Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 950 VIII

Jaarverslag en slotwet Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap 2017

Nr. 4

MEMORIE VAN TOELICHTING
A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikelen 1 en 2
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de rijksbegroting, worden op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 afzonderlijk bij wet vastgesteld en ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel
strekt ertoe om voor het jaar 2017 wijzigingen aan te brengen in:
1. de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap;
2. de begrotingsstaat inzake de agentschappen van dit ministerie.
De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in
onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
I.K. van Engelshoven
De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media,
A. Slob

kst-34950-VIII-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VIII, nr. 4

1

B. BEGROTINGSTOELICHTING SLOTWET
Met dit wetsvoorstel wordt voorgesteld de begroting van de verplichtingen te verlagen met € 222,8 miljoen. De uitgaven worden verlaagd met
€ 38,7 miljoen. De ontvangsten worden verlaagd met € 14,6 miljoen.
Algemene toelichting op de mutaties
In deze Slotwet worden de beleidsmatige mutaties en technische mutaties
groter of gelijk aan onderstaande staffel toegelicht op het niveau van de
financiële instrumenten, conform de Rijksbegrotingsvoorschriften.
Omvang begrotingsartikel
(stand ontwerpbegroting)
in € miljoen

Beleidsmatige mutaties
(ondergrens in € miljoen)

Technische mutaties
(ondergrens in € miljoen)

< 50
=> 50 en < 200
=> 200 < 1000
=> 1000

1
2
5
10

2
4
10
20

Voor de verplichtingen geldt dat deze in de begrotingsadministratie
worden bijgehouden met een vaste relatie tot de uitgaven. In de praktijk
kan dat tot verschillen leiden tussen de begrotingsstand van de verplichtingen en de daadwerkelijke realisatiestand uit de financiële administratie.
Bij Slotwet wordt te allen tijde aangesloten bij de daadwerkelijk gerealiseerde verplichtingenstand. In deze Slotwet wordt toegelicht of de
verschillen een beleidsmatige oorzaak hebben of een technisch karakter
hebben (aansluiting op de realisatiestand van de verplichtingen).
Beleidsartikelen
Artikel 1: Primair onderwijs
Op artikel 1 worden de verplichtingen verhoogd met € 145,5 miljoen en
de uitgaven worden verhoogd met € 8,4 miljoen. De ontvangsten worden
verhoogd met € 4,7 miljoen.
Verplichtingen
De verplichtingenmutaties groter dan € 10,0 miljoen:
Er is € 137,2 miljoen meer verplicht aan bekostiging. Dit betreft verplichtingen voor de schooljaarsystematiek in 2017 die feitelijk in de verantwoording van het jaar 2016 opgenomen hadden moeten zijn.
• Er is voor € 18,9 miljoen minder verplicht dan verwacht. Er zijn in
eerdere jaren verplichtingen aangegaan voor Stichting Onderwijs
buitenland, Onderwijsconsulenten, Q voor besturen en Goed worden
Goed met een betaaleffect in 2017.
• Er is voor garanties € 18,1 miljoen meer verleend dan begroot.
Artikel 3: Voortgezet onderwijs
Op artikel 3 worden de verplichtingen verlaagd met € 35,7 miljoen en de
uitgaven worden verlaagd met € 9,8 miljoen. De ontvangsten worden
verhoogd met € 1,8 miljoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VIII, nr. 4

2

Verplichtingen
De verplichtingenmutaties groter dan € 10,0 miljoen:
• Er is € 14,1 miljoen minder verplicht aan bekostiging. Dit heeft te
maken met een meevaller doordat er bij de definitieve telling minder
leerlingen waren dan bij de voorlopige telling. Daarnaast is er ook een
meevaller op de verrekening met EZ als gevolg van hogere leerlingaantallen voor landbouw.
• Er is € 51,7 miljoen minder gerealiseerd aan verplichtingen. Deze
wordt veroorzaakt doordat in 2016 al verplichtingen zijn aangegaan
voor het jaar 2017.
• Er is € 19,2 minder verplicht op de VSV-regeling waar zich een
meevaller voordoet, omdat er een kleiner variabel deel is bekostigd
dan er budget beschikbaar is. Dit wordt veroorzaakt door het feit dat er
meer voortijdig schoolverlaters zijn, waardoor de scholen minder
beloond zijn.
• Er is € 24,7 miljoen meer verplicht omdat alle regelingen voor
kansengelijkheid in 2017 verplicht zijn, waarbij het kaseffect zit in 2017
en latere jaren. Daarnaast is de subsidie aan Kennisnet begin 2017
voor 2017 verplicht, maar is eind 2017 ook voor 2018 al verplicht.
• Er is voor garanties € 21,1 miljoen meer verleend dan begroot.
Uitgaven
De uitgavenmutaties groter dan € 10,0 miljoen:
• Er is 14,1 miljoen minder uitgegeven aan bekostiging. Dit heeft te
maken met een meevaller doordat er bij de definitieve telling minder
leerlingen waren dan bij de voorlopige telling. Daarnaast is er ook een
meevaller op de verrekening met EZ als gevolg van hogere leerlingaantallen voor landbouw.
Artikel 4: Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
Op artikel 4 worden de verplichtingen verhoogd met € 1,0 miljoen en de
uitgaven met € 1,6 miljoen. De ontvangsten worden verlaagd met
€ 0,2 miljoen.
Artikel 6: Hoger beroepsonderwijs
Op artikel 6 worden de verplichtingen verhoogd met € 56,7 miljoen en de
uitgaven verlaagd met € 1,2 miljoen. De ontvangsten worden verhoogd
met € 0,1 miljoen.
Verplichtingen
De verplichtingenmutaties groter dan € 10,0 miljoen:
• Er is € 10,8 meer verplicht aan bekostiging. Deze mutatie betreft de
verwerking in 2017 van een onjuiste administratieve boeking in 2016.
• Er is voor garanties € 44,8 miljoen meer verleend dan begroot.
Artikel 7: Wetenschappelijk onderwijs
Op artikel 7 worden de verplichtingen verlaagd met € 11,4 miljoen en de
uitgaven verlaagd met € 0,4 miljoen. De ontvangsten worden verhoogd
met € 1,3 miljoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VIII, nr. 4

3

Artikel 8: Internationaal beleid
Op artikel 8 worden de verplichtingen verlaagd met € 0,4 miljoen en de
uitgaven verlaagd met € 0,2 miljoen. De ontvangsten worden verlaagd
met € 0,1 miljoen.
Artikel 9: Arbeidsmarkt en personeelsbeleid
Op artikel 9 worden uitgaven en de verplichtingen verlaagd met € 10,6. De
ontvangsten worden verhoogd met € 3,1 miljoen.
Artikel 11: Studiefinanciering
Op artikel 11 worden de uitgaven en de verplichtingen verlaagd met
€ 22,6 miljoen. De ontvangsten worden verlaagd met € 26,8 miljoen.
Uitgaven
De uitgavenmutaties groter dan € 10,0 miljoen:
• De relevante uitgaven zijn in totaal met € 18,7 miljoen verhoogd. Dit is
met name het gevolg van hoger dan geraamde omzettingen in gift van
basisbeurzen, aanvullende beurzen en reisvoorzieningen.
• De niet-relevante uitgaven zijn in totaal met € 41,5 miljoen verlaagd.
Voor een deel bestaat deze verlaging uit de tegenhanger van de
verhoogde relevante uitgaven. Bij omzettingen in gift verschuiven
uitgaven namelijk van niet-relevant naar relevant. Het resterende deel
van de verlaging komt voornamelijk door lagere uitgaven aan het
levenlanglerenkrediet dan geraamd.
Ontvangsten
De ontvangstenmutaties groter dan € 10,0 miljoen:
• De niet-relevante ontvangsten op de hoofdsom zijn met € 21,6 miljoen
lager gerealiseerd. In totaal is in 2017 € 626 miljoen terug ontvangen
op de hoofdsom van de studielening.
Artikel 12: Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
Op artikel 12 worden de uitgaven en de verplichtingen verhoogd met
€ 2,2 miljoen. De ontvangsten worden verhoogd met € 0,4 miljoen.
Uitgaven
De uitgaven mutaties groter dan € 2,0 miljoen:
De stijging in de uitgaven van € 2,0 miljoen wordt met name veroorzaakt
door hogere aantallen scholieren in het reguliere vo die een
WTOS-uitkering hebben aangevraagd.
Artikel 13: Lesgelden
Op artikel 13 zijn de verplichtingen en uitgaven verhoogd met
€ 0,5 miljoen. De ontvangsten worden verlaagd met € 0,5 miljoen.
Artikel 14: Cultuur
Op artikel 14 worden de verplichtingen verhoogd met € 99,6 miljoen en
de uitgaven verlaagd met € 1,2 miljoen. De ontvangsten worden verlaagd
met € 2,1 miljoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VIII, nr. 4

4

Verplichtingen
De verplichtingenmutaties groter dan € 10,0 miljoen:
• Er is € 10 miljoen minder verplicht. Dit is een correctie van de
aangegane verplichtingen uit eerdere jaren.
• Er is € 115,9 miljoen meer verleend aan garanties.
Artikel 15: Media
Op artikel 15 worden de verplichtingen verhoogd met € 11,4 miljoen en
de uitgaven verlaagd met € 0,5 miljoen. De ontvangsten worden verlaagd
met € 1,5 miljoen.
Verplichtingen
De verplichtingenmutaties groter dan € 10,0 miljoen:
• De verhoging van de verplichtingen met € 11,4 miljoen wordt
hoofdzakelijk veroorzaakt door de in december 2017 aangegane
verplichtingen voor 2018, na vaststelling van de Mediabegrotingsbrief.
Artikel 16: Onderzoek en wetenschapsbeleid
Op artikel 16 worden de verplichtingen verlaagd met € 11,1 miljoen en de
uitgaven verlaagd met € 2,9 miljoen. De ontvangsten worden verhoogd
met € 3,7 miljoen.
Verplichtingen
De verplichtingenmutaties groter dan € 10,0 miljoen:
• Er is € 13,7 miljoen minder verplicht voor de bekostiging. Dit is
veroorzaakt door verplichtingen die al in eerdere jaren zijn aangegaan.
Artikel 25: Emancipatie
Op artikel 25 worden de verplichtingen verlaagd met € 0,2 miljoen en de
uitgaven met € 0,1 miljoen. De ontvangsten worden verhoogd met
€ 0,1 miljoen.
Niet-beleidsartikelen
Artikel 91: Nominaal en onvoorzien
Artikel 91 dient als intermediair totdat de exacte verdeling over de
betrokken artikelen bekend is. Op dit artikel worden dus geen feitelijke
uitgaven verantwoord.
Artikel 95: Apparaatskosten
Op artikel 95 worden de verplichtingen verlaagd met € 2,3 miljoen en de
uitgaven verlaagd met € 1,8 miljoen. De ontvangsten worden verhoogd
met € 1,3 miljoen.
Uitgaven
De uitgavenmutaties groter dan € 5,0 miljoen:
• Er zijn twee mutaties groter dan € 5 miljoen, per saldo een verlaging
van € 1,5 miljoen. Het gaat om een verhoging van € 6,4 miljoen en
een verlaging van € 7,9 miljoen. Deze mutaties zijn nodig omdat de
uitgaven op een ander budget zijn gerealiseerd dan in de oorspronke-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VIII, nr. 4

5

lijke begroting is geraamd. Hiermee wordt het budget in de begroting
in overeenstemming gebracht met de realisatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VIII, nr. 4

6