Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

31 265

Adoptie

Nr. 115

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR RECHTSBESCHERMING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 maart 2023
Tijdens het Commissiedebat Personen- en familierecht op 22 maart 2023
heb ik uitgebreid met uw Kamer gesproken over de laatste ontwikkelingen
op het terrein van interlandelijke adoptie. Ik heb uw Kamer toegezegd
voorafgaand aan het aangekondigde 2-minutendebat een brief te sturen
waarin ik een reactie geef op twee gestelde vragen:
1. Een reflectie op het aantal kinderen dat in de Verenigde Staten in de
pleegzorg zit en hoe deze cijfers zich verhouden tot mijn besluit de
samenwerkingsrelatie met de Verenigde Staten voor interlandelijke
adoptie af te bouwen;
2. Een nadere toelichting op de selectieprocedure die is doorlopen voor
de vorming van de Centrale bemiddelingsorganisatie voor interlandelijke adoptie.
Met deze brief geef ik hier gevolg aan.
1. Pleegzorgcijfers in de Verenigde Staten
Het lid Mutluer (PvdA) heeft verzocht om een reflectie op het aantal
kinderen dat in de pleegzorg zit in de Verenigde Staten, waarvan voor een
groot deel geen geschikt adoptiegezin beschikbaar is. Het lid Mutluer
vraagt hoe het afbouwen van de adoptierelatie met de Verenigde Staten
zich verhoudt tot deze cijfers.
Met betrekking tot de cijfers kan ik u het volgende laten weten. In 2021
hebben er in de VS 1785 inkomende adopties plaatsgevonden en zijn er
28 kinderen naar het buitenland toe geadopteerd. Dit betreft de landen
Canada, Ierland, Zwitserland en Nederland (www.travel.state.gov). In 2022
zijn er vanuit de VS naar Nederland zes kinderen geadopteerd.
In 2021 verbleven er in de Verenigde Staten 391.000 kinderen in het
(publieke)pleegzorg systeem. 114.000 kinderen daarvan zijn in afwachting
van een adoptie en 54.200 kinderen zijn daadwerkelijk binnenlands
geadopteerd (www.acf.hhs.gov). Niet alle kinderen in pleegzorg zijn

kst-31265-115
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 265, nr. 115

1

adoptabel. De genoemde cijfers van het lid Mutluer tijdens het commissie
debat over pleegzorg gaan over pleegzorg en adoptie in het publieke
systeem. Kinderen die in aanmerking komen voor interlandelijke adoptie
naar Nederland, komen, een uitzondering daargelaten, vanuit het private
adoptiesysteem. In het private adoptiesysteem melden biologische ouders
zich voor de geboorte bij private organisaties die bevoegd zijn te
bemiddelen voor nationale en interlandelijke adoptie. Deze bureaus
hebben zowel Amerikaanse als internationale profielen van aspirantadoptiefouders in hun bestand. Het is niet de verwachting dat de
kinderen, van ouders die zich melden bij de private adoptiebureaus, in het
publieke pleegzorgsysteem terecht komen nu Nederland de adoptierelatie
afbouwt. De Amerikaanse instanties hebben tijdens het werkbezoek van
de Centrale autoriteit in 2021 aangegeven dat zij zich extra zullen moeten
inspannen om deze kinderen in een Amerikaans gezin te kunnen plaatsen,
maar dat dit niet onmogelijk is. Dat past in het subsidiariteitbeginsel zoals
ik dat voor mij zie. Daarnaast geldt dat voor ieder land waar Nederland de
adoptierelatie mee afbouwt er kinderen niet meer door Nederlandse
adoptiefouders kunnen worden geadopteerd. Het is aan landen van
herkomst zelf om de opvang voor kinderen, zowel het systeem voor
interlandelijke adoptie als het bredere jeugdzorg systeem, te organiseren.
Hierin heb ik als Minister geen rol.
De landen van herkomst zijn aan zorgvuldig vastgestelde criteria getoetst.
Criteria die zijn voorgelegd aan de Raad voor de Strafrechtstoepassing en
Jeugdbescherming en een nadere invulling geven aan het belang van het
kind.
Selectieprocedure centrale bemiddelingsorganisatie.
Het lid Ellian (VVD) vroeg mij een nadere toelichting te geven op de
selectieprocedure voor de centrale bemiddelingsorganisatie voor
interlandelijke adoptie. Het lid plaatste vraagtekens bij de keuze voor
stichting Wereldkinderen en het verloop van dit proces; of dit wel open en
eerlijk is verlopen. Hierna licht ik mijn keuze en de procedure nader toe.
Procedure
Vanuit het aanbestedingsrecht is er veel ervaring met het doorlopen van
een zorgvuldige en transparantie procedure voor gunning. Daarom is
ervoor gekozen om onderdelen hiervan voor deze procedure toe te
passen.
De eerste stap was het opstellen van een programma van eisen, dat in
navolging van het rapport van de Commissie Joustra de aangescherpte
eisen omvat die gesteld worden aan de nieuwe bemiddelende organisatie.
Inclusief de eis, zoals tijdens een debat op 16 juni 2022 aan uw Kamer is
toegezegd (Kamerstuk 31 265, nr. 107), dat er geen verwevenheid mag zijn
met projecten in landen van herkomst. Dit programma is op 15 juli 2022
geplaatst in de Staatscourant, vergezeld met een openbare uitnodiging
om een voorstel in te dienen voor de vorming van de centrale bemiddelingsorganisatie.1
Twee partijen hebben hierop gereageerd, waaronder Stichting Wereldkinderen, en op uiterlijk 1 september 2022 een voorstel ingediend. Deze
voorstellen zijn zorgvuldig beoordeeld door een beoordelingsteam vanuit
het ministerie aan de hand een wegingskader. Dit wegingskader, dat
vooraf ook is gedeeld met beide partijen, bevat zes centrale thema’s, die
voortkomen uit het programma van eisen. Deze thema’s zijn toegelicht en
1

Stcrt. 2022, nr. 18996.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 265, nr. 115

2

voorzien van een minimaal en maximaal te behalen puntenscore. Het gaat
om de volgende thema’s: de visie op interlandelijke adoptie, de kwaliteit
van de dienstverlening, de verbinding in de keten, de organisatie, de
medewerkers en het financieel kader.
Het beoordelingsteam heeft de ingediende voorstellen bestudeerd en
getoetst aan dit wegingskader. Daarnaast is met beide partijen een
gesprek gevoerd. Dit vormde de basis voor de beoordeling. Het voorstel
van stichting Wereldkinderen voldeed aan de gestelde minima, heeft de
hoogste waardering gekregen, en is daarmee geselecteerd.
Uitkomst procedure
Stichting Wereldkinderen heeft in hun voorstel het uitgangspunt
opgenomen om een zichtbare breuk met het verleden te maken en een
nieuwe stichting in te richten onder leiding van een externe kwartiermaker. Stichting Wereldkinderen levert een inhoudelijk bijdrage tot aan de
oprichting, vanuit de inhoud van het ingediende voorstel, maar zal zelf de
stichting niet oprichten. Noch bestuurlijk noch via de Raad van toezicht
zullen banden bestaan tussen de nieuwe stichting en stichting Wereldkinderen. Of te wel, stichting Wereldkinderen zal met de uitkomst van deze
procedure geen doorstart maken en net als de andere huidige vergunninghouders de werkzaamheden gaan afbouwen en overdragen naar deze
nieuwe stichting. Tot slot wil ik naar aanleiding van een specifieke vraag
van het lid Ellian aangeven dat deze nieuwe stichting, zoals in het
programma van eisen ook is opgenomen, naast de bemiddelende
werkzaamheden geen andere projecten zal ontplooien in landen van
herkomst.
Vervolg
De kwartiermaker heb ik aangesteld. Het betreft een externe interimmanager die, zoals het lid Ellian tijdens het Commisiedebat opmerkte, ook
op verzoek van stichting Wereldkinderen aan het geselecteerde voorstel
heeft meegeschreven. Deze keuze garandeert dat er goed langs de lijnen
van het geselecteerde voorstel, en dus conform de aangescherpte eisen
aan de bemiddelingsorganisatie, gewerkt wordt aan de opbouw. Parallel
hieraan doorloop ik een formele procedure voor het oprichten van een
stichting, inclusief een voorhangprocedure bij uw Kamer en de Eerste
Kamer.2 Ik ben ervan overtuigd dat op deze manier de beoogde kwaliteitsslag en extra waarborgen in het systeem kunnen worden
gerealiseerd.
De Minister voor Rechtsbescherming,
F.M. Weerwind

2

Specifiek voor stichtingen is deze voorhangprocedure (verder) uitgewerkt in het Kader voor
stichtingen (17CEBDCE.doc (rijksfinancien.nl).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 265, nr. 115

3