Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

29 544

Arbeidsmarktbeleid

Nr. 840

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 12 juli 2018
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de vaste
commissie voor Financiën en de vaste commissie voor Economische
Zaken en Klimaat hebben op 27 juni 2018 overleg gevoerd met de heer
Koolmees, Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, over:
– de brief van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 12 maart 2018 inzake leven lang ontwikkelen
(Kamerstuk 30 012, nr. 77 );
– de brief van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 17 mei 2018 inzake gevolgen van de uitspraken van
de Centrale Raad van Beroep (CRvB) van 5 april 2018 over de
toepassing van het woonlandbeginsel op de WGA-uitkering
van een inwoner van Thailand, op de kinderbijslag voor een
kind in Indonesië, op de nabestaandenuitkering van een
inwoner van Indonesië, en op de nabestaandenuitkering van
een inwoner van Zuid-Afrika (Kamerstuk 32 878, nr. 19);
– de brief van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 30 mei 2018 inzake monitor Arbeidsmarkt april 2018
(Kamerstuk 29 544, nr. 831);
– de brief van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 8 juni 2018 inzake kabinetsstandpunt overgangsregime voor het vrij verkeer van werknemers uit Kroatië
(Kamerstuk 29 407, nr. 211);
– de brief van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 15 juni 2018 inzake aanpak krapte op de arbeidsmarkt (Kamerstuk 29 544, nr. 833);
– de brief van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 22 juni 2018 inzake uitwerking maatregelen «werken
als zelfstandige» (Kamerstuk 31 311, nr. 207);
– de brief van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 22 juni 2018 inzake reactie op SEO-onderzoek naar
platformwerk (Kamerstukken 29 544 en 33009, nr. 837);
– de brief van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 26 juni 2018 inzake rapportage cao-afspraken 2017
(Kamerstuk 29 544, nr. 835).

kst-29544-840
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

1

Van dit overleg brengen de commissies bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Rog
De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,
Anne Mulder
De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken en
Klimaat,
Diks
De griffier van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Esmeijer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

2

Voorzitter: Van Weyenberg
Griffier: Sjerp
Aanwezig zijn zeven leden der Kamer, te weten: Van Brenk, Pieter Heerma,
De Jong, Van Kent, Smeulders, Van Weyenberg en Wiersma,
en de heer Koolmees, Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Aanvang 14.03 uur.
De voorzitter:
Een hele goedemiddag. Ik heet u allen welkom bij dit algemeen overleg
over arbeidsmarktbeleid. Ik heet de Minister en zijn medewerkers welkom.
Dat zijn er altijd veel als wij een debat over bijna het hele sociale
zakendomein agenderen. Ik heet ook de leden van de Kamer welkom. Ik
meen dat er misschien nog één lid komt, als ik goed geïnformeerd ben,
maar dat merken we dan wel. We hebben een spreektijd afgesproken van
zes minuten in de eerste termijn. Ik wil het aantal interrupties nu niet
maximeren, maar dat ga ik natuurlijk meteen wel doen als ik denk dat
onze eindtijd in gevaar komt en we niet de gelegenheid hebben om de
Minister alle vragen te laten beantwoorden. Maar ik ken u allemaal als
zeer gedisciplineerd, dus dat gaat vast lukken. Ik zal aan het slot aan
mevrouw Van Brenk vragen het voorzitterschap over te nemen, zodat ik
ook namens mijn eigen fractie een inbreng kan leveren. Dan geef ik als
eerste graag het woord aan mevrouw Van Brenk van de fractie van
50PLUS.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Dank, voorzitter. Vandaag wil ik het verhaal vertellen van Irén, een zeer
gemotiveerde 50-plusser en een goedopgeleide re-integratie- en
loopbaancoach, die in 2011 werkloos is geworden. Wat volgt, is een
draaideurperiode van uitkeringen en minibaantjes, met steeds weer
zoeken naar werk en genoegen moeten nemen met een laag inkomen,
want meer wordt er niet geboden. Leven van netto € 1.350, terwijl je vaste
lasten € 1.050 zijn: ik geef het u te doen. In de afgelopen twee jaar heeft ze
maar liefst zes tijdelijke baantjes gehad, met een minimaal uurloon en
geen pensioenopbouw. Voor haar geen hoger loon, maar een financiële
achteruitgang. Geen perspectief en zeker geen zekerheid.
Kijkend naar Irén snap ik de onversneden juichverhalen van dit kabinet
dan ook echt niet. Doorgeschoten flex raakt zowel jong als oud keihard en
verziekt de arbeidsmarkt totaal. Toegegeven: de economie groeit als een
tierelier, de arbeidsmarkt bloeit, er komen banen bij en er treedt krapte op.
Het aantal uitkeringen neemt af. Mensen krijgen het beter, maar voor
velen, ook ouderen, is dat niet de realiteit. Integendeel, meer dan
1 miljoen mensen werken niet of werken minder dan zij zouden willen.
Het bedrijfsleven luidt de noodklok. We hebben vakmensen nodig uit het
buitenland. Hebben we dan niets geleerd van de jaren zeventig? Er staan
meer dan 1 miljoen mensen langs de kant. Is dat dan het antwoord van de
Malietoren? De mismatch op de arbeidsmarkt moeten we niet aanpakken
met arbeidsmigratie. Benut nu eerst maximaal de eigen beschikbare
mensen die langs de kant staan. Deze mensen geschikt maken voor
huidige en toekomstige banen: dat moet onze prioriteit zijn. Onze oproep
aan deze Minister is dan ook: kom op Prinsjesdag met een echt
aanvalsplan, een royaal levenlanglerenbudget voor iedereen, ongeacht de
startkwalificatie en gekoppeld aan een jaarlijkse loopbaan-apk. Ja, dat kost
na jaren van bezuinigen wel meer dan het kabinet er nu voor over heeft,
maar het is een dringende, noodzakelijke investering in menselijk kapitaal,
van nu en in de toekomst. Nu scoort Nederland op dit punt nog ver
beneden het gemiddelde. Is deze D66-minister het met ons eens en wil hij
hierin meer investeren? De rekening en de verantwoordelijkheid vooral

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

3

neerleggen bij werkgevers en werknemers is te goedkoop en te gemakkelijk. Wij zien uit naar de uitgebreide brief die toegezegd is. Wat 50PLUS
betreft wordt daarin ook een pleidooi voor een landelijke infrastructuur
voor formele, professionele volwasseneneducatie, ook toegankelijk voor
ouderen tot de AOW-gerechtigde leeftijd, meegenomen.
De voorzitter:
Mevrouw Van Brenk, u hebt een interruptie van de heer Wiersma van de
VVD.
De heer Wiersma (VVD):
Ik ben heel blij dat mevrouw Van Brenk benadrukt dat dit een kans is om
heel veel mensen aan de slag te helpen of aan de slag te houden en dat
we er alles aan moeten doen om vooral het potentieel dat we in
Nederland hebben, te benutten, voordat we verder over de grens heen
kijken. Dat herken ik. Ik was alleen wel verbaasd door een bericht dat ik
vandaag las in de Telegraaf waarin de AWVN zegt dat er weer steeds meer
ontziemaatregelen worden ingevoerd voor ouderen, soms zelfs richting
vut-achtige maatregelen. Hoe verhoudt dit zich volgens mevrouw Van
Brenk tot het feit dat we iedereen nodig hebben op de arbeidsmarkt?
Moeten we daar niet veel meer ons best voor doen, in plaats van alleen
maar weer vaker die ontziemaatregelen uit de kast te halen?
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Ik ben blij met die opmerking. Het woord «ontziemaatregelen» zegt het al:
we moeten zorgen dat mensen gezond de eindstreep halen. Meneer
Wiersma ziet ook dat de WIA-instroom toeneemt en dat mensen aan het
einde van hun leven niet gezond de eindstreep halen. Dat is volgens mij
een van de belangrijkste doelstellingen van de ontziemaatregelen. Een
van de opmerkingen was ook om naar deeltijdwerken te kijken. U weet dat
er op dit moment heel veel generatiepacts afgesloten worden, waarbij
mensen in deeltijd werken en salaris inleveren maar wel volledig
pensioen blijven opbouwen. Ik vind dat een van de fantastische ontziemaatregelen en ik hoop eigenlijk dat dit in alle sectoren mogelijk is.
De heer Wiersma (VVD):
Ik begrijp wat mevrouw Van Brenk wil. Ze wil mensen zo lang en zo goed
mogelijk fit houden en door laten werken. Volgens mij zijn we het eens
over dat doel. Alleen, als dat doel ervoor zorgt dat er minder geld is voor
scholing voor al die andere werkenden, die uiteindelijk datzelfde doel
hebben, hebben we volgens mij een probleem. En dat is volgens mij exact
wat de AWVN stelt. Zij zegt dat die ontziemaatregelen een heleboel geld
kosten, zo veel geld dat die ten koste gaan van de opleidingsbudgetten die
er voor al die andere werknemers beschikbaar zijn. Ik hoor graag van
mevrouw Van Brenk dat dat niet de bedoeling kan zijn en dat we daar een
evenwicht in moeten vinden. Ik hoor graag dat het vaker plaatsvinden van
die ontziemaatregelen in ieder geval niet ten koste mag gaan van de
budgetten voor al die andere werkenden, die net zo veel belang hebben
bij duurzaam inzetbaar zijn.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
De heer Wiersma kent mij. We hebben een gezamenlijk verleden. Hij weet
dat het bij mij nooit of-of is, maar en-en. Zeker, ik vind dat ontziemaatregelen van belang zijn. Maar ik vind ook dat investeren in scholing van
belang is. In mijn betoog kom ik daar ook op: hoeveel wordt er nu
geïnvesteerd in volwasseneneducatie? Weet de heer Wiersma dat dat
bedroevend laag is? Ik verwacht ook het nodige van de overheid. De
overheid investeert nu 62 miljoen van de 38 miljard voor volwassenen.
Dat is nog geen 0,2%. Dan hebben we een grote mond over een leven
lang leren, maar wij investeren als overheid 0,2% in volwassenen. Dat kan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

4

toch niet de bedoeling zijn? Wat ons betreft moet de overheid nu
ruimhartig zijn en moet zij er extra in investeren. De vraag is dan ook ...
Als u het goed vindt, voorzitter, ga ik door met mijn betoog.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Zouden wij de term «maatschappelijk verantwoord ondernemen» inhoud
moeten geven met meer investeren in scholing en dus ook met investeren
in de minder kansrijken, de mensen die nog een opleiding moeten hebben
om daarna te kunnen functioneren?
Voorzitter. Voor het goed functioneren van de arbeidsmarkt is het van
belang dat werken lonend wordt gemaakt, door meer lastenverlichting en
verlaging van de kosten op arbeid. Het kabinet heeft stapjes gezet, maar
werken zou fors lonender moeten worden. 50PLUS neemt de toezeggingen van dit kabinet met een korreltje zout, want tot nu toe heeft het
kabinet mensen vooral blij gemaakt met een dooie mus. Velen gingen in
de min: hoezo, koopkrachtherstel? Als laatste cadeautje mochten de
gepensioneerden zelfs € 11 vakantiegeld inleveren. Minder lastenverhoging is mooi, maar in wezen is het minder lastenverlaging. Is de
Minister dat met ons eens?
Voorzitter. Nu kom ik op de zelfstandigenregeling. Wij hebben het een
never ending story genoemd. Wij denken dat de lijn van dit kabinet
vooralsnog weinig gaat oplossen. Handhaving op schijnzelfstandigheid
blijft grotendeels achterwege. De stilzwijgende liberalisering van de
arbeidsmarkt gaat door. Daar moet een einde aan komen. Schijnzelfstandigheid en de perverse concurrentie op arbeidskosten moeten stoppen.
50PLUS krijgt graag van deze Minister een integrale benadering voor
zelfstandige arbeid. Het gaat daarbij niet alleen om het verduidelijken van
de arbeidsrelatie, dus om de vraag of iemand een werknemer of een
zelfstandige is. Ook het risico van langdurige ziekte en arbeidsongeschiktheid, het pensioen en een fiscale gelijke behandeling zouden
meegenomen moeten worden. Dat is wat ons betreft de manier om
onevenwichtigheid op de arbeidsmarkt tegen te gaan.
Voorzitter. We willen ook graag de volgende vraag nog bij de Minister
neerleggen. Is het actieplan ouderenwerkloosheid nog wel voldoende?
Want ouderenwerkloosheid blijft hardnekkig, ondanks de economisch
gunstige toestand van dit moment. Zie de ontwikkelingen in de WW, de
bijstand en de WIA. Wat gaat het kabinet doen om de cultuuromslag, die
ook bij werkgevers nodig zijn, voor ouderen te bereiken? Hoe gaat de
Minister de bestrijding van langdurige ouderenwerkloosheid
aanscherpen?
Als ik nog tijd heb, voorzitter ...?
De voorzitter:
Het eerlijke antwoord op die vraag is: nog zeven seconden.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Dan gebruik ik die bij een interruptie. Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Van Brenk. Dan geef ik het woord aan de heer Van
Kent.
De heer Van Kent (SP):
Dank, voorzitter. Vanaf 1 februari rijden er voor Deliveroo zo’n 2.000
schijnzelfstandige maaltijdbezorgers door onze Nederlandse straten, vaak
onverzekerd en zonder dat zij pensioen opbouwen. Het is een bewuste
keuze van Deliveroo, om zo als werkgever geen verantwoordelijkheid te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

5

hoeven nemen, geen premies te hoeven afdragen en ook geen risico’s te
lopen. Het is een symbool van de ondermijning van onze sociale
zekerheid en ons arbeidsrecht. Of zoals oud-minister Donner het noemde:
een bom onder onze sociale zekerheid.
Voorzitter. Schijnzelfstandigheid zorgt er niet alleen voor dat veel
maaltijdbezorgers onverzekerd rondrijden en geen pensioen opbouwen.
Schijnzelfstandigheid maakt het ook mogelijk dat, zoals we laatst in de
krant lazen, 14-jarigen voor Deliveroo aan het werk zijn, en dan niet als
zzp’er maar als onderaannemer van een zzp’er, of dat 16- en 17- jarigen
lange diensten draaien in strijd met de Arbeidstijdenwet. De FNV trok daar
vorige week over aan de bel. Wat gaat de Minister aan deze ontwikkelingen doen? Is de Minister bereid om de inspectie opdracht te geven om
hierop te gaan handhaven?
Een jaar vol misstanden verder moeten we constateren dat deze Minister
nog altijd niet verder is gekomen dan met papier schuiven, in plaats van
aan te pakken. Helaas kennen we ook op andere onderwerpen deze
Minister zo langzamerhand als een papierschuiver. Deliveroo en ander
cowboys die de arbeidsmarkt verzieken, kunnen vrijelijk hun gang gaan.
Oplossingen worden wederom vooruitgeschoven. Want als het ene
bedrijf, Deliveroo, ermee wegkomt en zo de loonkosten kan drukken,
waarom zou een ander bedrijf het dan laten? Bij de hoorzitting zeiden een
aantal maaltijdbezorgers ook dat zij, als er niet wordt ingegrepen bij
Deliveroo, dit voorbeeld zullen volgen.
Neem bijvoorbeeld Temper, waar veelal jongeren als schijnzelfstandigen
als kok aan de slag kunnen in de horeca. Naar eigen zeggen zijn ze alleen
een onlineplatform, maar in realiteit gedragen ze zich wel degelijk als een
werkgever. Ik heb hier ook schriftelijke vragen over gesteld. De schijnzelfstandigen moeten € 1 per uur afdragen aan Temper. Er mag niet zomaar
voor een andere opdrachtgever worden gewerkt. Wanneer er niet zelf
wordt gewerkt of gewerkt kan worden, in verband met ziekte, moet er een
boete betaald worden. Ook Temper komt er tot nu mee weg. Erkent de
Minister dat ook Temper zich gedraagt als een uitzendbureau en dat de
WAADI, de wet die dit regelt, ook hierbij van toepassing is?
Al in februari riepen we de Minister op om te treden. Het was volgens dit
kabinet echter pas mogelijk om per 1 juli – dat is over een paar dagen – op
te treden tegen kwaadwilligen die opzettelijk een «situatie van evidente
schijnzelfstandigheid laten ontstaan of voortbestaan». Ik vraag de
Minister: zijn alle voorbereidingen nu getroffen, zodat de Inspectie SZW
en de Belastingdienst direct kunnen ingrijpen bij bedrijven als Deliveroo
en Temper? In de brief van de Minister lees ik dat de Belastingdienst met
een toezichtplan komt, met daarin een lijst van minimaal 100 bedrijven die
bezocht gaan worden. Ik ga ervan uit dat Deliveroo en Temper bovenaan
die lijst staan. Ik krijg graag een reactie van de Minister daarop.
Wat gaat er gebeuren nadat de Belastingdienst zo’n bezoek heeft gebracht
en het helemaal mis blijkt te zijn? Wat gaat de Inspectie SZW doen? Wat
de SP betreft, moet een bedrijf als Deliveroo met terugwerkende kracht
achterstallig loon, werkgeverspremies en werknemerspremies terugbetalen en alle schijnzelfstandigen weer in loondienst nemen. Graag een
reactie van de Minister.
Structurele maatregelen om duidelijkheid te bieden over de juiste
kwalificatie van de arbeidsrelatie blijven vooralsnog uit. Het is allemaal
ingewikkelder dan gedacht, zegt dit kabinet, maar dat is volgens de SP
juist een reden om in afwachting van nieuwe wetgeving misstanden hard
aan te pakken. Wanneer komt de Minister met een duidelijke afbakening
tussen werknemer en zelfstandige? Per wanneer kan hier ook daadwerkelijk op worden gehandhaafd? Er blijkt al twee jaar lang helemaal geen
boete te zijn opgelegd, ook niet voor evident kwaadwilligen. Dat blijkt uit
antwoorden op vragen van het NRC daarover. Er lopen nog elf onderzoeken, maar het is onduidelijk wat daaruit gaat komen. Hoe gaat het
kabinet ervoor zorgen dat vanaf 1 juli het bewijs bij dit soort onderzoeken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

6

wel geleverd kan worden? Of kunnen bedrijven gewoon hun gang blijven
gaan zoals de afgelopen twee jaar en, zoals het er nu naar uitziet, ook de
komende twee jaar? Wat dat betreft is er dan dus vier jaar lang rechteloosheid.
Ik krijg ook graag een reactie van de Minister op de brieven van FNV en
CNV, die stellen dat de aangekondigde maatregel helemaal geen verschil
gaat maken. Volgens het CNV is «opzet» een zwaar juridisch criterium dat
vrijwel niet te bewijzen is. Zijn wij door deze Minister aan het lijntje
gehouden? Gaat er per 1 juli helemaal niets veranderen, zodat kwaadwillende bedrijven gewoon hun gang kunnen blijven gaan? Of hoe zit het?
Voorzitter, tot slot. Volgens de bonden is de regelgeving helder en
ontbreekt het slechts aan handhaving. Het CNV pleit ervoor om te starten
met de handhaving op zelfstandigheid en om de Wet DBA volledig van
kracht te laten zijn. Mijn fractie vindt dat gezien de opstelling van deze
regering en het vooruitschuiven naar 2020 een interessante gedachte en
wil graag van deze Minister horen hoe hij daartegen aankijkt.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Ook dank dat u zo netjes binnen de tijd bleef. Ik geef nu graag
het woord aan de heer Smeulders van de GroenLinksfractie.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. De economie trekt aan. Er is meer werk. Dat is
natuurlijk hartstikke mooi, maar toch voelen steeds meer mensen
onzekerheid over hun baan en over hun inkomen. Nederland is kampioen
flexwerk. Mensen worden te veel ingezet als schijnzelfstandige of via
uitzend- of payrollconstructies, waardoor ze minder rechten opbouwen.
Daarnaast heeft men het gevoel hard te werken, maar daar niet de
bijbehorende welvaart voor terug te krijgen. Geld dat verdiend wordt,
komt steeds meer terecht bij bedrijven en steeds minder bij werknemers.
In de jaren zeventig was de arbeidsinkomensquote nog boven de 90, maar
inmiddels is die 72,5. De welvaart lijkt steeds meer toe te vallen aan een
select deel van de maatschappij: grote bedrijven en de rijke bovenlaag.
Daar is gisteravond nog tot laat over doorgepraat, namelijk over een
specifiek kabinetsvoorstel op dat punt.
We zien dat bepaalde groepen niet voldoende profiteren van de aantrekkende arbeidsmarkt. Leeftijd, etnische achtergrond en zelfs geslacht
hebben nog te veel invloed op je positie op de arbeidsmarkt. Langdurig
werklozen komen niet aan de bak. Vrouwen met een lage opleiding,
vluchtelingen en mensen met een arbeidsbeperking krijgen niet de kansen
die ze verdienen. Wat GroenLinks betreft keren we deze trend van
toenemende onzekerheid. Sociale zekerheid moet er zijn voor iedereen,
ongeacht het type contract. Iedereen moet mee kunnen doen. Daarom
betreuren we het dat dit kabinet de arbeidsongeschiktheidsregeling wil
aanpassen, niet om mensen meer te laten werken, maar om te bezuinigen. Daarnaast betreuren we het dat door de loondispensatie de rechten
van mensen met een arbeidsbeperking worden afgebroken. Over deze
heilloze maatregel is het laatste woord nog zeker niet gezegd.
Voorzitter. We zien ook positieve dingen in de plannen van het kabinet. Er
is eindelijk erkenning dat de flexibilisering is doorgeslagen en dat dé
manier om dit op te lossen is om flexwerk duurder te maken dan een vast
contract. Er is eindelijk erkenning dat werkenden onvoldoende delen in
het economisch herstel. En er is erkenning dat bepaalde groepen
achterblijven. De vraag is of de maatregelen die het kabinet wil nemen
voldoende zijn om het tij echt te keren. GroenLinks vreest van niet, maar
we zullen de voorstellen toetsen op drie belangrijke doelen. Het eerste is
de vraag of de doorgeslagen flexibilisering gestopt wordt en mensen
meer zekerheden krijgen. Ten tweede willen we dat er een eerlijkere
verdeling komt van de welvaart ten gunste van werknemers. Ten derde is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

7

het belangrijk dat het mensen die het moeilijk hebben en langdurig
werklozen aan het werk gaat helpen.
Voorzitter. Ik ben heel benieuwd naar de doelen die de Minister zichzelf
stelt. Wanneer is hij tevreden? Hoe wil hij dat over drie jaar, aan het einde
van zijn termijn, de arbeidsmarkt is veranderd, oftewel – om met de
woorden van het kabinet te spreken – dat deze beter in balans is? Waar
mogen we de Minister op afrekenen?
Een extra uitdaging waar de Minister voor staat, is de krapte op de
arbeidsmarkt. Het is mooi dat er weer meer banen bij komen, maar hoe
zorgen we dat mensen die nu aan de kant staan, daar ook echt van
kunnen profiteren? Naar aanleiding van de brief die we daarover
ontvingen, heb ik daar een paar vragen over. De Minister schreef op
pagina 3 dat krapte geen structureel fenomeen is. Maar er is een
specifieke tak van de economie die wel de komende decennia ieder jaar
weer zal staan te springen om nieuwe mensen. De SER schreef dit jaar
nog een rapport over de energietransitie en werkgelegenheid. Daarin
noemt de SER een bijzondere rol die de overheid heeft op dit gebied. De
overheid is namelijk zelf de aanjager van die transitie, dus moet ook de
overheid de verantwoordelijkheid daarvoor nemen. De SER gaf aan dat er
op dit specifieke punt betere informatie nodig is om tekorten richting de
toekomst te voorkomen. Is de Minister bereid om dat verder te onderzoeken? Houdt de Minister in zijn brief over een leven lang ontwikkelen
ook rekening met de transitie van de oude industrie naar de duurzame
bouw en duurzame techniek?
Mijn tweede punt gaat over de individuele leerrekening. Het is goed dat
het kabinet hiervoor een voorstel gaat uitwerken, maar mijn zorg is wel
dat er weinig overblijft voor mensen die juist nog aan het werk moeten.
Voor mensen met een WW-uitkering is eenmalig 30 miljoen beschikbaar,
maar alleen voor 2018. Mensen met een bijstandsuitkering zijn aangewezen op het re-integratiebudget van de gemeente. We weten allemaal
dat dat budget niet overhoudt. Wat doet de Minister om juist ook deze
mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt scholing te bieden?
Voorzitter. Dan de Wet DBA. Volgens mijn informatie was het vorige AO
hierover al bijna een jaar geleden. We maken ons grote zorgen over de
handhaving van de wet, nu blijkt dat er nog geen enkele boete is
uitgedeeld. Mijn collega van de SP ging daar net al op in. De handhaving
wordt gelukkig ietsje uitgebreid na de zomer, maar we vragen ons echt af
of dat soelaas gaat bieden. Het gaat nog tot minimaal 2020 duren voordat
het kabinet echt werk gaat maken van het aanpakken van de schijnzelfstandigheid. Kan de Minister me vertellen of het gaat lukken om op
1 januari 2020 te gaan handhaven op een nieuwe wet, als die dan al is
aangenomen en als die er dus mocht zijn? In het regeerakkoord wordt
namelijk gesproken van nog een jaar terughoudend handhaven. We zijn
daar dus heel benieuwd naar. Hoe ziet de Minister de samenhang tussen
de Wet arbeidsmarkt in balans en de Wet DBA? Bij een arbeidsmarkt die in
balans is, hoort ook meer zekerheid voor zzp’ers en horen minder
gedwongen zzp-constructies. Worden deze wetten gelijktijdig behandeld
in de Kamer? Zo ja, kan dat wel, nu de WAB al in consultatie is en er voor
de nieuwe Wet DBA alleen maar contouren zijn? We maken ons hier grote
zorgen over.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan collega Wiersma van de
VVD-fractie.
De heer Wiersma (VVD):
Voorzitter, dank. Minder kraamhulp voor moeders, vrachtwagens die
stilstaan zonder chauffeur, lessen die uitvallen op de basisschool en
ziekenhuisbedden die niet gevuld kunnen worden door een tekort aan
handen. Het piept en kraakt op de arbeidsmarkt. Laten we ook eerlijk zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

8

dat dit bovenal goed nieuws is. De economie is op stoom. Na zware jaren
vinden steeds meer mensen werk. De lonen stijgen. Eindelijk, zie ik
sommige collega’s denken. Ook zien we dat steeds meer mensen weer
werk vinden, ook als ze al lange tijd aan de kant hebben gestaan.
Voorzitter. Misschien wel minstens zo belangrijk is dat dit de tijd rijp maakt
voor het herstellen van de balans op de arbeidsmarkt. Want ook daar
piept en kraakt het. De VVD is dan ook blij dat de Minister haast maakt
met de Wet arbeidsmarkt in balans. Dus complimenten daarvoor van de
VVD.
De voorzitter:
Voor u verdergaat met haast maken, heeft u een interruptie van collega
Van Kent.
De heer Van Kent (SP):
Is de VVD ook van mening dat er bij die zogenaamde tekortberoepen, de
sectoren waarin het moeilijk is om werknemers te vinden, vaak sprake is
van lage lonen, hoge werkdruk en onzekere contracten? Ziet u ook dat als
de werkgevers de lonen zouden verhogen, zekere contracten zouden
geven en de werkdruk zouden verlagen, zij wel aan personeel kunnen
komen?
De heer Wiersma (VVD):
Wat wij zien, en dat vinden wij een zorg, is dat op steeds meer plekken en
in steeds meer sectoren het werk niet gedaan wordt door Nederlandse
arbeidskrachten, maar door Oost-Europese arbeidskrachten, waarbij dat
werk ook best wel vaker gedaan zou kunnen worden door Nederlandse
arbeidskrachten. Het is nog maar de vraag of alleen loon daar het
specifieke punt is. Het zit er volgens mij veel meer in dat het werk is, zoals
u zelf vaak ook zegt, in distributiecentra, in de nacht, in de vleessector. Het
is werk waarvan veel Nederlanders zich afvragen of ze dat wel willen
doen. Wat u vraagt, is volgens mij iets complexer. Als loon er ook maar
aan zou kunnen bijdragen dat wij iedereen die aan de kant staat, er weer
tussen zouden kunnen krijgen, dan zou ik als eerste die oproep doen.
Overigens hebben we die ook gedaan in het regeerakkoord. Ik hoop dat
we gaan zien dat steeds meer mensen dat werk vinden. Dat is het doel
van mijn betoog.
De heer Van Kent (SP):
Het is opvallend dat de VVD over Oost-Europa begint. Het is juist de VVD
die de grenzen wagenwijd heeft opengezet om de werkgevers van dienst
te zijn, maar dat terzijde. Naast loon had ik het ook over werkdruk en over
zekere contracten. Je ziet dat er in die sectoren – u noemde er een aantal –
een heel hoge werkdruk is. Er moet vaak ’s nachts gewerkt worden, er
wordt met onzekere contracten gewerkt en er wordt dan ook nog een laag
loon betaald. Is de VVD bereid om de werkgevers ook daarop aan te
spreken en te zeggen: «Ja, het is ook soms weleens eigen schuld, dikke
bult. U moet de omstandigheden maar verbeteren, want dan willen
mensen wel bij u komen werken. Maar als u zo met uw werknemers
omgaat, heeft u dikke, vette pech.»?
De heer Wiersma (VVD):
Ik kom zo op een totaalaantal maatregelen die volgens ons nodig zijn en
die raken aan deze vraag. Ik herken me niet in het beeld dat wij de grenzen
wagenwijd openzetten. Ik ben me heel bewust dat we er alles aan moeten
doen om mensen hier, zo heb ik net in een interruptie bij mevrouw Van
Brenk gezegd, aan het werk te helpen alvorens we alleen over die grenzen
heen gaan kijken. Wat betreft uw vraag over de balans, dat is precies
waarom ik hier een compliment geef aan de Minister. U kunt aan de zijlijn
zeggen «ach, dát is allemaal niet goed en dát is allemaal niet goed», maar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

9

er moet op een gegeven moment ook wat gebeuren. Dat is wat dit kabinet
gaat doen. Ik ben blij dat het kabinet er haast mee maakt.
De heer Van Kent (SP):
Voorzitter, tot slot.
De voorzitter:
We doen interrupties in tweeën, maar ik maak hieruit op dat de heer Van
Kent graag nog een tweede interruptie wil plegen. Dat staat hem vrij. Ik tel
ze wel, maar dat weet de heer Van Kent.
De heer Van Kent (SP):
Daar ga ik van uit! Dank daarvoor.
Wij staan niet aan de zijlijn. Deze Minister heeft nog geen enkel
wetsvoorstel ingediend om de problemen die u beschrijft, op te lossen. De
SP-fractie heeft dat samen met GroenLinks en de PvdA wel gedaan, rond
de payroll bijvoorbeeld. Wij hebben een initiatiefnota ingediend om met
premiedifferentiatie in de WW onzekere contracten duurder te maken en
zekere contracten aantrekkelijker te maken voor werkgevers. Wij staan dus
zeker niet aan de zijlijn. Wat betreft de Oost-Europese arbeidsmigranten
merk ik op het dat het uw Staatssecretaris Van Hoof was die in 2005 of
2006 zei dat de grenzen open moesten omdat die werknemers nodig
waren. Hij zei ook dat er maximaal 10.000 mensen uit onder andere Polen
naar Nederland zouden komen. Inmiddels spreken we over ruim 300.000
mensen. Komt u bij mij niet aan met dat de VVD daar niet schuldig aan is.
Het is juist de VVD die hier in het belang van de grote werkgevers
schuldig aan is en die dit heeft gefaciliteerd.
De voorzitter:
De heer Wiersma, zoekend naar een vraagteken.
De heer Wiersma (VVD):
Ik ben blij dat de heer Van Kent het heel duidelijk heeft opgehelderd. Dank
daarvoor. Waarvan akte. Ik zou zeggen dat u op uw wenken wordt bediend
met de snelheid van het wetsvoorstel, want ik kan mij zomaar voorstellen
dat dit er snel aan gaat komen. Dat kan de Minister misschien zo
bevestigen.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.
De heer Wiersma (VVD):
Voorzitter. Ik was gebleven bij de complimenten. En daar houd ik het nog
even bij, voordat ik opnieuw complimenten uitdeel, want er is meer. Hoe
mooi is het dat al die thema’s in dit AO vandaag voorbijkomen? Ik begin –
ik was namelijk nog niet begonnen – met de krapte op de arbeidsmarkt,
kom daarna op zzp’ers en kom tot slot op de platformeconomie.
Voorzitter. Er is krapte op de arbeidsmarkt. Het is geen complimentendag,
maar ik geef toch een compliment. De VVD is blij dat het kabinet vorige
week met dat aanvalsplan gekomen is. We zien ook dat daar een goede
analyse aan ten grondslag ligt en dat ook de eerste stappen tot een
aanpak gezet zijn. Ik geef eerlijk toe dat de VVD al iets ongeduldig werd.
Daarom kwamen we onlangs zelf met een zevenpuntenplan. Omdat ik me
zomaar kan voorstellen dat het nachtkastje van de Minister vol ligt met
heel veel ingewikkelde dossiers, hebben wij het kort en bondig gehouden
en zal ik de Minister dit plan zo nog eens overhandigen. Omdat we deze
Minister ook kennen als iemand die vooral vaak de goede ideeën nog wel
een plekje weet te geven in zijn beleid, zal ik op een aantal punten nog een
aanscherping vragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

10

Punt één. Het matchen van werkzoekenden vanuit gemeenten en UWV
moet beter. Daar is ook veel over te doen. Werkgevers klagen dat als ze
vragen om een arbeidskracht, die moeilijk te vinden is en dat gegevens
niet altijd zichtbaar zijn en niet makkelijk gedeeld kunnen worden.
Gisteren kwam de ABU samen met de NTRO, Cedris en OVAL met een
plan om de kaartenbakken door te spitten, die inzichtelijk te maken en dan
ook te matchen op werk. Is de Minister bereid dit initiatief verder te
helpen? Kan hij ook kijken hoe je rechtstreeks toegang tot die bestanden
kan krijgen? Is hij bereid om in de toekomst ook te kijken hoe je vanuit de
gemeenten en UWV één overkoepelend aanspreekpunt voor werkgevers
kan creëren?
Twee. Maatwerk in de WW. Er lopen gesprekken over het activerender
maken van de WW. Is de Minister bereid zich ook in te zetten voor meer
maatwerk, bijvoorbeeld door een experiment waarbij een deel van de
WW-uitkering naar voren gehaald kan worden voor scholing?
Drie. Nog niet zo lang geleden heeft de Kamer een motie aangenomen om
40.000 openstaande leerbanen ook via gemeenten en UWV aan
zij-instromers aan te bieden en om hiervoor nog voor de zomer tot een
offensief te komen. Hoe staat het daarmee? Want die combinatie van werk
en leren kan voor heel veel mensen een kans op werk bieden.
De voorzitter:
Voordat u doorgaat, heb ik twee interrupties, allereerst mevrouw Van
Brenk.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Ik schrok een beetje van wat de heer Wiersma zei over de WW naar voren
halen. Bedoelt hij daarmee dat de werknemer, of de werkloze, zelf de
opleiding moet betalen? Ik begrijp dat wel, want de Minister heeft in de
brief over leven lang ontwikkelen van 12 maart gezegd: voor mensen met
een WW-uitkering is op dit moment geen budget voor scholing
beschikbaar. Zegt u: dan moeten ze het zelf maar betalen? Begrijp ik dat
nu goed?
De heer Wiersma (VVD):
Dit is een van de goede maatregelen die wij in dit plan hebben gezet. Ik zal
hem toelichten voor mevrouw Van Brenk. De aanleiding voor deze
maatregel is overigens ook dat het regeerakkoord spreekt over het
activerender maken van de WW en dat de VVD constateert dat de WW een
«one size fits all»-oplossing is en dat daar geen ruimte voor heel veel
maatwerk in zit. Terwijl er vaak juist wel behoefte is – dat weet u ook
vanuit oudere werkzoekenden – om bijvoorbeeld een deel voor scholing te
gebruiken om het perspectief op werk te verbeteren. Nu wordt dat soms
aangeboden. Volgens mij hebben we het vandaag ook nog over een
scholingsregeling die binnenkort start. Die is voor met name oude,
langdurig werkzoekenden. Maar dat is niet altijd genoeg. De vraag is: kun
je nou in de WW ook mogelijkheden inbouwen om bijvoorbeeld een deel
van je rechten in te ruilen voor scholing? Zou dat kunnen en zouden we
eens kunnen bekijken of dat kan werken? Die zoektocht, die ruimte, vraag
ik van de Minister.
De voorzitter:
Mevrouw Van Brenk tot slot.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Nou ja, ik kan niet anders zeggen dan dat ik het een verwerpelijk plan
vind. Ik zou eigenlijk aan de heer Wiersma willen vragen... Wij waren heel
positief over uw idee om na drie maanden werkeloosheid een «scholingsplicht» in te voeren. Zo noemde u het. Wij zouden heel erg voor het begrip
«scholingsrécht» zijn, maar dan met ruime toegang tot publiek gefinan-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

11

cierde scholing. Wij weten dat er een ontzettende behoefte is aan
hbov’ers. De collega van GroenLinks heeft het al genoemd: we hebben
straks mensen met mts, hts nodig, de technische kanten. Het zou toch
fantastisch zijn als we mensen dat soort scholing konden aanbieden, met
een baanperspectief? Maar als je dat zelf moet bekostigen, is het
financieel onhaalbaar. De vraag is: waarom komt de VVD niet met zo’n
suggestie?
De heer Wiersma (VVD):
Volgens mij delen wij wel de ambitie. Met name voor mensen die al heel
lang aan de kant staan, is het heel frustrerend als ze brief na brief hebben
gestuurd en zien dat die hele sollicitatieplicht ze ook na 80, soms 100
brieven – ik heb zelfs mailtjes van mensen die zeggen dat ze al 1.500
brieven hebben verstuurd – nog niet aan werk geholpen heeft. Dan is toch
de zoektocht of je een extra schakel nodig hebt om weer aan het werk te
komen. Wij geloven dat die extra schakel nodig is, dat we die ook moeten
bieden in de dienstverlening, ook vanuit de overheid. Maar dat vereist dan
natuurlijk ook een inspanningsverplichting van een werkzoekende dat, als
hij die scholingsmogelijkheden krijgt die kunnen leiden tot een baan en
die werkgever biedt hem die baan aan, hij die baan dan ook accepteert.
Dat principe hebben wij, ook in dit plan, geformuleerd als een leerwerkplicht en dat denken zouden wij graag verder brengen. Dat is ook waarom
ik dit plan aan de Minister overhandig.
De voorzitter:
Ik zag dat mevrouw Van Brenk nog een interruptie aan u wil besteden. Wat
een eer!
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Omdat ik ook wat mis. De heer Wiersma ziet onvoldoende dat er door de
overheid heel weinig geïnvesteerd wordt in volwasseneneducatie. Ik zei
net al dat 0,2% van het totale scholingsbudget van de overheid aan
volwasseneneducatie wordt besteed. Dat kan dan toch ook anders? Dan is
toch een herverdeling mogelijk? Als wij het zo belangrijk vinden dat die
miljoen mensen mee gaan doen, dan moeten we daar toch in investeren?
Ik begrijp niet dat de heer Wiersma zegt: haal het maar uit je eigen
uitkering.
De heer Wiersma (VVD):
Wij geven een heleboel maatregelen en oplossingen waarvan we zeggen:
die zouden we de moeite waard moeten vinden om echt werk te maken
van een leven lang leren. De volwasseneneducatie die u noemt, is ook
heel belangrijk. Wij hebben hier gisteren een overleg gehad over
laaggeletterdheid en uw collega Krol heeft daar in eerste termijn ook aan
bijgedragen. We hebben samen eerder voorstellen gedaan om in de WW
veel meer aandacht voor volwasseneneducatie te hebben. Je ziet dat er in
heel veel landen om ons heen soms heel erg goede systemen zijn
ontwikkeld en dat Nederland daar weleens op achterblijft. Ik heb daarom
gisteren ook gevraagd: kunnen we niet leren van die systemen en in 2019
echt zoeken naar een veel betere structuur voor de formele volwasseneneducatie? De Minister heeft toegezegd, in ieder geval de Minister van
OCW, om dat te gaan doen. Wij hebben daar nog een paar voorstellen
over gedaan. Het staat dus heel nadrukkelijk op ons netvlies, maar
volgens mij is het een combinatie van een aantal dingen bij elkaar die de
doorbraak moet gaan realiseren. Daar hoort bij dat we al veel eerder die
schakelscholing beschikbaar stellen, maar dan ook van mensen
verwachten dat ze er een inspanning voor doen en, niet in de laatste
plaats, ook van bedrijven vragen dat zij dat doen.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

12

Ook de heer Van Kent had een vraag. Ik wijs hem erop dat dit zijn derde
interruptie is.
De heer Van Kent (SP):
Dank, voorzitter. Dat gaat rap. De heer Wiersma weet ook dat de WW niet
op deze manier werkt en dat het wat dat betreft ook een onzinnig voorstel
is dat het nooit zal gaan halen. Als je WW-rechten naar voren kon halen,
zou dat een heel raar systeem zijn. Dan zou de WW-premie ook flink
omhoog moeten om dat te kunnen betalen, maar goed, dat allemaal
terzijde. We zijn het ook ergens over eens. Toen we samen bij Radio 1
zaten en over dit onderwerp met elkaar in debat gingen, wees de heer
Wiersma erop dat in de WW werkzoekenden vaak geen toestemming
krijgen om een opleiding te volgen. Ik had het voorbeeld genoemd van
iemand die schoonheidsspecialist wilde worden en iemand die kok wilde
worden. Het UWV verleent daar als algemene regel geen toestemming
voor, omdat mensen dan niet beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt. Dus
mensen die dolgraag wíllen leren, krijgen die toestemming niet. Wij
waren het er toen bij Radio 1 over eens dat daar een einde aan moet
komen. Zullen wij deze gelegenheid aangrijpen om die vraag samen bij
deze Minister neer te leggen? Dan kan dat ook daadwerkelijk geregeld
worden.
De heer Wiersma (VVD):
Op twee punten. Ik kom zo op uw mooie idee om hier samen de Minister
te overtuigen. Ik ben er sowieso altijd voor om dat samen te doen. Op het
eerste punt hoop ik dat u wat ruimdenkender wordt, want als u alleen
maar zegt: de problemen op de arbeidsmarkt worden allemaal opgelost
door alleen maar vaste banen en zekerheden te organiseren, dan kunnen
wij daar deels in mee, maar daarmee is niet alles opgelost. Er zijn ook
mensen die heel lang aan de kant staan. Die hebben misschien heel veel
baat bij een kort traject, misschien wel een leerbaan; even vier dagen
werken en een dag in de week naar school. Dan zit er niet meteen die
vaste baan in. Misschien is het maar een tijdelijke baan. En misschien is
het ook nog eens zo dat als diegene heel lang werkloos is geweest, dat die
er heel erg mee geholpen zou zijn als die een deel van zijn WW-uitkering
zou kunnen aanwenden voor scholing. Dat dat niet kan, is misschien best
wel ouderwets. Dat zou je ook kunnen vinden. Dat vinden wij en op dat
punt hoop ik dat u ruimdenkender wordt.
Op dat andere punt: ja, wij vragen de Minister heel specifiek om aandacht
te besteden aan scholing in de WW. Sterker nog, op 1 juli... Dat is om
meerdere redenen een belangrijke datum, niet alleen vanwege de
handhaving voor zzp’ers, maar ook omdat de scholingsregeling die we in
de afgelopen begroting met elkaar bij amendement hebben aangenomen,
dan ingaat. Die gaat met name 55-plussers, mensen die al lang aan de
kant staan, aan scholing helpen en aan een concreet perspectief op werk.
Het lijkt mij nogal vanzelfsprekend dat het UWV daar dan bij helpt en het
niet tegenwerkt. Ik ben heel erg benieuwd naar het antwoord van de
Minister op de vraag of dit goed in de startblokken staat en of het echt
gaat werken zo meteen.
De voorzitter:
De heer Van Kent tot slot, en ik zou u beiden willen vragen om misschien
iets korter te interrumperen en ook te kijken of u iets korter kunt
antwoorden.
De heer Van Kent (SP):
Er zitten veel facetten in het antwoord dat ik heb gekregen. Op een paar
dingen wil ik wel reageren. Weet u wat het is, meneer Wiersma, met
mensen die lang werkloos zijn? Die hebben helemaal geen WW-uitkering
meer, want de VVD heeft in de vorige kabinetsperiode de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

13

WW-uitkeringsduur verlaagd van 38 maanden naar 24 maanden. Dus als u
spreekt over mensen die echt langdurig werkloos zijn en u zegt: de
oplossing is dat zij hun WW-uitkering naar voren halen, dan vraag ik mij
toch wel af hoe lang mensen dan werkloos moeten zijn en hoeveel geld er
dan overblijft om die scholing van u te betalen. Is dat na een jaar? Ik ben
daar benieuwd naar, want volgens mij – maar goed, dat heb ik net ook al
aangegeven – is het een onzinnig voorstel dat niet uitvoerbaar is.
Dan het tweede, positieve punt: u noemt inderdaad die 30 miljoen die bij
amendement is vrijgemaakt bij de begroting voor volwasseneneducatie.
Die noemt u terecht. Dat is een goede zaak. Maar de vraag die wij volgens
mij samen aan deze Minister moeten stellen, moet iets ruimer zijn. Ook
mensen die eigen geld hebben en graag een opleiding willen volgen,
bijvoorbeeld uit een ontslagvergoeding, krijgen daar nu geen
mogelijkheid toe van het UWV, omdat ze dan niet beschikbaar zijn voor de
arbeidsmarkt. Kunnen wij de vraag die u net stelde, dusdanig verruimen
en samen aan de Minister stellen, dat ook deze mensen de kans krijgen
om een opleiding te volgen?
Excuus voor de lengte, voorzitter.
De voorzitter:
Ik ga ervan uit dat u mij voor de volgende keer goed gehoord hebt. De
heer Wiersma.
De heer Wiersma (VVD):
De WW, dat klopt en dat is ook niet de enige oplossing. Daarom hebben
wij ook een voorstel gedaan voor specifiek de bijstand, ook in ons
puntenplan, omdat het volgens mij te beperkt is om alleen naar de WW te
kijken. Ik noemde alleen de WW, omdat u daar heel specifiek de nadruk op
legt. Dan ga ik daarop in. Er zijn overigens pilots in de WW vanuit de
sociale partners, die uitzoeken hoe scholing daarin een rol zou kunnen
spelen. Ik denk dat het gewoon heel verstandig is om hen te betrekken bij
die zoektocht en om niet automatisch aan de kant te gaan staan, van:
«nou ja, dit is nu eenmaal zoals we het ooit bedacht hebben, misschien
wel heel lang geleden; dat heeft altijd wel gewerkt, wij vinden nog steeds
dat het werkt en wij kijken niet meer naar waar mensen specifiek behoefte
aan hebben». Dat vind ik zonde. Dat vind ik geen maatwerk. Ik wil
maatwerk. Ik wil niet alleen die «one size fits all». Als u dat allemaal
verschrikkelijk vindt, prima. Ik niet.
Op het tweede punt. Ik ben benieuwd hoe de Minister daar verder
invulling aan gaat geven, omdat het ook in zijn plan zit. Daar staat heel
nadrukkelijk in dat hij ook zoekt naar hoe die scholing een belangrijke rol
zou kunnen krijgen om mensen weer aan het werk te helpen. Daar heeft
hij ideeën voor. U doet daarvoor een suggestie en ik ben benieuwd hoe de
Minister daarnaar kijkt.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog. U hebt een aantal interrupties gehad en ik wijs u
erop dat u een stukje over de helft van uw spreektijd bent.
De heer Wiersma (VVD):
Dat klopt met mijn administratie, voorzitter. Een ander punt op dit
onderwerp: VNO-NCW en MKB-Nederland wijzen ook op de arbeidsdeelname. De Minister doet dat ook in zijn brief en maakt daar terecht een
punt van, met name het deeltijdwerk. Hij zegt ook te willen onderzoeken
hoe dat in bredere zin kan worden bevorderd. Ik zou daar nog een vraag
bij willen stellen, want we zien in de komende jaren een heleboel
bewegingen. Krapte tot 2022 volgens het ROA, oplopende vergrijzing,
oplopende collectieve lasten en een lager besteedbaar inkomen. Alles bij
elkaar heeft dat effect op wat wij misschien met z’n allen moeten doen in
die arbeidsparticipatie en die arbeidsdeelname, om überhaupt de welvaart

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

14

die we hebben, vast te kunnen houden. Zou de Minister ook bereid zijn
om bijvoorbeeld via het CPB te bekijken wat dat allemaal van ons vraagt
op het vlak van de arbeidsdeelname, naar de toekomst toe, en aan welke
knoppen wij daarvoor dan moeten draaien?
Tot slot de integraliteit. In de brief zitten een aantal links naar brieven die
nog komen en beleidsideeën. Is de Minister bereid om een integrale
voortgangsbrief te sturen voor de begrotingsbehandeling van dit jaar?
Dan de zzp’ers. Het kabinet is hard aan de bak. Het is niet makkelijk, maar
wel noodzakelijk en ik denk dat iedereen nu wel een soort onrust voelt en
tegelijk snapt dat het kabinet daar een zorgvuldige koers in moet varen.
Wij willen de Minister op dat specifieke vlak twee punten meegeven die
de VVD vanuit sectoren bereikt hebben. Eentje gaat over de krantenbezorging. Die sector maakt zich zorgen over de mogelijke impact van de
zzp-maatregelen op de bezorging. Ze werken met een overeenkomst van
opdracht en vallen sinds 1 januari ook onder de bescherming van het
minimumloon. Ik ben benieuwd of de Minister de zorgen van deze sector
herkent en of hij dit kan meenemen in de verdere uitwerking. Hetzelfde
geldt voor zorgorganisaties. Die maken zich zorgen over specifieke
wetgeving, waarbij het rekening houden met zorgkwaliteit mogelijk al
geduid zou kunnen worden als een gezagsverhouding. Is hij ook bereid
om die zorgen verder mee te nemen?
Een algemene zorg van de VVD is dat de per 1 juli aangekondigde
verscherping van de handhaving voor kwaadwillenden zou kunnen leiden
tot onrust bij de categorie bedrijven die compliance hoog in het vaandel
heeft staan. Dat zijn bijna alle grote, internationaal georiënteerde
bedrijven, die ook vaak een beroep doen op zelfstandige kenniswerkers. In
het verleden heeft dat weleens onzekerheid gebracht. Hoe gaat de
Minister voorkomen dat dit weer gebeurt?
Tot slot. De VVD is blij dat er een commissie wordt ingesteld om breder te
kijken naar de toekomst van de arbeidsovereenkomst en het arbeidsrecht.
We hebben er zelf ook in een motie toe opgeroepen dat er een brede
commissie voor de toekomst wordt ingesteld. Dat kunnen wij van harte
steunen.
Voorzitter, ik zit met de tijd. Die is op, he?
De voorzitter:
Dank u wel! U zegt het zelf.
De heer Wiersma (VVD):
Dan laat ik het hierbij.
De voorzitter:
U begrijpt dat ik als voorzitter deze voorzet niet kon laten lopen.
De heer Wiersma (VVD):
Uiteraard.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Wiersma. U hebt ook nog een tweede termijn. Dan
geef ik het woord graag aan collega Heerma.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Dank, voorzitter. Als je goed luistert naar de diverse sprekers in dit debat,
zie je goed de twee gezichten die de arbeidsmarkt op dit moment heeft.
Enerzijds is er krapte. Het piept en kraakt, zoals collega Wiersma zojuist
zei. Bedrijven zoeken naar personeel en vinden het niet en daardoor
ontstaan knelpunten. Tegelijkertijd – en daar wees onder andere collega
Van Kent juist weer heel expliciet op – zien we ook dat die arbeidsmarkt
voor veel mensen niet werkt, dat ze er niet tussenkomen en dat vooroordelen, mismatch of schijnconstructies ertoe leiden dat al het goede

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

15

nieuws – de signalen dat de economie door het dak gaat, de werkloosheid
flink daalt, de banen maar blijven groeien – voor hen niet geldt. De
arbeidsmarkt is een beetje een januskop geworden. Die twee kanten zijn
er tegelijkertijd. Dat onderstreept juist in deze economische hoogtij de
noodzaak om iets te gaan doen, want de aanname dat problemen zich
vanzelf wel oplossen, als de economie maar goed draait, die gaat niet
meer op. Daarom wil ik het in mijn inbreng hebben over zowel de krapte
alsook de problemen met schijnconstructies en mensen die er niet
tussenkomen.
Over de krapte hebben we inderdaad die brief van het kabinet gehad naar
aanleiding van een motie die collega Van Weyenberg bij de begroting
heeft ingediend, en daar staan heel goede dingen in. Maatregelen die het
kabinet neemt om de lasten op arbeid te verlichten – uitbreiding van
verlofregelingen, kinderopvang en ook de hervormingen van de arbeidsmarkt in de WAB – zorgen ervoor dat het aantrekkelijker wordt voor
mensen om te gaan werken, maar dat het ook aantrekkelijker wordt voor
werkgevers om ze in dienst te nemen. Ook ik heb echter naar aanleiding
van de brief een paar elementen die ik daarin niet of niet voldoende
terugvond. Ten eerste wil ik zeggen dat ook ik heel benieuwd ben naar die
scholing vanuit de WW waar dat interruptiedebatje tussen de SP en de
VVD zojuist over ging. Ik had dat punt niet in mijn inbreng staan, maar dat
zijn zo van die vragen. Wat kun je hieraan doen? Het monsterverbond Van
Kent/Wiersma dat hier zojuist is ontstaan... Wat kun je hieraan doen?
Maar ik heb meer punten. De 30 miljoen van het amendement dat de
coalitiepartijen bij de begroting hebben ingediend. Volgens mij werd er 34
miljoen vrijgemaakt, specifiek voor die omscholing. Die zag ik in die brief
niet terug en bij mijn weten gaat die regeling per 1 juli daadwerkelijk
lopen. Wat verwacht de Minister daarvan en op welke manier krijgen wij
als Kamer de resultaten terug?
Dezelfde vragen heb ik over de motie die CDA en D66 bij de begroting
hebben ingediend rondom het ondersteunen van regionale initiatieven die
er in diverse provincies zijn gestart door verschillende gedeputeerden om
regionaal ook iets te doen aan leven lang leren, samen met werkgevers en
universiteiten. Die motie is volgens mij breed in de Kamer ondersteund.
Zijn daar al resultaten van te melden? De Minister gaf gisteren zelf de
voorzet in het WGO dat we hadden over het jaarverslag, toen hij
refereerde aan een amendement dat VVD en CDA bij de voorlaatste
begroting hadden ingediend rondom omscholing voor ambachten waar
een tekort aan is. Ik wil het niet groter maken dan het was. Het was een
beperkt amendement over een beperkte hoeveelheid geld, maar de
Minister gaf gisteren in het WGO aan dat daar positieve resultaten van te
verwachten zijn. Die vind ik in dezelfde hoek vallen, ook als het gaat over
de sectoren waarin tekorten ontstaan en waar diverse woordvoerders
voor mij het al over hadden. Dus op die drie elementen zou ik graag nog
expliciet van de Minister een reactie willen. Ik hoor ook graag hoe hij die
ziet in het kader van de brief die gestuurd is rondom de krapte.
Als we het hebben over het andere gezicht van de arbeidsmarkt, dan is
het kabinet inderdaad druk bezig om zowel met die Wet arbeidsmarkt in
balans die naar de Kamer gaat komen alsook met de aanpak van
schijnconstructies met zzp’ers naar de toekomst toe maatregelen te
nemen. Tegelijkertijd wordt hier breed zorg geuit door woordvoerders,
maar zijn er ook vanuit vakbonden brieven gekomen met daarin de vraag:
wat doen we in de tussentijd aan handhaving? Laten we eerlijk zijn, de
afgelopen jaren hebben de zaken waar bovenop is gezeten nog niet echt
tot iets geleid. Ik las recent een artikel in de Britse pers, waar in casu een
loodgieter een vrij gezaghebbende uitspraak kreeg van de hoogste
rechter. Die zegt: deze loodgieter is geen zelfstandige, maar een
werknemer. Wat vindt de Minister de implicatie van een dergelijke
uitspraak die dus in Engeland wel wordt gedaan, terwijl hier vaak – ook in
casussen waarvan wij allemaal denken: dit zal toch geen zzp’er zijn – de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

16

rechter toch zegt: ja sorry, het is wél een zzp’er? Ik wil daar graag een
reflectie van de Minister op, maar ik zou ook heel graag horen wat hij
verwacht van de aanscherpingen die we nu per 1 juli doen. Die volgen een
brede wens van de Kamer, ook vastgelegd in een motie bij de begroting,
om in de tussentijd meer te gaan doen. En ja, het is heel goed dat het
kabinet bezig is met maatregelen om die problemen bij de schijnzelfstandigheid in de toekomst tegen te gaan, maar in de tussentijd moeten we
ook meer doen. Dus daar graag ook een reactie op.
Ik wil afsluiten met twee korte punten, één wat korter dan de ander, moet
ik overigens zeggen.
De voorzitter:
Daar hebt u nog één minuut voor.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Dan ga ik heel snel praten. Ik doe dat mede namens de collega van de
ChristenUnie, die ook iets had willen vragen over klantenbezorgers. Ik
snap dat dit een complex vraagstuk is, maar hoe wordt dat meegenomen
in de uitwerking van de zzp-voorstellen?
Dan het laatste punt, waar ik meer tijd voor gebruik. We hebben de
afgelopen jaren vrij weinig gehoord over problemen rondom contracting.
Ik weet dat ook de oud-collega van de SP, de heer Ulenbelt, daar in het
verleden veel over gezegd heeft. De voorganger van deze Minister,
oud-minister Asscher, heeft eerder aangegeven dat hij daarover met de
sociale partners in gesprek zou willen. Er bereiken mij steeds meer
signalen dat dit in de toekomst een groeiend probleem gaat worden. Bij
alle goede maatregelen die wij nemen op de arbeidsmarkt, dreigt niet
alleen het risico van schijnconstructies bij zzp’ers, maar zou contracting
nog weleens de grote vluchtheuvel kunnen gaan worden. Daarmee wil ik
niet zeggen dat contracting in zijn geheel slecht is, want het is iets wat al
heel lang bestaat en het kan ook prima zijn. Maar wanneer het gebruikt
wordt om eigenlijk uit te zenden, maar dan op een manier waarop noch
de uitzend-cao, noch de inleen-cao, noch de WAADI van toepassing is,
dan is het wel twijfelachtig.
Mensen geven signalen in de trant van: als je payrolling gaat aanpakken,
krijg je dit ervoor terug. Moeten we daar niet iets mee? Ik wil daarom
vragen aan de Minister wat er is gedaan sinds de toezegging van
oud-minister Asscher om hiermee aan de slag te gaan. Ziet de Minister
aanleiding om meer te gaan doen? Deelt hij de vrees dat dit het nieuwe
putje zou kunnen gaan worden? Daar graag een reactie op. Is hij bereid
om met de vakbonden – de FNV is hier specifiek al heel lang mee bezig –
en bijvoorbeeld de ABU om tafel te gaan om te kijken wat er gedaan kan
worden om dit tegen te gaan?
De voorzitter:
Dat was een heel lange zin.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Was het binnen een minuut?
De voorzitter:
Nou,... Bijna. Ik geef het woord graag aan de heer De Jong namens de
fractie van de PVV.
De heer De Jong (PVV):
Voorzitter, hartelijk dank. Genoeg onderwerpen op de agenda, maar ik wil
toch beginnen met het onderwerp zzp. Als je kijkt naar de berichtgeving
en naar de discussie van de afgelopen jaren, dan is dat toch een van de
meest belangrijke onderwerpen die we vandaag te bespreken hebben. We
hebben afgelopen vrijdag een brief mogen ontvangen van deze Minister.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

17

Daar had ik naar uitgekeken. Ik dacht: «eindelijk! We krijgen die brief, daar
zal wat instaan». Maar tot mijn grote verbazing en ook teleurstelling staat
er in feite helemaal niks in. Er staat in: we verschuiven het gewoon, we
wachten nog eventjes, we zijn in gesprek met het veld. Dat is mooi. Daar
moeten we dan een applaus voor geven, maar ondertussen verandert er
niets aan de onrust.
En die onrust is er wel degelijk, want natuurlijk, er wordt in de brief
aangegeven dat schijnzelfstandigheid een steeds groter probleem is, maar
dat wordt vervolgens niet onderbouwd. Wat verstaat deze Minister precies
onder «schijnzelfstandigheid»? Kan hij ook cijfers geven? Hoe ziet dat er in
het afgelopen jaar uit? Hetzelfde geldt voor de aanpak van kwaadwillenden. Hartstikke goed, maar welke definitie gebruikt deze Minister voor
de term «kwaadwillenden»? Hoeveel boetes zijn er in het afgelopen jaar
uitgedeeld bij de aanpak van kwaadwillenden? Als ik de NRC mag
geloven, gebeurde er helemaal niets, dus in hoeverre kunnen we dan voor
de komende tijd iets verwachten? Het gaat weer om handhaving en ik
vraag mij af of die handhaving voor de komende tijd wel is geregeld.
Voorzitter. Bij elke brief of iedere keer dat wij hier aan het bespreken zijn
over het onderwerp zzp, lijkt het wel of de onrust alleen maar groter
wordt, juist door dit soort onduidelijkheden. Ik wil dus eigenlijk aan deze
Minister vragen om daar nou gewoon een einde aan te maken. Maak een
einde aan die onrust! Daar zou mee begonnen kunnen worden door te
zeggen: die DBA ga ik begraven. Ik stop ermee, ik hou ermee op, het is
een doodlopend verhaal en ik heb er helemaal niets aan om dat allemaal
door te zetten. Ik ga de komende tijd gebruiken om tot échte oplossingen
te komen! In de tussentijd ga ik terug naar de positie die jarenlang door
de politiek is ingenomen, namelijk dat zzp’ers een vraagstuk zijn met heel
veel uitdagingen, dat daar serieus naar moet worden gekeken, maar dat
het ook belangrijk is dat er duidelijkheid komt.
We zouden kunnen beginnen door te vragen of we niet terug moeten naar
het systeem van de VAR. Misschien een wat vereenvoudigde versie, maar
wel terug naar de VAR, zodat er snel duidelijk wordt dat de Minister ook
echt met iets komt en dat hij dan voor de rest van de periode die hij in zijn
brief heeft genoemd, met uitgewerkte plannen komt. Is de Minister
daartoe bereid? Er zijn heel veel uitdagingen en die hebben te maken met
de verdergaande flexibilisering van de arbeidsmarkt. Ik denk dat we met
z’n allen moeten accepteren dat er rondom zzp’ers altijd hier en daar
vraagtekens zullen zijn, maar dan is het wel belangrijk dat die vraagtekens
zo veel mogelijk worden weggenomen, zeker die vraagtekens die al aan
het begin staan. Kan de Minister gaan zoeken naar een oplossing om al
voordat iemand aan de slag wil gaan als zzp’er of als zelfstandige,
duidelijk te maken dat diegene daadwerkelijk zzp’er of zelfstandige is, en
niet pas achteraf? Dat zou een aanpassing kunnen zijn van het vorige
systeem.
Dat gezegd hebbende over zzp’ers, heb ik nog een vraag over het
woonlandbeginsel. Misschien heb ik het gemist, maar ik heb mijn
collega’s daar voor de rest nog niet over gehoord. Er is een uitspraak
gedaan door de Centrale Raad van Beroep dat het woonlandbeginsel in
het geval van Thailand, Indonesië en Zuid-Afrika niet kan worden
toegepast. Deze Minister geeft daarnaast aan dat de socialezekerheidsverdragen met Argentinië, Ecuador, Egypte, de Filippijnen en Hongkong
moeten worden herzien of in ieder geval aangepast, omdat namelijk het
woonlandbeginsel niet kan worden toegepast.
In beginsel wil de PVV helemaal niet hebben dat er uitkeringen worden
geëxporteerd, op de AOW na, maar als het dan toch gebeurt, moet er een
woonlandbeginsel worden toegepast. Tegelijkertijd zie ik ook een wat
afwachtende houding van deze Minister in de brief. Ik zou graag van hem
willen horen dat hij een termijn koppelt aan het realiseren van het kunnen
toepassen van het woonlandbeginsel en dat hij in onderhandeling gaat
om die verdragen aan te passen of, als dat niet lukt, dat hij ze gewoon

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

18

opzegt. Dan kunnen de personen die het betreft helemaal fluiten naar hun
uitkering. Dat is mijn vraag, voorzitter. Ik hoop daarop een reactie te
krijgen.
Voorzitter. Tot zover. Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan zou ik mevrouw Van Brenk willen vragen om het
voorzitterschap van mij over te nemen.
Voorzitter: Van Brenk
De voorzitter:
Het woord is aan de heer Van Weyenberg van D66. Ook u hebt zes
minuten.
De heer Van Weyenberg (D66):
Dank u wel, voorzitter. Die zag ik aankomen.
De arbeidsmarkt heeft twee gezichten, ik heb dat vandaag meer gehoord.
Het gaat goed, de werkloosheid daalt, steeds meer mensen vinden een
baan en ja, zelfs die langverwachte loonstijging lijkt nu – al is het wat mij
betreft nog steeds niet snel genoeg – tot stand te komen. Maar dat geldt
niet voor iedereen en we zien dat groepen mensen er nog steeds heel
lastig tussen komen. We zien een arbeidsmarkt waar zeker veel
werknemers met een tijdelijk contract of een oproepcontract nog heel
moeilijk de stap naar een vast contract kunnen zetten. Daarom is dit wat
mij betreft ook het uitgelezen moment om die arbeidsmarkt in balans te
brengen, wat dus gebeurt met de Wet arbeidsmarkt in balans die na de
zomer zo snel mogelijk zal worden ingediend door de Minister. Graag
hoor ik nog iets over dat tijdpad.
Voorzitter. In dat verband zou ook ik graag aandacht willen vragen voor
contracting, want wij proberen ervoor te zorgen dat het water niet naar
het laagste putje kan lopen. Dat betekent ook permanent opletten. Ik
spreek weleens mensen die zeggen: jullie moeten die payroll niet zo hard
aanpakken als het kabinet van plan is, want dan gaat men zijn toevlucht
nemen tot contracting. Ik trek daar alleen niet de conclusie uit dat je de
regels voor payrolling niet moet gaan aanscherpen zoals wij reeds hebben
afgesproken om te doen. Ik concludeer dat je ook goed moet kijken naar
contracting. Dat gaat vooral op waar contracting wordt gebruikt om de
inleen-cao of de uitzend-cao niet te hoeven toepassen. Dat noem ik
gewoon een construct. We hebben er vaker over gesproken en de
collega’s hebben het aangekaart.
Ik kan mij een rapport van de FNV herinneren – «Balletje-balletje», als ik
het me goed herinner – en zou het kabinet willen vragen om daar toch
eens in te duiken. Ook ik ben namelijk nieuwsgierig wat er eigenlijk is
gebeurd na die eerdere toezegging van Minister Asscher om daarmee aan
de slag te gaan. Ik sluit mij aan bij collega Heerma: zou het kabinet met
zowel de uitzendsector als de vakbonden in gesprek willen? Als dat een
soort nieuwe manier wordt om onder de cao’s uit te komen, dan zou
volgens mij niemand in deze Kamer dat een goede uitkomst vinden. Laten
we dat nu doen, nog in aanloop naar de behandeling van de Wet
arbeidsmarkt in balans. Dat lijkt mij nu juist het goede moment.
Een ander dossier waarin je dat dubbele gezicht van de arbeidsmarkt ziet,
is het dossier van de zelfstandige professionals. Aan de ene kant zijn er
zorgen over schijnzelfstandigheid. Aan de onderkant hebben we hier als
Kamer nog een hoorzitting gehouden met Deliveroo, kan ik mij herinneren. Tegelijkertijd hebben heel veel zelfstandige professionals gewoon
last van die vermaledijde Wet DBA. Dat is een ingewikkeld dossier, waarbij
het regeerakkoord wat mij betreft een heel goede lijn kiest om te proberen
onderscheid te maken tussen echte, zelfredzame zelfstandigen, mensen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

19

die last hebben van die DBA en ook mensen die meer bescherming
verdienen, ook met een minimumtarief.
Dat dat complex is, verbaast mij niets, maar ik zie dat het kabinet er wel
volle kracht mee bezig is. Ik zie ook dat er rondom dat minimumtarief
zorgen zijn over de relatie met de Europese Dienstenrichtlijn, maar ik zou
de Minister vooral willen aanmoedigen om hier met kracht door te zetten,
ook naar Brussel. Ook van daaruit krijgen wij namelijk signalen: doe wat
aan die onderkant. Dat lijkt mij terecht. Ik zag sommige sombere signalen,
onder meer van de heer Limmen van het CNV. Ik hoop dat hij geen gelijk
heeft, want wat mij betreft is het juist volle kracht vooruit. Er is nog veel
werk te doen en de insteek hier lijkt mij de goeie. En natuurlijk, zeker de
uitwerking van die opdrachtgeversverklaring is complex. Ik las dat de
Minister daarbij ook de gezagsregels wil verduidelijken. Daar ben ik blij
mee, maar ik zou hem ook willen vragen wat hij gaat doen om niet alleen
te verduidelijken maar ook te zorgen dat we daar echt anders gaan
toetsen, dat we de regels anders maken en dat we gaan kijken naar de
materiële omstandigheden in plaats van naar de formele. Om precies te
zijn: hoe gaat hij zorgen dat het niet zo relevant is of je een fractievergadering bijwoont – daarover zijn nu soms zorgen bij opdrachtgevers: ben je
dan eigenlijk een werknemer? – maar dat het gaat om meer materiële
zaken, zoals de vraag of je een functioneringsgesprek hebt?
De heer Van Kent (SP):
Ik hoop dat D66 niet met zzp’ers werkt binnen haar fractie, maar dat
helemaal terzijde. Sinds 2016, mei 2016 om precies te zijn, is de Wet DBA
ingevoerd. Tot vandaag de dag is er geen enkele boete uitgedeeld. De
verwachting van ongeveer iedereen is dat tot 2020 de kans heel erg groot
is dat er ook niet of nauwelijks gehandhaafd kan en zal worden. De SP
heeft een aantal voorstellen gedaan om wel direct te gaan ingrijpen. Hoe
kijkt D66 daartegen aan? Ik neem aan dat ook D66 niet wil dat vier jaar
lang werkgevers feitelijk hun gang kunnen gaan en met schijnzelfstandigen kunnen werken.
De heer Van Weyenberg (D66):
Ook dit is zoeken naar balans. Ik kan mij herinneren dat ik, volgens mij al
bijna twee jaar geleden, samen met collega Omtzigt van het CDA een
motie heb ingediend dat je bij het buiten werking stellen van de WDBA
natuurlijk wel nog steeds de echte boeven – mijn woorden – wilt
aanpakken. Dat is ingewikkeld, want ik wil tegelijkertijd niet dat daarmee
echte zelfstandigen die last hebben van die WDBA, worden geraakt. Ik ga
ervan uit dat dat ook voor collega Van Kent geldt. Wat ik nu zie in de brief
die we hebben gekregen, is dat het kabinet zegt: wij gaan die handhaving
intensiveren, juist daar waar wij het gevoel hebben dat het gewoon gaat
om constructen. Dat vind ik verstandig. Dat doe je natuurlijk op een
manier waardoor een echte zelfstandige ondernemer niet in de problemen
komt. Dat lijkt me wel belangrijk. Dat moeten we ook niet hebben. We
hebben hier voorbeelden gehad. U noemde een paar bedrijven. Ik kan nu
al raden dat de Minister gaat zeggen dat hij niet zo specifiek kan zijn. Maar
laat ik me er maar bij aansluiten. Het zou mij buitengewoon verbazen als
we na afloop niet zouden merken dat die bedrijven daar niet tussen
stonden. Ik laat dat ook echt aan handhavers. Volgens mij hebben ze de
zorg van u, maar vooral ook van de mensen die daar werken, goed
gehoord, van de Belastingdienst en van de Inspectie SZW. Dat is een
zoektocht. Maar ik zie hier strengere regels, juist daar waar wij allemaal
het gevoel hebben dat het niet deugt.
De voorzitter:
Meneer Van Kent. Uw laatste interruptie.
De heer Van Kent (SP):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

20

Ik zal me eraan houden, voorzitter. De NRC bericht dat er 49 onderzoeken
zijn ingesteld, dat er nog 11 lopen en dat er in de overige gevallen niet kon
worden gehandhaafd omdat de boel niet rondgebreid kon worden. Op
basis waarvan verwacht D66 dat dat de komende tijd zal veranderen?
Welke aanwijzingen heeft D66 en vindt D66 ook dat, ook als iemand niet
bewust kwaadwillend is, maar als er bijvoorbeeld sprake is van een groot
misverstand of als er sprake is van gebrek aan kennis of als er sprake is
van welke situatie dan ook, werknemers die als zzp’er onterecht worden
ingeschakeld, beschermd dienen te worden? En dat er dus door de
overheid op moet worden toegezien dat, als iemand werkt als werknemer,
zo iemand ook de rechten heeft van een werknemer en niet van een
rechteloze zzp’er?
De heer Van Weyenberg (D66):
Over het algemeen zijn heel veel zelfstandigen heel tevreden. Dus laten
we alsjeblieft wel die groepen uit elkaar blijven houden, maar ik snap het
specifieke probleem waar u het over hebt. Waar baseer ik dat op? Ik heb
deels – maar u bent mij voor – ook wel de vraag hoe die extra handhaving
eruit gaat zien. Ik zie hier meer inzet, ik zie een ander criterium om op te
handhaven, dat je sneller als kwaadwillend kan worden gekenmerkt.
Overigens – dat vind ik ook aan de andere kant – zijn er blijkbaar ook heel
veel constructen waar die kwaadwilligheid er niet zo is. Laten we daar ook
blij mee zijn. Maar nogmaals, ik ben het met u eens: daar waar we zorgen
hebben – en ik denk dat we allebei aan dezelfde situaties denken – gaat
het kabinet er nu meer bovenop zitten met meer handhaving, met ook een
ander toetsingskader. Daar zou ik graag wat meer over horen. Ik hoop met
u dat dat daar ook dat reinigende effect heeft, op die delen van de markt
waar dat zo is, zonder het al die echte zelfstandigen moeilijk te maken,
want dat moeten we ook niet hebben.
De voorzitter:
Meneer Van Weyenberg, u heeft nog twee minuten. Vervolgt u uw betoog.
De heer Van Weyenberg (D66):
O jee, voorzitter!
Naar dat gezag heb ik al gevraagd. Ik ga ervan uit dat de toekomstcommissie die onder meer gaat kijken naar het arbeidsrecht ook gaat kijken
naar de rol van de ondernemersovereenkomst, waarin je echt een eigen
plek hebt voor echte zelfstandige ondernemers in het Burgerlijk Wetboek.
Dat is iets waar mijn fractie enthousiast over is met het oog op de
toekomst.
Voorzitter. Dan wilde ik het nog kort hebben over krapte. Er ligt een brief,
ook op verzoek van een Kamermotie, onder meer van mijn kant. Daar ben
ik blij mee. Een voortgangsrapport rondom de begroting zoals collega
Wiersma voorstelde, lijkt mij een goed idee.
Een paar specifieke punten. Over de activerende WW is ook een motie
aangenomen van VVD, CDA en D66 om daarover breed in overleg te gaan
met sociale partners en in de zomer van 2018 te rapporteren. Nou is het
21 juni geweest, dus ik zou willen vragen wanneer dat komt.
Specifiek zou ik ook aandacht willen vragen voor een motie van collega
Erik Ziengs en mijzelf over de Aziatische horeca en het flexibele quotum.
Er is een gigantisch tekort aan koks. Op 1 oktober gaan we een nieuwe
fase in. Het is denk ik belangrijk dat restaurants snel duidelijkheid hebben.
Kan de Minister proberen te zorgen dat die duidelijkheid er nog is in de
komende weken? Dan kunnen restaurants daarop plannen. Dat lijkt mij in
ieders belang.
De sollicitatieplicht bij scholing als je in de WW zit, vind ik een heel terecht
punt. Dat is eerder aangekaart door velen hier, ook door mij. Ik miste dat
inderdaad ook in het actieplan. Is daar niet meer ruimte voor? En
inderdaad, dat hoeft niet alleen te gaan om scholing die je krijgt vanuit de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

21

WW, bijvoorbeeld met die mooie extra middelen voor mensen die zich
omscholen naar een krapteberoep, maar ook als je je op een andere
manier schoolt. De heer Van Kent noemde, terecht denk ik, ook andere
voorbeelden.
En dan tot slot in dat dossier: ik heb al vaak gevraagd naar een bijsluiter
voor sollicitanten, zodat de baas of het bedrijf waar je solliciteert weet als
ze jou aannemen dat ze bijvoorbeeld recht hebben op bepaalde ondersteuning op bepaalde voorzieningen. Ik zie de Minister knikken. Aan de
ene kant ben ik daar blij mee, aan de andere kant bewijst dat dat mijn
eerdere vragen nog onvoldoende resultaat hebben geboekt. Dus ik zie uit
naar een actief antwoord.
En dan de allerlaatste zin als dat mag. Ik was ook wat geschrokken over de
cao-rapportage. Op mijn verzoek is daar ook aandacht voor duurzame
inzetbaarheid. Daar vond ik het beeld niet best. Op het punt van de
ontziemaatregelen wil ik graag een reactie hebben op het feit dat daar
natuurlijk grote verschillen zijn, want ik vind deeltijdpensioen en generatiepact iets heel anders dan VUT-regelingen. Kan de Minister daar wat
over zeggen? Los daarvan: als nou echt blijkt dat we achter gaan blijven
bij die stap naar duurzame inzetbaarheid, dan baart me dat grote zorgen.
Hoe gaat de Minister hierover in gesprek?
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Van Weyenberg. Dan zijn we aan het einde gekomen
van de eerste termijn van de zijde van de Kamer. De Minister heeft
aangegeven dat hij vijftien minuten nodig heeft. U mag geheel zelf
bepalen of u naar de wc gaat, ja dan nee.
De vergadering wordt van 15.11 uur tot 15.25 uur geschorst.
Voorzitter: Van Weyenberg
De voorzitter:
Ik geef het woord aan de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
voor zijn beantwoording in eerste termijn.
Minister Koolmees:
Dank u wel, meneer de voorzitter. Ik dank de leden van de Kamer voor de
gestelde vragen. Ik begin zo meteen kort met een algemene inleiding.
Daarna heb ik, zoals u van mij gewend bent, een paar blokken. Blok één
gaat over een leven lang ontwikkelen, blok twee gaat over krapte, blok
drie over zzp en blok vier over de overige onderwerpen.
Ik vind het belangrijk om als inleiding, bij de start van mijn eerste termijn,
stil te staan bij waarom we het eigenlijk doen. Een paar van uw leden
hebben de twee gezichten op de arbeidsmarkt nadrukkelijk gemeld. Ik
vind dat een tekenend en mooi beeld. Het gaat voor mijzelf natuurlijk ook
om een arbeidsmarkt die zekerheid en kansen biedt aan iedereen en
waarop iedereen de mogelijkheid heeft om die kansen te pakken. Helaas is
dat niet altijd het geval. Kans op een baan, op een zeker inkomen of op het
opbouwen van een onderneming biedt mensen de ruimte om de regie te
pakken over hun eigen leven, over hun werk of hun onderneming, en
plannen te maken voor de toekomst. Dat vind ik als Minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid ontzettend belangrijk.
Het moment om daaraan te werken, is juist nu, nu het economisch goed
gaat na jaren van crisis en hoge werkloosheid. Ik heb ook in mijn vorige
leven als financieel woordvoerder altijd gezegd: je moet het dak repareren
als de zon schijnt. De zon schijnt nu en de werkloosheid loopt hard naar
beneden. Laten we die tijd gebruiken om structurele zwakheden, die er op
onze arbeidsmarkt wel degelijk zijn, ook aan te pakken. Het kabinet heeft
in het regeerakkoord veel maatregelen opgenomen om de arbeidsmarkt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

22

soepeler te laten werken. Wij willen naar een arbeidsmarkt waarin banen
en werkzoekenden elkaar beter kunnen vinden, een arbeidsmarkt waarin
kosten en risico’s minder bepalend zijn voor de keuzes die werkgevers en
werknemers maken, en ook een arbeidsmarkt die een gelijk speelveld
biedt, die werkgevers de ruimte biedt om wendbaar te blijven en te
innoveren.
Zo’n soepel werkende arbeidsmarkt vereist ook dat we er met elkaar voor
zorgen dat iedereen zich houdt aan de regels die we met elkaar hebben
afgesproken. Het handhaven van die regels is daarom een belangrijke
opdracht voor het kabinet. Ik kom daar straks bij het blok over zzp
uitgebreid over te spreken.
We moeten ons ook realiseren dat we er met de stappen die we nu zetten,
nog niet zijn. De arbeidsmarkt is continu in beweging. We zien dat er
allerlei nieuwe uitdagingen zijn. Ik heb in de brief aan uw Kamer over het
platformwerk een aantal van die uitdagingen geschetst. Ook in de
commissie die ik aangekondigd heb, wil ik een paar van die langetermijnuitdagingen adresseren.
De uitwerking van heel veel van die plannen is gewoon complex omdat
we te maken hebben met een complexe werkelijkheid, waar we in de
uitwerking van die plannen tegenaan lopen. We zijn heel hard aan het
werk. Als u hier achter mij wat pipse gezichten ziet, dan klopt dat, want de
mensen op het departement zijn heel hard aan het werk. Ik wil hier even
een lijstje oplezen van dingen die nu gerealiseerd zijn of in uitwerking zijn.
De Wet invoering extra geboorteverlof (Wieg) ligt in uw Kamer en kan
behandeld worden.
Voor de zomer gaat de Wet arbeidsmarkt in balans naar de Raad van
State; een aantal van u heeft specifiek naar het tijdpad gevraagd. In die
wet zitten onderwerpen als premiedifferentiatie en WW, maar ook de
payrollaspecten, twee onderwerpen waarvoor de heer Van Kent in de
initiatiefnota met GroenLinks en de Partij van de Arbeid aandacht heeft
gevraagd. Die zijn integraal onderdeel geworden van de Wet arbeidsmarkt
in balans. Maar het gaat ook over de hervorming van de Wet werk en
zekerheid en de cumulatiegrond in de Wwz. Het is dus een heel brede wet.
We hebben die opengesteld voor internetconsultatie en er zijn 480 reacties
binnengekomen. Af en toe waren de reacties dikker dan de wet zelf; zo
sterk leeft dit. Morgen is het congres ter gelegenheid van het tienjarig
jubileum van de Vereniging Arbeidsrecht Advocaten Nederland, en die
hebben inderdaad een dikke pil ingezonden als cadeau voor internetconsultatie. We hebben uitvoeringstoetsen gedaan bij de Belastingdienst, bij
het UWV, maar ook bij de Raad voor de rechtspraak. Voor de zomer sturen
we het voorstel naar de Raad van State om het hopelijk in het derde
kwartaal, na het reces, met uw Kamer te kunnen behandelen. Dat hebben
we bewust gedaan.
In de brief van 15 december over de sporen die ik naar de Kamer heb
gestuurd, hebben we bewust verschillende sporen in de tijd apart laten
lopen. Het heeft allemaal met elkaar te maken, want het heeft allemaal te
maken met het herstellen van de balans op de arbeidsmarkt, maar ook de
capaciteit op het departement is niet oneindig. We zullen moeten
prioriteren en de volgorde der dingen moeten uitwerken. Dat heb ik
geschetst in mijn brief van 15 december.
Ondertussen is er heel hard gewerkt aan de uitwerking van de
zzp-plannen. Er is heel hard gewerkt, zoals een aantal van u ook aangaf,
onder andere om de juridische aspecten en de uitvoeringsaspecten in
kaart te brengen. Daar kom ik zo meteen uitgebreid op terug. Er ligt een
brief over krapte op de arbeidsmarkt en er is een onderzoek naar
platformwerk.
De brief over een leven lang ontwikkelen komt ook nog voor de zomer
naar uw Kamer. We hebben daar in maart met een deel van u over
gesproken. Namens 50PLUS zat de heer Krol bij dat debat, en de heer Van
der Molen was erbij namens de fractie van het CDA. Voor de zomer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

23

komen de Minister van Onderwijs, mevrouw Van Engelshoven, en ik met
de uitwerking van die eerste brief.
Achter de schermen wordt natuurlijk ook aan andere onderwerpen
gewerkt. Daar ga ik vandaag niet te veel over zeggen. Je ziet dus dat heel
veel onderwerpen gelijktijdig worden uitgewerkt. Dat is ook noodzakelijk,
want zoals een van u in eerste termijn zei, hebben ze allemaal met elkaar
te maken. Zoals de heer Heerma en de heer Van Weyenberg ook
opmerkten in het kader van contracting: als je ergens een nieuwe wet
maakt, bestaat het risico dat in een ander deel van de arbeidsmarkt weer
een ventiel opengaat. De heer Heerma noemde dat «het laagste putje».
Deze zaken hebben dus met elkaar te maken en dat hebben we in het
regeerakkoord ook geadresseerd. We willen daarom heel veel van die
wetgeving tegelijkertijd laten ingaan, in het jaar 2020, en dat is een forse
uitdaging.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Bij de algemene inleiding van de Minister is het altijd ingewikkeld, maar is
dit alles wat hij gaat zeggen over contracting? Of gaat hij er nog verder op
in?
Minister Koolmees:
Nee nee, wees gerust. Ik ga u zeer tegemoetkomen.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Mooi. Dan hou ik m’n mond.
Minister Koolmees:
Dit was mijn algemene inleiding. Ik ga nu met de blokken beginnen,
allereerst met een leven lang ontwikkelen. Zoals gezegd hebben mevrouw
Van Engelshoven en ik op 12 maart een brief naar uw Kamer gestuurd met
de eerste aankondiging van een leven lang ontwikkelen. Op 13 maart, de
dag daarna, hebben we een algemeen overleg gehad waarin veel moties
zijn ingediend. We hebben de periode maart-april-mei gebruikt om dat
leven lang ontwikkelen uit te werken. Ondertussen is er veel gebeurd. We
hebben gesproken met sociale partners, met de O&O-fondsen, de
opleidings- en ontwikkelingsfondsen, met uitvoeringsorganisaties, met
onderwijsorganisaties, met de MBO Raad en met de HBO-raad. Minister
van Engelshoven heeft op die punten ook akkoorden gesloten met de
MBO Raad en de HBO-raad. Mariëtte Hamer heeft als voorzitter van de
SER de handschoen opgepakt om de beweging van onderop aan te jagen.
De hebben de Doe-agenda-dag van de SER gehad op 31 mei. In april
hebben we ook een sessie gehad over hoe de O&O-fondsen beter kunnen
samenwerken en sectoroverstijgend kunnen werken om een impuls te
geven en een cultuuromslag te bereiken in een leven lang ontwikkelen.
De resultaten daarvan komen dus in de brief voor de zomer. De reden dat
dit vandaag op de agenda stond, was een procedurele reden. De brief was
op 12 maart naar uw Kamer gestuurd en op 13 maart is erover gesproken,
maar de brief had nooit een procedurevergadering bereikt. Daarom stond
hij geagendeerd voor dit overleg, maar ik verzoek u om inhoudelijke
vragen over dit punt te adresseren bij de behandeling van de uitwerking
van de hoofdlijnenbrief. Dat wil ik er nu over zeggen. Als ik er nu ad hoc
doorheen ga lopen, doe ik geen recht aan de bredere blik op een leven
lang ontwikkelen in de hoofdlijnenbrief.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Voor ons is dit een heel belangrijk punt. U zegt toe dat de brief nog voor
de zomer komt; daar zitten we nu al in. Ik kan niet voorzien hoe die brief
eruit gaat zien, maar op 12 maart werd uit een aantal opmerkingen heel
duidelijk dat er voor mensen met een WW-uitkering geen budget voor
scholing was. Gaat dat er wel komen? Ook was heel duidelijk dat niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

24

wordt geïnvesteerd in mensen die geen startkwalificatie hebben. Gaat die
passage eruit? Wordt er geïnvesteerd in mensen tot aan hun
AOW-leeftijd? Want ook nu golden allerlei scholingsvouchers en dergelijke tot 55 jaar. Kortom, wordt er nu echt geïnvesteerd? Of zegt u: daar
mag je nu niks over zeggen? Maar voor ons is dit nu belangrijk. Op de
arbeidsmarkt moet geïnvesteerd worden in de mensen die nu langs de
kant staan.
Minister Koolmees:
Zoals gezegd, op 13 maart hebben we daarover uitgebreid met de Kamer
van gedachten gewisseld. Er zijn toen ook moties ingediend. De heer Krol
heeft toen bijvoorbeeld moties ingediend over het volwassenenonderwijs.
Collega Van Engelshoven heeft die moties meegenomen in de uitwerking
van die brief. Het onderwerp WW en scholing wilde ik zo meteen gaan
behandelen, maar ik heb gisteren de regeling getekend voor de 30 miljoen
die de coalitiefracties bij de begroting beschikbaar hebben gesteld voor
scholing in de WW. Dat kan dus op 1 juli beginnen. Voor de rest verwijs ik
toch naar die brief, want bij het debat op 13 maart zijn er wel tien moties
ingediend: twee van de heer Krol, een aantal van de heer Wiersma, een
aantal van de heer Van der Molen ... Die worden uitgewerkt in de
hoofdlijnenbrief, die voor de zomer richting uw Kamer komt. Ik denk dat
we die integraal moeten behandelen als die brief er is. Volgens mij gaat
het kabinet nog een weekje langer door dan de Kamer – helaas, zeg ik
erbij – dus ik kan niet zeggen wanneer dat precies is. Als iets voortijdig
uitlekt, heeft de Minister-President nogal de neiging om dingen van de
agenda te halen, dus ik ga geen enkele hint geven over wanneer wat op
de agenda staat.
Ik kom bij blokje twee, krapte op de arbeidsmarkt. Het gaat goed met de
economie. We zien elke maand de cijfers van het UWV. We zien de
werkloosheid dalen en we zien het aantal werkenden flink toenemen.
Steeds meer mensen hebben een baan. Je ziet ook dat de lonen eindelijk
omhooggaan. Dat is allemaal positief, maar we zien ook dat bedrijven
moeite hebben om geschikt personeel te vinden terwijl er tegelijkertijd
mensen thuiszitten die graag aan de slag willen of meer zouden kunnen
werken. Daarom moeten we met z’n allen op scherp staan om banen en
werkzoekenden bij elkaar te brengen. Dat is niet alleen nu belangrijk, in
tijden van krapte. We moeten er juist nu voor zorgen dat vraag en aanbod
elkaar in de toekomst makkelijker kunnen gaan vinden op een goed
werkende arbeidsmarkt, want we weten dat de arbeidsmarkt structureel
verandert. De vergrijzing zal bijvoorbeeld leiden tot een grotere vraag
naar zorg, en door technologische ontwikkelingen ontstaat meer vraag
naar technisch personeel. Dat zijn allemaal geen nieuwe trends, want die
bestaan al langer, maar daar moeten we wel op inspelen.
In de brief over krapte op de arbeidsmarkt heb ik geschetst dat in eerste
instantie werkgevers aan zet zijn om de problemen van krapte op te
lossen, via aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden, via flexibele werktijden en
via de ruimte voor combinatie van arbeid en zorg. Ik heb in een
ingezonden brief in Het Financieele Dagblad ook geschreven dat
werkgevers niet meer moeten zoeken naar het schaap met de vijf poten,
maar dat ze moeten investeren in mensen die nu nog langs de kant staan,
bijvoorbeeld met omscholing. Ook voor werkenden en werkzoekenden is
dit een goede periode om actief op zoek te gaan naar werk of om met je
werkgever afspraken te maken over meer uren werken. Zeker in sommige
sectoren is dat een potentiële oplossing voor een probleem.
De heer De Jong (PVV):
Ja, eens! Natuurlijk ligt er ook een grote verantwoordelijkheid bij
werkgevers. De Minister heeft die oproep inderdaad gedaan. Ik ben
benieuwd of hij daar ook een reactie op heeft gekregen. Zijn er vanuit het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

25

bedrijfsleven toezeggingen gedaan richting de Minister om ervoor te
zorgen dat het beter wordt geregeld?
Minister Koolmees:
Sinds die ingezonden brief heb ik geen concrete toezeggingen gehad, nee.
Dat niet.
De heer De Jong (PVV):
Dat is natuurlijk wel pijnlijk. Je ziet vaak dat de Minister een oproep doet
aan werkgevers, wat ik ook logisch vind, maar dat werkgevers ... Als het
kan zullen ze uiteindelijk wel bewegen; dat is in ieder geval de hoop. Maar
aan de andere kant geeft dit ook de afhankelijkheid van het beleid van dit
kabinet op allerlei fronten aan. De vraag blijft wat de Minister zelf gaat
doen als het bedrijfsleven geen antwoord geeft op een brief, op een
oproep. Wat gaat de Minister zelf doen als er niet wordt bewogen?
Minister Koolmees:
Dat is een mooi bruggetje naar het vervolg van mijn tekst. Het kabinet
heeft een aantal aandachtspunten op de arbeidsmarkt, een aantal
beleidsvoornemens. In de eerste plaats is dat werken meer lonend maken.
We hebben nu in het regeerakkoord een lastenverlichting van 5,2 miljard
euro voor gezinnen opgenomen, juist ook gericht op het verlagen van de
marginale druk. Daarmee willen we werken meer lonend maken. We zijn
ook bezig met het verbeteren van de regionale infrastructuur voor de
matching tussen werkgevers, werkzoekenden, UWV en de gemeenten. Dat
heet dan «Matchen op Werk», waar de Staatssecretaris mee bezig is.
Gisteren is dit ook in het WGO al kort aan de orde geweest. We proberen
de aansluiting tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt te verbeteren,
onder andere door zo’n sectorakkoord met de mbo-sector. We stimuleren
een leven lang ontwikkelen door mensen meer regie te geven over hun
eigen ontwikkeling. We investeren in persoonlijke dienstverlening, met de
70 miljoen die in het regeerakkoord gereserveerd is voor het UWV om
juist te investeren in persoonlijke dienstverlening voor mensen die
langdurig aan de kant staan. Tegen mevrouw Van Brenk zeg ik dat het dan
ook vaak gaat over ouderen die langdurig werkloos zijn. Ook gaat het om
mensen met een migratieachtergrond en mensen met een arbeidsbeperking. Op verschillende ministeries zijn we specifiek bezig met de
aanpak van krapte in sectoren. Denk aan de sector onderwijs, waarvoor
collega’s Slob en Van Engelshoven een actieplan gaan presenteren. Voor
de zorg hebben collega Bruins en collega De Jonge een actieplan
gepresenteerd om de tekorten weg te werken. Dus er gebeurt heel veel,
tegelijkertijd en op verschillende terreinen, om die problematiek aan te
pakken.
Op dit punt heeft de heer Wiersma concreet gevraagd...
De voorzitter:
De heer De Jong heeft een vervolgvraag.
De heer De Jong (PVV):
Natuurlijk is het hartstikke goed als de Minister met een ingezonden brief
zijn politieke punt wil maken, maar als er vervolgens vanuit het bedrijfsleven niet eens een reactie komt, dan is dat toch een beetje gek? Als het
gaat om het beleid, bijvoorbeeld ten aanzien van de loonstijgingen die
worden beloofd of ten aanzien van de koopkracht en allerlei andere zaken,
doet deze Minister constant allerlei oproepen aan het bedrijfsleven, maar
vervolgens hoort hij daar helemaal niets op. Dus mijn verzoek aan deze
Minister is als volgt. Zou hij op korte termijn een gesprek met het
bedrijfsleven kunnen organiseren waarin hij bewerkstelligt dat hetgeen
waartoe hij hen oproept, ook gebeurt? En kan hij de Kamer daar nog voor
het eind van dit jaar over informeren middels een brief?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

26

Minister Koolmees:
Voordat de indruk ontstaat dat ik helemaal niet met vakbonden en
werkgevers in gesprek ben: ik ben natuurlijk bijna wekelijks in gesprek
met vakbonden en werkgevers. Ik reageerde een beetje schertsend op uw
concrete vraag of ik naar aanleiding van het ingezonden FD-stuk nog
reacties heb gehad. Dat is niet het geval, maar ik spreek de werkgeversorganisaties, zoals VNO-NCW, MKB-Nederland en LTO, en de vakbonden
regelmatig over de problematiek op de arbeidsmarkt en over alle
wetgevingstrajecten die er lopen. De boodschap die ik in het FD heb
opgeschreven, breng ik daar ook onder de aandacht. Zo meteen kom ik
nog op een aantal concrete standpunten waarmee ik aangeef wat we
gezamenlijk doen, dus werkgevers, werknemers en de overheid, om
bijvoorbeeld de transparantie tussen vraag en aanbod te vergroten. Daar
zijn we concreet mee bezig.
De voorzitter:
Een volgende interruptie van collega De Jong.
De heer De Jong (PVV):
Er worden oproepen gedaan, er worden stukken ingezonden en er wordt
aangegeven welke kant het allemaal op moet gaan, maar als het
vervolgens stil blijft en er komt niks concreets uit, dan heb je er aan het
einde van de streep helemaal niks aan. Dan heb je als Minister wel een
leuk beeld opgewekt, maar je hebt geen concrete maatregelen. Je hebt
niet iets concreets waar je de mensen mee kan bedienen. Dus mijn vraag
is nogmaals: is deze Minister bereid, juist als hij dat ingezonden stuk
leidend wil laten zijn, om ervoor te zorgen dat hij in gesprek gaat, waarvan
hij aangeeft dat hij dit al elke week doet, en om de Kamer aan het eind van
het jaar specifiek te informeren of de zaken die hij heeft aangekondigd,
ook worden gerealiseerd? Als je een oproep doet, dan zou daar normaal
gesproken ook een vervolg aan moet worden gegeven, want anders is het
een loze oproep.
Minister Koolmees:
Ik heb het net in mijn inleiding en in mijn opsomming van de maatregelen
die het kabinet concreet neemt, gehad over lastenverlichting, over een
leven lang ontwikkelen, over het verbeteren van de aansluiting van het
onderwijs op de arbeidsmarkt, over de WAB, de Wet arbeidsmarkt in
balans, en over de Wieg, de Wet invoering extra geboorteverlof. Dat is een
heel concrete lijst met concrete acties, concrete wetgeving en concrete
punten om de arbeidsmarkt beter te laten werken. Ik ben op dit punt
continu in gesprek met de sociale partners over de uitwerking van deze
plannen. Daar informeer ik de Kamer heel regelmatig over, onder andere
nu in dit AO. Dus volgens mij wordt u op uw wenken bediend.
De voorzitter:
De heer De Jong, tot slot.
De heer De Jong (PVV):
Het is toch allemaal niet zo lastig? Er wordt door deze Minister een oproep
gedaan om iets voor elkaar te boksen. Dat vind ik alleen maar hartstikke
nobel en hartstikke goed van deze Minister. Maar dan hoop je toch ook dat
deze Minister serieus wordt genomen door diezelfde werkgevers en het
bedrijfsleven? Anders heeft zo’n oproep weinig zin. Dus mijn vraag is: is
de Minister bereid om de successen die hij heeft behaald met de
werkgevers, aan de Kamer te presenteren voor het eind van dit jaar? Ik
zou niet weten waarom dat niet zou kunnen.
Minister Koolmees:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

27

De sociale partners rapporteren regelmatig als ze met mij van mening
verschillen over de wetten die ik aankondig. De successen komen terug in
de daling van de werkloosheidscijfers en het feit dat er steeds meer
werkenden zijn. Tegelijkertijd zien we ook dat er nog een grote groep
mensen aan de kant staat. Daar proberen we met beleid oplossingen voor
te vinden.
Ik ga verder met mijn betoog, voorzitter.
De voorzitter:
Bijna, want ook collega Wiersma heeft een vraag.
De heer Wiersma (VVD):
Ik zit even te zoeken naar waar dit debatje heen ging. Ik zie in de brief van
de Minister staan dat het kabinet in gesprek is met de betrokken partijen,
heel nadrukkelijk met werkgevers, over hun initiatief om op korte termijn
mensen en werk bij elkaar te brengen. Er staat dat de Kamer daar vlot na
de zomer over wordt geïnformeerd. Dat is precies een van de punten die
VVD in haar plan heeft geschreven, omdat we zien dat werkgevers met
hun handen in het haar zitten. Zij willen wel inspanningen leveren, maar
ze hebben daarbij hulp nodig, bijvoorbeeld om werkzoekenden bij het
UVW in beeld te krijgen. Als dat is gelukt en als daar ook scholingsmogelijkheden voor zijn benut – daar is die 30 miljoen voor beschikbaar – dan
hebben zij een inspanningsverplichting om werkzoekenden aan werk te
helpen. Volgens mij staat hier dat zij dat willen en dat daar concrete
afspraken over komen. Dat is de inzet van het kabinet. Dit is een reactie op
het debatje van zojuist. Ik hoor iemand vragen of ik de Minister aan het
helpen ben, maar laat mijn conclusie zijn dat ik het positiever zie dan de
heer De Jong hier schetst. Ik vraag aan de Minister of dat zo is.
Minister Koolmees:
Zeker. Ik waardeer het zeer, meneer Wiersma.
Ik was juist bij het punt van de heer Wiersma. Hij heeft een concrete vraag
gesteld over de kaartenbakken van het UWV en de gemeenten. Een
belangrijke voorwaarde voor de juiste match tussen werkgevers en
werknemers is inderdaad dat werkzoekenden in beeld zijn, dat we weten
wie het zijn en wat hun competenties zijn. Het UWV heeft de mensen die
een uitkering ontvangen via het UWV in beeld. Ik heb volgens mij gisteren
Kamervragen van de heer Wiersma beantwoord die over dit punt gaan.
We zien dat gemeenten achterblijven met het inzichtelijk maken van
werkzoekenden. Daarom worden gemeenten en arbeidsmarktregio’s
intensief ondersteund bij het inzichtelijk maken van hun kandidatenbestand. Vorig jaar hebben centrumgemeenten een financiële bijdrage van
€ 88.500 ontvangen als stimulans om het aantal gemeentelijke klantprofielen op het gewenste niveau te krijgen. In het WGO van gisteren is ook
naar voren gekomen dat ik met de Staatssecretaris bezig ben met het
programma Matchen op Werk, zodat de matching in de arbeidsmarktregio’s tussen gemeenten, het UWV en werkgevers wordt verbeterd.
De heer Heerma heeft in dit verband gevraagd hoe het gaat met de
ondersteuning van de regionale arbeidsmarktinitiatieven. Die lopen ook
mee in het programma Matchen op Werk. U wordt kort na het zomerreces
geïnformeerd door de Staatssecretaris over de concrete voortgang die is
geboekt en over wat we de komende jaren nog gaan doen. Het in kaart
brengen van de werkzoekenden uit de kaartenbakken van het UWV en de
gemeenten heeft dus zeker onze aandacht.
De heer Wiersma (VVD):
Ik had gevraagd naar een initiatief dat gisteren in De Telegraaf stond,
onder andere van de ABU, Cedris, NRTO en OVAL, om de kaartenbakken
beter inzichtelijk te maken. Om dat te kunnen doen, is het nodig dat de
Minister dit omarmt en helpt om dit bij gemeenten onder de aandacht te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

28

brengen. Zij willen die kaartenbakken doorspitten, mensen en werk
matchen, gegevens compleet maken en hun beschikbare vacatures
daaraan koppelen. Is de Minister bereid om dat initiatief verder te helpen?
Minister Koolmees:
Ik ben bereid om het initiatief onder de aandacht te brengen van de
Staatssecretaris, die, zoals gezegd, bezig is met het programma Matchen
op Werk. Dat doet zij juist om dit ook voor de komende jaren te regelen.
Daar is voor 2018 geld beschikbaar voor gesteld. Na het zomerreces gaat
de Staatssecretaris u daarover informeren. Zij is met dit project bezig.
De voorzitter:
Het staat de heer Wiersma volledig vrij om zijn ... Nee, ik keek toch streng
genoeg. De Minister vervolgt zijn betoog.
Minister Koolmees:
De heer Smeulders van GroenLinks stelde een concrete vraag. Hoe zorgen
we ervoor dat mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt die nu aan de
kant staan, ook de kans krijgen om mee te gaan doen? De krapte op de
arbeidsmarkt biedt juist kansen voor mensen met een afstand tot de
arbeidsmarkt. Gelukkig maar, zou ik willen zeggen. Er zijn meer vacatures
en werkgevers zijn sneller geneigd om mensen aan te nemen die
misschien niet gelijk voor honderd procent passen bij de bestaande
vacatures. Maar zoals gezegd, werkgevers, gemeenten, het UWV en het
onderwijsveld zien dat we nu snel aan de slag moeten om deze kansen
ook daadwerkelijk te verzilveren. We zijn in gesprek met de betrokken
partijen, werkgevers, gemeenten, het UWV en de MBO Raad, over een
initiatief om op korte termijn mensen die zijn aangewezen op banen aan
de basis van de arbeidsmarkt, en werk bij elkaar te brengen. Hiermee
helpen we werkgevers aan extra krachten en werkzoekenden aan werk.
Over de uitwerking van dit initiatief hoop ik samen met de gesprekspartners de Kamer rond de zomer te informeren.
Kunt u na de zomer een overzicht geven van alle acties die u in de
kraptebrief hebt aangekondigd? Dat was een vraag van de heer Wiersma.
De kraptebrief omvat heel veel verschillende acties. Ik noem bijvoorbeeld
de lopende wetsvoorstellen om de arbeidsmarkt beter te laten lopen, de
sectorinitiatieven, voorbeelden zoals Matchen op Werk en het inzichtelijk
maken van vacatures en werkzoekenden. Die hebben allemaal aparte
tijdpaden, dus een overzichtsbrief lijkt mij niet handig. Het lijkt mij wel
verstandig om die informatiestromen niet te doorkruisen en om niet weer
allemaal aparte debatten te gaan voeren over zo’n overzichtsbrief. Wat ik
wel kan voorstellen, is dat het in de begroting meeloopt. Eigenlijk is het
een soort satéprikker, die de structuur van de arbeidsmarkt, de concrete
initiatieven om met krapte om te gaan en de concrete initiatieven die in
sectoren spelen allemaal bij elkaar brengt en die ook aansluit op de
wetgevingstrajecten die we hebben, zoals de Wet arbeidsmarkt in balans,
de Wieg, de loondoorbetaling bij ziekte en dat soort dingen. Ik wil het
graag in de begroting meenemen en de voortgang laten zien van al deze
trajecten.
Nu ga ik in op de zzp’ers. Daar ga ik iets meer tijd voor nemen. Veel
afgevaardigden hebben een vraag gesteld over de zelfstandigen. Ik voelde
de urgentie in uw Kamer en die voel ik zelf ook. U vraagt het kabinet om
de onrust bij zelfstandigen en hun opdrachtgevers zo snel mogelijk weg te
nemen, zodat ze weer met een gerust hart kunnen ondernemen. De heer
Van Weyenberg vroeg concreet of we snel kunnen doorpakken om meer
op materiële dan op formele gronden te gaan toetsen of er sprake is van
opdrachtnemerschap. U vraagt mij met minimaal even grote urgentie om
te gaan handhaven. Vooral de heer Van Kent was daar een uitgesproken
voorstander van, maar eigenlijk alle sprekers roepen het kabinet op om te
gaan handhaven op schijnzelfstandigheid, zeker in sectoren of branches

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

29

waar we vinden dat de zaken verkeerd gaan, zoals in de maaltijdbezorgsector of de horeca.
De heer Van Dijk heeft mij via de krant al opgeroepen om de Wet DBA
weer te activeren. Ik heb gisteren ook de brieven van de vakbonden
gezien. We hebben als kabinet twee doelen. We willen de onrust
wegnemen bij echte zelfstandigen en hun opdrachtgevers en we willen
tegelijkertijd schijnzelfstandigheid bestrijden. Ik heb in februari, toen we
de eerste keer spraken over de plannen rond zzp’ers, al richting de Kamer
aangekondigd dat hoe meer en strenger er wordt gehandhaafd, hoe meer
echte zelfstandigen onrust zullen ervaren. Er is sprake van een uitruil. We
proberen in de uitwerking van de plannen uit het regeerakkoord
zorgvuldig te werk te gaan om te voorkomen dat er onrust ontstaat. Het is
dus zaak om een balans te vinden in de uitwerking van de plannen. Hoe
meer zekerheid we vooraf willen geven, hoe meer bedrijven constructies
aangaan om het arbeidsrecht te ontlopen. Ik noem bijvoorbeeld delen van
de platformeconomie. Daarover heeft u een onderzoek gehad van SEO,
waarbij ingezoomd is op vier à vijf sectoren en branches. De Wet DBA,
maar ook de VAR van daarvoor toont aan dat het mis kan gaan als niet de
juiste balans gevonden kan worden op dit terrein. De VAR bood opdrachtgevers en zelfstandigen zekerheid vooraf, maar maakte het eigenlijk
onmogelijk om te handhaven op schijnzelfstandigheid. De Wet DBA, die
de mogelijkheid terugbracht om te gaan handhaven, zorgde er juist voor
dat er veel onrust ontstond bij echte zelfstandigen en opdrachtgevers.
Kortom, ik voel dezelfde urgentie als u en ik wil ook de noodzakelijke
stappen zetten in de uitwerking van de plannen uit het regeerakkoord.
Maar ik wil ook zorgvuldigheid betrachten. Daarom is het, denk ik,
belangrijk dat we de stappen hier zorgvuldig met elkaar doorlopen.
Ik wil op een paar aspecten nader ingaan.
De voorzitter:
Voordat u dat doet, wil collega De Jong interrumperen.
De heer De Jong (PVV):
De Minister schetste zojuist een beeld met betrekking tot de Wet DBA en
de VAR. Dat kan ik voor een heel groot deel volgen, maar het grote
verschil tussen de Wet DBA en de VAR is dat bij de Wet DBA eigenlijk
iedereen de dupe is, dus ook de goedwillenden. Er wordt nu geprobeerd
om daar oplossingen voor te vinden. Meneer de Minister, zou het niet
verstandig zijn om te zeggen: we gaan weer terug naar die
VAR-constructie, want die geeft in ieder geval duidelijkheid vooraf? Dat is
wat de PVV graag zou willen zien. Wij willen dat daarbij wordt gefocust op
het oplossen van het probleem van schijnzelfstandigheid, wat toen
lastiger lag. De reden waarom ik dat specifiek vraag, is dat deze Minister
in de communicatie richting de Kamer aangeeft dat het probleem van
schijnzelfstandigheid steeds groter wordt. Als hij dat kan toetsen, dan
betekent dat ook dat hij voor zichzelf een definitiebepaling heeft. Dan zou
hij een groot probleem met betrekking tot VAR I kunnen oplossen. Is de
Minister het daarmee eens?
Minister Koolmees:
Was het maar zo eenvoudig, zou ik bijna zeggen. Het punt dat ik ook in
mijn inleiding heb geprobeerd aan te geven, is dat er bij de VAR eigenlijk
geen manier was om te handhaven op schijnzelfstandigheid. Dat is de
reden waarom Staatssecretaris Wiebes en het vorige kabinet van VVD en
Partij van de Arbeid eerst gekomen zijn met de BGL en later met de Wet
DBA. Maar het feit dat die wet er was, leidde tot onrust bij echte zelfstandigen. In 2016 – ik zeg het uit mijn hoofd – is het handhavingsmoratorium
ingesteld, zodat er niet gehandhaafd zou worden op die Wet DBA, juist
vanwege de onrust die toen is ontstaan. Het is in de praktijk altijd zoeken
hoe je schijnzelfstandigheid kunt aanpakken. We hebben nu in het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

30

regeerakkoord een weg gekozen om deze problematiek aan te pakken. We
kiezen daarbij voor drie stappen: aan de onderkant een minimumtarief,
aan de bovenkant een opt-out en daartussenin de opdrachtgeversverklaring. Dit juist om de onzekerheid weg te nemen en rust te bieden, maar
wel te kunnen handhaven op schijnzelfstandigheid.
De heer De Jong (PVV):
Er is gekozen voor: weg met die VAR, we komen met de Wet DBA. Dus er
komt iets totaal anders voor die VAR in de plaats. Maar er had ook iets
anders gekozen kunnen worden. We hadden die VAR. Daar wisten heel
veel mensen mee te werken. Ze hadden een soort zekerheid vooraf. Er lag
alleen een uitdaging met betrekking tot het aanpakken van schijnzelfstandigheid. Waarom focust deze Minister dan niet daarop? Dan kan hij dus
teruggaan naar dat oude systeem. Daarover is heel veel duidelijkheid en
dat neemt misschien veel onrust nu weg, omdat mensen al weten hoe het
werkt. Voor de rest van de tijd kan hij zich dan focussen op de aanpak van
schijnzelfstandigheid. Daar kan hij dan misschien dezelfde tijd voor
nemen als die hij nu pakt, maar dan is er in ieder geval een heel groot
deel al duidelijk. Want waar het nu naartoe gaat, weet helemaal niemand.
Daar vraag ik de Minister om. Juist als hij echt wil hebben dat er duidelijkheid komt – en die was er met de VAR, er was alleen een uitdaging –
waarom focust hij zich dan niet op die ene uitdaging? Hoe groot die ook
is, want dat erken ik.
Minister Koolmees:
Ik heb een andere perceptie van de problematiek bij de VAR. Omdat je bij
de VAR juridische vrijwaring vooraf had, was het daarna in de handhaving
onmogelijk om schijnzelfstandigheid aan te tonen. Dat was de hele
problematiek. Daar zijn dus de wet BGL en de Wet DBA voor gekomen,
om een oplossing te vinden voor deze problematiek. Alleen hebben we
ook geconstateerd dat deze twee wetten juist tot onrust hebben geleid bij
de echte zelfstandigen. Daartussen probeer ik nu een oplossing te vinden,
zoals ook aangegeven in het regeerakkoord, die het beste van die twee
werelden probeert te combineren, namelijk zekerheid en duidelijkheid
voor de echte zelfstandigen en tegelijkertijd het aanpakken van schijnzelfstandigheid. Dat is de hele opzet van het regeerakkoord en de uitwerking
die ik vorige week vrijdag naar uw Kamer heb gestuurd.
Dan de stappen die we op korte termijn zetten om meer duidelijkheid te
geven. De heer Van Weyenberg heeft specifiek gevraagd of we op korte
termijn meer materieel dan formeel kunnen gaan toetsen op het criterium
van gezag. Ik snap zijn vraag heel goed. Je wilt dat de toets aansluit bij de
beleving in de samenleving van gezag. Dan gaat het dus niet om formele
regeltjes – het voorbeeld dat vaak wordt genoemd, is het bijwonen van
een vergadering – maar juist om wat mensen in de praktijk ervaren als
gezag. Ik kan de heer Van Weyenberg geruststellen: de rechter en de
Belastingdienst toetsten in de praktijk zowel op materiele als ook op
formele gronden. Maar ik constateer wel dat er ook opdrachtgevers en
opdrachtnemers zijn die daar vragen over hebben, waardoor een deel van
de onrust is ontstaan. Daarom ben ik blij met de motie van de heren
Wiersma en Van Weyenberg van 21 december 2017, om «gezag» op korte
termijn te verduidelijken. Daarbij ga ik ook het vraagstuk van materiële en
formele toetsing meenemen. In de brief heb ik al geschreven dat de
Staatssecretaris van Financiën dat gaat vastleggen in de beleidsregels.
De voorzitter:
Ik kijk even naar de collega’s. Het is altijd raar om vragen te stellen als je
zelf voorzitter bent, maar ik hoop dat de collega’s mij toestaan één vraag
te stellen. De Minister zegt het te gaan verduidelijken in de opdrachtgeversverklaring maar daarnaast ook de regels te gaan aanpassen door
helder te maken, waarschijnlijk in beleidsbesluiten, dat we meer materieel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

31

kunnen gaan toetsen. Daarmee wordt het dus niet alleen verduidelijkt,
maar gaan we het ook echt anders doen. Zo heb ik hem toch goed
begrepen?
Minister Koolmees:
Ja, dat heb ik in de brief ook opgeschreven, het vastleggen in beleidsregels. Voor de langere termijn ligt er de meer fundamentele uitdaging
van het arbeidsrecht van de toekomst. Daar kom ik zo meteen nog op
terug als we het hebben over de commissie.
De heer Wiersma heeft specifiek vragen gesteld over de onzekerheid of
zekerheid bij grote bedrijven die compliance hoog in het vaandel hebben
staan. Hoe gaan we daar onzekerheid voorkomen? Zoals gezegd ben ik
het zeer eens met de heer Wiersma dat die onzekerheid moet worden
voorkomen. Onzekerheid is ook niet in het belang van de Belastingdienst.
De handhaving maakt onderdeel uit van het toezichtplan van de Belastingdienst. Ik zal daar zo meteen iets meer over zeggen, naar aanleiding van
de brief die ik vorige week vrijdag heb gestuurd. Maar dit is precies het
punt waar ik een balans in probeer te zoeken in de uitwerking van die
plannen.
Dan het intensiveren van het toezicht en het handhaven. In de brief van
afgelopen vrijdag hebben Staatssecretaris Snel en ik een plan gepresenteerd over de handhaving. Dat gaat eigenlijk over zowel de Belastingdienst als de Inspectie SZW als de samenwerking tussen deze twee
organisaties. Dit is natuurlijk ook naar aanleiding van de signalen over
schijnzelfstandigheid. Dat wordt overigens bevestigd door het onderzoek
naar platformwerk dat door SEO is uitgevoerd voor het kabinet. Hoewel
het gaat om een klein deel van de markt, 0,4% van de werkgelegenheid,
signaleren de onderzoekers dat een aantal platforms er alles aan doet om
de arbeidsovereenkomst te ontlopen. Dat vind ik onwenselijk. Deze
signalen zijn voor het kabinet dan ook aanleiding en inzet om die
handhaving en dat toezicht te verscherpen. Zoals in de hoofdlijnenbrief is
aangekondigd, richt de handhaving zich vanaf 1 juli niet langer alleen op
de ernstigste gevallen, maar ook op andere kwaadwillenden. De Belastingdienst heeft hiervoor een toezichtplan opgesteld.
Dit plan valt onder de verantwoordelijkheid van Staatssecretaris Snel van
Financiën en is toegelicht in de brief van afgelopen vrijdag. De hoofdlijnen
kan ik vandaag kort met u delen. Vanaf 1 juli selecteert de Belastingdienst
minimaal 100 opdrachtgevers. In die selectie zijn zowel opdrachtgevers
betrokken die een modelovereenkomst hebben voorgelegd die al dan niet
is goedgekeurd door de Belastingdienst als opdrachtgevers die in dit
kader nog niet in beeld zijn geweest bij de Belastingdienst. De selectie van
die 100 vindt zodanig plaats dat diverse branches en sectoren bezocht
worden door de Belastingdienst. Met de geselecteerde opdrachtgevers
gaat de Belastingdienst in gesprek over hun werkwijze met hun opdrachtnemers.
Dit gebeurt dus aan de hand van concrete bedrijfsbezoeken. Vanaf 1 juli
start de Belastingdienst met deze bezoeken. De planning is om deze eind
2018 ook echt afgerond te hebben. De bezoeken vinden plaats in het kader
van het reguliere toezicht op de loonheffing, waarbij ook het beoordelen
van de arbeidsrelatie onderwerp van controle is. Indien de Belastingdienst
tijdens het toezicht het vermoeden heeft dat er sprake is van een
dienstbetrekking en van kwaadwilligheid, stelt die nader onderzoek in.
Afhankelijk van hetgeen de Belastingdienst vaststelt in de gesprekken met
en bezoeken bij de opdrachtgevers, wordt het toezichtplan tussentijds
aangepast, juist ook om te leren van wat de Belastingdienst in de praktijk
aantreft.
Wat natuurlijk wel zo is – dat geldt breed voor de toezichtinstanties van de
rijksoverheid – is dat het toezicht plaatsvindt waar de risico’s het grootste
zijn. Daar wordt ook rekening mee gehouden bij de selectie.
Mag ik nog een paar zinnen zeggen, voorzitter?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

32

De voorzitter:
Zeker.
Minister Koolmees:
Daarnaast gaan de Belastingdienst en de Inspectie SZW onderzoeken op
welke wijze de rapporten van de beide instellingen binnen de kaders van
het bestaande samenwerkingsconvenant structureel uitgewisseld kunnen
worden. Zo komen signalen van de Belastingdienst ook terecht bij de
Inspectie SZW en omgekeerd, en zijn de organisaties beter op elkaar
aangesloten. Verder wordt in de zogenoemde LSI, de Landelijke Stuurgroep Interventieteams, waar zowel de Belastingdienst als de Inspectie
SZW partner in zijn, gevraagd om het detecteren en tegengaan van
schijnzelfstandigheid een belangrijke plaats te geven in de komende
interventies.
Er is ook een specifieke vraag gesteld over bedrijven. Daar kan ik
natuurlijk nooit op ingaan, omdat het specifieke bedrijven betreft; dat
begrijpt de heer Van Kent natuurlijk wel. Maar in de hoofdlijnenbrief van
afgelopen vrijdag hebben we ook aangegeven dat het niet alleen maar
gaat over schijnzelfstandigheid, maar bijvoorbeeld ook over het
handhaven van de WAADI, de Wet allocatie arbeidskrachten door
intermediairs. Die loopt mee bij de handhavingsactiviteiten van de
Inspectie SZW. Daarmee geef ik wel aan, ook naar aanleiding van het
rapport van SEO over platformwerk, waarin wordt gesignaleerd dat er
bedrijven waar het de vraag is of die wel of niet onder de WAABI vallen,
dat ook hier wordt gehandhaafd door de Inspectie SZW.
De voorzitter:
Het was goed dat u uw betoog even afmaakte. Dan heeft mevrouw Van
Brenk nu een vraag.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Ik heb een vraag aan de Minister. Wij maakten ons zorgen toen uw brief
kwam, omdat daarin stond: we gaan de Belastingdienst inzetten. Mijn
collega heeft de nodige debatten met de heer Snels. De Belastingdienst
heeft het niet makkelijk, laten we het zo maar stellen. Dus onze vraag is of
de planning echt gehaald gaat worden. U spreekt over 100 onderzoeken,
1 juli tot eind van het jaar. De vraag is dan of we halverwege alvast eerste
bevindingen kunnen horen. Of moeten we echt tot het einde van het jaar
wachten? Ik hoop dat u in ieder geval die zorgen over de Belastingdienst
bij ons kan wegnemen.
Minister Koolmees:
In zijn algemeenheid herken ik wel dat de heer Snel, de Staatssecretaris,
een grote uitdaging heeft met de staat van de Belastingdienst. Maar ik
vind het ingewikkeld om namens hem te antwoorden. Hij heeft de vorige
keer, in februari, toegezegd dat in de halfjaarsrapportages die de
Belastingdienst verzorgt, ook hierover gerapporteerd wordt. Maar ik heb
enige aarzeling om in zijn verantwoordelijkheden te treden. Ik zal dit
signaal wel doorgeven aan hem.
Dan de definitie van schijnzelfstandigheid. Mevrouw Van Brenk en ook de
heer De Jong, die ik nu niet meer zie, vroegen wat wij daaronder verstaan.
We verstaan daaronder werkenden en opdrachtgevers in de praktijk die
zich presenteren als zelfstandige, terwijl ze volgens wet- en regelgeving
een arbeidsovereenkomst moeten hebben en voor de fiscaliteit, sociale
zekerheid en het arbeidsrecht als werknemer moeten worden behandeld.
Ik heb een concreet voorbeeld waarnaar gevraagd is door de heer Heerma
over de loodgieter in Engeland. Daar zie je dat het afhankelijk is van heel
veel specifieke situaties. Het voorbeeld gaat over een Britse loodgieter die
voor een platform werkte waarbij het platform een verzoek om minder te
werken heeft afgewezen. Dat laatste en andere omstandigheden zijn voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

33

de rechter voldoende geweest om te oordelen dat er sprake is van een
worker, een werknemer, en niet van een zelfstandige. De categorie
«worker» komt overigens in ons systeem niet voor. Dat is dus gelijk ook
de ingewikkeldheid van de vergelijking met Nederland.
Wat we ook zien, dat zien we ook terug in het platformeconomieonderzoek
van SEO, is dat er per platform verschillende juridische vormen zijn
gezocht waarbij soms wordt gewerkt met zelfstandigen, soms met ovo’s,
of soms juist helemaal niet met eigen mensen. Dan brengt het platform
vraag en aanbod bij elkaar, zonder dat er eigen mensen worden ingezet.
Dat betekent dat het elke keer weer zoeken is naar de specifieke omstandigheden in de praktijk.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Ik dank de Minister dat hij hierop is ingegaan. Ik snap dat er verschillen
zijn. Maar de casus geeft volgens mij toch interessante aangrijpingspunten, juist omdat we zien dat in Nederland in allerlei specifieke gevallen
het kwartje weleens de andere kant op valt, ook in gevallen waarin ik dat
zelf soms moeilijk uit te leggen vind. De Minister gaf eerder aan dat hij
met interesse de zaak rond Deliveroo volgt, waar een rider zelf, met steun
van crowdfunding, een zaak is gestart. Maar de Minister schrijft in de
laatste brief ook dat de inspectie proefprocessen wil gaan starten. Zou de
Minister daar eens op in willen gaan? Want als je ziet hoe die specifieke
gevallen haakjes kunnen bieden om wat te doen, waarbij wij inderdaad
geen definitie van «worker» hebben zoals in Engeland, wat kunnen die
proefprocessen dan helpen om meer duidelijkheid te krijgen in dat soort
gevallen?
Minister Koolmees:
Ik begrijp de vraag heel goed. Ik frons af en toe een wenkbrauw als ik
uitspraken zie. Overigens niet alleen in Nederland; er zijn ook uitspraken
in Spanje en België. Maar hier zit precies ook de uitdaging. Af en toe
wordt de Inspectie SZW via sociale partners, bijvoorbeeld vakbonden,
gewezen op situaties waarvan de sociale partners zeggen: kijk nou eens
goed in je handhaving of het wel klopt wat daar aan de hand is. Af en toe
moet je ook processen starten om duidelijkheid te krijgen van de rechter
hoe de wet- en regelgeving in de huidige tijd wordt uitgelegd. Soms loop
je dan een blauwtje. Dan blijkt dat de handhavende instantie geen gelijk
krijgt van de rechter. Maar die stappen zijn wel noodzakelijk om echt te
kunnen toetsen of de huidige wet- en regelgeving nog voldoet om
situaties aan te kunnen pakken.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Ik dank de Minister voor dit antwoord. Het is natuurlijk interessant dat ook
een Minister met interesse een proces volgt dat door een individu gestart
wordt. Vandaar dat ik toch nog even verderga op een zin aan het einde
van de brief over zzp waar staat: indien hier aanleiding toe is, zullen
proefprocessen in de handhavingsketen van de Inspectie SZW worden
geïnitieerd. Mijn neiging is om te denken dat daar aanleiding toe is en dat
dat interessant is om te verkennen, omdat we nu, nogmaals, met z’n allen
met interesse een zaak volgen die door een individu aanhangig is
gemaakt. Kan de Minister toch iets meer uitweiden over de vraag of die
zin ook betekent dat het waarschijnlijk gaat gebeuren? Op welke manier
worden wij als Kamer daarover geïnformeerd?
Minister Koolmees:
Formeel is het natuurlijk zo – ik moet altijd heel formeel antwoorden in
deze zaken – dat de toezichthoudende instanties onafhankelijk zijn. Dat is
ook een groot goed, want anders krijgen we politieke willekeur bij het
handhaven. Maar het is niet voor niks dat deze zin in de brief staat, want
er zijn inderdaad signalen. Er loopt een onderzoek naar het platformwerk,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

34

maar er zijn ook signalen van vakbonden. Die zeggen dat we hier strenger
op zouden moeten handhaven. De Inspectie SZW start dan inderdaad de
processen. Dat is altijd privacygevoelig. Ik kan ook nooit iets melden over
individuele gevallen: artikel 67 van de AWR, maar dan anders, voor de
Inspectie SZW. Dus voor mij is het ingewikkeld om daarover te communiceren. Tegelijkertijd is het zo dat als er boetes worden uitgedeeld of
rechtszaken worden gewonnen, de rapporten daarover openbaar worden.
We zien ook dat bijvoorbeeld de vakbonden deze rapporten gebruiken om
de handhaving van cao-afspraken en dergelijke voor de rechter te
brengen. Daarmee is het dus wel nuttig dat dit soort signalen door de
Belastingdienst en door de Inspectie SZW worden gebruikt om in de
praktijk te toetsen. Als wij het gevoel hebben dat iets schijnzelfstandigheid
is of dat iets eigenlijk een uitzendbureau is, dan toetsen we dat ook bij de
rechter.
Deze vraag van de heer Van Kent heb ik in feite net al behandeld. Hij vroeg
of wij ook nieuwe bedrijfsmodellen en nieuwe ontwikkelingen zien die de
WAADI raken. Daar heb ik net al iets over gezegd. Daarom hebben we in
de brief van afgelopen vrijdag die zin opgenomen over de Inspectie SZW,
die daarop kan handhaven.
In het begin van dit blokje had ik het over de balans: je wilt geen nieuwe
onrust hebben als het gaat om de echte zelfstandigen en de echte
opdrachtgevers die gewoon zelfstandigen in dienst willen nemen. Daarom
hebben we in februari besloten om het handhavingsmoratorium te
verlengen tot 01-01-2020. Dat hebben we ook gedaan om rust en
zekerheid te bieden in de tijd die wij nodig hebben om de wetgeving uit te
werken. Maar het is dus continu zoeken naar de balans: enerzijds
intensivering van het handhaven op schijnzelfstandigheid en op de
WAADI, en anderzijds verlenging van het handhavingsmoratorium tot
01-01-2020, om niet opnieuw nieuwe onrust te creëren.
Voorzitter. Dan een paar concrete maatregelen, die we nu heel hard aan
het uitwerken zijn. We, waaronder de mensen achter mij, hebben de
afgelopen maanden heel hard gewerkt om verder te komen. In de
komende maanden zetten we aantal vervolgstappen die heel relevant zijn
bij de uitwerking. In de eerste plaats loopt er nu al een onderzoek naar de
manier waarop zzp’ers hun tarief bepalen. Daar zijn natuurlijk ook heel
veel vragen over geweest: over stukloon, over aannamesommen et
cetera. Hoe ga je dat nou definiëren? Dat onderzoek loopt.
Daarnaast gaan we met de Europese Commissie in gesprek over de
bescherming van werkenden met lage tarieven. Het is daar relevant om te
merken dat deze problemen er niet alleen maar in Nederland zijn. Ik heb
veel contact met de Belgische collega gehad, maar ook met de Britse en
de Spaanse collega’s. Zij lopen tegen dezelfde ontwikkelingen aan en zijn
ook op zoek naar zekerheid en naar uitleg van de regels. De Europese
Commissie heeft zelf ook aandacht gevraagd voor een betere
bescherming van zelfstandigen, zeker die aan de onderkant. Eurocommissaris Thyssen is recent nog in uw Kamer geweest. Ze heeft recent ook met
mij gesproken en met Staatssecretaris Snel. Zij ziet dat hier echt een
nieuwe uitdaging ligt, ook voor de Europese Commissie.
We gaan ook hard aan het werk om te kijken of en hoe we met een
webmodule in voldoende mate een optimum kunnen bieden in de
randvoorwaarden die in het regeerakkoord zijn gesteld als het gaat om de
administratieve lasten, de handhaafbaarheid, en de zekerheid en
duidelijkheid. Dat is ook een ingewikkelde puzzel. We gaan ook verder met
het uitwerken van de maatregelen voor de bovenkant, zoals de
opt-outmaatregel. Daar zijn juridische vragen naar boven gekomen die we
moeten oplossen voor de wetgeving.
Dat geldt ook specifiek voor de vragen over de krantenbezorgers. Ik denk
dat de heer Heerma daarmee kwam.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

35

Misschien eerst de heer Van Kent, voordat u doorgaat met de
krantenbezorgers.
De heer Van Kent (SP):
Ik merk dat de Minister overgaat tot het blokje «overig» binnen het blokje
zzp.
Minister Koolmees:
Nee, nee. Ik ben nog in de zzp-hoek.
De heer Van Kent (SP):
Ik hoor de Minister net zeggen dat de handhaving tot 01-01-2020
opgeschort blijft. Ik heb gelezen dat er in de afgelopen twee jaar geen
enkele boete is opgelegd. De regeling wordt nu per 1 juli uitgebreid naar
«kwaadwillenden», maar nu zeggen verschillende partijen, waaronder
CNV en FNV, dat het zware juridische criterium dat wordt gehanteerd,
vrijwel niet te bewijzen is. De handhaving van de afgelopen twee jaar laat
dat eigenlijk ook zien. Oftewel: is de Minister ons niet aan het lijntje aan
het houden en gaat er de komende twee jaar helemaal niets veranderen
wat dat betreft?
Minister Koolmees:
Het uitdelen van boetes is geen doel zich op. Het aanpakken van schijnzelfstandigheid wel. Met het buiten haken stellen van de wet DBA twee
jaar geleden is de handhaving opgeschort. Als kabinet zetten we nu juist
een stap vooruit, door vanaf 1 juli de echte kwaadwillenden aan te pakken.
Daar maken we ook capaciteit en inzet van de Belastingdienst en de
Inspectie SZW voor vrij. We maken daar ook een toezichtsplan voor. Dat is
ook in reactie op de signalen die we vanuit de maatschappij en ook vanuit
deze Kamer hebben gekregen over schijnzelfstandigheid. De heer Heerma
heeft in februari bij de behandeling van de vorige brief een motie
ingediend, die volgens mij Kamerbreed is ondersteund, over het
aanpakken van schijnzelfstandigheid. Dus daar zijn we mee bezig en dat
hebben we afgelopen vrijdag ook in die brief aangekondigd. Dat zijn dus
echt concrete stappen van het kabinet om dit punt te adresseren.
De heer Van Kent (SP):
Ik heb in de eerste plaats gevraagd naar een reactie op de kritiek van een
aantal andere partijen, dus graag nog een reactie daarop. In de tweede
plaats moet ik dus constateren dat er op het wettelijk onderscheid tussen
wat een zelfstandige is en wat een werknemer is, vier jaar lang niet
gehandhaafd wordt. Ik bedoel dan dus niet alleen bij kwaadwillenden,
maar überhaupt het handhaven op dat onderscheid, dat we met elkaar in
de wet vastleggen. Er wordt dus vier jaar lang niet op gehandhaafd, want
dat gebeurt alleen bij die kwaadwillenden. Maar bij het onderscheid
tussen zzp’er en werknemer kan dus iedereen vier jaar lang vrijelijk zijn
gang gaan, tenzij het kwaadwillenden zijn. En áls het kwaadwillenden zijn,
is het nog maar de vraag of er dan tot handhaving overgegaan kan
worden, gezien het verleden en de zorgen van verschillende partijen.
Minister Koolmees:
De heer Van Kent focust nu erg op de laatste vier jaar. Ik heb in mijn
inleiding juist ook een historisch uitstapje gemaakt. De VAR, die er voor de
DBA was, gaf geen instrumenten om schijnzelfstandigheid aan te pakken,
vanwege de vrijwaring vooraf.
De heer Van Kent (SP):
Even ter correctie, want anders gaat het mis: ik had het over de afgelopen
twee jaar en de komende twee jaar, namelijk de totale DBA-periode
waarin er niet wordt gehandhaafd, behalve dan bij die kwaadwillenden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

36

De voorzitter:
Volgens mij is uw vraag duidelijk.
De heer Van Kent (SP):
Blijkbaar niet, want de Minister begon over de VAR en over vier jaar
geleden.
De voorzitter:
De Minister gaat ook over zijn eigen antwoorden.
Minister Koolmees:
Ik probeerde te antwoorden dat de DBA natuurlijk een reactie was op de
situatie van de VAR, waarbij er op de schijnzelfstandigheid niet gehandhaafd kon worden. De DBA was natuurlijk bedoeld om de opdrachtgevers
verantwoordelijk te maken, juist om schijnzelfstandigheid aan te pakken.
Dat leidde echter tot onrust bij echte zzp’ers en bij echte opdrachtgevers.
Daarom is het handhavingsmoratorium in het vorige kabinet door de heer
Asscher en de heer Wiebes, toenmalig Minister van Sociale Zaken en
toenmalig Staatssecretaris van Financiën, en ook op verzoek van de
Kamer, ingesteld. Met de regeerakkoordplannen en deze nieuwe
uitwerking proberen we dus beide kanten te regelen: zekerheid voor echte
zzp’ers en de aanpak van schijnzelfstandigheid. Nogmaals, wij hebben als
kabinet vanaf 1 juli een intensivering in de handhaving op kwaadwillenden aangekondigd, zowel door de Belastingdienst als door de Inspectie
SZW.
De heer Van Kent (SP):
Ik constateer dat de eerste echte maatregel die deze Minister heeft
genomen, twee jaar niet handhaven is, conform de afgelopen twee jaar.
Dus de komende twee jaar wordt er ook niet compleet gehandhaafd rond
de wet DBA. Dat heeft hij zelfs uitgesteld. En ik constateer dat er bij de
VAR niet gehandhaafd kón worden en dat er bij de wet DBA niet wérd
gehandhaafd. Deze Minister neemt twee jaar de tijd om met voorstellen te
komen. En hoe dat er dan precies uitziet over twee jaar en of dat gaat
werken, is ook nog maar de vraag. Dus het kan ook nog eens zijn dat al
die cowboys op onze arbeidsmarkt nog jarenlang misbruik mogen maken
van de situatie zoals die nu bestaat. Dat vind ik zeer kwalijk en zeer
zorgwekkend. Dat past ook niet bij de andere woorden van deze Minister,
namelijk dat hij de problemen zo erg vindt en dat er snel oplossingen
moeten komen.
Minister Koolmees:
Dit dilemma heb ik in februari alsook vandaag in de richting van uw
Kamer geschetst. Dat betreft het dilemma: voorkomen van nieuwe onrust
in de markt en tegelijkertijd handhaven op schijnzelfstandigheid. Daar
proberen wij nu een balans in te vinden. Daarnaast zien wij dat de
arbeidsmarkt is veranderd. Dat is meer fundamenteel, maar daar kom ik
zo meteen bij de langetermijndiscussie op. Met name als het gaat om zo’n
discussie over de gezagsrelatie die de heer Van Weyenberg heeft
aangeraakt, de ondernemersovereenkomst, maar bijvoorbeeld ook als het
gaat om payroll, zie je dat een deel van het arbeidsrecht door de
wetgeving en de ontwikkelingen in de maatschappij fundamenteel aan
verandering onderhevig is.
Daarom heb ik ook aangekondigd – dat doe ik dan nu maar gelijk even –
om een commissie aan het werk te stellen om een antwoord te geven op
deze fundamentele vragen. We constateren namelijk in de praktijk, en niet
alleen in Nederland, dat vanwege de zogenoemde holistische benadering
van de Hoge Raad bij het beoordelen van deze situaties, er ook heel vaak
rechtszaken worden verloren. Soms is het onduidelijk wie werknemer is
en wie ondernemer is. Dat onderscheid is steeds ingewikkelder om te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

37

maken, omdat de huidige arbeidsrechtwetgeving niet alle handvatten
biedt om daar goed op te kunnen handhaven. Daarom heb ik ook die
commissie aangekondigd in de brief van afgelopen vrijdag. Dit is namelijk
een fundamentele uitdaging voor ons stelsel: van sociale zekerheid tot
arbeidsrecht tot fiscaliteit.
Voorzitter. Ik was bij een specifieke vraag van de heren Wiersma en
Heerma over de krantenbezorgers. Ik snap de zorgen. De krantenbezorgers werken voor een laag tarief per uur en zouden dus onder de
arbeidsovereenkomst voor een laag tarief kunnen gaan vallen. Maar dat
geldt ook voor de zorg. De heer Wiersma vroeg daarnaar. Het is nog te
vroeg om op specifieke sectoren in te gaan. Wanneer de maatregelen
uitgewerkt zullen zijn, zal ik uiteraard ook gaan kijken wat dit voor
gevolgen heeft voor de specifieke sectoren. Daar zal ik met de veldpartijen
over spreken. Het heeft wel onze aandacht. We zijn hiermee bezig.
Even over het tijdpad. In februari heb ik 01-01-2020 aangekondigd. Toen
werd gezegd: dat is nog heel ver weg. Ook toen al heb ik aangegeven dat
het misschien wel als ver weg voelt, maar wetgeving rond zo’n complex
onderwerp vergt gewoon veel tijd. We voelen de urgentie en we zijn hard
aan het werk, maar de zorgvuldigheid staat wel voorop. We kunnen het
ons namelijk niet veroorloven om een nieuwe situatie van onzekerheid of
onduidelijkheid te krijgen. We gaan dus hard aan de slag met het
uitwerken van deze maatregelen.
De commissie heb ik gehad.
Mevrouw Van Brenk vroeg nog naar een integrale oplossing voor zzp’ers.
Ik heb net geprobeerd aan te geven dat het bij die commissie gaat om het
herijken van het arbeidsrecht. Daarnaast gaf mevrouw Van Brenk in haar
antwoord aan dat er natuurlijk wel degelijk verschillen zijn als het gaat
over fiscaliteit, arbeidsongeschiktheid en pensioenen. Voor wat betreft de
fiscaliteit zijn er in het regeerakkoord wel degelijk maatregelen genomen
om het fiscale verschil te verkleinen. Zo gaan we de zelfstandigenaftrek
tegen een tarief van de eerste schijf aftrekbaar maken, en niet meer tegen
het tarief uit de hoge schijf. Voor de mkb-winstvrijstelling geldt hetzelfde.
Aan de onderkant hebben we natuurlijk het minimumtarief van de zzp’ers,
dus aan die kostenverschillen doen we wel degelijk wat.
Tegelijkertijd zie je ook dat de populatie zzp’ers heel heterogeen is. Recent
kwam er bijvoorbeeld een onderzoek van het Centraal Planbureau uit over
de pensioenen van zzp’ers. Het Centraal Planbureau heeft inzichtelijk
gemaakt wat zzp’ers nou sparen voor hun oude dag. Uit die analyse blijkt
dat heel veel zzp’ers veel meer sparen dan anderen. Dat doen ze vrijwillig:
via hun huis of via hun spaarpot. Dus het beeld is iets genuanceerder en
heterogener dan alleen maar een vergelijking tussen werknemer en
werkgever. Ook de groep zzp’ers zelf is namelijk zeer heterogeen. Maar op
al die onderwerpen, zowel via het minimumtarief als via het verkleinen
van het fiscale gat door het tarief in de eerste schijf voor de zelfstandigenaftrek te hanteren als via de opt-out aan de bovenkant, proberen we een
nieuwe balans te vinden, ook tussen werknemers en zelfstandigen.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Ik ben blij dat u zegt dat u het probeert. Wij zien dat onvoldoende. U heeft
één belangrijk punt niet genoemd. Ik heb ook gelezen dat er veel mensen
sparen voor hun oude dag. Dat is mooi. Ze stoppen het in huizen en
dergelijke om die oude dag zeker te stellen. Maar een van de belangrijkste
dingen is de arbeidsongeschiktheid. Voor veel mensen is het gewoon heel
erg lastig om die te betalen. Gaat u daar nou iets aan doen? Gaat u een
collectieve en daardoor goedkopere arbeidsongeschiktheidsverzekering
regelen?
Als we daarnaast kijken naar de risico’s die mensen lopen, dan zie je dat
vooral de mensen aan de onderkant dat helemaal niet kunnen dragen.
Daar kan natuurlijk ook nog wel wat geleidelijkheid in zitten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

38

Minister Koolmees:
Ik herken de vraag van mevrouw Van Brenk zeer. Als het gaat over de
onderkant is juist het minimumtarief in de plannen rond zzp’ers daar een
antwoord op. We hebben de grens getrokken op 125% van het wml, juist
vanuit de gedachte dat het daaronder heel moeilijk is om jezelf te
verzekeren tegen deze risico’s. Dat is één.
Twee. Ik ben met het Verbond van Verzekeraars in gesprek om de werking
van de arbeidsongeschiktheidsmarkt te verbeteren. Die gesprekken lopen
en lopen ook goed. Ik kan u nog niet rapporteren over de resultaten; dat
wordt na de zomer. Maar in de gesprekken wordt meegenomen wat we in
het regeerakkoord hebben opgenomen, dat die private arbeidsongeschiktheidsverzekeringen beter toegankelijk moeten worden en een betere
backing moeten gaan bieden, ook voor zzp’ers. Nogmaals, de gesprekken
lopen goed en ik hoop u na de zomer te kunnen informeren over de
concrete resultaten ervan. Het heeft dus zeker mijn aandacht.
De voorzitter:
Eerst mevrouw Van Brenk en daarna de heer De Jong.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Nog één ander puntje. Ik weet niet zo goed hoe dat afgelopen is, maar ik
weet dat er vanuit de NVJ ook een vraag was of journalisten gezamenlijk
kunnen onderhandelen; dus kunnen zzp’ers gezamenlijk onderhandelen
om een goed tarief af te spreken en dergelijke? Dat wordt nog weleens
gedwarsboomd, omdat je dat niet samen mag doen. De vraag is dus of
die mogelijkheden ook worden verruimd.
Minister Koolmees:
Ik ga een beetje improviseren. Dit is een ingewikkelde vraag. Er zijn
rechtszaken geweest over FNV KIEM. Er lopen nu ook in Europa rechtszaken, ook bij het Europees Hof van Justitie, bijvoorbeeld over het
minimumtarief voor Duitse architecten. Er lopen dus rechtszaken op
Europees niveau, omdat het eigenlijk in strijd is met mededingingswetgeving. Daarom zijn er nu ook gesprekken gaande met de Nederlandse
ACM, juist als het gaat over de mededingingsaspecten hiervan. Want je
wilt natuurlijk ook weer niet dat concurrentie wordt uitgeschakeld. Het
heeft onze aandacht en de gesprekken lopen, maar ik kan nog niet precies
vertellen hoe het gaat eindigen. Het heeft echt te maken met meer dan
alleen maar Nederlandse wetgeving. Er zijn ook aspecten van Europese
wetgeving.
De voorzitter:
Er ligt volgens mij ook een aangenomen Kamermotie op dit punt. Wellicht
komt die ook in de rapportage daarover. Volgens mij was die onder
andere van mevrouw Vos. Maar u vervolgt uw betoog. Excuus, meneer De
Jong, ik ben u aan het vergeten. Excuses.
De heer De Jong (PVV):
Ziet de Minister een mogelijkheid om ervoor te zorgen dat al die
zzp-organisaties die de belangen van zzp’ers behartigen, zich gaan
verenigen en met elkaar om tafel gaan zodat ze gezamenlijk meer een
vuist kunnen maken, bijvoorbeeld om een arbeidsongeschiktheidsverzekering of het opbouwen van pensioen toegankelijker te maken? Ik vraag
dit omdat ik weet dat er organisaties zijn die zich hier al tijden hard voor
maken, en ik mij goed voor kan stellen dat als je al die organisaties bij
elkaar neemt, zij net wat meer een vuist kunnen maken dan op dit
moment afzonderlijk het geval is. Ik weet dat deze Minister ermee aan de
slag is. Ziet hij voor zichzelf een rol weggelegd om ook voor die organisaties meer verantwoordelijkheid te nemen om zo voor zzp’ers in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

39

vrijwilligheid een arbeidsongeschiktheidsverzekering en de opbouw van
pensioen aantrekkelijker te maken?
Minister Koolmees:
Ik vind het vooral aan de organisaties zelf, aan de zzp’ers zelf, om dit te
doen. Ik ben samen met OCW, JenV en EZK aan het kijken hoe het
mogelijk is om experimenteerruimte te creëren, zodat zzp’ers werkzaam in
de culturele en creatieve sector collectief kunnen onderhandelen. Al deze
trajecten lopen, als gevolg van de motie-Ellemeet/Asscher uit november
jongstleden, maar ik vind het echt aan de zzp-organisaties en zzp’ers zelf
om zich te organiseren als zij dit wensen.
De heer De Jong (PVV):
Dat begrijp ik wel. Maar het is natuurlijk niet iets nieuws wat ik nu
voorstel, in de zin dat de Minister juist vaak ruimte pakt om oproepen te
doen aan bijvoorbeeld werkgevers. Daarin ziet hij wel een rol voor
zichzelf, terwijl daar ook gewoon verantwoordelijkheid ligt. Mijn punt is
niet dat hij die organisaties moet verplichten om iets te doen. Maar ziet hij
voor zichzelf een rol weggelegd om ervoor te zorgen dat die organisaties
een krachtiger positie krijgen en sneller met de vuist op tafel kunnen
slaan, bijvoorbeeld als het gaat om verzekeraars, om zo het uiteindelijke
doel te realiseren, namelijk het aantrekkelijker maken voor zzp’ers om in
vrijwilligheid zichzelf tegen arbeidsongeschiktheid te verzekeren en/of
pensioen op te bouwen? Ziet de Minister daar voor zichzelf een rol,
bijvoorbeeld door een gesprek te organiseren waarvoor al die organisaties samen worden uitgenodigd, zodat ze er met elkaar uit kunnen
komen? Of zegt de Minister: nee, ik heb wel met meer dan een miljoen
zzp’ers te maken, maar het moet vooral daar blijven?
Minister Koolmees:
Als het gaat over knelpunten waar mensen tegen aanlopen, echte
knelpunten in de praktijk, zie ik voor mijzelf een rol om die knelpunten op
te lossen. Eén daarvan noemde mevrouw Van Brenk zojuist, namelijk de
private arbeidsongeschiktheidsverzekeringen. Als er in de praktijk in de
private markt knelpunten zijn, zie ik het als mijn rol om de gesprekken te
starten. Als het gaat over pensioenen, zit ik daar als volgt in. In het
regeerakkoord is een pensioenhervorming opgenomen waarvan ook het
afschaffen van de doorsneepremie en het transparanter maken van het
contract deel uitmaken. Dit moet het aantrekkelijker maken voor zelfstandigen om mee te doen in een pensioenfonds doordat de toegang
makkelijker gemaakt wordt. Dat vind ik mijn rol: het wegnemen van
knelpunten. Ik vind het de rol van anderen om zich te organiseren, te
lobbyen en zich te verenigen. Daarin zie ik voor mijzelf geen rol. Sterker
nog, ik praat wel met alle clubs die zich bij mij melden met een wens.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Om even door te gaan op de arbeidsongeschiktheidsverzekering voor
zzp’ers: op dit moment heeft maar een op de vijf zzp’ers een arbeidsongeschiktheidsverzekering. Ik vind dat de Minister mooie woorden spreekt
richting mevrouw Van Brenk. Hij heeft er aandacht voor, maar hij komt
natuurlijk over een poosje met de nieuwe Wet DBA. Als GroenLinks
vinden we het eigenlijk niet meer dan normaal dat u in die nieuwe wet
hier gewoon iets over opneemt. Ik zie dat u op dit moment heel erg aan
het kijken bent naar private partijen en naar de mogelijkheid om met
elkaar om tafel te gaan om te kijken of het op een betere manier kan
worden vormgegeven. Maar u heeft daar ook gewoon een verantwoordelijkheid in, als overheid. Dus ik ben benieuwd naar de reactie van de
Minister hierop. Kan het onderdeel zijn van de nieuwe Wet DBA, waarin
we eigenlijk de positie van de zzp’er opnieuw definiëren? Wij vinden de
arbeidsongeschiktheidsverzekering daar een belangrijk onderdeel van.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

40

De voorzitter:
U bedoelt de opvolger van de Wet DBA, neem ik aan.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Ja.
Minister Koolmees:
Als het gaat over de opvolger van de Wet DBA, is in het regeerakkoord
expliciet opgenomen dat dit punt de keuze van de ondernemers, de
zelfstandigen, zelf is. Daarom is er geen verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering opgenomen in het regeerakkoord, maar zijn we wel
bezig, zoals ik net tegen mevrouw Van Brenk al zei, om de private markt te
verbeteren zodat de toegang verbetert. Maar in het regeerakkoord hebben
we er bewust voor gekozen om het niet verplicht op te leggen. Dat is ook
onderdeel van de uitwerking van deze wet.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Het mag duidelijk zijn dat we als GroenLinks op dat vlak niet blij zijn. We
zijn dus benieuwd hoe de Minister het denkt te gaan regelen op meer
vrijwillige basis. Want op dit moment zie je dat het er maar een op de vijf
is. Laten we hopen dat u afspraken kunt maken met de sector waardoor
dat er misschien iets meer worden. Maar heeft de Minister de verwachting
dat dat echt substantieel gaat zijn? Want als GroenLinks twijfelen we
daaraan.
Minister Koolmees:
Ik heb net al gezegd dat de groep van zzp’ers zeer heterogeen is, aan de
onderkant, in het middensegment en aan de bovenkant. Maar er zijn
bijvoorbeeld ook mensen die al met pensioen zijn, maar zichzelf nog laten
inhuren als zzp’er. De combinatie van de maatregelen die in het regeerakkoord zijn genomen, is juist bedoeld om tegen de kwetsbare groep, de
onderkant van de arbeidsmarkt, te kunnen zeggen: we hebben een
minimumtarief; daaronder ben je geen zelfstandige. Dit ook vanuit de
gedachte van dit soort verzekeringen.
Daarnaast willen we ondernemers laten ondernemen en de onzekerheid
wegnemen bij de opdrachtgevers om die mensen in dienst te nemen als
ondernemer, waardoor juist de private markt voor die arbeidsongeschiktheidsverzekering wordt verbeterd. Daar zijn serieuze knelpunten. Ik kwam
laatst een tegelzetter tegen die zich vanaf 60 jaar niet meer privaat kan
verzekeren. Dat zijn concrete knelpunten. Ik vind het een verantwoordelijkheid van mijzelf om deze problemen op te lossen. Een ander voorbeeld
zijn de heel hoge premies of de gaten in de dekking. Daar zie ik wel een rol
voor mezelf. Maar nogmaals, we hebben in het regeerakkoord er echt
bewust voor gekozen om het niet verplicht op te leggen.
De voorzitter:
De heer Van Kent heeft een interruptie. Eigenlijk wil ik daarna de Minister
vragen om door te gaan met zijn laatste blok, waar hij volgens mij aan toe
is. Ik vind interrupties heel belangrijk, maar u heeft allemaal nog een
tweede termijn. De heer Van Kent, als laatste in dit blok.
De heer Van Kent (SP):
We hebben nog tot 18.00 uur, dus het gaat helemaal goed komen, denk ik.
U noemde zojuist al twee grote problemen met die private verzekeringen,
namelijk mensen die zich niet kunnen verzekeren en mensen voor wie
bizar hoge premies worden gerekend. Op welke manier is de Minister van
plan om dat probleem op te gaan lossen? Is het niet simpeler om
bijvoorbeeld door het UWV een standaardverzekering op vrijwillige basis
aan te laten bieden aan zelfstandigen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

41

Tot slot. Volgens mij heeft deze Minister de Kamer toegezegd dat het
minimumtarief dat gehanteerd gaat worden, voldoende moet zijn om een
arbeidsongeschiktheidsverzekering af te sluiten én om een vorm van
pensioen op te bouwen. Ik hoorde net spreken over die 150% van het
minimumloon ... 125% zelfs, dus nog minder. Heeft de Minister zich ervan
vergewist dat met dat inkomen een arbeidsongeschiktheidsverzekering en
een pensioenregeling getroffen kunnen worden?
Minister Koolmees:
De afbakening op 125% wml in het regeerakkoord, die neerkomt op tussen
de € 15 en € 18, is gebaseerd op deze analyse. Er zijn natuurlijk verschillende vormen van arbeidsongeschiktheidsverzekeringen, met verschillende dekkingen, dus de kosten verschillen nogal tussen de verschillende
vormen. Daarnaast geldt ook – dat wordt vaak vergeten in deze discussie –
dat we voor pensioenen ook een franchise hebben. Heel veel mensen met
een minimumloon bouwen geen aanvullend pensioen op, ook als ze
werknemer zijn. Dat is een onderdeel dat vaak wordt vergeten in deze
discussie. Dus als je een vergelijking maakt aan de onderkant van de
arbeidsmarkt als het gaat over het wettelijk minimumloon en de mark-up
die je nodig hebt om op dat tarief van die € 15 tot € 18 in de
zzp-wetgeving te komen, gaat het om een inschatting van deze kosten. Het
pensioen is dan een beperkte kostenpost, omdat de franchise van de AOW
er is en je dus een publiek pensioen krijgt via de AOW.
De heer Van Kent (SP):
De Minister heeft nu mijn tweede vraag beantwoord. Mijn eerste vraag
was hoe je de problemen bij private verzekeraars gaat oplossen en wat de
mogelijke rol van het UWV daarbij is.
Minister Koolmees:
Ik dacht dat ik dat net richting mevrouw Van Brenk en de heer Smeulders
al had aangegeven. Dat gaat echt over het verbeteren van de markt in
gesprek met het Verbond van Verzekeraars en private aanbieders.
De voorzitter:
Tot slot, de heer Van Kent.
De heer Van Kent (SP):
«In gesprek met» klinkt weinig hoopvol. Volgens mij zijn er al jarenlang
gesprekken gaande hierover, ook tussen sociale partners en verzekeraars
en alle mogelijke clubs en verzekeraars. Uiteindelijk zijn verzekeraars op
deze wereld om geld te verdienen en niet om zzp’ers te helpen. Zolang het
zo is dat mensen die 60-plus zijn voor een verzekeraar een groot risico
vormen, zullen de verzekeraars niet zeggen: we gaan daar eens een lagere
premie voor vragen. Dus nogmaals de vraag welke concrete mogelijkheden deze Minister ziet om dit probleem wél op te lossen. Op welke
termijn gaat de Minister dat bereiken? Als het binnen die termijn niet
bereikt is, is de Minister dan ook bereid om te kijken naar bijvoorbeeld het
aanbieden van een verzekering via het UWV?
De voorzitter:
De Minister heeft overigens net wel de toezegging gedaan dat de Kamer
na de zomer wordt geïnformeerd over de uitkomsten van die gesprekken.
Dat doet niets af aan uw vraag, maar die toezegging heb ik al wel
genoteerd.
De heer Van Kent (SP):
Die had ik ook meegekregen, maar mijn vraag gaat iets meer over de
inhoud van die gesprekken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

42

Minister Koolmees:
Daarvan heb ik net al gezegd dat ik daar niet op vooruit kan lopen, want
die gesprekken lopen nog. Ik ga na de zomer de Kamer informeren over
de uitkomst van die gesprekken. Meer in het algemeen wil ik wel zeggen
richting de heer Van Kent dat het voor verzekeraars potentieel wel een
heel aantrekkelijke markt is, omdat het heel veel mensen betreft. We
constateren nu dat heel veel zelfstandigen het niet doen omdat de markt
niet transparant is of niet functioneert. Dat kan ook een kans zijn voor
verzekeraars om gewoon geld te verdienen.
De heer Van Kent (SP):
Maar ...
De voorzitter:
U heeft het woord niet.
De heer Van Kent (SP):
Het mag toch in drieën?
De voorzitter:
Nee, u mag niet in drieën interrumperen. U heeft net al een paar keer twee
interrupties gehad. Toen heb ik meer de ruimte gegeven. Maar ik wil nu
echt ... U mag nog één slotvraag stellen; dan staat u op gelijke stand.
Maar niet meer een interruptierondje in tweeën.
De heer Van Kent (SP):
Dank daarvoor, voorzitter. Ik hoor de Minister zeggen dat het een
interessante markt is voor verzekeraars. Ik neem aan dat de Minister
daarmee niet bedoelt dat 60-plussers die als zzp’er lichamelijke arbeid
verrichten, een interessante markt zijn voor verzekeraars. Wel voor
verzekeraars die torenhoge premies vragen, maar vervolgens kan degene
die zich wil verzekeren, die premie niet betalen. Dus er zit daar een
gigantisch gat in die private markt. Erkent de Minister dat? En ik heb al tot
twee of drie keer toe gevraagd of de Minister uiteindelijk als het niet lukt
in de private markt, een rol weggelegd ziet voor het UWV.
Minister Koolmees:
Ik kwam zelf met dat voorbeeld van de tegelzetter van 60 jaar waarvan we
weten dat de markt daar niet werkt. Daar kwam ik zelf mee als voorbeeld
van een knelpunt in de private markt, waarover we met verzekeraars in
gesprek zijn om het op te lossen. Nu komt de heer Van Kent met de vraag:
ja, maar de 60-jarige tegelzetter ... Dat is het voorbeeld dat ik zelf heb
ingebracht in het debat! Dat is één. Twee: er bestaat een mogelijkheid om
je vrijwillig bij het UWV aan te melden, alleen gebeurt dat heel weinig
omdat de premies heel erg hoog zijn. Het belangrijkste punt is dat die
markt beter moet gaan werken. Daar zijn nu gesprekken over gaande met
de private verzekeraars. Na de zomer ga ik u daarover informeren. Ik zie
hier wel degelijk een maatschappelijk probleem, dat we proberen op te
lossen.
De voorzitter:
De Minister vervolgt zijn betoog en gaat nu over naar zijn blok overig, als
ik het goed heb.
Minister Koolmees:
Ja, voorzitter, dat klopt. In het blok overig zitten heel veel verschillende
vragen die door uw Kamer zijn gesteld.
Mevrouw Van Brenk vroeg specifiek naar het actieplan Perspectief voor
vijftigplussers. We zijn het actieplan gestart met ambassadeur John de
Wolf. Zijn taken zijn beëindigd, maar het actieplan gaat wel door. Het UWV

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

43

is in het kader van het actieplan al ruim een jaar bezig om werkloze
50-plussers te ondersteunen naar werk. Het UWV spant zich in om deze
mensen met een scala aan instrumenten weer naar de arbeidsmarkt te
helpen, bijvoorbeeld met de training Succesvol naar werk en door het
organiseren van bijeenkomsten waarop werkgevers en werkzoekenden
elkaar kunnen vinden. Mensen met een extra risico op langdurige
werkloosheid krijgen extra hulp. Een deel van de middelen voor persoonlijke dienstverlening uit het regeerakkoord wordt ook specifiek daarop
ingezet.
We zien inmiddels ook dat veel 50-plussers vanuit de WW weer werk
hebben gevonden en dat het werkloosheidspercentage gelukkig aan het
dalen is. Dat is gewoon positief. Dat neemt niet weg dat er nog relatief
veel langdurig werkloze 50-plussers zijn. Een deel van die groep komt uit
een krimpberoep, dus uit een sector die structureel minder werkgelegenheid kent. Daarom ben ik ook blij met de 30 miljoen die vanaf 1 juli
beschikbaar is voor omscholing naar krapteberoepen, dus beroepen waar
juist wel veel vraag naar is bij werkgevers. In 2019 wordt het actieplan
Perspectief voor vijftigplussers geëvalueerd, zodat we weten wat werkt en
wat niet en hoe het nog beter kan. Dat moeten wij eerst in kaart gaan
brengen.
Daarmee is gelijk ook de vraag van de heer Wiersma en de heer Heerma
beantwoord over de invulling van het scholingsbudget zoals geregeld in
het amendement-Heerma/Van Weyenberg over de 30 miljoen. Dat gaat
dus op 1 juli in. Gisteren hebben we de regeling getekend. Ik hoor de heer
Wiersma «nou» zeggen ... Ah, het is het amendement-Heerma/Van
Weyenberg/Wiersma! U heeft gelijk, sorry. Ik vergat u helemaal. En de
heer Bruins stond er ook bij. Het was een coalitiemotie. Maar gelukkig is
het geld vanaf 1 juli beschikbaar. Het is, zo zeg ik aansluitend op het
antwoord dat ik net aan mevrouw Van Brenk gaf, echt een welkome
aanvulling voor die groep met een afstand tot de arbeidsmarkt en een
risico op langdurige werkloosheid.
Ik kom bij een combinatievraag van Van Kent, Wiersma en Van
Weyenberg. Kan ik mensen die zich willen omscholen, vrijstellen van hun
sollicitatieplicht? Daar kwam het in de kern op neer. Naast de 30 miljoen
voor het scholingsbudget die we beschikbaar stellen voor langdurig
werklozen, is het ook mogelijk dat iemand niet hoeft te solliciteren in de
periode dat hij met instemming van het UWV een opleiding volgt die
noodzakelijk is, bijvoorbeeld richting een baan in een krapteberoep. Die
scholing duurt maximaal één jaar. Ik informeer de Kamer zeer binnenkort,
voor het reces, over de diverse maatregelen in het kader van de dienstverlening naar werk. Ik zal daarbij ook expliciet ingaan op mijn aanpak ten
aanzien van scholing richting een krapteberoep en een concrete baan. Om
vrijgesteld te worden van de sollicitatieplicht hoeft de scholing niet
aangeboden of gefinancierd te worden door het UWV. Het kan ook
privaatgeld zijn. Wel dient de professional van het UWV te beoordelen of
de scholing gericht is op een krapteberoep. Het is dus maatwerk en het is
ter beoordeling van de professional van het UWV. Het hoeft niet alleen
UWV-geld te zijn; het kan natuurlijk ook een ander potje zijn, bijvoorbeeld
een transitievergoeding of spaargeld. Ik denk dat het goed is om die
flexibiliteit te behouden.
De voorzitter:
Ik zie dat de heer Van Kent een interruptie heeft. Het is wel uw laatste,
meneer Van Kent, dus gebruik hem nuttig. Als u zich dat realiseert, geef ik
u met liefde het woord.
De heer Van Kent (SP):
Maar we hebben tot 18.00 uur, toch? Of vergis ik me?
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

44

Ja, en er ligt nog een heel dik pak stukken. Ik wil ook graag dat iedereen
nog rustig een tweede termijn kan doen. U hebt welgeteld al ...
De heer Van Kent (SP):
Dit is de zevende keer dat ik de Minister een vraag stel.
De voorzitter:
Exact. U heeft in totaal in dit debat ook al elf keer iets gevraagd. Die
ruimte bied ik graag, maar ik wil ook graag dat iedereen zo meteen nog de
ruimte heeft om nadere vragen te stellen. Daarom is dit uw laatste
interruptie.
De heer Van Kent (SP):
Ik vind altijd dat je het debat moet waarderen, voorzitter.
De voorzitter:
Meneer Van Kent, dat heb ik uitgebreid gedaan. U hebt meer geïnterrumpeerd dan ieder ander, misschien wel twee keer zo veel. Dat laat ik graag
toe, dus dit vind ik een beetje flauw. Dit is uw laatste interruptie.
De heer Van Kent (SP):
Goed, voorzitter. De Minister geeft aan dat het UWV daar toestemming
voor kan geven als het om een krapteberoep gaat. Zou dat niet uitgebreid
kunnen worden? Daar moet dan een goede definitie voor worden
gevonden. Iemand kan bijvoorbeeld vrachtwagenchauffeur of schoonheidsspecialist willen worden. De voorwaarde van het krapteberoep
beperkt natuurlijk wel enorm de keuzes die mensen hebben, zeker als ze
besluiten om een tweede carrière te beginnen en het echt over een andere
boeg te gooien. Is de Minister bereid om met het UWV te kijken of er
uitbreiding mogelijk is van de opleidingen die goedgekeurd worden als ze
worden aangevraagd?
Minister Koolmees:
Daar ben ik eerlijk gezegd niet zo’n voorstander van. We laten het aan de
beoordeling van de professional van het UWV en dat vind ik positief. Maar
we doen het niet voor niets zo. Je krijgt een ontheffing van de sollicitatieplicht, dus een deel van de prikkels die het UWV nodig heeft om mensen
te stimuleren om weer aan het werk te komen, wordt bewust tijdelijk
uitgezet. Dan vind ik het reëel en verstandig om het te focussen op
beroepen waar vraag naar is in de economie. Dan is ook de kans op
uitstroom uit de uitkering zo groot mogelijk.
De heer Van Kent (SP):
Ik begrijp dat er wat tegenover de sollicitatieplicht moet staan. De WW is
niet vrijblijvend. Maar ik zie ook dat een hoop mensen een serieuze
opleiding willen volgen, soms ook met eigen geld, omdat ze een tweede
carrière willen beginnen of omdat er in hun sector geen werk meer te
vinden is. De beperking tot krapteberoepen betekent dat de keuzevrijheid
ingeperkt wordt. Ik begrijp dat hij het niet nu direct kan toezeggen, maar is
de Minister, ook na wat anderen daarover hebben gezegd, bereid om met
het UWV te kijken of de specialisten daarin genoeg ruimte hebben of dat
het zo strak afgekaderd is dat er heel vaak nee verkocht moet worden?
Minister Koolmees:
Ik herhaal enerzijds mijn antwoord op uw vraag van net, namelijk dat ik
het heel gerechtvaardigd en reëel vind dat het aan voorwaarden is
gebonden als je wordt vrijgesteld van de sollicitatieplicht omdat je een
scholing of cursus doet. Wat ik wel een interessante vraag van de heer
Van Kent vind, is: geven wij de professional in de praktijk voldoende
ruimte? Ik heb daar ook over gesproken met onder anderen de CEO van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

45

het UWV. Maar dat is meer een generieke vraag, waar ik graag later een
keer op terugkom omdat ik mij daarover eerste gedachten heb gevormd
maar nog geen concrete suggestie voor u heb. We hebben niet voor niks
de voorwaarde van de krapteberoepen eraan gehangen, want men wordt
wel degelijk vrijgesteld van de sollicitatieplicht. En dat is toch een gebaar.
Ja? Dit was zijn laatste interruptie, dus nu ga ik de heer Van Kent even gek
maken!
De voorzitter:
Dan grijp ik weer in, waarschuw ik de Minister.
Minister Koolmees:
Ja, sorry, sorry.
De heer Wiersma vraagt specifiek om een CPB-onderzoek naar het werken
aan een welvaartsstaat in de toekomst en de bekostiging daarvan. We
hebben recent twee dikke pillen gehad van het CPB over kansrijk
arbeidsmarktbeleid, nog voor de verkiezingsprogramma’s van de politieke
partijen uitkwamen. Die rapporten zijn niet zo oud; ik denk twee, drie jaar.
Daarin is een hele ruime inventarisatie gemaakt van alle mogelijke
maatregelen die er zijn om de arbeidsmarkt beter te laten werken. De
verschillende politieke partijen hebben daar ook uit geput bij het opstellen
van hun verkiezingsprogramma. Eerlijk gezegd verwacht ik niet dat dit
onderzoek zal leiden tot hele nieuwe ideeën, want er zijn dus al twee dikke
boekwerken verschenen specifiek over kansrijk arbeidsmarktbeleid. Het is
de verantwoordelijkheid van het CPB zelf om dit soort publicaties te
maken. Ik zal het een keer onder de aandacht brengen van mevrouw Van
Geest, de directeur van het Centraal Planbureau, maar ik geloof niet dat
het hoog op de lijst staat van prioriteiten van het CPB en de onderzoeksagenda.
De heer Wiersma (VVD):
Ik voel de behoefte om nog een klein beetje toe te lichten wat ik bedoel.
We hebben in het verleden allerlei commissies gehad die zich bezighielden met de toekomst van de arbeidsmarkt, bijvoorbeeld de
commissie-Bakker. Dat is al een tijdje terug. Die maakte heel nadrukkelijk
het punt dat we, willen we het welvaartsniveau in Nederland vasthouden,
iets moeten doen met de arbeidsparticipatie. Dan is de arbeidsdeelname
een cruciaal punt. De Minister schrijft zelf ook in de brief dat er verder
onderzoek wordt gedaan in breder perspectief, bijvoorbeeld naar meer
uren werken. Over specifiek dat meer uren werken zou ik zeggen: zouden
we daarbovenop niet eens kunnen onderzoeken wat er dan nodig zou zijn,
gegeven hoe we nu de verzorgingsstaat met elkaar hebben georganiseerd
met de collectieve lasten en de welvaart die we hebben? Wat zou er
noodzakelijk zijn in die arbeidsparticipatie? Want stel dat het helemaal niet
noodzakelijk is om het te verhogen, waarom zouden we het dan doen?
Maar de Minister vindt het blijkbaar een punt. Wij vinden het ook een
punt. Er moet iets aan gebeuren, maar dan ben ik ook benieuwd waar we
dan uiteindelijk gaan landen. Zouden we iets meer grip kunnen krijgen op
dat perspectief op wat nodig is om te doen? En wie dat dan gaat onderzoeken, mag de Minister natuurlijk zelf kiezen.
Minister Koolmees:
Misschien onbewust stelt de heer Wiersma hier een soort filosofische
vraag. We hebben inderdaad de commissie-Bakker gehad tijdens
Balkenende IV, die eigenlijk waarschuwde voor structurele krapte. Dat
ging over 2008/2009. Daarvoor hebben we ook de commissie-Van Rijn
gehad, in 2001. Dat is de voormalig Staatssecretaris, die toen nog dg was.
Die waarschuwde ook voor structurele krapte als gevolg van de
vergrijzing. Daarna kwam er tot twee keer toe een economische crisis,
waardoor de vraag naar arbeid snel afnam en er werkloosheid ontstond.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

46

We hebben de afgelopen acht jaar een forse economische crisis gehad,
met een hele hoge werkloosheid, waardoor de analyse van de commissieBakker uit 2008/2009 eigenlijk achterhaald is. Het is dus een lastige
inschatting hoeveel mensen je in de toekomst nodig hebt. De arbeidsmarkt is een markt met vraag en aanbod, waar een loonniveau uit komt
dat leidt tot een evenwichtswerkloosheid als de markt goed werkt. En als
de lonen omhooggaan omdat er meer vraag dan aanbod is, leidt dat weer
tot verschuiving van werkgelegenheid of tot innovatie of technologische
verbeteringen. Meer in het algemeen heeft de heer Wiersma een terecht
punt, namelijk: hoe zorgen we ervoor dat ons draagvlak voor de collectieve voorzieningen in de toekomst breed genoeg is om belangrijke zaken
als zorg, onderwijs, defensie en wegen te blijven betalen? Dat is natuurlijk
ook de reden geweest waarom de afgelopen jaren bijvoorbeeld de
AOW-leeftijd is verhoogd of waarom het kabinet investeert in lagere
lasten op arbeid, zodat werken meer loont. Maar de vraag is ook hoe we
in sectoren waarin veel in deeltijd wordt gewerkt, institutionele, structurele belemmeringen om meer te gaan werken kunnen wegnemen, om
daarmee tekorten op te kunnen vangen en de participatiegraad, ook in het
aantal uren – met name vrouwen lopen daarin achter – te kunnen
verhogen. Dat staat ook in de brief over krapte op de arbeidsmarkt. In die
zin ben ik het dus eens met de heer Wiersma, maar mijn stelling zou zijn
dat we in het kabinetsbeleid voldoende oog hebben voor kansrijk
arbeidsmarktbeleid en ook voor de prikkels voor participatie.
De voorzitter:
De heer Wiersma, tot slot.
De heer Wiersma (VVD):
Het was mijn bedoeling om aan te haken bij wat de Minister zelf schrijft.
Het kabinet wil onderzoeken hoe meer uren werken in bredere zin
bevorderd kan worden, zowel vanuit werkgevers als vanuit werknemers.
Ik zou het interessant vinden om daar een algemene analyse aan
toegevoegd te zien van hoe zich dat de komende jaren ontwikkelt. Want
door het ROA is krapte op de arbeidsmarkt voorspeld tot 2022. We zien
vanaf dat moment ook de vergrijzing harder doorkomen. We zien ook de
collectieve lasten oplopen. Wat betekent dat dan? We gaan geen grote
voorspelling voor over 30, 40 jaar neerleggen, maar wat betekent het in de
komende 5 jaar voor wat noodzakelijk is? Zou je dat kunnen toevoegen
aan wat hij al gaat onderzoeken? En hoe gaat hij dat doen? Daar ben ik
dan ook wel benieuwd naar. Wanneer gaan we dat zien? Hoe ziet dat
eruit? Wanneer hoort de Kamer daar wat over?
Minister Koolmees:
De tekorten op de arbeidsmarkt uit de ROA-analyses tot aan 2022 hangen
natuurlijk ontzettend samen met de assumpties die worden gemaakt over
de ontwikkeling van de economie. Op het moment dat de economische
ontwikkeling anders is, zul je ook gelijk zien dat al die ROA-analyses
achterhaald zijn. Dat is een flauw antwoord op de vraag van de heer
Wiersma. Daarom is het veel belangrijker om structureel goed beleid te
voeren, waardoor je inderdaad de lasten op arbeid verlaagt om de
participatie te vergroten, of nadenkt over het verhogen van de pensioenleeftijd om voldoende draagvlak te hebben voor onze collectieve
voorzieningen. Te veel vasthouden aan dit soort scenario’s voor de
middellange termijn, vijf jaar vooruit, vind ik eerlijk gezegd niet het beste
anker voor beleid. Ik denk dat het voor de lange termijn belangrijker is om
de arbeidsmarkt structureel beter te laten werken.
De voorzitter:
En hoe u dat onderzoek vormgeeft, hoor ik de heer Wiersma als kleine
vervolgvraag of niet-beantwoorde vraag stellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

47

Minister Koolmees:
Het UWV heeft vorige week nog onderzoek gedaan naar krapteberoepen,
dus naar de ontwikkeling van beroepen waarnaar de komende tijd veel
vraag is. Ook het ROA heeft van specifieke sectoren of beroepen analyses
tot 2022 voor specifieke regio’s gemaakt. Er zijn dus analyses beschikbaar.
Ik denk wel dat de analyses die in 2009 zijn gemaakt voor 2014, een heel
ander beeld van dat jaar gaven dan uiteindelijk de realiteit geworden is.
Dit soort analyses vind ik dus wel belangrijk voor de korte termijn, maar
voor de lange termijn lijkt het mij veel belangrijker dat de arbeidsmarkt
structureel beter werkt, de lasten op arbeid naar beneden gaan, werken
meer loont en dat de institutionele belemmeringen voor deeltijdwerk zijn
weggenomen, zodat mensen de keuze hebben om meer uren te gaan
werken. Uiteindelijk blijft het een vrije keuze.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.
Minister Koolmees:
Mijnheer Wiersma, u verleidt mij tot allerlei filosofische beschouwingen
over arbeidsmarktmodellen. Dat moet ik ook niet doen.
De heer Smeulders van GroenLinks heeft gevraagd wat ik heb gedaan om
voldoende mensen te hebben voor de energietransitie. De heer Wiebes,
mijn collega van Economische Zaken en Klimaat, heeft in zijn brief van
23 februari jl. aangekondigd dat de Arbeidsmarkttafel het SER-advies
betrekt bij het besluit over het klimaatakkoord. Enerzijds zal er heel veel
werkgelegenheid in de duurzame energiesector, de woningbouw en dat
soort sectoren ontstaan, anderzijds wordt er ook werkgelegenheid
onttrokken doordat de fossiele energiesector gaat krimpen en kolencentrales de komende jaren dichtgaan. Daardoor zal een deel van de mensen
op straat komen te staan. Een van de grote uitdagingen in deze transitie is
dus het kunnen omscholen van mensen die overtollig worden in een
bepaalde sector, voor een sector waar juist heel veel behoefte is. Mijn
departement is betrokken bij het Klimaatakkoord op die arbeidsmarkttafel,
juist om deze transitie in kaart te brengen en te helpen om die zo soepel
mogelijk te laten verlopen.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Dit zijn mooie woorden van de Minister, maar mijn vraag is specifiek of er
eigenlijk al voldoende inzicht is in wat die transitie eigenlijk van de
arbeidsmarkt vraagt en of het niet verstandig is om daar verder onderzoek
naar te doen.
Minister Koolmees:
Uit mijn hoofd zeg ik dat er recent een SER-advies is gekomen over deze
energietransitie. Daarin is geprobeerd kwantitatief inzichtelijk te maken
wat we voor de komende jaren kunnen verwachten.
De voorzitter:
Tot slot.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Dat zei ik ook in mijn eerste termijn. Ik verwees naar dat SER-onderzoek.
Daarin zegt de SER: omdat de overheid zelf de aanjager is van die
transitie, is er betere informatie nodig. Dat was mijn vraag.
Minister Koolmees:
Die kan ik nu niet concreet beantwoorden. Het heeft onze aandacht, want
het is onderdeel van het Klimaatakkoord en de arbeidsmarkttafel. Ik heb
het advies hier niet bij de hand, dus ik kan de vraag niet precies of
concreet beantwoorden. Als u het goed vindt, kom ik er in het AO over de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

48

uitwerking van het Klimaatakkoord op terug. Daarvan is die arbeidsmarkttafel dus onderdeel. Ja?
De heer Heerma. Gisteren hadden we een wetgevingsoverleg over het
Jaarverslag 2017. Toen kon ik mij herinneren iets over de Ambachtsacademie te hebben gelezen. Dat klopt, want dat zat in het setje voor
vandaag. De Ambachtsacademie is inderdaad het resultaat van de motie
van Pieter Heerma en Van ’t Wout. Op 6 februari 2018 is ermee gestart.
Inmiddels hebben zich 700 uitkeringsgerechtigde 50-plussers aangemeld
met interesse voor een opleiding. Dat heeft ertoe geleid dat er reeds 155
potentieel geschikte deelnemers zijn geselecteerd. Er is heel veel interesse
voor en er zijn heel veel potentieel geschikte deelnemers geselecteerd die
voldoen aan de criteria. Op dit moment zijn er ook al 36 matches met een
leermeester gemaakt en zijn er personen ook gestart met een opleiding in
een ambacht. In de relatief korte periode van vier maanden is de interesse
dus heel groot gebleken. Ook is het aantal geschikte personen heel groot
en worden er al concrete matches gemaakt. Bij de evaluatie van het
actieplan Perspectief voor vijftigplussers zal ik de Kamer nader informeren
over dit initiatief en hoe succesvol het is geweest.
De voorzitter:
De heer Wiersma in reactie op het antwoord op de vraag van de heer
Heerma.
De heer Wiersma (VVD):
Omdat dat een heel goed voorstel was destijds, voorzitter. Ik begrijp van
deze organisatie dat dit specifiek is bedoeld voor 50-plussers. In de
aantallen aanmeldingen die de Minister noemt, zitten niet die van alleen
50-plussers. Dat maakt het voor deze organisatie lastig. Is de Minister
bereid om te kijken of de grens van 50-plus kan bewegen als daarmee
meer mensen kunnen worden geholpen?
Minister Koolmees:
Volgens mij doet het probleem zich net aan de andere kant voor. Er is in
de motie een relatief klein bedrag beschikbaar gesteld, namelijk 2 miljoen,
terwijl er ontzettend veel interesse in is. Volgens mij is het nu zoeken naar
de leermeesters, de ambachtslieden die iemand kunnen opleiden, en zit
daar het knelpunt, niet in het aanbod. Als u signalen heeft, hoor ik dat
graag en geef ik het door aan de organisatie.
De voorzitter:
Mijnheer Wiersma, dit wordt ook uw laatste stukje.
De heer Wiersma (VVD):
Zit ik ook al aan de zevende?
De voorzitter:
Ja, dit wordt nummer acht. U hebt goed meegeteld.
De heer Wiersma (VVD):
Misschien heel kort om te voorkomen dat we hier die discussie voeren. Ik
begrijp dat er heel veel interesse in dit initiatief is omdat het ook gewoon
een goed idee is. Je zou hier meer mensen mee kunnen bedienen. Dat zit
niet alleen in de aantallen geregistreerden die de Minister noemt, want
daar zitten ook heel veel niet-50-plussers tussen. Als wij dit nader
evalueren, is het volgens mij goed om te kijken of we nog meer mensen
kunnen helpen door die grens wat soepeler te hanteren. Dat wil ik
meegeven.
Minister Koolmees:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

49

Nogmaals, als u dat signaal heeft, hoor ik dat graag, want dan kan ik het
opnemen met het UWV, dat deze regeling beheert en uitvoert.
De heer Pieter Heerma (CDA):
De Minister zegt terecht dat er maar een beperkt bedrag voor beschikbaar
was. Dat was ook omdat VVD en CDA destijds dachten: dit is kansrijk,
laten we ergens mee beginnen. Tegelijkertijd – ik twijfelde, maar de heer
Wiersma trekt me met zijn vraag over de streep – bevestigt het feit dat er
700 aanmeldingen zijn dat er vraag naar is. Kan het feit dat er 155
geschikte kandidaten zijn er een indicatie van zijn dat sommige mensen 49
of 48 jaar oud zijn, als de signalen van de heer Wiersma kloppen? Kan het
zijn dat zij daarom niet geschikt geacht worden? Het gat tussen 700 en 155
is best groot en het gat met 36 matches is ook weer vrij groot. Ik ben zeer
blij met de toezegging dat het gemonitord wordt en dat we bij het
actieplan meer informatie krijgen. Als er tussentijds signalen zijn over hoe
het beschikbare geld nuttiger gebruikt kan worden dankzij manieren om
meer matches te genereren dan in de huidige situatie waarin er aan de
randen te knellende regels zijn, zou mij dat een lief ding waard zijn. Ik
herhaal: het feit dat er zoveel aanmeldingen zijn, doet wel vermoeden dat
dat het antwoord is op de vraag die leeft.
Minister Koolmees:
Dat ben ik zeer eens met de heer Heerma. Die signalen ontvang ik dus
graag. Overigens gaat het in dit geval over 700 uitkeringsgerechtigden die
zich hebben aangemeld. Dat zijn echt 50-plussers waarvan er dus 155
potentieel geschikt zijn. Hier is al rekening gehouden met het leeftijdscriterium. In het algemeen ben ik het eens met de vragen van de heren
Heerma en Wiersma waarom we, als iets heel goed werkt, niet zouden
proberen het nog beter laten werken.
Over het woonlandbeginsel, waar de heer De Jong naar vroeg, merk ik op
dat ik hier schriftelijke vragen van de heer Wiersma over heb beantwoord.
In de brieven van 6 maart 2015 en 24 mei 2017 heeft mijn voorganger u
meegedeeld dat de Wet woonlandbeginsel in de sociale zekerheid
aanpassing vergt van twintig bilaterale socialezekerheidsverdragen. Op
5 april 2018, zeer recent, heeft de Centrale Raad van Beroep uitspraken
gedaan over de toepassing van het woonlandbeginsel op de
WGA-uitkering van een inwoner van Thailand, op de kinderbijslag van een
kind in Indonesië en op de nabestaandenuitkering van nog een inwoner
van Indonesië en een inwoner van Zuid-Afrika. De CRvB concludeert dat
het toepassen van het woonlandbeginsel op deze uitkeringen uit hoofde
van deze verdragen niet is toegestaan. Het houdt juridisch niet stand. Op
basis van die uitspraken heb ik onderzocht welke verdragen gelijkwaardig
geformuleerde bepalingen bevatten en dus eigenlijk ook in aanmerking
komen voor deze uitspraken van het CRvB. De uitkomst is niet alleen deze
drie landen, maar ook nog tien andere landen. De onderhandelingen met
die dertien landen zullen dus gestart worden met het oog op de
aanpassing van de bilaterale socialezekerheidsverdragen met als inzet dat
het woonlandbeginsel op termijn weer kan worden toegepast. Het zijn
natuurlijk wel langdurige onderhandelingen tussen landen. Het wijzigen
van een verdrag duurt doorgaans enkele jaren. Laatst was ik bij de ILO in
Genève. Iedere keer als ik contact heb met bijvoorbeeld de Indonesische
Minister, breng ik onder de aandacht dat de onderhandelingen lopen.
Zoals gebruikelijk wordt uw Kamer geïnformeerd zodra er een akkoord is
bereikt over de aanpassing van een bilateraal socialezekerheidsverdrag.
Wanneer de verdragspartner niet instemt met de aanpassing van het
socialezekerheidsverdrag, informeer ik de Kamer ook. Dan staat het oude
verdrag er namelijk. Het is, denk ik, verstandig om eerst in overleg te
treden met die landen om te proberen het aan te passen, want het is een
bilateraal verdrag, twee kanten op. Dat heeft ook te maken met de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

50

gegevensuitwisseling van Indonesië met Nederland. Die is heel relevant
voor Nederland zelf. Eenzijdig opzeggen is dus niet verstandig.
De voorzitter:
Mijnheer De Jong, u hebt nog één enkele interruptie, dus dit wordt een
kwestie van buitengewoon scherp formuleren.
De heer De Jong (PVV):
Ik vind het allemaal niet zo mooi. Ik zeg het maar gewoon zoals het is. Ik
lees in die brief: «op termijn moeten we ervoor zorgen dat het alsnog kan
worden gerealiseerd», maar «op termijn» is zo vaag, zo breed. Het kan
dus jaren en jaren duren, zoals de Minister ook zegt. Ondertussen wordt
er wel geld overgemaakt en, sterker nog, moet er met terugwerkende
kracht geld worden betaald. Dat staat ook in de brief. Ik wil graag zien dat
deze Minister toezegt dat hij hiervan een topprioriteit maakt. Dat is niet
heel netjes van mij geformuleerd; dat realiseer ik mij. Kan de Minister
topprioriteit maken van het oplossen van het gegeven dat nu op heel wat
landen het woonlandbeginsel niet kan worden toegepast? Kan hij daar
ook een termijn aan koppelen? Volgens de Minister is het niet verstandig
om verdragen op te zeggen, maar het is ook niet verstandig om sociale
zekerheid aan iedereen en alles weg te geven zonder dat we daar paal en
perk aan stellen. Kan de Minister daarop antwoord geven?
Minister Koolmees:
Dat kan ik niet, want onderhandelingen over bilaterale socialezekerheidsverdragen kosten gewoon tijd en worden zorgvuldig gevoerd. Voor de
duidelijkheid: we passen de verdragen aan de nieuwe wetgeving aan en
ontnemen daarmee geld aan de rechthebbenden in die landen. Dat zijn
sowieso geen makkelijke onderhandelingen. Ik vind het dus heel
onverstandig om daar deadlines aan te koppelen. Je kunt namelijk de
uitwisseling van informatie in de waagschaal stellen met de aanpassing
van het bilaterale socialezekerheidsverdrag. Daardoor kun je slechter uit
zijn. Op het departement wordt wel door mensen volcontinu onderhandeld met andere landen over de aanpassing van die bilaterale
verdragen als gevolg van de aanpassing van de Nederlandse wetgeving in
de vorige kabinetsperiode.
Kort. Er is een motie aangenomen, ik dacht van de heren Van Weyenberg,
Wiersma en Heerma, om in gesprek te gaan met de sociale partners over
een activerende WW en om daarbij scholing een rol te laten spelen. De
gesprekken over onder andere een aantal ideeën van de heren zijn gestart,
dus ook over de vraag hoe je ervoor kunt zorgen dat scholing leidt tot een
snelle uitstroom. Na de zomer kan ik u daarover informeren. Op dit punt
hebben de heren Van Kent en Wiersma in de eerste termijn een
megaverbond, een monsterverbond, gesloten. Er zijn altijd twee
elementen die hierin een rol spelen: hoe ga je om met scholing en
uitkering en hoe ga je ervoor zorgen dat er überhaupt geld dat je vrijwillig
kunt inzetten voor scholing, beschikbaar is?
De heer Van Weyenberg vroeg of ik in lijn met de motie-Ziengs/Van
Weyenberg uit 2016 de quotumregeling voor de Aziatische horecasector
ging verruimen met het oog op de krapte op de arbeidsmarkt. De motie
heeft het kabinet opgeroepen om te werken met een flexibel quotum dat
op basis van een periodieke toetsing wordt aangepast aan de daadwerkelijke behoefte aan koks van de Aziatische horeca. Momenteel bekijk ik of
de verruiming van het quotum voor de huidige twee quotumjaren nodig
en wenselijk is. Het ministerie houdt de ontwikkeling in het aantal
aanvragen van GVVA’s in het kader van de quotumregeling nauwlettend
in de gaten. Ook voert het met de sector en de uitvoerende partijen UWV
en IND periodiek overleg over de cijfers. Als uw vraag is of de motie wordt
uitgevoerd, is het antwoord ja. Aangenomen Kamermoties voeren wij
namelijk uit. Ik zeg er wel bij dat we afspraken met de sector zelf over

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

51

opleidingscapaciteit hebben gemaakt, ook om Aziatische koks in
Nederland op te leiden. We willen gewoon goede afspraken met de sector
maken om het ook voor de toekomst te regelen.
De voorzitter:
Ik kijk even naar mijn collega’s. Mag ik daar een vraag over stellen? Op
1 oktober gaat het volgende jaar in en je moet natuurlijk een beetje
kunnen vooruitplannen, want er vervallen straks ook allemaal vergunningen. Zou het lukken om zo snel mogelijk en met enige voortvarendheid
een akkoord te bereiken en duidelijkheid te hebben over de periode na
1 oktober? Ik snap dat er een gesprek over is, want zo’n akkoord heeft
twee kanten; de partijen hebben iets toegezegd. Hoe dan ook, ik denk dat
daar met smart op wordt gewacht.
Minister Koolmees:
Dat zeg ik graag toe.
Het laatste specifieke punt. De heer Heerma en de heer Van Weyenberg
hebben aandacht gevraagd voor contracting. Contracting is inderdaad
gewoon een vorm van werk aanbesteden. Daar is op zich niets mis mee.
Wel zien we dat contracting, als het wordt gebruikt om arbeidsvoorwaarden te drukken, «het laagste putje is», in de woorden van de heer
Heerma. Ik geef als voorbeeld de WAADI, dus de uitzendbranche. Dat werk
zou eigenlijk onder de uitzend-cao moeten vallen, maar valt er ineens niet
onder, omdat het via contracting verloopt. Er zijn wel mogelijkheden om
hier iets tegen te doen – ik heb dat al aangegeven – zoals handhaving
door de Inspectie SZW. Het UWV heeft echter specifiek gevraagd wat de
heer Asscher de vorige periode eraan heeft gedaan. De heer Asscher heeft
toen aangegeven dat het aan de sociale partners is om oneigenlijk gebruik
van contracting aan te pakken. De Stichting van de Arbeid heeft laten
weten dat zij er niet uitkwam om advies te geven over de driehoeksrelaties, zoals contracting en payrolling. Uiteraard, zeg ik tegen de heren
Heerma en Van Weyenberg, ben ik bereid om in gesprek te gaan met de
uitzendsector en met de vakbonden om deze problemen aan te pakken. Ik
zal de Kamer informeren over het resultaat van deze gesprekken.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Dank aan de Minister voor de erkenning van het risico en de bereidheid
om het op te pakken, want er is de afgelopen jaren, nadat de Stichting van
de Arbeid er niet uitkwam over die driehoekrelaties, kennelijk niet veel
mee gebeurd. Ik acht het risico best reëel. Kan de Minister aangeven op
welke termijn hij kan terugkomen op het overleg dat hij zal aangaan? Is hij
bereid om in dat gesprek te verkennen of wetgeving hierbij het aangewezen instrument is, of dat het anderszins opgelost zou kunnen worden?
Minister Koolmees:
Ik begrijp de vraag heel goed. Die is terecht. Ik wil dit op korte termijn
doen, omdat het natuurlijk een relatie heeft met allerlei andere initiatieven, zoals de Wet arbeidsmarkt in balans die ook naar de Kamer komt.
Ik zal de vraag specifiek meenemen in de gesprekken en na de zomer, ik
denk richting het najaar, de Kamer erover informeren. Er ligt nog best een
uitdaging op heel veel terreinen voor de komende maanden, maar deze
neem ik ook mee. We hebben natuurlijk de reguliere gesprekken met
vakbonden, werkgevers en ook de uitzendbranche over ontwikkelingen op
de arbeidsmarkt. Daarin zal ik het meenemen.
De voorzitter:
Ik zie dat de Minister daarmee de vraag heeft beantwoord.
Minister Koolmees:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

52

Dit was het einde van mijn bijdrage, althans van de beantwoording op de
vragen die ik had genoteerd. Misschien ben ik iets vergeten, maar dan
hoor ik dat zo meteen.
De voorzitter:
Dan gaan we nu naar de tweede termijn. Ik zou zeggen maximaal twee
minuten, maar u weet dat de tijd niet volgemaakt hoeft te worden. Mag ik
aan de collega’s vragen of zij het goed vinden dat de heer De Jong start?
Want hij heeft nog een verplichting elders. Zo kan hij toch nog zijn inbreng
doen. Daarna mevrouw Van Brenk. Mocht er een VAO worden aangevraagd, dan is het gebruikelijk dat we gewoon de volgorde van de
aanwezigen hanteren. Dat is de heer De Jong niet onbekend.
De heer De Jong (PVV):
Dank aan mijn collega’s voor deze mogelijkheid. Ik dank ook de Minister
voor de beantwoording. Ik zou hem willen vragen om topprioriteit te
geven aan het woonlandbeginsel en het ook zo te benoemen richting de
Kamer. Dat is een belangrijk element binnen onze sociale zekerheid. Ik
hoop dat hij dit kan toezeggen.
Een ander punt dat ik wil maken, is het volgende. De Minister gaf aan dat
hij in gesprek is met zzp-organisaties. Hij zei: als ze bij me langskomen,
zijn ze van harte welkom om met mij in gesprek te gaan. Mijn specifieke
punt ging over het in vrijwilligheid betaalbaar maken en toegankelijker
maken van arbeidsongeschiktheidsverzekeringen en pensioenopbouw.
Zou de Minister een oproep kunnen doen aan al die verschillende
zzp-organisaties om met hem in gesprek te gaan? Zo kan hij horen waar
zij de knelpunten ervaren en kijken of men gezamenlijk tot een oplossing
kan komen, zodat we op een eerdere termijn tot een betaalbare arbeidsongeschiktheidsverzekering in vrijwilligheid en opbouw van pensioen in
vrijwilligheid komen.
Ik zal de beantwoording op afstand volgen. Ik dank u hartelijk voor de
mogelijkheid om eerder te spreken.
De voorzitter:
Dank u, meneer De Jong. Het woord is aan mevrouw Van Brenk.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
O, ik mag blijven zitten? Dan doe ik dat graag. Dank u wel, voorzitter. Ik
twijfel nog of ik een voortgezet overleg ga aanvragen. Misschien kan ik
het achterwege laten als de Minister wat toezeggingen doet.
De voorzitter:
Mevrouw Van Brenk, ik noteer even dat u een VAO heeft aangevraagd. Als
u ervan afziet, dan hoor ik dat straks wel weer.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Prima. Ik heb de Minister te weinig gehoord over de cultuuromslag die
nodig is bij werkgevers. Misschien kan hij daar in tweede termijn nog
even bij stilstaan. Ik heb het voorbeeld gegeven van Ieren die continu
tijdelijke baantjes hebben, waarbij werkgevers zeggen: je mag bij ons wel
komen werken, maar we hebben er niet zo veel voor over. Flex is zowel
voor jong als oud een groot probleem. Van die flex-verslaving van
werkgevers moeten we echt af. Hoe gaat de Minister dat bereiken?
De collega’s hebben al stilgestaan bij de cao-contractlonen van 2017.
Iedereen viel over de ontziemaatregel, maar voor mij was het feit
belangrijker dat er in geen enkele cao een afspraak is gemaakt over het
begeleiden van ouderen naar ander werk. Afspraken over een actief
loopbaanbeleid voor ouderen zijn er bij nog geen 5% van de bedrijven.
Ook daar is die cultuuromslag van groot belang. Als de Minister zegt dat
we straks allerlei mensen nodig hebben bij de transitie van energie, vraag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

53

ik me af of EVC-trajecten, Erkenning van Verworven Competenties, in alle
sectoren gaan gelden. Ze zijn er nu alleen voor specifieke sectoren, maar
het zou van groot belang zijn om dat overal duidelijk te maken. Ik heb
zorgen om de belasting bij de belasting. Al die belastingmensen zijn
zwaar belast. Gaan we die inspecties nu waarmaken? Kunnen wij als
toezegging noteren dat de Minister met zijn collega Snel gaat praten om
dat gerealiseerd te krijgen?
Ik zou de Minister ook nog willen wijzen op de reactie van de FNV. Die zegt
dat de Europese Commissie duidelijk maakt dat onzeker werk in
Nederland is doorgeschoten. We lopen echt helemaal uit de pas, in
verhouding tot andere landen.
De voorzitter:
Dank u wel. De heer Van Kent.
De heer Van Kent (SP):
Dank, voorzitter. Je moet je zegeningen tellen. Een daarvan is wat mij
betreft dat de Minister al bezig is om te kijken welke ruimte de specialisten
bij het UWV hebben. Ik vat het maar even in mijn eigen woorden samen.
Het lijkt mij heel interessant om daar nog een keer over door te spreken. Ik
ben heel benieuwd naar de termijn waarop de Minister zijn gedachten
daarover heeft opgemaakt en hij hierover iets kan delen met de Kamer.
Verder hoorde ik de Minister zeggen: je moet het dak repareren als de zon
schijnt. Dat is een uitspraak van Balkenende, geloof ik. Een vrij bizarre
uitspraak, want je gaat het dak repareren als het kapot is. Als je ’s
ochtends opstaat en je ziet dat de zon schijnt, bedenk je niet dat je het dak
maar eens gaat repareren. Tenminste, ik kan me nauwelijks voorstellen
dat mensen daartoe besluiten. U volgt mij niet, Minister? Als het dak niet
kapot is en de zon schijnt, ga je het dak niet repareren, neem ik aan. Daar
komt het op neer. Dat het dak kapot is, blijkt wel uit de situatie rondom de
zzp’ers. Op de eerste plaats gaat het om de arbeidsongeschiktheidsverzekering en de pensioenregeling. Met 125% van het minimumloon kan de
Minister niet volhouden dat hij de toezegging die hij aan de Kamer heeft
gedaan, namelijk dat het minimumtarief voldoende moet zijn om een
arbeidsongeschiktheids- en een pensioenregeling te treffen, kan
waarmaken. Ik vraag de Minister daarom om de toezegging alsnog waar
te maken, dan wel met berekeningen te komen waaruit blijkt dat die 125%
daar wel voldoende voor is.
De afgelopen twee jaar is er eigenlijk niet gehandhaafd en de komende
twee jaar gaat er ook maar zeer beperkt gecontroleerd worden of zzp’ers
wel of geen werknemers zijn. Dat baart de SP heel veel zorgen. Met de
inzet van deze Minister hebben we er weinig vertrouwen in dat de
komende twee jaar de problemen worden opgelost. Daarom vraag ik de
Minister nogmaals om haast te maken. Hij moet niet steeds verder
uitstellen, maar haast maken met het in de wet opnemen van duidelijke
criteria op basis waarvan onderscheid gemaakt kan worden tussen een
zzp’er en een werknemer. Daar kan vervolgens de handhaving opgezet
worden die nodig is. Dus niet allerlei commissies opzetten en dingen
vooruitschuiven, maar er gewoon haast mee maken.
De voorzitter:
Dank u wel.
De heer Van Kent (SP):
Eén vraag is blijven liggen, voorzitter.
De voorzitter:
Heel kort dan.
De heer Van Kent (SP):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

54

Ik had in eerste termijn een vraag gesteld die niet beantwoord is, maar die
wel heel wezenlijk is. Ik kan hem ook schriftelijk stellen, maar ik had hem
bewaard voor dit algemeen overleg. De vraag ging over de 14- en
15-jarigen die als onderaannemer bij Deliveroo maaltijden bezorgen. Het
tweede deel van die vraag ging over de arbeidstijden van 16- en
17-jarigen die ook als zzp’er na zeven uur ’s avonds worden ingezet. Is de
Minister bereid om de inspectie te laten kijken of de Arbeidstijdenwet niet
wordt overtreden, zeker met het oog op de veiligheid van deze kinderen,
omdat die ’s nachts met geld over straat fietsen?
De voorzitter:
U herhaalt terecht uw vraag. De heer Smeulders.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. De arbeidsmarkt is in beweging. Dat gaat twee
kanten op. Ik deel de analyses die hierover zijn gegeven. Het gaat de
goede kant op met meer werkgelegenheid en minder werkloosheid. Maar
het gaat ook een verkeerde kant op met steeds meer flexibiliteit en
onzekerheid voor mensen. Als Tweede Kamer zijn we vooral in afwachting
van de Wet arbeidsmarkt in balans, van de Wieg en van de opvolger van
de Wet DBA, hoe die ook mag gaan heten. GroenLinks maakt zich daar
zorgen over. Vertrouwt de Minister er nog steeds op dat de Wet arbeidsmarkt in balans en de opvolger van de Wet DBA tegelijkertijd kunnen
ingaan? Wij vinden dat ontzettend belangrijk, maar de opvolger komt er
maar niet aan. De brief die wij afgelopen week ontvingen, stemt ons niet
erg hoopvol. Er worden zo veel knelpunten geschetst dat we niet
verwachten het heel snel gaat gebeuren. Wil de Minister daarop ingaan?
Mogelijk komt er ook nog een pensioenakkoord, waarvoor wij natuurlijk
afhankelijk zijn van de sociale partners. Het komt allemaal na de zomer.
Dat is voor mij persoonlijk wel prettig, want dan kan ik het zomerreces
gebruiken om me in te lezen en verder te verdiepen in de dossiers.
Ik heb nog één opmerking over het SER-klimaatakkoord, althans het
klimaatakkoord van Minister Wiebes en alle partners die erbij betrokken
zijn. Daar wachten we ook op. Het was een prima opmerking van de
Minister dat het goed is om met elkaar door te praten over de vraag wat
het betekent voor de arbeidsmarkt als het akkoord er is. Misschien moeten
we in de procedurevergadering een keer aan de orde stellen om te
agenderen wat het betekent voor de arbeidsmarkt.
De voorzitter:
Dat kunt u daar zeker doen. De heer Heerma heeft een interruptie.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Ik vind dat de heer Smeulders terecht vraagt naar de tijdstippen van beide
wetten. Ik lees het zo dat de intentie is om ze tegelijkertijd te laten ingaan.
Ik ben een optimistisch mens, maar ik wil niet aannemen dat ik te positief
ben over zijn bijdrage en hoor graag hoe ik zijn vraag moet interpreteren.
Ziet hij dat beide wetten een positieve bijdrage kunnen gaan leveren aan
het creëren van een beter speelveld op de arbeidsmarkt, maar verwacht
hij dat er in de tussentijd schijnconstructies van zzp’ers ontstaan, als je het
ene doet en het andere niet, doordat delen van de arbeidsmarkt in balans
worden gemaakt, terwijl het zzp-dossier nog op zich laat wachten?
De heer Smeulders (GroenLinks):
We hebben zelf natuurlijk een initiatiefwet gemaakt met PvdA, SP en
GroenLinks over payroll, dus we hopen al snel iets te kunnen doen. Maar
ja, wij maken ons grote zorgen. Als de opvolger van de Wet DBA veel later
komt, blijft die onduidelijke situatie nog veel langer bestaan. Dat vinden
we niet wenselijk. Onze positie over de Wet DBA moeten wij nog gaan
innemen. We gaan er nog met veel mensen over praten. We zien dat er

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

55

positieve kanten aan zitten, maar ook dingen waarmee wij beduidend
minder blij zijn. Daar gaan we onze positie nog in bepalen.
De voorzitter:
Ik hoor geen vervolgvraag. Ik geef het woord aan de heer Wiersma.
De heer Wiersma (VVD):
Voorzitter, dank. Dank aan de Minister voor de uitgebreide beantwoording.
Voor een groot deel kan mijn fractie ermee uit de voeten. Ik pak nog een
paar punten die ik miste in de beantwoording of die ik graag nog wil
verduidelijken.
Ik begin met de integraliteit over krapte en de toezegging om er voor de
begroting op terug te komen. De Minister noemt het «een satéprikker».
Het maakt mij allemaal niet uit wat het is, als de toegezegde informatie
maar naar de Kamer komt, zodat we een oordeel erover kunnen vormen.
In bredere zin heb ik wel zorgen over de integraliteit. Als het ROA zegt dat
de krapte in 2022 oploopt, moet dit geen eenmalige brief over krapte zijn.
Ik zit wel te zoeken of we hierover vaker meer integraal iets van het
kabinet gaan horen. Ook omdat er op heel veel facetten al wat gebeurt.
Het hangt met elkaar samen. Dat zegt de Minister ook in de brief, dus ik
neem aan dat hij daarover heeft nagedacht.
Ik had een vraag gesteld over mijn motie over leerbanen, een offensief om
40.000 leerbanen aan te bieden aan zij-instromers. Ik mis het antwoord
hierop. Dat mag ook schriftelijk als dat makkelijker is.
Een ander punt ging over het UWV en de gemeente en het initiatief van
onder andere de ABU om te helpen de kaartenbakken door te spitten. De
Minister wijst terecht naar de Staatssecretaris, maar dit geldt ook voor het
UWV en daar ligt een verantwoordelijkheid van de Minister. Het probleem
is juist dat die twee dingen te weinig bij elkaar komen en dat daardoor de
behoefte aan een eenloketgedachte is ontstaan. Ik vroeg de Minister of hij
bereid is in de toekomst verder te bekijken in hoeverre dat zou kunnen
helpen om de samenwerking tussen UWV en gemeente, ook in de
overdracht, te bespoedigen.
Ik heb een vraag gesteld over handhaving aan de onderkant en hoe we
kunnen voorkomen dat bij bedrijven die heel erg op compliance gericht
zijn, teksten over aanscherping uitgelegd worden op een manier waardoor
er bij sommige organisaties weer een slot op de deur komt voor zzp’ers. Ik
ben nog niet helemaal gerustgesteld door dat antwoord. Ik ben benieuwd
hoe de Minister daar meer in gaat doen dan wat hij er net over gezegd
heeft, uiteraard in overleg met de Belastingdienst, waar hij terecht naar
verwijst. Graag een toelichting hierop.
Tot slot.
De voorzitter:
Ja, één zin nog.
De heer Wiersma (VVD):
Eén zin. De Minister schrijft in zijn brief hoe meer uren werken in brede zin
kan worden bevorderd. In reactie daarop vroeg ik hem daarbij ook
specifiek te onderzoeken wat het nu in Nederland zou vragen en waar we
dan naartoe zouden bewegen. Hoeveel uur meer hebben we nodig? Ik
miste in het antwoord van de Minister informatie over hoe hij überhaupt
invulling gaat geven aan zijn onderzoek. Hij heeft het opgeschreven: ik ga
invulling geven aan een onderzoek...
De voorzitter:
Dit is een hele lange zin, meneer Wiersma.
De heer Wiersma (VVD):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

56

Het is een heel lange, ja, excuses. Het helpt wel even, want ik zie de
Minister moeilijk kijken.
De Minister schrijft in zijn brief hoe meer uren werken in brede zin kan
worden bevorderd. Ik ben benieuwd hoe hij dat onderzoek gaan inrichten
en wanneer de Kamer er iets van hoort. Ook vraag ik hem of hij daarin kan
meenemen waar we dan naartoe zouden moeten. Meer uren werken doen
we niet voor onze lol, maar dat doen we omdat het blijkbaar ook van
belang is voor de arbeidsdeelname. De Minister constateert dat we in
Nederland in vergelijking met andere Europese landen – dit is een hele
lange zin, voorzitter – relatief weinig uren werken en stelt dat dat aantal
omhoog moet.
De voorzitter:
Volgens mij is uw vraag helder. U wilt een centraal plan; ik merk het. Ik
geef nu het woord aan de heer Heerma.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Dank u, voorzitter. Ik wil de Minister bedanken voor zijn beantwoording in
eerste termijn. Hij is in korte termijn toch op heel veel onderwerpen
ingegaan, die veelal op een later moment verder uitgewerkt moeten
worden. Ik wil er daarvan twee specifiek uitlichten. De eerste heeft te
maken met het amendement-Van ’t Wout/Heerma. De Minister geeft aan
dat er 700 aanmeldingen voor zijn, dat er 155 mensen voor in aanmerking
komen en dat er 36 trajecten lopen. Het gaat om een beperkt budget om te
kijken of iets kan werken. Ik ben toch, ook na de beantwoording in eerste
termijn, wat bezorgd dat we straks te horen gaan krijgen: het was een heel
goed idee, maar we hebben maar de helft van het geld uitgegeven omdat
de randvoorwaarden te strak waren. Ik zeg niet dat dat gaat gebeuren,
maar stel dat gebeurt ... De Minister gaat rapporteren over wat het
oplevert. Als in de tussentijd blijkt dat het een groter succes zou kunnen
zijn dan het is, omdat er te knellende voorwaarden in de kaders van het
amendement zitten, zou ik daarover graag geïnformeerd worden. We
moeten dan met elkaar bekijken of we tussentijds de dingen kunnen
verbeteren. Dat was mijn eerste vraag aan de Minister.
Het tweede is meer een opmerking. Ik denk dat het heel terecht is dat de
Minister het punt van de contracting op wil pakken. D66 en het CDA
hebben dat hier ingebracht, maar ik weet dat er ook andere partijen zijn
die daar in het verleden al op hebben gewezen. Deze discussie speelde al
voor de Wet aanpak schijnconstructies. Toen waren er zelfs discussies
over het minimumloon, dat niet eens aan de orde was. We lopen nu het
risico dat we het voor contractors buiten Nederland beter geregeld
hebben dan voor contractors binnen Nederland. Dat is ook raar.
De voorzitter:
Dank u wel. Dat is netjes binnen de tijd. Ik zal dat zelf dan ook doen, als u
mij toestaat dat even niet als voorzitter te doen.
Ook ik dank de Minister voor de beantwoording. Het punt over contracting
is al door andere partijen gemaakt. Het is denk ik heel goed dat hij dat
gesprek daarover uitgebreid voert met de uitzendsector en de vakbeweging en daarover aan ons rapporteert. We kunnen het dan in
samenhang behandelen met de Wet arbeidsmarkt in balans. We willen
niet een nieuw putje, zoals velen van ons hebben gezegd.
Ik dank de Minister ook voor de toezegging over gezag, dat we niet alleen
gaan verduidelijken, maar ook echt de beleidsregels gaan aanpassen. Ik
zie daarnaar uit, want ik vind dat belangrijk. Ik vind het ook belangrijk dat
hij in de begroting de voortgang rondom de krapteaanpak gaat doen, wat
eigenlijk onderdeel is van een bredere visie over meer uren werken et
cetera. Ik geloof niet in kwantitatieve doelen, maar ik denk dat we vooral
moeten zorgen dat we het onbenutte potentieel van veel mensen die aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

57

het werk willen of meer willen werken, beter benutten. Ook moeten we
kijken hoe we de mismatch kunnen aanpakken.
De Minister zei tussen neus en lippen door dat de gesprekken met de
verzekeraars over de vrijwillige arbeidsongeschiktheidsverzekering goed
verlopen. Hij schrok er zelf een beetje van, maar hij begrijpt dat mij dat
hoopvol stemt. Ik zal hem niet vragen erover uit te weiden, maar mijn
verwachtingen zijn wel optimistischer geworden en dat is goed nieuws,
juist ook voor mensen die wel een verzekering hebben en dan op hun
55ste of 60ste, na soms heel lang verzekerd te zijn geweest, dat opeens
niet meer mogen. Wij willen daar graag iets aan doen, dus dat zou mooi
zijn.
Dank voor de toezegging rond de motie van collega Ziengs en mijzelf over
de Aziatische horeca en om snel duidelijkheid te geven over de nieuwe
periode na 1 oktober. Ik verwelkom dat.
Ik heb nog een niet-beantwoorde vraag, die hopelijk wel beantwoordbaar
is. Die ging over de bijsluiter voor werkzoekenden. Dit is een continuing
story. Graag een antwoord nu en anders misschien op een later moment
schriftelijk.
Als voorzitter kijk ik naar de Minister om te zien of hij een heel korte
schorsing wil of meteen kan antwoorden.
Minister Koolmees:
Zal ik het proberen? Laat ik dat maar doen.
De voorzitter:
De verwachtingen zijn hoog gespannen. Ik geef de Minister het woord
voor beantwoording in tweede termijn. Ik vraag de collega’s om terughoudend te zijn met interrupties, want er zijn heel veel vragen gesteld.
Minister Koolmees:
Ik ga een beetje improviseren. Dat wordt lachen. Ik begin met de heer De
Jong. De Minister van Sociale Zaken is hard bezig om te onderhandelen
over de bilaterale socialezekerheidsverdragen naar aanleiding van de
aanpassing van het woonlandbeginsel. Dat is niet van de ene op de
andere dag geregeld. Daar moet je ook realistisch in zijn. Zijn oproep aan
de zzp-organisaties laat ik aan hem. Ik heb in eerste termijn helder
aangegeven hoe ik mijn rol zie in het wegwerken van knelpunten. Andere
mensen mogen zich natuurlijk organiseren en zich bij mij melden en dat
gebeurt ook regelmatig.
Mevrouw Van Brenk heeft een aantal hele specifieke vragen gesteld, die ik
probeer langs te gaan lopen. Als het gaat over de cultuuromslag, als het
gaat over flex, voor zowel jong als oud, als het gaat over doorgeschoten
flexibilisering en de opmerkingen van de FNV en de Europese Commissie
hierover, ben ik het met mevrouw Van Brenk eens. Daarom ook hebben
we de Wet arbeidsmarkt in balans gemaakt, waarin je eigenlijk twee
bewegingen ziet. Enerzijds willen we de risico’s verminderen voor
werkgevers om mensen met een vast contract in dienst te nemen. Daarbij
moet gedacht worden aan bijvoorbeeld de loondoorbetaling bij ziekte en
de aanpassing van de Wet werk en zekerheid. Tegelijkertijd willen we
flexibel werk minder flex maken door bijvoorbeeld premiedifferentiatie in
de WW en het recht op transitievergoeding op dag één. Die beide kanten
zitten in de Wet arbeidsmarkt in balans. Daarmee proberen we recht te
doen aan deze ontwikkeling. Tegelijk constateren we ook vandaag weer
met de opmerking van de heren Heerma en Van Weyenberg over
contracting dat er een bredere ontwikkeling gaande is als het gaat om
flexibilisering van de arbeidsmarkt. In het onderzoek naar de platformeconomie zie je dat die enerzijds kansen biedt voor mensen om mee te doen
op de arbeidsmarkt, een laagdrempelige manier om te participeren, en
anderzijds ons voor nieuwe uitdagingen stelt als het gaat over het
handhaven van de socialezekerheidswetgeving. De doorgeschoten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

58

flexibilisering is geadresseerd in het regeerakkoord en in de Wet
arbeidsmarkt en balans.
Mevrouw Van Brenk zei dat er nauwelijks afspraken in cao’s staan over
loopbaanbeleid voor ouderen en ze vroeg wat de Minister daaraan gaat
doen. Ik wil erop wijzen dat in de cao-rapportage over 2017 staat dat in
ruim 90% van de cao’s generieke afspraken zijn gemaakt over duurzame
inzetbaarheid. Daarvan profiteren uiteraard ook de oudere werknemers.
Verder werk ik in het kader van de pensioendiscussie en in het kader van
het actieplan Perspectief voor vijftigplussers aan het vergroten van de
baankansen voor die groep, maar ook aan de duurzame inzetbaarheid.
Vorige week heb ik nog een debat met de heer Van Kent gehad over
pensioenen, ook in deze zaal volgens mij, waarin brede duurzame
inzetbaarheid een heel belangrijk aandachtspunt is voor de komende
jaren. Door het verschuiven van de AOW-leeftijd zullen we ook moeten
investeren in preventie, in duurzame inzetbaarheid, maar ook in ontziemaatregelen en dat soort zaken, generatiepacten, juist om ervoor te
zorgen dat mensen duurzaam en gezond de AOW-leeftijd kunnen halen.
Nogmaals, in 90% van de cao’s worden generieke afspraken gemaakt. Er
kan nog wel een tandje bovenop.
De voorzitter:
Voor u verdergaat, mevrouw Van Brenk, heel bondig.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Heel bondig. Ik gaf aan dat in hetzelfde overzicht staat dat bij nog geen 5%
van de bedrijven een actief loopbaanbeleid voor ouderen aanwezig is.
Daarmee kan de Minister toch niet tevreden zijn?
Minister Koolmees:
Nee, dat ben ik zeker niet. In het debat over de pensioenen vorige week
heb ik ook gezegd dat het heel lang beleid is geweest om vroegtijdig uit te
treden. De gemiddelde leeftijd om uit de arbeidsmarkt te treden was in
2001 nog 59 jaar. Sinds het afschaffen van de VUT- en prepensioenregelingen zien we dat die uittreedleeftijd is opgelopen en daarmee is de
urgentie van dit beleid vergroot. Zeker in deze tijd van krapte op de
arbeidsmarkt en werkgevers die behoefte hebben aan goed gekwalificeerde mensen, is het een goede kans om mensen duurzaam inzetbaar te
maken. Het is echt een cultuuromslag, weliswaar vijftien jaar geleden, die
nog niet helemaal in de haarvaten van de organisaties zit. Er moeten echt
nog stappen worden gemaakt. Dat ben ik met mevrouw Van Brenk eens.
Mevrouw Van Brenk heeft ook een vraag gesteld over de EVC’s, de elders
verworven competenties. Dat is inderdaad onderdeel van de brief over
een leven lang ontwikkelen die naar uw Kamer komt. We verkennen de
mogelijkheid om de EVC’s in het zogenaamde NLQF, het Nederlands
Kwalificatieraamwerk, op te nemen, waarmee ze nadrukkelijk vergelijkbaar worden met kwalificaties van mbo en hbo. Daarnaast start het
kabinet na de zomer met pilots waarin mensen een praktijkdeel van een
mbo-opleiding kunnen volgen, die kan worden afgerond met een
praktijkverklaring.
Mevrouw Van Brenk maakte een opmerking over de inspecties en de
stand van zaken bij de Belastingdienst. Staatssecretaris Snel is hiervoor
verantwoordelijk en het is voor mij moeilijk om daar heel concreet op in te
gaan. Ik weet dat hij hard aan het werk is om de Belastingdienst weer op
orde te brengen. Ik vind het belangrijk om te melden dat we in het
regeerakkoord 50 miljoen hebben gereserveerd voor extra capaciteit bij de
Inspectie SZW, waar een groot deel van het geld betiteld wordt voor het
thema eerlijk werk. Het gaat daarbij om schijnzelfstandigheid, wettelijk
minimumloon en die aspecten. De Staatssecretaris heeft aangekondigd in
Q3 met een uitwerking te komen van het investeringsbudget en daarmee

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

59

ook het handhavingscapaciteit van de Inspectie SZW fors te zullen
uitbreiden. Er komt 50% bij.
Meneer Van Kent, ik heb een beetje voor mijn beurt gesproken als het
gaat over de specialisten bij het UWV. Ik vind het een interessant punt,
omdat je de professionals van het UWV ook wel de positie moet geven
om een zelfstandig oordeel te geven over scholing en investering. Er moet
niet alleen maar worden uitgegaan van regeltjes en protocollen. Ik vind
het een interessante gedachte, maar die is nog niet helemaal concreet
ontwikkeld bij mij. Ik heb er een eerste gesprek over gehad en zodra ik er
meer gedachten over heb, wil ik er graag met uw Kamer over in debat. Ik
zal u daarover informeren per brief, maar dat wordt ruim na de zomer,
omdat dit een fundamentelere visie is op hoe je omgaat met de ruimte
voor de professional bij het re-integreren van mensen van uitkering naar
werk.
De heer Van Kent (SP):
Ik ben daar blij mee. Ik zou daaraan willen toevoegen: nadrukkelijk ook
met het oog op scholing.
Minister Koolmees:
Ja, zeker. Juist als het gaat over ruimte om maatwerk mogelijk te maken,
wat nu misschien door allerlei protocollen niet mogelijk is. Ik kom er later
op terug, anders ga ik filosoferen en dat zou onverstandig zijn.
De vragen over de misstanden rond de arbeidstijden van 14- en 15-jarigen
en 16- en 17-jarigen zijn schriftelijk gesteld door de PvdA. Ik zal die dan
ook schriftelijk beantwoorden. Het vraagt enig uitzoekwerk. Ik zou een
algemeen antwoord kunnen geven over de wijze waarop de inspectie
handhaaft en dat de inspectie, als die signalen krijgt over misstanden, die
signalen zal onderzoeken. Ik kies er echter voor om de vragen schriftelijk
te beantwoorden.
Misschien is er sprake van een misverstand waar het de 125% van het
minimumloon betreft. De tariefgrenzen aan de onderkant van de
zzp-markt, € 15 tot € 18 per uur, zijn gebaseerd op de loonkosten. Het
minimumloon is € 10 of € 11 per uur, afhankelijk van de leeftijd. Daar
worden kosten op gezet voor de brutokosten die normaal gesproken door
de werkgevers gemaakt worden. Zo komen wij op het zzp-tarief van € 15
tot € 18 per uur. Daarin zijn wel degelijk kosten voor verzekeringen
meegenomen. Het gaat dus niet om 125% van het wml, maar om 125%
van de brutoloonkosten. Dat maakt het verschil, waardoor wij inschatten
dat er wel degelijk ruimte is voor verzekeringen.
De voorzitter:
Mijnheer Van Kent, nog bondiger dan zojuist.
De heer Van Kent (SP):
Kan de Minister sommen aan de Kamer sturen om dat aannemelijk te
maken?
Minister Koolmees:
Die staan in bijlage 4 van het ibo zzp.
De heer Van Kent (SP):
Respect voor deze parate kennis.
Minister Koolmees:
Ik geef het compliment door aan de meneer naast mij.
De heer Smulders kan ik zeggen dat de Wet Wieg, inzake het geboorteverlof, al bij de Kamer ligt. Ik heb dit al gezegd in mijn inleiding. Als de
Kamer daartoe het signaal geeft, gaan wij die behandelen. Ik ben in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

60

afwachting van dat signaal; ik hoop dat de Kamer eindelijk haast maakt
om die wet te behandelen.
De Wet arbeidsmarkt in balans komt snel. Ik denk dat in deze wet veel
aspecten zitten die ook voor GroenLinks heel relevant zijn. Ik denk aan de
discussie over payrolling en de premiedifferentiatie in de WW, maar ook
breder gezien aan de kansen voor mensen om een vast contract te krijgen.
Ik zie zeer uit naar de wetsbehandeling. Ik verwacht ook steun van
GroenLinks bij de behandeling van deze wet in het najaar. Ik vertrouw
daarop.
Dan de specifieke vraag over het tijdpad. Inderdaad hebben wij er in het
regeerakkoord bewust voor gekozen om de wetgeving – de Wet arbeidsmarkt in balans, maar ook de zzp-wet en andere onderdelen – in 2020 te
laten ingaan. Het streven is daar nog steeds op gericht. Tegelijkertijd geldt
voor alle wetten die er liggen dat ze ook uitvoerbaar moeten zijn en dat de
invoering zorgvuldig moet gebeuren. Dat geldt voor de Wet arbeidsmarkt
in balans, maar ook voor de zzp-wet. Natuurlijk hebben wij in de
afgelopen jaren – laat ik het in het algemeen zeggen – problemen gehad
met de invoering. Bijvoorbeeld Staatssecretaris Snel loopt daar nu
tegenaan. Dat zal geen verrassing zijn voor de Kamer. Omdat het gaat
over de hele arbeidsmarkt, is het streven er wel op gericht om die wetten
gelijktijdig in te voeren, omdat je daarmee de balans op de arbeidsmarkt
herstelt. Zo is het opgebouwd. In de brief van 15 december, waarin
gekozen is voor de sporenaanpak, is er bewust voor gekozen om de
wetsbehandeling in de Kamers gefaseerd te doen, ook vanwege onze
capaciteit op het departement. Anders halen onze mensen de zomer niet.
Dat is de reden daarvoor. Het is nu zomer 2018, dus wij gaan de komende
anderhalf jaar nog heel hard werken.
Het SER-klimaatakkoord en de Arbeidsmarkttafel zijn onderdelen van het
klimaatakkoord. Het lijkt mij heel verstandig om die onderdelen integraal
mee te nemen als het klimaatakkoord er is. De Kamer gaat zelf over haar
procedurevergaderingen. Daarin kan men dit behandelen.
Ik begrijp nu, in de tweede termijn, de vraag van de heer Wiersma over de
integraliteit in de begroting en de verwijzing naar het onderzoek. Ik had
een heel andere associatie bij het onderzoek. De satéprikker die ik heb
genoemd in mijn eerste termijn, betrof vooral de samenhang tussen de
vier sporen die ik in de brief inzake de krapte op de arbeidsmarkt heb
geschetst. Eén element daarin is de structurele situatie op de arbeidsmarkt. Hoe zorgen wij ervoor dat de arbeidsmarkt structureel beter gaat
werken, bijvoorbeeld door de Wet arbeidsmarkt in balans? Gevraagd is of
de Kamer cijfers kan krijgen over de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in
de komende jaren en of wij nu voldoende de vinger aan de pols hebben
om die ontwikkelingen in de gaten te kunnen houden. Dit zeg ik graag toe.
Ik interpreteerde de vraag van de heer Wiersma anders, maar nu hij zijn
vraag heeft verduidelijkt, wil ik dit graag meenemen, ook in de begroting,
omdat daarmee de integraliteit gewaarborgd is.
Dan een opmerking over de motie van de heer Wiersma over de
leerbanen. Het daarin gestelde is onderdeel van de uitwerking van de brief
inzake Leven Lang Leren, die voor de zomer naar de Kamer zal komen.
Daarin zal ook de motie-Wiersma worden meegenomen. Ik vraag hem nog
even geduld te hebben en die brief af te wachten.
De heer Wiersma heeft gesproken over het project Matchen op Werk en
het inzichtelijk maken van de mensen in de kaartenbakken van het UWV
en de gemeenten. Er komen heel snel antwoorden op de door hem
gestelde schriftelijke vragen – ik heb die antwoorden al ondertekend –
over het inzichtelijk maken van de mensen die geregistreerd zijn, de
mensen van wie cv’s beschikbaar zijn en de kwalificaties waarover zij
beschikken. Die antwoorden hangen ergens in mijn departement en
komen heel snel naar de Kamer toe. In die beantwoording wordt gezegd
dat bij het UWV het gros van de mensen goed in beeld is, de cv’s
up-to-date zijn en de profielen beschikbaar zijn. De heer Wiersma heeft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

61

echter gelijk dat het vaak gaat om het moment van overdracht van het
UWV naar de gemeente. Daar zijn concrete gedachten over, die zijn
verwoord in de schriftelijke antwoorden. Ik begreep de vraag van de heer
Wiersma niet goed, omdat ik meende dat de antwoorden al bij hem waren
terechtgekomen, maar dat was helaas niet het geval. Wij zorgen ervoor
dat die antwoorden snel komen.
Vervolgens ga ik in op het onbenut arbeidspotentieel en de deeltijdfactor.
De heer Wiersma heeft gevraagd hoe wij mensen die nu nog in deeltijd
werken, kunnen stimuleren om fulltime te gaan werken. Deels heeft dit te
maken met het punt dat zo-even aan de orde was over de krapte in de
toekomst. Vaak gaat het om mensen – het is interessant om dit nogmaals
te zeggen – die vallen onder de 1,2 miljoen mensen die tot het arbeidspotentieel worden gerekend. Deels vallen daaronder mensen in de bijstand
of met een WW-uitkering. Deels vallen daar ook mensen onder die recent
beschikbaar zijn gekomen op de arbeidsmarkt, maar zich daaraan weer
hebben onttrokken, bijvoorbeeld studenten. Ook vallen daar de mensen
onder die nu in deeltijd werken en aangeven meer uren te willen werken.
Uit mijn hoofd zeg ik dat dit er enige honderdduizenden zijn; de heer
Wiersma weet dat precies.
Juist in de sectoren waar veel vrouwen werkzaam zijn, onderwijs en zorg,
is er echt een onbenut arbeidspotentieel: goed gekwalificeerde mensen
die nu weinig uren werken. Die zouden op korte termijn een echte
oplossing kunnen bieden voor de gesignaleerde knelpunten in die
specifieke sectoren. Dat kun je met generiek beleid doen, met lage lasten
op arbeid en een lagere marginale druk, maar ook met kinderopvang. Het
kabinet investeert 225 miljoen euro in de kinderopvang om de combinatie
arbeid en zorg gemakkelijker te maken. Maar het kan ook via sectorspecifiek beleid. Daar zijn met name de collega’s Slob, Van Engelshoven,
Bruins en De Jonge mee bezig in de sectoren onderwijs en zorg. Het heeft
vaak ook te maken met institutionele belemmeringen, zoals roosterindelingen, waardoor er alleen in deeldagen wordt gewerkt. Dergelijke zaken
worden meegenomen in de sectorplannen.
Dan een opmerking over het amendement-Van ’t Wout/Heerma over de
Ambachtsacademie. Ik heb de Ambachtsacademie zelf mogen openen.
Dat was een heel interessante dag. Ik zeg de heer Heerma toe dat ik zal
kijken of er inderdaad belemmeringen zijn. Als die er zijn, kunnen wij die
misschien tussentijds wegnemen via aanpassingen. Ik zal de Kamer
daarover informeren na de zomer.
Op het punt van contracting heb ik al een toezegging gedaan. Ook dat
komt na de zomer.
De heer Van Weyenberg heeft gesproken over de bijsluiter voor werkzoekenden. Momenteel wordt de laatste hand gelegd aan de bijsluiter, met
financiële voordelen. Ik verwacht de Kamer op korte termijn, in de zomer –
dus ik moet ervoor thuisblijven – een brief te kunnen sturen over de
vormgeving van de digitale bijsluiter, waarmee onder meer inzichtelijk
wordt gemaakt wat de loonkostenvoordelen zijn voor werkgevers als zij
mensen in dienst nemen. Ik denk dat dit een heel nuttig instrument is. Het
UWV is daar al een tijd mee bezig. De heer Van Weyenberg heeft er vaak
naar gevraagd. Hij moet echter even de zomer afwachten.
Volgens mij heb ik daarmee alle vragen beantwoord.
De voorzitter:
Ik kan de Minister vertellen dat wij beschikken over moderne elektronica,
ook in de zomer.
Ik zie dat de heer Wiersma nog wil interrumperen.
De heer Wiersma (VVD):
Ik kom nog even terug op de zzp’ers. In het verleden hebben we gezien
dat verscherping van toezicht door opdrachtgevers ook uitgelegd kan
worden als een signaal dat het lastiger wordt om een zzp’er aan te nemen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

62

juist bij bedrijven waar de compliance hoog in het vaandel staat. Mijn
vraag was hoe wij dat gaan voorkomen. Ik ben benieuwd hoe de Minister
daar samen met de Belastingdienst verder invulling aan gaat geven.
Minister Koolmees:
In de brief heeft Staatssecretaris Snel aangekondigd hoe de werkwijze is
bij de 100 opdrachtgevers die bezocht worden. In de brief is toegelicht hoe
dat in de praktijk gaat. Je komt binnen, je constateert iets en gaat in
gesprek met de opdrachtgever om dat aan te passen. Die aanpak is
bewust bedoeld om juist onrust te voorkomen. Ik denk dat wij er allemaal
bij gebaat zijn dat er geen nieuwe onrust ontstaat op dit punt. Dat weten
Staatssecretaris Snel en de Belastingdienst ook heel goed. Die zijn daar
zeer van doordrongen.
Wat ik in het verlengde van het voorgaande wel interessant vind, is de
suggestie die gisteren bij mij terechtkwam om eens te gaan praten met
mensen uit het bedrijfsleven die gaan over de inhuur van zelfstandigen.
Wij zouden hun kunnen vragen waar nu precies de onzekerheid zit. Dat
nemen wij ook mee in de uitwerking van de plannen die richting het
najaar zullen volgen. Dus gewoon in gesprek gaan met de mensen die het
ook echt in de praktijk doen.
De voorzitter:
Mijnheer Wiersma, nog één zin.
De heer Wiersma (VVD):
Ik ben blij met de laatste opmerking. De brieven die wij ontvangen, lezen
wij allemaal goed, maar wij kunnen niet verwachten dat ook de grote
bedrijven al die brieven goed lezen. Het is goed dat de Belastingdienst in
de communicatie op zijn website hier nog even proactief helderheid over
verschaft.
Minister Koolmees:
Dat doet de Belastingdienst. Dat is ook onderdeel van de gebruikelijke
dienstverlening en de transparantie. Dus ja, dat doen wij. Punt.
De voorzitter:
Dan dank ik de Minister. Het is gebruikelijk dat wij nog even de gedane
toezeggingen langslopen. Ik kan verklappen dat ik een vrij stevige waslijst
heb.
– De Kamer zal nog voor de zomer een hoofdlijnenbrief krijgen over
Leven Lang Leren. Maar volgens mij is die toezegging al eerder
gedaan.
– De Kamer zal na het zomerreces worden geïnformeerd over de
ondersteuning van regionale arbeidsmarktinitiatieven, naar aanleiding
van de motie van collega Heerma bij de begrotingsbehandeling.
– De Kamer zal in de begroting of tijdens de begrotingsbehandeling
worden geïnformeerd over de voortgang van de trajecten rondom
krapte, de aanpak van krapte en hoe dat past in het integrale beleid
van de Minister.
– Na de zomer wordt de Kamer geïnformeerd over de uitkomst van
gesprekken met het Verbond van Verzekeraars over de arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen.
– Nog voor het reces wordt de Kamer geïnformeerd over het thema
dienstverlening naar werk en hoe het kabinet omgaat met de intensivering uit het regeerakkoord.
– De Kamer wordt in het najaar bericht over de uitkomst van gesprekken
met de uitzendbranche en de vakbeweging over contracting en de
manier waarop de Minister daarin zit. Bij sommigen proefde ik dat het
fijn zou zijn als wij dit kunnen betrekken bij de behandeling van de Wet
arbeidsmarkt in balans. Ik bedoel daarmee vooral te zeggen dat dit een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

63

teken is voor het betrachten van enige spoed, zeg ik tegen de Minister.
Misschien kan hij proberen om die zaken in de tijd met elkaar te
matchen.
– De Kamer wordt geïnformeerd over de voortzetting van de regeling bij
de Aziatische horeca.
– De Kamer ontvangt in het najaar een brief over meer ruimte voor de
professional in de uitvoering in het domein Sociale Zaken. En tot slot:
– In de zomer krijgt de Kamer een brief over hoe de bijsluiter voor
werkzoekenden vorm krijgt.
Dit was wat ik had. Top.
Mevrouw Van Brenk heeft een VAO aangevraagd. Ik ga ervan uit dat zij dat
graag nog voor de zomer wil doen.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Nee, voorzitter, ik spaar het wel op. Zodra die Wet arbeidsmarkt in balans
er is, stel ik voor dat we het doen. Ik wil de Minister bedanken: hij kwam
twee keer zingend binnen en nou heb ik zo’n liedje in mijn hoofd. Als
Rolling Stonesfan is dat helemaal niet leuk.
De voorzitter:
Nu heb ik dat liedje ook weer in mijn hoofd. Ik kijk of de anderen het
hiermee eens zijn. Dat is zo. Dan dank ik de Minister en zijn ondersteuning
voor hun komst naar de Kamer en de beantwoording van alle vragen. Ik
dank de mensen die het debat hebben gevolgd op de publieke tribune of
via elektronische weg. Ik dank de Kamerleden.
Sluiting 17.57 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 544, nr. 840

64