2
Vragenuur
Aan�de�orde�is�het�mondelinge�vragenuur,�overeenkomstig�artikel�136�van�het�Reglement�van�Orde.
Vragen�van�het�lid�Paulus�Jansen�aan�de�staatssecretaris
van�Infrastructuur�en�Milieu�over�gezondheidsproblemen
door�ventilatieproblemen.
De�voorzitter:
Ik�heet�de�staatssecretaris�van�harte�welkom.

De�heer�Paulus�Jansen�(SP):
Voorzitter.�Mechanische�ventilatiesystemen�in�woningen
deugen�voor�geen�meter.�Veel�mensen�worden�hier�letterlijk�en�figuurlijk�ziek�van.�Dat�was�afgelopen�zondag�de
boodschap�van�Brandpunt.�Dit�was�echter�geen�nieuws.
Ruim�drie�jaar�geleden,�op�3 april�2008,�debatteerde�de
Kamer�naar�aanleiding�van�een�uitzending�van�ZEMBLA
met�toenmalig�minister�Vogelaar�over�precies�hetzelfde
onderwerp.�Ook�toen�lag�er�al�een�praktijkonderzoek�van
een�aantal�adviesbureaus�die�concludeerden�dat�de�ventilatiekwaliteit�bij�de�meeste�woningen,�nieuwe�en�oude,
niet�voldoet�aan�de�wettelijke�eisen.�Minister�Vogelaar
zei�destijds�toe�dat�de�ramen�van�woningen�met�mechanische�ventilatie�weer�open�moeten�kunnen,�maar�daar
bleef�het�bij.�Andere�voorstellen�van�de�SP-fractie�werden
destijds�naar�de�prullenbak�verwezen,�omdat�het�toenmalige�kabinet�vond�dat�bouwbedrijven�zelf�verantwoordelijk
zijn�voor�het�verbeteren�van�de�kwaliteit.�Dat�zijn�ze�ook,
maar�wat�doen�we�als�bouwbedrijven�die�verantwoordelijkheid�ontduiken?
Als�dit�kabinet�zijn�publieke�taak�serieus�neemt,�is�de
oplossing�van�de�slechte�kwaliteit�van�woninginstallaties
helemaal�niet�zo�ingewikkeld.�De�SP-fractie�heeft�hier�drie
jaar�geleden�al�drie�voorstellen�voor�gedaan.�Voer�ten�eerste�een�wettelijk�verplichte�opleveringskeuring�in.�Voer
ten�tweede�een�wettelijk�verplichte�verzekerde�garantie
in.�Voer�ten�derde�een�apk�in�voor�de�installaties�van�bestaande�woningen�die�vergelijkbaar�is�met�de�apk�voor
auto's.�Dit�kost�slechts�€ 1,50�per�woning�per�maand.�Bovendien�lost�dit�het�probleem�voor�de�bestaande�woningen�ook�op.
Waarom�volgt�de�staatssecretaris�deze�drie�verstandige�suggesties�niet�alsnog�op?�Waarom�regelt�de�minister�van�Binnenlandse�Zaken�dit�soort�elementaire�kwaliteitseisen�niet�bij�de�komende�herziening�van�het�Bouwbesluit?�Waarom�verbaast�de�staatssecretaris�zich�erover
dat�de�ventilatiekwaliteit�nog�steeds�belabberd�is,�terwijl
het�kabinet�de�afgelopen�jaren�niets�gedaan�heeft?�Waarom�vertrouwt�hij�er�nog�steeds�op�dat�bouwbedrijven�dit
probleem�zonder�enige�vorm�van�wetgeving�en�controle
zelf�gaan�oplossen?

kennisgenomen�van�wat�hier�de�voorgaande�jaren�over�is
gezegd,�geschreven�en�gedaan.�Ik�ben�erg�blij�dat�door�zowel�het�vorige�als�het�huidige�kabinet�stappen�zijn�gezet
die�ertoe�moeten�leiden�dat�er�concreet�iets�wordt�gedaan
aan�de�problemen�die�op�een�dusdanige�schaal�voorkomen�dat�het�volstrekt�onacceptabel�is.�Dat�kan�ik�in�alle
helderheid�zeggen.�Ik�ben�dit�met�de�heer�Jansen�eens.
Je�kunt�de�ogen�niet�sluiten�als�je�spreekt�over�zulke�grote�contingenten�woningen�waarmee�problemen�zijn.�Dat
geldt�voor�iedereen�die�een�verantwoordelijkheid�heeft�in
de�keten.
In�die�keten�heeft�de�overheid�ook�een�rol.�De�heer
Jansen�suggereert�dat�de�overheid�de�afgelopen�jaren�te
weinig�heeft�gedaan.�Ik�kan�misschien�zeggen�dat�er�meer
gedaan�had�kunnen�worden,�maar�de�stelling�dat�er�niets
is�gedaan�vind�ik�niet�terecht.�We�hebben�in�de�afgelopen�jaren�enkele�onderzoeken�laten�verrichten,�zowel�naar
de�technische�kant�van�de�zaak�als�naar�de�gezondheidsklachten.�We�hebben�bekeken�of�er�een�causaal�verband
is�tussen�het�plaatsen�van�deze�ventilatiesystemen�en�de
gezondheidsklachten.�Dat�onderzoek�is�door�het�RIVM�uitgevoerd.�Op�basis�van�dit�RIVM-onderzoek�en�het�BBAonderzoek�naar�de�ventilatiesystemen�hebben�we�geconcludeerd�dat�er�een�verdieping�van�het�onderzoek�moet
plaatsvinden.�Daarover�heb�ik�de�Kamer�ook�gerapporteerd.�Het�geconstateerde�heeft�deels�ook�al�tot�acties�geleid.�Een�van�de�belangrijke�acties�–�de�heer�Jansen�wees
daar�al�op�–�is�het�voornemen�om�het�Bouwbesluit�aan�te
passen.�Mijn�voorgangster,�mevrouw�Vogelaar,�heeft�dat
enkele�jaren�geleden�aangekondigd�en�per�1 januari�2012
zal�het�daadwerkelijk�effectief�worden.�Dat�is�een�belangrijke�stap.
De�voorzitter:
Mijnheer�de�staatssecretaris,�uw�twee�minuten�zijn�om.
De�heer�Paulus�Jansen�(SP):
Ik�hoop�dat�de�staatssecretaris�in�zijn�tweede�termijn�wel
antwoord�zal�geven�op�de�drie�suggesties�die�ik�nog�een
keer�heb�gedaan.�Die�suggesties�heb�ik�de�afgelopen�jaren�overigens�misschien�al�wel�vijf�keer�gedaan�bij�zijn
voorgangers;�maar�goed,�deze�staatssecretaris�zit�er�pas
een�halfjaar.
Ik�heb�een�nadere�vraag.�Het�afgelopen�halfjaar�heb�ik
regelmatig�discussie�gevoerd�met�de�staatssecretaris�over
de�inspectievakantie.�Dat�heeft�ook�met�dit�probleem�te
maken.�Het�is�nog�veel�erger:�de�staatssecretaris�stuurt�de
inspectie�niet�op�vakantie,�maar�hij�ontneemt�haar�de�instrumenten�om�fatsoenlijk�te�kunnen�handhaven.�Als�er
immers�geen�goede�wetgeving�is,�kan�de�inspectie�nooit
ingrijpen.�Mijn�vraag�is:�komt�dit�nu�binnen�de�wetgeving,
of�blijft�de�staatssecretaris�vertrouwen�op�de�blauwe�ogen
van�de�aannemers?

Staatssecretaris�Atsma:
Voorzitter.�Terecht�snijdt�de�heer�Jansen�de�ventilatieproblematiek�in�een�groot�aantal�huizen�aan�die�afgelopen
zondag�in�een�tv-uitzending�naar�voren�werd�gebracht.
Ook�ik�heb�daar�kennis�van�genomen.�Bovendien�heb�ik

Staatssecretaris�Atsma:
Ik�kom�eerst�op�dit�laatste�terug.�In�eerste�termijn�heb
ik�al�gewezen�op�de�ketenverantwoordelijkheid.�Niet�alleen�de�aannemers�zijn�verantwoordelijk,�maar�ook�de
installateurs.�Verder�ligt�er�een�verantwoordelijkheid�bij
de�verhuurders�van�woningen,�de�woningbouwcorporaties;�deze�hebben�een�zorgplicht�voor�de�bewoners.�De
huizenbewoners�hebben�ook�een�eigen�verantwoordelijkheid.�Als�het�systeem�niet�goed�wordt�onderhouden�–
dat�is�wellicht�een�van�de�belangrijkste�oorzaken�–�moet
je�kijken�wie�daarvoor�verantwoordelijk�is�en�wie�je�daarop�kunt�aanspreken.�In�een�aantal�gevallen�zou�dat�heel

Tweede�Kamer

17 mei 2011
TK�81

Vragenuur

81-2-2

Atsma
goed�de�eigenaar�van�het�complex�kunnen�zijn.�Dat�ligt,
denk�ik,�voor�de�hand.�Naast�de�bouwers�moet�je�dus�ook
de�verhuurder�hierop�aanspreken.�Daarom�zijn�wij�vorige�maand�het�gesprek�aangegaan.�Alle�partijen�die�bij
de�keten�betrokken�zijn,�hebben�wij�uitgenodigd�om�met
ons�over�deze�problematiek�te�spreken.�Dat�hebben�zij�gedaan.�Nu�voeren�wij�separaat�vervolggesprekken.�Wij�zijn
voornemens�om�kort�na�de�zomerperiode�conclusies�te
trekken;�over�deze�conclusies�zullen�wij�onverwijld�aan�de
Kamer�rapporteren.�Ik�ben�het�met�de�heer�Jansen�eens
dat�afspraken�maken�een�is�en�het�toezicht�daarop�twee.
De�heer�Paulus�Jansen�(SP):
De�staatssecretaris�zegt�dat�de�hele�keten�verantwoordelijk�is.�Dat�is�hetzelfde�als�zeggen�dat�niemand�verantwoordelijk�is.�Ik�heb�nog�steeds�geen�antwoord�gekregen
op�onze�drie�simpele�suggesties.�Wij�willen�dat�wettelijk
wordt�geregeld�dat�de�verantwoordelijkheid�uiteindelijk
bij�het�bouwbedrijf�ligt:�met�een�verzekerde�garantie,�met
een�apk,�met�een�aantal�concrete�voorschriften�waardoor
dit�wordt�veiliggesteld.�Wij�willen�ervoor�zorgen�dat�de
staatssecretaris�niet�op�basis�van�vrijwillige�afspraken�en
de�blauwe�ogen�van�de�aannemers�probeert�om�een�en
ander�te�verbeteren,�maar�dat�hij�ervoor�zorgt�dat�er�een
slot�op�de�deur�zit.�Staatssecretaris,�waar�blijft�dat�slot?
Staatssecretaris�Atsma:
Er�moet�worden�gekeken�of�hetgeen�wordt�geïnstalleerd,
is�gecertificeerd:�deugt�het?�Daarover�zijn�wij�met�de�sector�in�gesprek.�Wij�vinden�echt�dat�er�veel�meer�druk�op
de�sector�in�brede�zin�moet�worden�uitgeoefend�om�tot
certificering�te�komen.�Natuurlijk�is�er�ook�een�zorgplicht.
Ik�heb�dat�in�tweede�termijn�al�gezegd.�Deze�raakt�niet�alleen�de�aannemers,�maar�ook�de�verhuurders�van�panden.�Meerdere�partijen�hebben�een�zorgplicht.�Daarom
zijn�wij�het�gesprek�aangegaan.�Wij�vinden�dat�alle�partijen�in�de�keten�samen�sluitende�afspraken�moeten�maken.
Meer�kan�en�wil�ik�op�dit�moment�niet�toezeggen,�maar�ik
vind�wel�dat�het�moet�gebeuren.�Dat�vervolgens�controle
moet�worden�uitgeoefend,�is�evident.
De�voorzitter:
Mijnheer�Jansen,�wat�is�uw�slotvraag?
De�heer�Paulus�Jansen�(SP):
Het�is�eerder�een�slotconstatering.�Ik�constateer�dat�de
staatssecretaris�nog�steeds�zegt:�wij�mikken�op�certificering.�Dat�is�zelfregulering:�de�bedrijven�moeten�het�zelf
uitzoeken.�De�SP-fractie�wil,�net�als�de�mensen�in�Nederland�die�duur�geld�betaald�hebben�voor�een�koophuis,�dat
de�installatie�voldoet�aan�elementaire�gezondheidseisen.
Dat�is�toch�niet�zo�ingewikkeld?
Staatssecretaris�Atsma:
Wij�zijn�het�er�volstrekt�over�eens�dat�een�huis�moet�voldoen�aan�de�elementaire�eisen�die�worden�gesteld�aan
het�binnenmilieu.�Dat�is�geen�punt�van�discussie.�Het�is
echter�ook�zo�dat�wie�een�huis�laat�bouwen,�ook�een�eigen�verantwoordelijkheid�en�een�eigen�keuzemogelijkheid�heeft;�vandaar�de�aanvulling�op�het�Bouwbesluit,�die
meerdere�opties�openlaat.�De�heer�Jansen�zegt:�wij�willen�een�verplichting�om�problemen�te�voorkomen.�In�het
Bouwbesluit�worden�onder�andere�maatregelen�getroffen
om�geluidshinder�van�de�betreffende�apparatuur�maximaal�te�beperken.�Op�een�aantal�terreinen�wordt�dus�wel
degelijk�het�nodige�gedaan;�kijk�maar�naar�de�regelge-

Tweede�Kamer

Vragenuur

ving.�Ik�vind�–�daar�houd�ik�mezelf�aan�–�dat�je�alle�partijen�hieraan�moet�binden:�het�maken�van�sluitende�afspraken�die�kunnen�voorkomen�dat�deze�problemen�zich�in�de
toekomst�opnieuw�voordoen.
De�voorzitter:
Ik�geef�de�fracties�nu�gelegenheid�tot�het�stellen�van�aanvullende�vragen.�Zowel�de�fractiewoordvoerder�als�de�bewindspersoon�krijgt�een�halve�minuut�de�tijd.
De�heer�Lucassen�(PVV):
De�staatssecretaris�sprak�net�over�een�zorgplicht.�Wij�zijn
ons�een�bult�geschrokken�toen�wij�een�directeur�van�een
woningcorporatie�in�de�uitzending�van�Brandpunt�zagen.
Hij�zei�dat�zijn�corporatie�eigenaar�is,�maar�niet�gaat�over
de�gezondheid�van�de�mensen.�Begrijp�ik�uit�de�woorden
van�de�staatssecretaris�dat�hij�het�daarmee�niet�eens�en
dat�de�eigenaar�wel�degelijk�verantwoordelijk�is,�vooral
voor�het�onderhoud?�Wordt�ervoor�gezorgd�dat�die�verantwoordelijkheid�ook�wordt�genomen�door�de�eigenaren,�de�corporaties?
Er�zijn�nog�steeds�een�heleboel�mensen�die�in�een�huis
zitten�waarvan�de�ramen�niet�open�kunnen�en�waarvan
het�ventilatiesysteem�niet�onderhouden�wordt.
De�voorzitter:
Mijnheer�Lucassen,�uw�halve�minuut�is�echt�om.
Staatssecretaris�Atsma:
Ik�deel�de�mening�van�de�heer�Lucassen.�Ik�schrok�namelijk�ook�toen�ik�die�uitlating�hoorde.�Ik�zeg�dit�ook�richting
de�heer�Jansen,�want�dat�is�precies�wat�ik�probeerde�verwoorden.�De�eigenaar�heeft�een�verantwoordelijkheid�en
dus�ook�een�zorgplicht.�Als�je�zoveel�huizen�verhuurt,�kan
het�niet�zo�zijn�dat�je�tegen�mensen�die�de�huizen�huren,
zegt�dat�zij�het�zelf�maar�moeten�uitzoeken.�Dat�kan�niet
aan�de�orde�zijn.�Ik�ben�het�dus�volstrekt�ermee�eens�dat
datgene�dat�werd�getoond,�leidt�tot�zorgen.
De�heer�Van�Gerven�(SP):
Wij�hebben�het�hier�over�heel�ernstige,�ziekmakende�factoren.�Dit�doet�in�alles�denken�aan�het�bekende�sickbuildingsyndroom�waarvan�wij�al�twintig�jaar�weet�hebben.
De�staatssecretaris�regelt�in�het�Bouwbesluit�allerlei�dingen�met�betrekking�tot�geluid,�maar�bij�gezondheidmakende�factoren�geeft�hij�niet�thuis.�Kan�de�staatssecretaris
toezeggen�dat�er�een�oplossing�komt,�ook�met�betrekking
tot�de�gezondheidmakende�factoren,�en�dat�dit�binnen
pakweg�drie�maanden�echt�wordt�geregeld�in�het�Bouwbesluit?
Staatssecretaris�Atsma:
In�het�Bouwbesluit�dat�per�1 januari�2012�ingaat,�staat�dat
er�niet�alleen�wordt�gekeken�naar�de�maximering�van�de
geluidsbelasting,�maar�ook�naar�de�mogelijkheden�om
een�betere�kans�te�geven�aan�natuurlijke�ventilatie.�Dat
is�voor�een�belangrijk�deel�de�adequate�oplossing�voor
een�groot�aantal�panden.�De�heer�Van�Gerven�vraagt�mij
om�een�handreiking.�Dit�is�absoluut�een�handreiking.�Het
Bouwbesluit�had�wat�mij�betreft�ook�al�eerder�in�kunnen
gaan,�maar�wij�weten�helaas�op�welke�wijze�het�werkt.
Het�gaat�dus�per�1 januari�2012�in.

17 mei 2011
TK�81

81-2-3