Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

29 023

Voorzienings- en leveringszekerheid energie

Nr. 257

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 februari 2020
Naar aanleiding van het verzoek van de vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat, van 22 januari, stuur ik u hierbij een schriftelijke
terugkoppeling over de resultaten van de consultatie met betrekking tot
het ontwerp van het Besluit tot wijziging van het Besluit investeringsplan
en kwaliteit elektriciteit en gas (uitvalsituaties hoogspanningsnet), ook wel
de algemene maatregel van bestuur n-1 genoemd (hierna: besluit)
(Kamerstuk 29 023, nr. 255).
De internetconsultatie van het besluit heeft gelopen van 19 december
2019 tot en met 22 januari 2020. In deze periode zijn tien reacties
ontvangen, waarvan zeven openbaar. De volgende organisaties hebben
een openbare reactie ingediend; TenneT, Netbeheer Nederland, EnergieNederland, VEMW, Essent, NVDE en Petersburg Consultants.
In hoofdlijn worden de maatregelen in het besluit ondersteund. Met name
het inzetten van reservecapaciteit voor het transport en aansluiten van
meer hernieuwbare elektriciteit geniet een brede steun.
Wel zijn er een aantal aandachtspunten genoemd, welke met name
betrekking hebben op de balans tussen meer capaciteit in het net op de
korte termijn en de betrouwbaarheid van het net.
Hieronder zal ik extra aandacht besteden aan deze aandachtspunten.
Diverse partijen, zoals Netbeheer Nederland en de NVDE, wijzen op het
belang dat dit besluit nu snel in werking treedt, zodat er in gebieden waar
het net «vol» zit op korte termijn meer transportcapaciteit beschikbaar
komt. Ik zal mij ervoor inzetten dat dit besluit zo snel mogelijk in werking
treedt, nadat onder meer een uitvoerings- en handhavingstoets door de
ACM is verricht en advies door de Raad van State is uitgebracht.
Hieronder zal ik kort ingaan op de belangrijkste aandachtspunten die
tijdens de consultatie naar voren zijn gekomen.

kst-29023-257
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 023, nr. 257

1

Betrouwbaarheid van het net
Energie-Nederland en VEMW uiten hun zorg over de gevolgen van de
vrijstellingen van n-1 en het openstellen van de spitsstrook voor de
betrouwbaarheid van het net en daarmee voor de leveringszekerheid.
Nederland kent een zeer hoge leveringszekerheid. De bestaande eis van
n-1, draagt daar zeker aan bij. Het is echter niet zo dat het gehele
hoogspanningsnet (110 kV en hoger) op dit moment n-1 is uitgelegd. In
eerder onderzoek is berekend dat onverkort vasthouden aan de eis van
n-1 zou leiden tot extra investeringen van ongeveer 7 miljard euro, terwijl
deze kosten niet in verhouding staan tot de extra betrouwbaarheid die
daarmee gerealiseerd zou worden (Bijlage bij Kamerstuk 34 199, nr. 10).
Daarom is nagegaan voor welke uitvalsituaties het doelmatig is om een
vrijstelling op te nemen, de kans op uitval en de maatschappelijke kosten
en baten van een onderbrekingen tegen elkaar afwegend. Tevens is een
balans gezocht tussen betrouwbaarheid, betaalbaarheid en duurzaamheid. De vrijstellingen zoals in het besluit opgenomen zijn dan ook
noodzakelijk om enerzijds het net betaalbaar te houden en anderzijds om
duurzame productie zoveel mogelijk aan te kunnen sluiten.
Prikkel voor netbeheerder om te investeren
In de reacties van Energie-Nederland, Essent en VEMW wordt de zorg
geuit dat met de vrijstellingen en het openstellen van de spitsstrook de
prikkel om in het net te investeren voor netbeheerders verminderd wordt.
Ook met de vrijstellingen zullen de netbeheerders moeten investeren in
het net. Daarnaast ligt er voor de netbeheerders de komende jaren een
grote investeringsopgave om aan de toenemende vraag naar transportcapaciteit te kunnen voldoen. Dit jaar zullen de netbeheerders ook hun
investeringsplannen moeten consulteren. Dit geeft deze partijen ook de
gelegenheid om hun zorgen bij de netbeheerders concreet te maken. Ook
de ACM toetst de ontwerpinvesteringsplannen van de netbeheerders.
Non-discriminatie
VEMW betwijfelt of het besluit in lijn is met het non-discriminatie
beginsel, zoals opgenomen in de Europese richtlijnen voor elektriciteit. Dit
beginsel houdt in dat netbeheerders ervoor moeten zorgen dat netgebruikers non-discriminatoir worden behandeld. Onderscheid tussen
netgebruikers is alleen toegestaan, indien hier een objectieve rechtvaardiging voor is.
Het onderscheid dat in dit besluit wordt gemaakt tussen producenten en
verbruikers is gerechtvaardigd. Voor verbruikers zijn de nadelige gevolgen
van een onderbreking namelijk groter en ingrijpender dan voor producenten. Verbruikers worden bij een onderbreking direct geraakt in hun
belang bij leveringszekerheid. Zo zullen grote verbruikers – zoals industrie
en zakelijke dienstverlening – worden gestoord in hun bedrijfsproces,
waardoor hun schade flink kan oplopen. Leveringszekerheid weegt ook
voor kleinverbruikers zwaar. Dit zijn veelal huishoudens, waaronder
kwetsbare afnemers. Voor producenten betekent een onderbreking dat zij
op dat moment niet kunnen invoeden in het net.
Vergoeding
Energie-Nederland, Essent, NVDE en VEMW geven aan dat de nadelige
gevolgen van een onderbreking fors kunnen zijn voor afnemers, zowel
verbruikers als producenten. Zij vragen zich af of er mogelijkheden zijn
voor vergoeding.
Indien een netbeheerder binnen de kaders van dit besluit blijft, is er geen
aanleiding voor schadevergoeding. Bovendien blijft de betrouwbaarheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 023, nr. 257

2

van het Nederlandse net ook met dit besluit zeer hoog. In de meeste
gevallen zal de netbeheerder het net na een onderbreking binnen zeer
korte termijn weer kunnen inschakelen.
Ook op dit moment leiden onderbrekingen die binnen het wettelijke kader
zijn toegestaan niet tot schadevergoeding. De wettelijke grondslag voor
dit besluit staat dit ook niet toe om dit in dit besluit wel te regelen. In de
Netcode elektriciteit is voor regionale netbeheerders wel een compensatieplicht opgenomen, maar de achtergrond hiervan is niet het vergoeden
van schade als gevolg van een onderbreking, maar het inbouwen van een
prikkel voor netbeheerders om een onderbreking zo snel mogelijk op te
lossen. De netbeheerders en afnemers kunnen zelf deze afspraken be- en
herzien.
Vervolg
Op dit moment worden de consultatiereacties verwerkt. Waar nodig wordt
naar aanleiding van de consultatiereacties de nota van toelichting
aangevuld. Vervolgens zal het verdere besluitvormingstraject worden
doorlopen.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
E.D. Wiebes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 023, nr. 257

3