Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

27 859

Modernisering Gemeentelijke Basisadministratie
persoonsgegevens (GBA)

Nr. 26

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN
EN KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 juli 2009
Tijdens het algemeen overleg over het bestuurlijk akkoord rond de modernisering van de gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens op
13 mei jl. (27 859, nr. 23) heb ik aangekondigd u te informeren over mijn
voornemen om gegevens van niet-ingezetenen in de basisregistratie
personen op te nemen.
Niet-ingezetenen zijn personen die niet in Nederland wonen1. Sommige
van deze personen hebben een relatie met de Nederlandse overheid. Ten
behoeve daarvan worden in diverse overheidsregistraties gegevens over
deze personen bijgehouden. Het doel is om enkele algemene gegevens
van niet-ingezetenen op één plaats bijeen te brengen zodat er een gemeenschappelijke, uniforme en eenduidige registratie ontstaat. Dat maakt het
mogelijk deze gegevens in te zetten bij de uitvoering van meerdere
overheidstaken. Dit past binnen het beleid van de dienstbare publieke
sector en van een doelmatige overheid. In deze brief ga ik in op de opzet
en inrichting van de gemeenschappelijke registratie van niet-ingezetenen
(RNI), de wijze waarop deze tot stand komt en de relatie met de modernisering van de gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens (GBA),
waarover ik u in mijn brief van 9 maart 2009 informeerde2.
1. Inleiding: een gemeenschappelijke registratie niet-ingezetenen

1

Inclusief personen die korter dan vier
maanden in Nederland verblijven.
2
Kamerstukken II, 2008/09, 27 859, nr. 17.
3
Personen die naar verwachting korter dan
vier maanden in Nederland zijn, worden niet
in de GBA ingeschreven.

KST133528
0809tkkst27859-26
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Van ingezetenen die een relatie met Nederlandse overheidsorganen
hebben, worden enkele algemene gegevens in een gemeenschappelijke
registratie vastgelegd en bijgehouden. De gemeenschappelijke registratie
van niet-ingezetenen wordt vormgegeven als een uitbreiding van de GBA
en vormt samen met de GBA de basisregistratie personen. Overheidsorganen kunnen deze gegevens gebruiken bij de uitvoering van hun taken
net zoals dat nu gebeurt met de gegevens van ingezetenen.
Voorbeelden van niet-ingezetenen zijn buitenlandse seizoenarbeiders die
korter dan vier maanden in Nederland3 komen werken, grenswerkers,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 27 859, nr. 26

1

scholieren en -studenten en personen die al dan niet tijdelijk naar het
buitenland zijn verhuisd.
Ten opzichte van de ingezetenen wordt van niet-ingezetenen een beperkte
gegevensset bijgehouden in de basisregistratie personen. De algemene
gegevens die gemeenschappelijk worden geregistreerd zijn onder meer
de naam, de geboortedatum en -plaats, de nationaliteit en het woonadres.
De actualisering van de gegevens gebeurt door (daartoe aangewezen)
bestuursorganen die gegevens over niet-ingezetenen waarmee zij uit
hoofde van hun taak contacten onderhouden, aanleveren aan de basisregistratie personen.
2. Voordelen van de registratie van niet-ingezetenen in de
basisregistratie personen
Als een persoon als niet-ingezetene in de basisregistratie personen wordt
ingeschreven, worden (de daarvoor geautoriseerde) overheidsorganen
van die inschrijving op de hoogte gesteld.
Ook wijzigingen in de gegevens die door een (daartoe aangewezen)
bestuursorgaan worden doorgegeven aan de basisregistratie personen,
worden verstrekt aan alle (daarvoor geautoriseerde) overheidsorganen.
Als eerste nemen daarmee de kosten voor inschrijving en actualisering bij
de overheidsorganen af. Ten behoeve van de uitvoering van hun taken
hebben verschillende overheidsorganen vaak dezelfde gegevens nodig
van niet-ingezetenen. Door gebruik te maken van de gemeenschappelijke
registratie van gegevens van niet-ingezetenen kunnen zij zich meer
concentreren op het verzamelen van de taakgebonden gegevens.
Als tweede neemt de kwaliteit van de gegevens over niet-ingezetenen toe.
Doordat de gegevens van niet-ingezetenen gemeenschappelijk worden
bijgehouden en verschillende overheidsorganen daarvan gebruik kunnen
maken, worden fouten eerder ontdekt waardoor verbeteringen sneller
geëffectueerd worden. De overheidsorganen hoeven minder corrigerende
acties te ondernemen.
Als derde leidt de registratie van niet-ingezetenen tot mogelijkheden doelmatiger te gaan werken. Overheidsorganen hebben relaties met zowel
ingezetenen als niet-ingezetenen. De verstrekkingen van gegevens over
niet-ingezetenen vinden volgens hetzelfde regime als ingezetenen plaats.
Hierdoor zijn de gegevens van niet-ingezetenen snel en eenvoudig
beschikbaar. De overheidsorganen hoeven geen aparte voorzieningen te
treffen om gebruik te maken van de gegevens van niet-ingezetenen.
Verder verbetert de informatievoorziening binnen de overheid door
eenmalige registratie en meervoudig gebruik van gegevens. Als gevolg
hiervan kan de kwaliteit van het beleid en de uitvoering daarvan verbeteren. Te denken valt aan het pro-actief benaderen van specifieke doelgroepen zoals gepensioneerden1 en kiesgerechtigden in het buitenland.
Tot slot wordt met de gemeenschappelijke registratie tegengegaan dat
een persoon zich ten opzichte van verschillende overheidsorganen
verschillend presenteert.

1

Gepensioneerden in het buitenland weten
vaak niet dat ze recht hebben op AOW en hoe
ze AOW kunnen aanvragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 27 859, nr. 26

2

Voorbeeld: gegevens vastleggen bij AOW-aanvraag Van een AOW-gerechtigde die in het
buitenland woont en AOW ontvangt, worden door meerdere organisaties inspanningen
verricht voor het vaststellen en bijhouden van de algemene gegevens van nietingezetenen. In de eerste plaats bij de Sociale Verzekeringsbank die de gegevens nodig
heeft om het recht op de uitkering en de hoogte ervan vast te stellen en de uitkering over
te maken. In de tweede plaats bij het College voor zorgverzekeringen ten behoeve van de
afdracht van de nominale premie zorgverzekeringen van de uitkeringsgerechtigde en
eventuele meeverzekerden. In de derde plaats de Belastingdienst voor de heffing van
loon- en inkomstenbelasting en in verband met een eventuele zorgtoeslag de
Belastingdienst/Toeslagen. Doordat algemene gegevens van een niet-ingezetene bij de
aanvraag van een AOW-uitkering in de RNI door één van de partijen worden vastgesteld
en doorgegeven aan de registratiehouder, kunnen de andere partijen van deze informatie
gebruik maken.

3. Taken en verantwoordelijkheden
Het voornemen om enkele gemeenschappelijke gegevens van nietingezetenen in de basisregistratie personen op te nemen, impliceert dat
de inschrijving, actualisering en de verstrekking van algemene gegevens
van niet-ingezetenen binnen de overheid een herordening ondergaat.
Binnen het huidige GBA-stelsel zijn de gemeenten verantwoordelijk voor
de bijhouding van algemene gegevens van ingezetenen. Het bijhouden
van gegevens van niet-ingezetenen is echter geen gemeentelijke taak.
Niet-ingezetenen wonen niet in een gemeente in Nederland maar hebben
hun woonadres in het buitenland. De staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties zal zorg dragen voor de registratie van de
gegevens over niet-ingezetenen in de basisregistratie personen. Daarbij
moet bedacht worden dat de gegevens die nodig zijn voor de bijhouding
van de registratie, voor een belangrijk deel samenhangen met feiten die
zich in het buitenland afspelen. De betrokkenen verblijven immers of maar
kort of niet in Nederland. Daarom zal voor de bijhouding in belangrijke
mate gebruik gemaakt worden van de aanlevering van gegevens door
(daartoe aangewezen) bestuursorganen die in de uitvoering van hun taak
contact onderhouden met de betrokkenen, zoals de hiervoor genoemde
Sociale Verzekeringsbank en de Belastingdienst.
De hierboven beschreven werkwijze heeft als voordeel dat wordt aangesloten bij de werkprocessen van het betrokken bestuursorgaan. De aanpassingen en kosten die dit met zich meebrengt zijn gering, terwijl de
efficiencyvoordelen voor de niet-ingezetenen en de overheidsorganen
groot zijn. Het is mijn bedoeling om bij algemene maatregel van bestuur
bestuursorganen aan te wijzen die kunnen verzoeken om gegevens van
niet-ingezetenen in de basisregistratie personen op te nemen. In eerste
instantie zullen dat de Belastingdienst, UWV, SVB en CvZ zijn, gezien de
contacten die zij met niet-ingezetenen hebben.
Het inschrijven in de basisregistratie personen van niet-ingezetenen die in
Nederland verblijven, kan wel geschieden zonder tussenkomst van de
hiervoor bedoelde bestuursorganen. Ten behoeve van de inschrijving
worden in Nederland op verschillende plaatsen loketten ingericht.

3.1 Inschrijving
Naar schatting worden nu jaarlijks bijna 200 000 niet-ingezetenen in een of
meer overheidsregistraties ingeschreven. Het merendeel hiervan meldt
zich momenteel bij een van de loketten die de Belastingdienst in Nederland heeft ingericht. Met de invoering van de registratie van nietingezetenen kan deze taak van de Belastingdienst vervallen. De betrokkenen kunnen zich ten behoeve van de inschrijving in de basisregistratie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 27 859, nr. 26

3

personen melden bij de nieuwe loketten. Bij het inrichten van de loketten
wordt samengewerkt met de gemeenten en de Belastingdienst.
Een klein deel niet-ingezetenen komt nooit in Nederland. Jaarlijks worden
ongeveer 10 000 niet-ingezetenen die permanent in het buitenland
verblijven, ingeschreven, voornamelijk omdat zij recht hebben op AOW
en/of een zorgtoeslag. Deze groep wordt in de basisregistratie personen
ingeschreven door tussenkomst van het (daartoe aangewezen) bestuursorgaan dat contact heeft met de niet-ingezetene in het buitenland en dat
in staat is om de juistheid van de gegevens te beoordelen.
Voorbeeld: aanvragen van AOW-uitkering
De SVB behandelt uitkeringsaanvragen van niet-ingezetenen. De gegevens van de betrokkene worden geverifieerd en als blijkt dat de aanvrager recht heeft op een uitkering, stelt
de SVB een beschikking op en gaat over tot uitkering. De registratie van niet-ingezetenen
in de basisregistratie personen laat dit proces intact en voegt er een stap aan toe, namelijk
het doorgeleiden van de nu gevalideerde gegevens van de SVB naar de basisregistratie.

3.2 Verstrekkingen
Veel van de huidige GBA-afnemers hebben relaties met zowel ingezetenen
als niet-ingezetenen. Het huidige aantal in de RNI in te schrijven nietingezetenen bedraagt circa drie miljoen. De wijze van verstrekken zal op
gelijke wijze plaatsvinden als bij de huidige GBA. De verstrekking bevat
informatie waaruit blijkt of de persoon als ingezetene of als niet-ingezetene is opgenomen in de basisregistratie personen.

3.3. Actualisering
Het actualiseren van de gegevens over niet-ingezetenen, gebeurt doordat
de aangewezen bestuursorganen gegevens over niet-ingezetenen
aanleveren. De niet-ingezetene is vaak verplicht bepaalde feiten zoals
verhuizen en overlijden aan Nederlandse overheidsorganen door te
geven. Zo is bijvoorbeeld een AOW-gerechtigde in het buitenland
verplicht een keer per jaar een bewijs van in leven zijn (attestatie de vita)
aan de SVB te verstrekken. Wanneer de SVB aan de basisregistratie
personen doorgeeft dat van een niet-ingezetene een bewijs van leven is
ontvangen, kunnen andere overheidsorganisaties hiervan ook bericht
krijgen.
Deze werkwijze bevordert de doelmatigheid binnen de overheid, sluit aan
op de bedrijfsprocessen van de overheidsorganen die contacten onderhouden met de niet-ingezetenen en is in het belang van de niet-ingezetenen zelf.

3.4 Kwaliteit
Wijzigingen in de gegevens van de niet-ingezetenen die in de basisregistratie personen worden opgenomen kunnen door alle daartoe geautoriseerde overheidsorganen worden gebruikt. Hierdoor ontstaat een
kwalitatief betere registratie van niet-ingezetenen dan de afzonderlijke
registraties. Verder wordt bijgehouden wanneer de gegevens in de basisregistratie personen zijn gewijzigd, welke organisatie de gegevens heeft
aangeleverd en welke bronnen hieraan ten grondslag liggen. Op grond
van deze informatie kan ieder overheidsorgaan bepalen of het in een
concrete situatie de gegevens kan gebruiken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 27 859, nr. 26

4

4. Bescherming van de persoonlijke levenssfeer
De RNI wordt samen met de GBA de Basisregistratie Personen. De maatregelen ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer die gelden voor
de gegevens van de ingezetenen, zoals inzage- en correctierecht, gelden
ook voor de gegevens van de niet-ingezetenen. Zo vindt de geautomatiseerde verstrekking van gegevens over niet-ingezetenen, net zoals bij de
GBA, plaats op basis van een autorisatiebesluit.
5. Financiering
In een kosten-batenanalyse zijn de kosten en baten van de RNI in kaart
gebracht. Daaruit blijkt dat de maatschappelijke baten de kosten ruimschoots overtreffen. Om dit te realiseren moeten investeringskosten
worden gemaakt. In de dekking hiervan zal het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voorzien. In dekking van de structurele
kosten die jaarlijks moeten worden gemaakt, wordt voorzien door herschikking van middelen die tot dusverre werden aangewend voor deelregistraties van niet-ingezetenen en door toepassing van de systematiek van de
financiering van basisregistraties en basisvoorzieningen voor de elektronische overheid. De besluitvorming over de verdelingssystematiek wordt
geagendeerd in de bestuurlijke regiegroep van het Nationaal Uitvoeringsprogramma Dienstverlening en e-overheid (NUP).
6. Vervolgtraject
De realisatie en implementatie van de RNI is een complex bestuurlijkorganisatorisch proces dat een zorgvuldig afgestemde en gedegen aanpak
vereist. Er is een groot aantal organisaties bij betrokken met uiteenlopende belangen en verwachtingen. Gelijktijdig moet aandacht worden
besteed aan organisatie-ontwikkeling, de ontwikkeling van systemen en
het overbrengen van de bestaande gegevens naar de nieuwe situatie.
Voorts moet de wettelijke basis voor de registratie van ingezetenen en
niet-ingezetenen in de basisregistratie personen worden gecreëerd.
Bij een aantal overheidsorganen zullen organisatorische en technische
veranderingen plaatsvinden omdat zij gegevens over niet-ingezetenen
gaan aanleveren. Bij de Belastingdienst komen taken zoals het inschrijven
van niet-ingezetenen in het Beheer van Relaties en het verstrekken van
sofinummers te vervallen. Voor de inschrijving van de niet-ingezetenen
wordt een beheerorganisatie ingericht bij het agentschap BPR en zal in
samenspraak met een aantal gemeenten een loketfunctie voor de inschrijving van niet-ingezetenen worden gerealiseerd. Alle afnemers en
gemeenten krijgen te maken met één basisregistratie personen, waarin
ook gegevens van niet-ingezetenen zijn opgenomen.
Tegelijkertijd met de organisatieontwikkeling bij de betrokken organisaties
wordt gewerkt aan de ontwikkeling van de (technische) systemen. Deze
zijn nodig voor de ondersteuning van de loketten en de gegevensopslag
en -uitwisseling met de bestuursorganen die gegevens aanleveren aan de
basisregistratie personen.
Voor de overgang van de huidige situatie naar de situatie waarin sprake is
van een gemeenschappelijke registratie met gegevens van niet-ingezetenen, moeten bestaande gegevens worden geconverteerd naar het
nieuwe systeem. Daarbij moet worden verzekerd dat de gegevens
voldoen aan het vereiste kwaliteitsniveau.
Om dit alles zorgvuldig te laten plaats vinden is een projectorganisatie
ingericht en worden implementatieplannen opgesteld waarin de kwaliteit
van de gegevens en de betrouwbaarheid van de processen centraal staan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 27 859, nr. 26

5

Met het oog daarop zal de overgang gefaseerd plaatsvinden. In de eerste
fase worden de gegevens van SVB, UWV, Belastingdienst en CvZ opgenomen in de registratie.
Met het programma modernisering GBA wordt intensief samengewerkt
zodat voor de verstrekking en het beheer van de gegevens van niet-ingezetenen adequaat gebruik kan worden gemaakt van de centrale voorzieningen die door het programma modernisering GBA worden ontwikkeld.
De uitbreiding van de GBA tot een registratie van persoonsgegevens van
ingezetenen en niet-ingezetenen moet zijn grondslag vinden in wetgeving.
Ik streef ernaar om u het betreffende wetsontwerp in de loop van dit jaar
aan te bieden.
De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
A. Th. B. Bijleveld-Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 27 859, nr. 26

6