Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

951
Vragen van de leden Bruins Slot, Omtzigt en Rog (allen CDA) aan de
ministers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap over het onderzoek in de affaire Jansen Steur (ingezonden
14 januari 2013).
Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 24 januari 2013).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de opmerking van dr. Scheltens, lid van beide
commissies-Lemstra die de affaire-Jansen Steur onderzochten, dat het goed
mogelijk is om het wetenschappelijk werk van Jansen Steur alsnog te
onderzoeken?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat het wetenschappelijk onderzoek van een arts die
«diagnoses stelt die niet onderbouwd kunnen worden; ongebreideld en niet
onderbouwd aanvullend onderzoek aanvraagt en op eigen wijze interpreteert;
vaak niet geïndiceerde medicatie voorschrijft»2 niet voldoet aan wetenschappelijke standaarden en dat de conclusies wellicht niet geldig zijn omdat de
diagnose van zeer veel patiënten al niet klopte?
Antwoord 2
De redenering zoals in de vraag verwoord, deel ik. Of dat het geval is bij
Jansen Steur kan ik op dit moment niet beoordelen.
Vraag 3
Deelt u de analyse uit het rapport van de commissie-Levelt, die onderzoek
deed naar de wetenschapsfraude van dhr. Stapel, dat «De belangrijkste reden
echter om volledigheid na te streven in het zuiveren van de scientific record
is dat de wetenschap zelf een bijzondere aanspraak heeft op waarheidsvin-

1

TC Tubantia, «Wetenschappelijk werk neuroloog ook tegen het licht gaan houden», 10 januari,
pagina 4
2
commissie Lemstra, En waar was de patiënt{?, pagina 3

ah-tk-20122013-951
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

ding. Dat is een cumulatief proces, dat in de empirische wetenschap, en met
name in de psychologie, wordt gekenmerkt door een «empirische cyclus»,
een voortdurende afwisseling tussen theorievorming en empirische toetsing.
Een theorie heeft een voorlopige aanspraak op waarheid/geldigheid, zolang
zij niet empirisch is weerlegd. Cumulatieve evidentie kan tenslotte leiden tot
consensus in de peer community over de geldigheid van een theorie. Dit
fundamentele cumulatieve proces wordt ernstig verstoord door het «rondzingen» van frauduleuze data en van methodologisch dubieuze bevindingen.
Betrokken wetenschappelijke onderzoekers en instellingen hebben de plicht
deze verstoring een halt toe te roepen.»?3
Antwoord 3
Beide stellingen onderschrijf ik.
Vraag 4
Heeft de afgelopen jaren het ministerie, de inspectie, de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), de Koninklijke Nederlandsche
Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (KNMG) of het Medische
Spectrum Twente (MST) op enige wijze zelf initiatief genomen om het
wetenschappelijk onderzoek van dhr. Jansen Steur tegen het licht te houden?
Zo nee, waarom was daar geen aanleiding voor?
Antwoord 4
Naar aanleiding van het rapport Lemstra I in september 2009 is de IGZ een
onderzoek gestart naar de toestemmingverlening van patiënten aan de
klinische onderzoeken van Jansen Steur in het kader van de Wet op
Medisch-wetenschappelijk Onderzoek met mensen (WMO). In november 2009
is een gerechtelijk vooronderzoek gestart door de regiopolitie Twente. Hierop
is de IGZ aangesloten geweest en heeft gegevens ten behoeve van het
onderzoek aangeleverd. Dit onderzoek van de regiopolitie Twente is in juni
2010 gestaakt wegens gebrek aan vervolgingsgrond. Dit is de reden geweest
voor de IGZ om haar eigen onderzoek te staken, temeer omdat de WMO
alleen via het strafrecht gehandhaafd kan worden. De IGZ kan dus op basis
van de WMO geen bestuursrechtelijke maatregelen treffen.
Vraag 5
Kunt u een overzicht geven van de publicaties van dhr. Jansen Steur en al het
medicijnonderzoek waar hij betaald of onbetaald aan meewerkte, inclusief de
bedragen die hij daarvoor ontving?
Antwoord 5
Aan de centrale commissie mensgebonden onderzoek (CCMO) heb ik
gevraagd te kijken welke studies zijn geregistreerd in haar database waaraan
de heer Jansen Steur heeft (mee)gewerkt. Die database is echter pas sinds
eind 1999 actief, zodat van daarvoor er geen gegevens uit kunnen komen. De
exacte vergoeding die elke onderzoeker krijgt is daarin niet opgenomen. Het
Medisch Spectrum Twente zal ik vragen om een overzicht van de hen
bekende medicijnstudies waar Jansen Steur in die instelling aan heeft
gewerkt.
Vraag 6
Hoe beoordeelt u het feit dat dhr. Jansen Steur nog in 2006 ten minste drie
wetenschappelijke artikelen in vakbladen wist te publiceren terwijl hij toen al
drie jaar lang op non-actief stond en het zeer duidelijk was dat hij disfunctioneerde?
Antwoord 6
Het is de verantwoordelijkheid van de redactie van de betreffende vakbladen
om na te gaan of bijdragen van voldoende kwaliteit zijn. Wanneer het
duidelijk is dat een auteur op professioneel vlak disfunctioneert dan doet de
redactie er goed aan om dit gegeven mee te wegen bij het besluit om het
wetenschappelijke artikel al dan niet plaatsen.

3

Falende Wetenschap: de frauduleuze praktijken van sociaal-psycholoog Diederik Stapel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Vraag 7
Is bij de toelating van geneesmiddelen in Nederland, Europa of de VS ooit
gebruik gemaakt van het onderzoek van dhr. Jansen Steur, hetzij zijn
rechtstreekse onderzoek hetzij indirect onderzoek (bijvoorbeeld bij de
toelating van Exelon door de Food and Drug Administration (FDA) voor
dementie bij Parkinson patiënten)?
Antwoord 7
Deze vraag heb ik uitgezet bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG).
Vraag 8
Bent u bereid om met de KNAW, het MST en/of KNMG te komen tot een weg
om de medische publicaties van dhr. Jansen Steur te laten beoordelen op
hun wetenschappelijke waarde, inclusief de effecten die zij gehad hebben op
toelating van richtlijnen en toelating van medicijnen?
Antwoord 8
Er zal door mij eerst met de voormalige werkgever van de heer Jansen Steur,
Medisch Spectrum Twente, overlegd worden over opzet en resultaten van het
door deze instelling opgezette onderzoek naar publicaties en de conclusies
die men daaruit getrokken heeft. Daarnaast zal ik contact opnemen met de
KNAW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3