Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 1204

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 december 2012
Hierbij bied ik u, mede namens de Minister voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking, het verslag aan van de Raad Buitenlandse
Zaken van 10 december 2012.
De minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

kst-21501-02-1204
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1204

1

Verslag van de Raad Buitenlandse Zaken d.d. 10 december 2012
Midden-Oosten Vredesproces (MOVP)
Mede in het licht van de recente ontwikkelingen benadrukte de Raad het
belang van het hervatten van directe en substantiële vredesbesprekingen.
Beide partijen moeten zich onthouden van stappen die het vertrouwen in
en de levensvatbaarheid van een twee-statenoplossing ondermijnen. De
EU staat klaar om een bijdrage te leveren aan een eventuele hervatting
van het vredesproces in 2013, samen met de VS en andere internationale
partners, waaronder het Kwartet.
De Raad keurde in sterke bewoordingen de Israëlische aankondiging van
bouwplannen in nederzettingen, met name in het zogenaamde E1-gebied
ten oosten van Jeruzalem, af. Implementatie van de voornemens ten
aanzien van E1 zou de totstandkoming van een levensvatbare Palestijnse
staat en daarmee een twee-statenoplossing, vrijwel onmogelijk maken.
Tevens riepen de ministers Israël op om geen stappen te zetten die de
financiële situatie van de PA ondermijnen. De ministers deden een beroep
op de PA om de door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties
(AVVN) toegekende statusverhoging tot «Observer State» op een
constructieve manier te gebruiken en geen stappen te zetten die het
wantrouwen tussen partijen versterken en de kans op een onderhandelde
oplossing verkleinen.
Tenslotte verwelkomden de ministers het bereikte staakt-het-vuren in
Gaza en Israël. Zij prezen de inspanningen van Egypte en anderen die een
rol hebben gespeeld bij de totstandkoming daarvan. De ministers
onderstreepten de bereidheid van de EU om bij te dragen aan de
sociaaleconomische ontwikkeling van Gaza en het tegengaan van
wapensmokkel, door inzet van de instrumenten die de EU ter beschikking
staan, inclusief de eventuele reactivering van de EUBAM Rafah missie, en
het onderzoeken van andere mogelijkheden.
De Raad herhaalde zijn oproep tot intra-Palestijnse verzoening achter
President Abbas conform de Kwartetbeginselen. Op initiatief van minister
Timmermans sprak de Raad zijn afkeuring uit over de opruiende verklaringen van Hamas leiders die het bestaansrecht van Israël ontkennen.
Zuiderburen
Syrië
De ministers herhaalden hun zorg over de verslechterende situatie in
Syrië en de spill-over effecten van de crisis in Syrië op de buurlanden. Zij
toonden zich in het bijzonder bezorgd over mogelijk gebruik en
verplaatsing van chemische wapens in Syrië. Zij veroordeelden het
geweld, inclusief terroristische aanvallen en de recente aanslag op een
UNDOF-konvooi. Zij steunden de inspanningen van speciaal gezant
Brahimi van de Verenigde Naties en de Arabische Liga om een politieke
oplossing te vinden voor de crisis. Tevens herhaalden zij hun oproep aan
alle leden van de VN-Veiligheidsraad om hun verantwoordelijkheid te
nemen.
De ministers hadden een ontmoeting met Moaz Al-Khatib, voorzitter van
de National Coalition for Syrian Revolutionary and Opposition Forces («de
Coalitie»). De Raad accepteert deze als legitieme vertegenwoordigers van
het Syrische volk. In Benelux-verband en in samenspraak met Duitsland
heeft Nederland aangegeven de Coalitie te beschouwen als de legitieme
vertegenwoordiger van het Syrische volk, nadat eerder het Verenigd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1204

2

Koninkrijk, Frankrijk, Spanje en Italië de coalitie hadden erkend als de
enige legitieme vertegenwoordiger van het Syrische volk. De Raad
verwelkomde de inspanningen van de Coalitie op het gebied van
operationaliteit en inclusiviteit en riepen de Coalitie op om deze inspanningen voort te zetten, vast te houden aan de principes van mensenrechten, inclusiviteit en democratie, en samen te werken met alle
oppositiegroeperingen en alle geledingen van de Syrische maatschappij.
Tevens spoorden de ministers de Coalitie aan om samen te werken met
Brahimi en een geloofwaardig alternatief te vormen voor het huidige
regime door te werken aan een plan voor een politieke transitie in Syrië.
Al-Khatib schetste zijn inspanningen om de inclusiviteit van de Coalitie te
vergroten en riep de EU op om bij te dragen aan het vinden van een
politieke oplossing. Hij sprak duidelijk uit de ideeën van moslim extremisten te verwerpen en religieuze tolerantie voor te staan.
De EU blijft de versterking van het maatschappelijk middenveld in Syrië
bevorderen. Tevens benadrukte de Raad het belang van steun aan lokale
civiele structuren in Syrië.
De ministers blikten vooruit naar de bijeenkomst van de Friends of Syria
in Marrakech op 12 december die dient om de internationale druk op het
Syrisch regime op te voeren en steun uit te spreken voor de Syrische
bevolking.
In het licht van de verslechterende humanitaire situatie sprak de Raad zijn
bereidheid uit de humanitaire steun te verhogen. De humanitaire hulp van
de EU (exclusief middelen die direct van de lidstaten komen) bedraagt
inmiddels 126 miljoen euro. Andere donoren werden opgeroepen ook
over te gaan tot een verhoging van de humanitaire steun. Commissaris
Georgieva schetste dat de onveiligheid het werk van hulpverleners steeds
vaker onmogelijk maakt, terwijl de tekorten aan basisbehoeften oplopen.
De ministers riepen alle partijen in Syrië op om humanitaire toegang tot
hulpbehoevenden te verzekeren en in het bijzonder ook medisch
personeel en materieel te beschermen.
De Raad veroordeelde de recente beperkingen op het gebruik van
telecommunicatievoorzieningen en internet in Syrië. De Raad herhaalde
dat diegenen die verantwoordelijk zijn voor de wijdverbreide en systematische schendingen van mensenrechten en internationaal humanitair recht
verantwoordelijk moeten worden gehouden. Er mag geen straffeloosheid
zijn voor deze misdaden. De Raad deed een oproep aan de VN-Veiligheidsraad om de situatie in Syrië spoedig te bespreken, inclusief de
mogelijkheid van doorverwijzing naar het ICC.
De Raad besloot het sanctieregime tegen Syrië met drie maanden te
verlengen.
Egypte
Hoge Vertegenwoordiger (HV) Ashton en meerdere ministers gaven aan
bezorgd te zijn over de actuele ontwikkelingen in Egypte en benadrukten
het belang zowel president Morsi als zijn opponenten eensgezind aan te
moedigen de juiste stappen te zetten. De EU zou moeten blijven aandringen op tastbare handreikingen van president Morsi. Daarnaast zou de
oppositie geen voorwaarden moeten stellen voor het aangaan van de
dialoog. De HV en meerdere ministers benadrukten het belang van het
inzetten van EU-fondsen voor de ontwikkeling van een solide economische en democratische basis in Egypte. Hierbij zullen de conditionaliteiten die tijdens de EU-Egypte Taskforce aan EU-hulp werden verbonden,
in acht worden genomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1204

3

Libië
Premier Zeidan en de Libische autoriteiten hadden zich constructief
opgesteld tegenover de verkenningsmissie die in november jl. een bezoek
aan Libië bracht om de mogelijkheden voor EU-steun in het kader van het
Gemeenschappelijk Veiligheids- en Defensiebeleid (GVDB) aan Libisch
grensmanagement in kaart te brengen. De gesprekspartners hadden
duidelijke bereidheid getoond om op dit terrein met de EU samen te
werken. De mogelijkheden zullen nu verder worden uitgewerkt.
Oekraïne
De Raad bevestigde in conclusies zijn steun voor verdere toenadering van
Oekraïne tot de EU en verwoordde de verwachtingen die de EU van
Oekraïne heeft in concrete benchmarks. De Unie verwacht van Oekraïne
dat juridische en praktische voorwaarden worden geschapen die
toekomstige vrije en eerlijke verkiezingen mogelijk maken, dat selectieve
rechtspraak wordt aangepakt en dat verdere justitiële hervormingen
worden doorgevoerd. Indien Oekraïne vastbesloten actie en tastbare
resultaten op dit punt laat zien, is de Raad bereid het Associatieakkoord en
het Vrijhandelsakkoord met Oekraïne te tekenen, mogelijk tijdens de top
van het Oostelijk Partnerschap in Vilnius eind 2013.
EU-Rusland top
Tijdens het debat ter voorbereiding op de EU-Rusland top op 21 december
a.s. in Brussel uitten ministers hun zorgen over de verslechterende
mensenrechtensituatie in Rusland. In dit verband deed minister
Timmermans, gesteund door andere lidstaten, een oproep om op te
komen voor mensenrechtenactivisten, die steeds verder onder druk
komen te staan. Tegelijkertijd werd het belang en de noodzaak van een
strategisch partnerschap met Rusland benadrukt. In dat verband zullen
tijdens de top naast de mensenrechtensituatie ook handel, energie,
visumaangelegenheden en actuele buitenlandspolitieke onderwerpen,
zoals Syrië, aan de orde komen.
Westelijke Balkan
De ministers stonden stil bij de buitenlandspolitieke aspecten van het
uitbreidingspakket van de Commissie inzake de Westelijke Balkan,
waarover de Raad Algemene Zaken zich op 11 december in bredere zin
buigt. Alle sprekers verwelkomden de voortgang in de dialoog tussen
Servië en Kosovo, die in de afgelopen weken tot concrete resultaten heeft
geleid. Zo zijn afspraken gemaakt over de aanstelling door beide landen
van wederzijdse liaisons die kantoor gaan houden in de respectieve
EU-vertegenwoordigingen in Belgrado en Pristina en over de opening van
gemeenschappelijk beheerde grensovergangen. Twee overgangen
werden op de dag van de Raad geopend. Het is de bedoeling dat de
andere twee grensovergangen later in december geopend worden.
Daarnaast zal Pristina het cultureel erfgoed in Noord-Kosovo beter
beschermen en zal Belgrado meer transparantie verschaffen over
financiering van Servische overheidsstructuren in Noord-Kosovo.
Ministers prezen zowel de krachtige en initiërende rol van HV Ashton als
de moed van de premiers Dacic en Thaci. Het engagement van beide
landen zal ook bij de onderwerpen die in de volgende onderhandelingsronde op 17 januari a.s. op de agenda van de dialoog staan (wederzijdse
vermisten, energie, telecom, wegverbinding tussen Belgrado en Pristina)
moeten worden voortgezet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1204

4

Somalië
De Raad nam het herziene Crisis Management Concept (CMC) voor de EU
trainingsmissie in Somalië aan. Een Raadsbesluit waarmee de missie met
twee jaar wordt verlengd, wordt naar verwachting op 21 december 2012
aan de Raad voorgelegd. Nederland neemt vooralsnog niet deel aan
EUTM Somalië. Als het herziene CMC tot heroverweging van dit
standpunt leidt, wordt uw Kamer daarover geïnformeerd.
VS
De ministers hebben door tijdgebrek niet kunnen spreken over de uitslag
van de verkiezingen in de VS en de gevolgen daarvan voor het Amerikaanse buitenlands beleid.
Ook de besprekingen over Iran, de EU-Celac top en de EU-Brazilië top
werden van de agenda afgehaald.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1204

5