Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 300 VI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Justitie en Veiligheid (VI) voor het
jaar 2020

35 300 VII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2020

Nr. 105

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES EN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 januari 2020
In de plenaire vergadering van de Groep van Staten tegen Corruptie van
de Raad van Europa (GRECO) van 2 tot en met 6 december 2019 is
gesproken over de implementatie van de aanbevelingen van de GRECO
aan Nederland ter preventie van corruptie en het bevorderen van integer
gedrag bij de Staten-Generaal, de rechtspraak en het Openbaar Ministerie.
Deze aanbevelingen volgen uit de vierde evaluatieronde door GRECO.
Hierbij treft u de originele versie en de vertaling van het vastgestelde
rapport aan1. Het betreft het addendum op het tweede nalevingsverslag.
Door middel van deze brief informeren wij u, mede namens de Minister
voor Rechtsbescherming, over de huidige stand van zaken ten aanzien
van de aanbevelingen.
Implementatie aanbevelingen
GRECO heeft in het evaluatierapport uit 2013 in totaal zeven aanbevelingen gedaan aan Nederland: vier aanbevelingen aan de Staten-Generaal,
twee aanbevelingen aan de rechtspraak en één aanbeveling aan het
Openbaar Ministerie2.
In de periode vanaf juli 2013 heeft Nederland een aantal aanbevelingen
geheel of gedeeltelijk geïmplementeerd (eerste nalevingsverslag,
tussentijds nalevingsverslag en tweede nalevingsverslag).3 In de plenaire
vergadering van maart 2018 verzocht GRECO Nederland om uiterlijk
31 december 2018 een rapportage te leveren over de implementatie van
de nog openstaande aanbevelingen. Op voorstel van GRECO is deze
1
2
3

kst-35300-VI-105
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Kamerstukken 33 400 VII en 33 400 VI, nr. 78
Kamerstukken 34 000 VI en 34 000 VII, nr. 104, Kamerstukken 34 550 VI en 34 550 VII, nr. 86,
Kamerstukken 34 775 VI en 34 775 VII, nr. 105

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VI, nr. 105

1

datum verschoven naar uiterlijk 30 juni 2019. Deze voortgangsinformatie
is verwerkt in bijgaand addendum op het tweede nalevingsverslag. De
maatregelen die de Eerste en Tweede Kamer in de tweede helft van 2019
hebben genomen ter versterking van het eigen integriteitsbeleid, zijn ook
in de plenaire vergadering besproken en in dit rapport meegenomen.
Hieronder geven wij kort de stand van zaken aan met betrekking tot de
uitvoering van de aanbevelingen en de observaties van GRECO.
Van de zeven aanbevelingen uit de vierde evaluatieronde zijn drie
aanbevelingen naar tevredenheid geïmplementeerd, drie aanbevelingen
zijn gedeeltelijk geïmplementeerd en één aanbeveling is nog niet
geïmplementeerd.
Aanbevelingen betreffende de Staten-Generaal
i.

ii.
iii.

iv.

Opstellen van een gedragscode voor beide Kamers: geheel
geïmplementeerd door de Eerste Kamer, gedeeltelijk geïmplementeerd door de Tweede Kamer.
Herziening van openbaarmakingvereisten ten aanzien van belangen,
bezittingen, nevenfuncties, verplichten): geheel geïmplementeerd;
Toezicht/handhaving bij overtreding van integriteitregels: geheel
geïmplementeerd door de Eerste Kamer, gedeeltelijk geïmplementeerd door de Tweede Kamer.
Installeren van een vertrouwenspersoon en aanbieden van
periodieke training integriteitbewustzijn: gedeeltelijk geïmplementeerd door de Eerste Kamer, geheel geïmplementeerd door de
Tweede Kamer.

Aanbevelingen betreffende rechters
v.
vi.

Wettelijk verbod op het tegelijkertijd zijn van rechter en Kamerlid:
niet geïmplementeerd;
Opstellen van richtlijnen met betrekking tot integer handelen voor
rechterplaatsvervangers: geheel geïmplementeerd.

Aanbeveling betreffende het Openbaar Ministerie
vii.

Evaluatie van integriteitsbeleid en de effecten op het integriteitsbewustzijn: geheel geïmplementeerd.

Het addendum bij het tweede nalevingsverslag betreft de nog
openstaande aanbevelingen (i, iii, iv en v). GRECO is van oordeel dat
Nederland bij de uitvoering daarvan verdere vooruitgang heeft geboekt.
Ten aanzien van aanbeveling i stelt de GRECO vast dat de Eerste Kamer
een gedragscode heeft ingevoerd met onder meer regels over contacten
met lobbyisten. Hiermee heeft de Eerste Kamer voldaan aan deze
aanbeveling. De GRECO constateert voorts dat er in de Tweede Kamer een
procedure loopt voor goedkeuring van een gedragscode en kijkt uit naar
afronding daarvan.
Ten aanzien van aanbeveling iii constateert de GRECO dat de
gedragscode van de Eerste Kamer voorziet in een systeem voor toezicht
en handhaving. De Eerste Kamer heeft hiermee voldaan aan de aanbeveling. GRECO constateert voorts dat de Tweede Kamer bezig is met
uitwerking van een voorstel inzake toezicht en handhaving en kijkt uit naar
de uitvoering van dat systeem.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VI, nr. 105

2

Aanbeveling iv was al geïmplementeerd door de Tweede Kamer. GRECO
heeft met waardering kennis genomen van de recente maatregelen die de
Tweede Kamer heeft genomen ter verdere versterking van vertrouwelijke
advisering aan Kamerleden. GRECO kijkt uit naar de volledige uitvoering
van dit nieuwe systeem. Ook is GRECO verheugd over de maatregelen die
de Eerste Kamer heeft genomen voor benoeming van een vertrouwenspersoon en uitvoering van bewustwordingsactiviteiten. Omdat dit model
ten tijde van vaststelling van het rapport nog niet volledig in werking was,
heeft de Eerste Kamer naar het oordeel van GRECO de aanbeveling
gedeeltelijk geïmplementeerd.
De aanbeveling voor een wettelijk verbod op het tegelijkertijd zijn van
rechter en Kamerlid (aanbeveling v) is nog niet geïmplementeerd.
GRECO heeft kennisgenomen van het advies van de Raad voor de
rechtspraak, het Presidenten Raad Overleg en de Nederlandse Vereniging
voor Rechtspraak waarin zij concluderen dat dat het voorstelbaar is dat de
Minister voor Rechtsbescherming het initiatief neemt tot wetgeving, gelet
op een verschuiving in het denken over de incompatibiliteit en het
standpunt van de leden van de rechterlijke macht (inhoudende dat zij zich
kunnen vinden in het onverenigbaar verklaren van het ambt van rechter
met een lidmaatschap van de Eerste en Tweede Kamer) en heeft kennisgenomen van het feit dat sindsdien een wetsvoorstel in voorbereiding is.
Omdat er nog geen wetsvoorstel is ingediend, kan GRECO de aanbeveling
nog niet als gedeeltelijk geïmplementeerd beschouwen. Beide Kamers zijn
bij brief d.d. 13 november 2018 geïnformeerd over het advies van de
rechtspraak en het voornemen tot een wettelijk verbod.4
Het verzoek van GRECO aan Nederland is om uiterlijk 31 december 2020
opnieuw te rapporteren over de voortgang van de implementatie van
bovengenoemde nog openstaande aanbevelingen.
Het addendum bij het tweede compliance rapport van GRECO zal,
voorzien van een gelijkluidende begeleidende brief, ook aan de voorzitter
van de Eerste Kamer worden gezonden.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.W. Knops
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus

4

Kamerstuk 35 000 VI en 35 000 VII, nr. 11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VI, nr. 105

3