Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1856
Vragen van het lid De Lange (VVD) aan de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over de berichtgeving dat één op de drie artsen het falen van
een collega niet meldt (ingezonden 18 februari 2016).
Antwoord van Minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 11 maart 2016)
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het artikel naar aanleiding van berichtgeving op
de website van het Radboudumc?1 2 3
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8
Wat is uw oordeel over deze berichtgeving?
In hoeverre komt de patiëntveiligheid in het geding wanneer één op de drie
artsen het falen van een collega niet meldt?
Onderschrijft u de conclusie van het onderzoek dat daar waar een angstcultuur heerst de patiëntveiligheid in het geding komt? Kunt u uw antwoord
toelichten?
Welke oplossing dient er volgens u te komen voor het voorkomen van een
angstcultuur? Zo ja, kunt u aangeven welke concrete maatregelen binnen de
zorg worden genomen om hier iets aan te doen?
Kunt u naar aanleiding van eerder gestelde vragen duiden hoe het toezicht is
geregeld, aangezien de Raad van Bestuur eindverantwoordelijk is?4
Deelt u de conclusie dat ondersteuning bij rehabilitatie primair moet worden
georganiseerd door zorginstellingen, beroepsbeoefenaren en beroepsverenigingen? Kunt u uw antwoord toelichten?
Op welke wijze kan er meer aandacht komen voor de manier waarop
zorgverleners kunnen omgaan met het verminderd functioneren van
collega’s? Hoe kan er meer aandacht komen voor de aanspreekcultuur binnen
deze organisaties?
1

http://www.trouw.nl/tr/nl/4516/Gezondheid/article/detail/4244726/2016/02/15/Een-op-drie-artsenmeldt-falen-van-collega-niet.dhtml
2
http://nieuws.radboudumc.nl/zorgverlener-wil-meer-ondersteuning-bij-disfunctioneren/
3
http://www.demedischspecialist.nl/nieuws/meer-aandacht-voor-optimaal-functioneren
4
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 1413

ah-tk-20152016-1856
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Antwoord 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8
Bij verminderd functioneren kan het risico ontstaan op ernstige schade voor
patiënten. Om dat risico te verminderen hebben zorgverleners een belangrijke
signalerende rol. Zij zien vaak als eerste wanneer een collega disfunctioneert.
Maar het zijn niet alleen de zorgverleners.
Er moet sprake zijn van een open en veilige cultuur waar het mogelijk is om
elkaar te corrigeren en te leren van fouten. Om dat te realiseren moeten alle
betrokkenen hun verantwoordelijkheid nemen. Het onderzoek van IQ
Healthcare onderstreept dit.
De primaire verantwoordelijkheid om disfunctioneren te voorkómen en
adequaat te reageren op signalen ligt primair bij de zorginstellingen, de
beroepsbeoefenaren en de beroepsorganisaties.5 Ook ondersteuning bij
rehabilitatie door zorginstellingen, beroepsbeoefenaren en beroepsverenigingen dient door hen georganiseerd te worden omdat dit in lijn is met hun
primaire verantwoordelijkheid.
De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) ziet er vanuit haar publieke
toezichthoudende taak op toe dat die partijen hun verantwoordelijkheid hierin
nemen. De komende periode bespreekt de IGZ de conclusies van het
onderzoek van IQ Healthcare met de beroepsverenigingen, brancheorganisaties en de wetenschappelijke verenigingen en roept hen daarnaast op om
concreet aan de slag te gaan met de aanbevelingen uit het rapport.
In aanvulling hierop zie ik het melden van (bijna) incidenten als onderdeel
van een cultuur waarin optimaal functioneren, en daarmee ook het bespreken
van fouten en hoe het beter kan gemeengoed is. Als dat niet gebeurt,
bijvoorbeeld tengevolge van een angstcultuur, dan kan de patiëntveiligheid in
het geding komen. Een veilige cultuur houdt echter meer in dan veilig
melden van (bijna)incidenten. Het gaat er ook om dat het de normaalste zaak
is om elkaar feedback te geven op gedrag dat zich onderscheidt in positieve
of negatieve zin. Bij het tijdig terugkoppelen dat er sprake is van negatief
afwijkend gedrag, kan afglijden naar disfunctioneren eerder worden
voorkomen.
In dit kader informeer ik de Tweede Kamer op korte termijn met een brief
over veilig melden. Dit naar aanleiding van het dertig-leden debat over
disfunctionerende zorgverleners van 16 april 2015. In dit dertig-leden debat is
met de Tweede Kamer gesproken over de mogelijkheden om disfunctioneren
veilig te melden in de verschillende zorgsectoren en over de vraag of
klokkenluiders voldoende beschermd zijn.
Vraag 9, 10
Op welke manier kan er zorg worden gedragen voor meer ondersteuning bij
het omgaan met collega’s die binnen en/of buiten de instelling minder goed
functioneren?
Op welke manier kan er zorg voor worden gedragen dat er in de opleiding
meer aandacht wordt gegeven aan hoe om te gaan met het signaleren van
disfunctioneren?
Antwoord 9, 10
In de afgelopen jaren is er een veelheid aan instrumenten ontwikkeld,
uiteindelijk gericht op het voorkomen van fouten en disfunctioneren:
Veilig melden systeem, protocollen veilig melden, IFMS (individueel
functioneren medisch specialisten), kwaliteitsvisitaties en herregistratie.
Hiermee is er veel meer aandacht gekomen voor het evalueren en verbeteren
van het individuele professionele handelen. Daarnaast is een belangrijke
manier om fouten te voorkomen om continu te zorgen voor het up to date
houden van kennis en vaardigheden. En continue aandacht in opleiding en
na- en bijscholing voor veilig melden.
Dat is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van instellingen en professionals.

5

Staat voor de Gezondheidszorg 2013 «Op weg naar aantoonbaar verantwoord functionerende
beroepsbeoefenaren in de zorg», Inspectie voor de Gezondheidszorg, Utrecht, december 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Vraag 11
Deelt u de mening van de onderzoeker van het rapport dat iedere zorgverlener tijdens een tuchtzaak begeleiding aangeboden moet krijgen? Zo ja, op
welke wijze gaat hierin worden voorzien?
Antwoord 11
Dat vind ik een verantwoordelijkheid voor de werkgever en voor de beroepsverenigingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3