Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2125
Vragen van het lid Leijten (SP) aan de Minister van Buitenlandse Zaken over
een Eurocommissaris die wordt benaderd door de energielobby waar hij zelf
aandelen in bezit (ingezonden 18 februari 2020).
Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 17 maart 2020).
Vraag 1
Bent u op de hoogte van het feit dat Eurocommissaris Johannes Hahn,
ondanks het feit dat hij Eurocommissaris is, 2.200 aandelen heeft in de
Oostenrijkse energieleverancier Verbund AG?1
Antwoord 1
Ja, dit blijkt uit de belangenverklaring die Eurocommissaris Hahn conform de
gedragscode voor leden van de Europese Commissie van 31 januari 2018
(besluit 2018/C 65/06) heeft gepubliceerd. Voorafgaand aan zijn benoeming
heeft de Commissie Juridische Zaken van het Europees parlement (JURI)
deze verklaring in het kader van de hoorzittingen met de voorgedragen
commissarissen onderzocht en heeft het Europees parlement ingestemd met
zijn benoeming.
De belangenverklaringen worden elk jaar op 1 januari opnieuw ingediend;
wanneer de op te geven informatie tijdens de ambtstermijn van een lid
wijzigt, wordt zo spoedig mogelijk, en uiterlijk twee maanden na de betrokken
wijziging, een nieuwe verklaring ingediend. In deze belangenverklaring doen
de leden van de Commissie opgave van alle financiële en andere belangen en
vermogensbestanddelen die bij de uitoefening van hun taken een belangenconflict zouden kunnen veroorzaken of daarbij anderszins relevant zijn.
Vraag 2
Hoe weegt u het feit dat Hahn actief is benaderd door deze energiemaatschappij als onderdeel van de energielobby, volgens Corporate Europe
Observatory al sinds 2014?2

1

Euobserver, 14 februari 2020, «EU commissioner lobbied by energy firm he owns shares in»
(https://euobserver.com/institutional/147447)
2
Corporate Europe Observatory, 25 september 2019, «New Commission: Shadows of corruption
and conflicts of interest» (https://corporateeurope.org/en/2019/09/new-commission-shadowscorruption-and-conflicts-interest)

ah-tk-20192020-2125
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Zowel voor Eurocommissaris Hahn alsook alle andere Eurocommissarissen
geldt dat zij zich aan de voorschriften van de gedragscode voor de leden van
de Europese Commissie moeten houden. Dit betekent dat zij het ambt met
volledige onafhankelijkheid dienen uit te oefenen. Tevens dienen alle
bijeenkomsten van Eurocommissarissen en hooggeplaatste EU-ambtenaren
met belangenvertegenwoordigers gepubliceerd te worden.
Voor het kabinet is het van belang dat het contact tussen de Europese
Commissie en belangenvertegenwoordigers op een transparante en
controleerbare wijze gebeurt. Het kabinet acht het van belang dat de
Europese Commissie informatie over zulke bijeenkomsten openbaar maakt.
Vraag 3, 4, 5
Hoe acht u het mogelijk dat deze energiemaatschappij financieel belang heeft
bij de positie waar Eurocommissaris Hahn in verkeerd? En Hahn andersom?
Kunt u zich voorstellen dat Verbund AG een gat in de lucht heeft gesprongen
toen Hahn Eurocommissaris Budget en Administratie werd?
Is deze situatie volgens u niet het perfecte voorbeeld van belangenverstrengeling?
Antwoord 3, 4, 5
Voorafgaand aan de benoeming heeft de JURI-commissie van het Europees
parlement de belangenverklaringen van de voorgedragen commissarissen
onderzocht. Nadat de JURI-commissie haar onderzoek heeft afgerond en de
hoorzittingen met de voorgedragen commissarissen plaats hebben gevonden,
heeft het Europees parlement ingestemd met de benoeming van de
voorgedragen commissarissen.
Conform de meest recente en uitgebreide gedragscode voor de leden van de
Europese Commissie dienen de leden zich te gedragen en hun ambt uit te
oefenen met volledige onafhankelijkheid, integriteit, waardigheid, loyaliteit en
kiesheid. De voorzitter van de Europese Commissie, bijgestaan door het
onafhankelijk ethisch comité, ziet toe op de juiste toepassing van deze
gedragscode.
De leden van de Europese Commissie houden zich afzijdig van elk besluit of
behandeling van een dossier en van deelname aan een bespreking, debat of
stemming met betrekking tot een zaak die aanleiding kan geven tot een
belangenconflict of die redelijkerwijs als zodanig kan worden opgevat.
In geval van belangenconflict of schijn van belangenconflict neemt de
voorzitter van de Europese Commissie alle maatregelen die zij passend acht,
zo nodig na raadpleging van het onafhankelijk ethisch comité, zoals:
– de toewijzing van een dossier aan een ander lid of aan de bevoegde
vicevoorzitter. De voorzitter van de Europese Commissie stelt de voorzitter
van het Europees parlement hiervan tijdig in kennis;
– het verzoek om de financiële belangen te verkopen of in een blinde
stichting onder te brengen wanneer zij aanleiding geven tot een belangenconflict op het gebied van de tot de portefeuille van het lid behorende
bevoegdheden.
Het kabinet vertrouwt erop dat de voorzitter van de Europese Commissie,
bijgestaan door het onafhankelijk ethisch comité, toeziet op naleving van deze
gedragscode voor de leden van de Europese Commissie.
Vraag 6
Wist u dat ook Hoge Vertegenwoordiger voor buitenlands beleid en veiligheid
en vicevoorzitter van de Europese Commissie Josep Borrell aandelen heeft in
chemiegigant Bayer, de financiële groep Banco Bilbao Vizcaya Argentaria
(BBVA) en de energiemaatschappij Iberdrola?
Antwoord 6
Ja, dit blijkt uit de belangenverklaring die de Hoge Vertegenwoordiger voor
buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en vicevoorzitter van de Europese
Commissie Josep Borrell heeft gepubliceerd. Voorafgaand aan zijn benoeming heeft de JURI-commissie van het Europees parlement deze verklaring in
het kader van de hoorzittingen met de voorgedragen commissarissen
onderzocht en heeft het Europees parlement ingestemd met zijn benoeming.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 7, 8
Vindt u het normaal dat Eurocommissarissen wanneer zij hun functie
innemen, nog aandelen in hun bezit hebben, en al helemaal wanneer dit
aandelen zijn in bedrijven die actief lobbyen in Brussel?
Vindt u het ook essentieel dat, om het vertrouwen van mensen in de EU te
behouden, het belangrijk is dat alle mogelijke vormen van belangenverstrengeling koste wat kost zouden moeten worden voorkomen?
Antwoord 7, 8
Voor het kabinet is het van belang dat de Eurocommissarissen zich aan de
geldende voorschriften van de gedragscode voor de leden van de Europese
Commissie houden. In geval van belangenconflicten of schijn van belangenconflicten dient er conform de gedragscode gehandeld te worden. Het kabinet
vertrouwt erop dat de voorzitter van de Europese Commissie en het
onafhankelijk ethisch comité toezien op naleving van deze voorschriften en
indien noodzakelijk passende maatregelen treffen.
Vraag 9
Bent u bereid om de samenwerking op te zoeken met Europese Ombudsman
Emily O’Reilly op dit onderwerp, die ook druk bezig is met dit onderwerp en
het verbeteren en verscherpen van de regels rondom belangenverstrengeling?
Antwoord 9
Het kabinet hecht veel waarde aan duidelijke, transparante en strikte
voorschriften om (schijn van) belangenconflicten te voorkomen.
Ik heb reeds een uitstekende samenwerking met de Europese Ombudsman en
ik kijk ernaar uit om die samenwerking voort te zetten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3