Mevrouw�Helder�(PVV):
Voorzitter.�Ter�bestrijding�van�wapengeweld�en�verstoringen�van�de�openbare�orde�is�in�2002�het�preventief�fouilleren�ingevoerd.�De�burgemeester�kan�door�middel�van
een�verordening�van�de�gemeenteraad�de�bevoegdheid
krijgen�om�veiligheidsrisicogebieden�aan�te�wijzen�waarbinnen�gefouilleerd�kan�worden�op�wapens�na�een�bevel
van�de�officier�van�justitie.�Voorwaarde�is�dat�er�sprake�is
van�verstoring�van�de�openbare�orde�door�de�aanwezigheid�van�wapens�of�ernstige�vrees�voor�het�ontstaan�van
verstoring�van�de�openbare�orde.�Vervolgens�kan�iedereen�in�het�aangewezen�gebied�gefouilleerd�worden.�Er�is
dus�geen�aanwijzing,�vermoeden�of�verdenking�voor�nodig.�Dit�is�effectief�gebleken.
Wel�is�er�behoefte�aan�verbeteringen�om�het�middel
slagvaardig�te�kunnen�inzetten.�Daarom�bespreken�wij
vandaag�dit�wetsvoorstel.�Er�wordt�een�aantal�voorstellen
gedaan.�Zo�kan�het�bevel�van�de�officier�van�justitie�in�een
spoedeisende�situatie�mondeling�worden�gegeven�met
een�schriftelijke�vastlegging�achteraf.�Als�sprake�is�van
een�incident�dat�onmiddellijke�inzet�van�preventief�fouilleren�rechtvaardigt�zonder�dat�een�veiligheidsrisicogebied
is�aangewezen,�dan�kan�de�burgemeester�direct�een�gebied�aanwijzen�voor�een�korte�duur,�namelijk�twaalf�aaneengesloten�uren.�Verder�wordt�de�veiligheidsfouillering
uitgebreid�met�de�bevoegdheid�om�voorwerpen�te�onderzoeken�die�de�betrokkene�bij�zich�draagt�of�met�zich�meevoert.�Geregeld�wordt�dat�elke�persoon�die�door�de�politie
wordt�vervoerd,�gefouilleerd�mag�worden,�dus�ook�personen�die�vervoerd�worden�in�het�kader�van�de�hulpverleningstaak,�de�zogenoemde�vervoersfouillering.�Ten�slotte
wordt�een�fouilleerbevoegdheid�gecreëerd�voor�personen
die�in�een�politiecel�worden�ingesloten,�de�zogenoemd
insluitingsfouillering.�Het�betreft�een�standaardbevoegdheid�tot�onderzoek�aan�kleding�en�onderzoek�van�voorwerpen,�en�een�voorwaardelijke�bevoegdheid�tot�onderzoek�aan�het�lichaam�en�in�het�lichaam.
De�PVV-fractie�is�het�eens�met�de�voorgestelde�wijzigingen.�Ook�is�het�goed�dat�feitgecodeerde�afdoening�mogelijk�wordt�gemaakt.�Treffen�agenten�iemand�aan�met�een
bepaald�wapen,�bijvoorbeeld�pepperspray�of�een�boksbeugel,�dan�hoeven�zij�niet�meer�eerst�naar�het�politiebureau�om�daar�een�proces-verbaal�van�op�te�maken.�Agenten�kunnen�nu�op�straat�blijven,�en�daar�is�de�PVV�voorstander�van.
Mijn�fractie�is�het�ook�eens�met�de�vervoersfouillering.
Zij�is�het�echter�niet�eens�met�de�redenering�van�de�Natio-

nale�ombudsman�dat�de�vervoersfouillering�ertoe�kan�leiden�dat�er�geen�reden�meer�is�om�handboeien�aan�te�leggen�bij�een�aangehouden�verdachte.�Dit�zou�fijn�zijn�voor
de�verdachte,�omdat�fouilleren�wordt�ervaren�als�een�lichtere�maatregel�dan�het�aanleggen�van�handboeien.�Hoe
beoordeelt�de�minister�deze�redenering?�Het�niet�bij�zich
dragen�van�wapens�is�toch�niet�altijd�een�reden�om�geen
handboeien�aan�te�leggen?�Zonder�wapen�kan�iemand
nog�altijd�gevaarlijk�zijn.�Dat�wordt�met�zoveel�woorden
erkend�in�de�memorie�van�toelichting,�maar�toch�graag
nog�een�bevestiging�van�de�minister.
De�PVV�wil�toch�ook�ingaan�op�de�afgewezen�vormen
van�verruiming.�Zo�mag�op�de�perrons�van�de�NS�niet
preventief�gefouilleerd�worden,�omdat�dat�geen�openbaar
gebied�is.�Volgens�de�regering�is�dat�ook�niet�nodig,�omdat�de�stationshal�wél�een�openbaar�gebied�is�en�dus�als
veiligheidsrisicogebied�aangewezen�kan�worden.�In�het
verleden�heeft�de�NS�ook�verzet�geboden�tegen�het�aanwijzen�van�de�perrons�als�risicogebied.�De�reden�daarvoor�is�dat�het�bedrijf�bang�is�dat�mensen�aan�de�fouillering�willen�ontkomen�door�te�dreigen�op�het�spoor�terecht
te�komen.�De�regering�heeft�deze�argumentatie�overgenomen.�Wij�vinden�dat�geen�doorslaggevend�argument.
Iemand�kan�bijvoorbeeld�ook�de�snelweg�op�rennen�om
aan�fouillering�te�ontkomen.�Op�stations�is�ook�sprake�van
wapenbezit.�Doordat�het�niet�mogelijk�wordt�gemaakt�om
ook�op�perrons�preventief�te�fouilleren,�wordt�er�aan�personen�die�een�wapen�bezitten,�een�vluchtroute�geboden.
Door�nou�net�daar�niet�te�fouilleren,�ontstaat�naar�de�mening�van�de�PVV�juist�een�groter�risico.�Mensen�zullen�in
de�regel�via�het�spoor�het�station�verlaten�en�niet�via�de
stationshal,�omdat�daar�wel�gefouilleerd�mag�worden.
Mijn�fractie�overweegt�dan�ook�een�motie�in�te�dienen�om
ook�de�perrons�van�de�NS�als�veiligheidsrisicogebied�te
kunnen�aanwijzen�zodat�ook�daar�preventief�op�wapens
gefouilleerd�kan�worden.�Graag�een�reactie�van�de�minister.
Daarnaast�is�niet�ingegaan�op�het�preventief�fouilleren
in�het�openbaar�vervoer�wat�betreft�de�bussen,�trams�et
cetera�die�door�het�aangewezen�veiligheidsgebied�gaan
rijden.�Worden�deze�bussen,�trams�et�cetera�voorzien�van
agenten�die�preventief�fouilleren?
Ook�preventief�fouilleren�op�het�bezit�van�drugs�wordt
niet�mogelijk�gemaakt.�De�regering�meent�dat�het�bezit
van�drugs�eerder�de�bezitter�schaadt�en�niet�de�openbare�orde.�De�PVV�is�het�hier�niet�mee�eens,�want�drugsrunners�bijvoorbeeld�kunnen�wel�degelijk�een�gevaar�voor�de
openbare�orde�zijn.�Daar�komt�bij�dat�ze�in�duidelijk�waarneembare�gebieden�actief�zijn�en�dat�hiertegen�dus�eenvoudig�actie�kan�worden�ondernomen.�Weliswaar�gebeurt
dit�in�de�regel�via�het�strafrecht�maar�het�optreden�via�de
bestuursrechtelijke�weg�kan�toch�ook�een�stok�achter�de
deur�zijn.
Ook�wordt�aangegeven�dat�er�in�de�praktijk�geen�behoefte�bestaat�aan�preventief�fouilleren�op�drugs�en�men
genoeg�heeft�aan�bevoegdheden�die�geboden�worden
door�de�Opiumwet.�Om�op�basis�van�de�Opiumwet�iemand�te�mogen�fouilleren,�moet�in�tegenstelling�tot�bij
preventief�fouilleren�wel�sprake�zijn�van�een�verdenking.
Kan�de�minister�hier�nader�op�ingaan?�Het�argument�in
de�memorie�van�toelichting�dat�hiervoor�het�lichaam�afgetast�moet�worden,�is�niet�doorslaggevend.�Drugsrunners
vervoeren�de�drugs�in�de�regel�niet�in�de�lichaamsholten
maar�in�de�kleding.�Dus�graag�een�nadere�motivering�van
de�minister�en�ook�op�dit�punt�overwegen�we�een�motie
in�te�dienen.

Tweede�Kamer

26 februari 2013
TK�54

18
Verruiming�fouilleerbevoegdheden
Aan�de�orde�is�de�behandeling�van:
- het�wetsvoorstel�Wijziging�van�de�Gemeentewet,�de
Wet�wapens�en�munitie�en�de�Politiewet�2012�(verruiming
fouilleerbevoegdheden)�(�33112�).
De�voorzitter:
Ik�heet�de�minister�van�harte�welkom.�Zo�ook�de�collega's
die�vanavond�het�woord�voeren,�de�mensen�op�de�publieke�tribune�en�de�mensen�die�thuis�meekijken.
De�algemene�beraadslaging�wordt�geopend.

Verruiming�fouilleerbevoegdheden

54-18-48

Helder
Tot�slot�nog�een�vraag�aan�de�minister�in�de�hoop�dat
hij�deze�kan�beantwoorden.�De�staatssecretaris�heeft�in
zijn�hoedanigheid�van�Kamerlid�ooit�gezegd�dat�preventief�fouilleren�altijd�en�overal�mogelijk�zou�moeten�zijn.
Waarom�is�dat�dan�niet�in�het�wetsvoorstel�opgenomen?
Heeft�de�staatssecretaris�hier�weer�een�draai�gemaakt?
Ondanks�de�aangevulde�opmerkingen�vindt�de�PVV�dit
wetsvoorstel�wel�een�verdere�stap�in�de�goede�richting�en
kan�zij�er�dan�ook�mee�instemmen.

De�heer�Oskam�(CDA):
Voorzitter.�In�het�verslag�bij�het�wetsvoorstel�hebben�we
reeds�aangegeven�dat�we�positief�staan�tegenover�dit
wetsvoorstel.�Verboden�wapenbezit�is�zeer�ongewenst�en
kan�tot�ernstige�aantasting�van�de�openbare�orde�en�veiligheid�leiden.�In�het�uitgaansleven�bijvoorbeeld�heeft�geweld�met�messen�en�vuurwapens�al�veel�te�vaak�geleid
tot�verschrikkelijke�aflopen;�steek-�of�schietpartijen�met
dodelijke�afloop�willen�we�in�Nederland�niet.
Tien�jaar�geleden�heeft�de�CDA-fractie�in�de�persoon
van�Wim�van�de�Camp�het�initiatief�genomen�om�de�mogelijkheid�tot�preventief�fouilleren�in�de�wet�op�te�nemen.
Inmiddels�is�gebleken�dat�preventief�fouilleren�werkt�en
dat�het�draagvlak�geniet�onder�de�bevolking.�Wel�blijkt�er
in�de�politiepraktijk�behoefte�te�zijn�aan�de�mogelijkheid
om�het�instrument�op�onderdelen�flexibeler�in�te�zetten,
met�name�als�het�om�spoedsituaties�gaat.�De�CDA-fractie�staat�daar�in�beginsel�positief�tegenover.�De�vragen
die�we�in�het�verslag�hebben�gesteld,�zijn�overwegend�bevredigend�beantwoord.�We�hebben�er�kennis�van�genomen�dat�bij�nota�van�wijziging�het�voorstel�om�in�spoedgevallen�het�bevel�voor�de�concrete�fouilleeractie�te�laten�geven�door�de�hulpofficier�van�justitie,�is�geschrapt.
We�vinden�dat�een�verstandige�beslissing�van�de�minister�want�het�is�nogal�een�ingrijpend�middel�en�dan�is�het
misschien�beter�om�er�een�magistraat�naar�te�laten�kijken.
Het�Openbaar�Ministerie�zal�in�de�praktijk�de�piketmodule�aanvullen�met�een�adequate�instructie�voor�preventief
fouilleren�zodat�daadwerkelijk�altijd�een�officier�van�justitie�beschikbaar�is�om�met�de�burgemeester�en�de�politie�te�overleggen,�desnoods�telefonisch,�om�een�spoedaanwijzing�te�geven�om�een�gebied�als�veiligheidsrisicogebied�aan�te�wijzen.�We�zijn�het�ermee�eens�dat�er�geen
wetswijziging�nodig�is�om�die�praktijk�dan�te�wijzigen.
Wel�zijn�we�benieuwd�hoe�die�spoedprocedure�in�de�praktijk�gaat�uitwerken.�Te�zijner�tijd�willen�we�dus�wel�van�de
minister�daarover�een�terugkoppeling�krijgen.
We�hadden�gevraagd�waarom�er�niet�voor�is�gekozen
om�de�burgemeester�standaard�de�bevoegdheid�te�geven�om�ook�zonder�voorafgaande�toestemming�van�de
raad,�de�raadscommissies�of�-fora�een�veiligheidsrisicogebied�aan�te�wijzen�en�of�in�democratische�legitimatie�door�de�raad�niet�reeds�afdoende�is�voorzien�door�de
plicht�voor�de�burgemeester�om�de�gebiedsaanwijzing�zo
spoedig�mogelijk�ter�kennis�van�de�raad�te�brengen.�De
minister�heeft�op�dat�punt�aangegeven�dat�hij�afgezien
van�spoedsituaties,�geen�aanwijzingen�heeft�dat�die�huidige�bevoegdheid�van�de�gemeenteraad�bedoeld�in�artikel�151b�van�de�Gemeentewet�in�de�praktijk�op�bezwaren
stuit�en�dat�daarom�rechtstreeks�de�bevoegdheid�van�de
burgemeester�op�grond�van�het�voorgestelde�artikel�174b
beperkt�kan�blijven�tot�incidentele�spoedsituaties.�Als�dat
zo�is,�dan�nemen�wij�daar�kennis�van.

Tweede�Kamer

Verruiming�fouilleerbevoegdheden

Onderzoek�in�het�lichaam�gaat�nog�een�stap�verder.�Op
onze�vraag�daarover�geeft�de�minister�enkele�voorbeelden
van�onderzoek�in�het�lichaam�als�noodzakelijk�sluitstuk�op
de�reeds�bestaande�bevoegdheden�die�nodig�zijn�om�de
verantwoordelijkheid�te�kunnen�dragen�voor�de�orde�en
de�veiligheid�in�een�cellencomplex�of�een�politiebureau,
alsook�voor�de�gezondheid�van�de�gedetineerden�zelf.�Onderzoek�in�het�lichaam�is�natuurlijk�zeer�ingrijpend,�maar
de�voorbeelden�die�de�minister�heeft�gegeven,�zijn�voor
ons�voldoende�overtuigend.
Bovendien�zijn�wij�gerustgesteld�omdat�de�zorgvuldigheid�is�gewaarborgd�door�de�bepaling�dat�zulk�onderzoek
alleen�mag�worden�verricht�door�een�arts�of�in�diens�opdracht�door�een�verpleegkundige.�Deze�beslissing�mag�alleen�worden�genomen�door�het�hoofd�van�de�territoriale
eenheid�van�de�politie�of�bij�afwezigheid�door�zijn�plaatsvervanger.�De�vraag�is�wel�hoe�dat�in�de�praktijk�zal�werken,�zeker�in�de�grote�steden,�omdat�daar�vaak�meerdere�bureaus�tegelijk�open�zijn.�Het�kan�zo�zijn�dat�meerdere�verdachten�in�hun�lichaam�onderzocht�moeten�worden.
De�vraag�is�dan�of�er�met�dit�systeem�een�goede�werkwijze�is.
Op�onze�vraag�of�een�bezwaar�tegen�een�besluit�tot
aanwijzing�van�een�veiligheidsrisico�in�veel�gevallen�pas
behandeld�kan�worden�nadat�dit�na�verloop�van�tijd�is�opgehouden�veiligheidsrisicogebied�te�zijn,�heeft�de�minister�geantwoord�dat�in�zulke�gevallen�een�bestreden�besluit�kan�worden�herroepen,�terwijl�de�gevolgen�van�dat
besluit�niet�ongedaan�kunnen�worden�gemaakt.�In�zulke
gevallen�kan�de�indiener�van�het�bezwaarschrift�schade
hebben�geleden.�De�vraag�aan�de�minister�is�of�bekend�is
hoe�vaak�dergelijke�zaken�zich�hebben�voorgedaan.�Is�er
schadevergoeding�uitgekeerd?�Zo�ja,�hoeveel?

Mevrouw�Berndsen-Jansen�(D66):
Voorzitter.�Dat�veiligheid�op�straat�van�groot�belang�is,
dat�wapenbezit�moet�worden�teruggedrongen�en�dat�het
voorkomen�van�gewelddadige�incidenten�prioriteit�heeft,
daar�zijn�we�het�allemaal�over�eens.�Voor�D66�gaat�de
discussie�vanavond�over�een�groot�goed,�namelijk�onze
grondrechten,�een�belangrijk�liberaal�uitgangspunt,�waar
de�partij�van�deze�minister�ook�ooit�voor�stond.�Maar�die
grondrechten�verruilt�de�minister�keer�op�keer�voor�zijn
veiligheidsutopie.�Hadden�we�40�jaar�geleden�Joop�den
Uyl�met�zijn�maakbaarheid�van�werkgelegenheid,�nu�hebben�we�minister�Opstelten�en�zijn�maakbaarheid�van�veiligheid.�Preventief�fouilleren�breekt�in�op�de�privacy�en�lichamelijke�integriteit�van�onschuldige�burgers.�Natuurlijk,
wie�niets�gedaan�heeft,�hoeft�niets�te�vrezen,�maar�evenzeer�geldt:�wie�niets�gedaan�heeft,�hoeft�geen�inbreuk�op
zijn�fundamentele�rechten�te�accepteren.�Langs�die�meetlat�kijkt�D66�kritisch�naar�het�instrument�preventief�fouilleren.
Dat�een�bezinning�op�het�doel�en�de�inzet�van�preventief�fouilleren�wenselijk�is,�dat�ziet�ook�mijn�fractie,�maar
wat�D66�betreft�wel�met�een�gewaarborgd�evenwicht�tussen�veiligheid�en�burgerrechten.�Het�instrument�is�bedoeld�als�aselectief;�zonder�aanzien�des�persoons.
De�heer�Marcouch�(PvdA):
Ik�hoor�collega�Berndsen�spreken�over�grondrechten.�Is
D66�ook�van�mening�dat�veiligheid�ook�een�grondrecht�is?

26 februari 2013
TK�54

54-18-49

Berndsen-Jansen
Mevrouw�Berndsen-Jansen�(D66):
Zo�zou�je�het�kunnen�noemen,�maar�dat�betekent�niet�dat
alles�ook�maar�gerechtvaardigd�is�om�toe�te�passen.�Je
kunt�niet�makkelijk�het�ene�grondrecht�inruilen�tegen�het
andere�grondrecht.�Daarom�zei�ik�net�ook�dat�er�een�balans�moet�zijn�tussen�grondrechten�en�veiligheid.
De�heer�Marcouch�(PvdA):
Ja,�maar�dan�moet�het�collega�Berndsen�toch�tevreden
stemmen�dat�hier�een�voorstel�ligt�dat�juist�dat�doet;�het
beschermen�van�die�grondrechten.�Het�is�helemaal�niet�zo
dat�het�ene�ten�koste�van�het�andere�wordt�ingevoerd.�Dat
is�toch�niet�wat�hier�ter�tafel�ligt?
Mevrouw�Berndsen-Jansen�(D66):
Daarover�verschil�ik�dus�van�mening�met�de�heer
Marcouch,�want�ik�vind�wel�degelijk�dat�de�burgerrechten�worden�ingeleverd.�Ik�zal�dat�met�mijn�verdere�betoog
ook�onderbouwen.
Het�instrument�is�bedoeld�als�aselectief,�zonder�aanzien�des�persoons;�bij�fouilleeracties�dus�geen�discriminatie�op�basis�van�huidskleur�of�afkomst.�In�de�praktijk�zien
we�echter�dat�er�wel�degelijk�selectie�wordt�toegepast.�De
professionele�intuïtie�van�politieambtenaren�speelt�een
belangrijke�rol.�De�Ombudsman�constateert�zelfs�een�nadrukkelijk�gevaar�voor�willekeur�en�voor�ongeoorloofde
selectie,�terwijl�wij�ethnic�profiling�juist�nadrukkelijk�willen�voorkomen�bij�de�toepassing�van�dit�instrument.�Het
voorstel�van�de�minister�beoogt�niet�om�het�non-discriminatiebeginsel�opzij�te�schuiven,�maar�hoe�waarborgt
hij�dit�principe�nadrukkelijk�in�de�praktijk?�Volgens�mijn
fractie�mag�de�burger�meer�verwachten�van�deze�minister
dan�alleen�vertrouwen�op�briefings�en�controle�door�leidinggevenden.
Preventief�fouilleren�verschuift�van�een�algemeen�preventief�middel�met�grootschalige�acties�naar�een�kleinschaliger�instrument�dat�op�een�zogenaamde�slimme�manier�wordt�ingezet�op�hot�times�en�hot�places.�Het�strafrechtelijk�doel�krijgt�steeds�meer�de�overhand.�Natuurlijk
is�er�iets�voor�te�zeggen�om�een�ingrijpend�middel�als�preventief�fouilleren�gerichter�en�effectiever�te�kunnen�inzetten,�maar�laten�we�wel�duidelijk�houden�dat�preventief
fouilleren�geen�strafvorderlijk�dwangmiddel�is.�We�hebben�het�nog�steeds�over�onschuldige�burgers.�We�moeten�er�dus�nadrukkelijk�voor�waken�dat�dit�instrument
wordt�gebruikt�als�gemakkelijk�alternatief�als�strafvorderlijk�optreden�niet�mogelijk�is.�Mijn�fractie�vindt�dan�ook
dat�bij�ieder�verzoek�tot�preventief�fouilleren�ook�afgevraagd�moet�worden�of�het�instrument�niet�als�achterdeurtje�wordt�gebruikt.�Deelt�de�minister�deze�opvatting
en�hoe�voorziet�het�voorstel�daar�volgens�hem�in?
Ik�zei�al�dat�preventief�fouilleren�ingrijpend�is.�We�moeten�dus�waarborgen�dat�correcte�toepassing�plaatsvindt.
Mensen�moeten�erop�kunnen�vertrouwen�dat�hun�rechten�in�het�hele�land�in�gelijke�mate�zijn�gewaarborgd.�Mijn
fractie�hecht�dus�zeer�aan�de�toets�door�de�officier�van
justitie.�De�hulpofficier�kwam�even�om�de�hoek�kijken,
maar�is�terecht�geschrapt�door�de�minister.�Daarmee�is�de
minister�er�wat�D66�betreft�echter�nog�niet.�D66�deelt�de
opvatting�van�de�Ombudsman�dat�de�toets�van�de�officier
van�justitie�meer�gewicht�behoeft.�Het�moet�een�volwaardige�toets�zijn�van�de�proportionaliteit�en�subsidiariteit,
juist�om�een�inbreuk�op�rechten�en�oneigenlijk�gebruik
te�minimaliseren.�De�minister�vindt�de�motivering�op�basis�van�feiten�en�omstandigheden�voldoende.�Wij�dringen�aan�op�harde�sturing�door�deze�minister;�dat�moet

Tweede�Kamer

Verruiming�fouilleerbevoegdheden

hem�aanspreken.�Laat�de�officier�nadrukkelijk�toetsen�op
doel,�methode,�selectiecriteria,�alternatieven,�hoe�rekening�wordt�gehouden�met�de�privacy�van�gefouilleerden,
hoe�stigmatisering�wordt�voorkomen�en�hoe�met�gefouilleerden�en�omstanders�over�de�actie�wordt�gecommuniceerd.�Als�de�minister�deze�aangeklede�toets�niet�wettelijk�wil�regelen,�wil�hij�dan�wel�bij�het�Openbaar�Ministerie�erop�aandringen�dat�dit�onderdeel�wordt�van�de�vaste
uitvoeringspraktijk,�bijvoorbeeld�door�een�dwingende�instructie?
D66�hecht�ook�zeer�aan�de�rol�van�gemeenteraden�bij
het�aanwijzen�van�risicogebieden.�Het�handelen�van�de
burgemeester�behoeft�immers�democratische�legitimatie.
In�het�huidige�systeem�informeert�de�burgemeester�vooraf�de�veiligheidsdriehoek�en�de�gemeenteraad�voordat�hij
een�veiligheidsrisicogebied�aanwijst,�maar�in�het�voorstel
van�de�minister�kan�de�burgemeester�straks�ook�op�eigen
houtje�handelen�in�gebieden�die�niet�zijn�aangewezen�als
risicogebied�en�wordt�de�gemeenteraad�pas�achteraf�gekend.�Is�de�rol�van�de�gemeenteraad�juist�niet�iets�waarover�de�gemeenten�zelf�willen�en�moeten�beslissen�bij�het
toepassen�van�deze�bevoegdheid?�En�klopt�het�dat�dit�in
de�praktijk�ook�al�gebeurt,�bijvoorbeeld�hier�in�Den�Haag?
Waarom�meent�de�minister�dan�op�de�democratische�controle�op�de�lokale�politiek�te�moeten�ingrijpen?�Kan�hij�die
inspanning�niet�beter�plegen�op�waarborgen�bij�de�diensten�die�onder�zijn�gezag�vallen,�namelijk�de�politie�en�het
Openbaar�Ministerie?�Deelt�de�minister�onze�opvatting
dat�het�ook�bij�een�spoedaanwijzing�in�ieder�geval�steeds
de�driehoek�moet�zijn�die�beslist�en�niet�alleen�de�burgemeester?
De�bevoegdheid�tot�preventief�fouilleren�speelt�zich
af�op�gemeentelijk�niveau,�maar�hoe�groot�is�eigenlijk
de�behoefte�van�de�gemeenten�aan�de�voorgestelde�verruiming�van�deze�bevoegdheden?�De�burgemeester�van
Den�Haag,�geen�onbekende�van�deze�minister,�laat�weten�dat�hij�de�winst�van�de�voorgestelde�procedure�marginaal�vindt.�Hij�stelt�dat�het�in�alle�beschreven�situaties�nu
al�mogelijk�is�om�preventieve�fouilleeracties�te�houden.
Heeft�het�voorstel�van�de�minister�eigenlijk�wel�draagvlak
onder�de�gemeenten?�Ook�andere�gezaghebbende�instanties�hebben�kritiek�op�het�voorstel,�maar�die�wordt�opzij
geschoven�ten�faveure�van�de�maakbaarheid.
Ik�maak�namens�mijn�fractie�ook�een�opmerking�over
de�insluitingfouillering.�D66�onderschrijft�onderzoek�aan
het�lichaam�bij�ingeslotenen�in�een�politiecel,�maar�hoe
proportioneel�is�het�voorgestelde�onderzoek�in�het�lichaam?�Hoe�groot�is�de�gevaarzetting�bij�ingeslotenen
in�een�politiecel?�De�minister�verwijst�naar�een�ernstige
brand�in�een�arrestantenhuis�in�Den�Haag�in�1987.�Dat�is
welgeteld�een�kwart�eeuw�geleden.�Toen�was�de�minister
nog�burgemeester�in�Delfzijl.�Heeft�de�minister�recentere�voorbeelden�die�de�noodzaak�hiervan�onderbouwen,
vraag�ik�hem�dan�ook.
Wat�niemand�kan�horen�is�dat�de�minister�volgens�mij
zegt�dat�hij�toen�directeur�was�in�Delden.
Minister�Opstelten:
Ik�was�directeur-generaal.�Ik�zeg�het�maar�even,�want�wij
moeten�precies�zijn.
Mevrouw�Berndsen-Jansen�(D66):
Zelfs�directeur-generaal.�Dan�hebben�wij�ons�misschien
een�jaar�vergist,�dat�zou�kunnen.�In�ieder�geval�moet�de
geschiedenis�goed�genoteerd�worden.

26 februari 2013
TK�54

54-18-50

Berndsen-Jansen
Desalniettemin�hoor�ik�toch�graag�wat�recentere�voorbeelden�van�de�minister�die�de�noodzaak�hiervan�onderbouwen.�Heeft�de�minister�dit�voorstel�ook�getoetst
aan�internationaal�recht?�De�minister�volgt�de�juridische
grondslag�voor�penitentiaire�inrichtingen.�Wij�hebben�het
echter�niet�over�veroordeelde�gevangenen.�Hoe�verhoudt
dit�voorstel�zich�tot�het�Europees�Verdrag�voor�de�Rechten
van�de�Mens?
De�implicaties�van�preventief�fouilleren�zijn�ingrijpend;
ik�heb�dit�al�een�paar�keer�gezegd.�De�voorgestelde�verruiming�gaat�verder�dan�de�huidige�bevoegdheid�en�dus
worden�de�rechten�van�burgers�te�grabbel�gegooid.�Het�is
noodzakelijk�dat�deze�wet�na�drie�jaar�wordt�geëvalueerd
op�de�toepassing�in�de�praktijk.�D66�heeft�daar�reeds�in
de�schriftelijke�ronde�om�gevraagd.�De�minister�houdt�de
boot�af�en�verwijst�naar�de�gemeenten.�Onzin,�aldus�mijn
fractie.�Een�wettelijke�regeling�met�een�ingrijpend�karakter�moet�worden�geëvalueerd.�Laat�de�minister�daar�dan
ook�wettelijk�en�dus�dwingend�op�sturen.�Ik�overweeg�op
dit�punt�een�amendement�in�te�dienen.
De�heer�Dijkhoff�(VVD):
Als�ik�hoor�dat�er�burgerrechten�te�grabbel�worden�gegooid,�moet�ik�toch�een�vraag�stellen.�Mevrouw�Berndsen
begon�heel�mooi�met�liberale�waarden.�Nu�weet�een�liberaal�dat�die�burgerrechten�op�papier�één�ding�zijn,�maar
dat�het�in�de�praktijk�nodig�is�om�veilig�over�straat�te�kunnen�gaan�om�van�je�burgerrechten�te�genieten.�Vervolgens�kwam�zij�met�een�veiligheidsutopie.�Het�klonk�als
een�fantastisch�verhaal�en�verzonnen�zaken,�maar�zijn�al
die�duizenden�wapens�die�in�de�afgelopen�jaren�zijn�gevonden�met�preventief�fouilleren�en�die�zijn�afgepakt�van
criminelen,�ook�verzonnen?�Zijn�die�soms�niet�echt?�Vertrouwt�mevrouw�Berndsen�niet�op�de�professionaliteit
van�de�mensen�die�zij�noemt�zoals�de�burgemeesters,�de
officieren�van�justitie�en�de�politie�die�hier�professioneel
mee�omgaan�en�waarvoor�wij�allemaal�waarborgen�inbouwen?�Kan�zij�zo�veel�schokkende�voorbeelden�uit�de
afgelopen�tien�jaar�noemen�waarin�die�mensen�hun�boekje�te�buiten�zijn�gegaan?�Tot�slot.�Zou�mevrouw�Berndsen
de�indruk�willen�wegnemen�dat�zij�de�politie�discriminatie
bij�de�toepassing�van�haar�bevoegdheden�verwijt?
Mevrouw�Berndsen-Jansen�(D66):
Dit�zijn�een�heleboel�vragen.�Om�direct�een�antwoord�te
geven�op�die�laatste�vraag:�dat�heb�ik�helemaal�niet�gezegd.�Ik�heb�niet�gezegd�dat�er�discriminatie�wordt�toegepast.�Ik�heb�alleen�gezegd�dat�op�dit�moment�al�wordt�gekeken�naar�bepaalde�uiterlijkheden�en�verdachte�omstandigheden,�dus�als�je�dat�nog�specifieker�gaat�maken�...�In
feite�wordt�er�in�het�wetsvoorstel�wel�degelijk�rekening
mee�gehouden�dat�er�op�basis�van�selecties�kan�worden
gewerkt.�Dat�wil�mijn�fractie�niet.�Het�is�nu�een�aselectief�instrument,�dat�ook�aselectief�moet�worden�gebruikt,
maar�het�lijkt�erop�dat�het�een�selectief�instrument�gaat
worden.�Dit�is�wel�degelijk�een�voorbeeld�van�aantasting
van�burgerrechten.
Ik�heb�geen�pen�bij�me,�dus�ik�heb�uw�vragen�niet�kunnen�noteren,�meneer�Dijkhoff.�Dat�spijt�me�zeer,�maar�u
had�dan�ook�drie�uitgebreide�vragen.�De�laatste�vond�ik
nog�het�meest�indringend.�Dat�snapt�u�wel,�gezien�mijn
achtergrond.

dat�het�daarop�lijkt;�een�marginaal�verschil,�maar�goed.
De�andere�punten�waren�de�volgende.�Zouden,�nu�we�het
toch�over�een�utopie�hebben,�die�andere�gevonden�wapens�er�ook�maar�bij�verzonnen�zijn,�of�hebben�we�die�bij
het�fouilleren�echt�wel�gepakt?�En�kan�mevrouw�Berndsen
zo�veel�schokkende�voorbeelden�noemen�waarin�de�politie,�de�officier�van�justitie�en�de�burgemeester,�die�het
allemaal�niet�zouden�kunnen�waarborgen,�hun�boekje�te
buiten�zijn�gegaan�op�dit�punt?
Mevrouw�Berndsen-Jansen�(D66):
Ik�maak�zeker�tegen�dat�laatste�bezwaar.�Ik�heb�nadrukkelijk�aangegeven�dat�ik�vind�dat�de�driehoek�–�en�dat�zijn
het�Openbaar�Ministerie,�de�burgemeester�en�de�politiechef�–�gedrieën�een�besluit�moet�nemen�om�een�veiligheidsgebied�aan�te�wijzen.�Ik�heb�alle�vertrouwen�in�hen.
Nu�wordt�voorgesteld�dat�slechts�één�iemand�uit�de�driehoek�dat�besluit�kan�nemen.�Dat�vind�ik�geen�goede�ontwikkeling.�Nee,�het�zijn�er�geen�twee,�want�de�officier�van
justitie�kan�ook�achteraf�beschrijven�waarom�het�noodzakelijk�was.�Dat�is�dus�geen�driehoeksbesluit.�Ik�vraag�om
een�driehoeksbesluit.
Over�de�veiligheidsutopie�is�een�heel�mooi�boekje�geschreven.�Natuurlijk�zijn�er�veel�wapens�ingeleverd,�maar
die�zijn�ook�niet�allemaal�gebruikt.�Nederland�is�nog�nooit
zo�veilig�geweest.�Alleen,�als�wij�maar�blijven�roepen�dat
het�zo�onveilig�is�en�dat�het�nog�strenger�moet�en�er�met
nog�meer�instrumenten�moet�worden�ingegrepen,�dan
houden�wij�onze�eigen�utopie�toch�wel�in�stand.
Mevrouw�Helder�(PVV):
Ik�hoorde�mevrouw�Berndsen�spreken�over�de�insluitingsfouillering.�Zij�zei�dat�de�minister�slechts�één�voorbeeld
uit�1997�heeft�aangehaald.�Ik�wil�haar�vragen�of�zij�wel
weet�hoe�vindingrijk�verdachten�zijn.�Als�zij�dat�niet�weet,
zou�ik�haar�het�volgende�adviseren.�Ik�ben�op�werkbezoek
geweest�in�de�Penitentiaire�Inrichting�Middelburg.�Die�penitentiaire�inrichting�verkeert�in�de�unieke�omstandigheid
dat�ze�een�arrestantencomplex�heeft.�De�mensen�daar�zitten�te�springen�om�een�verruiming�van�de�insluitingsbevoegdheid.�Weet�mevrouw�Berndsen�wel�hoe�vindingrijk
verdachten�zijn?
Mevrouw�Berndsen-Jansen�(D66):
Dat�weet�ik�heel�goed.�U�zegt�het�goed.�Nu�wordt�gezegd
dat�de�bevoegdheden�die�in�de�penitentiaire�inrichting
worden�gebruikt,�ook�zouden�moeten�worden�gebruikt�bij
verdachten;�dus�niet�alleen�bij�veroordeelden�of�mensen
die�in�voorlopige�hechtenis�zitten.�Mensen�die�op�straat
als�verdachten�worden�aangemerkt,�worden�meegenomen�naar�een�arrestantencomplex,�waar�ze�niet�alleen
aan�het�lichaam�maar�ook�ín�het�lichaam�zouden�kunnen
worden�gevisiteerd.�Dat�is�toch�wel�een�heel�verregaande
maatregel�voor�verdachten.�Voor�veroordeelden�geldt�een
volstrekt�andere�situatie.

De�heer�Dijkhoff�(VVD):
Dan�zijn�we�nu�in�ieder�geval�zo�ver�dat�mevrouw
Berndsen�niet�zegt�dat�er�wordt�gediscrimineerd,�maar

Mevrouw�Helder�(PVV):
Er�zijn�ook�voorwaarden.�Er�kan�niet�zomaar�in�het�lichaam�worden�gevisiteerd;�dat�gebeurt�op�bevel�van�de
officier�van�justitie.�Er�zijn�dus�voorwaarden,�die�ook�even
zouden�moeten�worden�genoemd.�Iemand�wordt�niet�zomaar�als�verdachte�van�de�straat�geplukt.�En�je�bent�niet
zomaar�verdachte;�ook�daarmee�gaat�u�een�stap�te�snel.
Dus�één:�je�bent�verdachte.�Twee:�de�officier�van�justitie
meent�dat�er�ernstige�bezwaren�zijn,�waardoor�een�onderzoek�in�het�lichaam�nodig�is.�Dat�wordt�overigens�uit-

Tweede�Kamer

26 februari 2013
TK�54

Verruiming�fouilleerbevoegdheden

54-18-51

Berndsen-Jansen
gevoerd�door�een�arts,�dus�niet�iedereen�kan�maar�gaan
zitten�wroeten.�Hier�wordt�iets�te�snel�gezegd�dat�we�het
vooral�niet�moeten�doen.

De�heer�Dijkhoff�(VVD):
Voorzitter.�Preventief�fouilleren�is�vooral�bedoeld�om�wapens�uit�verkeerde�handen�te�houden�en�van�de�straat
te�krijgen.�De�maatregel�voor�preventief�fouilleren�is�een
groot�succes.�Het�is�zelfs�zo'n�groot�succes�dat�wij�nu�aan
flexibilisering�en�herziening�van�de�maatregel�toe�zijn.�In
het�voorliggende�wetsvoorstel�wordt�volgens�de�VVD�een
prima�balans�gevonden�tussen�enerzijds�wat�nodig�is�om
de�straten�veilig�te�houden,�en�anderzijds�de�burgerrechten�die�iedere�liberaal�uiteraard�aan�het�hart�gaan.
Preventief�fouilleren�is�dus�vooral�een�succes.�Dat�is�uiteraard�vooral�de�verdienste�van�degenen�die�de�maatregel�uitvoeren,�van�de�mensen�uit�de�praktijk.�Het�is�echter�ook�een�succes�voor�de�samenleving�dat�het�is�gelukt
om�aan�te�tonen�dat�deze�bevoegdheid�in�de�praktijk�goed
en�op�een�goede�manier�kan�worden�gebruikt.�Over�de
invoering�van�dit�instrument�was�veel�te�doen.�Toen�de
maatregel�werd�ingevoerd,�deden�vele�schokkende�verhalen�de�ronde.�In�de�praktijk�is�echter�gebleken�dat�de
bevoegdheid�niet�is�misbruikt�en�dat�het�preventief�fouilleren�leidt�tot�een�effectievere�aanpak�van�het�probleem
van�wapens�op�straat.�In�de�gebieden�waar�het�instrument
is�ingezet,�blijkt�het�aantal�incidenten�met�wapens�te�dalen.
Het�instrument�heeft�inmiddels�ook�een�groot�draagvlak�onder�de�bevolking.�Dat�is�een�goede�zaak.�Het�rapport�van�de�Ombudsman�werd�al�even�genoemd.�Volgens
mij�heeft�de�Ombudsman�erg�zijn�best�gedaan�bij�het�zoeken�naar�mensen�die�last�hebben�gehad�van�deze�maatregel.�Er�was�zelfs�sprake�van�een�speciaal�meldpunt.�Het�is
echter�bij�een�zeer�overzichtelijk�aantal�klachten�gebleven.
Een�en�ander�geeft�geen�aanleiding�om�te�denken�dat�dit
middel�op�een�slechte�manier�wordt�ingezet.
Met�dit�wetsvoorstel�ontstaan�nieuwe�bevoegdheden.
Mijn�fractie�is�daar�blij�mee.�Het�wetsvoorstel�zorgt�ervoor�dat�de�zaken�die�al�mogelijk�waren,�wat�gemakkelijker�worden�en�wat�praktischer�kunnen�worden�toegepast.
Met�het�wetsvoorstel�proberen�we�de�problemen�op�te
lossen�waar�de�politie,�het�OM�en�de�burgemeesters�in�de
praktijk�tegenaan�liepen.�Dat�is�een�goede�zaak.�Op�deze
manier�kan�men�zich�meer�focussen�op�het�echte�werk�en

hoeft�er�minder�aandacht�uit�te�gaan�naar�het�voldoen�aan
bureaucratische�eisen.
Je�kunt�niet�alles�voorzien�en�je�wilt�maatwerk.�Straks
zal�daarom�de�burgemeester�samen�met�de�gemeenteraad�de�gebieden�aanwijzen�die�het�meest�voor�veiligheidsrisicogebied�in�aanmerking�komen.�Daarna�zit�je�in
het�oude�systeem�redelijk�klem.�Er�bestond�de�kans�dat�de
gemeenteraad�uit�voorzorg�maar�heel�veel�meer�gebieden
dan�per�se�nodig�was,�zou�gaan�aanwijzen�als�veiligheidsrisicogebied.�Daarmee�wilde�men�ervoor�zorgen�dat�er,
in�het�geval�er�ergens�iets�gebeurt,�toch�snel�kon�worden
overgegaan�tot�preventief�fouilleren.�Die�keerzijde�van�de
zaak�kunnen�wij�nu�wegnemen.�Immers,�met�het�nieuwe
wetsvoorstel�krijgt�de�burgermeester�een�nieuwe�eigenstandige�bevoegdheid�voor�"onvoorzienbare�gevallen".
Mijn�fractie�vraagt�zich�wel�af�of�"onvoorzienbaar"�een
term�is�waarmee�juridisch�gezien�kan�worden�gewerkt.
Ook�de�professoren�Brouwer�en�Schilder�vragen�zich�dit
af�in�hun�artikel�in�het�Nederlands�Juristenblad.�In�principe�zijn�de�scenario's�wel�voorzienbaar.�Voorzienbaar�is�in
welke�situaties�een�burgemeester�een�gebied�snel�en�tijdelijk�als�veiligheidsrisicogebied�moet�kunnen�aanwijzen,
maar�je�heb�daarbij�misschien�niet�voorzien�dat�zich�dit
scenario�in�één�bepaald�gebied�zou�voordoen.�Is�het�niet
werkbaarder�als�in�het�wetsvoorstel�het�woord�"onvoorzienbaar"�wordt�vervangen�door�het�woord�"onvoorziene"?�Ik�wil�graag�een�reactie�van�de�minister�op�dit�punt,
ook�omdat�ik�overweeg�hierover�een�amendement�in�te
dienen.
Los�van�het�preventief�fouilleren�gaat�het�wetsvoorstel
over�het�uitbreiden�van�de�reguliere�fouilleerbevoegdheid.�Als�er�nu�nog�geen�sprake�is�van�een�verdachte,�dan
mag�de�politie�fouilleren�bij�gevaar�voor�leven�of�veiligheid�van�personen.�Dat�lijkt�mij�een�goede�zaak.�De�politie�mag�dan�ook�in�meegevoerde�goederen�kijken.�Dan�is
voor�mij�de�vraag�wat�er�allemaal�valt�onder�meegevoerde�goederen.�Ik�neem�aan�dat�een�handtas�of�een�rugzak
daar�zonder�meer�onder�vallen,�maar�valt�een�auto�daar
ook�onder?�Het�lijkt�mij�al�wat�lastiger�dat�een�voertuig
onder�een�meegevoerd�goed�valt�waar�de�politie�in�zo'n
geval�ook�in�zou�mogen�kijken.�Hoe�moeten�wij�dit�interpreteren?
Voor�de�VVD-fractie�zou�het�overigens�een�acceptabele
interpretatie�zijn�als�je�wel�in�een�voertuig�mag�kijken.�De
douane�mag�bijvoorbeeld�al�veel�meer�en�wij�weten�dat
daar�ook�vaak�dingen�in�worden�gevonden.�De�concrete
reden�waarom�ik�het�vraag,�is�de�volgende.�Ik�denk�niet
dat�de�politie�straks,�als�zij�die�bevoegdheid�heeft,�in�de
rij�voor�De�Efteling�gaat�staan,�bij�iedereen�de�koelbox�uit
de�kofferbak�trekt�en�gaat�inspecteren,�maar�het�voorkomt
wel�dat�criminelen�die�door�agenten�worden�aangetroffen�met�een�smeulende�slijptol�en�een�gestolen�kluis�in�de
achterbak,�zoals�laatst�in�Uden�gebeurde,�vrijuit�gaan.�Dat
was�zo�omdat�agenten�na�de�melding�eerst�in�het�pand
hadden�moeten�kijken�of�er�inderdaad�een�kluis�miste�en
daarna�achter�die�auto�hadden�moeten�aanrijden�waar�die
kluis�in�lag.�Graag�wil�ik�opheldering�van�de�minister�over
de�vraag�hoever�deze�interpretatie�reikt.�Wat�zou�hij�ervan
vinden�om�dit�wellicht�hiernaar�uit�te�breiden?
Is�het�criterium�"gevaar�voor�leven�of�veiligheid�van
personen"�ruim�genoeg?�Zou�hier�ook�niet�de�veiligheid
van�goederen�bij�moeten?�Ik�zal�het�concreet�maken.�Wellicht�blijkt�uit�het�antwoord�van�de�minister�dat�dit�een
overbodig�punt�is�en�mag�het�al.�Maar�stel�je�voor�dat
ik�op�straat�loop,�mijn�telefoon�wordt�gestolen�en�ik�een
agent�degene�aanwijs�van�wie�ik�denk�dat�hij�hem�gesto-

Tweede�Kamer

26 februari 2013
TK�54

Mevrouw�Berndsen-Jansen�(D66):
Ik�kijk�kennelijk�anders�aan�tegen�lichamelijke�integriteit
dan�mevrouw�Helder.�Ik�vind�het�wel�degelijk�een�enorme
ingreep�als�dit�gebeurt�alleen�op�basis�van�het�feit�dat�iemand�verdachte�is.
De�voorzitter:
Gaat�u�verder�met�uw�betoog,�mevrouw�Berndsen.
Mevrouw�Berndsen-Jansen�(D66):
Ik�kom�tot�een�afronding.�Het�zal�ondertussen�wel�duidelijk�zijn�dat�D66�kritisch�staat�ten�opzichte�van�dit�wetsvoorstel.�De�veiligheid�staat�voorop,�maar�het�net�zo�belangrijke�burgerrechtelijke�been�wordt�hier�niet�bijgetrokken.�Het�voorstel�hinkt�daardoor�ongemakkelijk.�D66
vraagt�de�minister�om�terug�te�gaan�naar�zijn�liberale
roots,�en�grondrechten�evenzeer�te�koesteren�als�zijn
droom�van�de�maakbare�veiligheid.

Verruiming�fouilleerbevoegdheden

54-18-52

Dijkhoff
len�heeft�en�nog�steeds�bij�zich�draagt,�kan�de�agent�dan
fouilleren?�Ofwel,�zijn�mijn�aanwijzing�en�beschuldiging
van�die�persoon�nu�in�juridische�zin�genoeg�voor�de�politie�om�deze�persoon�als�verdachte�te�bestempelen?�Als
dat�wel�zo�is,�dan�kan�de�agent�fouilleren,�is�dit�punt�opgehelderd�voor�mij�en�is�er�verder�geen�actie�nodig.�Maar
als�dat�niet�genoeg�is�om�iemand�als�verdachte�aan�te
merken,�zouden�wij�de�algemene�fouilleerbevoegdheid
hier�dan�niet�naar�moeten�uitbreiden?
Wij�vinden�het�voorstel�zoals�het�nu�is�goed.�Wellicht
dien�ik�nog�wat�amendementen�in.�Dan�hoop�ik�dat�ik
daar�steun�voor�krijg.�Al�bij�al�is�het�echter�een�goede�manier�om�verder�te�gaan�met�de�aanpak�en�is�het�een�juiste
mix�van�het�stimuleren�van�veiligheid�en�de�openbare�orde�enerzijds�en�het�niet�lastig�vallen�van�mensen�die�niemand�iets�kwaad�doen�anderzijds.

De�heer�Marcouch�(PvdA):
Voorzitter.�Wij�hebben�het�vanavond�over�het�uitbreiden
van�het�preventief�fouilleren�in�de�Gemeentewet,�de�veiligheidsfouillering�en�de�insluitingsfouillering.�Wat�mijn
fractie�betreft,�regelt�de�regering�met�dit�wetsvoorstel�dingen�die�allang�praktijk�zijn.�Insluitingsfouillering�en�veiligheidsfouillering�doen�agenten�elke�dag.�Al�gebeurt�dat
weliswaar�onder�een�andere�titel,�een�heel�vage�titel.�Deze�wetgeving�dient�de�professionals�op�straat.�Ik�kan�voor
een�deel�uit�eigen�ervaring�vertellen�hoe�belangrijk�het�is
dat�je�gesterkt�wordt�in�wat�je�doet�en�dat�er�helderheid�is
over�je�bevoegdheid�als�je�als�agent�iemand�meeneemt�in
de�auto,�zodat�je�hem�bevoegd�kunt�onderzoeken�en�fouilleren�aan�de�kleding.�Dat�is�in�het�belang�van�zijn�veiligheid�en�die�van�anderen�die�mee�vervoerd�worden,�maar
zeker�ook�in�het�belang�van�de�veiligheid�van�de�agenten
in�de�auto�en�op�het�politiebureau.
Dat�geldt�ook�voor�de�insluitingsfouillering:�wanneer
wel�en�wanneer�niet,�wat�wel�en�wat�niet?�In�dit�wetsvoorstel�wordt�die�in�alle�helderheid�geregeld.�Het�is�duidelijk�dat�je�iemand�kunt�onderzoeken�en�fouilleren�aan�de
kleding�alvorens�hem�in�te�sluiten�op�het�politiebureau.
Als�er�verdenkingen�zijn�–�dus�niet�zomaar�–�kan�dat�ook
aan�het�lichaam.�Als�het�noodzakelijk�is�en�er�argumenten�voor�zijn,�kan�dit�ook�in�het�lichaam�gebeuren�door
een�bevoegd�arts.�Volgens�mijn�fractie�is�dit�wetsvoorstel
dienstbaar�aan�de�professionals�op�straat.�Bovendien�is
het�in�het�belang�van�de�veiligheid�van�de�professionals
en�van�alle�mensen�die�ingesloten�worden.
Ik�kom�nu�op�het�preventief�fouilleren.�In�Amsterdam
is�een�aantal�gebieden�aangewezen�als�risicogebied.�Dat
duurt�altijd�heel�lang.�Er�gaat�heel�veel�tijd�overheen�om
dat�te�kunnen�doen.�In�de�afgelopen�jaren�hebben�wij�ervaren�dat�het�soms�ontzettend�moeilijk�is�om�heel�snel�te
reageren�op�situaties�in�bepaalde�uitgaansgebieden,�bij
voetbaltoestanden�of�kickboksgala's.�Bij�die�laatste�evenementen�wordt�wel�civiel�gefouilleerd�om�toegelaten�te
worden�tot�de�wedstrijd,�maar�in�die�context�zijn�er�geen
mogelijkheden�om�preventief�op�te�treden,�hoewel�er�allerlei�signalen�zijn.�Vaak�is�het�wachten�totdat�er�iets�gebeurt.�Dit�wetsvoorstel�regelt�dat�dit�niet�hoeft.�Het�dient
de�veiligheid�en�dat�is�een�grondrecht.�Het�wetsvoorstel
tast�de�andere�grondrechten�niet�aan,�omdat�het�in�balans
is.�De�maatregelen�uit�dit�wetsvoorstel�worden�bovendien
in�handen�gegeven�van�mensen�die�nu�al�beschikken�over
heel�veel�bevoegdheden�die�de�vrijheden�van�burgers
kunnen�aantasten.�Wij�realiseren�ons�namelijk�heel�goed

Tweede�Kamer

Verruiming�fouilleerbevoegdheden

dat�dit�wetsvoorstel�een�inbreuk�op�grondrechten�maakt,
maar�dat�dit�wel�van�belang�is�voor�de�adequate�bescherming�van�de�veiligheid�van�burgers�en�dat�laatste�is�ook
een�grondrecht.
Ik�heb�een�aantal�vragen�aan�de�minister.�Ik�zie�dat�de
risicogebieden�een�opbrengst�hebben,�maar�tegelijkertijd�zie�ik�dat�het�vaak�met�hagel�schieten�is.�Kan�de�minister�aangeven�in�hoeverre�er�mogelijkheden�zijn�om�wat
specifieker�te�zijn�bij�de�algemene�fouilleringen?�Wat�mij
betreft�hoeven�we�een�dame�met�een�rollator�niet�te�onderwerpen�aan�zo'n�fouillering�omdat�dit�nu�moet�en�om
maar�te�voorkomen�dat�mensen�zouden�kunnen�denken
dat�wij�selectief�zijn�bij�het�fouilleren.�In�hoeverre�kunnen
wij�objectieve�gegevens�toepassen�om�veel�specifieker�te
fouilleren�en�te�zoeken�bij�de�mensen�bij�wie�volgens�ons,
op�basis�van�feiten�en�omstandigheden,�het�risico�zit�in
plaats�van�iedereen�maar�te�fouilleren?
Mevrouw�Berndsen-Jansen�(D66):
De�heer�Marcouch�geeft�enkele�voorbeelden�uit�Amsterdam.�Hij�zegt�dat�het�lang�duurt�voordat�de�gemeenteraad
instemt�met�het�aanwijzen�van�veiligheidsgebieden.�Vervolgens�zegt�hij�dat�men,�omdat�het�zo�lang�duurt,�van�andere�instrumenten�moet�kunnen�gebruikmaken.�Hij�geeft
als�voorbeeld�horecagebieden.�Die�gebieden�blijven�echter�altijd�hetzelfde,�dus�men�had�die�allang�als�veiligheidsgebied�kunnen�aanwijzen.�Betoogt�de�heer�Marcouch�dat
hij�dit�veel�zwaardere�instrument,�dat�nog�een�grotere�inbreuk�is,�zou�willen�toepassen�op�veel�meer�situaties,�omdat�de�gemeenteraad�kennelijk�niet�snel�genoeg�veiligheidsrisicogebieden�aanwijst?
De�heer�Marcouch�(PvdA):
Mijn�betoog�is�juist�dat�het�aanwijzen�van�die�veiligheidsrisicogebieden�een�grotere�inbreuk�op�de�rechten�van
burgers�maakt�dan�deze�flexibele�aanwijzing�die�een�begin�en�een�einde�heeft,�namelijk�twaalf�uur,�en�die�heel
gericht�is�op�een�acute�situatie.�Dat�is�heel�anders�dan�een
heel�gebied�aan�te�wijzen�als�risicogebied,�doordat�er�een
aantal�van�die�situaties�ontstaat.�Ik�zie�dit�dus�als�een�verbetering�die�wat�mij�betreft�moet�voorkomen�dat�je�elke
keer�weer�gebieden�als�risicogebied�moet�aanwijzen�om
maar�de�mogelijkheid�te�hebben�om�preventief�te�fouilleren.
Mevrouw�Berndsen-Jansen�(D66):
Pleit�de�heer�Marcouch�ervoor�om�het�preventief�fouilleren,�zoals�het�was,�dan�maar�af�te�schaffen�en�het�nu
voorliggende�wetsvoorstel�de�maat�der�dingen�te�laten
worden?
De�heer�Marcouch�(PvdA):
Ik�heb�gezegd�dat�het�bevoegdheden�betreft�die�een�behoorlijke�inbreuk�maken�op�de�grondrechten�van�burgers.
Dan�moet�je�dus�heel�zorgvuldig�zijn.�Volgens�mij�is�die
balans�hierbij�gevonden.�Dat�geldt�ook�voor�de�uitwerking,�de�inzet�van�bevoegdheden.�Die�waarborgen�zitten
ook�in�dit�wetsvoorstel;�je�kunt�niet�zomaar�een�gebied
aanwijzen�om�eventjes�twaalf�uur�te�fouilleren.�Maar�bij
bepaalde�feiten�en�omstandigheden�vind�ik�dit�een�betere�manier�dan�een�heel�gebied�als�risicogebied�aan�te�wijzen.�Wat�mij�betreft�moet�dit�ertoe�leiden�dat�wij�minder
grote�gebieden�als�risicogebied�gaan�aanwijzen.
Voorzitter.�Collega�Berndsen�sprak�al�over�de�bejegening�van�en�de�communicatie�met�burgers.�Het�is�ontzettend�belangrijk�dat�wij�burgers�meenemen�bij�dit�soort

26 februari 2013
TK�54

54-18-53

Marcouch
acties.�De�inbreuk�op�goedwillende�burgers�is�vaak�heel
groot.�Het�is�dus�van�belang�dat�we�burgers�uitleggen�wat
wij�doen�bij�fouilleringen.�Wij�kunnen�burgers�ook�vragen
om�bijvoorbeeld�te�helpen�om�wapens�van�de�straat�te
halen.�In�hoeverre�worden�politieagenten�en�de�mensen
die�hiervoor�ingezet�worden,�opgeleid�om�dit�soort�dingen�te�doen?�Ik�zie�het�namelijk�niet�terug�in�de�reguliere�opleiding.�Het�betreft�heel�specifiek�werk.�Alle�mensen
onderwerpen�aan�een�fouillering,�vraagt�iets�van�de�houding,�attitude,�van�politieagenten�die�dit�werk�doen.
In�hoeverre�denkt�de�minister�na�over�de�inzet�van�technologie?�In�het�gevangeniswezen�worden�een�aantal�technische�vernuften�gebruikt.�Ik�wijs�op�detectiepoorten�en
dergelijke.�Dergelijke�middelen�helpen�mensen�om�dingen�heel�snel�te�detecteren�in�plaats�van�dat�men�het�alleen�maar�met�de�hand�moet�doen.�Als�we�veiligheid�belangrijk�vinden,�pleit�ik�ervoor�om�ook�politiebureaus�te
voorzien�van�technologie�om�op�een�betere�en�effectievere�manier�dingen�te�kunnen�achterhalen.�Misschien�kunnen�wij�daarmee�voorkomen�dat�we�in�het�lichaam�moeten�zoeken,�want�dat�kost�ook�weer�tijd�en�geld.
De�VNG�pleitte�ervoor�om�preventieve�fouillering�niet
alleen�toe�te�passen�voor�het�zoeken�naar�wapens,�maar
eventueel�ook�voor�het�zoeken�naar�andere�dingen.�Kan
de�minister�aangeven�hoe�met�dit�pleidooi�van�de�VNG�is
omgegaan?�Ik�verwijs�bijvoorbeeld�naar�het�mogen�zoeken�naar�drugs.�Ziet�de�minister�daarvoor�in�het�strafrecht
mogelijkheden�en,�zo�ja,�is�die�mogelijkheid�daarom�niet
in�dit�wetsvoorstel�meegenomen�of�zijn�er�andere�bezwaren�om�dat�niet�te�doen?�Wapens�en�drugs�gaan�namelijk
vaak�samen.

Mevrouw�Kooiman�(SP):
Voorzitter.�Het�is�al�gezegd:�we�bespreken�vandaag�een
wetsvoorstel�dat�de�mogelijkheid�om�preventief�te�fouilleren�verruimt.�In�geval�van�nood�kan�de�burgemeester�met
toestemming�van�de�officier�van�justitie�ingrijpen�en�dit
middel�inzetten.�De�verantwoording�komt�achteraf,�zoals
mevrouw�Berndsen�al�aangaf.�De�politie�mag�in�zo'n�acute�situatie�niet�alleen�preventief�fouilleren,�maar�ook�tassen�mogen�dan�preventief�worden�doorzocht.�Wanneer
maken�we�daar�dan�gebruik�van?�Wanneer�is�er�zo�veel
spoed�en�is�de�situatie�zo�acuut�dat�de�burgemeester�het
verzoek�niet�eerst�voorlegt�aan�de�gemeenteraad,�het�verzoek�niet�eerst�op�schrift�stelt�en�naar�de�officier�van�justitie�stuurt,�maar�dat�direct�moet�worden�ingegrepen?
Toen�ik�het�wetsvoorstel�voor�mij�had,�heb�ik�lang�nagedacht�over�de�vraag�op�welke�momenten�burgemeesters�hier�gebruik�van�kunnen�maken.�Ik�kan�me�goed
voorstellen�dat�dit�middel�bij�Project�X�in�Haren�toegepast
had�kunnen�worden.�Het�kan�ook�gebruikt�worden�als�je
doorkrijgt�dat�er�een�groep�vuurgevaarlijke�mensen�in�je
stad�is.�Ik�wijs�ook�op�een�soortgelijke�situatie�als�waar
de�heer�Marcouch�over�sprak:�na�een�evenement�kunnen
we�dit�middel�bijvoorbeeld�inzetten�omdat�er�acuut�noodzaak�tot�ingrijpen�bestaat.�De�SP�is�daarom�niet�per�se
tegen�dit�wetsvoorstel.�Ik�snap�ook�wel�dat�het�met�deze�voorbeelden�een�heel�mooie�oplossing�kan�bieden.�Ik
schets�nu�echter�twee�voorbeelden�waarin�heel�duidelijk
is�waarom�de�burgemeester�ervoor�kiest�om�gebruik�te
maken�van�de�mogelijkheden�van�de�wet.�Alleen,�ik�snap
niet�waar�de�scheidslijn�ligt.�De�minister�zegt�in�zijn�antwoorden�dat�het�alleen�in�zeer�bijzondere�situaties�mag
worden�gebruikt.�Kan�de�minister�ook�aangeven�wat�deze

Tweede�Kamer

Verruiming�fouilleerbevoegdheden

bijzondere�situaties�zijn?�Wanneer�mag�de�burgemeester
wel�en�wanneer�mag�hij�niet�gebruikmaken�van�de�mogelijkheden�van�deze�wet?�Preventief�fouilleren�is�namelijk�een�heel�ingrijpend�middel.�Je�hebt�geen�keuze.�Alle,�en�meestal�ook�onschuldige�burgers�worden�gefouilleerd.�Op�vragen�van�de�VVD�gaf�de�minister�in�de�nota
naar�aanleiding�van�het�verslag�terecht�aan�dat�preventief�fouilleren�de�persoonlijke�levenssfeer�en�de�vrijheid
van�beweging�aantast.�Zorgvuldigheid�en�voorzichtigheid
zijn�dan�ook�geboden.�Kan�de�minister�aangeven�hoe�hij
dit�gaat�bewaken,�zodat�preventief�fouilleren�niet�te�snel
en�niet�te�gemakkelijk�wordt�ingezet?�Een�goed�voorbeeld
zijn�bijvoorbeeld�de�mondelinge�vragen�die�collega�Van
Tongeren�heeft�gesteld�over�de�preventieve-fouilleeractie�op�de�A2.�Die�werd�ingezet�om�twee�boeven�te�vinden.
Wij�weten�niet�of�die�twee�boeven�gevonden�zijn,�maar�dit
middel�is�wel�grootscheeps�toegepast.�Om�bekeuringen
uit�te�schrijven�is�dit�middel�niet�noodzakelijk.�Maar�hoe
gaat�de�minister�er�dan�voor�zorgen�dat�dit�niet�nog�een
keer�gebeurt?�De�SP�heeft�daarom�gevraagd�om�landelijke�gegevens,�maar�de�minister�kon�deze�niet�geven.
Inhoudelijke�gegevens�over�de�toepassing�van�preventief�fouilleren�ontbreken.�Het�is�nog�onduidelijk�hoeveel
gemeenten�het�gebruiken,�hoe�vaak�het�wordt�ingezet,
wat�er�precies�wordt�gevonden�en�hoeveel�politiecapaciteit�het�kost.�De�VVD�zegt�net�dat�het�een�enorm�succesverhaal�is�en�dat�daarom�dit�wetsvoorstel�voorligt.�De�SP
in�Amsterdam�heeft�onderzocht�hoe�effectief�dit�middel
is.�Men�zegt�dat�voor�het�vinden�van�één�vuurwapen�500
uur�nodig�is.�Dat�is�ongeveer�een�kwart�van�een�dienstjaar
van�een�agent.�Dat�vergt�dus�een�behoorlijke�politiecapaciteit.�De�minister�en�ik�hebben�vaak�discussies�over�de
effectiviteit�en�de�capaciteit�bij�de�politie,�dus�ik�vraag�de
minister�om�daar�specifiek�op�in�te�gaan.
De�heren�Dijkhoff�en�Marcouch�zeggen�dat�juist�dit
wetsvoorstel�ervoor�kan�zorgen�dat�het�niet�heel�breed
wordt�ingezet,�zodat�niet�vooraf�de�gemeenteraad�toestemming�geeft�om�een�heel�gebied�te�onderzoeken.�Juist
dit�wetsvoorstel�zou�ervoor�moeten�zorgen�dat�je�het�heel
gericht�kunt�toepassen.�Dat�is�precies�wat�de�minister
aangeeft,�maar�waarop�stoelt�hij�deze�gedachte?�Kan�hij
mij�daar�wat�meer�in�meenemen,�want�dat�vind�ik�wel
heel�erg�belangrijk.
Ik�vat�het�samen.�De�SP�ziet�zeker�de�voordelen�van�dit
wetsvoorstel.�Wij�zijn�alleen�voorzichtig,�omdat�je�dit�middel�niet�zomaar�moet�inzetten.�Ik�hoop�dat�de�minister
daarop�wil�toezien,�dat�hij�mijn�zorgen�wil�wegnemen�en
wil�aangeven�hoe�hij�dat�gaat�doen.
De�voorzitter:
Daarmee�is�een�eind�gekomen�aan�de�eerste�termijn�van
de�zijde�van�de�Kamer.�De�minister�heeft�aangegeven�tien
minuten�na�te�willen�denken�over�zijn�antwoorden.
De�vergadering�wordt�van�20.25�uur�tot�20.35�uur�geschorst.

Minister�Opstelten:
Voorzitter.�Ik�dank�de�geachte�afgevaardigden�voor�hun
inbreng�in�eerste�termijn�bij�de�behandeling�van�dit�wetsontwerp.�Ook�dank�ik�hen�voor�de�constructieve�en�veelal
positieve�wijze�waarop�dit�wetsontwerp�en�de�voorbereiding�daarvan�zijn�behandeld.

26 februari 2013
TK�54

54-18-54

Opstelten
Een�aantal�leden�hebben�gevraagd�hoe�het�staat�met
de�effectiviteit,�het�rendement,�de�feiten�en�de�cijfers�en
zij�vroegen�waar�die�uit�blijken.�Laten�wij�zo�zeggen�dat
dit�niet�een�idee�van�mij�in�persoon�is.�Ik�heb�niet�gezegd:
wat�er�ook�gebeurt,�dit�moet�worden�veranderd.�Gelet�op
mijn�ervaring�had�ik�daar�natuurlijk�wel�de�wens�toe,�omdat�ik�de�politiepraktijk,�de�praktijk�van�vele�burgemeesters�en�het�Openbaar�Ministerie�ken�op�dit�domein.�Wij
hebben�gewoon�een�onderzoek�gedaan�en�hebben�een
ronde�gemaakt�langs�een�aantal�steden.�Ook�hebben�wij
vertegenwoordigers�van�de�politie�benaderd.�Daaruit�is
naar�voren�gekomen�dat�men�echt�behoefte�heeft�aan�het
voorliggende�instrumentarium.
Een�aantal�leden�hebben�iets�gezegd�over�de�procedure.�Op�zichzelf�is�dat�heel�begrijpelijk.�Ik�denk�echter�dat�ik
de�geschiedenis�van�dit�wetsontwerp�veel�beter�ken�dan
ieder�van�de�aanwezige�leden,�omdat�het�stadhuis�van
Rotterdam�aan�de�basis�van�dit�wetsontwerp�staat�en�van
wat�nu�vigerende�wetgeving�is.�Het�is�heel�begrijpelijk�dat
je,�als�je�met�een�nieuw�instrument�werkt,�de�flexibiliteit
weleens�over�het�hoofd�ziet�en�dat�je�een�langzame�en
zware�procedure�moet�zien.�Ik�ben�het�eigenlijk�ook�met
iedereen�eens,�zelfs�met�mevrouw�Berndsen,�want�zij�tast
mijn�geloofwaardigheid�niet�aan�door�mij�zo�te�benaderen.
Het�is�natuurlijk�een�inbreuk�op�de�persoonlijkheid�van
mensen,�als�je�preventief�fouilleert.�Dat�is�ook�zo.�Daarom�is�er�uiteindelijk�langdurig�en�op�basis�van�veel�praktijkervaring�besloten�tot�dit�wetsontwerp.�Er�mag�nooit
een�tegenstelling�bestaan,�ook�niet�in�dit�huis,�tussen�het
ene�en�het�andere.�Mevrouw�Berndsen�heeft�dit�gelukkig�teruggenomen�na�die�interruptie.�Dit�is�een�keuze�tussen�de�aantasting�van�grondrechten�en�de�veiligheid.�Het
is�natuurlijk�een�balans�die�hier�continu�wordt�gezocht.
Naast�de�vigerende,�bestaande�wet�en�de�wijze�waarop
die�wordt�toegepast,�is�er�nu�een�aanvullend�wetsontwerp.�Daar�wil�ik�wel�een�paar�dingen�over�zeggen.

len;�iedereen�heeft�het�in�zijn�bijdrage�samengevat.�Dat
neemt�niet�weg�dat�40�gemeenten�–�ik�zeg�het�even�uit
mijn�hoofd�–�nu�al�op�de�een�of�andere�manier�het�instrumentarium�hebben�om�preventief�fouilleren�in�te�zetten.
We�zijn�langs�de�steden�gegaan.�Amsterdam,�Rotterdam,
Utrecht,�Enschede�en�Almelo�–�ik�noem�maar�een�paar
voorbeelden�–�willen�dit.�De�politiepraktijk�wil�het.�Die�wilde�het�ook�al�bij�de�behandeling�van�de�vigerende�wet.
Het�is�voor�u�onverwacht�en�misschien�verrassend,�maar
ook�de�Ombudsman�pleit�in�zijn�onderzoek�voor�wetgeving�waarmee�het�mogelijk�wordt�gemaakt�om�korte�snelle�fouilleeracties�te�kunnen�houden.�Dit�zou�de�grofmazige�toepassing�van�preventief�fouilleren�kunnen�beperken,
waardoor�minder�mensen�op�straat�er�last�van�hebben.
Ik�wil�niet�zeggen�dat�hij�heel�enthousiast�is�over�het�instrument�preventief�fouilleren,�maar�naar�ik�heb�begrepen
is�dit�in�ieder�geval�een�instrument�dat�hij�wel�zou�willen
steunen.
Mevrouw�Berndsen-Jansen�(D66):
Ik�wilde�nog�even�bij�de�gemeenten�blijven.�Als�de�minister�toch�gebruikmaakt�van�een�onderzoek,�wil�ik�hem�nadrukkelijk�vragen�om�na�drie�jaar�opnieuw�te�evalueren
en�om�te�bekijken�of�het�instrument�nog�steeds�zo�goed
werkt�als�hij�zegt,�of�dat�het�ondertussen�zo�bot�is�geworden�dat�we�die�wet�niet�meer�hoeven�te�gebruiken.

Minister�Opstelten:
Ik�ben�daarvan�overtuigd�op�basis�van�hetzelfde�onderzoek.�Een�van�de�aanbevelingen�uit�dit�rapport�is�om�de
regeling�van�preventief�fouilleren�zo�aan�te�passen�dat�het
instrument�flexibeler�kan�worden�ingezet.�Met�dit�wetsvoorstel�wordt�het�mogelijk�om�het�instrument�preventief�fouilleren�flexibeler�in�te�zetten.�Ik�ga�het�niet�herha-

Minister�Opstelten:
Op�dit�punt�is�er�altijd�iets�van�afstand�tussen�mevrouw
Berndsen�en�mij.�Dat�respecteer�ik�natuurlijk.�Dat�mag
ook�best�zichtbaar�zijn.�Dat�hoort�ook�in�de�politiek.�Ik
vind�echter�dat�we�eerst�deze�wet�moeten�invoeren�en
dat�we�niet�direct�al�over�de�evaluatie�moeten�spreken.
Dat�is�normaal.�Daar�hebben�we�normale�termijnen�voor.
Ik�weet�uit�ervaring�dat�de�grote�steden�elk�jaar�in�de�gemeenteraad�een�evaluatie�bespreken�van�de�resultaten
en�de�wijze�waarop�is�omgegaan�met�het�instrument�preventief�fouilleren.�In�die�verhouding�hoort�het�thuis.�Ik�stel
voor�dat�we�nu�niet�hier�de�"gemeenteraad�van�Nederland"�aan�het�woord�laten�zijn,�die�met�de�"burgemeester
van�Nederland"�spreekt.�Ik�ben�niet�de�burgemeester�van
Nederland�en�de�Kamer�is�niet�de�gemeenteraad�van�Nederland.
Voorzitter.�Dit�is�wat�ik�wilde�zeggen�over�de�effectiviteit.�Er�zijn�op�dit�punt�dus�echt�facts�and�figures.�Natuurlijk�gaan�we�door�met�het�in�de�gaten�te�houden.�Als�minister�die�verantwoordelijk�is�voor�de�Nationale�Politie,
heb�ik�dat�instrument.�Ik�heb�het�overleg�met�de�VNG. Ik
heb�op�grond�van�artikel�19�overleg�over�het�beheer�van
de�politie�met�de�regioburgemeesters.�Daarbij�kunnen�we
het�laten�doen.
Ik�zal�de�vragen�niet�themagewijs�beantwoorden,�want
de�thema's�zijn�verschillend.�Ik�doe�het�echter�per�woordvoerder,�want�dat�is�effectiever,�denk�ik.�Ik�probeer�dat�zo
snel�mogelijk�te�doen.
Mevrouw�Helder�stelde�een�aantal�vragen.�Is�het�inderdaad�zo�dat�de�vervoersfouillering�ertoe�leidt�dat�personen�bij�wie�geen�wapens�zijn�aangetroffen�niet�meer�hoeven�te�worden�geboeid?�De�Nationale�ombudsman�lijkt
dit�te�betogen.�Dat�klopt.�Ook�ongewapenden�kunnen�uiteraard�nog�steeds�gevaarlijk�zijn.�Het�is�beslist�niet�zo
dat�iemand�die�eenmaal�is�gefouilleerd,�geen�handboeien
meer�omgelegd�kan�krijgen.�Maar�dat�betoogt�de�Nationale�ombudsman�ook�niet.�Hij�geeft�slechts�aan�dat�de�vervoersfouillering�ertoe�kan�leiden�dat�wellicht�minder�hoeft
te�worden�geboeid,�omdat�de�fouillering�dan�kan�plaats-

Tweede�Kamer

26 februari 2013
TK�54

De�voorzitter:
Ik�kom�er�bijna�niet�tussen,�maar�mevrouw�Berndsen�wil
heel�graag�een�vraag�stellen.
Mevrouw�Berndsen-Jansen�(D66):
Nou,�ik�maak�eerst�de�opmerking�dat�ik�niets�heb�teruggenomen.�Het�stond�gewoon�letterlijk�in�mijn�tekst.�Ik�hoefde�dus�ook�niets�terug�te�nemen.
Ik�hoorde�de�minister�spreken�van�een�aantal�gemeenten.�In�2011�is�er�door�Bureau�Beke�bij�34�gemeenten�een
onderzoek�gedaan�naar�het�gebruik�van�preventief�fouilleren�sinds�2005.�Van�de�34�gemeenten�hebben�29�gemeenten�de�mogelijkheid�tot�preventief�fouilleren�opgenomen
in�de�APV. Daarvan�hebben�9�het�instrument�nog�nooit�ingezet,�9�anderen�gebruiken�het�instrument�actief�en�11�gemeenten�maken�geen�gebruik�meer�van�het�instrument,
omdat�er�een�enorme�daling�van�het�wapengeweld�in�de
aangewezen�veiligheidsrisicogebieden�was.�Waar�haalt
de�minister�dan�toch�de�overtuiging�vandaan�dat�dit�zo'n
waardevol�instrument�is?

Verruiming�fouilleerbevoegdheden

54-18-55

Opstelten
vinden�voordat�de�persoon�zal�worden�vervoerd,�en�niet
pas�op�het�politiebureau.�Dat�dit�minder�belastend�is�voor
de�vervoerde�personen,�ben�ik�eens�met�de�Nationale�ombudsman.
Mevrouw�Helder�vroeg�ook�waarom�preventief�fouilleren�niet�ook�standaard�is�toegestaan�op�de�stations�en
perrons.�Bij�de�voorbereiding�van�dit�wetsvoorstel�is�echt
door�niemand�de�behoefte�geuit�aan�meer�mogelijkheden
om�op�NS-stations�preventief�te�fouilleren.�Zo�nodig�kan
het�gebied�waarin�het�station�zich�bevindt,�worden�aangewezen�als�veiligheidsrisicogebied.�In�dat�geval�kan�in
de�hal�van�het�station�preventief�worden�gefouilleerd.�Bovendien�kan�met�het�voorgestelde�incidentele�fouilleren
binnen�zeer�korte�tijd�een�openbaarvervoerstation�worden
aangewezen�als�veiligheidsrisicogebied.�Ten�slotte�wijs�ik
erop�dat�enkele�grote�stations,�van�de�grootste�steden,�al
permanent�zijn�aangewezen�als�gebied�waar�iedereen�kan
worden�gefouilleerd�in�geval�van�aanwijzingen�van�bijvoorbeeld�een�terroristisch�misdrijf,�en�wel�op�grond�van
het�Wetboek�van�Strafvordering.�Een�perron�is�geen�openbare�ruimte.�Dat�is�ook�duidelijk.�Een�aanwijzing�kan�gevaar�opleveren�als�mensen�het�spoor�op�vluchten.
De�volgende�vraag�van�mevrouw�Helder�was:�waarom
wordt�de�wet�niet�verruimd�naar�preventief�fouilleren�op
drugs?�Mevrouw�Helder�weet�dat�de�kern�het�wapenbezit
is.�Tijdens�gesprekken�met�de�drie�stakeholders�van�de�lokale�driehoek�werd�aangegeven�dat�er�geen�behoefte�is
aan�fouilleren�op�drugs.�Preventief�fouilleren�wordt�ingezet�bij�verstoring�van�de�openbare�orde.�De�relatie�tussen
drugs�en�handhaving�van�de�openbare�orde�is�te�indirect
om�in�de�wet�op�te�nemen.�Iemand�die�drugs�inneemt,
is�vooral�een�gevaar�voor�zichzelf,�niet�voor�de�mensen
om�hem�heen.�Daarnaast�voorkomt�fouilleren�op�drugs
niet�dat�iemand�drugs�inneemt�en�onder�invloed�daarvan�voor�overlast�zorgt.�Tevens�kan�drugs�bij�preventief
fouilleren�als�bijvangst�in�beslag�worden�genomen.�Ten
slotte�kan�de�politie�op�basis�van�de�Opiumwet�al�fouilleren�op�drugs,�zoals�mevrouw�Helder�ook�al�zei.�Daarom�is
het�niet�nodig�om�deze�regeling�in�de�Gemeentewet�uit�te
breiden.
Tot�slot�verwees�mevrouw�Helder�naar�een�uitspraak
van�de�staatssecretaris�van�lang�geleden.�Ik�volsta�met�de
opmerking�dat�de�heer�Teeven�zich�uitstekend�kan�vinden
in�dit�wetsvoorstel.�Mevrouw�Helder�zei�ook�dat�het�overal
en�altijd�moet�kunnen.�Als�dit�door�de�Kamer�komt,�kunnen�de�autoriteiten�die�op�dit�terrein�bevoegdheden�krijgen,�die�bevoegdheid�overal�en�altijd�gebruiken�daar�waar
zij�die�bevoegdheid�hebben.�Wat�dat�betreft�zal�het�Kamerlid�van�toen�zeer�tevreden�kunnen�zijn.�Dat�gunt�mevrouw�Helder�hem�ook�wel,�haar�kennende.

Mevrouw�Helder�(PVV):
Daar�ging�het�niet�om.�Het�ging�over�de�vervoersmiddelen�die�door�die�veiligheidsrisicogebieden�gaan�rijden,�de
bussen�en�dergelijke.�Het�gaat�dus�niet�over�het�station,
maar�over�de�vervoersmiddelen�die�door�het�aangewezen
gebied�rijden.
Minister�Opstelten:
En�wat�is�de�vraag?
Mevrouw�Helder�(PVV):
Of�die�worden�voorzien�van�agenten�die�aldaar�preventief
kunnen�fouilleren.�Ik�kan�het�mij�voorstellen�dat�iemand
daar�de�bus�neemt.�Die�moet�je�dan�toch�kunnen�fouilleren?

Minister�Opstelten:
Ik�dacht�dat�ik�daarover�al�iets�heb�gezegd�toen�ik�sprak
over�het�station.�Met�het�voorgestelde�incidentele�fouilleren�kan�binnen�zeer�korte�tijd�een�openbaarvervoerstation�worden�aangewezen�als�veiligheidsrisicogebied.�Dat�is
wat�ik�hierover�wil�zeggen.�Zo�nodig�kan�het�gebied�waarin�het�station�zich�bevindt,�worden�aangewezen�als�veiligheidsrisicogebied.�Dat�is�de�omgeving�natuurlijk.

Minister�Opstelten:
Nee,�daar�is�niet�in�voorzien.�Dat�kan�niet.
De�heer�Oskam�vroeg�om�een�terugkoppeling�van�de
werking�van�de�spoedprocedure.�Zo'n�terugkoppeling�zeg
ik�toe�voor�over�een�aantal�jaren.�Wij�blijven�dat�natuurlijk�in�goed�overleg�volgen.�Ik�heb�geen�behoefte�aan�een
verplichte�wettelijke�evaluatie.�Het�zal�met�de�partners�gebeuren.
Hoe�vaak�heeft�zich�schade�voorgedaan�door�preventief
fouilleren?�Is�in�die�gevallen�een�schadevergoeding�uitgekeerd?�Bij�mij�zijn�geen�aantallen�bekend.�In�de�schorsing
ben�ik�dat�nog�even�goed�nagegaan.�Het�is�mij�niet�bekend�hoe�vaak�er�schade�is�geleden�door�preventief�fouilleren�en�hoe�vaak�er�in�zulke�gevallen�schadevergoeding
is�uitgekeerd.�Dat�wil�niet�zeggen�dat�het�zich�nooit�heeft
voorgedaan,�maar�bij�mij�noch�bij�mijn�staf�zijn�hierover
aantallen�bekend.
Ik�kom�op�de�inbreng�van�mevrouw�Berndsen.�Over
de�algemene�uitgangspunten�heb�ik�daarnet�al�iets�gezegd.�Over�de�verhouding�met�artikel�8�van�het�EVRM�zeg
ik�nog�eens�nadrukkelijk�dat�er�altijd�een�afweging�is�tussen�enerzijds�de�veiligheid�en�anderzijds�de�inbreuk�op�de
privacy�en�de�lichamelijke�integriteit.�Dat�is�vanzelfsprekend.�Bij�het�geven�van�mogelijkheden�en�bevoegdheden,
bij�het�voorstel�van�wet�en�bij�het�toepassen�van�de�wet,
moet�dat�in�alle�zorgvuldigheid�een�toetssteen�zijn.�Het
wetsvoorstel�levert�geen�grondrechtelijke�problemen�op.
In�de�adviezen�is�daar�ook�door�niemand�op�gewezen.�Er
zijn�evenmin�problemen�met�artikel�8�van�het�EVRM. Dat
moet�helder�zijn.
Is�er�draagvlak�bij�de�gemeenten�voor�de�incidentele�fouillering?�Ja.�Men�zegt:�schiet�eens�op.�Zo�wil�ik�het
kort�en�bondig�aangeven.�Het�kan�niet�helderder.�Recente�voorbeelden�onderstrepen�dat�het�ingrijpende�middel
van�onderzoek�in�het�lichaam�gerechtvaardigd�is.�Ik�herinner�mij�het�arrestantenhuis�in�Den�Haag�nog�heel�goed.�Ik
weet�nog�heel�goed�wanneer�dat�gebeurde.�Ik�was�woonachtig�in�Delfzijl�en�had�een�functie�hier�in�Den�Haag.�Ik
was�er�net.�Ik�denk�ook�aan�de�brand�in�het�cellencomplex
op�Schiphol-Oost�in�2005.�Een�arrestant�beschikte�toen
over�een�brandveroorzakend�attribuut.�De�jaarverslagen
van�de�regionale�Commissie�van�toezicht�politiecellen�in
Haaglanden�geven�regelmatig�aan�dat�"de�beperkte�mogelijkheden�tot�fouilleren�door�de�politie�niet�de�brandveiligheid�ten�goede�komen."�Telkens�weer�blijkt�dat�arrestanten�voorwerpen�weten�mee�te�smokkelen�door�deze�in
lichaamsholten�te�verbergen,�aldus�een�van�deze�jaarverslagen.�Ik�noem�ook�het�VROM-rapport�naar�aanleiding
van�de�Schipholbrand:�"De�brandveiligheid�van�politiecellen�laat�te�wensen�over,�onder�meer�omdat�de�politie�te

Tweede�Kamer

26 februari 2013
TK�54

Mevrouw�Helder�(PVV):
De�minister�is�nog�één�vraag�vergeten.�Het�was�de�vraag
over�het�preventief�fouilleren�in�het�openbaar�vervoer�dat
door�veiligheidsrisicogebieden�gaat.�Ik�vroeg�of�deze�vervoersmiddelen�dan�worden�voorzien�van�agenten�die�preventief�fouilleren.

Verruiming�fouilleerbevoegdheden

54-18-56

Opstelten
weinig�bevoegdheden�heeft�om�arrestanten�te�onderzoeken�aan�of�in�het�lichaam.�Het�risico�blijft�nu�bestaan�dat
ongewenste�zaken�mee�de�cel�in�worden�gesmokkeld."
Een�wens�tot�verruiming�van�de�bevoegdheid�blijkt�ook
uit�de�inventarisatie�in�2009�onder�regionale�politiekorpsen�en�uit�gesprekken�met�arrestantenverzorgers�van�de
vier�grootste�regiokorpsen.
Gevraagd�is�of�de�driehoek�ook�niet�bij�incidentele
fouillering�een�rol�moet�spelen.�Bij�incidentele�fouillering
gaat�het�om�spoedsituaties�waarin�het�noodzakelijk�is�dat
er�snel�en�nu�preventief�gefouilleerd�kan�worden.�Het�gaat
om�kortdurende�acties�van�maximaal�twaalf�uur.�Voorafgaand�overleg�in�de�driehoek�vind�ik�een�zware�eis�voor
een�kortlopende�gebiedsaanwijzing�voor�een�plotseling
incident.�Daarnaast�is�er�nog�altijd�de�eis�bij�de�incidentele�fouillering�dat�de�burgemeester�voorafgaande�aan�de
aanwijzing�overlegt�met�de�officier�van�justitie.�De�aanwijzing�is�dus�niet�het�besluit�van�de�burgemeester�alleen.�In
de�praktijk�en�ook�vanuit�mijn�eigen�praktijk�kijkend,�is�het
zo�dat�men�vaak�bij�elkaar�zit.�Ik�ben�er�erg�voor�in�zo'n�situatie�dat�uiteindelijk�één�autoriteit�de�verantwoordelijkheid�neemt�dat�dit�gebeurt�en�daarvoor�ook�direct�in�de
eigen�gemeenteraad�verantwoording�moet�afleggen.�Dat
is�een�heel�heldere,�normale,�goede�lijn.
Mevrouw�Berndsen-Jansen�(D66):
Ik�vind�toch�dat�de�minister�de�rol�van�de�officier�van�justitie�marginaliseert�in�zijn�beantwoording.�Eigenlijk�vind
ik�dat�het�wetsvoorstel�daardoor�nog�slechter�wordt�dan
ik�het�al�vond.�Met�moderne�middelen�is�een�officier�van
justitie�onmiddellijk�aan�de�telefoon�te�krijgen.�Ondertussen�weten�alle�officieren�van�justitie�wel�hoe�ze�met�deze
wetgeving�om�moeten�gaan�en�de�politie�wordt�automatisch�al�betrokken�omdat�die�de�uitvoerder�is.�Dus�waarom�nu�niet�toch�die�waarborg�van�die�driehoek�inbouwen?
Minister�Opstelten:
Ik�heb�al�gewezen�op�de�praktijk�van�hoe�dat�kan�ontstaan
en�waardoor�je�die�flexibiliteit�moet�hebben.�Het�wordt
ook�besproken�met�driehoeken.�Het�is�dan�ook�totaal�geen
wens�van�het�Openbaar�Ministerie�om�dit�zo�te�waarborgen.�Uiteindelijk�wordt�er�een�afweging�gemaakt�in�een
rechtstreeks�contact�tussen�politie�en�burgemeester;�er
moet�dan�dus�heden�en�nu�een�besluit�worden�genomen.
Het�gaat�daarbij�dan�over�de�kortlopende�gebiedsaanwijzing.�Vervolgens�is�er�natuurlijk�altijd�de�eis�bij�de�incidentele�fouillering�dat�de�burgemeester�voorafgaand�aan�de
aanwijzing�overlegt�met�de�officier�van�justitie.�De�aanwijzing�is�dan�dus�niet�het�besluit�van�de�burgemeester
alleen.�Ik�denk�dat�daarin�voldoende�waarborgen�zijn�gecreëerd.�Ik�vind�het�ook�belangrijk�dat�je�hierbij�dan�de
burgemeester�de�bevoegdheid�geeft�om�dat�te�doen.
Mevrouw�Berndsen-Jansen�(D66):
Er�wordt�nu�toch�een�onderscheid�gemaakt�tussen�de�huidige�wetgeving�en�de�nieuwe�wetgeving.�In�de�huidige
wetgeving�is�er�wel�degelijk�sprake�van�een�besluit�van�de
driehoek�om�een�veiligheidsrisicogebied�aan�te�wijzen�dat
door�de�gemeenteraad�bekrachtigd�moet�worden.�De�minister�wijkt�met�dit�wetsvoorstel�daarvan�af.�Ik�snap�echt
niet�waarom�het�nou�zo�lastig�is�om�op�dezelfde�manier�te
blijven�acteren.

Tweede�Kamer

Verruiming�fouilleerbevoegdheden

Minister�Opstelten:
Ik�zeg�het�dan�nog�een�keer.�Het�gaat�om�situaties�waarin�er�afgeweken�wordt�van�de�zware�en�heel�gedegen�procedure�die�er�is.�Er�is�flexibiliteit�nodig.�Op�dit�moment�is
die�aanwijzing�nodig.�Ik�kan�er�nog�aan�toevoegen�–�misschien�stelt�dat�mevrouw�Berndsen�gerust�–�dat�artikel
174b�overleg�eist�met�de�officier�van�justitie.�Bovendien
geeft�de�officier�van�justitie�het�bevel.�Zonder�fouilleerbevel�wordt�er�niet�gefouilleerd.�Het�gaat�inderdaad�om
de�aanwijzing�van�het�gebied,�maar�als�er�alleen�een�gebied�wordt�aangewezen,�gebeurt�er�nog�niets.�Het�bevel
om�op�te�treden�gebeurt�door�de�officier�van�justitie.�Dat
is�mevrouw�Berndsen�even�ontgaan,�denk�ik.�Ik�denk�dat
we�daar�op�die�manier�wel�uitkomen.
Mevrouw�Berndsen-Jansen�(D66):
Hier�protesteer�ik�toch�echt�tegen.�Ik�kom�met�een�serieuze�vraag�over�de�positie�van�de�officier�van�justitie.�De�minister�zegt�dat�de�burgemeester�een�besluit�neemt.�Ja,�inderdaad,�de�burgemeester�neemt�een�besluit,�in�principe
na�overleg�met�de�gemeenteraad,�om�een�veiligheidsrisicogebied�aan�te�wijzen.�Daar�is�de�driehoek�nadrukkelijk
bij�betrokken.�Op�het�moment�dat�we�met�deze�wetgeving
aan�de�gang�gaan�met�dat�preventief�fouilleren,�moet�de
officier�van�justitie�natuurlijk�een�aanwijzing�geven,�alleen
dat�gebeurt�soms�pas�achteraf.�In�ieder�geval�moet�de�afweging�gemaakt�worden�op�basis�van�proportionaliteit�en
subsidiariteit.�Dat�gebeurt�onvoldoende�op�het�moment
dat�dit�door�de�burgemeester�wordt�besloten.
Minister�Opstelten:
We�komen�dichter�bij�elkaar�als�mevrouw�Berndsen�gewoon�luistert,�net�als�ik�heb�gedaan.�Mag�ik�dat�zeggen,
voorzitter?�Ik�zeg�namelijk�dat�artikel�174b�wel�overleg�eist
met�de�officier�van�justitie.�Dat�gebeurt.�Punt�binnen,�mevrouw�Berndsen.�Bovendien�geeft�de�officier�van�justitie
het�fouilleerbevel.�Punt.�Zonder�fouilleerbevel�wordt�er
niet�gefouilleerd.�Weer�een�punt.�Drie�punten�voor�mevrouw�Berndsen.�Ik�zou�zeggen�dat�dit�niet�altijd�voorkomt.
Ik�ga�verder.�Er�is�gevraagd�of�ik�het�ermee�eens�ben
om�de�toets�van�de�officier�van�justitie�zwaarder�te�maken
en�of�ik�het�OM�ertoe�wil�aanzetten�om�de�officier�van�justitie�daartoe�instructie�te�geven.�Ik�denk�dat�het�na�mijn
betoog�niet�nodig�is�om�die�nog�zwaarder�aan�te�zetten.
Waarom�is�de�gemeenteraad�uit�de�procedure�gehaald
bij�incidentele�fouillering?�Ik�denk�dat�ik�hier�al�voldoende
op�in�ben�gegaan.�De�burgemeester�mag�van�zijn�incidentele�fouilleringsbevoegdheid�alleen�in�bijzondere�situaties�gebruikmaken.�Het�gaat�om�spoedsituaties.�In�de�Gemeentewet�staat�dat�de�gemeenteraad�minimaal�zes�keer
per�jaar�bij�elkaar�komt.�In�veel�gemeenten�is�dat�twee
keer�per�maand�of�soms�een�keer�per�maand,�gelukkig,
maar�het�gaat�om�het�moment�waarop�iets�zich�afspeelt.
Het�is�totaal�onmogelijk�om�in�die�situaties�de�gemeenteraad�nog�bij�elkaar�te�roepen,�en�tel�de�zegeningen�daar
ook�van.
Mevrouw�Berndsen�vroeg�nog�hoe�ik�waarborg�dat
preventief�fouilleren�alleen�aselect�plaatsvindt.�Ik�heb
dat�zwaar�beschreven�in�de�memorie�van�toelichting.�Ik
weet�uit�mijn�praktijk�en�uit�de�onderzoeken�die�bij�alle
gemeenten�zijn�gedaan,�dat�dit�een�absolute�voorwaarde�is.�Ook�de�Nationale�Ombudsman�vindt�dat�dit�moet.
Het�preventief�fouilleren�hoeft�niet�per�se�aselect�plaats�te
vinden.�Daar�zijn�natuurlijk�ook�voorbeelden�van.�Je�mag
wel�gericht�preventief�fouilleren.�Het�voordeel�daarvan�is

26 februari 2013
TK�54

54-18-57

Opstelten
dat�minder�mensen�ermee�te�maken�krijgen�en�dat�de�effectiviteit�groter�wordt.�Gedacht�kan�worden�aan�het�gebruikmaken�van�een�bepaald�daderprofiel�op�basis�van
politie-informatie�en�analyses.�Daarnaast�kan�het�instrument�gericht�toegepast�worden�aan�de�hand�van�de�profielschets�op�basis�van�de�modus�operandi�en�het�plaats
delict,�bijvoorbeeld�een�omstander�die�zich�verdacht�gedraagt.�Het�mag�natuurlijk�niet�selectief�plaatsvinden�op
basis�van�de�herkomst,�etnische�achtergronden�en�al�dat
soort�zaken.�Dat�gebeurt�ook�niet.
Hoe�kan�misbruik�van�het�instrument�worden�voorkomen?�Gelukkig�hebben�we�krachtige�gemeenteraden.
Daar�heb�ik�veel�vertrouwen�in.�Die�laten�een�keer�per�jaar
rapporteren�over�de�wijze�waarop�er�gewerkt�wordt.�Iemand�die�gefouilleerd�is,�kan�ook�een�klacht�indienen�bij
de�politie�en�de�Nationale�ombudsman.�Tot�slot�kan�de
rechtmatigheid�van�het�fouilleren�aan�de�orde�worden�gesteld�bij�de�rechter.�Met�dit�alles�kan�misbruik�van�het�instrument�worden�voorkomen.�Daar�zijn�voldoende�waarborgen�voor.
Mevrouw�Berndsen-Jansen�(D66):
Ik�ben�het�spoor�een�beetje�bijster.�Ik�heb�gevraagd�op
basis�waarvan�er�geselecteerd�zou�worden,�terwijl�het
aselectief�zou�moeten�gebeuren.�Dat�is�ook�getoetst�bij
het�Europees�Hof�voor�de�Rechten�van�de�Mens�en�dat
is�goed�bevonden�in�het�andere�wetsvoorstel,�dat�nu�vigeert.�De�minister�heeft�het�echter�over�selectief�handelen,�bijvoorbeeld�op�basis�van�een�daderprofiel.�Dan�denk
ik:�dan�zoek�je�dus�één�persoon�Dit�instrument�is�toch�niet
bedoeld�om�strafvorderlijk�gebruikt�te�worden�tegen�één
persoon?�Het�gaat�om�het�handhaven�van�de�openbare
orde�of�om�een�bedreiging�van�de�openbare�orde,�maar
dat�kan�toch�nooit�op�basis�van�één�persoon�zijn?�Aan�wat
voor�soort�daderprofiel�denkt�de�minister�dan?
Minister�Opstelten:
Bijvoorbeeld�bij�wapensituaties�of�bij�bedreiging�van�de
openbare�orde�kan�wel�worden�gezegd:�we�kijken�even
bij�mensen�van�een�bepaalde�leeftijdsgroep,�dus�bijvoorbeeld�niet�bij�ouderen.�Ik�noem�maar�wat:�bij�mensen�van
20�tot�34�jaar.�Er�wordt�op�dat�terrein�ook�heel�gericht�geëxperimenteerd.�In�alle�kringen�wordt�erop�aangedrongen�om�dit�te�doen,�omdat�je�daarmee�geen�overlast�veroorzaakt�voor�andere�mensen.�Je�bent�ook�veel�effectiever.�Binnen�die�groep�moet�je�dan�natuurlijk�wel�iedereen
meenemen.�Dat�is�de�kern�van�wat�ik�daarmee�bedoel.�We
zijn�hier�niet�aan�het�opsporen.�Daar�ben�ik�het�helemaal
mee�eens.�We�hebben�het�niet�over�een�verdachte,�maar
bij�het�inzetten�van�het�instrument�kun�je,�gelet�op�de�ervaringen�tot�nu�toe,�wel�zoeken�naar�figuren�die�voldoen
aan�bepaalde�kenmerken,�bijvoorbeeld�wat�de�leeftijd�betreft.
Mevrouw�Berndsen-Jansen�(D66):
Een�daderprofiel�geeft�al�aan�dat�je�een�verdachte�zoekt.
Ik�blijf�het�dus�een�wat�merkwaardige�formulering�vinden.�Ik�denk�dat�het�belangrijk�is�dat�in�ieder�geval�helder
wordt�omschreven�wat�de�bedoeling�is.�Het�aselectieve
karakter�moet�er�wat�mij�betreft�gewoon�in�blijven.�Als�het
selectief�zoeken�wordt,�denk�ik�dat�het�Europees�Hof�voor
de�Rechten�van�de�Mens�daartegen�bezwaar�zal�hebben.
Maar�goed,�daar�komen�we�dan�vanzelf�wel�achter.

Tweede�Kamer

Verruiming�fouilleerbevoegdheden

Minister�Opstelten:
Laten�we�het�daarop�houden.�Ik�ben�al�mijn�hele�leven
heel�gevoelig�voor�dit�punt�en�ik�heb�ook�altijd�aarzelingen�gehad,�maar�vele�deskundigen�hebben�ook�mij�ervan
overtuigd�dat�je�daar�naartoe�moet,�omdat�je�daarmee
het�instrument�juist�meer�waarde�geeft�en�omdat�minder
mensen�er�last�van�hebben.�Dat�is�terecht�op�basis�van�de
kennis�die�je�nu�hebt.�Laten�we�niet�vergeten�dat�we�hier
nu�langzamerhand�heel�veel�jaren�ervaring�mee�hebben.
Dat�moeten�we�dan�ook�kunnen�zien.�We�zijn�met�elkaar
mans�genoeg�om�dat�te�toetsen�op�validiteit�en�dat�doen
we�dus�ook.�Ik�dank�mevrouw�Berndsen�voor�haar�vasthoudendheid,�want�die�geeft�mij�de�kans�om�hierop�in�alle�scherpte�te�antwoorden�en�om�de�duidelijkheid�te�geven�die�zij�vraagt.�Op�pagina�21�van�de�memorie�van�toelichting�staat�een�voorbeeld�waarbij�op�grond�van�de�daderprofielen�alleen�mannen�van�rond�de�20�met�een�kaal
hoofd�en�een�bepaalde�kleur�jas�worden�gefouilleerd.�U
vindt�dat�dit�niet�meer�zonder�aanzien�des�persoons�is�en
veel�te�gericht�is�op�specifieke�individuen,�maar�bijvoorbeeld�bij�eerdere�gewapende�overvallen�of�straatroven�in
een�bepaalde�wijk�kan�telkens�sprake�blijken�te�zijn�van
dezelfde�daderkenmerken,�omdat�meldingen�en�getuigenverklaringen�tot�een�bepaalde�omschrijving�leiden.�Op�basis�van�een�aantal�kenmerken�kan�dan�een�daderprofiel
worden�bepaald.�Dit�profiel�kan�vervolgens�bij�het�fouilleren�een�hulpmiddel�zijn�voor�de�politie�om�uit�te�gaan�van
een�verhoogde�kans�op�de�aanwezigheid�van�wapens�in
het�veiligheidsrisicogebied,�want�daar�gaat�het�uiteindelijk
om.�Deze�personen�worden�dan�gecontroleerd.
Het�een�na�laatste�punt�van�mevrouw�Berndsen�heb�ik
al�besproken,�evenals�de�vraag�hoe�misbruik�kan�worden
voorkomen,�ook�in�antwoord�op�vragen�van�andere�leden.
De�heer�Dijkhoff�van�de�VVD�heeft�een�aantal�vragen
gesteld�en�een�interessante�bijdrage�geleverd.�Hij�heeft
gevraagd:�zou�het�niet�goed�zijn�als�in�artikel�7�van�de�Politiewet�ook�dreigend�gevaar�voor�goederen�een�reden
kan�zijn�om�betrokkenen�te�fouilleren.�De�voorgestelde
formulering�van�artikel�7�Politiewet�houdt�al�rekening�met
gevaar�voor�het�leven�of�de�veiligheid�van�personen.�Ik
zie�eigenlijk�geen�meerwaarde�in�de�toevoeging�van�gevaar�voor�goederen�als�reden�voor�fouillering.�Als�algemene�grond�voor�het�fouilleren�van�personen�vind�ik�gevaar�voor�goederen�onvoldoende�zwaarwegend.�Als�goederen�in�gevaar�zijn,�zal�er�in�de�gevallen�die�er�echt�toe
doen,�ook�gevaar�zijn�voor�het�leven�of�de�veiligheid�van
personen.�In�andere�gevallen�zal�sprake�zijn�van�een�verdenking�van�een�strafbaar�feit�en�dan�is�dat�voldoende�reden�om�te�fouilleren�in�het�belang�van�de�opsporing.
Mag�de�politie�tijdens�een�preventief-fouilleeractie�ook
in�voertuigen�kijken?�Ja,�tijdens�een�preventief-fouilleeractie�mag�de�politie�in�een�veiligheidsrisicogebied�naast
personen�ook�de�voertuigen�van�die�personen�doorzoeken.
Is�"onvoorzienbaar"�niet�te�streng?�Is�"onvoorzien"�niet
beter?�Dat�is�iets�om�goed�over�na�te�denken.�Dank�daarvoor,�want�ieder�wetsvoorstel�kan�toch�ook�verbeterd
worden.�Ik�moet�de�heer�Dijkhoff�gelijk�geven,�al�kost�het
me�moeite,�dat�de�eis�van�onvoorzienbaarheid�wel�erg
streng�is.�Wij�moeten�voorkomen�dat�wij�straks�voortdurend�discussies�krijgen�over�de�vraag�of�de�burgemeester
de�spoedeisende�situatie�had�kunnen�of�moeten�voorzien.
Ik�verwelkom�een�eventueel�amendement�op�dit�punt.�Ik
zal�bij�mijzelf�nagaan�waarom�ik�dit�niet�zelf�heb�kunnen
bedenken.

26 februari 2013
TK�54

54-18-58

Opstelten
Dan�kom�ik�bij�de�voorgestelde�wijziging�van�de�artikelen�50,�51�en�52�van�de�Wet�wapens�en�munitie.�De�eis
van�schriftelijkheid�die�volgens�de�memorie�van�toelichting�en�het�nadere�rapport�duidelijk�alleen�bedoeld�is�voor
het�fouilleerbevel�van�de�officier�van�justitie,�lijkt�ook�te
slaan�op�de�andere�bevelen�in�die�artikelen.�De�eis�van
schriftelijkheid�is�inderdaad�alleen�bedoeld�voor�het�bevel�tot�preventief�fouilleren�en�niet�ook�voor�de�andere�bevelen�in�de�artikelen�50,�51�en�52�van�de�Wet�wapens�en
munitie.�Ik�verwelkom�een�eventueel�amendement�op�dat
punt.�Ik�moet�echter�wel�zeggen�dat�ik�niet�veel�verder�wil
gaan.
De�heer�Dijkhoff�heeft�ook�gesproken�over�onderzoek
van�de�voorwerpen�die�personen�bij�zich�dragen�of�met
zich�meevoeren.�Dit�omvat�in�ieder�geval�tassen�en�rugzakken,�maar�de�vraag�is�of�dit�bijvoorbeeld�ook�voertuigen�omvat.�Niet�bij�artikel�7�van�de�Politiewet,�maar�in
de�Wet�wapens�en�munitie�is�er�een�aparte�bepaling�over
voertuigen,�namelijk�artikel�51.
De�heer�Dijkhoff�vroeg�of�de�politie�kan�fouilleren�als
een�burger�een�ander�aanwijst�die�hij�verdenkt�van�diefstal.�Het�zal�duidelijk�zijn�dat�de�politie�altijd�een�eigen
verdenking�moet�hebben.�Alleen�de�aanwijzing�van�een
burger�is�niet�voldoende.�Daarbij�spelen�alle�feiten�en�omstandigheden�een�rol.�De�verklaring�van�een�burger�is�er
daar�een�van.
Ik�ga�naar�de�vragen�van�de�heer�Marcouch.�Kan�in�het
veiligheidsrisicogebied�specifieker�op�personen�worden
gefouilleerd?�Preventief�fouilleren�is�een�controlemiddel
en�dient�inderdaad�zonder�aanzien�des�persoons�worden
ingezet;�daarover�zijn�wij�het�volledig�eens.�Dat�wil�zeggen�dat�de�selectie�van�de�te�fouilleren�personen�niet�is
gebaseerd�op�slechts�één�uiterlijk�kenmerk,�bijvoorbeeld
iemands�huidskleur,�nationaliteit,�afkomst�of�religie.�Dat
laat�onverlet�dat�in�bepaalde�praktijksituaties�preventief
fouilleren�wel�gerichter�kan�worden�toegepast.�Ik�heb
daar�net�een�voorbeeld�van�gegeven.�In�de�eerste�plaats
kan�worden�gebruikgemaakt�van�een�bepaald�daderprofiel,�van�analyses,�van�politie-informatie.�Daarnaast�kan
het�instrument�gericht�worden�toegepast�aan�de�hand�van
een�profielschets�op�basis�van�de�modus�operandi�en�het
plaats�delict.�Ik�heb�al�tegen�mevrouw�Berndsen�gezegd
dat�dit�voldoende�is.
Gaat�de�politie�meer�gebruikmaken�van�technologie�bij
fouilleren?�Dat�is�een�goed�punt.�Medische�apparatuur
zou�onderzoek�in�het�lichaam�overbodig�kunnen�maken.
Inderdaad�kan�het�gebruik�van�bijvoorbeeld�röntgenapparatuur�een�alternatief�zijn�voor�manueel�inwendig�onderzoek.�Maar�ook�deze�behandeling,�ofschoon�minder�belastend�voor�de�gefouilleerde,�kan�schadelijk�zijn�voor�het�lichaam.�Op�dit�moment�beschikken�politiebureaus�en�politiecellencomplexen�niet�over�dergelijke�apparatuur.�Overigens�biedt�technologie�niet�altijd�uitkomst.�Apparaten
voor�bodyscans�bieden�bijvoorbeeld�geen�alternatief�voor
manueel�inwendig�onderzoek;�radiogolven�tasten�alleen
de�buitenkant�van�het�lichaam�af.�De�ontwikkeling�van�de
techniek�staat�natuurlijk�niet�stil.�Dit�signaal�is�wel�helder
bij�mij�overgekomen.
Wat�is�er�gedaan�met�het�pleidooi�van�de�VNG?�Ik�heb
al�iets�gezegd�over�het�fouilleren�op�drugs.�Op�basis�van
de�uitkomst�van�het�onderzoek�Bestuur,�recht�en�veiligheid�is�bij�de�voorbereiding�van�dit�wetsvoorstel�aan�de
praktijk�gevraagd�of�daar�behoefte�is�aan�het�preventief�fouilleren�op�drugs.�Er�is�gesproken�met�ambtelijke
vertegenwoordigers�van�de�lokale�driehoeken.�Men�gaf
aan�geen�behoefte�te�hebben�aan�fouilleren�op�drugs.�De

Tweede�Kamer

Verruiming�fouilleerbevoegdheden

Opiumwet�heb�ik�volgens�mij�net�genoemd.�Daarnaast
voorkomt�fouilleren�op�drugs�niet�dat�iemand�drugs�inneemt�en�onder�invloed�daarvan�voor�overlast�zorgt.�De
bijvangst�heb�ik�zo-even�ook�genoemd;�dat�kan�op�dit�moment�wel.
Het�laatste�punt�van�de�heer�Marcouch�ging�over�de�politieambtenaren.�Natuurlijk�is�de�kwestie�van�de�bejegening�van�mensen�door�politiemensen�heel�belangrijk.�Deze�worden�geïnstrueerd�over�de�inzet�van�deze�nieuwe�bevoegdheden.�Alle�politieambtenaren�worden�jaarlijks�verplicht�getraind�op�de�juiste�toepassing�van�de�beroepsvaardigheden.�Zij�krijgen�instructie�voor�het�juiste�gebruik
van�de�wet-�en�regelgeving�met�betrekking�tot�geweldsgebruik,�fouilleren�en�dergelijke.�Het�gaat�daarbij�om�de
zogeheten�"IBT",�de�Integrale�Beroepsvaardigheden�Training.�Deze�training�en�het�initiële�onderwijs�aan�de�Politieacademie�zullen�worden�aangevuld�met�instructies�over
de�verruimde�fouilleerbevoegdheden.
Tot�slot�van�mijn�betoog�zal�ik�de�vragen�van�mevrouw
Kooiman�beantwoorden.�Zij�vroeg�waarom�preventief
fouilleren�met�dit�wetsvoorstel�effectiever�zou�worden.�Ik
grijp�de�kans�om�dit�nog�een�keer�te�benadrukken,�want
ik�wil�de�stem�van�de�SP�natuurlijk�ook�graag�binnenhalen.�Verder�was�dit�een�goede�vraag.�De�noodzaak�tot�verruiming�van�het�instrument�van�preventief�fouilleren�zit
in�de�zwaarte�en�de�lange�duur�van�de�procedure�van�de
huidige�regeling.�De�wetsgeschiedenis�is�daar�natuurlijk�ook�een�onderdeel�van.�Uit�de�praktijk�komt�de�wens
naar�voren�om�deze�procedure�te�versnellen�in�situaties
waarin�onverwacht�snel�en�direct�handelen�is�geboden.
Men�moet�snel�preventief�kunnen�fouilleren,�maar�dat�is
met�de�huidige�procedure�niet�mogelijk.�Er�is�behoefte
aan�meer�snelheid�en�gerichte�inzet�bij�incidenten�die�zich
plotseling�voordoen.�Die�snellere�inzet�is�nodig�zowel�binnen�als�buiten�een�al�aangewezen�veiligheidsrisicogebied.
Bij�de�mensen�die�in�de�praktijk�met�dit�instrument�werken,�leeft�een�grote�wens�om�sneller�gericht�preventief�te
kunnen�fouilleren.�Om�aan�die�wens�tegemoet�te�kunnen
komen,�moet�de�wet�worden�aangepast.�Met�de�voorliggende�wetswijziging�wordt�de�doelmatigheid�en�de�doeltreffendheid�van�het�instrument�vergroot.
Mevrouw�Kooiman�vroeg�ook�hoe�de�zorgvuldigheid
kan�worden�gewaarborgd.�Er�zijn�verschillende�waarborgen�ingebouwd.�De�burgemeester�en�de�officier�van�justitie�moeten�het�eens�zijn�over�de�noodzaak�en�de�wenselijkheid.�Dit�is�het�punt�van�mevrouw�Berndsen.�Verder
moet�zowel�de�aanwijzing�van�het�gebied�als�het�fouilleerbevel�na�afloop�op�schrift�worden�gesteld�en�worden�onderbouwd.�De�gemeenteraad�kan�de�burgemeester�ter
verantwoording�roepen.�Iemand�die�is�gefouilleerd,�kan
een�klacht�indienen�bij�de�politie�en�bij�de�Nationale�ombudsman.�De�rechtmatigheid�van�het�fouilleren�kan�verder�aan�de�orde�worden�gesteld�bij�de�rechter.
Verder�vroeg�mevrouw�Kooiman�wanneer�een�situatie
voldoende�acuut�is.�Het�gaat�hierbij�om�artikel�174b.�Het
moet�gaan�om�plotselinge�incidenten�buiten�een�op�dat
moment�al�aangewezen�veiligheidsrisicogebied.�Ik�noem
als�voorbeeld�een�situatie�bij�een�disco�waarbij�de�sfeer
op�straat�dreigend�is�en�men�vreest�voor�wapengebruik.
Een�ander�voorbeeld�is�een�situatie�waarbij�rivaliserende
hooligans�elkaar�treffen�buiten�een�gebied�dat�al�was�aangewezen�vanwege�een�risicowedstrijd.
Voorzitter,�dit�is�mijn�antwoord�in�eerste�termijn.�Ik
dank�u�zeer.

26 februari 2013
TK�54

54-18-59

Opstelten
De�voorzitter:
Mevrouw�Kooimans�wil�nog�een�vraag�aan�u�stellen,�minister.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
De�minster�stelt�dat�het�wetsvoorstel�dat�nu�voorligt,�een
verbetering�is�ten�opzichte�van�de�wet�die�eronder�ligt.�Er
hoeven�niet�langer�heel�grote�risicogebieden�te�worden
aangewezen�waarbij�langdurig�de�mogelijkheid�bestaat
om�te�fouilleren.�Met�het�wetsvoorstel�kan�men�incidenteel�en�kort�dit�instrument�gebruiken.�Dat�spreekt�mij�aan.
De�minister�stelt�echter�in�de�memorie�van�toelichting�dat
hiermee�mogelijk�ook�minder�gebruik�of�minder�langdurig
gebruik�zal�worden�gemaakt�van�dit�instrument�van�preventief�fouilleren.�Hoe�komt�de�minister�tot�deze�conclusie?�Wat�ligt�daaraan�ten�grondslag?
Minister�Opstelten:
Het�oude�instrumentarium�blijft�natuurlijk�bestaan.�Het
instrument�wordt�echter�soms�niet�toegepast.�Dat�is�duidelijk�en�dat�blijkt.�Verder�is�het�instrument�nodig�bij�een
acute�situatie.�Dan�kun�je�het�instrument�inzetten�en�dan
hoef�je�het�niet�nogmaals�te�doen.�Het�kan�ook�zijn�dat
een�burgemeester�die�gebruik�maakt�van�dit�instrumentarium,�vindt�dat�hij�door�deze�wetswijziging�niet�meer�altijd
de�langdurige�veiligheidsrisicogebieden�hoeft�aan�te�wijzen.�Ik�zeg�erbij:�ik�ben�geen�burgemeester.�Die�afweging
moeten�de�driehoek,�de�burgemeester�en�de�gemeenteraad�samen�maken.�Daarbij�is�men�vrij.�Het�is�echter�voorspelbaar�en�voorstelbaar�dat�men�dit�zal�doen.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Dit�is�een�heel�mooie�aanname�van�de�minister,�maar�we
weten�de�onderliggende�cijfers�niet.�De�SP�heeft�daarom
specifiek�gevraagd�naar�de�effectiviteit�van�het�middel.
Hoe�vaak�worden�er�vuurwapens�gevonden?�Hoeveel�politiecapaciteit�zijn�wij�hiermee�kwijt?�Hoe�effectief�is�dit
middel�daadwerkelijk?�Hoe�gaat�de�minister�deze�cijfers
boven�tafel�krijgen�als�wij�deze�wet�mogelijk�gaan�evalueren?
Minister�Opstelten:
In�de�eerste�plaats�weet�mevrouw�Kooiman�dat�sinds�1 januari�de�Nationale�Politie�bestaat.�Vóór�1 januari�ging
de�minister�niet�over�de�regionale�korpsen.�In�de�tweede
plaats�hebben�de�steden�waar�een�en�ander�heeft�plaatsgevonden,�uiteraard�wel�degelijk�de�effectiviteit�van�het
middel�gemeten.�Dat�hoeven�wij�toch�niet�altijd�ook�nog
eens�te�meten?�We�hebben�gewoon�gedaan�wat�onze
taak�is.�We�hebben�met�een�aantal�driehoeken�gesproken.
We�hebben�gevraagd:�OM,�wat�heb�je�nodig?�We�hebben�gevraagd:�politie,�wat�heb�je�nodig?�We�hebben�gevraagd:�burgemeesters,�wat�hebben�jullie�nodig?�Daar
kwam�dit�uit.�Wij�hebben�ook�niet�altijd�alles�gehonoreerd
wat�men�vroeg.�Men�vraagt�veel�meer�instrumenten�dan
in�dit�wetsvoorstel�staan,�maar�dit�vinden�wij�voldoende.
Het�gaat�om�de�flexibiliteit.�Dat�wordt�ook�door�anderen
onderschreven:�Bureau�Beke,�zoals�aangegeven�door�mevrouw�Berndsen�en�door�mij.�De�Nationale�ombudsman
heeft�daar�iets�over�gezegd.�Bedien�ze!�Dat�is�onze�taak
ook.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Het�gaat�hier�wel�om�het�proportioneel�inzetten�van�dit
middel.�Het�is�een�zeer�zwaar�middel.�Daarom�is�onze
fractie�daar�zo�terughoudend�in.�Daarom�wil�ik�graag�in-

Tweede�Kamer

Verruiming�fouilleerbevoegdheden

zicht�hebben�in�de�vraag�hoeveel�capaciteit�de�politie
daarmee�kwijt�is.�De�minister�zegt�terecht�dat�hij�strakjes
de�baas�is�van�de�Nationale�Politie.�Althans,�hij�is�inmiddels�de�baas�van�de�Nationale�Politie,�maar�hij�heeft�ook
iets�te�zeggen�over�de�gemeenten.�Ik�wil�graag�dat�de�minister�inzichtelijk�maakt�hoe�vaak�dit�middel�wordt�ingezet.
Minister�Opstelten:
Ik�wilde�er�niet�direct�mee�beginnen,�want�ik�vind�het�altijd�een�straf�die�je�uitdeelt�aan�degenen�die�het�gezag
dragen�over�de�politie.�Maar�ik�kom�wel�met�een�wijziging
van�de�instrumenten,�die�zij�ook�willen.�Ik�ben�er�niet�zo
voor�om�daarbij�dan�meteen�te�zeggen:�wij�gaan�het�ook
even�stevig�evalueren.�Zij�hebben�hun�eigen�verantwoordelijkheid.�Zij�moeten�afgerekend�worden�in�hun�gemeenteraden�en�daar�ter�verantwoording�worden�geroepen.
Mijn�kennis�op�basis�van�alle�onderzoeken�is�dat�het�een
instrument�is�met�veel�draagvlak,�niet�alleen�in�de�politiek
ter�plaatse.�De�heer�Oskam�heeft�dat�treffend�gezegd.�Er
vinden�natuurlijk�allemaal�debatten�plaats�in�de�gemeenteraden,�ongeveer�in�dezelfde�verhoudingen�als�hier.�Daar
kan�ik�mij�iets�bij�voorstellen,�maar�onder�de�bevolking
is�dit�draagvlak�er�ook.�Die�metingen�zijn�gedaan.�Dus�laten�wij�de�instanties�die�erom�vragen,�nu�even�helpen.�Ik
zal�zeker�nagaan�hoe�dat�loopt.�Ik�ben�niet�gek.�Ook�al�zou
mevrouw�Kooiman�het�niet�vragen;�ik�ben�nieuwsgierig
van�aard�en�wil�dat�gewoon�weten.�Maar�laten�wij�nu�niet
iedereen�belasten�met�bijna�onmogelijke�vragen�om�optelsommen�van�hoeveel�politie-inzet�plaatsvindt�bij�al�die
acties.�Laat�ze�gewoon�actie�voeren�en�resultaten�geven.
Ik�wil�nog�wel�kijken�of�ik�in�de�rapportages�kan�aangeven
hoeveel�wapens�er�gevangen�zijn�met�dit�instrumentarium.�Dat�aantal�kan�wat�mij�betreft�niet�hoog�genoeg�zijn.
De�voorzitter:
Daarmee�is�er�een�einde�gekomen�aan�de�eerste�termijn
van�de�regering.�Wij�gaan�gelijk�door�met�de�tweede�termijn.

Mevrouw�Helder�(PVV):
Voorzitter.�Dank�aan�de�minister�voor�de�antwoorden.�Dan
kom�ik�gelijk�met�mijn�kritiek.�Zo�gaat�het�dan�ook�weer.
Helaas�geeft�de�minister�geen�nadere�motivering�voor�het
niet�willen�fouilleren�op�het�bezit�van�drugs,�terwijl�ik�die
wel�gevraagd�heb.�De�minister�lepelt�gewoon�de�argumenten�op�die�in�de�memorie�van�toelichting�staan.�Die
hadden�wij�zelf�ook�al�gelezen.�Daardoor�waren�wij�niet
overtuigd.�Daarom�dien�ik�de�volgende�motie�in.
Motie
De�Kamer,
gehoord�de�beraadslaging,
constaterende�dat�preventief�fouilleren�op�drugs�niet�mogelijk�wordt�gemaakt;
overwegende�dat�drugsrunners�een�gevaar�voor�de�openbare�orde�kunnen�zijn;

26 februari 2013
TK�54

54-18-60

Helder
overwegende�dat�zij�in�duidelijk�waarneembare�gebieden
actief�zijn�en�er�tegen�hen�dus�eenvoudig�actie�ondernomen�kan�worden�door�die�gebieden�als�veiligheidsrisicogebieden�aan�te�wijzen;
overwegende�dat,�in�tegenstelling�tot�bij�het�preventief
fouilleren,�voor�het�fouilleren�op�basis�van�de�Opiumwet
is�vereist�dat�sprake�is�van�een�verdenking;
verzoekt�de�regering,�preventief�fouilleren�ook�mogelijk
te�maken�in�gebieden�die�te�kampen�hebben�met�ernstige
drugsoverlast,
en�gaat�over�tot�de�orde�van�de�dag.
De�voorzitter:
Deze�motie�is�voorgesteld�door�het�lid�Helder.�Naar�mij
blijkt,�wordt�de�indiening�ervan�voldoende�ondersteund.
Zij�krijgt�nr.�9�(33112).

Mevrouw�Helder�(PVV):
De�minister�gaf�aan�dat�de�staatssecretaris�zich�uitstekend
kan�vinden�in�het�wetsvoorstel,�omdat�je�na�het�aanwijzen�van�een�veiligheidsrisicogebied�–�ik�citeer�–�overal
en�altijd�preventief�kunt�fouilleren.�Dat�is�dus�niet�helemaal�waar.�Dat�is�namelijk�niet�het�geval�op�perrons�van
de�NS. Dat�is�jammer,�want�in�het�kabinet-Balkenende�II,
waar�de�VVD�ook�deel�van�uitmaakte,�was�men�er�allemaal�voor,�mede�gezien�de�positieve�ervaringen�in�de�grote�gemeenten.�Wij�hebben�de�minister�net�horen�zeggen:
ik�ben�niet�gek,�ik�luister�naar�wat�er�leeft.�Er�moet�draagvlak�bij�de�gemeenten�en�bij�de�bevolking�zijn.�Waarom
hoeft�dit�er�voor�dit�punt�dan�weer�net�niet�te�zijn?�Daarom�dien�ik�hierover�een�motie�in.
Motie
De�Kamer,
gehoord�de�beraadslaging,
constaterende�dat�de�perrons�van�de�Nederlandse�Spoorwegen�(NS)�niet�kunnen�worden�aangewezen�als�veiligheidsrisicogebied�en�er�dus�ook�niet�preventief�kan�worden�gefouilleerd�op�wapenbezit;
constaterende�dat�de�NS�hier�in�het�verleden�ook�verzet
tegen�heeft�geboden�omdat�de�NS�bang�is�dat�mensen
die�aan�fouillering�willen�ontkomen�op�het�spoor�terecht
dreigen�te�komen;
overwegende�dat�dit�geen�doorslaggevend�argument
mag/kan�zijn�daar�dit�ook�kan�gelden�voor�gebieden�die
bijvoorbeeld�vlakbij�een�snelweg�liggen�en�personen�die
aan�fouillering�willen�ontkomen,�ook�op�de�snelweg�terecht�dreigen�te�komen;
verzoekt�de�regering,�het�mogelijk�te�maken�dat�ook�de
perrons�van�de�NS�als�een�veiligheidsrisicogebied�kunnen
worden�aangewezen,�zodat�ook�op�die�perrons�preventieve�fouillering�op�wapenbezit�mogelijk�is,

De�voorzitter:
Deze�motie�is�voorgesteld�door�de�leden�Helder�en�De
Graaf.�Naar�mij�blijkt,�wordt�de�indiening�ervan�voldoende
ondersteund.
Zij�krijgt�nr.�10�(33112).

Mevrouw�Berndsen-Jansen�(D66):
Voorzitter.�Ik�dank�de�minister�voor�de�beantwoording.�Wij
worden�het�op�een�heleboel�punten�niet�eens,�maar�dat
is�niet�erg,�want�dat�scherpt�ook�mij.�Ik�herhaal�in�dit�verband�de�woorden�van�de�minister.
De�minister�zei�dat�de�verwachting�is�dat�er�wellicht
minder�gebruik�wordt�gemaakt�van�de�vigerende�wet�op
preventief�fouilleren.�Die�wet�blijft�echter�wel�bestaan.
Daar�komt�een�nieuw�instrument�naast,�namelijk�het�nu
ter�tafel�liggende�wetsvoorstel.�Er�kunnen�dus�twee�instrumenten�ingezet�worden.�Dit�is�een�dubbele�belasting.
Als�de�minister�van�mening�is�en�de�verwachting�heeft�dat
de�huidige�wet�minder�gebruikt�zal�worden�en�de�nieuwe�wet�effectiever�en�minder�belastend�voor�de�burger
is,�vraag�ik�hem�waarom�hij�de�huidige�wet�niet�intrekt�en
volstaat�met�het�nu�voorliggende�wetsvoorstel.�Misschien
kan�mijn�fractie�dat�dan�wel�steunen,�want�dan�hebben
wij�niet�en-en,�maar�slechts�één�wet.
Ik�kom�nu�op�de�evaluatie.�De�minister�zegt�dat�de
Tweede�Kamer�niet�de�nationale�gemeenteraad�moet�zijn.
Dat�ben�ik�volstrekt�met�hem�eens.�Als�er�een�persoon�is
die�dit�altijd�met�verve�verdedigt�in�deze�Kamer,�ben�ik�dat
wel.�Wij�zijn�echter�medewetgever.�Wij�hebben�het�hier
over�een�wet�die�gemaakt�wordt�als�instrument�voor�gemeenten.�Als�wetgever�behoor�je�de�effectiviteit�van�je�eigen�wetgeving�te�meten.�Daar�is�een�evaluatie�voor.�Daarmee�gaan�wij�dus�niet�op�de�stoel�van�gemeenteraden�zitten,�maar�bekijken�wij�of�de�wetgeving�waartoe�wij�hier
besluiten,�in�de�praktijk�effectief�is�of�niet.�Daarom�pleit�ik
er�toch�voor�om�een�evaluatie�in�de�wet�op�te�nemen.�Dat
is�niet�ongebruikelijk.�Ik�overweeg�nog�steeds�om�hierover�een�amendement�in�te�dienen.
De�heer�Oskam�(CDA):
Ik�schrik�af�en�toe�van�wat�mevrouw�Berndsen�zegt.�Wij
hebben�lang�gedaan�over�het�veiligheidsrisicogebied.
Daar�hebben�wij�goed�over�nagedacht.�De�aanwijzing�van
een�dergelijk�gebied�moet�je�goed�onderbouwen.�Daar�is
namelijk�heel�veel�gedoe.�Aan�de�mogelijkheid�om�dit�aan
te�wijzen,�moet�dan�ook�een�soort�onderzoek�ten�grondslag�liggen.�De�minister�heeft�uitgelegd�dat�de�toepassing
flexibel�moet�zijn�en�dat�wij�adequaat�moeten�kunnen�inspelen�op�bijvoorbeeld�een�voetbalwedstrijd�waar�snel
iets�gebeurt�en�je�snel�moet�kunnen�fouilleren.�Dat�vind�ik
goed.�Het�zou�echter�te�gek�zijn�om�het�veiligheidsgebied
af�te�schaffen.�Ik�vraag�daarom�aan�de�minister�of�hij�dat
met�mij�eens�is.
Mevrouw�Berndsen-Jansen�(D66):
Voorzitter.�Dit�is�geen�vraag�aan�mij,�maar�aan�de�minister.
De�voorzitter:
Ja,�dat�klopt.�Het�is�een�vraag�aan�de�minister�naar�aanleiding�van�een�opmerking�die�u�maakte.

en�gaat�over�tot�de�orde�van�de�dag.

Mevrouw�Berndsen-Jansen�(D66):
Ik�hoef�daar�nu�dus�geen�antwoord�op�te�geven.

Tweede�Kamer

26 februari 2013
TK�54

Verruiming�fouilleerbevoegdheden

54-18-61

Berndsen-Jansen
De�minister�zegt�zelf�dat�hij�verwacht�dat�de�wet�weinig
gebruikt�zal�worden.�Ik�denk�dat�je�daar�consequenties�uit
moet�trekken�of�dat�je�dat�in�ieder�geval�kunt�doen.
De�heer�Marcouch�(PvdA):
Ik�heb�er�een�beetje�moeite�mee�dat�collega�Berndsen�een
soort�tegenstelling�creëert�die�er�niet�is.�De�werkelijkheid
is�namelijk�dat�in�sommige�gebieden�in�het�land�continu
of�vaker�sprake�is�van�risico's.�Die�gebieden�kun�je�als�risicogebied�aanwijzen,�waar�vaker�preventief�gefouilleerd
wordt.�De�werkelijkheid�is�ook�dat�je�soms�heel�veilige,
rustige�wijken�hebt�waar�nooit�wat�gebeurt,�maar�waar�ineens�wel�een�aantal�dingen�achter�elkaar�gebeuren.�Dan
biedt�dit�wetsvoorstel�uitkomst.�Ziet�collega�Berndsen
dit�ook�in?�Is�dit�wetsvoorstel�dan�ook�niet�een�oplossing
voor�dat�probleem?
Mevrouw�Berndsen-Jansen�(D66):
Ik�heb�de�voorbeelden�ook�in�de�memorie�van�toelichting�gelezen.�Dit�voorbeeld�hoorde�daar�inderdaad�bij.
Het�gaat�mij�erom�dat�wij�iedere�keer�met�nieuwe�instrumenten�en�nieuwe�wetgeving�komen.�Er�verdwijnt�nooit
eens�een�instrument.�Als�wij�nu�eens�alle�instrumenten
en�bevoegdheden�van�burgemeesters�op�een�rijtje�zetten,
dan�denk�ik�dat�wij�daar�bijna�van�schrikken.�Er�wordt�niet
adequaat�gebruikgemaakt�van�de�voetbalwet.�Als�daar
wel�adequaat�gebruik�van�wordt�gemaakt,�heb�je�dit�wetsvoorstel�misschien�helemaal�niet�nodig.�Dat�is�mijn�grote
bezwaar�omdat�we�iedere�keer�maar�"en,�en"�doen.�Daardoor�komt�de�balans�tussen�veiligheid�enerzijds�en�burgerrechten�anderzijds�steeds�verder�onder�druk�te�staan.

De�heer�Dijkhoff�(VVD):
Voorzitter.�Ik�dank�de�minister�voor�zijn�beantwoording
en�reactie�op�de�aangekondigde�amendementen.�Ik�zal�ze
indienen�en�ik�hoop�dat�de�Kamer�daar�net�zo�goed�mee
kan�leven�als�de�minister.
Er�staat�nog�een�punt�open.�In�eerste�termijn�heb�ik
aangekaart�of�er�een�uitbreiding�moet�komen�voor�gevaar
van�goederen�en�het�kunnen�doorzoeken�van�voertuigen
bij�standaardfouillering.�Ik�worstel�nu�een�beetje�met�dit
punt.�Ik�zie�in�dat�het�misschien�een�voorbeeld�is�van�met
een�kanon�op�een�mug�schieten�als�ik�het�nu�snel�in�de
Politiewet�probeer�op�te�nemen,�als�ik�daar�al�een�meerderheid�voor�krijg.�Dit�is�daarvoor�niet�de�juiste�gelegenheid�en�het�is�zo�breed,�algemeen,�niet�nodig.�Ik�begrijp
uit�de�antwoorden�van�de�minister�dat�een�agent�een�eigenstandige�afweging�moet�maken.�Hoe�specifieker�de
aanwijzingen�van�de�bestolen�burger�uit�mijn�voorbeeld
echter�zijn,�hoe�groter�de�kans�dat�er�sprake�is�van�een�serieuze�verdenking�en�toch�even�gekeken�mag�worden�of
een�bepaalde�persoon�inderdaad�een�gestolen�goed�bij
zich�heeft.
Ik�wil�later�nog�eens�terugkomen�op�het�doorzoeken
van�voertuigen,�want�volgens�mij�wringt�het�dat�bijvoorbeeld�de�douane�wat�dat�betreft�veel�meer�mag.�De�politie�vindt�in�heel�praktische�gevallen�daadwerkelijk�zaken,
maar�op�een�moeilijk�uitlegbaar�en�klein�vormfoutje�gaat
het�dan�toch�de�mist�in.�Daardoor�gaan�criminelen�waarvan�iedereen�weet�dat�ze�een�smeulende�slijptol�en�een
gestolen�kluis�achterin�de�auto�hadden�liggen�toch�vrijuit.
Het�is�misschien�iets�meer�dan�een�mug,�maar�het�kanon
van�de�algemene�fouilleerbevoegdheid�van�de�Politiewet
is�dan�wellicht�wat�veel.�Ik�hoop�dus�dat�de�minister�in

Tweede�Kamer

Verruiming�fouilleerbevoegdheden

een�andere�context�wil�meedenken�over�de�vraag�hoe�we
dit�kunnen�repareren�zonder�een�heel�zware�bevoegdheid
toe�te�kennen.

De�heer�Marcouch�(PvdA):
Voorzitter.�Ik�dank�de�minister�voor�zijn�antwoorden.�Ik
ben�ervan�overtuigd�dat�wij�over�een�wetsvoorstel�spreken,�of�eigenlijk�over�drie�wetswijzigingen,�waarmee�het
veld�juist�niet�in�de�weg�wordt�gelopen�maar�waarmee
het�werk�juist�wordt�vergemakkelijkt.�Dat�geldt�zowel�voor
de�insluitingsfouillering�als�de�preventieve�fouillering�die
burgemeesters�voor�bepaalde�gebieden�kunnen�instellen.
Los�van�de�voorbeelden�uit�de�memorie�van�toelichting
ken�ik�een�voorbeeld�uit�Amsterdam-Zuid.�In�een�heel�rustige�woonwijk�vonden�daar�rondom�een�aantal�horecagelegenheden�ineens�een�aantal�schietpartijen�achter�elkaar
plaats.�Uiteindelijk�is�dat�gebied�als�risicogebied�aangewezen�terwijl�dit�wetsvoorstel�uitkomst�had�kunnen�bieden�om�dat�voor�een�bepaalde�periode�te�doen�en�de�wijk
daarna�gewoon�weer�te�laten�zijn�zoals�zij�hoort�te�zijn.
Ik�wil�nog�wel�iets�benadrukken.�Als�we�politiemensen
deze�bevoegdheden�geven,�moeten�we�ook�regelen�dat
zij�instrumenten�krijgen�om�die�bevoegdheden�op�een�eigentijdse�manier�te�gebruiken.�Ik�denk�dan�niet�meteen
aan�allerlei�ingewikkelde�apparatuur�waarmee�je�in�het�lichaam�kunt�kijken.�Er�zijn�andere�instrumenten,�bijvoorbeeld�uit�het�gevangeniswezen,�die�toegepast�kunnen
worden�in�politiebureaus�en�die�misschien�ook�meegenomen�kunnen�worden�door�agenten,�zodat�zij�geholpen
worden�bij�het�handwerk.�Ik�heb�de�minister�ook�horen
zeggen:�ik�heb�u�gehoord�en�ik�zal�dat�erbij�betrekken.
Als�een�gebied�wordt�aangewezen,�is�dat�heel�stigmatiserend�en�is�de�impact�op�de�wijk�vaak�heel�groot.�In�de
praktijk�wordt�er�dan�te�weinig�gebruikgemaakt�van�de
kennis�van�burgers,�bijvoorbeeld�van�buurtbewoners.�Ik
zou�graag�willen�regelen�dat�burgers�massaal�betrokken
worden�bij�het�verschaffen�van�informatie�over�wie�wat
doet.�Daardoor�kunnen�we�de�daders�of�de�wapendragers
veel�specifieker�opsporen�of�aanpakken.�Dat�werkt�beter
dan�dat�we�blijven�aftasten�en�hopen�dat�we�ze�op�deze
manier�te�pakken�krijgen.�Er�zijn�andere�manieren�om�veel
scherper�en�specifieker�te�zijn,�bijvoorbeeld�door�de�burgers�te�betrekken�bij�de�opsporing�van�wapens.�De�boodschap�zou�bijna�kunnen�luiden:�als�u�niet�wilt�dat�in�uw
wijk�preventief�wordt�gefouilleerd,�moet�u�ons�helpen�te
achterhalen�wie�hier�wat�met�wapens�doet.
Tot�slot�steun�ik�de�oproep�van�collega�Berndsen.�Zij
zegt:�als�wij�dit�regelen,�laat�de�burgemeesters�die�bevoegdheden�dan�ook�aanwenden�om�ervoor�te�zorgen�dat
de�openbare�orde�en�veiligheid�georganiseerd�en�geregeld�wordt.�Laat�het�dus�geen�vrijblijvendheid�zijn�om�dit
instrument�in�te�zetten.�Wij�rekenen�de�minister�erop�af
dat�de�wapenincidenten�afnemen,�doordat�aangetoond
wordt�dat�de�mogelijkheden�ook�benut�worden�om�de�veiligheid�maximaal�te�organiseren.
Mevrouw�Berndsen-Jansen�(D66):
Als�burgemeesters�die�instrumenten�dus�moeten�gaan
gebruiken,�zoals�de�heer�Marcouch�wil,�dan�zal�toch�ook
bekeken�moeten�worden�of�dat�gebeurt.�Steunt�hij�dan
mijn�amendement�om�deze�aanpassing�van�de�wet�te
evalueren?

26 februari 2013
TK�54

54-18-62

Marcouch
De�heer�Marcouch�(PvdA):
Wat�mij�betreft�moet�geëvalueerd�worden�of�de�wapenincidenten�al�dan�niet�afnemen.�Dat�staat�dus�los�van�de�bevoegdheid.�Ik�vind�de�bevoegdheid�namelijk�niet�meer
dan�een�mogelijkheid,�een�middel,�om�die�veiligheid�uiteindelijk�te�organiseren.�Zo�is�het�goed�om�te�toetsen�wat
een�burgemeester�bijvoorbeeld�doet�aan�wapenincidenten.�Het�is�natuurlijk�de�vraag�of�wij�dat�moeten�doen�of
dat�de�gemeenteraad�dat�moet�toetsen,�maar�een�burgemeester�kan�dan�niet�meer�zeggen�dat�hij�geen�bevoegdheden�of�mogelijkheden�daartoe�heeft.�Daarom�ben�ik�tevreden�met�het�wetsvoorstel�in�de�huidige�vorm.
Mevrouw�Berndsen-Jansen�(D66):
Ik�ben�het�eens�met�de�heer�Marcouch�dat�het�een�taak
van�de�gemeenteraad�is�om�te�kijken�of�de�burgemeester
zijn�bevoegdheden�gebruikt,�maar�wij�maken�hier�wetgeving.�Wij�moeten�dan�toch�ook�op�enig�moment�kunnen
constateren�of�een�wet�al�dan�niet�effectief�is.
De�heer�Marcouch�(PvdA):
Ik�begrijp�wat�u�zegt,�maar�tegelijk�denk�ik:�er�zijn�zo�veel
bevoegdheden�die�ingrijpender�zijn�en�die�wij�ook�niet
evalueren.�Wat�mij�betreft�is�het�van�belang�dat�wij�regelen�dat�het�gebruik�van�een�dergelijke�bevoegdheid�wordt
verantwoord,�maar�dat�die�bevoegdheden�ook�gebruikt
worden�om�de�veiligheid�te�organiseren.�Dat�lijkt�mij�evident.�Op�het�moment�dat�er�een�situatie�ontstaat�–�wij�zullen�in�de�toekomst�moeten�bekijken�of�het�een�kickboksgala,�een�voetbalevenement�of�welke�situatie�dan�ook�betreft�–�en�er�niets�gebeurt,�kan�een�burgemeester�zich�in
ieder�geval�niet�verschuilen�achter�het�feit�dat�hij�die�bevoegdheid�niet�heeft.�Dat�is�volgens�mij�het�moment�om
te�verantwoorden.

Mevrouw�Kooiman�(SP):
Voorzitter.�Ik�blijf�vandaag�met�de�vraag�zitten�wanneer
het�zo�acuut�is�dat�wij�het�middel�van�preventief�fouilleren
gebruiken.�De�minister�geeft�een�aantal�voorbeelden.�Ik
denk�dan�bij�mezelf:�ja,�ik�kan�mij�goed�voorstellen�dat�wij
het�preventief�fouilleren�op�zo'n�moment�inzetten�en�dat
wij�de�gemeenteraad�niet�vooraf�maar�achteraf�informeren.�Ik�vraag�mij�alleen�af�of�de�burgemeesters�dit�ook�weten.�Krijgen�zij�een�handleiding,�een�richtlijn?�Kan�de�minister�daarop�ingaan?
Ik�vind�het�zelf�heel�belangrijk�dat�deze�wet�effectief
is.�Daar�ging�net�het�interruptiedebatje�tussen�mevrouw
Berndsen�en�de�heer�Marcouch�natuurlijk�over.�Wij�hebben�een�wet�gehad.�Onze�fractie�heeft�vaak�de�vraag�gesteld�hoe�effectief�het�preventief�fouilleren�nou�is.�Ik�wijs
nogmaals�op�het�onderzoek�dat�de�SP�in�Amsterdam
heeft�gedaan.�Daaruit�bleek�dat�een�politieagent�500�uur
moet�fouilleren,�voordat�hij�een�vuurwapen�heeft�gevonden.�Ja,�het�moet�wel�proportioneel�en�effectief�zijn.�Ik
kan�mij�niet�voorstellen�dat�de�minister�daar�niet�goed
naar�wil�kijken.
Daarom�heb�ik�de�volgende�motie.

constaterende�dat�er�geen�landelijke�gegevens�beschikbaar�zijn�over�de�inzet�van�het�middel�preventief�fouilleren,�de�hoeveelheid�wapens�die�bij�dergelijke�acties�wordt
onderschept�en�de�inzet�van�politiecapaciteit�bij�dergelijke
acties;
van�mening�dat�landelijke�registratie�van�genoemde�gegevens�noodzakelijk�is�om�te�beoordelen�hoe�effectief�de
inzet�van�het�middel�preventief�fouilleren�is,�afgezet�tegen
de�inzet�van�politiecapaciteit;
verzoekt�de�regering,�ervoor�te�zorgen�dat�landelijke�cijfers�beschikbaar�komen�over�de�inzet�van�het�middel�preventief�fouilleren,�de�politiecapaciteit�die�hiermee�gepaard�gaat,�alsmede�de�opbrengst�van�preventieffouilleeracties,�zonder�dat�deze�registratieplicht�(slechts)�bij�de�politie�wordt�gelegd,
en�gaat�over�tot�de�orde�van�de�dag.
De�voorzitter:
Deze�motie�is�voorgesteld�door�het�lid�Kooiman.�Naar�mij
blijkt,�wordt�de�indiening�ervan�voldoende�ondersteund.
Zij�krijgt�nr.�11�(33112).

Mevrouw�Kooiman�(SP):
Ik�zeg�met�name�niet�bij�de�politie�neergelegd,�want�die
registreert�vaak�al�wat�zij�heeft�gevonden,�maar�de�gemeente�heeft�hier�natuurlijk�ook�een�taak�in.�De�minister
zei�dat�hij�de�mensen�niet�wil�afstraffen,�maar�ik�zeg�dat
een�goede�evaluatie�en�een�goede�reflectie�geen�straf�zijn.
Leren�is�namelijk�geen�straf.�Ik�hoop�dat�de�minister�dat
met�mij�eens�is.
Tot�slot,�de�minister�heeft�positief�geantwoord�op�de
suggesties�van�een�amendement�van�de�heer�Dijkhoff.
Hoewel�ik�zijn�betoog�heb�gevolgd,�zie�ik�graag�hoe�de
amendementen�er�uit�komen�te�zien.�Ook�hoor�ik�graag
het�oordeel�van�de�minister�op�de�uitwerking�van�de
amendementen.�Ik�kan�nu�namelijk�niet�overzien�wat�voor
uitwerking�die�hebben�op�de�wet.�Aangezien�ik�heel�veel
waarde�hecht�aan�een�goede�behandeling�van�een�wet,
wil�ik�nadat�de�amendementen�zijn�ingediend,�graag�een
brief�van�de�minister.
De�voorzitter:
Het�blijft�altijd�mogelijk�om�een�heropening�te�vragen,�als
het�debat�wat�u�betreft�nog�niet�afgerond�is.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Mogelijk�hoeft�dat�niet,�als�er�een�goede�brief�komt�van
de�minister.
De�voorzitter:
Oké.�De�minister�wil�snel�gaan�antwoorden,�maar�hij�wil
even�overleggen,�omdat�hij�geen�fouten�wil�maken.�Ik�zal
heel�even�schorsen,�maar�ik�verzoek�de�leden�wel�in�de
zaal�te�blijven,�zodat�ik�daarna�heel�snel�kan�beginnen.
De�vergadering�wordt�enkele�ogenblikken�geschorst.

Motie
De�Kamer,
gehoord�de�beraadslaging,

Tweede�Kamer

Verruiming�fouilleerbevoegdheden

26 februari 2013
TK�54

54-18-63

Opstelten

Minister�Opstelten:
Voorzitter.�Ik�dank�de�geachte�afgevaardigden�voor�hun
inbreng�in�tweede�termijn.�Ik�loop�iedereen�weer�even
langs.
Ik�denk�niet�dat�mevrouw�Helder�verrast�is�dat�ik�haar
motie�op�stuk�nr.�9�over�het�preventief�fouilleren�op�drugs
moet�ontraden�op�grond�van�dezelfde�argumenten�die�ik
in�eerste�termijn�heb�aangegeven.�Ik�vind�het�niet�nodig.
De�wet�is�daar�niet�voor�bedoeld.�Er�is�daarvoor�een�ander
wettelijk�instrumentarium.
Ik�kom�op�de�motie-Helder/De�Graaf�op�stuk�nr.�10.�Het
is�jammer,�maar�mevrouw�Helder�en�ik�kunnen�elkaar�op
dit�punt�niet�vinden.�Ik�heb�aangegeven�dat�niemand�erom�gevraagd�heeft.�Dat�is�een�teken,�anders�was�het�wel
gebeurd.�De�NS�wijst�dit�af.�Dat�vind�ik�niet�onbelangrijk.
De�spoorwegpolitie�vraagt�er�niet�naar.�Daarom�ontraad�ik
die�motie.
Ik�kom�op�de�inbreng�van�mevrouw�Berndsen.�Laat�ik
er�duidelijk�over�zijn�dat�ik�een�groot�voorstander�ben�van
dit�instrumentarium.�Ik�waardeer�de�poging�van�mevrouw
Berndsen�om�mij�op�het�verkeerde�been�te�zetten,�maar
dat�lukt�haar�niet.�Ik�blijf�recht�overeind�staan.�Beide�instrumenten,�beide�wetten�hebben�we�hard�nodig.�Het�is
echter�mogelijk�dat�een�aantal�gemeenten�minder�gebruik
zullen�maken�van�het�zwaardere�middel�van�veiligheidsrisicogebieden�voor�een�lange�termijn.�Dat�is�een�heel�zware�procedure.�Men�zou�dat�middel�minder�noodzakelijk
kunnen�achten,�omdat�men�het�nieuwe�instrumentarium
heeft.�In�een�enkel�geval�vind�ik�dat�niet�onlogisch.�Dat
betekent�echter�niet�dat�we�het�eerste�wetsvoorstel�intrekken.�Dat�ga�ik�dus�niet�doen.�Ik�ben�een�groot�voorstander�van�dit�instrumentarium.�Hiermee�geef�ik�helder�antwoord�op�de�vraag�van�de�heer�Oskam.�Wat�mij�betreft
kunnen�de�veiligheidsrisicogebieden�ten�volle�en�langdurig�hun�werk�doen,�als�dat�nodig�is,�en�effectief�zijn.
Een�evaluatie�van�de�wet�is�niet�nodig.�Daar�blijf�ik�bij.
Laten�we�het�elkaar�niet�aandoen�dat�we�alles�wat�we�met
elkaar�als�wetgever�en�medewetgever,�als�kabinet�en�Kamer,�in�het�Staatsblad�krijgen,�zelf�ook�weer�moeten�evalueren.�Dat�is�helemaal�niet�nodig.�Hetzelfde�zeg�ik�straks
nog�even�in�reactie�op�de�motie-Kooiman�op�stuk�nr.�11.
Dan�kan�mevrouw�Kooiman�daar�alvast�mentaal�op�rekenen.�Wij�hebben�ook�de�plicht�om�niet�alles�meteen�te
vragen.�Een�goede�bestuurder�wordt�ook�weleens�gekenmerkt�door�het�niet�stellen�van�vragen.�Hij�laat�mensen
ook�weleens�gewoon�hun�werk�doen.
Ik�kom�op�de�vragen�van�de�heer�Dijkhoff.�Hij�heeft�nadrukkelijk�een�vraag�gesteld�over�de�voertuigen.�Ik�ga�de
argumenten�niet�nog�een�keer�op�een�rij�zetten,�maar�ik
ben�zeer�genegen�om�in�een�andere�context�mee�te�denken�over�het�doorzoeken�van�voertuigen.�Dat�is�wel�een
punt�dat�ik�herken.
Datgene�waar�mevrouw�Kooiman�om�heeft�gevraagd,
wil�ik�wel�toezeggen.�Ik�kan�daarop�ingaan�als�ik�de�amendementen�van�de�heer�Dijkhoff�heb�gezien.�Terecht�heeft
mevrouw�Kooiman�gezegd�dat�de�Kamer�recht�heeft�op
een�schriftelijke�reactie�van�het�kabinet.�Die�zal�ik�zeker
op�tijd�sturen.�De�grondgedachte�van�die�twee�was�echter�toch�verrassing�bij�mijzelf.�Ik�ben�er�nog�steeds�niet�uit
waarom�ik�er�zelf�niet�op�ben�gekomen.�Ik�kan�die�gedachte�dus�zeer�wel�ondersteunen.
Ik�ondersteun�de�oproep�van�de�heer�Marcouch�om
burgers�er�optimaal�bij�te�betrekken.�Het�is�op�dit�moment
ook�een�tendens�bij�de�burgemeesters�om�bij�het�veilig-

Tweede�Kamer

Verruiming�fouilleerbevoegdheden

heidsbeleid�veel�meer�aan�de�burgers�te�vragen�wat�de
politie�moet�doen.�Ook�bij�het�inzetten�van�een�dergelijk
instrumentarium�is�het�gewenst�om�dat�te�doen.�Ik�denk
dan�trouwens�meer�aan�het�instrumentarium�bij�de�al�vigerende�wet�dan�aan�een�plotseling�opkomend�instrumentarium,�want�dan�heb�je�geen�tijd�meer�om�de�burger
erbij�te�betrekken.�Je�kunt�dan�wel�zeggen�dat�je�dat�doet.
In�Rotterdam�–�ik�kan�er�niets�aan�doen�dat�ik�daarbij�terechtkom�–�speelt�Buurt�Bestuurt.�Daar�is�het�elke�dag�aan
de�orde.
Het�toepassen�van�de�kennis�die�bij�de�politie�aanwezig�is�en�het�inzetten�van�eigentijdse�middelen,�een�eigentijds�instrumentarium�en�eigentijdse�technologie�is�vanzelfsprekend,�evenals�het�eigentijds�optreden�van�de�politie�daarbij.�Dat�signaal�is�duidelijk.�Ik�heb�dat�goed�begrepen.�Ik�ben�het�daar�ook�mee�eens.�Ik�weet�zeker�dat�dit
ook�geldt�voor�de�politie�zelf.
Er�is�gezegd�dat�het�voor�burgemeesters�geen�vrijblijvendheid�mag�zijn�om�dit�instrumentarium�in�te�zetten.�Inderdaad,�dat�zal�zeker�moeten�worden�ingezet.�Men�moet
het�inzetten�op�het�moment�dat�het�nodig�is.�In�het�overleg�met�de�burgemeesters�zal�ik�hen�daarop�zeker�aanspreken.�Ik�zal�deze�situatie�met�hen�bespreken.�Zij�hebben�daarin�natuurlijk�hun�eigen�verantwoordelijkheden,
net�als�het�Openbaar�Ministerie�en�de�politie.
Ik�kom�tot�slot�bij�mevrouw�Kooiman.�Ze�vroeg:�waarom�zo�acuut?�Ik�zal�mijn�twee�voorbeelden�niet�herhalen.
Die�zijn�ook�niet�beter�aan�te�geven.�Ik�denk,�mevrouw
Kooiman�aankijkend,�dat�ze�het�daar�ook�wel�mee�eens
is.�Ze�vroeg�wat�we�gaan�doen�ten�aanzien�van�de�burgemeesters.�Handleidingen�en�dikke�boeken�werken�niet�altijd.�We�zullen�in�overleg�treden�met�de�Vereniging�van
Nederlandse�Gemeenten�en�vragen�wat�men�wil.�Desnoods�beleggen�we�een�sessie�met�gemeenten�waar�dit
aan�de�orde�is,�om�hen�daarover�te�informeren.�We�zullen
daarin�passend�opereren.
Ik�kom�bij�het�laatste�punt�van�mevrouw�Kooiman,�de
motie�op�stuk�nr.�11.�Ik�kijk�even�of�die�toch�anders�is�geformuleerd�dan�ik�dacht.�Nee,�dat�is�niet�het�geval.�Ik�heb
mevrouw�Kooiman�er�halverwege�mijn�betoog�in�tweede�termijn�al�op�voorbereid�dat�ik�die�motie�zal�moeten
ontraden.�Mijn�wens�is�echt�dat�we�niet�weer�opnieuw
aan�de�politie�of�anderen�gaan�vragen�om�te�registreren
wat�er�is�gebeurd.�Natuurlijk�komt�de�aanpak�van�de�illegale�wapenhandel�er.�Illegaal�wapenbezit�is�als�zodanig
een�fenomeen,�maar�ik�wil�het�niet�toespitsen�op�één�instrumentarium.�Dat�is�niet�onze�taak.�Verder�weet�ik�–�laten�we�nu�ook�eens�het�vertrouwen�in�de�gemeenteraden
en�burgemeesters�in�ons�land�uitspreken�–�dat�elke�gemeente�die�het�instrumentarium�van�preventief�fouilleren�toepast,�één�keer�per�jaar�een�objectief,�openbaar�verslag�uitbrengt�waarin�staat�wat�men�heeft�gedaan,�waarom�men�dat�heeft�gedaan�en�wat�de�resultaten�zijn�en�dat
men�daarover�in�de�gemeenteraad�een�goed�debat�voert.
Daar�houdt�het�wat�mij�betreft�mee�op.�Ik�moet�de�motie,
er�nog�eens�over�nadenkend,�echt�ontraden.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Ik�ben�een�groot�fan�van�de�volgende�uitspraak�van�deze
minister:�wij�moeten�doen�wat�werkt.�Dan�leg�ik�een�motie
op�tafel�om�de�effectiviteit�te�meten,�om�te�weten�of�datgene�wat�wij�doen�ook�werkt,�en�dan�ontraadt�de�minister�de�motie.�Dan�zegt�hij:�wij�moeten�vertrouwen�hebben.
Maar�hij�vraagt�mij�ook�om�hem�blind�te�vertrouwen.�Dat
zou�ik�graag�willen�doen,�maar�ik�zou�liever�inzicht�heb-

26 februari 2013
TK�54

54-18-64

Opstelten
ben�in�de�effecten�van�de�wetgeving�die�wij�hier�maken.
Waarom�ontneemt�de�minister�mij�dit�inzicht?
Minister�Opstelten:
Heb�ik�het�recht�om�mevrouw�Kooiman�dat�inzicht�te�ontnemen?�Dat�doe�ik�helemaal�niet.�Ik�vind�wel�dat�ik�het
qua�wet�en�qua�verantwoordelijkheden�daar�moet�laten
waar�het�thuishoort.�Dat�hebben�wij�goed�geregeld.�De
wet�heeft�het�Staatsblad�nog�niet�gehaald.�Laten�wij�eerst
eens�aan�de�slag�gaan.�Ik�ben�de�hele�dag�voor�de�Kamer
beschikbaar,�als�er�geen�andere�debatten�zijn,�om�hier
te�verschijnen�en�het�over�dit�onderwerp�te�hebben.�Laten�wij�de�driehoeken�nu�eerst�maar�eens�de�kans�geven
om�hiermee�aan�de�slag�te�gaan.�Het�is�een�extra�instrument�waar�als�zodanig�helemaal�geen�aarzelingen�over
bestaan.�Hier�en�daar�is�er�meer�of�minder�enthousiasme,
maar�laten�wij�gewoon�aan�de�slag�gaan.�Als�er�iets�is,
kunnen�wij�altijd�bezien�of�er�nog�iets�moet�gebeuren.�Ik
vraag�om�het�vertrouwen�van�mevrouw�Kooiman�om�met
de�burgemeesters�het�overleg�te�hebben.
De�voorzitter:
Mevrouw�Kooiman,�tot�slot.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Wij�hebben�al�een�wet�die�het�preventief�fouilleren�regelt.�Omdat�het�wetsvoorstel�van�vandaag�voortbouwt�op
die�wet,�heb�ik�gevraagd�naar�de�effectiviteit�ervan,�maar
zelfs�die�is�onbekend.�Ik�vraag�de�minister�met�klem�of�wij
geen�inzicht�kunnen�krijgen�in�de�vraag�of�datgene�wat�wij
doen�ook�werkt.�Ik�wil�zicht�hebben�op�de�effectiviteit�van
het�wetsvoorstel�waar�ik�voor�of�tegen�moet�stemmen.
Minister�Opstelten:
Het�is�effectief.�Het�heeft�een�groot�draagvlak�onder�de
bevolking;�dat�telt�ook.�Je�kunt�altijd�vragen:�hoeveel�uur
heb�je�nodig�om�één�wapen�te�vinden?�Zo�kan�ik�het�ook,
maar�het�is�niet�zinvol�om�nu�40�rapportages�van�40�gemeenten�op�te�vragen,�daar�een�nietje�doorheen�te�doen
en�dat�aan�de�Kamer�te�sturen.�Dan�zijn�wij�de�gemeenteraad�van�Nederland�aan�het�worden.�Geef�nou�het�vertrouwen�aan�die�lokale�driehoek�die�het�werk�doet.�En
vraag�mij�van�tijd�tot�tijd�hoe�het�gaat.
De�voorzitter:
Daarmee�is�een�eind�gekomen�aan�de�tweede�termijn�van
de�regering.
De�algemene�beraadslaging�wordt�gesloten.
De�voorzitter:
Ik�dank�de�minister�voor�zijn�komst�naar�de�Kamer.�Wij
zullen�aanstaande�dinsdag�stemmen�over�het�wetsvoorstel,�de�nog�in�te�dienen�amendementen�en�de�moties.
Sluiting�22.03�uur.

Tweede�Kamer

Verruiming�fouilleerbevoegdheden

26 februari 2013
TK�54

54-18-65