Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

29 911

Bestrijding georganiseerde criminaliteit

26 643

Informatie- en communicatietechnologie (ICT)

Nr. 392

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 maart 2023
Criminelen op internet kunnen hostingdiensten misbruiken voor hun
illegale activiteiten. Hostingproviders weten vaak niet welke klanten hun
diensten misbruiken. Bovendien kunnen klanten de dienstverlening
doorverkopen. Er is dan sprake van zogenaamde resellers. Dit doorverkopen is niet verboden. Wel kan het het zicht op mogelijke criminele
activiteiten verder verminderen. Op 12 oktober jl. heeft de politie een brief
aan Nederlandse hostingproviders gestuurd, waarin zij adviseert een
eventuele overeenkomst met bepaalde specifieke resellers te herzien. De
politie heeft op basis van openbare bronnen geconstateerd dat deze
resellers zichzelf afficheren als dienstverleners die bereid zijn criminaliteit
te faciliteren. Tijdens het vragenuur van 22 november jl. heb ik toegezegd
terug te koppelen hoe deze actie heeft uitgepakt en of aanvullende
maatregelen wenselijk zijn.
Naar aanleiding van reacties van geadresseerden van een eerdere
soortgelijke brief van de politie van 17 november 2021 heeft de politie de
brief van afgelopen oktober gerichter naar specifieke hostingproviders
gestuurd en zijn specifieke resellers genoemd. De aangeschreven
hostingproviders hebben naar aanleiding van een vragenlijst van de
politie niet direct teruggekoppeld hoeveel malafide resellers er in hun
klantenbestand waren opgenomen. Het betreft bedrijfsgevoelige
informatie die zij niet specifiek wensen te delen. Wel heeft de brancheorganisatie Dutch Cloud Community gemeld dat enkele hostingproviders
naar aanleiding van de brief van de politie actie hebben ondernomen
richting in de brief genoemde resellers. Ook zijn er gesprekken tussen de
politie en Dutch Cloud Community over mogelijkheden om signalen over
malafide resellers structureler met hostingproviders te delen.
Naast het versturen van de genoemde brief hebben de politie en het
Openbaar Ministerie enkele oplossingsrichtingen verkend om het leveren
van hostingdiensten voor criminele doeleinden tegen te gaan. De
belangrijkste daarvan zijn hieronder weergegeven. Deze oplossingsrichtingen zijn nog niet volledig uitgewerkt en verdienen nadere bestudering.

kst-29911-392
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 911, nr. 392

1

Een eerste richting betreft het ondersteunen van de sector met informatie
over criminele handelingen. De Stichting Nationale Beheersorganisatie
Internet Providers werkt samen met het Ministerie van Justitie en
Veiligheid aan het project Cleannetworks. Dit project beoogt het opzetten
van een systeem om hostingproviders structureel te informeren over
actuele criminele handelingen en kwetsbaarheden. Hierdoor kunnen zij
deze activiteiten op hun eigen netwerken tegengaan en zich beveiligen
tegen dreigingen. Het Ministerie van Justitie en Veiligheid ondersteunt het
project financieel. Tevens is financiering uit het Internal Security Fund van
de Europese Unie voorzien.
Met de wetswijziging van de Wet beveiliging netwerk- en informatiesystemen van 1 december 2022 kan de Stichting Nationale Beheersorganisatie Internet Providers als schakelorganisatie informatie over dreigingen
en incidenten ontvangen van het Nationaal Cyber Security Centrum ten
behoeve van hun achterban. In het kader van het project Cleannetworks
wordt bezien of de informatievoorziening versterking behoeft.
Een tweede richting betreft het als Rijksoverheid geven van het goede
voorbeeld door zelf te kiezen voor verantwoorde leveranciers van
hostingdiensten. Daarvoor wordt de publiek-privaat opgestelde
Gedragscode Abusebestrijding betrokken bij de inkoop van hostingdiensten voor de Rijksoverheid. Uitgangspunt is dat de opdrachtnemer de
gedragscode onderschrijft en is aangesloten bij het publiek-private Anti
Abuse Netwerk. Momenteel wordt bezien of dit breder navolging kan
krijgen. In het kader van het project Cleannetworks wordt bovendien een
keurmerk ontwikkeld, wat de keuze voor verantwoorde leveranciers kan
ondersteunen.
Een derde richting betreft aanpassing van de wettelijke kaders. Voor
hostingproviders die willens en wetens criminaliteit faciliteren kan een
strafrechtelijke aanpak passend zijn. In 2022 heeft het Gerechtshof in Den
Haag bepaald dat dergelijke dienstverleners onder omstandigheden niet
zijn uitgesloten van strafrechtelijke aansprakelijkheid, ook niet als zij geen
bevel tot ontoegankelijk maken van gegevens hebben ontvangen. Deze
uitspraak biedt mogelijkheden voor vervolging van hostingproviders die
criminelen actief helpen. Aanpassing van het Wetboek van Strafrecht
hiervoor is daarom op dit moment niet voorzien.
Het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat werkt momenteel aan
de uitvoeringswetgeving voor de Digitale Dienstenverordening (Digital
Services Act). Op dit moment wordt bezien of naar aanleiding van de
uitspraak van het Gerechtshof in Den Haag verheldering van de grenzen
van de uitsluiting van aansprakelijkheid in de Memorie van Toelichting bij
het wetsvoorstel wenselijk is. Bovendien wordt bezien hoe de dienstverlening van resellers zich verhoudt tot de definitie van een aanbieder van
hostingdiensten in de verordening. Waar deze definitie van toepassing is,
zullen ook zij aan de verordening moeten voldoen. In dit kader wordt ook
aandacht besteed aan de kwalificatie van malware.
Er zijn resellers die zowel malafide domeinen registeren als hostingdiensten aanbieden. De nieuwe Netwerk- en Informatiebeveiligingsrichtlijn verplicht entiteiten die domeinnaamregistratiediensten aanbieden
om accurate domeinnaamregistratiegegevens (zoals e-mailadres en
telefoonnummer van de afnemer van de dienst) bij te houden. Indien deze
domeinnaamgegevens worden bijgehouden, kunnen de politie en het
Openbaar Ministerie deze in het kader van een opsporingsonderzoek
vorderen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 911, nr. 392

2

De hierboven genoemde oplossingsrichtingen worden de komende
periode samen met de politie en het Openbaar Ministerie nader bestudeerd. Het tegengaan van het faciliteren van criminaliteit door hostingproviders is daarnaast een aandachtspunt voor de hostingproviders zelf. Veel
hostingproviders treden hier adequaat tegen op. Het is van belang dat alle
hostingproviders hier maatregelen tegen nemen. Aandacht vanuit zowel
de overheid als de betrokken marktpartijen blijft nodig.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
D. Yeşilgöz-Zegerius

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 911, nr. 392

3