1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

35 290 (R2133)

Verdrag tussen de regering van het Koninkrijk
der Nederlanden en de regering van de
Socialistische Republiek Vietnam inzake
betaalde werkzaamheden door gezinsleden van
personeel van diplomatieke
vertegenwoordigingen en consulaire posten;
Hanoi, 25 april 2019

A/ nr. 1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Ter griffie van de Eerste en van de Tweede
Kamer der Staten-Generaal ontvangen op
19 september 2019.
De wens dat het verdrag aan de uitdrukkelijke
goedkeuring van de Staten-Generaal wordt
onderworpen kan door of namens een van de
Kamers of door ten minste vijftien leden van
de Eerste Kamer dan wel dertig leden van de
Tweede Kamer of door de Gevolmachtigde
Ministers van Aruba, Curaçao of Sint Maarten
te kennen worden gegeven uiterlijk op
19 oktober 2019.

Aan de voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal

Het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State van het Koninkrijk wordt niet
openbaar gemaakt, omdat het zonder meer
instemmend luidt (artikel 26, zesde lid jo vijfde
lid, van de Wet op de Raad van State).

Den Haag, 9 september 2019
Overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, eerste en derde lid, en artikel 5,
eerste en tweede lid, van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking
verdragen, de Raad van State van het Koninkrijk gehoord, heb ik de eer u
hierbij ter stilzwijgende goedkeuring over te leggen het op 25 april 2019 te
Hanoi tot stand gekomen verdrag tussen de regering van het Koninkrijk
der Nederlanden en de regering van de Socialistische Republiek Vietnam
inzake betaalde werkzaamheden door gezinsleden van personeel van
diplomatieke vertegenwoordigingen en consulaire posten (Trb. 2019, nr.
81 en Trb. 2019, nr. 119).
Een toelichtende nota bij dit verdrag treft u eveneens hierbij aan.
De goedkeuring wordt voor het gehele Koninkrijk gevraagd.
Aan de Gouverneurs van Aruba, Curaçao en van Sint Maarten is verzocht
hogergenoemde stukken op 20 september 2019 over te leggen aan de
Staten van Aruba, Curaçao en van Sint Maarten.
De Gevolmachtigde Ministers van Aruba, Curaçao en van Sint Maarten
zijn van deze overlegging in kennis gesteld.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

kst-35290-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Staten-Generaal, vergaderjaar 2019–2020, 35 290 (R2133), nr. 1

1

TOELICHTENDE NOTA
Algemeen
Voor het Koninkrijk der Nederlanden geldt een tweeverdienersmaatschappij waarin echtgenoten, maar ook andere gezinsleden van diplomatieke en consulaire ambtenaren en van leden van het administratieve, het
technische en het bedienend personeel van diplomatieke en consulaire
missies in het buitenland er belang aan hechten dat zij tijdens een
uitzending naar het buitenland kunnen (blijven) werken. Hoewel de positie
van genoemde gezinsleden wordt beschreven in een tweetal Weense
verdragen, te weten het op 18 april 1961 tot stand gekomen Verdrag van
Wenen inzake diplomatiek verkeer (Trb. 1962, nr. 101) en het op 24 april
1963 tot stand gekomen Verdrag van Wenen inzake consulaire betrekkingen (Trb. 1965, nr. 40), is in deze verdragen niet geregeld dat gezinsleden in het buitenland mogen werken. Sinds het midden van de jaren
tachtig sluit het Koninkrijk daarom bilaterale verdragen op grond waarvan
genoemde gezinsleden in een ontvangende staat betaalde beroeps- of
bedrijfsbezigheden mogen verrichten zonder dat zij daarvoor een
werkvergunning hoeven aan te vragen. Ook wordt in deze bilaterale
verdragen onder andere vastgelegd welke gezinsleden in de ontvangende
staat mogen werken, aan welke voorwaarden zij moeten voldoen om te
mogen werken en wat de consequenties voor de juridische positie van het
werkende gezinslid kunnen zijn.
Voor familieleden van burgers uit een van de lidstaten van de Europese
Unie, Zwitserland en Europese Economische Ruimte geldt dat zij op grond
van de EU-regelgeving (Richtlijn 2004/38/EG van het Europees parlement
en de Raad van 29 april 2004 betreffende het recht van vrij verkeer en
verblijf op het grondgebied van de lidstaten voor de burgers van de Unie
en hun familieleden, tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 1612/68 en tot
intrekking van Richtlijnen 64/221/EEG, 68/360/EEG, 72/194/EEG,
73/148/EEG, 75/34/EEG, 75/35/EEG, 90/364/EEG, 90/365/EEG en 93/96/EEG
(PbEU 2004, L 158) in een lidstaat van de Europese Unie mogen werken.
Deze familieleden kunnen derhalve in een lidstaat van de Europese Unie
werken zonder dat zij daarvoor een beroep hoeven te doen op een
verdrag als het onderhavige.
Nadat reeds eerder verdragen over de tewerkstelling van gezinsleden van
het diplomatiek, consulair en administratief en technisch personeel tot
stand konden worden gebracht, ligt nu een dergelijk verdrag met Vietnam
ter goedkeuring voor. Zie voor eerdere verdragen: met de Verenigde
Staten op 23 juni 1986 te ’s-Gravenhage (Trb. 1986, nr. 95), gewijzigd op
11 juli 2013 te Washington (Trb. 2013, nr. 116), met Canada op 1 mei 1991
te ’s-Gravenhage (Trb. 1991, nr. 86), met Venezuela op 1 en 8 februari 1995
te Caracas (Trb. 1995, nr. 95), met Hongarije op 16 september 1994 en
19 januari 1995 te Boedapest (Trb. 1995, nr. 131), met Chili op 26 oktober
1995 te ’s-Gravenhage (Trb. 1995, nr. 297), met Tsjechië op 4 juli 1996 te
Praag (Trb. 1996, nr. 232), met Argentinië op 25 juli 1996 te Buenos Aires
(Trb. 1996, nr. 250), met Brazilië op 31 juli 1996 te Brasilia (Trb. 1996, nr.
236), met Australië op 24 september 1997 te Canberra (Trb. 1997, nr. 309),
met Kroatië op 6 mei 2005 te Zagreb (Trb. 2005, nr. 174), met Peru op
25 oktober 2005 te Lima (Trb. 2005, nr. 283) en met El Salvador op
12 september 2016 (Trb. 2016, nr. 157). Daarnaast zijn in de afgelopen
jaren met een groot aantal landen waar de nationale wetgeving zulks
mogelijk maakte, afspraken op dit terrein gemaakt in de vorm van een
Memorandum van Overeenstemming.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2019–2020, 35 290 (R2133), nr. 1

2

Dit verdrag heeft in beginsel een wederkerig karakter waarmee het
echtgenoten en afhankelijke kinderen van uitgezonden diplomatieke of
consulaire ambtenaren «en poste» over en weer mogelijk wordt gemaakt
om betaalde beroeps- of bedrijfsbezigheden te verrichten in het land
waarin deze ambtenaren zijn geplaatst. De gevolgen hiervan voor de
Nederlandse arbeidsmarkt zullen te verwaarlozen zijn.
Het verdrag dient dus primair als een wederzijdse werkvergunning voor
de doelgroep. Voor Nederland stemt het verdrag overeen met de
bestaande wetgeving op dit terrein (de Wet arbeid vreemdelingen). Ook
voor andere delen van het Koninkrijk is geen uitvoeringswetgeving nodig.
Voor het overige moet de wetgeving in de ontvangende staat, behoudens
hierna te noemen uitzonderingen, in acht genomen worden voor wat
betreft de werkzaamheden.
Het verdrag bevat onder meer rechten en verplichtingen voor de
gezinsleden van het diplomatiek, consulair, administratief en technisch
personeel van diplomatieke vertegenwoordigingen en consulaire posten.
Naar het oordeel van de regering bevat het verdrag bepalingen die
mogelijk als een ieder verbindend aangemerkt zouden kunnen worden,
namelijk de artikelen 1 tot en met 6.
Artikelsgewijze toelichting
Artikel 1
Dit artikel regelt de mogelijkheid voor gezinsleden van diplomatiek,
consulair, administratief en technisch personeel van diplomatieke
vertegenwoordigingen en consulaire posten om in de ontvangende staat
betaalde werkzaamheden te verrichten. Zolang deze personen niet
deelnemen aan het arbeidsproces aldaar, zijn zij overeenkomstig artikel
37, eerste en tweede lid, van het Verdrag van Wenen inzake diplomatiek
verkeer en artikel 48, eerste lid, van het Verdrag van Wenen inzake
consulaire betrekkingen, vrijgesteld van de in de ontvangende staat van
kracht zijnde voorschriften op het gebied van de sociale verzekeringen.
Deze situatie verandert zodra de bedoelde gezinsleden in ons land gaan
werken. Vanaf dat moment worden zij behandeld als iedere andere
werknemer of zelfstandige hier te lande en zijn zij zowel verzekerings- als
premieplichtig voor de volksverzekeringen en eventueel voor de
werknemersverzekeringen.
Artikel 2
Artikel 2 beschrijft wat onder het begrip gezinslid wordt verstaan. Het
Verdrag van Wenen inzake diplomatiek verkeer en het Verdrag van Wenen
inzake consulaire betrekkingen spreken van «inwonend gezinslid», zonder
deze term nader te definiëren. In dit artikel wordt onder «gezinslid»
verstaan de echtgeno(o)t(e), de ongehuwde en financieel afhankelijke
kinderen van 16 tot 25 jaar die een voltijdopleiding volgen en de
ongehuwde en financieel afhankelijke kinderen van 16 tot 25 jaar die door
de ontvangende staat als gezinslid zijn geaccepteerd op grond van de
nationale regelgeving of op humanitaire gronden.
Artikel 3
In artikel 3 wordt de procedure beschreven die gevolgd moet worden om
toestemming te verkrijgen om in de ontvangende staat betaalde
werkzaamheden te mogen verrichten.
In het eerste lid is bepaald dat de betreffende buitenlandse ambassade
namens het gezinslid een verzoek om toestemming om betaalde

Staten-Generaal, vergaderjaar 2019–2020, 35 290 (R2133), nr. 1

3

werkzaamheden te mogen verrichten indient bij de Directie Protocol van
het Ministerie van Buitenlandse Zaken van de ontvangende staat. De
ambassade doet het verzoek voordat betaalde werkzaamheden
aanvangen.
Op grond van het tweede lid dienen bij het verzoek alle relevante stukken
te worden verstrekt waaruit de aard van de betaalde werkzaamheden
alsmede de volledige identiteit van het gezinslid blijken.
Indien het betrokken gezinslid aan de voorwaarden van dit verdrag
voldoet, deelt het Ministerie van Buitenlandse Zaken van de ontvangende
staat op grond van het derde lid van artikel 3 officieel aan de ambassade
van de accrediterende staat mee dat autorisatie is verleend om betaalde
werkzaamheden te verrichten. Daartoe is bij de Directie Protocol en
Gastlandzaken van het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken
een centraal registratiepunt ingesteld, aangezien begin en einde van een
plaatsing in het Koninkrijk van de buitenlandse ambtenaar tot wiens gezin
het gezinslid behoort slechts bij dit ministerie bekend is.
De Directie Protocol reikt vervolgens een identiteitskaart uit aan het
gezinslid waarop is aangegeven dat hij toestemming heeft om in de
ontvangende staat betaalde werkzaamheden te verrichten (lid 3).
Indien het gezinslid zich niet houdt aan de immigratie-, naturalisatie- of
belastingwetten van de ontvangende staat, kan de ontvangende staat op
grond van het vierde lid de toestemming voor het verrichten van betaalde
werkzaamheden weigeren of intrekken.
Het vijfde lid van artikel 3 bepaalt dat het gezinslid gebonden is aan de
voorschriften die gelden voor de bijzondere kwalificaties die zijn vereist
voor de te verrichten werkzaamheden in de ontvangende staat en dat aan
het verdrag geen recht op bepaald werk kan worden ontleend.
Het zesde lid bepaalt dat beëindiging van de betaalde werkzaamheden
van het gezinslid door de ambassade van de accrediterende staat aan het
Ministerie van Buitenlandse Zaken van de ontvangende staat wordt
medegedeeld. Als het gezinslid nieuwe werkzaamheden wil gaan
verrichten, moet het gezinslid hiervoor op grond van het zesde lid
opnieuw toestemming vragen aan de ontvangende staat. In Nederland is
hernieuwde toestemming evenwel niet nodig nu op de identiteitskaart
geen melding wordt gemaakt van een specifieke functie, maar wordt
aangegeven dat arbeid vrij is toegestaan.
Artikel 4
Deze bepaling regelt dat de normale belastingprivileges voor diplomatiek,
consulair, administratief en technisch personeel zich niet mede uitstrekken
tot de sfeer van beroeps- of bedrijfswerkzaamheden van hun gezinsleden.
Overigens stemt artikel 4 overeen met de bestaande Nederlandse
wetgeving op dit gebied.
Krachtens artikel 37, eerste en tweede lid, van het Verdrag van Wenen
inzake diplomatiek verkeer zijn onder meer inwonende gezinsleden van
diplomatieke ambtenaren en van het administratieve en technisch
personeel in beginsel vrijgesteld van de sociale verzekeringswetgeving
van de ontvangende staat. Deze situatie verandert zodra zij werkzaamheden verrichten, die niet inhouden voor de zendstaat verrichte diensten.
Voor de situatie in Nederland betekent dit, dat deze personen zonder
uitzondering verzekeringsplichtig en premieplichtig zijn krachtens de
volksverzekeringen: Algemene Ouderdomswet (AOW), Algemene

Staten-Generaal, vergaderjaar 2019–2020, 35 290 (R2133), nr. 1

4

nabestaandenwet (Anw) en de Wet langdurige zorg (Wlz). Datzelfde geldt
voor de werknemersverzekeringen: Werkloosheidswet (WW), Ziektewet
(ZW), Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO) en de Wet
werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA).
Artikel 5
Het gezinslid van een personeelslid van een diplomatieke of consulaire
missie geniet geen zelfstandige verblijfstitel. Als gevolg hiervan eindigt de
toestemming om in het betreffende land te verblijven en te werken
wanneer de begunstigde de status van gezinslid verliest, het betrokken
personeelslid van een diplomatieke of consulaire missie overlijdt of de
plaatsing van deze functionaris eindigt.
Artikel 6
Krachtens artikel 31, eerste lid, onder c, juncto artikel 37, eerste en tweede
lid, van het Verdrag van Wenen inzake diplomatiek verkeer genieten
inwonende gezinsleden van het diplomatieke personeel met betrekking tot
handelingen verricht in de vervulling van hun dienstbetrekking of
bedrijfsvoering, geen immuniteit ten aanzien van civielrechtelijke en
administratiefrechtelijke jurisdictie van de ontvangende staat. Zo zal het
gezinslid ter zake van een rechtszaak met betrekking tot zijn werkzaamheden, voor de rechter van de ontvangende staat moeten verschijnen en
gehouden zijn aan de uitspraak gevolg te geven.
Krachtens artikel 31, eerste lid, juncto artikel 37, eerste en tweede lid, van
het Verdrag van Wenen inzake diplomatiek verkeer genieten inwonende
gezinsleden van diplomatieke personeel en van leden van het administratieve en technische personeel van diplomatieke vertegenwoordigingen
immuniteit ten aanzien van de strafrechtelijke rechtsmacht van de
ontvangende staat. De werkzaamheden die ingevolge het onderhavige
verdrag kunnen worden verricht, vallen buiten het diplomatieke kader. Het
wordt derhalve onjuist geacht deze immuniteit volledig te handhaven met
betrekking tot die werkzaamheden. In dit licht is deze bepaling overeengekomen die de mogelijkheid geeft tot het opheffen van deze strafrechtelijke
immuniteit in geval een gezinslid een strafbaar feit heeft gepleegd bij het
verrichten van zijn werkzaamheden ingevolge onderhavig verdrag. De
zendstaat behoudt hierbij een zekere mate van discretie die verband houdt
met het belang van de zendstaat bij het onbelemmerd en onafhankelijk
functioneren van de uitgezonden ambtenaar. De regeling laat daarom toe
dat de zendstaat, na ernstige overweging van de betrokken belangen, kan
besluiten geen afstand te doen van de immuniteit.
Het afstand doen van immuniteit van rechtsmacht ten aanzien van
strafrechtelijke procedures wordt niet geacht in te houden het afstand
doen van immuniteit ten aanzien van de tenuitvoerlegging van het
veroordelend vonnis. Daarvoor is een afzonderlijk afstand doen van
immuniteit noodzakelijk. Het hier gemaakte onderscheid tussen rechtspraak en executie is in het volkenrecht algemeen aanvaard.
Koninkrijkspositie
Het verdrag zal gelden voor het Europese deel van Nederland, voor het
Caribische deel van Nederland (de eilanden Bonaire, Sint Eustatius en
Saba) en Aruba. De regeringen van Curaçao en Sint-Maarten beraden zich
nog of medegelding van het verdrag wenselijk is voor hun respectieve
landen. Zodra Curaçao of Sint Maarten aangeeft medegelding te wensen,

Staten-Generaal, vergaderjaar 2019–2020, 35 290 (R2133), nr. 1

5

zal een kennisgeving op grond van artikel 8, vijfde lid, naar Vietnam
worden gestuurd ter uitbreiding van het verdrag tot het betreffende deel
van het Koninkrijk.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

Staten-Generaal, vergaderjaar 2019–2020, 35 290 (R2133), nr. 1

6