Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 420

Noodpakket banen en economie

25 295

Infectieziektenbestrijding

Nr. 450

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 december 2021
Ondanks het economisch steunpakket dat beschikbaar is (geweest), is er
een groep ondernemers die met schulden te maken heeft of naar
verwachting zal krijgen. Het gaat dan zowel om (onhoudbare) zakelijke
schulden als om schulden waarvoor zij persoonlijk aansprakelijk zijn.1 Ik
vind het belangrijk dat er goede dienstverlening voor deze groep
ondernemers beschikbaar is. In gesprekken met de voorzitter van
MKB-Nederland (MKB-NL) heb ik hier ook uitvoerig over gesproken.
Het beschikbare hulpaanbod voor ondernemers met zakelijke en persoonlijke schulden is in afzonderlijke regelingen en in verschillende domeinen
geregeld, maar kent ook samenhang en overlap. Dat is mede afhankelijk
van de rechtsvorm van de onderneming. De voorzitter van MKB-NL heeft
aangegeven dat het hulpaanbod op dit terrein complex is en dat er
stappen nodig zijn om de bestaande regelingen toegankelijker te maken.
In deze brief ga ik mede namens de Minister van Economische Zaken en
Klimaat, de Minister voor Rechtsbescherming, en de Staatssecretaris van
Financiën in op de vraag hoe de dienstverlening voor ondernemers met
zowel zakelijke als persoonlijke schulden meer in samenhang kan worden
aangeboden en ontsloten voor de doelgroep. Het doel is dat zij beter en
sneller worden geholpen bij het oplossen van hun schulden.
Ondersteuning ondernemers
Er zijn verschillende mogelijkheden beschikbaar voor ondernemers met
schulden. Zo is op 1 januari 2021 de Wet homologatie onderhands
akkoord (WHOA) in werking getreden.2 De regeling is onderdeel van de
Faillissementswet en kan ondernemers helpen die als gevolg van het
coronavirus of de daarmee verband houdende beperkende maatregelen
schulden hebben opgelopen om een akkoord met schuldeisers (en
1
2

kst-35420-450
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

De omvang van deze groep is nog niet bekend en is onderwerp van analyse.
Stb. 2020, nr. 414.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 420, nr. 450

1

aandeelhouders) tot stand te brengen. Met een WHOA-akkoord worden
schulden gesaneerd en kan een bedrijfsfaillissement worden voorkomen.
Flankerend bij de WHOA is het TOA-krediet geïntroduceerd, ten behoeve
van ondernemers die met gebruikmaking van de WHOA hun bedrijf
doorstarten.
Ook heeft de Staatssecretaris van Financiën in zijn brief van 11 oktober jl.mede ter uitvoering van de motie van het lid Aartsen c.s.3 – een extra
versoepeling door de Belastingdienst aangekondigd om ondernemers te
ondersteunen bij een oplossing voor schulden die voortkomen uit de
coronacrisis.4 In die brief heeft het kabinet toegezegd dat de Belastingdienst en Douane vanaf 1 augustus 2022 tijdelijk genoegen nemen met
een lager percentage van de opbrengst in sanerings- en herstructureringstrajecten, om deze meer kans van slagen te geven.
Instrumenten in geval van persoonlijke schulden
Bovenstaande maatregelen zijn met name gericht op zakelijke schulden
van de ondernemer. Ondernemers kunnen daarnaast ook persoonlijk
aansprakelijk zijn voor hun zakelijke schulden of naast hun zakelijke
schulden persoonlijke schulden hebben opgebouwd. Het is daarom van
belang om het aanbod aan dienstverlening ten aanzien van persoonlijke
schulden van ondernemers te bezien. De verbetering van de dienstverlening verdient daarbij ook extra aandacht. Hieronder licht ik het
bestaande aanbod toe en de aanpak die ik zal inzetten.
Voor het regelen van persoonlijke schulden kunnen ondernemers onder
meer een beroep doen op de gemeentelijke schuldhulpverlening.5
Gemeenten hebben immers op basis van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) een regierol ten aanzien van inwoners met schulden
en dus ook voor ondernemers. Per situatie bekijken gemeenten welke
oplossing het beste past. Dat is een integrale oplossing voor de onderneming en de ondernemer en is altijd maatwerk. Hiertoe kijkt de
gemeente samen met de ondernemer welke vorm van schuldhulpverlening nodig is en maakt vervolgens samen met de ondernemer een plan
van aanpak. Dat kan bijvoorbeeld bestaan uit een saneringskrediet,
schuldbemiddeling of budgetcoaching. Via een saneringskrediet
ontvangen schuldeisers in één keer het bedrag dat in een schuldregeling
is overeengekomen, tegen finale kwijting van de restschuld. De kredietverstrekker, bijvoorbeeld een kredietbank, blijft dan over als enige schuldeiser. Ook voor ondernemers met persoonlijke schulden kan een
saneringskrediet een goede methode zijn om de financiële situatie weer
op orde te krijgen. Bij schuldbemiddeling bemiddelt de schuldhulpverlening tussen de ondernemer en zijn schuldeisers om tot een betalingsvoorstel te komen dat recht doet aan zijn aflossingscapaciteit. Een ander
voorbeeld van passende schuldhulpverlening kan budgetcoaching zijn om
te komen tot een duurzame en beheersbare oplossing voor ondernemers
met financiële problemen. De VNG biedt gemeenten ondersteuning bij de
vormgeving van dienstverlening aan ondernemers met schulden
Ik ben in gesprek met onder andere de VNG, MKB-NL, herstructureringsdeskundigen, schuldhulpverlening voor ondernemers (de NVVK en ook
individuele schuldhulpverleners) om te komen tot een gerichter en
samenhangend pakket aan ondersteuningsmiddelen. In het pakket moet
de verbinding tussen de verschillende bestaande instrumenten goed tot
uitdrukking komen. Daarbij horen ook gerichte samenwerkings- en
3

Kamerstuk 35 420, nr. 382
Kamerstuk 35 420, nr. 412.
5
Voor belastingen geldt dat deze regeling sinds 1-1-2021 ook openstaat voor zakelijke schulden.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 420, nr. 450

2

procesafspraken tussen de betrokken professionals. Ik verwacht de
uitkomsten daarvan in januari te kunnen presenteren.
Daarnaast verkent de Minister voor Rechtsbescherming samen met de
rechtspraak en de branchevereniging voor bewindvoerders de mogelijkheden voor een pilot, waarbij voor ondernemers die willen stoppen of een
doorstart maken en privé een restschuld over houden een versneld traject
van de Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp) ingezet kan
worden.
Routekaart
Het is cruciaal dat ondernemers met geldzorgen weten dat er hulp voor
hen beschikbaar is, waar zij voor welke hulp terecht kunnen en wat voor
soort hulp zij vervolgens kunnen krijgen. De soort rechtsvorm van hun
onderneming en of zij te maken hebben met zakelijke en/of persoonlijke
schulden is daarbij bepalend. Met dergelijke vragen kunnen ondernemers
nu al terecht bij de Kamer van Koophandel (KVK), Geldfit.nl, de telefonische hulplijn 0800–8115 en bij de schuldhulpverlening in hun gemeente.
Om ondernemers goed te infomeren komt er bovendien een handzaam en
duidelijk overzicht, waaruit blijkt welke ondersteuning er in geval van
zakelijke en/of persoonlijke schulden specifiek per rechtsvorm beschikbaar
is. Dit zal naar verwachting in het eerste kwartaal van 2022 zijn. KVK zal
naar deze routekaart vanuit het Programma Zwaar Weer6 verwijzen.
Belastingschulden
Vanwege de coronacrisis hebben ondernemers voor ruim € 19 miljard aan
belastingschulden opgebouwd. De belastingschuld moet vanaf 1 oktober
2022 in zestig termijnen worden afgelost. Ondernemers hebben behoefte
aan actueel en duidelijk inzicht in hun schuldpositie. De Belastingdienst
werkt daarom aan een begrijpelijk schuldoverzicht dat ondernemers tijdig
zullen ontvangen. Daarbij heeft de Belastingdienst ook oog voor ondernemers met geldzorgen. De Belastingdienst onderzoekt daarom de
mogelijkheid om ondernemers er in de schuldoverzichten op te wijzen
welke mogelijkheden voor schuldhulp beschikbaar zijn. Ondernemers die
al eerder een schuldoverzicht willen ontvangen, kunnen dit telefonisch
aanvragen bij de Belastingdienst.
Intentieverklaring
De coronacrisis maakt een integrale dienstverlening voor ondernemers
met schulden belangrijker dan ooit. Acties uit de Brede Schuldenaanpak7
helpen ook ondernemers, zoals de gerealiseerde laagdrempelige toegang
tot hulp via de Nederlandse Schuldhulproute en een versnelling van
gemeentelijke schuldhulpverlening via Collectief Schuldregelen en het
Schuldenknooppunt. Het breder inzetten van saneringskredieten door
gemeenten ten behoeve van de realisatie van schuldregelingen wordt
gestimuleerd door inrichting van een Waarborgfonds Saneringskrediet,
zoals ik heb toegelicht in mijn brief van 13 september 2021.8
In samenspraak met betrokken partijen zoals de VNG, NVVK, MKB-NL en
de KVK blijf ik mij inzetten om zoveel mogelijk ondernemers met
6

In het kader van het Programma Zwaar biedt de KVK ondernemers informatie, doorverwijzing
en advies aan ondernemers in zwaar weer. Ook wordt ondernemers via routewijzers en
stappenplanen inzicht op maat geboden hoe hun bedrijf ervoor staat en welke hulp en
oplossingsrichtingen beschikbaar zijn bij financiële problematiek en schulden.
7
Kamerstuk 24 515, nr. 600.
8
Kamerstuk 24 515, nr. 610.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 420, nr. 450

3

financiële problemen te bereiken en hen de juiste hulp te bieden. Dit zal
vorm krijgen via een gezamenlijke intentieverklaring. Een gericht en
samenhangend pakket aan ondersteuningsmiddelen en de samenwerkingsafspraken tussen de professionals zullen onder andere onderdeel zijn
van de intentieverklaring. Hierover ben ik met partijen in overleg en kom
ik in januari op terug.
Overig
Ik ben positief over de aanpak van de gemeente Utrecht waarbij alle
ondernemers die eerder gebruik hebben gemaakt van een ondersteunende regeling worden benaderd voor een hulpaanbod, zoals het lid
Maatoug (GL) tijdens het debat over het nieuwe corona steunpakket op
24 november jl. als een goed voorbeeld heeft genoemd. Gemeenten
hebben hierin uiteraard beleidsvrijheid, maar een dergelijke actieve
handelwijze juich ik van harte toe.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
A.D. Wiersma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 420, nr. 450

4