Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

32 861

Beleidsdoorlichting Infrastructuur en Milieu

Nr. 5

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 11 maart 2014
De vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu over de
brief van 24 december 2013 over Beleidsdoorlichting van het Besluit
externe veiligheid inrichtingen (Kamerstuk 32 861, nr. 4).
De Staatssecretaris heeft deze vragen beantwoord bij brief van 10 maart
2014. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Paulus Jansen
De griffier van de commissie,
Sneep

kst-32861-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 861, nr. 5

1

Vraag 1
Wanneer kan de Kamer de uitkomsten verwachten van het ingezette
traject om te herbezinnen op het externe veiligheidsbeleid om tot meer en
robuuster «Omgevingsbeleid» te komen?
Antwoord 1
In juni 2014 verwacht ik de Kamer te kunnen informeren over de
voortgang van dit traject. In de komende maanden worden ideeën
voorgelegd aan medeoverheden en bedrijfsleven. Een aantal denkrichtingen waar draagvlak voor is, zal na de zomer verder worden uitgewerkt.
De resultaten krijgen vervolgens een plek bij de uitwerking van de
Omgevingswet.
Vraag 2a
Zijn gemeenten en provincies in staat om de uitvoering van beleid met
betrekking tot externe veiligheid goed te doen?
Antwoord 2a
In het verleden is diverse malen gebleken dat de kritische massa bij
gemeenten en provincies tekort schoot. Ik noem als voorbeelden: de
vuurwerkramp in Enschede en de brand in Moerdijk en ik verwijs naar het
rapport van de commissie Mans («De tijd is rijp») uit 2008 maar ook naar
het OvV-rapport over de brand bij Moerdijk (Kamerstukken 22 343, nr. 201
en 26 956, nr. 175). Met name waar het gaat om het uitvoeren van de meer
complexe (milieu)taken die specifieke deskundigheid of toezichtexpertise
vergen en (milieu)taken die zich richten op activiteiten met een bovenlokale dimensie, was er sprake van tekortkomingen. Daarom is een
professionaliseringsslag ingezet onder regie van de provincies.
Vraag 2b
Zijn er met betrekking tot die uitvoering knelpunten geconstateerd? En zo
ja, hoe worden die knelpunten aangepakt?
Antwoord 2b
Mans («De tijd is rijp») constateerde in 2008 onder meer een grote mate
van fragmentatie en vrijblijvendheid in de samenwerking bij de handhaving, een gebrek aan deskundigheid en capaciteit van inspecteurs, niet
toereikende handhaving bij complexe bedrijfsprocessen, onvoldoende
uitwisseling van informatie tussen handhavers. Zijn advies was om taken
van gemeenten en provincies op het gebied van vergunningverlening,
toezicht en handhaving
(VTH) voortaan door regionale omgevingsdiensten uit te laten voeren,
hier kwaliteitseisen voor vast te stellen en dit wettelijk te borgen.
De geconstateerde knelpunten worden aangepakt door een professionaliseringsslag in de uitvoering van VTH-taken. In 2009 zijn afspraken tussen
Rijk, IPO en VNG gemaakt over onder andere de vorming van Omgevingsdiensten, het voldoen aan kwaliteitscriteria en het uitwisselen van
handhavingsinformatie. Daarna is het proces van de vorming van
Omgevingsdiensten begonnen.
Vanaf 1 januari 2014 zijn in Nederland alle 29 Omgevingsdiensten
opgericht. Zij voeren een aantal VTH-taken in de Wabo-kolom (het
basistakenpakket) uit voor gemeenten en provincies. Zes van die
Omgevingsdiensten hebben zich gespecialiseerd op BRZO-bedrijven en
IPPC-categorie 4-bedrijven.
De uitvoering van alle VTH-taken moet aan de daarvoor in 2012
gezamenlijk door Rijk, IPO en VNG vastgestelde kwaliteitscriteria voldoen.
In de set VTH-kwaliteitscriteria 2.1 is «externe veiligheid» een specialistisch deskundigheidsgebied waarvoor specifieke eisen zijn geformuleerd.
Daarnaast moet er een goede informatie-uitwisseling plaatsvinden tussen
handhavende instanties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 861, nr. 5

2

De wettelijke verankering van een en ander vindt plaats in het
wetsvoorstel VTH dat op 17 februari 2014 bij uw Kamer (Kamerstuk
33 872, nrs. 1 t/m 4) is ingediend.
Vraag 3
Hoe gaan gemeenten en provincies om met de eigen verantwoordelijkheid van bedrijven met gevaarlijke stoffen?
Antwoord 3
Bedrijven zijn primair verantwoordelijk voor de algemene veiligheidssituatie rond de inrichting en de veiligheid voor werknemers en
omwonenden. De overheid ziet er natuurlijk wel op toe dat het bedrijfsleven deze verantwoordelijkheid waarmaakt. Zij stelt daartoe regels op en
handhaaft het naleven ervan. Provincies en gemeenten zijn verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving en voor de handhaving en zijn
tevens het bevoegd gezag voor het opstellen en wijzigen van bestemmingsplannen en het verlenen van omgevingsvergunningen van
bedrijven met gevaarlijke stoffen. Toezicht wordt risicogestuurd uitgevoerd. Bij risicogestuurd toezicht wordt de inspectiecapaciteit vooral
ingezet bij bedrijven die grotere risico’s kennen en ondernemers die
regelgeving relatief slecht naleven.
Vraag 4
Wat gaat de regering doen met de conclusie dat de doelstelling preciezer
kan worden omschreven?
Antwoord 4
De algemene doelstelling «Het uitvoeren van een veiligheids- en
risicobeleid om mens en milieu te beschermen tegen maatschappelijk
onaanvaardbaar geachte gezondheids- en milieurisico’s. Voor externe
veiligheid garandeert de overheid een zogenaamd basisveiligheidsniveau.» is in het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi) concreet
uitgewerkt in een bij vergunningverlening en ruimtelijke besluiten
verplicht te hanteren grenswaarde. Die grenswaarde voor het plaatsgebonden risico (kans op overlijden) is 1 op de miljoen per jaar.
Dit neemt niet weg dat de doelstelling van het beleid preciezer kan
worden omschreven. Nu het bouwwerk Bevi min of meer de voltooiing
nadert, is het mijns inziens goed hieraan binnen de herbezinning op het
externe veiligheidsbeleid om tot meer eenvoudig en robuust beleid en
regelgeving met betrekking tot
«Omgevingsveiligheid» te komen, in de Omgevingswet invulling te geven.
Vraag 5a
Hoe kan het dat de indicatoren in de periode 2004 tot en met 2012 aan
verandering onderhevig zijn en dat de streefwaarden van een aantal
indicatoren in de loop der tijd naar beneden lijken te zijn bijgesteld?
Antwoord 5a
Twynstra Gudde heeft in haar rapport geconstateerd dat bij de uitvoering
van het externe veiligheidsbeleid de planning in de periode 2004–2012
nogal eens is bijgesteld en streefwaarden niet altijd (volledig) behaald
zijn. In de kabinetsreactie is deze conclusie van Twynstra Gudde erkend.
Dat is de belangrijkste reden dat indicatoren aan verandering onderhevig
zijn en dat streefwaarden in de tijd zijn bijgesteld.
De streefwaarde was dat in 2010 alle wettelijke taken vervuld werden. Van
de naar schatting 675 bedrijven (op een totaal van ruim 4.000), die rond
2004 niet aan het basisbeschermingsniveau voldeden, heeft inmiddels
ruim 95% maatregelen getroffen en voldoet aan de aan te houden
afstanden. Voor de totaal ruim 400 Brzo-bedrijven geldt een vergelijkbaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 861, nr. 5

3

percentage. In het leeuwendeel van de gevallen wordt dus aan het doel
tot het bieden van het basisbeschermingsniveau uit het Bevi voldaan.
Vraag 5b
Waarom zijn er in de Begroting van I&M voor 2013 geen indicatoren meer
opgenomen?
Antwoord 5b
Dit komt omdat de begroting 2013, in tegenstelling tot eerdere begrotingen, conform de voorschriften van «Verantwoord Begroten»
(Kamerstuk 31 865, nr. 26) is opgebouwd. Dat betekent dat voor alle
beleidsartikelen rollen en verantwoordelijkheden worden beschreven,
bijbehorende indicatoren en kengetallen worden gepresenteerd alsmede
de in te zetten financiële instrumenten. Maar omdat ik als systeemverantwoordelijke bij de uitvoering van externe veiligheid in grote mate
afhankelijk ben van de uitvoering door andere partijen zijn geen indicatoren opgenomen. Dit is ook in lijn met het «Verantwoord Begroten».
In het kader van de herbezinning op het externe veiligheidsbeleid om tot
meer eenvoudig en robuust beleid en regelgeving met betrekking tot
«Omgevingsveiligheid» te komen, zal ik opnieuw bezien of het opnemen
van indicatoren in de begroting mogelijk is.
Vraag 6a en 6b
Wat is de reactie van de regering op de conclusie dat er meer samenhang
kan zijn tussen de verschillende instrumenten die het ministerie van I&M
inzet?
Waarom is die samenhang er nog niet?
Antwoord 6a en 6b
De conclusie van Twynstra Gudde zie ik als een advies om de ingezette
instrumenten meer in samenhang te presenteren.
Dit advies van Twynstra Gudde neem ik graag ter harte. En daarom zal ik
hieraan binnen de herbezinning op het externe veiligheidsbeleid om tot
meer eenvoudig en robuust beleid en regelgeving met betrekking tot
«Omgevingsveiligheid» te komen zeker de nodige aandacht schenken.
Vraag 7
Waarom wordt het beleid externe veiligheid inrichtingen niet gemonitord?
Antwoord 7
Zoals in de rapportage van Twynstra Gudde aangegeven is, zijn verschillende evaluaties en onderzoeken uitgevoerd. Daarbij is het accent gelegd
op een aantal specifieke onderdelen van het beleid en de uitvoering, zoals
bijv. het saneren van knelpunten, de verantwoording van het groepsrisico,
de rekenmethodiek Bevi en de taakuitvoering door de overheden.
En over de uitvoering door andere overheden hebben de provincies mij
periodiek en het IPO meer overkoepelend verslag uitgebracht.
Uit onderzoek van de ILT blijkt overigens, zoals ook in het antwoord op
vraag 5a weergegeven, dat het leeuwendeel van de bedrijven aan het
basisbeschermingsniveau voldoet. Maar natuurlijk zal de ILT de voortgang
van de sanering bij de resterende gevallen blijven volgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 861, nr. 5

4