Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

32 175

Huwelijks- en gezinsmigratie

Nr. 57

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 mei 2015
Tijdens het algemeen overleg met uw Kamer op 14 januari (Kamerstuk
32 175, nr. 55) en 5 maart 2015 (Kamerstuk 19 637, nr. 1986) heeft de
toenmalige Staatssecretaris u een aantal toezeggingen gedaan met
betrekking tot het nareisbeleid. Met deze brief informeer ik u over deze
toezeggingen.
Nareisbeleid meerderjarige kinderen
In Nederland kunnen meerderjarige (ongehuwde) kinderen zich herenigen
met de ouder(s) die in Nederland een asielvergunning hebben gekregen.
Voorwaarde is dan wel dat er tussen het meerderjarig kind en de ouder(s)
sprake moest zijn van een «meer dan normale emotionele afhankelijkheid» om in het kader van nareis tot Nederland te worden toegelaten.
Dit beleid kan onwenselijke situaties met zich mee brengen waarbij een
meerderjarig kind als enige van het gezin achterblijft in het land van
herkomst of opvang. Gelet hierop en op de toezegging daarover van de
toenmalige Staatssecretaris tijdens het algemeen overleg van 14 januari
2015, heb ik besloten om ook bij meerderjarige kinderen die tot aan het
vertrek van de hoofdpersoon steeds deel hebben uitgemaakt van zijn of
haar gezin, de normale afhankelijkheidsrelatie tussen ouder en kind
voldoende te achten voor nareis. Dit betekent dat wanneer de feitelijke
gezinsband is aangetoond, eventueel na een identificerend-gehoor en/of
na DNA-onderzoek, het meerderjarig kind in aanmerking komt voor
nareis. Alleen wanneer er sprake is van een of meerdere contra-indicaties
wordt de aanvraag afgewezen. Deze contra-indicaties kunnen zijn:
– het meerderjarig kind heeft een eigen gezin gesticht;
– het meerderjarig kind woont zelfstandig;
– het meerderjarig kind voorziet in eigen levensonderhoud.
Wanneer sprake is van een of meerdere contra-indicaties zal de
Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) individueel beoordelen of de
feitelijke gezinsband als verbroken moet worden beschouwd. Hierbij
wordt niet enkel gekeken naar de periode vóór het vertrek van de

kst-32175-57
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 175, nr. 57

1

hoofdpersoon, maar tevens (indachtig ook het daartoe strekkende verzoek
van het lid Azmani (VVD) tijdens het algemeen overleg van 14 januari jl.)
naar de periode ná het vertrek van de hoofdpersoon. Wanneer de feitelijke
gezinsband namelijk als verbroken wordt beschouwd, kan worden
geconcludeerd dat het meerderjarig kind niet zodanig afhankelijk is van de
hoofdpersoon dat hij om die reden behoort tot diens gezin en voor nareis
in aanmerking komt.
Het voorgaande betekent dat voor meerderjarige kinderen hetzelfde
beleidskader voor nareis zal gaan gelden, ongeacht of het kind minderjarig of meerderjarig was op het moment van het vertrek van de hoofdpersoon. Dit komt de uitvoerbaarheid van het nareisbeleid ten goede,
waarbij ruimte blijft voor een individuele beoordeling ten aanzien van de
feitelijke gezinsband. Hierbij acht ik het niet mogelijk om bij de beoordeling van het verzoek om nareis de veiligheidssituatie en de risico’s op
vervolging en een behandeling in strijd met artikel 3 EVRM in het land van
herkomst dan wel opvang te betrekken. Dit zou immers een asieltoets
inhouden voor gezinsleden die nog in het buitenland zijn, waar deze nu
alleen wordt uitgevoerd voor vreemdelingen die in Nederland een
asielaanvraag hebben ingediend. Bovendien zou een dergelijke toets een
beoordeling vergen van de veiligheidssituatie in opvanglanden en dan
met name in vluchtelingenkampen aldaar, hetgeen niet alleen erg
arbeidsintensief is, maar ook lastig uitvoerbaar. Een dergelijke beoordeling zal dan ook geen deel gaan uitmaken van de behandeling van een
verzoek om nareis.
De beleidswijziging werkt naar verwachting niet meer misbruik van het
nareisbeleid in de hand. De hoofdpersoon van het gezin moet aantonen
dat zijn meerderjarige kind tot aan zijn vertrek feitelijk tot zijn gezin heeft
behoord en dat de gezinsband niet verbroken is. Hij moet hiertoe
documenten overleggen en wanneer dit niet mogelijk is, aannemelijke
verklaringen afleggen over de feitelijke gezinsband. Indien noodzakelijk,
bestaat de mogelijkheid het meerderjarige kind te horen over de feitelijke
gezinsband. Als de feitelijke gezinsband is aangenomen wordt tot slot een
DNA-onderzoek aangeboden in het geval van bewijsnood. Wanneer er
sprake is van adoptie- of pleegkinderen, vindt een gehoor plaats waarin
wordt ingegaan op de feitelijke gezinsband. Ook zal zo nodig worden
gehoord met het oog op de bovengenoemde contra-indicaties, in het
bijzonder over de periode ná het vertrek van de hoofdpersoon.
Voorraad nareiszaken bij de IND
Als toegezegd door de toenmalige Staatssecretaris tijdens het algemeen
overleg van 5 maart 2015, informeer ik uw Kamer hierbij eveneens over
de voorraad nareiszaken bij de IND en de maatregelen die in dit verband
zijn genomen.
De IND streeft ernaar om gezinsleden die door de vlucht van elkaar zijn
gescheiden, zo snel mogelijk met elkaar te herenigen. Wanneer het
gezinslid dat in Nederland een asielvergunning heeft gekregen, om nareis
van zijn gezinsleden verzoekt die in het land van herkomst of in het land
van eerder verblijf zijn achtergebleven, behandelt de IND deze aanvraag
daarom zo snel mogelijk. Als gevolg van de verhoogde asielinstroom en
het aantal inwilligingen op asielaanvragen van met name Syriërs, is het
aantal nareiszaken fors toegenomen. Op dit moment worden wekelijks
ongeveer 700 nareisaanvragen gedaan. Deze sterke stijging heeft ertoe
geleid dat het aantal nareisverzoeken dat bij de IND op behandeling
wacht, is opgelopen tot ongeveer 11.000 zaken. De IND verricht de nodige
inspanningen om het aantal toegenomen nareiszaken het hoofd te bieden.
De IND heeft personele maatregelen getroffen en het aantal medewerkers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 175, nr. 57

2

dat nareiszaken behandelt, verdubbeld tot 200 fte. Met de extra inzet van
personeel verwacht de IND de wachttijden voor afhandeling van nareisaanvragen zo snel mogelijk weer te hebben teruggebracht.
Ook leidt de stijging van het aantal nareisaanvragen tot capaciteitsproblemen bij de Nederlandse posten in het buitenland. Met het Ministerie
van Buitenlandse Zaken wordt bezien hoe die het hoofd geboden kunnen
worden.
Overige toezeggingen m.b.t. nareis
Nadere bespreking van de kritiek in het ACVZ rapport1 met betrekking tot
de focus van de IND op tegenstrijdige verklaringen en de minder
zorgvuldige besluiten in eerste aanleg.
Naar aanleiding van deze toezegging is op ambtelijk niveau contact
gezocht met de ACVZ, waarbij de ACVZ de kritiek met betrekking tot deze
punten deels heeft weggenomen en deels genuanceerd.
De ACVZ onderschrijft de conclusie dat uit haar onderzoek niet is gebleken
van een significante onzorgvuldigheid van beslissingen in eerste aanleg.
De ACVZ verwijst naar het advies waarin is opgemerkt dat het primaire
besluit in 5,5% van de onderzochte dossiers naar de mening van de
commissie onzorgvuldig tot stand is gekomen. Het betrof in alle gevallen
primaire besluiten van vóór de beleidswijziging van 30 mei 2013. Wel
heeft de ACVZ aangegeven dat de meeste van de onzorgvuldig geachte
primaire besluiten in bezwaar door de IND zijn gecorrigeerd na het horen
van betrokkene. In veel van die gevallen lagen daaraan geen nieuwe feiten
en omstandigheden ten grondslag, maar werd naar de mening van de
ACVZ in bezwaar zorgvuldiger naar de reeds in eerste aanleg aanwezige
informatie gekeken, onder andere doordat in bezwaar werd gehoord over
de feitelijke gezinsband. Hoewel de ACVZ van mening is dat de vragen
over de feitelijke gezinsband in die gevallen gesteld hadden moeten
worden vóór het nemen van het primaire besluit, heeft de commissie
aangegeven dat de bezwaarprocedure doet waar zij voor is bedoeld,
namelijk een zorgvuldige heroverweging van het primaire besluit, waarbij
eventuele gebreken worden hersteld.
Met betrekking tot de veronderstelde focus van de IND op tegenstrijdigheden in nareiszaken, heeft de ACVZ aangegeven dat zij in haar advies
niet heeft geconcludeerd dat de IND meer de nadruk legt op tegenstrijdigheden dan op overeenkomsten in de verklaringen van de gezinsleden. Wel
heeft de ACVZ geconcludeerd dat onvoldoende inzichtelijk wordt
gemotiveerd waarom doorslaggevende betekenis is toegekend aan de
tegenstrijdig geachte verklaringen, welk gewicht is toegekend aan de
verklaringen die wel overeenkomen en hoe die zich verhouden tot de
tegenstrijdig geachte verklaringen. Voor deze weging van de verklaringen
van de gezinsleden heeft de IND middels een interne instructie reeds
aandacht gevraagd. De door de ACVZ voorgestane werkwijze dat bij deze
weging ook zichtbaar de overeenkomende verklaringen moeten worden
betrokken, acht ik echter niet uitvoerbaar. Dit zou immers betekenen dat
alle overeenstemmende verklaringen van gezinsleden zouden moeten
worden benoemd en gewaardeerd in het besluit, terwijl deze overeenstemmende verklaringen de tegenstrijdigheden niet zullen wegnemen
wanneer deze essentieel worden bevonden.

1

Op 31 oktober 2014 heeft de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken (ACVZ) een advies
(«Na de vlucht herenigd») uitgebracht over het nareisbeleid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 175, nr. 57

3

Ambtelijk gesprek met IOM over de knelpunten met betrekking tot de
afname van DNA en het gebruik van een laissez passer wanneer de
aanvrager niet kan afreizen.
Tijdens ambtelijk overleg tussen de IND en IOM is gebleken dat er geen
knelpunten zijn met betrekking tot de afspraken die zijn gemaakt met
betrekking tot de afname van DNA-materiaal en het gebruik van een
laissez passer wanneer in redelijkheid niet kan worden verlangd dat de
vreemdeling hiervoor afreist naar een dichtstbijzijnde diplomatieke post.
Voor IOM zijn de met de IND gemaakte duidelijk. Het IOM blijft
beschikbaar om, waar mogelijk, DNA-onderzoek te faciliteren in individuele, schrijnende zaken.
Ambtelijk gesprek met VWN over concrete nareis casus waarin niet zou
kunnen worden voldaan aan de drie maanden termijn.
Naar aanleiding van de toezegging dat een ambtelijk gesprek met
VluchtelingenWerk Nederland (VWN) zal plaatsvinden over concrete
nareiszaken waarin niet zou kunnen worden voldaan aan de drie maanden
termijn, heb ik VWN gevraagd individuele zaken in te brengen. VWN heeft
onlangs een aantal voorbeelden verzameld en toegestuurd. Met VWN is
afgesproken dat naar aanleiding hiervan in overleg tussen VWN, IND en
het bestuursdepartement gekeken zal worden of er aanpassingen in
werkwijze of beleid mogelijk zijn. Omdat de voorbeelden even op zich
lieten wachten, kan ik u nog niet berichten over eventuele maatregelen.
Vanwege de overige inhoud van deze brief, wilde ik niet wachten met
versturen tot ik u ook meer inhoudelijk kan informeren over de problematiek rond de drie maanden termijn. Daarover zult u later geïnformeerd
worden.
Bezien of de wijze van horen van kinderen in nareisprocedures kan
worden opgenomen in de Vreemdelingencirculaire.
De IND zal de wijze van horen van kinderen in nareisprocedures op korte
termijn in een openbare werkinstructie opnemen. In de Vreemdelingencirculaire zal een verwijzing naar deze werkinstructie worden opgenomen.
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
K.H.D.M. Dijkhoff

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 175, nr. 57

4