Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

32 827

Toekomst mediabeleid

Nr. 155

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 2 juli 2019
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft op
16 mei 2019 overleg gevoerd met de heer Slob, Minister voor Basis- en
Voortgezet Onderwijs en Media, over:
– de brief van de Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs
en Media d.d. 5 april 2019 inzake reactie op het verzoek van
het lid Kwint, gedaan tijdens de regeling van werkzaamheden
van 2 april 2019, over de noodkreet van streekomroepen die
dreigen te verdwijnen (Kamerstuk 32 827, nr. 149 );
– de brief van de Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs
en Media d.d. 26 april 2019 inzake reactie op het verzoek van
het lid Kwint, gedaan tijdens de regeling van werkzaamheden
van 2 april 2019, over de noodkreet van streekomroepen die
dreigen te verdwijnen (Tubantia.nl, 1 april 2019) (Kamerstuk
32 827, nr. 151).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de commissie,
Tellegen
De griffier van de commissie,
De Kler

kst-32827-155
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 155

1

Voorzitter: Kwint
Griffier: Bosnjakovic
Aanwezig zijn vijf leden der Kamer, te weten: Aartsen, Kwint, Van der
Molen, Sneller en Westerveld,
en de heer Slob, Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media.
Aanvang 10.15 uur.
De voorzitter:
Dames en heren, goedemorgen. Van harte welkom bij het algemeen
overleg Streekomroepen, dat wordt gevoerd in de Kamercommissie voor
Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. We hebben vandaag tot 13.15 uur
voor dit debat. De sprekers hebben allemaal vijf minuten om hun verhaal
te doen. Gezien het aantal sprekers tot nu toe ben ik voornemens enige
coulance te betrachten met de vragen die u elkaar onderling wilt stellen,
ook omdat ik mezelf dan de ruimte geef om af en toe een vraag te stellen
aan een van mijn lieftallige collega’s.
Laat ik voor de aftrap het woord geven aan collega Van der Molen, die zal
spreken namens het CDA.
De heer Van der Molen (CDA):
Voorzitter, dank u wel. Ik houd het kort, moet ik meteen even vermelden,
omdat ik lid ben van een benoemingscommissie die over vijftien minuten
gaat vergaderen en daar moet ik bij zijn. Het is dus hit-and-run voor mij
vandaag.
Om dan maar met de hit te beginnen: streekomroepen zijn voor het CDA
en ik denk voor alle partijen die hier aan tafel zitten, van wezenlijk belang
voor ons publieke mediastelsel. Dat is reden genoeg om hier toch even
kort aan te schuiven. Het CDA is al wat langer niet gerust over de
toekomst van een heel aantal streekomroepen en het stelsel van lokale
omroepen in zijn geheel. We hebben hier al eerder met de Minister over
gesproken en de situatie is nog niet verbeterd. Sterker nog, terwijl het
belang nog even groot is als tijdens de vorige vergadering, zijn de
problemen bij een heel aantal streekomroepen een stuk groter geworden.
Ik snap heel goed dat we vanuit Den Haag een aparte rol vertolken. Lokale
omroepen behoren tot de gemeenten, zou ik haast willen zeggen, terwijl
men wel geld van het Rijk krijgt om daarin te investeren. We zijn wat
gemankeerd, maar het belang is ook ons belang, hier in Den Haag. Het is
dus niet alleen maar het belang van de lokale gemeenschap die haar
lokale of streekomroep moet ondersteunen. Het is ook het belang van Den
Haag dat de mediasector van top tot teen goed functioneert, zowel bij de
NPO aan de bovenkant, om het zo maar te noemen, als bij het essentiële
werk dat lokaal wordt gedaan door de lokale media.
Door de telefoontjes en gesprekken die we voeren en de vele mails die we
van veel omroepen krijgen – ik noem er een paar: 1Twente, WOS Media,
RTV NOF, RTV Noord en OPEN Rotterdam, waar ik vanochtend nog een
interview mocht geven – ontstaat wel het beeld dat het vijf voor twaalf is.
Ik vraag de Minister te bevestigen dat het vijf voor twaalf is. Ik wil het niet
al te dramatisch maken, maar als ik mensen spreek die met hart en ziel
proberen iets fantastisch neer te zetten en dan soms de tranen niet
kunnen bedwingen omdat het water ze tot aan de lippen staat, dan denk ik
dat wij vanuit Den Haag een opdracht hebben.
Voorzitter. Uit de brief die we van de Minister hebben gekregen, vinden
wij niet die urgentie spreken die ik hopelijk bij deze eerste hit wel heb
laten spreken. Er is een motie in de Kamer aangenomen om de pilots te
valideren die rond de streekomroepen plaatsvinden, zodat we precies
weten over welke bedragen en welke situaties we het hebben. Uit de brief
kan ik alleen maar opmaken dat die validatie nog niet heeft plaatsge-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 155

2

vonden. Dus is de vraag aan de Minister nogmaals: hoe groot is die
urgentie aan de kant van de Minister? Wij zullen tot een structurele
oplossing moeten komen voor een financiële basis voor deze streekomroepen. Ik zou van de Minister willen horen hoe hij dat voor zich ziet en
welke stappen hij aan het nemen is. Althans, mijn collega’s willen dat
horen als ik vertrokken ben, maar ik zal het wel volgen. Tijdens de vorige
vergadering heeft de Minister enige hoop bij ons gewekt. De Minister
heeft aan het einde van het AO gezegd: het moet begin komend jaar
mogelijk zijn – dat punt zijn we inmiddels voorbij – om met een regeling te
komen die wat soelaas kan bieden. Zou de Minister daar nog wat meer
over kunnen zeggen dan de opmerking in de brief dat er nog naar geld
wordt gezocht?
Voorzitter. Samen met de ChristenUnie heb ik een pleidooi gehouden voor
het opnemen van een wettelijke verplichting voor gemeenten om het
budget dat van het Rijk voor lokale omroepen wordt ontvangen, ook aan
de lokale omroepen over te maken. De Minister zou daarvoor in gesprek
gaan met Binnenlandse Zaken, want daarmee moet dat geregeld worden.
Ik ben benieuwd hoe het daarmee staat.
Voorzitter, dan nog een laatste punt over streekomroepen, want ik denk
dat ik alweer aan het einde van mijn spreektijd kom. O nee, dat valt best
mee, drie minuut dertig. Nou goed, dan ga ik helemaal los. We hebben de
Mediawet besproken en de collega van de VVD en ondergetekende
hebben daarop een amendement ingediend om ervoor te zorgen dat onze
grote kabelboer Ziggo lokale omroepen geen dubbele kosten in rekening
kan brengen voor de doorgifte van programma’s. Nou begrijp ik dat de
Eerste Kamer het daar ook mee eens moet zijn, maar daar zitten alleen
maar verstandige mensen, dus dat zal wel goed gaan. De heer Aartsen en
ik hebben de inspanning geleverd om te kijken of we Ziggo ervan kunnen
overtuigen om die stap te nemen zonder daartoe door de wet te worden
gedwongen. Ik zou graag van de Minister willen weten hoe hij daaraan
kan bijdragen voordat de wet is aangenomen, want daarna is Ziggo
gedwongen om dat te doen. Ziggo is natuurlijk voor Nederland een
belangrijk bedrijf, dus ik kan me best voorstellen dat ze uit eigen
beweging die stap willen nemen, zodat die beperkte budgetten veel
efficiënter besteed kunnen worden, en niet aan dubbele kosten voor de
doorgifte van programma’s.
Dan echt tot slot. We zijn nog bezig met een experiment om op de
publieke omroep vensterprogrammering neer te zetten. Dat loopt heel
goed. Als ik goed geïnformeerd ben, zijn de kijkcijfers uitstekend als het
gaat om regionale nieuwsvoorziening op NPO 2, hoger zelfs dan de
programma’s die daarvoor en daarna uitgezonden worden. Dat zegt wel
wat. Er zijn mensen die ervoor kiezen om op dat tijdstip van de dag NPO 2
aan te zetten. Dat laat zien dat die programmering in een behoefte
voorziet. Het is een pilot. We proberen het uit, maar we moeten het ook
evalueren. Ik vraag de Minister of hij net als ik die positieve signalen krijgt.
Ik weet dat de Minister veel waarde hecht aan deze pilot, maar wellicht
moeten we straks die pilot stoppen en daarna evalueren. Misschien is het
een idee om deze pilot door te laten lopen terwijl de evaluatie plaatsvindt
– dat sluit elkaar niet uit – want het zou heel jammer zijn als deze een halt
toegeroepen zou worden zonder dat er al een vast doortimmerd vervolg
is. Die wens van het CDA leg ik op het bordje van de Minister neer. Ik ben
heel benieuwd wat zijn reactie daarop zal zijn.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Van der Molen. Dat geeft mij de gelegenheid om u
een vraag te stellen voordat u ervandoor gaat. Is voor het CDA vandaag
een andere uitkomst acceptabel dan «wij laten streekomroepen niet failliet
gaan in afwachting van een nieuwe regeling en mogelijk zelfs een hele
nieuwe financiering, zoals in het regeerakkoord is aangekondigd»?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 155

3

De heer Van der Molen (CDA):
Het zou zomaar kunnen dat na dit AO nog een nader overleg moet
plaatsvinden. Dat weet ik niet. Dat moeten we in de loop van de discussie
zien. Ik heb bij het vorige AO de Minister heel goed verstaan en begrepen
dat hij dit belang ook ziet. In zekere zin vraag ik de Minister een beetje
naar de bekende weg, want de Minister zal ongetwijfeld zo meteen
antwoorden dat hij het net zo belangrijk vindt als de rest. Dus dat komt
wel goed. We zijn op zoek naar de manier waarop we dat het beste
kunnen doen. De factor tijd speelt een rol en dan begint het te knellen, en
behoorlijk te knellen ook. Ik snap dat het ingewikkeld is, dus ik maak ook
niet veel verwijten. Het is aan onze kant ook een zoektocht naar hoe we
dat kunnen doen. Ik zou met die uitkomst uitermate ontevreden zijn, geef
ik maar aan. Ik wil me tot het uiterste inspannen om dat te voorkomen.
Maar ik begrijp ook dat het lastig is voor de Minister. Maar als u vraagt of
ik ze moedwillig over de kling wil jagen door niks te doen, is mijn
antwoord: absoluut niet. Ik denk ook niet dat dat uit mijn inbreng is
gebleken.
De voorzitter:
Maar, u zegt zelf al dat de klemmende factor hier de tijd is. Er lopen nu
twee politiek relevante zaken, namelijk de zoektocht naar een mogelijk
nieuwe regeling en de zoektocht naar een mogelijk hele nieuwe financiering en de vraag of die financiering nog wel bij de gemeente moet
komen te liggen. Het is onze verantwoordelijkheid, samen met het
ministerie, om tijdig tot besluitvorming te komen. Dan zouden wij er toch
alles aan moeten doen om tot die tijd succesvolle initiatieven niet te laten
verdwijnen, opdat we die daarna misschien weer moeten opbouwen? Dat
zou toch een hele inefficiënte besteding van belastinggeld zijn?
De heer Van der Molen (CDA):
Ja, dat ben ik met u eens. Dat is ook de reden dat wij samen schriftelijke
vragen hebben gesteld over juist dit onderwerp. U vraagt mij in zekere zin
ook naar de bekende weg. Ik wil wel bevestigen dat dit voor ons relevant
is. Ik wil ook aangeven – ik heb dat al eerder gedaan – dat het wel zoeken
is naar hoe je dat doet. Ik heb er begrip voor dat de Minister bij regionale
omroepen een wat lastige puzzel heeft, omdat hij bij de publieke omroep
meer aan het stuur zit dan bij lokale omroepen. Alle begrip daarvoor,
maar dit wil niet zeggen dat ik denk dat ik maar wat achterover ga leunen,
omdat het zo ingewikkeld is. Wij zijn hier in dit huis vooral aanwezig voor
de ingewikkelde problemen, want de gemakkelijke problemen lossen zich
vaak vanzelf op en dat lijkt hier niet te gebeuren. Dit betekent dat we er
allemaal hard aan moeten trekken om te voorkomen dat er brokken
gemaakt worden terwijl we allemaal naar het juiste streven.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Van der Molen. Dan geef ik nu het woord aan de heer
Aartsen, die zal spreken namens de Volkspartij voor de Vrijheid en
Democratie.
De heer Aartsen (VVD):
En dat in de Thorbeckezaal, meneer de voorzitter, dank u wel.
Voorzitter. Voor ons is een onafhankelijke publieke omroep die zich vooral
met de kerntaak kwalitatief goede journalistiek bezighoudt, een belangrijke factor. Ik vind dat van cruciaal belang voor onze open, vrije samenleving en ook van belang voor onze democratie. Het is goed dat wij
gecontroleerd worden, niet alleen op landelijk niveau, maar ook op heel
veel andere niveaus. Die controle vanuit onafhankelijke journalistiek is
belangrijk in een democratie. Dat geldt niet alleen maar hier, maar dat
geldt op alle niveaus van ons huis van Thorbecke. Op landelijk niveau, op
provinciaal niveau en op lokaal niveau wil je eigenlijk gezonde en vitale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 155

4

media en het liefst publieke media en private media die gezamenlijk een
vitaal medialandschap vormen.
De eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat het lokale niveau ons wel zorgen
baart. We hebben daar de afgelopen jaren een behoorlijke verschraling
gezien, met name als het gaat om de private media. Dit komt natuurlijk
door een veranderend medialandschap en een veranderende mediaconsumptie. Je ziet dat op heel veel plekken in Nederland, met name in
kleinere gemeentes en landelijke gebieden, de lokale dagbladen zo goed
als verdwenen zijn. Ook de echte krachtige journalistiek over wat er in de
samenleving, bij de gemeente en in de gemeenteraad gebeurt, is veelal
verdwenen als het om de private zaken gaat. De huis-aan-huisbladen, die
vaak een hele belangrijke factor zijn in zo’n gebied, nemen vaak gewoon
klakkeloos de persberichten van een gemeente over. Dat kun je die
mensen niet kwalijk nemen, want zij roeien met de riemen die ze hebben
en vaak bestrijken ze een heel gebied. Maar we moeten wel concluderen
dat er op heel veel plekken in Nederland een gebrek is aan kwalitatief
goede journalistiek. Dat moet ons zorgen baren, want ik denk dat je sterke,
onafhankelijke journalistiek prima kunt vormgeven met een publieke
omroep op lokaal niveau.
Voorzitter. Daarmee kom ik bij de streekomroepen. We hebben de
afgelopen week in onze mailbox inderdaad een prachtig scala aan tal van
streekomroepen voorbij zien komen. De afgelopen maanden heb ik veel
van die streekomroepen mogen bezoeken. Ik word er oprecht heel blij van
als ik zie met welke passie en professionaliteit met name die streekomroepen hun werk doen. Ik denk dan ook dat er voor ons als politiek op alle
drie de lagen een verantwoordelijkheid ligt om ervoor te zorgen dat de
professionaliteit in een onafhankelijke journalistiek geborgd blijft.
Laat ik dan vooral beginnen met de lange termijn. De Minister heeft bij de
Raad voor Cultuur en de Raad voor het Openbaar Bestuur een adviesaanvraag ingediend over de vraag hoe we in de toekomst de financiering
goed moeten regelen. De VVD is al langer voorstander van het centraal
financieren van de streekomroepen en het lokaal financieren van de lokale
omroepen. Niet alleen omdat je daarmee kunt sturen hoe je die professionaliteit wilt regelen, maar vooral ook omdat we nu een spanningssituatie
hebben waarin de lokale omroepen betaald worden door het openbaar
lichaam en het openbaar bestuur dat zij zouden moeten controleren. We
zien dat dat op een aantal plekken weerszijden spanning oplevert en ik
heb al vaker een punt gemaakt van de scheiding tussen politiek en media.
Met name dat argument is voor ons een belangrijk argument om te kijken
hoe we in de toekomst bij voorkeur ook die lokale laag van de lokale
omroepen via het Rijk kunnen financieren, net zoals we dat bij de
nationale omroep en de regionale omroepen doen.
Dit is wel toekomstmuziek. Volgens mij is het goed dat er een adviesaanvraag is ingediend, al had dat wat mij betreft wel wat eerder gekund.
12 februari jongstleden is namelijk wel erg laat na het regeerakkoord dat
anderhalf jaar daarvoor is gepresenteerd, en het tijdpad komt daarmee nu
ook een beetje in de knel. Ik ben benieuwd waarom dat zo lang heeft
geduurd, waarom die adviesaanvraag pas in februari is gedaan en
waarom we nu moeten wachten tot september. Ik spreek onze wens hier
even makkelijk uit, maar het is natuurlijk niet eenvoudig om die exercitie
te doen en er zitten natuurlijk wel een aantal haken en ogen aan om in de
toekomst op die manier te gaan financieren. Ik vind het dus goed dat er nu
een onderzoek naar komt, maar daarmee kom ik bij de korte termijn,
waarop dat dan wel een knelpunt oplevert.
Ik zie dat de voorzitter een vraag heeft. O, ik heb nog één minuut.
Voorzitter. Ik kom dus bij het probleem op de korte termijn. We zien dat er
op een aantal plekken acute problemen zijn bij de streekomroepen. Ik vind
dat moeilijk en ik vind dat we hier niet moeten zeggen dat we dat in Den
Haag even gaan oplossen. Dat kunnen we op dit moment niet. Laten we
daarin geen valse verwachtingen scheppen. Met de huidige wetgeving is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 155

5

dat gewoon lastig. Ik vind ook dat er nog steeds primair een verantwoordelijkheid bij de gemeentes ligt, want die zijn op dit moment wettelijk
verantwoordelijk voor de streekomroepen. Ik ben dus ook benieuwd of de
Minister voor die vijftien streekomroepen die de NLPO benoemt, in
gesprek is met de desbetreffende gemeenten. Is de Minister met hen in
gesprek over wat zij op dit moment kunnen doen om een bijdrage te
leveren aan het oplossen van het probleem, aangezien zij daarvoor
verantwoordelijk zijn?
De voorzitter:
Dat roept een vraag op bij de heer Sneller.
De heer Sneller (D66):
De heer Aartsen zegt dat problemen met de huidige wetgeving ons in de
weg zouden staan om te helpen bij de financiële problemen van de
streekomroepen. Zou hij daar wat nader op kunnen ingaan?
De heer Aartsen (VVD):
We hebben met elkaar afgesproken wie waarvoor verantwoordelijk is. De
financiering van de nationale publieke omroep wordt geregeld door het
Rijk. De financiering van de regionale omroep is een tijdje geleden
overgeheveld naar het Rijk. En het is zo dat de lokale overheden, de
gemeentes, op dit moment nog gewoon verantwoordelijk zijn voor de
streekomroepen. Daarover gaan wij in de toekomst verder praten en ik
heb er zonet al een voorzet voor gedaan. Dat betekent dat het nu voor ons
wel lastig is om te zeggen dat we even bij alle lokale omroepen gaan
bijspringen, hoe graag we dat misschien ook met elkaar zouden willen. Ik
denk dat we daarin wel de verantwoordelijkheid van de gemeentes
moeten respecteren en ook gewoon moeten benoemen dat zij op dit
moment daarvoor verantwoordelijk zijn. Nogmaals, ik vind dat we geen
valse verwachtingen moeten scheppen, maar dat we er wel alles aan
moeten doen om te kijken wat er op dit moment binnen die kaders
mogelijk is.
De heer Sneller (D66):
Als ik de heer Aartsen goed begrijp, dan zijn dat de financiële kaders en
niet de juridische kaders. Hij heeft toch ook de motie ondertekend die
zegt: ga kijken of die pilot kan worden gedaan voor de streekomroepen,
mogelijk ook gefinancierd door BZK en OCW?
De heer Aartsen (VVD):
Ik heb die motie zeker ondersteund. Ik denk dat we de Minister kritisch
moeten bevragen op hoe die motie is uitgevoerd, want ik ben niet
tevreden over hoe dat gaat. We moeten inderdaad naar die pilots kijken,
maar ik vind dat we ook in dit debat moeten benoemen dat het alleen wél
heel lastig is om nu te zeggen dat we dat even gaan regelen met elkaar.
Die eerlijkheid moeten we met elkaar hebben. We willen dat in de
toekomst mogelijk graag, als daar in de Kamer een meerderheid voor is.
Maar ik denk dat we dat wel zorgvuldig moeten doen en niet nu zomaar
moeten zeggen: hup, dat gaan we effe regelen. Daar is het te complex
voor.
Voorzitter. Dan mijn vraag over de motie-Sneller en met name waarom
daarmee geen voortgang is geboekt. De Minister geeft aan dat het nog
loopt, dat ze nog geen validatie hebben kunnen doen en dat ze er nog
geen slagkracht in kunnen hebben. Ik ben benieuwd hoe die gesprekken
op dit moment lopen. Hoe zijn die gesprekken de afgelopen tijd verlopen?
De Minister geeft aan dat sommige omroepen onvoldoende informatie
hebben gegeven om de validatie te kunnen doen. Bij welke omroepen is
het dan wel gelukt en bij welke niet? Hebben we het dan over één
omroep, over de helft van de omroepen of over alle omroepen die de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 155

6

cijfers niet hebben kunnen leveren? Waar stokt het? Dat laatste is eigenlijk
in één zin samengevat mijn vraag over de uitvoering van de motie-Sneller.
Tot zover, voorzitter.
De voorzitter:
Dan heb ik zelf nog een vraag aan u, namelijk over de valse verwachtingen waar u het over had. Het is dit kabinet geweest en het zijn deze vier
coalitiepartijen geweest die lovende woorden over het belang van
streekomroepen hebben opgenomen in het coalitieakkoord, naar voren
hebben gewezen en hebben gezegd dat ze gaan kijken naar een nieuwe
manier om dit mogelijk beter te kunnen financieren. Als u nu echt de
mening bent toegedaan dat de landelijke overheid hier eigenlijk geen rol
in te spelen heeft, waarom schrijft u het dan op in een regeerakkoord?
Waarom wordt in de Mediabrief voortdurend het belang ervan onderstreept? Als dat belang wel erkend wordt, dan komt het onderschrijven
van een maatschappelijk belang toch ook met de politieke verplichting om
daar iets voor te doen?
De heer Aartsen (VVD):
Voorzitter, daar heeft de heer Kwint helemaal gelijk in. Als we iets
belangrijk vinden, kunnen we dat belang volgens mij ook onderschrijven.
Of ik er nu wel of niet over ga, ik vind iets van dingen die in de samenleving gebeuren en er zijn dingen in de samenleving die ik belangrijk vind.
Volgens mij zeggen we dat als politici allemaal en onderschrijven we die
belangen daarbij ook. Wat we hebben opgeschreven, is dat er moet
worden gekeken naar de wijze van financiering. Ik neem nu zelf al een
voorschot op hoe ik dat graag zou willen doen, maar ik geef daarbij alleen
wel de disclaimer dat we dit niet even met elkaar kunnen regelen op de
achterkant van een bierviltje. Dit moeten we zorgvuldig doen. Er zitten ook
echt een aantal haken en ogen aan en die erken ik. Het is daar nu
misschien te kort voor, maar daar komen we waarschijnlijk nog over te
spreken als die adviezen er liggen. Het is te kort door de bocht om te
zeggen dat we dat hier even gaan regelen en om eventjes klakkeloos die
hele financiering onze kant op te hevelen. Ik vind oprecht dat we dat wel
met elkaar moeten benoemen en niet het beeld moeten laten ontstaan dat
wij het even snel regelen.
De voorzitter:
De heer Aartsen zegt dat het niet op de achterkant van een bierviltje kan,
maar even huiselijk gezegd is dat volgens mij precies wat er nu moet
gebeuren, terwijl wij in afwachting zijn van de uitwerking van die mooie
en hoopvolle woorden in het regeerakkoord. Dat geldt overigens specifiek
voor deze woorden en niet voor het hele regeerakkoord, want anders heb
ik in mijn eigen partij weer een hele hoop uit te leggen. Het zou toch gek
zijn om nu de streekomroepen – helemaal niet alle lokale media, maar
specifiek de streekomroepen – het kind van de rekening te laten worden,
terwijl wij nog in afwachting zijn van de kabinetsplannen die twee jaar
geleden al zijn aangekondigd?
De heer Aartsen (VVD):
Nogmaals, volgens mij schetst de heer Kwint een punt van zorg dat wij
allebei delen. We verschillen daarover niet van mening. Ik zeg alleen wel
dat we zorgvuldig moeten omgaan met hoe wij zaken regelen. Ik geef aan
dat ik het fijner had gevonden als de Minister eerder die adviesaanvraag
had ingediend, zodat we dit tijdsprobleem niet hadden gehad. Mijn vraag
van zonet aan de Minister was dan ook hoe dat komt en waarom die
adviesaanvraag pas in februari naar de Raad voor Cultuur en de Raad
voor het Openbaar Bestuur gegaan is. Kunnen we daar niet wat vaart in
maken? Ik vind het wel goed dat we dat hier met elkaar bespreken.
Nogmaals, ik vind dat we niet kunnen zeggen dat we het even gaan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 155

7

regelen. We moeten goed kijken wat er geregeld kan worden – daarom
ook steun voor de motie-Sneller – maar we kunnen hier niet zomaar
eventjes zeggen dat we die hele financiering naar ons toe gaan trekken,
want er zitten een aantal haken en ogen aan. Daar kunnen we verder over
doorpraten, bijvoorbeeld over de vraag wie straks de licentie verleent en
wie dat gaat bepalen voor al die lokale omroepen. Dat is echt een
complexe zaak, waarover we nog moeten doorpraten. Nogmaals, we
delen de zorg en de oproep aan de Minister is helder, maar we moeten
wel de disclaimer maken dat het niet even makkelijk geregeld is.
De voorzitter:
Dan is nu het woord aan de heer Sneller namens D66.
De heer Sneller (D66):
Dank, voorzitter. Ik ben al een tijdje woordvoerder media namens D66. Ik
moet zeggen dat ik altijd veel brieven en gespreksverzoeken krijg over
deze portefeuille in vergelijking met mijn andere portefeuilles. Toch was
het nog niet eerder voorgekomen dat ik in aanloop naar een debat zo veel
brieven kreeg als bij dit debat. Een enorm aantal streekomroepen wist ons
te bereiken en ze hadden eigenlijk allemaal dezelfde boodschap, die de
Minister volgens mij ook gehoord heeft: help ons. Bij een paar was de
boodschap: het water staat ons aan de lippen, help ons nú. Ook de heer
Van der Molen zei dat al. Was dat nou nieuws? Nou ja, niet echt, want in
de periode dat ik woordvoerder media ben, hebben we dit al een paar
keer besproken. Wij hebben die penibele situatie hier ook aan de orde
gesteld en ik was daarin niet de enige. De heer Kwint, mevrouw
Westerveld en de heer Aartsen hebben dat allemaal gezegd. Daarom is die
motie aangenomen. Dat was afgelopen december, oftewel meer dan zes
maanden geleden.
Ik lees de motie nog een keer voor: «de plannen van de NLPO voor een
dergelijke pilot te valideren en te onderzoeken of – en zo ja op welke
wijze – deze door de Ministeries van BZK en OCW binnen de huidige
budgettaire kaders gefaciliteerd kan worden, en de Kamer hier op korte
termijn over te informeren». Op korte termijn. Juist vanwege dat «op
korte termijn» verbaast het mij dat we bij de uitstelbrief te horen hebben
gekregen dat het nog niet gelukt is. Juist in het licht van die zorgelijke
financiële situatie is dat voor mij lastig te plaatsen en daarom heb ik een
paar vragen.
Wanneer verwacht de Minister wel een antwoord? Waarin zit de
vertraging precies? Zit die in de validatie, of is de Minister nog zoekende
naar financiële middelen, op basis van een validatie die wij niet kennen?
Wij begrijpen ook dat er nog naar bepaalde cijfers gezocht wordt en dat
we daarop wachten. Welke cijfers zijn dat precies? Zijn dat cijfers die niet
bij het Commissariaat voor de Media beschikbaar zijn? Oftewel, zoals de
heer Aartsen het samenvatte: hoe zit het nou?
Dan nog even voor de duidelijkheid: die motie vroeg om een experiment
en niet om een precedent. Het gaat erom in een pilot te onderzoeken,
vooral met de streekomroepen die in de problemen zitten, hoeveel budget
er nodig is om zo’n streekomroep daadwerkelijk overeind te houden en of
dat bijvoorbeeld overal in het land hetzelfde is. Ten tweede gaat het erom
te kijken wat daar dan de meest geschikte bron voor is: bijvoorbeeld welk
deel van het Rijk zou moeten komen, wat er eventueel lokaal zou moeten
gebeuren en of er nog een andere manier denkbaar is. Dat is weer nuttige
informatie voor de langere termijn, waarover inderdaad een adviesaanvraag is gegaan naar de ROB en de Raad voor Cultuur.
Voor die langere termijn deel ik de analyse van de heer Aartsen volledig
dat de huidige financieringssystematiek tot de gekke constructie leidt
waarin de lokale/streekomroepen voor zowel hun licentie als voor de
financiering afhankelijk zijn van degenen die zij moeten controleren. Ook
ik heb dat bezwaar eerder genoemd. We zijn het er toch bijna Kamerbreed

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 155

8

over eens dat een onafhankelijke journalistiek fundamenteel is voor een
gezonde democratie. Wat D66 betreft verandert dit dan ook op de langere
termijn en bouwen we er in ieder geval een landelijke basis in.
Ik verwees in de discussies al eerder naar de bijzondere verhouding ten
opzichte van de regionale omroepen. Ik ben ook woordvoerder democratisering en daarvoor krijg ik overigens een stuk minder gespreksverzoeken.
In die hoedanigheid en als liberaal ben ik toch een beetje geobsedeerd
door het huis van Thorbecke, in wiens zaal wij vandaag zitten. Dat huis
heeft namelijk drie verdiepingen: het Rijk, de provincie en de gemeenten.
In het binnenlands bestuur hebben we een relatief grote zolder, namelijk
het Rijk, een smalle tussenverdieping en een steeds breder wordende
begane grond. Het is een soort zandloper met inderdaad steeds meer
taken die gedecentraliseerd worden en dus op lokaal niveau terechtkomen, terwijl de publieke financiering van de publieke omroep eigenlijk
veel meer een omgekeerde driehoek is. Die heeft een hele grote zolder,
namelijk de NPO, een tussenverdieping die een stuk smaller is, namelijk
de RPO, en dan eigenlijk een hele kleine begane grond. Een omgekeerde
driehoek dus.
Voor de langere termijn is volgens mij echt een visie nodig op hoe die
twee figuren op elkaar passen, anders blijven we heel hard proberen om
een driehoekig blokje in een vierkant gat te stoppen. Mijn zoontje van
bijna negen maanden kan daar heel lang zoet mee zijn; ik zie de voorzitter
knikken. Hier zijn wij er ondertussen ook best wel lang zoet mee, maar het
schiet niet echt op. Mijn vraag is dan ook of de adviesaanvraag bij de
Raad voor het Openbaar Bestuur en de Raad voor Cultuur ook zal leiden
naar een antwoord op die vraag naar een visie.
De voorzitter:
Dank u wel. Ondertussen is mevrouw Westerveld aangeschoven namens
GroenLinks. Ook zij rent vandaag van het ene naar het andere debat.
Laten we haar meteen het woord geven.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Fijn, voorzitter. Mijn excuses daarvoor; soms heb je meerdere debatten
tegelijkertijd en moet je een keuze maken. Dat is niet altijd even makkelijk.
Voorzitter. Voordat ik Kamerlid werd, zat ik in de gemeenteraad van
Nijmegen. Ik leerde daar niet alleen veel over het politieke werk, maar ik
leerde ook mijn stad beter kennen en beter waarderen. Je discussieert
daar soms over onderwerpen die echt lokaal spelen, zoals de vraag of een
bepaalde voetbalclub nog een extra kunstgrasveld moet of waar de
nieuwe snelfietsroute precies komt te liggen. Maar gemeenten hebben de
afgelopen jaren een nog grotere verantwoordelijkheid gekregen. Zo moest
ik me bijvoorbeeld verdiepen in de Participatiewet omdat gemeenten
verantwoordelijk werden voor re-integratie. We hebben allemaal gisteren
ook nog kunnen lezen hoe het mis dreigt te gaan op Jeugdzorg en hoe
wethouders massaal aan de bel trekken omdat gemeenten wel de
verantwoordelijkheid krijgen maar het budget niet is meegegroeid.
Datzelfde speelt voor onze streekomroepen en onze lokale omroepen.
Het blijft vreemd dat we gemeenten steeds meer taken geven, terwijl het
maar niet lukt om de democratische controle structureel op orde te
hebben. Daarmee bedoel ik controle vanuit de inwoners van een stad,
maar ook controle vanuit de lokale en de regionale media. Natuurlijk heb
ik als raadslid ook gemerkt dat het echt niet altijd fijn was dat er een
journalist van De Gelderlander in de stoeltjes achter ons zat, of dat je na
een debat een kritisch telefoontje van de streekomroep kreeg over je
bijdrage. Maar toch is deze democratische controle vanuit goed
ingevoerde journalisten van levensbelang voor onze democratie. Gelukkig
was ik raadslid in een relatief grote stad en waren er altijd journalisten
aanwezig, maar we weten dat dat zeker niet voor iedere gemeenteraad
geldt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 155

9

Overigens gaat het niet alleen om democratische controle, want een goed
lokaal en regionaal medianetwerk zorgt ook voor meer binding tussen de
mensen in een regio, zorgt dat er aandacht is voor lokale evenementen en
gebeurtenissen, en zorgt dat je bijvoorbeeld op de hoogte blijft van de
uitslagen van de lokale sportclubs. Vandaar de vraag die ik al eerder aan
de Minister heb gesteld: kunnen lokale omroepen hun wettelijke taak wel
waarmaken? Zijn zij in staat om een lokaal toereikend media-aanbod te
verzorgen met het budget dat ze krijgen? Uit de vele mails die we hebben
ontvangen, kunnen we opmaken dat dat niet het geval is en dat de nood
steeds hoger wordt. Het is ook zeker niet de eerste keer dat ik dit punt
maak en dat meerdere collega’s dat doen. We hebben alleen nog steeds
geen antwoord gekregen op de kernvraag.
Eerst zou de Minister het advies van de Raad voor Cultuur en de Raad
voor het Openbaar Bestuur over de organisatie en financiering van lokale
omroepen nog voor de zomer naar de Kamer sturen. Nu laat de Minister
weten dat hij dit advies in september 2019 verwacht. Begrijp me niet
verkeerd: GroenLinks is er een voorstander van dat dit wordt onderzocht,
want we zijn ervan overtuigd dat het anders moet. Maar voor sommige
streekomroepen komt dit onderzoek gewoon te laat en moet er nu iets
gebeuren, want anders zijn we gewoon te laat terwijl we al zo lang
wachten.
De Minister zei in december nog dat hij op de korte termijn zou kijken of
hij iets kon doen met een subsidieregeling. Mijn vraag is dan ook waartoe
de zoektocht van de Minister heeft geleid. Ook die vraag is waarschijnlijk
al vaker gesteld. Deelt hij de mening dat het niet moet gaan om nóg een
subsidieregeling, maar om een goede basisbekostiging? Die basisbekostiging is nodig om de komende periode te overbruggen, maar ook om te
zorgen dat streekomroepen onafhankelijk kunnen opereren en plannen
voor de toekomst kunnen maken.
Voorzitter. Ik zei net al dat mijn mailbox en ongetwijfeld de mailboxen van
ons allemaal vol zitten met berichten van streekomroepen die het hoofd
bijna niet meer boven water kunnen houden. Wat zegt de Minister tegen
deze omroepen, die nu bijna op omvallen staan? Kunnen we in de
Voorjaarsnota nog iets verwachten? Want op korte termijn moet er iets
gebeuren.
Vervolgens kunnen we na adviezen van de Raad voor Cultuur en de Raad
voor het Openbaar Bestuur kijken hoe we dit structureel gaan aanpakken.
GroenLinks heeft zich al eens eerder hard gemaakt voor een basisbekostiging, zodat er een basis is voor alle omroepen. Kan de Minister hierbij
toezeggen dat deze adviezen door hem worden meegenomen?
Van de RPO, de belangenbehartiger van regionale omroepen, hoorden wij
over plannen om de samenwerking met lokale publieke omroepen te
versterken. Dit is geïnspireerd op wat er in Groot-Brittannië gebeurt met
het BBC Local News-programma. Wat vindt de Minister van dit idee? Is hij
het met mijn fractie eens dat een dergelijke samenwerking plaats zou
moeten vinden vanuit het streven om de kwaliteit te verhogen en het
bereik te vergroten, en dus niet met simpelweg het doel dat de lokale en
streekomroepen het hoofd boven water kunnen houden? Is hij het ook
met mijn fractie eens dat, als hieraan wordt voldaan, deze plannen van de
RPO niet in plaats van de vorming van streekomroepen hoeven te komen,
maar een mooie aanvulling zijn?
Tot slot, voorzitter. Kan de Minister ons meer vertellen over het
wetsvoorstel over btw-tarieven dat nu in de maak is? Is het een optie om
journalistieke producties standaard het lage tarief te laten betalen,
ongeacht of het digitale producties of papieren versies zijn? In het licht
van de opmerkingen die ik eerder maakte over de essentiële rol van de
media in onze landelijke en lokale democratie, kunt u vast al wel opmaken
waar de voorkeur van mijn fractie naar uitgaat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 155

10

De voorzitter:
Dank. Dan geef ik nu het woord aan mijzelf. Dat is altijd mijn favoriete
onderdeel van het debat. Dat doe ik echter niet voordat ik de collega’s
erop gewezen heb dat ze nog ruimschoots ruimte voor interrupties
hebben, mochten ze daar gebruik van willen maken.
De heer Kwint (SP):
De uitdagingen voor de journalistiek op landelijk, regionaal en lokaal
niveau zijn enorm. In de komende periode willen we werken aan
voldoende onafhankelijk journalistiek aanbod op lokaal en regionaal
niveau. Samenwerking wordt bevorderd. «Omdat streekomroepen
bijdragen aan de professionalisering beraadt het kabinet zich op de wijze
van organisatie en financiering van de lokale omroepen», aldus het
regeerakkoord. We zijn ondertussen over de helft. We weten nog niet hoe
de samenwerking bevorderd gaat worden en of er überhaupt nieuwe
financiering voor lokale omroepen komt.
Een paar dingen weten we wel. Menig gemeente staat het water tot aan
de lippen. Bijna elke gemeente komt miljoenen tekort voor bijvoorbeeld
de jeugdzorg. Onze mailbox staat vol met verhalen van streekomroepen
die bang zijn dat ze het einde van het jaar niet halen, of sommige zelfs niet
eens de zomer. We krijgen appjes van mensen die het niet meer zien zitten
en van personeel dat vertrekt omdat perspectief jaar in, jaar uit maar blijft
ontbreken. Dat is wat we wel weten.
Wat we ook weten, is dat de Minister het in stand houden van streekomroepen geen taak van de rijksoverheid vindt. Daar heeft hij overigens met
de wet in zijn hand nog argumenten voor ook. De Minister zegt dat het
oormerken van geld, waar het eerder over ging, ook niet de oplossing is.
De SP heeft overigens ernstige twijfels of dat genoeg zou zijn om een
fatsoenlijke streekomroep in stand te houden. Wat is dan wel de taak van
de rijksoverheid? Daarmee zeg je toch eigenlijk dat het belang van een
fijnmazig en toegankelijk media-aanbod in stad en dorp geen taak van de
overheid is? Want wij gaan er zelf niet over. De Minister gaat geen
omroepen in stand houden. We geven er geen geld voor, maar we stellen
er wel eisen aan. Als er geen geld aan de media wordt uitgegeven, komt
de gemeente daar ook gewoon mee weg. Niemand grijpt in als het fout
gaat. Uiteindelijk komt er een regeling ter vervanging van bijvoorbeeld de
fameuze frictiekostenregeling. Dat is prima nieuws, want dat betekent
volgens mij dat een deel van de bezuinigingen van het kabinet-Rutte/
Asscher op de lokale en regionale media wordt teruggedraaid. Het klinkt
lekker klinisch, een frictiekostenregeling. Niemand weet wat dat is. Die
regeling was er gewoon om van mensen af te kunnen die uiteindelijk niet
meer in de media konden blijven werken, omdat het vorige kabinet forse
bezuinigingen doorvoerde. De vervanging van deze regeling wordt dan
een subsidieregeling voor regionale omroepen, al dan niet met samenwerkingspartners. Dat is prima hoor, daar niet van. Maar het gaat hier
slechts om de mogelijkheid tot samenwerking met lokale omroepen. Is het
kabinet het met de SP eens dat dit geen enkele garantie is dat het geld
uiteindelijk bij die streekomroepen terechtkomt die het zo hard nodig
hebben?
Voor de SP is het vrij eenvoudig: we dienen pal te staan voor de
waakhond van onze lokale democratie, voor deze nieuwsvoorzieningen en
voor een van de weinige partijen die nog de tijd en de gelegenheid
hebben om af en toe bij een commissievergadering over de lokale
Wmo-verordening langs te gaan. Het zijn partijen die de mensen op de
hoogte brengen van wat de volksvertegenwoordigers waar zij al dan niet
op gestemd hebben eigenlijk doen in die kleine zaaltjes; partijen die
ervoor zorgen dat de verslaglegging van de gemeenteraadsvergadering
uiteindelijk niet een soort notulenoverzicht van een ambtenaar wordt, die
het vervolgens online zet en naar de lokale krant verspreidt. Helaas is dat
allang geen fictief voorbeeld meer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 155

11

Den Haag geeft de gemeenten steeds meer taken, maar dreigt nu mooie
initiatieven die al bestaan te laten verdwijnen. Dat kan wat ons betreft echt
niet. De kritiek op de Minister vanuit de diverse streekomroepen en regio’s
liegt er niet om. Men vindt dat het ministerie niet meewerkt en dat het zich
verschuilt achter formele bezwaren. Ik heb een overzicht gemaakt van de
woorden die ik tegenkwam. De Minister vindt er niks van. Het zou
kortzichtig zijn, en kapitaalvernietiging. Het zijn jammerverhalen. Er wordt
geen systeemverantwoordelijkheid genomen. Kan de Minister hierop
reageren?
Ik vroeg het ook al aan enkele coalitiepartijen: hoe verhouden de lovende
woorden voor het initiatief van streekomroepen zich tot de penibele
feitelijke situatie dat succesvolle initiatieven hier en daar waarschijnlijk
voor de zomer hun deuren zullen moeten sluiten? De sector vraagt zelf om
een pilot met vijftien koplopers. Het ging daar eerder al over. Wat vindt de
Minister daar nu van? Waarom nemen we niet nu al stappen om te
experimenteren met bijvoorbeeld een instandhoudingsfinaniering in
plaats van alleen maar die losse regelingen? Dat kan dan meteen, in
voorbereiding op de beslissing die het kabinet twee jaar geleden wel
aankondigde, maar nog niet genomen heeft. Die gaat over de vraag hoe
wij in de toekomst onze lokale media financieren. Het lijkt mij een
win-winsituatie: je kunt nu al experimenteren met hoe deze manier van
financieren zou uitpakken voor de streekomroepen. Vervolgens kun je die
ervaringen meenemen in het uiteindelijk doorhakken van de knoop over
het financieren van het hele mediabestel in de toekomst.
Ten slotte. Het zou toch mesjogge zijn om nu succesvolle initiatieven te
beëindigen, in afwachting van een nieuwe regeling en een rapport dat
bijvoorbeeld in september al komt? Van juni tot september is heel kort.
Het gaat om een paar maanden. Die hebben wij nodig om er in ieder
geval, in het allerminste geval, voor te kunnen zorgen dat mensen in
afwachting van de definitieve beslissing van de politiek niet hun mooie
initiatief moeten afsluiten, zodat de luiken dichtgaan en de toko failliet is.
Er moet toch iets te overbruggen zijn? Dat is wat de SP betreft toch echt
de allerminste uitkomst van vandaag. Ik verwacht natuurlijk dat de
Minister hiertoe bereid zal zijn. Als dat niet zo is, dan zal het de Minister
niet verbazen dat wij daarover een motie zullen indienen.
De voorzitter:
Daarmee zijn we aan het eind gekomen van de eerste termijn van de
Kamer. Zal ik de vergadering tot 11.00 uur schorsen? Ik vraag dat mede
voor mijzelf. Daarna gaan wij door met de beantwoording door de
Minister.
De vergadering wordt van 10.52 uur tot 11.00 uur geschorst.
De voorzitter:
Als iedereen zijn plaats weer zou kunnen opzoeken, geef ik zo het woord
aan de Minister voor de beantwoording. Dat doe ik echter niet voordat ik
mevrouw Westerveld excuseer. Zij gaat nu naar een volgend debat. Ik geef
nu het woord aan de Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en
Media.
Minister Slob:
Dank u wel, voorzitter. Ook dank voor de uitnodiging om bij dit algemeen
overleg aanwezig te zijn, over een onderwerp dat mij al geruime tijd
behoorlijk bezighoudt. De heer Van der Molen karakteriseerde dat denk ik
heel kernachtig: dat doe ik vanuit een wat aparte rol. Ik heb inderdaad een
heel grote verantwoordelijkheid voor de regionale en nationale media. Ik
heb een stelselverantwoordelijk en wij zijn daar ook financieel heel actief
bij betrokken. We hebben ook vanuit de Mediawet een verantwoordelijkheid voor goede lokale journalistiek. Dat vinden we met elkaar heel erg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 155

12

belangrijk in dit land. Een beetje plechtig zeg ik altijd dat er destijds «om
moverende redenen» voor gekozen is om de financiering op een wat
andere wijze te organiseren. Als ik nu luister naar de inbreng van de
Kamer, en wetende wat er bij de lokale omroepen allemaal speelt, dan
wringt dat af en toe behoorlijk. Dan zit je inderdaad in een wat aparte
positie. Ik zal daar straks nog even wat woorden aan wijden. Wat mij
betreft betekent dat niet dat ik achter de boom ga staan, alleen maar wijs
naar de verantwoordelijkheidsverdeling, zeg dat ik er eigenlijk helemaal
niks mee te maken heb en dat je bij een ander moet zijn. Nee, ik voel me
zeer betrokken bij wat er bij de lokale omroepen gebeurt. Ik probeer
binnen de mogelijkheden die ik vanuit de wet heb gekregen mijn bijdrage
te leveren. Dat is niet eenvoudig, maar we doen in dat opzicht wat we
kunnen.
Ik wil allereerst zeggen wat ik in de afgelopen periode heb gedaan en hoe
we bezig zijn geweest vanuit de verantwoordelijkheidsverdeling zoals die
is. U heeft haar niet uitgenodigd, maar dat gebeurde in goed overleg met
mijn collega van Binnenlandse Zaken. Zij was hier ook bij betrokken
vanuit de bevoegdheidsverdeling zoals die door de wetgever ooit is
vastgesteld. Vanuit die verantwoordelijkheidsverdeling wil ik iets zeggen
over mijn inzet en over de manier waarop ik mijn aparte rol probeer in te
vullen.
Het tweede deel van de inbreng van de heer Van der Molen was dat wij de
belangen van de lokale omroepen ook als ons belang zien. Die inbreng
maak ik me eigen, want we vinden de lokale journalistiek inderdaad
belangrijk. Daarnaast wil ik ingaan op de huidige situatie die, zoals een
aantal van u heeft aangegeven, voor een aantal streekomroepen nijpend
is. Ik zal aangeven wat wij hebben gedaan naar aanleiding van de motie
die de naam van de heer Sneller draagt, maar die ook door anderen is
ondertekend. Misschien kreeg die motie niet helemaal een Kamerbrede
meerderheid, maar dat kwam er wel dicht in de buurt. Ik zal ook iets
zeggen over de onderzoeken die op dit moment lopen en hoe die in de tijd
zijn verlopen. Dat is wat mij betreft de volgordelijkheid van mijn beantwoording.
Allereerst de verantwoordelijkheidsverdeling. Nogmaals: ik wil mij daar
niet achter verschuilen, maar het is wel de werkelijkheid waarmee we te
maken hebben. U kent de Mediawet. Artikel 2.107b van de Mediawet geeft
zelfs aan dat dit een autonome verantwoordelijkheid van de gemeenten is.
Het woord «autonoom» wordt daar nadrukkelijk bij gehaald. Dat betekent
dat de gemeenten verantwoordelijk zijn voor de hoogte van de bekostiging van de lokale omroepen. U weet dat we daar met elkaar afspraken
over hebben gemaakt. We spreken met elkaar in ieder geval een richtsnoerbedrag af. Dat ligt voor dit kalenderjaar op € 1,28 per huishouden.
We hebben het er ook eerder met elkaar over gehad dat niet alle
gemeenten zich daaraan houden. Dat staat los van het feit dat, als dat wel
gedaan wordt, de bedragen niet overdadig hoog zijn. Dat geldt ook voor
gemeenten die wat groter in omvang zijn. We zijn daarover in gesprek met
de VNG, via Binnenlandse Zaken. De VNG heeft aangeboden om haar
verantwoordelijkheid te nemen in de richting van de gemeenten die
hierbij achterblijven, in de wetenschap dat er ook gemeenten zijn die er
ver boven zitten. Mijn informatie is dat men dat ook doet en dat die
gesprekken gevoerd worden. U heeft zelf echter al aangegeven dat de
gemeenten niet echt in heel fijne financiële omstandigheden zitten, ook
met betrekking tot de financiering van een aantal andere taken die bij hen
terecht zijn gekomen; soms al lang geleden, soms vrij recent. Dat is niet
altijd even eenvoudig.
Ook vanuit de verantwoordelijkheden geredeneerd volgens artikel 6 van
de Financiële verhoudingswet weten we dat als er financiële nood is, het
een verantwoordelijkheid van de gemeenten is om daarin te voorzien en
bij te springen. Zo hebben we dat met elkaar geregeld. Zoals ik net al
aangaf, zet ik daar geen punt. Dat is inderdaad de situatie. Er was één

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 155

13

fractie die al wat vooruitkeek en zei: misschien moeten we dat ooit een
keer veranderen. We weten dat het wel even tijd kost als wetgeving
veranderd moet worden. Dat is dus niet van de ene op de andere dag
gebeurd, los nog van het feit of daar een politieke meerderheid voor zou
zijn en of dat ook nodig is. Ik denk dat het onderzoek van de Raad voor
Cultuur en de Raad voor het Openbaar Bestuur, waar ik straks op
terugkom, ongetwijfeld iets over dat soort zaken zal zeggen. Dat moeten
we afwachten. Dat weten we niet. U weet dat dit heel gevoelig ligt. Als je
een adviesopdracht hebt gegeven, is het uiteindelijk aan het adviesorgaan
zelf, of in dit geval de adviesorganen, om te bepalen wat hun adviezen
zullen zijn.
Ik ben in de afgelopen periode rondom dit onderwerp niet op mijn handen
gaan zitten, en mijn ambtenaren ook niet. Ten eerste heb ik veel bezoeken
afgelegd, ook aan lokale omroepen. Als ik zo de zaal in kijk, zie ik een
aantal bekende gezichten waar ik soms zelfs de namen bij ken en heb
onthouden. Je schudt heel veel handen. Ik heb op veel plekken kunnen
kijken. Ik heb ook gezien dat er veel diversiteit is bij de lokale omroepen.
Er zijn lokale omroepen die men met heel veel inzet, een heel beperkt
aantal mensen en met veel moeite overeind kan houden, en waar men
ook nog heel hoge kwaliteit kan bieden. Er zijn omroepen die wat ruimer
in hun jasje zitten, ook als het gaat om de mensen die hen ondersteunen.
Er zijn ook omroepen die heel goede verbindingen hebben met onder
andere de regionale omroepen in hun regio, zelfs in de sfeer van
menskracht, of die in de sfeer van gebouwen en techniek ondersteuning
krijgen. Er zijn lokale omroepen die gehuisvest zijn bij een regionale
omroep. Er zit dan natuurlijk nog wel ergens een apart deurtje, maar het is
wel hetzelfde dak en gebouw. De lijnen zijn dan letterlijk heel kort.
Omroep West is daar een voorbeeld van. Bij Omroep Flevoland zit ook
Radio Lelystad. Zo zijn er meer voorbeelden te bedenken. Er is dus een
enorme diversiteit en variatie. Overal is de boodschap hetzelfde: we
hebben het echt moeilijk en we zouden heel graag veel meer financiële
steun willen krijgen.
U gaf zelf aan dat u heel veel brieven heeft gekregen. Ik bedoel het niet als
uitlokking, maar bij ons viel dat nog wel mee. Dat zeg ik u in alle
oprechtheid. Ja, u heeft een hele stapel. Ik kan letterlijk zeggen van wie wij
bericht hebben ontvangen. Over 1Twente heeft een aantal gemeenten,
wethouders, of volgens mij zelfs burgemeesters een brief gestuurd. Ook
van REGIO8 hebben we een brief ontvangen. Heel specifieke informatie
van lokale omroepen, al dan niet in een streekomroep georganiseerd,
waarin men heel uitgebreid aan ons uitlegt wat de situatie is, onderbouwd
met financiële informatie, hebben wij niet ontvangen. U heeft in dat
opzicht misschien een kennisvoorsprong op mij. Ik ben oprecht geïnteresseerd in wat u ontvangen heeft. Misschien kan dat zelfs op een bepaalde
manier gedeeld worden.
We hebben natuurlijk wel bestuurlijke overleggen met de landelijke
vertegenwoordigers van de lokale omroepen, de NLPO. Dat geldt ook
voor de commissie die vanuit de VNG de verantwoordelijkheid voor de
lokale omroepen heeft. Met hen is er enorm veel en intensief contact
geweest in de afgelopen periode, juist ook over de nijpendheid van de
situatie en over wat nodig is.
Wij hebben met elkaar een aantal afspraken gemaakt. Daar zou ik op in
willen gaan. Ze gaan over wat er nu moet gebeuren om hier met elkaar
meer grip op te krijgen, en over wat we op korte termijn met elkaar
kunnen doen.
De voorzitter:
Dat roept een vraag op bij de heer Aartsen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 155

14

De heer Aartsen (VVD):
Ik hoor de Minister zeggen dat hij brieven heeft ontvangen van een
beperkter aantal omroepen dan waar wij ze van hebben ontvangen, en dat
daar geen financiële informatie bij zit. En dat het dus lastig is om dat goed
te beoordelen. Dat verbaast mij wel, want de motie van de heer Sneller
met c.s. erachter – dat stond voor de namen van een hele hoop indieners,
waaronder ook mijn naam – gaf de regering de opdracht om zowel de
plannen van de NLPO als de pilots te valideren en te onderzoeken. Er
stond niet in: wacht af tot andere omroepen naar ons toekomen en de
financiële gegevens aanleveren. Er stond: regering, Minister, ga in
gesprek met die pilotomroepen, valideer ze en onderzoek ze. Ik ben
benieuwd bij hoeveel omroepen dat is gebeurd en wat de uitkomsten
daarvan waren.
Minister Slob:
De heer Aartsen moet even wachten tot ik mijn verhaal ook op dat punt
verder heb uitgesproken, want ik was nog niet klaar. U zei dat u nog nooit
zo veel post heeft gehad, ook niet bij andere onderdelen van de portefeuille. Ik heb alleen aangegeven dat dat wat ons betreft beperkt is
gebleven, maar dat ikzelf het land ben ingegaan en dingen heb gezien en
met mensen heb gesproken. Dat is soms veel beter dan dat je alleen maar
vanaf papier bezig bent, want dan heb je er kleur en geur bij en kun je met
eigen ogen zien wat er dagelijks bij die omroepen gebeurt. Reken er maar
op dat als ik langs kom, men iedereen erbij haalt om de verhalen te
vertellen. Nogmaals, ik was onder de indruk van de blijvende kwaliteit die
men met soms heel beperkte middelen probeert te bieden. Ik ben bij de
afspraken en daar komt dat onderdeel ook in terug.
We hebben allereerst gewerkt aan de adviesaanvraag, die inderdaad voor
de wat langere termijn was. Dat moet zorgvuldig gebeuren, dus uiteindelijk is die in februari weggegaan. We hebben dat in goed overleg met
elkaar gedaan. Dat is een belangrijk advies, dat we in gezamenlijkheid
hebben doen uitgaan. U weet dat het niet alleen van mij kwam, maar ook
van Binnenlandse Zaken en de andere partijen daaromheen, NLPO en
VNG. Over het feit dat dat advies pas in september komt: we hebben de
betrokken organisaties niet aan een lijntje; die moeten zelf hun keuzes
maken, ook in wat ze wanneer aan inzet kunnen leveren. Wij hebben van
hen teruggekregen dat zij pas in september dat advies kunnen geven,
omdat ze het zorgvuldig willen doen en niet onbeperkt in hun mensen en
tijd zitten. Dat is inderdaad vervelend. Het was veel fijner geweest als dat
eerder was geweest, maar dat is een gegeven waar we met elkaar tegen
aanlopen.
Dan met betrekking tot de motie-Sneller, die nog eens even extra
onderstreepte en letterlijk zei dat we binnen de mogelijkheden en kaders,
ook de financiële kaders, moeten kijken wat er op de korte termijn
mogelijk is. De motie bestaat uit twee onderdelen. Het eerste is het
valideren en het tweede is kijken of er financieel iets mogelijk is. Beide
onderdelen zijn inderdaad ingewikkeld, meld ik u in alle oprechtheid, maar
dat zal u niet erg verbazen. De gesprekken daarover voeren we natuurlijk
met de NLPO. Dat is de vertegenwoordiger. Zonder verwijten: er lopen
daarbij misschien twee dingen door elkaar. Aan de ene kant is er de
discussie over de noodlijdende lokale omroepen/streekomroepen.
Daarnaast is er een pilot waar een wat structurelere component in zit,
want die heeft een oogmerk voor de langere termijn. Een pilot moet
informatie opleveren waar je misschien op langere termijn mee verder
kan, als het gaat om de positie van de lokale omroepen/streekomroepen.
Wij hebben iets meer houvast nodig voor waar we het met elkaar over
hebben. Wie zijn bijvoorbeeld die noodlijdende omroepen? Ik zeg het
maar gewoon hardop. We lezen wel het een en ander in de krant, er zijn er
soms die zich bij ons melden, maar we hebben nog steeds geen totaalbeeld. Daar hebben we wel om gevraagd, zelfs in het vorige kalenderjaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 155

15

en in aanloop naar de begrotingsbehandeling. Het is erg belangrijk om
een echt goed beeld te hebben van welke omroepen het zijn. Langzaam
maar zeker ontstaat er een beeld, maar de vraag is of dat beeld in alles
compleet is. Daarnaast is het belangrijk dat we via de NLPO vragen om
extra informatie. We willen goed weten hoe hoog en hoe groot de nood
bij die noodlijdende omroepen is. Daar hebben we financiële gegevens
voor nodig, die wij niet zomaar zelf kunnen krijgen en die niet als publieke
informatie op websites beschikbaar zijn. Ga maar eens surfen op de
websites van streekomroepen. We hebben gevraagd om ons de complete
lijst met noodlijdende streekomroepen inclusief de financiële informatie te
geven. Ik moet u helaas melden dat we die informatie tot op heden nog
niet gekregen hebben.
Het tweede is dat wij het belangrijk vinden om de begrotingen over 2018
en 2019 te hebben. Wij hebben wel de gevalideerde jaarrekeningen van
2015 tot en met 2017. Die hebben we via het commissariaat kunnen
opvragen. 1 juni zal daar de jaarrekening over 2018 aan toegevoegd
worden. Maar wij vinden het ook belangrijk om de begrotingen te hebben
om op die manier financieel-inhoudelijk mede-eigenaar te kunnen zijn van
wat er daadwerkelijk aan de hand is. Ik zal u niet vermoeien met alle
overlegmomenten, verzoeken en gesprekken die daarover zijn geweest en
ik weet dat het best ingewikkeld is om al dat soort informatie aan te
leveren, dat heeft ook met die validatie te maken, maar daar blijft het nog
even wat op hangen. Ik hoop wel dat het niet al te lang gaat duren. Op het
moment dat we de jaarrekening over 2018 krijgen, komen we wat dichter
bij onze eigen tijd en kunnen we misschien gerichter zien waar het
probleem zit, zonder dat we daarmee zeggen dat we het kunnen oplossen.
Er is volledige bereidheid om in die cijfers te graven. Nogmaals, dat is
heel erg belangrijk om te kunnen doen.
In de media is er nog weleens een wisselend beeld van hoe nijpend de
situatie is. Een omroep uit Brabant gaf aan voor een behoorlijk fors
bedrag in het rood te staan. Dat bleek uiteindelijk bijna een factor tien
minder te zijn. Maar goed, het kan ook weleens andersom zijn. Het zal niet
bedoeld zijn om mist te creëren, maar het is belangrijk dat alle cijfers op
tafel liggen om goed te kunnen beoordelen wat er precies gaande is. Dit is
ook in de richting van de gemeentes waarmee we in gesprek zijn over hoe
die dat beoordelen en op welke wijze ze keuzes maken vanuit de wettelijke
verantwoordelijkheidsverhoudingen. Als wij een brief van gemeentes
krijgen, beantwoorden we die natuurlijk gewoon netjes, zoals dat hoort.
De voorzitter:
Dat roept bij mijzelf een vraag op. In aanloop hiernaartoe is er regelmatig
verwezen naar wat ik maar het gesteggel over de precieze cijfers noem. Ik
begrijp niet zo goed dat we vorig jaar, tijdens het laatste mediadebat, een
debat hebben waarin de Kamer eigenlijk zonder uitzondering de urgentie
en de noodlijdende situatie van sommige streekomroepen onderstreept,
en we vijf maanden later in een situatie zitten waarin nog steeds onduidelijkheid bestaat over cijfers. De NLPO zegt dat ze een hele hoop heeft
gegeven en niet weet waar de Minister nog meer om vraagt en de
Minister zegt dat hij heel erg goed weet waar hij om vraagt, maar het nog
niet heeft. Als de situatie voor sommige omroepen zo pregnant is, dan
wordt er toch gewoon even gebeld? Dan zorg je er toch voor dat binnen
vijf minuten over de telefoonlijn duidelijkheid is over wat er nog ontbreekt
en nog nodig is om door te gaan? Dan kunnen we toch zo’n situatie niet
zo veel maanden laten bestaan?
Minister Slob:
Dat is inderdaad niet een hele fijne situatie, dat geef ik in alle oprechtheid
toe. Wij willen heel graag meedenken. Nogmaals, u weet dat onze positie
niet zo is dat als wij meedenken, we de oplossing kunnen geven. We
willen achter de cijfers kunnen kijken. Dat is het eerste onderdeel van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 155

16

motie. Er zit ook nog een tweede onderdeel bij en daar zal ik straks iets
over zeggen. Het blijft inderdaad een patstelling die ik in alle openheid
met u deel. Het zou fijn zijn als daar een keer doorheen gebroken wordt.
We hebben ze nodig om een goed beeld te krijgen. Ik gaf net al aan dat
het een beetje door elkaar loopt. Aan de ene kant heb je de situatie van de
pilot en de streekomroepen die daaraan meedoen, en aan de andere kant
de situatie van de noodlijdende lokale/streekomroepen. Dat is niet
een-op-een dezelfde groep. Dat weten we nog niet helemaal, zoals ik net
aangaf. Het zijn twee discussies die wat door elkaar heen lopen, maar die
beide onze aandacht moeten hebben.
Het tweede deel van die motie is, niet onbelangrijk...
De voorzitter:
Over het eerste deel is nog een vraag.
De heer Aartsen (VVD):
De Minister kwam inderdaad keurig terug op de vraag die ik eerder stelde.
Volgens mij voelt iedereen hier het ongemak. We hebben in de motie
gezocht naar een oplossing en het stokt op dat eerste deel. Als ik de
Minister goed samenvat, komt wat hij zegt neer op een drietal zaken: we
missen de namen van de omroepen, de begroting van de omroepen en de
gevalideerde jaarrekeningen. Dat heb ik de Minister net horen zeggen.
Klopt mijn conclusie dat, als ik straks al die mails van die streekomroepen
ga beantwoorden en zeg dat ze deze drie onderdelen vandaag nog
moeten opsturen naar het ministerie, dan het eerste onderdeel van die
motie kan worden afgerond en we kunnen nadenken over het tweede
onderdeel van die motie? Klopt dat?
Minister Slob:
Het is de vraag of het precies dezelfde groep is. In de pilotgroepen zit een
x-aantal streekomroepen, maar er zijn natuurlijk veel meer lokale
omroepen die in moeilijke omstandigheden zitten en die niet veel tijd
meer hebben om door te gaan als hun financiële plaatje zo blijft. Dit staat
nog los van het feit dat het qua menskracht soms ook zwaar is en men
met moeite vrijwilligers kan vinden. Dat is weer een andere problematiek
die nadrukkelijk speelt en die ik met eigen ogen heb gezien in het land. Wij
voegen ons graag bij de andere verantwoordelijken om mee te denken en
te kijken wat er gaande is. Dan moeten we ons natuurlijk wel een goed
beeld kunnen vormen van wat er specifiek gaande is. Het is ook belangrijk
dat wij weten wat de gemeenten, die hun financiële verantwoordelijkheid
hebben, doen en hoe zij hun rol zien. Niet om het balletje rond te tikken,
want daar hebben de lokale omroepen en de streekomroepen natuurlijk
helemaal niks aan, maar omdat het belangrijk is om dit te zien. Ik zeg in
alle oprechtheid dat het ingewikkeld is als je een brief krijgt van
gemeentes die een wettelijke verantwoordelijkheid hebben en die het
probleem waar ze tegenaan lopen bij ons neerleggen, en bijna gelijktijdig
leest dat in een van de gemeenten de keuze wordt gemaakt om een
betaaldvoetbalorganisatie een lening van 5 miljoen kwijt te schelden. Ik
mag dat natuurlijk niet tegen elkaar uitspelen en het is de verantwoordelijkheid van die gemeente om die afweging te maken, maar het is
ingewikkeld als we niet precies weten wat de financiële situatie van de
betreffende omroep is, omdat we die informatie niet hebben. Je krijgt een
brief om iets te doen en er hangt zo’n keuze boven, dat is echt ongemakkelijk. Dat woord geeft heel treffend weer in wat voor situatie je dan met
elkaar terechtkomt.
Doen we niets? Nee, dat is niet waar. We proberen er echt maximaal in
verder te gaan en het is mij ook een ergernis dat het zo lang duurt. Ik had
dat ook liever niet gehad, maar dat is helaas de situatie waarin we zitten.
Voor de middelen die ik wel heb, waar ik wel over ga, heb ik me maximaal
ingezet tot en met de vastgestelde regelingen, zodat de middelen ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 155

17

richting regio en lokale media gaan. Het enige bedrag dat ik via het
regeerakkoord – waarin heel fantastisch mooie zinnen staan over media,
maar waar geen geld bijgeleverd is – heb meegekregen voor media, is
5 miljoen structureel geld voor onderzoeksjournalistiek. Daar heb ik
nadrukkelijk van gezegd dat driekwart richting regio en de lokalen moet.
Nu de eerste middelen zijn verdeeld, zien we dat een deel bij lokale media
terechtkomt, vaak bij samenwerkingen. Dat is allemaal niet structureel,
maar het zijn wel bedragen die kunnen helpen om het werk te doen.
De SP vroeg naar de regeling B voor de frictiekosten. Inderdaad heeft het
vorige kabinet stevig bezuinigd op de regionale omroepen, zelfs structureel. Er is één ding toen wel gebeurd: men heeft incidenteel een bedrag
beschikbaar gesteld. Dat was inderdaad bedoeld voor frictiekosten die
ontstaan als je personeel moet ontslaan of zit met gebouwen of wat dan
ook. Alleen heeft men dat geld in de algemene mediareserve opgenomen.
De eisen die de wet aan de algemene mediareserve stelt, zijn van dien
aard dat het geld helemaal vastzat. Daar konden we niet bij. U weet dat ik
er alles aan heb gedaan om te zorgen dat daar een oplossing voor kwam
en dat is uiteindelijk gelukt. We hebben dat geld kunnen bevrijden en daar
hebben we een subsidieregeling van gemaakt die mogelijkheden biedt,
zodat lokale omroepen in combinatie met hun regionale omroep vanaf
1 april aanvragen kunnen indienen om een beroep te doen op dat geld.
Voor dit kalenderjaar is het 5,5 miljoen en voor volgend jaar een kleine
8 miljoen. Dat zijn de samenwerkingsmogelijkheden, maar die zie ik overal
in het land ontstaan. Ik weet niet of men naar het Verenigd Koninkrijk
heeft gekeken, maar ik zie wel prachtige voorbeelden. De regeling is op
1 april ingegaan. Er is tot op heden nog geen aanvraag binnengekomen,
maar dit is geld dat daarvoor klaarligt. Dat is een aanbeveling om daar
nog eens goed naar te kijken.
Dat geld zou overigens ook gebruikt kunnen worden voor vensterprogrammering, maar dan moet de aanvraag wel vanuit de basis komen. Dit
naar aanleiding van de vraag van de heer Van der Molen over de
vensterprogrammering en dat het zo fantastisch gaat. Ik heb daar
inderdaad hele mooie dingen van gezien en wordt daarop aangesproken
door mensen die zeggen dat het hele mooie blokjes van vijf minuten zijn
waarin regionaal nieuws wordt gegeven. Dat was niet geregeld, want
daarvoor was het geld niet beschikbaar gesteld, en we hebben met heel
veel moeite dat geld bij elkaar gekregen om het te kunnen realiseren. Het
vervolg zal nog een behoorlijk financieel vraagstuk worden. Als men zegt
dat men wil doorgaan, ook al is de pilot afgelopen en vindt er evaluatie
plaats, kan daar eventueel geld voor gevonden worden door een aanvraag
richting de fondsen die ik net noemde en het beschikbare geld. Ik denk
even mee met de mensen die zich afvragen of er mogelijkerwijs nog wat
perspectief in zit. Dat is niet aan ons, dat moet vanuit de basis komen.
De heer Sneller (D66):
We zullen het doorgeven aan de heer Van der Molen. Volgens mij wordt er
ook meegeluisterd op de tribune.
Als de aanvraag om een streekomroep te financieren vanuit de basis
komt, dat is uiteindelijk het debat dat we hier hebben, welke mogelijkheden ziet de Minister dan?
Minister Slob:
Het is geld dat vanuit de regionalen beschikbaar komt. Dus in samenwerking met de regionale omroep is dat goed mogelijk. U weet dat ik in
alle regio’s ben geweest; ik heb alle regionale omroepen bezocht, maar ik
ben ook bij een groot aantal lokale omroepen geweest. Ik had het niet zo
scherp op het netvlies toen ik daar binnenstapte als toen ik daar wegging,
maar ik vond het bijzonder dat bij een aantal regionale omroepen,
bijvoorbeeld bij RTV Noord-Holland, bij Omroep West en bij RTV
Rijnmond om er maar drie te noemen, al behoorlijke verbindingen met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 155

18

lokale omroepen zijn gelegd. Soms zo intensief dat journalisten van de
regionale omroep in de locaties van de lokale omroepen gehuisvest zijn of
andersom. Het is eigenlijk analoog aan waar wij het weleens over gehad
hebben met betrekking tot nationaal en regionaal. Die stonden ook vaak
een beetje met de ruggen naar elkaar en daar is nu wederzijdse erkenning
en waardering op basis van gelijkwaardig werken, waardoor samenwerking ontstaat. Ik zie dat bij deze drie, maar ook op meer plekken, en dat
is echt een win-winsituatie. De lokale omroepen zitten zo nog meer in de
haarvaten van de samenleving dan de regionale. Die kunnen er ook wat
van, maar soms zijn die regio’s best wel groot. Ook qua signaleringsfunctie – wat gebeurt er, wat is nieuwswaardig – vervullen ze een
uitermate nuttige rol en kunnen ze bruikbare journalistieke producten
leveren. De regionalen kunnen vanuit de kennis en de basis die zij hebben
– in mensen, maar ook in techniek en soms ook in gebouwen – een
belangrijke bijdrage leveren aan de lokalen. Dat zijn win-winsituaties.
Maar die kunnen wij niet van bovenaf opleggen. Als er nog financiële
middelen voor beschikbaar zijn en het past naadloos bij de subsidieregeling die op 1 april is ingegaan, dan is het mogelijk die middelen te
krijgen. Bij nijpende financiële situaties kan dat helpen om iets te doen.
Uiteindelijk staat altijd de lokale journalistiek centraal. Dat is het doel. Het
doel is niet om iets overeind te houden wat noodlijdend is, hoe belangrijk
dat soms ook is. De lokale en regionale journalistiek moeten sterk zijn.
Daar kunnen deze regelingen een bijdrage aan leveren.
De voorzitter:
Dat levert een vervolgvraag op bij de heer Sneller.
De heer Sneller (D66):
Ziet de Minister ook ruimte voor de streekomroepen op de plekken waar
die samenwerking minder goed is – laat ik het zo maar zeggen – om
gebruik te maken van deze middelen? De Minister zegt: er is nog geen
aanvraag binnen. De regeling staat nu anderhalve maand open en er is 5,6
of 5,5 miljoen beschikbaar. De Minister heeft beter zicht op de uitputting,
maar ziet hij mogelijkheden om een deel daarvan voor dit doel aan te
wenden?
Minister Slob:
Nee. We maken de regeling, maar wij gaan niet over de wijze waarop die
regeling uiteindelijk wordt uitgevoerd. De politiek moet daar buiten
blijven. De regeling is bekend. De fondsen hebben de mogelijkheid
gekregen om het geld te verdelen op basis van de geformuleerde criteria.
Maar ik zie wel een kans. Als er al een samenwerking is of misschien nog
gezocht kan worden en men komt met een goede aanvraag die binnen de
criteria valt, en er is nog geld, dan kan dat helpen. Nogmaals, het is niet
dé oplossing voor het vraagstuk waar we het nu over hebben. Het
vraagstuk zit natuurlijk veel dieper. Dat hebben alle Kamerleden in hun
inbreng redelijk strak geformuleerd. Maar als we dan kijken naar welke
mogelijkheden er nog zijn, dan is dit een mogelijkheid die ik vanuit mijn
portefeuille ook in financiële zin kan bevorderen. En ik hoop uiteraard dat
daar gebruik van wordt gemaakt.
De heer Aartsen (VVD):
Ik heb nog een vraag over de betreffende samenwerkingsregelingen,
omdat daar geld voor beschikbaar is. De Minister schetst terecht dat het
gezien onze huidige verantwoordelijkheid lastig is om daar een voorschot
op te nemen. Dat heb ik ook in mijn inbreng proberen aan te geven. Maar
volgens mij zit bij die samenwerkingsregeling een mogelijke sleutel tot
een oplossing voor de buikpijn die we hebben over de processen die
elkaar doorkruisen. Deze doorkruisende processen zouden er misschien
toe leiden dat iets verloren gaat wat mogelijk in de toekomst weer terug

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 155

19

moet komen. Dus ik wil graag even verder inzoomen op die samenwerkingsregeling. In hoeverre kan die een uitkomst bieden voor de streekomroepen? Want als een streekomroep besluit om samen te werken en
samen met een regionale omroep een aanvraag doet, hebben zij dan ook
directe toegang tot die regeling? Staat die regeling alleen open voor de
regionale omroepen of ook voor de streekomroepen? Dat is een cruciaal
criterium bij de vraag of dit een oplossing kan zijn in dit AO Streekomroepen, waarvoor we hier bij elkaar zitten.
Minister Slob:
Als u aan de lokale omroepen vraagt of dit de oplossing is, zal men
waarschijnlijk nee zeggen. Dat begrijp ik ook wel. Het is een vraagstuk
voor de langere termijn en er zit nog wel het een en ander aan vast. Ik heb
net al aangegeven dat deze regeling uit de regionale omroepen is
voortgekomen en daar dus voor bedoeld is. De aanvragen moeten dus
altijd in samenwerking plaatsvinden en de regionale omroep moet ook de
aanvrager zijn. Er zijn heel veel regio’s waarin de samenwerking goed is.
Er zijn ook regio’s waar die samenwerking wat moeizamer is. Ze moeten
met elkaar tot overeenstemming komen.
Ik ben best bereid om in algemene zin tegen de RPO te zeggen: bevorder
bij de regionale omroepen de houding van samenwerking en voel je
gewoon met elkaar verantwoordelijk. Dat kan ik zelfs op dit moment doen,
want de mensen zitten in de zaal. Dat zeggen wij ook weleens richting de
NPO. Wij mogen ons ook niet achter bomen verschuilen en zeggen: daar
gaan wij niet over, dat is van hen. Dat geldt in de basis ook voor de RPO.
Dit is ook altijd mijn boodschap geweest bij mijn bezoeken aan regionale
omroepen. Ik begon altijd met een vraag: hoe is jullie verhouding met de
lokale omroepen en wat zijn jullie ervaringen? Daarbij heb ik een heel
wisselend beeld aangetroffen. Als het beeld negatief was, heb ik erop
aangedrongen om die samenwerking te zoeken. Verder kan ik natuurlijk
niet gaan.
Ik zeg dit nu ook publiek. Men moet beseffen dat men met elkaar
verantwoordelijk is. Regionale omroepen vonden het heel irritant dat de
nationale omroep soms een beetje naar beneden keek. Ik heb dat vaak
vergeleken met de Champions League en de Keuken Kampioen Divisie, of
hoe heet dat ook alweer tegenwoordig. Ik noemde het nog de Jupiler
League. De heer Aartsen zal daar in de stad waar hij woont volgend jaar
weer vaak mee te maken krijgen, moeten wij met enige droefenis
vaststellen, maar dat terzijde. De regionale omroepen vonden het heel
vervelend als de nationale omroepen op hen neerkeken. Dat is langzaam
aan het verdwijnen en er worden zelfs goede convenanten afgesloten. Er
is samenwerking en de vensterprogrammering loopt goed. Kortom, daar
zit een enorme win-winsituatie. En dat is andersom natuurlijk ook het
geval. Het kan echt helpen als dat gebeurt. Sterker nog, we zien dat de
regionale omroep soms een soort kraamkamer is voor de nationale
omroep. Daar komt heel veel talent uit tevoorschijn dat soms nationaal
gaat werken. Ik zie trouwens ook mensen weer teruggaan naar de
regionale, omdat ze daar eigenlijk een veel betere plek vinden. Die
wisselwerking tussen lokaal en regionaal zie je ook gebeuren. Dat zijn hele
mooie dingen. Maar het is aan de mensen zelf om daar inhoud aan te
geven. De kansen liggen er, ook in financiële zin.
De voorzitter:
De heer Aartsen, afrondend.
De heer Aartsen (VVD):
De vraag ging concreet over de criteria en de specifieke aanvraag. De
Minister geeft aan dat de kansen er liggen, ook financieel. Dat is zichtbaar
en de samenwerking is belangrijk. Maar wat is de oplossing op de korte
termijn? We krijgen buikpijn van dit onderwerp. Welke list zouden we

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 155

20

kunnen verzinnen om tot een oplossing te komen voor dit onderwerp?
Zou de Minister het bezwaarlijk vinden als de aanvraag ook door
streekomroepen gedaan kan worden? Is hij bereid om te onderzoeken of
dit kan en de Kamer hierover te informeren? Volgens mij ligt daar een
sleutel tot een oplossing. Misschien is het niet dé oplossing, maar
misschien is het de sleutel tot een manier om prettig de zomer in te gaan.
Dan is er in ieder geval iets van perspectief. Kunnen we zoiets met elkaar
verzinnen?
Minister Slob:
Dat kan ik heel snel zeggen: dat kan niet. De regeling is al bezig. Het geld
was van de regionalen, maar ze konden er niet bij. We hebben ervoor
gezorgd dat het geld van de ketenen verlost is en nu moet het nog zijn
weg gaan vinden. Het moet dus echt in samenwerking. En u formuleert
het ook zo: die samenwerking is heel erg vruchtbaar en heel erg
belangrijk. Lokale omroepen zullen er altijd baat bij hebben dat ze steun,
feedback en dergelijke kunnen krijgen in de samenwerking met een
regionale. Dat is net zoals we het nu regionaal en landelijk zien gebeuren.
We zijn natuurlijk op zoek naar een aparte subsidieregeling, alleen voor
lokalen. Dat was het tweede deel van de motie. En ja, ik ben inderdaad
nog steeds op zoek. Ik vind het ook vervelend, maar u kent de financiële
situatie van mijn portefeuille, met name wat betreft het mediadeel. U weet
dat we daarin behoorlijke klappen hebben ontvangen die we moeten
proberen op te vangen. Dat is niet eenvoudig. U weet ook van onze
zoektocht om het geld te vinden dat uiteindelijk gebruikt kon worden voor
de vensterprogrammering. Daar had de Kamer ook stevig op aangedrongen. Dat is uiteindelijk gelukt, maar u weet dat daar heel veel tijd
overheen gegaan is. Als u vindt dat de verhoudingen anders zouden
moeten zijn met betrekking tot waar het geld naartoe gaat, dan is de
behandeling van de begroting het moment om daar met elkaar naar te
kijken. Dan komen we met onze voorstellen en dan zouden we daarover
moeten spreken. In de motie staat «binnen de huidige financiële kaders».
De motie was overigens niet alleen aan mij gericht. Ook mijn collega van
Binnenlandse Zaken is op zoek gegaan. Maar u kent ook de problematiek
waar Binnenlandse Zaken mee te maken heeft. Ik had het natuurlijk fijn
gevonden als ik zo wat had gevonden. «Hé, kijk eens even, daar ligt nog
wat dat we kunnen gebruiken en de Minister van Binnenlandse Zaken
heeft ook een substantieel bedrag gevonden. We kunnen een stap zetten!»
Maar daar zijn we tot op heden nog niet in geslaagd.
Ik ben in december duidelijk geweest. De heer Van der Molen zei dat ik
verwachtingen had gewekt, maar lees maar na wat ik gezegd heb. Ik heb
de verwachtingen getemperd bij de vraag wat we zouden kunnen doen. Ik
heb alleen gezegd dat ik het als een opdracht zie om hiermee aan het werk
te gaan. En met enige schroom moet ik u vertellen dat het helaas nog niet
gelukt is, maar dat had u zelf ook wel kunnen afleiden uit het feit dat er
nog geen voorstellen liggen. Maar dit geldt dus niet alleen voor mij, maar
ook voor mijn collega van Binnenlandse Zaken. Het is vervelend, maar
met dit gegeven hebben we te maken. Ik kan gelukkig nog zeggen: er zijn
nog een paar mogelijkheden om op een andere manier op korte termijn
aan geld te komen. Die heb ik net voor u uiteengezet.
De voorzitter:
Aanvullend nog een vraag van mijzelf. De Minister zegt heel duidelijk: we
moeten ons niet achter bomen verschuilen en we moeten voor onze
verantwoordelijkheid staan. Maar een paar minuten geleden zei de
Minister ook: er staan mooie woorden over media in het regeerakkoord,
maar ik moet constateren dat het geld daar simpelweg niet bij geleverd is.
Klopt het dat de Minister de mening is toegedaan dat hij eigenlijk niet
voldoende geld heeft gekregen om de ambities uit het regeerakkoord op
het gebied van media waar te maken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 155

21

Minister Slob:
Als je ergens heel veel geld voor krijgt, kun je daar uiteraard mee aan de
gang. Dat geldt voor elk onderwerp. Ik ben aangetreden en ik heb dus het
regeerakkoord geaccepteerd, inclusief de financiële paragraaf. Maar we
hebben er de vorige keer ook met elkaar over gesproken dat het duidelijk
is dat we met de huidige ambities zouden willen dat er ook op andere
niveaus meer geld beschikbaar komt. De huidige systematiek via
gemeentefondsen en richtsnoerbedragen is niet echt overdadig, ook
omdat lokale omroepen graag op verschillende platforms actief willen
zijn. Nederland is snel aan het veranderen. Het is niet meer alleen radio
maken. Het is nu radio, televisie en online en daar moeten lokale
omroepen keuzes in maken. Dat moeten ze misschien niet allemaal willen
doen. Maar het is ook weer wisselend hoe men dat doet en welke
overtuigingen men daarbij heeft. Dat laten we ook bij hen, want dat is hun
verantwoordelijkheid.
Maar ja, als er meer geld zou zijn, zou je meer kunnen doen. Soms is geld
een gegeven: dit is het en binnen deze kaders moeten we het zoeken. En
daarvoor doen we ons stinkende best, om het maar even in die termen te
zeggen. Maar als ik naar de Kamer luister, hoor ik dat die daar misschien
meer in wil zien. Dan ben ik ook altijd nieuwsgierig naar suggesties vanuit
de Kamer. U kunt suggesties doen: u zit in dat opzicht niet op uw handen
en u kunt bij begrotingen ook dingen doen. Deze wisselwerking hoort er
ook bij.
De voorzitter:
Maar daar is de Kamer in zijn geheel, van VVD tot SP, naar op zoek. We
willen de mogelijkheden openhouden om bij de komende begroting iets
te doen. Want er zijn streekomroepen bij wie het water dusdanig aan de
lippen staat dat ze waarschijnlijk een leegstaande Joules-card box zijn
tegen de tijd dat wij spreken over de volgende mediabegroting. Dan is die
kans er niet meer. Zegt de Minister nu dat de financiële middelen
tekortschieten om bijvoorbeeld te doen wat de VNG vroeg of om
bijvoorbeeld te doen wat ik het bierviltjesvoorstel noemde? Kan hij er in
ieder geval ter overbrugging voor zorgen dat we tot de tijd van de
begroting en het advies van de Raden geen waardevolle initiatieven
kwijtraken?
Minister Slob:
Als dan verwacht wordt dat er maar één partij is die daarvoor moet
leveren – deze Minister, misschien in combinatie met de bewindspersoon
van Binnenlandse Zaken – dan denk ik dat ik net duidelijk ben geweest.
Wij zijn op dit moment nog steeds op zoek naar middelen om op dit
gebied wat te kunnen doen. Is de verwachting is dat alles hiervandaan
moet komen? Ik heb in december de verwachtingen daarbij al terecht
getemperd. We doen wat binnen onze mogelijkheden ligt en we proberen
ook op andere manieren bestaand geld in te zetten op een manier
waarmee het richting de lokale omroepen kan gaan. Daarover ben ik
duidelijk geweest. Gelukkig zijn die mogelijkheden er nog wel en het zou
fijn zijn als er gebruik van wordt gemaakt.
De heer Sneller (D66):
Maar is de Minister nou dus eigenlijk iets met veel moeite aan het
valideren, waarvan hij nu al zegt dat hij geen geld heeft om het uit te
voeren? Ik word een beetje moedeloos van hoe het nu wordt gesteld.
Minister Slob:
Het gaat hier om de vraag of we op kórte termijn geld beschikbaar kunnen
krijgen om dingen te doen. Daarbij wordt met name verwezen naar lokale
omroepen die financieel in de problemen zitten. Ik heb net al aangegeven
dat het voor ons geen doel in zichzelf is om iets wat omvalt, overeind te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 155

22

houden. Voor ons staat het doel van sterke lokale journalistiek centraal. En
ik heb daar, via een paar subsidiemogelijkheden in combinatie met
anderen, mogelijkheden voor. Maar ik heb geen eigenstandig geld meer
dat ik richting de lokalen kan laten gaan. Dat is de situatie.
Als er straks een advies ligt van de Raad voor Cultuur en de Raad voor het
Openbaar Bestuur dat op de lange termijn gericht is, moeten we dat
advies op z’n merites beoordelen en bekijken of we het advies uit gaan
voeren. Dat zal misschien betekenen dat er ook qua verhoudingen en
verantwoordelijkheden dingen anders moeten. Dat zou kunnen, maar dat
weten we natuurlijk nog niet. We moeten afwachten wat het advies
uiteindelijk is. Het zou ook kunnen dat er financiële consequenties aan
vastzitten. Die zullen dan in een breder kader moeten worden afgewogen.
Het kabinet zal daar dan naar moeten kijken bij de begroting en moeten
bezien of het dat onderwerp over de streep zal trekken. U weet dat er heel
veel onderwerpen zijn waarbij om geld gevraagd wordt.
We weten nog niet wat het advies is. Dat moeten we gewoon afwachten
en dat is het vervelende van dit moment. Er zijn problemen op de korte
termijn en we moeten nadenken over een perspectief op de lange termijn.
We zitten een klein beetje in een spagaat. Dat is soms niet anders. Het is
vervelend. We kunnen gelukkig nog wel wat doen, maar het is niet
overdadig.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.
Minister Slob:
Ik behandel nog even een aantal vragen. De heer Van der Molen is niet
aanwezig, maar er wordt meegeluisterd, zoals wij weten. Hij ging in op
het amendement bij de variawet over de kabelaars, zoals wij ze meestal
noemen, en VodafoneZiggo. Inderdaad, zo’n wetsvoorstel moet z’n beloop
hebben. Ik ga ervan uit dat de Eerste Kamer dit nog wel voor het reces zal
afhandelen. Laat ik in ieder geval die hoop uitspreken. Ik hoor wat gezucht
naast me, maar zij gaan daar natuurlijk over hun eigen agenda. Ik ben
natuurlijk bereid om de kabelaars er tijdens ons overleg met hen op te
wijzen dat dit amendement er ligt en dat het straks wet gaat worden. Niets
hoeft hen ervan te weerhouden om al in beweging te komen voordat het
officieel wet is. We spreken ze regelmatig. Ik heb zelfs deze week nog met
ze aan tafel gezeten. Dit is dus een toezegging van mijn kant in de richting
van de commissie om dit onder hun aandacht te brengen. Maar u snapt
dat ik niet verder kan gaan dan dat. U weet dat ik het amendement
oordeel Kamer heb gegeven, dus ik sta er ook achter. Het is fijn dat de
Kamer het heeft aangenomen. Dit is voor de lokale omroepen ook heel
belangrijk. Maar de wet zal pas straks officieel in werking gaan treden.
Voorzitter. Er was nog een vraag van mevrouw Westerveld over de btw.
De Staatssecretaris van Financiën is bezig met een regeling. De consultatieronde daarvoor loopt vandaag af. Dus als mensen nog iets in willen
brengen, ook vanuit het perspectief van het onderwerp waar we hier over
spreken, dan moet dat vandaag gebeuren. Er is al heel veel op gereageerd. We zien het ook overal rondgaan. Ik weet van de Staatssecretaris
van Financiën dat de planning is dat de regeling op 1 januari 2020 ingaat.
Voor die tijd zal er uiteraard nog wel over gesproken worden, ook met uw
Kamer. Een enkel lid van u is daar zelfs ook als woordvoerder bij
betrokken.
De voorzitter:
Een enkel lid Sneller wil daar graag een vraag over stellen.
De heer Sneller (D66):
Ja. Ik wil vragen of deze Minister van de consultatieperiode of de periode
daarna gebruik kan maken om aan te dringen op een wat ruimere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 155

23

opvatting van de elektronische publicaties die eronder zouden moeten
vallen. Volgens mij is de nu in consultatie gebrachte smalle variant vanuit
het perspectief van zijn portefeuille niet zo toekomstbestendig.
Minister Slob:
Ik heb met belangstelling naar uw woorden geluisterd. Ik snap de
aansporing die u daarmee direct en indirect aan mij geeft. Maar dit proces
loopt nog en de Kamer zal zich hier uiteindelijk ook over kunnen
uitspreken.
Voorzitter. Ik heb volgens mij in mijn beantwoording de vragen
afgehandeld. Als er nog een enkele vraag open is gebleven, hoor ik dat
misschien straks in de tweede termijn.
De voorzitter:
Ik kijk nu eerst nog even naar mijn collega’s ter linkerzijde of er nog
openstaande vragen zijn.
De heer Sneller (D66):
Nou ja, de hamvraag. We hebben nu een opsomming gekregen van de
problemen en de vragen die er zijn. Dat is allemaal duidelijk. De betrokkenen zitten in de zaal en ik heb zelf een stuk of tien van de brieven die ik
heb gekregen naar het ministerie doorgestuurd en ik zal dat nogmaals
doen. Maar de hamvraag is natuurlijk: wanneer is er wél een antwoord op
de motie zoals die door de Kamer is aangenomen? Wat is de nieuwe
planning die de Minister ons kan geven? Maar dit is misschien meer iets
voor de tweede termijn.
De voorzitter:
Het is uiteindelijk toch nog een vrij feitelijke vraag.
Minister Slob:
Onze planning is nog steeds dat we begin juni de Kamer kunnen
informeren, even los van wat de uitkomsten zijn. Maar onze planning is
dat u hier dan een brief over kunt ontvangen.
De heer Sneller (D66):
Als het validatiedeel dan wel gedaan is, maar het financiële deel nog niet
gevonden is, kunnen wij op die manier eventueel zelf bij de Voorjaarsnota
nog hiernaar kijken.
Minister Slob:
Volgens mij geeft u uzelf nu een opdracht. Maar we gaan inderdaad
proberen u tijdig, in juni, de reactie op de motie te geven met de stand
van zaken.
De voorzitter:
De voorzitter heeft het vermoeden dat er weleens behoefte zou kunnen
bestaan aan een tweede termijn. Hij geeft daarbij het woord aan de heer
Aartsen.
De heer Aartsen (VVD):
Ja, voorzitter, die behoefte is er zeker. De vraag die de heer Sneller zojuist
stelde, is inderdaad de hamvraag. Wanneer kunnen we hier een oplossing
voor verwachten? We zijn het erover eens dat het complexe materie is.
We zijn het erover eens dat iedereen buikpijn krijgt van het feit dat een
aantal tijdsprocessen door elkaar heen lopen.
Des te frustrerender vond ik het daarom wel om te horen dat ook het
eerste deel van de motie nog niet klaar is. Dat valideren moet toch vrij rap
mogelijk zijn, met een beetje goede communicatie. Hierbij dus nogmaals
de oproep aan zowel de lokale omroepen en de NLPO als aan het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 155

24

ministerie om wat proactiever met elkaar in contact te treden. Want het is
geen rocketscience om een namenlijst met omroepen, begrotingen en
jaarrekeningen naar elkaar toe te sturen. Goede organisaties hebben die
klaarliggen en die moeten relatief eenvoudig met elkaar te delen zijn. En
als je die mist, is het volgens mij redelijk eenvoudig om dat te laten weten
aan de betreffende partijen. We zijn inmiddels meer dan een halfjaar
verder en nu is zelfs het onderdeel valideren, of eigenlijk inventariseren,
nog niet voltooid. Dat wringt toch wel enigszins aan deze kant, in ieder
geval bij mijn partij.
Het is goed als voor half juni die validatie is afgerond en we voor die tijd
duidelijkheid van de Minister krijgen over de ruimte die hij ziet voor
creatieve oplossingen. En daarbij moeten dan ook die regelingen
betrokken worden. Ik stelde net een vraag over de aanvraagmogelijkheid.
Ik snap dat dat voor de regionale omroepen wat lastig is. Aan de andere
kant hebben ook zij collegiale verantwoordelijkheid in het hele stelsel.
Wellicht zit daar nog een mogelijkheid in voor het jaar erop. Ik snap dat de
Minister zegt: ik heb de regeling al ingesteld en ik kan dat nu niet zo met
een pennenstreep veranderen. Maar wellicht is het wel goed om met de
RPO in gesprek te gaan. Als de RPO en de regionalen aangeven dat zij het
niet bezwaarlijk zouden vinden als die regeling dusdanig wordt gewijzigd
dat ook streekomroepen de aanvraag kunnen doen, kan bekeken worden
of dat voor volgend jaar gewijzigd kan worden. Nogmaals, het gaat om
een aanvraag in samenwerking. Het gaat om de vraag wie de aanvraag
kan indienen. Is de Minister bereid om met de RPO in overleg te gaan over
de vraag of men het daar bezwaarlijk zou vinden om de criteria van de
aanvraag te wijzigen?
Tot zover mijn tweede termijn, voorzitter.
De voorzitter:
Dan komt nu de heer Sneller.
De heer Sneller (D66):
Dank, ook aan de Minister. Hij laat duidelijk zien zeer betrokken te zijn bij
het onderwerp. Het probleem is hier niet de onwil van de Minister. Maar
het resultaat is op dit moment voor iedereen onbevredigend. Een deel van
het probleem zit in de ongelukkige verantwoordelijkheidsverdeling. Ik heb
in mijn eerste termijn dus ook aangegeven dat we daarvan af moeten.
Impliciet werd naar Twente verwezen, waar ze afhankelijk zijn van de
gemeente. Ze moeten de besluiten kritisch controleren, maar zijn
tegelijkertijd afhankelijk van de gemeente voor hun voortbestaan. Dat was
in ieder geval één van de twee noodlijdende streekomroepen die de
Minister noemde. Dat is samengebald de verwrongenheid van het huidige
systeem. Ik hoop dat we van de adviesorganen gaan horen dat we
daarvan af moeten. Ik geloof dat de Minister ons ook aanspoorde om zelf
eens contact te zoeken met de adviesorganen, want zij gaan over het
advies voor de langere termijn.
Dan kom ik bij de validatie. Het zijn geen duizenden omroepen. Zelfs in
het in november ontwikkelde voorstel van de NLPO gaat het om een
negental streekomroepen die in de problemen zijn. Laten het er vijftien à
twintig zijn. Ik snap niet zo goed hoe dit zo lang heen en weer gespeeld
kan worden. Ik hoop dus echt dat wij begin juni van de Minister een
reactie hierop krijgen, zodat wij zelf nog kunnen bekijken wat we
eventueel kunnen doen. En ik wil dan niet de geciteerde wettelijke
bezwaren tegengeworpen krijgen als we als Kamer denken dat we meer
zouden kunnen doen.
De voorzitter:
Dank u wel. Ten slotte zal ik zelf nog wat woorden hieraan wijden.
We hebben een hoop mooie woorden en ook mooie aangekondigde
stappen gehoord. Er komen mooie onderzoeken aan. Ik vind het een hele

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 155

25

mooie toekomst. Maar terwijl we naar die mooie toekomst kijken, dreigen
we in het heden hele mooie initiatieven kwijt te raken. Dat is voor de SP
echt heel moeilijk te verteren. De VNG was duidelijk. Die heeft geformuleerd wat voor de SP het absolute minimum is, namelijk: laten we in ieder
geval in afwachting van al het moois dat eraan gaat komen, niet nu al ons
verlies pakken op sommige streekomroepen. Het zijn juist de streekomroepen die die voortrekkersrol hebben vervuld. De NLPO heeft iets
soortgelijks gezegd. De SP kan het zich dan haast niet voorstellen dat het
niet te regelen zou zijn om die faillissementen te voorkomen. Het gaat om
zo’n klein bedrag en om zo’n korte periode en om zo weinig tijd, en het is
zo’n breed gedeelde wens van de Kamer. Ik hoor die wens bij de Minister
ook. De SP gelooft niet dat dat niet te regelen zou zijn. We pakken de
berekening van de NLPO voor de vijftien voorlopers van de streekomroepen erbij. Er is 5,6 miljoen per jaar voor nodig, dus dat is € 373.000 per
omroep per jaar. Het gaat om een periode van vier maanden, tot
september. Dan heb je het over € 125.000 per omroep. Dan kun je er ook
nog van uitgaan dat ze echt niet alle vijftien in acute financiële nood zitten.
Dan moeten we dat toch kunnen regelen?
En o ja, mochten we dat niet kunnen regelen, dan zou ik bij dezen alvast
een VAO willen aankondigen, bedenk ik nu.
En o ja, dan moet ik ook nog het woord geven aan de Minister. Ik moet
een beetje multitasken vandaag.
Minister Slob:
Uw laatste woorden waren natuurlijk ook een moment van overdenking
waard.
In de bijdragen in de tweede termijn van de Kamer wordt duidelijk de
ongemakkelijke en misschien ook wel onbevredigende situatie geschetst
waarin we nu zitten. Maar goed, we bespreken het heel transparant, in
een algemeen overleg. In dat opzicht hebben we kunnen zeggen wat we
wilden zeggen.
Ik ga met onverminderde inzet door en ik zal twee dingen in ieder geval
doen. Ik zal ervoor zorgen dat die brief er in juni ligt en ik zal ook het
verzoek van de heer Aartsen oppakken om in overleg te gaan met de RPO.
Dat laatste zal ik zo snel doen dat ik het in de brief kan meenemen.
Ondertussen blijf ik in goed overleg met mijn collega van Binnenlandse
Zaken. We blijven met elkaar kijken wat onze mogelijkheden zijn.
In de wijze waarop u in mijn richting spreekt, merk ik dat de situatie van
noodlijdende lokale omroepen/streekomroepen en het hele gebeuren
rond de pilot wat in elkaar overlopen. Dat zijn echter niet altijd een-op-een
dezelfde partijen. Daar wil ik u toch nog op wijzen. Alleen daarom al dank
ik de heer Aartsen voor zijn oproep aan niet alleen mij, maar ook aan de
andere partijen. Het is gewoon even man en paard noemen, met de
financiële informatie. Het zou heel fijn zijn als we dit op korte termijn op
die wijze kunnen afronden. Het is niet gelijk dé oplossing, maar het is wel
het eerste wat we met elkaar zouden moeten doen. Het is jammer dat we
daar zo veel tijd mee kwijt zijn geweest.
Voorzitter, ik kom nog even op de VAO’s en uw rekensom. Er wordt
natuurlijk 6 miljoen gevraagd. U begint het wat af te pellen en het wat
kleiner te maken door te zeggen dat het misschien niet voor iedereen
hoeft. Maar dat zijn allemaal dingen die we hier niet even op een papiertje
kunnen bepalen. Laten we dus de gesprekken gewoon voortzetten en met
elkaar zoeken naar wegen, en laten we proberen in alle redelijkheid, ook
financieel, daar met elkaar verder in te komen.
Ik hoop dat we een volgende keer in wat andere omstandigheden bij
elkaar zitten. Maar goed, dat hebben we niet helemaal zelf in de hand.
De voorzitter:
Ik zie de heer Aartsen nog.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 155

26

De heer Aartsen (VVD):
Mag ik misschien nog een punt van orde maken, voorzitter? De heer Kwint
heeft een VAO aangevraagd. Met een beetje geluk wordt dat over twee
weken ingepland, in de laatste week van mei of in de eerste week van juni.
En met een beetje geluk ontvangen wij één of twee weken daarna – de
Minister zei begin juni – die brief. We hebben het steeds over het
tijdsproces. Het staat de heer Kwint natuurlijk vrij om het VAO aan te
vragen wanneer hij wil, maar is het misschien een idee om bij dat VAO te
mikken op half juni? Dan hebben we de brief in onze handen en dan
hoeven we daarna, als de brief er is, niet opnieuw het hele parlementaire
proces door. Deze gedachte wil ik graag even delen met de collega’s.
De voorzitter:
Als aanvrager van het VAO heb ik daar in principe geen grote bezwaren
tegen. De reden dat ik een VAO heb aangevraagd en ook heb aangedrongen op spoed met het houden van dit algemeen overleg, is echter dat
er betrokken regio-initiatieven zijn die zelf zeggen dat zelfs de brief van
1 juni al te laat zou zijn. Laten we dus even in onderling overleg bekijken
wat er mogelijk is. Dat het nuttiger is om een debat af te ronden met alle
informatie op tafel, ben ik snel met de heer Aartsen eens.
Ik ben daarmee aangekomen bij de administratieve afhandeling van dit
debat, namelijk bij het opnoemen van de gedane toezegging.
– De Kamer ontvangt begin juni een stand-van-zakenbrief inzake de
motie-Sneller. Daarin worden ook de uitkomsten van het door de heer
Aartsen gesuggereerde gesprek met de RPO meegenomen.
Daarmee beëindig ik dit algemeen overleg over streekomroepen. Dank u
allen voor uw komst.
Sluiting 12.01 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 827, nr. 155

27