.5 à 6.0

Veen :

0.1 à 4.0

5.0 à 10.0

De gemeten waarden worden in de wagen digitaal vastgelegd en
op kantoor verwerkt tot een rapport zoals hier voor u ligt.
Het rapport
'JJ"FG""
?FF }GJ"
waar de sonderingen gemaakt zijn.
In de meetstaat staat de hoogte van het maaiveld ter plaatse van
J"JF!*$7
aangegeven. Ook zijn de sonderingen (indien mogelijk) ingemeten
in coördinaten (RD), welke ook worden vermeld.
/?J"?"
"J"JT"K"
"?"###"
bestellingen worden gedaan of met de werkzaamheden wordt
begonnen.

Als service vermelden wij (indien mogelijk) de gemeten
grondwaterstanden in het sondeer(boor)gat t.o.v. het maaiveld.
Wij willen u er op wijzen dat dit slechts een éénmalige opname is
?GT" 
afwijken van de normale grondwaterstand o.a. door invloeden
"G!JGF#
     
De sondeerpunten worden ingemeten m.b.v. een dGPS-RTK,
 T "?TGX
K?FG F=?X?
afwijking van 5 cm. Vaak vallen de gemeten waardes ruim binnen
#
Een enkele keer zal het door omstandigheden (bv. bomen,
gebouwen e.d.) niet mogelijk zijn om de punten in te meten. Deze
G??""
punt.
&
Van der Straaten Geotechniek BV
www.vd-straaten.nl

32

220436

Wat nu?
Voor u ligt een geotechnisch rapport, opgesteld door Van der Straaten
Geotechniek BV. Een dergelijk rapport bevat vaak de gegevens voor de start
van uw project.
Wat kan Van der Straaten nog meer betekenen voor uw project?
Van der Straaten Geotechniek
Van der Straaten Geotechniek is een onderzoeksbureau wat nauwe banden
?$??JJT#TKT G}#
Veldwerk Geotechniek en Engineering
      
Wij zijn met ons brede pallet aan materieel en uitstekend personeel in staat
verder te gaan dan menig collega. Dit geldt voor op het land, maar ook op
het water zijn we uitgegroeid tot een specialist met een voorliefde voor
TG#
*?GJ}}???
beheersen wij ook alle andere onderzoeksmethodes, zoals boringen en
laboratoriumonderzoeken om een nauwkeuriger beeld te krijgen van de
  "#
) ?"G} K#"#
G?H"I FGT"FF"#
Engineering
Onze afdeling Engineering binnen de afdeling Geotechniek is vooral
J"F"F #H7IF}
KFGJFJK? }K }? K=
F FGTK J"   #
*F""F ";
Aannemingsmaatschappij werken wij ook voor alle klanten van de
Geotechniek.
Van der Straaten Aannemingsmaatschappij BV
Van der Straaten Aannemingsmaatschappij is een aannemer in de civiele
techniek die bijna alle disciplines op civiel gebied voor u uit kan voeren.
Ter zake kundig op het gebied van:
/=G FJF}
zowel nat als droog.
G }"F
8"F
@KFG FG 
/=}G=KFG#

+31 (0) 113 38 25 10
INFO@VD-STRAATEN.NL

!""#$$%
33

Kenmerk

Bijlage 9

R001-1284768NJH-V02-agv-NL

Verslag kwaliteitsborging Deltares

Memo

Aan
, RWS
Datum
20 juli 2022
Contactpersoon

5.1.2.e

Ons kenmerk
11207905-002-GEO-0001
Doorkiesnummer

Aantal pagina's
1 van 17
E-mail

Onderwerp
Verslag kwaliteitsborging model

1

Aanleiding

5.1.2.e

Op 4 juli is een overleg gevoerd tussen AVECO (
) en
Deltares (
) om de volgende kwestie te bespreken:
Voortgang van de modellering op basis van beschikbare data en aanvullend
grondonderzoek.
Het overleg tussen de geohydrologisch adviseurs heeft plaatsgevonden uit het oogpunt van
kwaliteitsborging van het model van AVECO door Deltares.
Vanwege de complexiteit die volgde uit het aanvullende grondonderzoek is een
vervolgoverleg gevoerd op 12 juli met de geoloog van Deltares (
) en de geoloog
van het project Sluis Terneuzen (
) om meer grip te krijgen op de
vastgestelde heterogeniteit van de ondergrond en eventuele vereenvoudiging daarvan in het
model.
5.1.2.e

2

Verslag van de discussie

2.1

Keuze van het model
Het enkele jaren geleden door WARECO (voorloper van AVECO) gebruikte model is gemaakt
o.b.v. MicroFEM. Daarom wordt het nieuwe model ook hier op gebaseerd. Het oude model
voldeed volgens AVECO goed bij kalibratie (orde 0,1 m verschil in grondwaterstand).
Voor de huidige modellering in het onderzoek naar mogelijke oorzaken van en oplossingen
voor de wateroverlast moeten de ondergrond en de hydrologische randvoorwaarden
(damwanden, rioolsleuven) in meer detail worden meegenomen en de stroming op grotere
diepte moeten worden beschouwd om het effect van het kanaal en wanden te modelleren.
Het model is verder gedetailleerd met betrekking tot de gelaagdheid en voorkomen van
plaatselijke afzettingen.
Het model o.b.v. MicroFEM uit 2017 was opgezet met 2 waterremmende en 2 watervoerende
lagen. Die beperkte onderverdeling is bij de nu gebleken sterke variatie van de ondergrond in
de verticaal vrij weinig om het stromingspatroon dat vanuit de diepere ondergrond en onder
de damwanden kan optreden, goed te modelleren. Daarom is het model door AVECO nu
uitgebreid naar 7 watervoerende lagen met om en om evenzoveel waterremmende lagen. Dat
lijkt Deltares een verstandige keuze.
Het model is vergroot naar een gebied van 5,2 * 6,5 km. Dat is voldoende om effect van
modelranden op het studiegebied te vermijden. Ook de elementgrootte is sterk gedetailleerd
om de kanaaloevers met of zonder damwand en waterlopen goed te representeren.

Datum
4 juli 2022

2.2

Ons kenmerk
11207905-002-GEO-0001

Pagina
2 van 17

Geologische schematisatie
Over de opbouw van de afzettingen en geulstructuren zijn afgelopen maanden vragen
gerezen bij de betrokken bureaus en Deltares. Met het oog op de gewenste detaillering van
het model is overleg met een geoloog van Deltares gevoerd (zie vorig verslag).
In de regio is sprake van een oorspronkelijke ondergrond bestaande uit:
 ondiep voorkomende afzettingen van holocene lagen op een pleistocene ondergrond
(vanaf NAP-3m). Deze holocene laag is kleiig.
 In Pleistoceen bovenin Boxtel Singraven Formatie beekafzettingen. Dit zijn fijne
zanden met lokaal ingeschakelde lemen.
 Hieronder vanaf rond NAP-16m Scheldeafzettingen (Formatie van Koewacht onder
andere) met grove zanden.
 Daaronder ligt Rupel Boom Formatie, bestaande uit glauconiethoudende zanden die
kleiig zijn ontwikkeld.
In de pleistocene bodemlagen zijn geologisch recent (1000 BP) getijdeafzettingen ingesneden
(Braakman). Op de bodemkaart en op de nieuwe geologische kaart is ongeveer terug te zien
waar deze geulen hebben gelopen. Deze geulen hebben het originele materiaal herwerkt. Het
originele pleistocene grondpakket met fijn zand is dus doorsneden door grove tot fijnzandige
en kleiige afzettingen van de verlande restgeulen.

2.3

Aanvullend grondonderzoek
Vanwege de onduidelijkheid over de gelaagdheid van de ondergrond is in overleg met TAUW
en Aveco grondonderzoek gepland bestaande uit:
 Enkele raaien sonderingen plaatsen om de variatie in beeld te brengen en de kleiige
restgeulafzettingen af te bakenen met waterspanningsmeting.
 Plaatsen van boringen tot redelijke diepte uitvoeren (door Rupel/Boom klei heen) om
de grondlagen op samenstelling en doorlatendheid te onderzoeken.
 Peibuizen op meerdere niveaus aanbrengen inclusief plaatsing van meetfilters tot op
diepte in de grofzandige laag.

2.4

Sondeerbeeld
Op het moment van het overleg van Deltares met AVECO waren de sonderingen uitgevoerd.
De sonderingen zijn besproken met AVECO.

Datum
4 juli 2022

Ons kenmerk
11207905-002-GEO-0001

Pagina
3 van 17

Het beeld van de sonderingen bracht nog niet de gewenste duidelijkheid over de
bodemopbouw en geohydrologie. De laagdiepten op de meetpunten zijn wel duidelijker
geworden maar er is geen duidelijke samenhang tussen de laaginterpretaties van de
verschillende meetpunten.
De globale geologische situatie is als volgt:
 ondiep tot circa NAP-1à -3 m voorkomende afzettingen van holocene lagen (Formatie
Naaldwijk Afzettingen van Walcheren). Deze holocene laag is kleiig.
 In Pleistoceen (vanaf NAP-3m) komen bovenin Boxtel Singraven Formatie
beekafzettingen voor. Dit zijn fijne zanden met lokaal ingeschakelde leemlagen. Deze
Pleistocene Formatie komt voor tot de tertiaire klei van de Formatie van Rupel op een
diepte van circa NAP-13 à -16 m.
Echter, in deze Pleistocene afzettingen zijn holocene getijdeafzettingen diep
ingesneden (1000 BP, afzettingen van Naaldwijk Walcheren Formatie, Braakman
geul). De holocene geulen hebben het originele bodemmateriaal herwerkt. De
geulafzettingen zijn sterk gelaagd (door verlandingssequenties van de geulen) met
zand en kleilagen. De geulen hebben een beperkte breedte en hebben zich een
aantal keren verlegd met wisselende diepten. In de afzonderlijke sonderingen komen
in het sondeerbeeld herkenbare holocene kleilagen op verschillende diepten voor.
Hieronder komen vanaf rond NAP-13 à -16m Scheldeafzettingen voor (Formatie van
Koewacht) met grove zanden. Deze laag heeft varierende dikte in het
onderzoeksgebied.
 Daaronder vanaf NAP-17 à -18 m ligt de Rupel Formatie met de afzetting van Boom,
bestaande uit klei en zandige klei. Deze laag heeft een variërende dikte tot enkele
meters maar is in het gebied discontinu en komt meer continu voor ten noordoosten
van Sluiskil.
 Vervolgens komen zanden van de Tongeren Formatie voor, die glauconiethoudend
en kleiig zijn.
Het met de sonderingen gemeten waterspanningsverloop is hydrostatisch tot circa NAP-15 à 16 m (onderkant Koewacht grof zand). Daaronder valt de tijdens sonderen gemeten
waterspanning terug naar een negatieve waarde. Dit is mogelijk gerelateerd aan het
voorkomen van glauconiet en klei in het zand. Een schatting van de grondwaterstand in de
laag van Tongeren is dan helaas niet te geven. De meting van de waterspanning lijkt bij een
enkele sondering niet correct te zijn (nr 12, nulstand verschoven).
Omdat de laagherkenning in de sonderingen niet tot een duidelijk doorlopend patroon leidt is
een vervolgbespreking met de geoloog van Deltares gevoerd op 12 juli. Besproken
interpretaties van de sonderingen zijn toegevoegd in de bijlagen.
Uit het gesprek kwam naar voren dat een detaillering van de bodemopbouw op basis van de
sonderingen erg lastig is. De heterogeniteit van de bodemlagen is groot, vooral in het
holocene deel van de afzettingen.
Voor wat de afzettingen tot circa NAP-16 m betreft is door geologen opgemerkt dat er in
geohydrologische zin eigenlijk weinig verschil bestaat tussen fijnzandige matrix van de Boxtel
Formatie met plaatselijke leemlenzen en fijnzandige matrix van de Naaldwijk Formatie met
lokale kleilenzen. Wellicht is de Naaldwijk Formatie iets sterke fijngelaagd.
Dit laatste lijkt ook te volgen uit foto’s van uitgelegde boringen uit het geotechnisch dossier
van de Tunnel Sluiskil.

2.5

Geohydrologische schematisatie
AVECO heeft ten behoeve van de nieuwe modellering de verfijning van het model al
opgepakt. De omschrijving van de conceptualisatie is aan Deltares ter bespreking voorgelegd.
AVECO heeft gebruik gemaakt van juiste brondata volgens vermelding bij opzet van het
model.
Volgens de appelboor raadpleging in DINOloket/REGIS is in Sluiskil sprake van de volgende
opbouw en parameterwaarden (diepte in m-MV, MV=1,4+NAP):

Datum
4 juli 2022










Ons kenmerk
11207905-002-GEO-0001

Pagina
4 van 17

MV-16 Holoceen complex kh=1 a 10 m/d c=dikte*100 d/m?
MV-17 Boxtel fijn zand kh=1 a 10 m/d
MV-19,5 Koewacht grof zand kh=2,5 a 25 m/d
MV-23,2 Rupel Boom klei en zandige klei c=1e6 a 1e9
MV-36,2 Tongeren fijn/midden fijn kleiig zand kh=2,5 a 5 m/d
MV-40,5 Tongeren Zelzate klei c=1e4 a 1e5
MV-64,2 Tongeren kleiig zand tot grof zand kh=1 a 2,5 m/d
MV-112 Dongen Asse zandige klei, klei

Omdat het gebied weinig boringen zijn kan de in REGIS aangegeven diepte van de lagen nog
wel verschillen van de werkelijke situatie.
AVECO kiest ervoor om de geohydrologische basis te leggen op laag van Tongeren Zelzate.
Omdat discontinuïteit in laag van Boom kan voorkomen, is het inderdaad verstandig om het
bovenste deel van het pakket van Tongeren in de beschouwing mee te nemen. Het
doorlaatvermogen daarvan is waarschijnlijk klein.

2.6

Heroverweging schematisatie o.b.v. sonderingen
In bebouwd gebied van Sluiskil is grondonderzoek uitgevoerd met sonderingen in raaien. De
sondeerstaten zijn uitgezet in de raaien (zie volgende figuur en profielen in de bijlagen).
In het gesprek van 12 juli zijn de resultaten van
sonderingen nader beschouwd met de kennis van de
regionale geologie van benaderde geologen. Dit leidde
tot de volgende beoordeling:







De sonderingen geven globaal gelijksoortig
patroon maar de 3 noordoostelijke
sonderingen zijn anders:
Noordelijk van de aangegeven begrenzing
(groene lijn) komt F.v.Naaldwijk klei en zand
voor op pleistocene afzettingen van NAP-12 tot
-16m F.v.Boxtel (zand met leemlagen,
beeklemen) en F.v.Koewacht (grof zand). De
leemlagen zijn vervolgbaar. Daaronder
bevinden zich de tertiaire afzettingen.
Zuidelijk van de aangegeven begrenzing
(groene lijn) komen holocene F.v.Naaldwijk
geulen voor (Braakman) tot NAP-16m
waaronder de tertiaire afzettingen. De
geulafzettingen zijn vrij heterogeen
(afwisseling zand en kleilenzen), maar wel flink
zandig. In geohydrologische zin zijn de
afzettingen zeer anisotroop.
De tertiaire afzettingen zijn uit de sonderingen
niet eenvoudig te interpreteren. De afzettingen bestaan bovenin uit F.v.Rupel met klei
van Boom, die beperkte variërende dikte heeft in het gebied en discontinu is.
Vervolgens wordt zand met glauconiet (kleimineraal) aangetroffen van F.v.Tongeren.
Argument voor aanwezigheid van glauconiet is de naar negatieve waarden
teruglopende waterspanning in de sonderingen.

Na het gesprek op 12 juli is de volgende geohydrologische schematisatie geopperd door
Deltares als mogelijke bodemopbouw voor Sluiskil:
 Kleiige toplaag, onbekende weerstand, dikte * 100 d/m?
 Holoceen zand met kleilenzen of kleiig zand, k= 1 a 10 m/d, anisotropiefactor
kh/kv=10?
 Boxtel zand met beeklemen, k= 1 a 10 m/d, anisotropiefactor kh/kv=10?
 Koewacht grof zand, k=5 a 25 m/d

Datum
4 juli 2022





Ons kenmerk
11207905-002-GEO-0001

Pagina
5 van 17

Klei van Boom, grote weerstand, dikte * 10000 d/m?
Tongeren top (ca 5m) fijn zand met glauconiet, kh=0,5 a 1 m/d, kv=0,01 m/d?
Tongeren diep, fijn zand, k= 3 a 5 m/d

Echter, kalibratie van het model aan de peilbuismetingen moet uitwijzen of dit schema
passend is en welke waarden exact gelden
Vanwege de lage waarde van doorlaatvermogen is de spreidingslengte van de verschillende
(al dan niet gesommeerde watervoerende lagen) gering. Het aangehouden modelgebied is
dan ruimschoots voldoende om geen verstorend effect van randvoorwaarden aan
modelranden te ondervinden in berekeningen.

2.7

Opmerkingen over invoer van lokale waterbeheersingselementen
De modelverfijning is gedetailleerd genoeg om in het gebied aanwezige hydrologische
elementen (damwanden, sloten, wegcunetten, verharding) te kunnen modelleren.
Drainage is naar informatie van Gemeente bij rioolvernieuwing toegepast. Wij hebben sterke
twijfels of deze drainage correct is aangebracht (foto’s geven aan dat deze te ondiep in
kabelstrook is gelegd).

2.8

Kalibratie model en studie oorzaken en maatregelen
AVECO wacht resultaten van peilbuismetingen af voor een serieuze kalibratie van het model
kan plaatsvinden. Naar de mening van Deltares is dat nodig. Dit kan wel vertraging opleveren
bij de oplevering van de studie. Andere aanpak is op dit moment echter niet mogelijk omdat te
grote onzekerheid zou ontstaan in de analyse.
In de toelichting op de kalibratie is door AVECO aangegeven dat in de nu lopende kalibratie
enkele belangrijke punten zijn op te merken:
 Onzekerheid over verbreiding en discontinuïteit van de hydraulische weerstand van
de Boomse klei is een factor die tot spreiding in de antwoorden kan leiden.
 Ook het doorlaatvermogen van holocene zanden en Koewacht grof zand kan een rol
van betekenis geven in de nauwkeurigheid van modelresultaten.
 De bodemweerstand van westelijke waterleiding en kanaal Gent -Terneuzen met
slibvoorkomen kan een grote mate van onzekerheid in de modelresultaten leiden.
De kwestie van Boomse klei, maar ook van onderscheid met glauconiethoudend zand blijkt
bijvoorbeeld bij interpretatie van sondering 13 (zuidelijke raai DWP4). Waar conusweerstand
laag tot matig is en wrijvingsgetal matig tot hoog is kan sprake zijn van Boomse klei, waar
conusweerstand matig tot hoog is en wrijvingsgetal matig kan sprake zijn van
glauconiethoudend of kleiig zand. Dat is met oranje respectievelijk groene balken in de
sondeerstaat gemarkeerd.

Datum
4 juli 2022

Ons kenmerk
11207905-002-GEO-0001

Pagina
6 van 17

Om meer zekerheid te krijgen moeten we de resultaten van boringen voor peilbuizen,
peilbuismetingen en kalibratie van het model afwachten. Dit kan tot meer inzicht leiden zoals
uit de volgende figuur is af te leiden.
In langsprofiel LP1 (Z-N langs het kanaal) zijn boringen uitgezet. Volgens de interpretatie van
de sondering glauconiethoudende zandlagen worden in de boring ook herkend als kleilaag.
De interpretatie is dus niet erg eenduidig en vergelijking van enkele sonderingen met ter
plekke uitgevoerde diepe boringen is dan verstandig.

Datum
4 juli 2022

Ons kenmerk
11207905-002-GEO-0001

Pagina
7 van 17

Indien kalibratie van het model tot problemen leidt zijn er verschillende mogelijkheden om
verder te komen:
 Enkele aanvullende diepe boringen
 Nader onderzoek naar slibvoorkomen in kanaal (eerder aangegeven geofysische
metingen)
 Pompproef in holocene zandlagen met meting van waterstandsverandering in
meetraaien peilbuizen.
Uitwerking van de studie naar mogelijke oorzaken van wateroverlast en mogelijke
maatregelen ter beheersing kan pas plaatsvinden als er voldoende vertrouwen in het model is
verkregen. Uitwerking van scenario’s met onzekerheden op dit moment zou tot te veel
discussie leiden om tot een goed afgewogen oordeel te komen.

2.9

Peilbuizen
De plaatsing van extra (diepe) peilbuizen was op moment van bespreking nog niet gereed.
Gezien de onduidelijkheid van de waterstand in de laag van Tongeren zou het aan te bevelen
zijn om ook daarin enkele peilbuizen te plaatsen (hoewel onzeker is of die correct zullen
werken bij plaatsing in kleiiig zand).
Plaatsing van meetfilters is aan te bevelen op 3 diepten in:
 NAP-5m zandlaag van afzetting Naaldwijk Walcheren
 NAP-14 à -15 m in afzetting Koewacht grof zand
 NAP-20 m in Tongeren zand.
Voor plaatsing van het diepste filter is aanpassing van de uitvraag bij de uitvoerende partij
nodig.

2.10

Geofysische verkenning
De door Deltares aanbevolen geofysische verkenning met sub-bottomprofiler om een
grondlagenprofiel te maken in het kanaal is vooralsnog niet gepland. Beschikbaarheid van de
apparatuur en schip en (relatief hoge) kosten zijn waarschijnlijk nog niet opgelost.

Datum
4 juli 2022

2.11

Ons kenmerk
11207905-002-GEO-0001

Pagina
8 van 17

Conclusie
De conceptualisatie van het grondwatermodel van de studie naar wateroverlast in Sluiskil
door AVECO beantwoordt volgens Deltares aan de voor dit project vereiste kwaliteitsniveau
omtrent numerieke modellering. De complexiteit van de lokale ondergrond maakt het niet
eenvoudig om een passende modelschematisatie te genereren. Daarvoor was de uitvoering
van aanvullend grondonderzoek absolut noodzakelijk. De voortgang van de modellering is
hierdoor enigszins vertraagd omdat meetresultaten van de geplaatste diepe peilbuizen
moeten worden afgewacht voordat de kalibratie van het model verder kan worden afgemaakt.

2.12

Verwachte vervolgacties ter verkrijging van goede onderzoekskwaliteit







Afwachten plaatsing peilbuizen en eerste monitoring grondwaterstanden
Kalibratie model
Beoordeling eerste resultaat kalibratie
Afstemming vervolg onderzoek op bereikte nauwkeurigheid van model
Indien noodzakelijk aanvullend grondonderzoek (pompproef, sub-bottom-profiler,
aanvullende boringen)

Datum
4 juli 2022

A

Ons kenmerk
11207905-002-GEO-0001

Bijlagen met sonderingen in profielen

Pagina
9 van 17

Datum
4 juli 2022

Ons kenmerk
11207905-002-GEO-0001

Pagina
10 van 17

Datum
4 juli 2022

Ons kenmerk
11207905-002-GEO-0001

Pagina
11 van 17

Datum
4 juli 2022

Ons kenmerk
11207905-002-GEO-0001

Pagina
12 van 17

Datum
4 juli 2022

Ons kenmerk
11207905-002-GEO-0001

Pagina
13 van 17

Datum
4 juli 2022

B

Ons kenmerk
11207905-002-GEO-0001

Boorfoto’s van boringen in kanaal

Pagina
14 van 17

Datum
4 juli 2022

Ons kenmerk
11207905-002-GEO-0001

Pagina
15 van 17

Datum
4 juli 2022

Ons kenmerk
11207905-002-GEO-0001

Pagina
16 van 17

Datum
4 juli 2022

Ons kenmerk
11207905-002-GEO-0001

Pagina
17 van 17