Regioprofiel
BrabantStad 2021-2024

Een innovatieve culturele
regio als geen ander

Inhoud

04 Voorwoord
08 Ons profiel
13		 Brabant(Stad) in beeld
24 Hoe gaan we het doen: de programma’s
26		 Programma 1 – Talentontwikkeling
28		 Programma 2 – Internationalisering
31		Programma 3 – Cultuureducatie en participatie
33		 Programma 4 – Publiekswerking
36		 Instrument 1 – Afstemming subsidie		 en adviestrajecten
38		 Instrument 2 – Onderzoeksagenda:
		waarde van cultuur
40 Voorstel voor afspraken met OCW 2021-2024

02

BrabantStad maakt het

03

Voorwoord

Voorwoord

Kunst en cultuur zijn voorwaarden voor een vitale
samenleving. Zij dragen bij aan het welzijn van mensen
en zijn verbindend. Cultuur vertelt het verhaal van de
stad en het dorp. Cultuur stelt ook vragen, verbeeldt het
nog onbekende en is confronterend in de reflectie die zij
op de samenleving biedt.

Maar die titel wijst ook op een andere betekenis: we zijn
op veel terreinen succesvol! In alledaags Nederlands:
Brabant is het als regio ‘steeds meer aan het maken’.
We staan in de top vijf van Europese kennis- en
innovatieregio’s en willen deze positie verstevigen
met een hogere kwaliteit van leven. De innovatieve
kracht die we tonen op technologisch gebied kenmerkt
ook onze kunst en cultuur, zowel in de bestaande
disciplines als de nieuwe kunstvormen. Onze festivals
en makers behoren tot de (inter-)nationale top qua
artistieke ontwikkeling en publieksbereik. Op het
gebied van design, urban, dance en digitale kunst loopt
Brabant voorop.

De geografische nabijheid van de Brabantse steden en
de stadoverstijgende rol van het provinciaal bestuur
hebben geleid tot een uiterst productief netwerk/
ecosysteem voor cultuur. In Brabant vind je zowel
veel (amateur)kunstbeoefenaars en -liefhebbers als
culturele instellingen en kunstenaars van (inter-)
nationale allure. Op cultureel gebied is Brabant sterk
internationaal georiënteerd.
Cultuur heeft veel functies en levert ook veel op,
tegenwoordig meestal vertaald in drie soorten kapitaal:
cultureel, sociaal en economisch. Wij zijn ons in
Brabant als geen ander bewust van de wisselwerking
en samenhang tussen die drie. Cultuuruitingen krijgen
een maximale betekenis wanneer ze niet gehouden zijn
aan bestaande conventies en beschikken over een vorm
van eigen- of dubbelzinnigheid. Alleen zo kunnen kunst
en cultuur verbazen, confronteren, schuren, mensen
emotioneel raken en iets waardevols toevoegen aan
het leven. De makers van kunst moeten bij ons een
thuisbasis hebben om zich te ontwikkelen.
De titel van dit regioprofiel verwijst daarom naar de
kern van ons cultuurbeleid: de maker van kunst, de
kunstenaar, ontwerper, musicus, danser enzovoort.
Regioprofiel 2021-2024

04

Die leidende rol willen we uiteraard graag behouden
en versterken. In dit regioprofiel ontvouwen we
de Brabantse ambities en hoe wij die, op basis van
onderlinge verbinding, waar willen maken. BrabantStad,
het samenwerkingsverband van de vijf grote steden
Breda, Eindhoven, Helmond, 's-Hertogenbosch en
Tilburg met de Provincie Noord-Brabant, fungeert
graag als kartrekker. Samenwerking met de gemeenten
om de steden heen bestaat al en kan in de toekomst
worden geïntensiveerd.
Veel, zo niet alle, culturele initiatieven in onze provincie
zijn bottom-up ontstaan. We beseffen hoe belangrijk
die kracht is. In de uitwerking van de programmalijnen
die bij dit profiel horen, krijgt de cultuursector dan ook
een belangrijke rol. We hebben vertegenwoordigers
van de culturele organisaties op meerdere momenten

BrabantStad maakt het

05

Voorwoord

Voorwoord

uitgenodigd met ons mee te denken bij de
totstandkoming van dit regioprofiel.
Tot slot: de cultuur van Brabant is te fijn vertakt om
volledig te beschrijven in een profiel. We leggen een
accent bij de gebieden waarop we samenwerking
met de rijksoverheid en de landelijke fondsen
vanzelfsprekend vinden. We hopen de minister aan
onze zijde te vinden.

Taskforce Cultuurvisie BrabantStad, 31 oktober 2018

ONS PROFIEL MET
VIER PROGRAMMA'S

01

02

TALENTONTWIKKELING

INTERNATIONALISERING

Innovatief

Makers

03

04

CULTUUREDUCATIE
EN PARTICIPATIE

Regioprofiel 2021-2024

06

BrabantStad maakt het

Verbindend

PUBLIEKSWERKING

07

Ons profiel

Ons profiel

1			 ONS PROFIEL

De drievoudige waarde van cultuur
Aan het begin van alle cultuurbeleid staat de culturele
waarde. Die blijft alleen vitaal als de kunstenaar erkend
wordt in haar of zijn eigen artistieke ambities. Kunst
heeft een eigenstandige intrinsieke kwaliteit, waarvan
de opbrengst zich niet direct laat vatten maar die we
onmisbaar achten in onze samenleving. Daarom speelt de
maker van kunst een grote rol in ons regioprofiel en vinden
we de innovatieve bijdrage van de kunstenaar aan de
samenleving heel belangrijk.

De vijf grootste Brabantse steden en de provincie zijn hard
op weg om de nabijheid die onze steden onderling kennen,
zowel geografisch als in de inhoudelijke netwerken, om
te zetten in cultureel regiobeleid. De actieve rol van de
provincie als tweede overheidslaag hierbij is landelijk gezien
bijzonder. Binnen BrabantStad werken de zes partners al
jaren samen. Onze regio beschikt over een samenhangende
kunstensector, mede dankzij de aanwezigheid van de vele
kunstvakopleidingen. Vanuit de stad en de regio verhouden
culturele organisaties zich actief tot elkaar en actief tot
het landelijke en internationale. Het cultureel ecosysteem
beperkt zich niet tot de stad en ook niet tot de regio.
Ons cultuursysteem bevindt zich in het hart van het
Nederlandse taalgebied en samenwerking met de Vlaamse
buren is voor velen vanzelfsprekend. Onze kunstenaars en
kunstorganisaties zijn daarnaast succesvol over de hele
wereld. Dat is ook goed voor onze inwoners, die elders hun
wortels hebben of hadden.
Dit profiel beschrijft wie en wat we zijn. Dat kan niet
uitputtend, hoewel de vertakkingen tot in de kleinste
organisaties wel de kern zijn van de waarde van een regio.
We brengen in de volgende hoofdstukken een accent aan
bij de onderwerpen in de culturele netwerken waarbij we
veel ontwikkelingsmogelijkheden zien. De maker staat
daarbij centraal met de focus op twee thema’s waarmee
onze regio zich nadrukkelijk onderscheidt: innovatie
en verbinding.

Regioprofiel 2021-2024

08

De sociale waarde van cultuur is, in de snel veranderende
en mondiale samenleving, van groot belang. Cultuur
draagt bij aan het welzijn van mensen, verbinden,
tonen van verbeeldingskracht, stellen van vragen, is
confronterend maar werkt ook ter ontspanning. Ze laat
zien waar je vandaan komt, nodigt uit tot dialoog en
opent nieuwe werelden. Het zelf beoefenen van kunst
als amateurkunstenaar gebeurt vaak in sterke sociale
verbanden. Toonaangevende culturele evenementen dragen
bij aan een sterk gevoel van verbondenheid en trots en aan
het versterken van het woon-, leef- en vestigingsklimaat.
Naast de bovengenoemde culturele en sociale waarde
heeft cultuur ook een directe en indirecte economische
waarde. Indirect waar het bijdraagt aan een aantrekkelijk
woon-en vestigingsklimaat, direct waar kunst zich
richt op toepassingen in consumentenproducten of het
experimentele onderzoek daarnaar en in de creatieve
industrie. De toeristische opbrengst van cultuur en de
bijdrage aan de economie is ook een belangrijke factor.
Kunst en cultuur
De termen kunst en cultuur zijn strikt
genomen verschillend, waarbij cultuur
meer verwijst naar het antropologische
begrip: de manier waarop we samenleven,
de waarden en normen die we belangrijk
vinden en de verhalen, symbolen,
rituelen en omgangsvormen waarin
we dat uitdrukken. Kunst is dan meer
de geprofessionaliseerde vorm van dat
uitdrukken. Sommigen pleiten voor een
scherper onderscheid waarbij cultuur
meer het bevestigende, verbindende
aspect van cultuurbeleid beschrijft en
kunst het reflecterende, confronterende,
vernieuwende. In dit regioprofiel
onderscheiden we die twee functies wel,
maar sluiten we in taal zoveel mogelijk
aan bij het gangbare gebruik van de
verzamelterm cultuur als onderwerp
van cultuurbeleid.

Het erkennen van het drievoudig belang van de betekenis
van cultuur is een belangrijk principe in ons regioprofiel.
Het culturele, sociale en economische hangen samen;
we integreren ze, maar doen iedere betekenis ook
eigenstandig recht.
De maker centraal, innovatie en verbinding
Ons profiel is te karakteriseren met drie kernwoorden:
Innoveren, Verbinden, Maken. We vertrekken zoals gezegd
bij de makers en het werk dat zij maken. Hun creativiteit en
verbeeldingskracht zijn de motor van het culturele leven en
onmisbaar in de samenleving. We werken met kunstenaars
die hun kunstvakopleiding in Brabant doorliepen en
verwelkomen kunstenaars van buiten. Met de TalentHubs
ondersteunen we jong talent. Er is aandacht voor fair
practice en perspectief voor gevestigde makers.

BrabantStad maakt het

09

Ons profiel

Ons profiel

Innovatie is een belangrijke, drijvende kracht in Brabant.
Of het nu gaat om de vooraanstaande positie van design
of om de ontwikkelingen in de podiumkunsten die
onder meer bij de festivals plaatsvinden, Brabant staat
voor experiment en vernieuwing. We geven ruimte aan
innovatie binnen bestaande en nieuwe kunstvormen en
stimuleren innovatief ondernemerschap.

We willen dat ook samen met het Rijk doen. De ambities
waar we aan werken, vinden inhoudelijk, bestuurlijk en
in de praktijk samenhang in de regio. Maar we zijn ook
onderdeel van grotere verbanden. En we willen dat ook
nadrukkelijk zijn.

We staan voor openheid, samenbrengen en verbinden.
Het verbinden van publiek en kunstenaar, maar ook het
verbinden van groepen mensen in de samenleving. In een
inclusief cultuurbestel moet het aanbod recht doen aan
de diversiteit van makers, bewoners en bezoekers van de
provincie. Het aanbod moet daarbij breed toegankelijk zijn.
Dit betekent dat we nieuw publiek opzoeken voor specifiek
aanbod en nieuw aanbod voor specifiek publiek.
Met deze hoofdlijnen van ons profiel, werken we aan de
verdere ontwikkeling van Brabant als culturele topregio.
Vier programmalijnen
We werken in BrabantStad-verband deze ambities verder
uit als gezamenlijke opdracht. Om richting hieraan te
geven, hebben we vier programmalijnen benoemd. Ze zijn
gebaseerd op belangrijke dragers van de ontwikkeling van
de cultuursector in onze regio. De programma’s hangen
ook samen. In iedere lijn zitten aanknopingspunten met
andere. De programma’s die we oppakken, zijn:
1.	Talentontwikkeling:
ruimte voor makers in iedere fase van de carrière.
2. 	Internationalisering:
de cultuurpraktijk, zowel voor de makers als voor
het publiek, is niet gebonden aan regiogrenzen of
landsgrenzen. Vanuit het geworteld zijn in de regio is
de wereld onontkoombaar ons speelveld.
3.	Cultuureducatie en participatie:
de ontwikkeling van cultuurbegrip en deelname, én de
ontwikkeling van een talent, starten bij een bezielde
kennismaking met de kracht van cultuur.
4.	Publiekswerking:
aanbod en publiek bij elkaar brengen, vraagt een
gedifferentieerde aanpak aan beide zijden.

Integrale regeling en beoordeling subsidieaanvragen
Naast de uitwerking van de programmalijnen is er
een belangrijke instrumentele lijn. We beseffen dat
gezamenlijk beleid maken ook betekent dat er afstemming
moet zijn binnen procedures en instrumenten. Op basis
van de nadere verkenning van huidige regelingen en
knelpunten, hebben we besloten om voor de nieuwe
kunstenplanperiode een integrale regeling en beoordeling
uit te werken voor de organisaties die we gezamenlijk
(en samen met het Rijk) financieren. Daarmee maken we
ons beleid effectiever en verlichten we de administratieve
lasten aanmerkelijk. Graag gaan we in gesprek met het
Rijk om die ambitie ook over te nemen en met ons samen
te werken.
Monitor De Waarde van Cultuur
We reflecteren op de ontwikkeling van cultuur in Brabant
in een tweede instrumentele lijn, de onderzoekslijn. Het
onderzoek De Waarde van Cultuur is een eerste bron
van kennis over onze regio (zie kader). We zetten die
onderzoekslijn door en dit is wat ons betreft een eerste
stap op weg naar een nieuw landelijk instrument. Bij
de uitwerking van onze programmalijnen betrekken we
de onderzoekers, zodat we een monitor hebben van
de stand van zaken én van de ontwikkeling van ons
gezamenlijk beleid.

Deze programma’s gecombineerd met de kracht van
Brabant, een provincie van makers, die innovatief en
verbindend is, bouwen we verder uit. We ontwerpen
en realiseren met de sector deelprogramma’s en pilots.

Regioprofiel 2021-2024

10

BrabantStad maakt het

11

Waarde van Cultuur
In juni 2018 is in Brabant voor de eerste
keer het onderzoek Waarde van Cultuur;
de staat van de culturele sector in NoordBrabant verschenen. In dit onderzoek,
een uitgave van Kunstloc Brabant, Telos,
het PON, Pyrrhula en Boekmanstichting,
wordt de balans opgemaakt van de
culturele sector in Brabant. Culturele
instellingen en beleidsmakers hebben
daarmee belangrijke gegevens in handen,
op basis waarvan de koers voor komende
jaren kan worden uitgezet.

Ons profiel

Brabant(Stad) in beeld

2		BRABANT(STAD)
IN BEELD

2.1. Algemeen
Het eerder dit jaar gepresenteerde onderzoek Waarde van
Cultuur bevestigt dat Brabant een groot cultureel aanbod
kent en dat het aantal culturele activiteiten toeneemt. Brabant
is de derde culturele regio van Nederland. De participatie van
Brabanders is hoog te noemen, zowel in de rol van bezoeker
als beoefenaar. Het aantal festivalbezoeken groeide dit jaar
in Brabant het snelst van alle provincies.1 De waardering van
Brabanders voor cultureel aanbod en erfgoed is de afgelopen
jaren fors gestegen2, wat erop duidt dat intensivering van het
cultuurbeleid in de regio zijn vruchten afwerpt.
Wanneer gekeken wordt naar de landelijke verdeling van
rijksgelden dan blijft Brabant, toch de tweede economische
regio van Nederland, achter bij andere regio’s. In dit
regioprofiel doen wij diverse voorstellen aan het ministerie
van OCW om gezamenlijk het culturele ecosysteem in de
regio te versterken.
We zijn trots op wat hier wordt gemaakt
Er is veel te doen en te beleven op cultureel gebied in
Brabant en daar zijn we trots op. Dit hoofdstuk geeft
inzicht in wie op welk gebied bijdraagt aan dit krachtige
ecosysteem. Zonder dat we pretenderen volledig te zijn; er
zijn nog veel meer organisaties actief.
Het cultureel ecosysteem kent sterke netwerken waardoor
steeds meer makers graag in de regio blijven en anderen

Regioprofiel 2021-2024

12

BrabantStad maakt het

13

1	https://nos.nl/artikel/2250124grootste-groei-festivalbezoekenin-brabant-lichte-afname-inamsterdam.html
2 Monitor PON/Telos

Brabant(Stad) in beeld

Brabant(Stad) in beeld

zich er vestigen. Kunstvakopleidingen van hoog niveau
leveren een breed palet van makers; werkplekken/
ontmoetingsplaatsen en presentatieplekken geven toegang
tot professionele netwerken en slaan de brug naar publiek;
instellingen die door het Rijk worden gefinancierd zijn
verbonden met regionale netwerken.

→	Cultuur in Brabant volgt het voorbeeld van de steeds
internationaler geworden economie. De groeiende
internationale oriëntatie van onze organisaties en
kunstenaars is succesvol en beloftevol.
→	Amateurkunst is in Brabant sterk ontwikkeld. Er is een
breed spectrum aan organisaties en verenigingen waar
mensen in hun vrije tijd hieraan inhoud kunnen geven.
En waar ook anderen van kunnen genieten in de vorm
van optredens, voorstellingen en exposities.

De geschiedenis van Brabant heeft ons mede gebracht
waar we nu staan:
→	Brabant heeft zich ontwikkeld tot een sterke
industriële regio waar ambachtelijke familiebedrijven,
die sterk lokaal en regionaal geworteld zijn, vaak
(inter-)nationaal succesvol zijn. Deze ambachtelijke
achtergrond, de noodzaak tot samenwerking en de
stevige lokale en regionale verbinding heeft geleid tot
een uitzonderlijke innovatiekracht en dat zien we ook
terug in ons cultureel ecosysteem.
→ 	De historische spoorzones in Brabantse steden, waar
vroeger de industrie centraal stond, zijn de culturele
hotspots van nu met een urban profiel dat sterk in
ontwikkeling is.
→ 	De geografische nabijheid van de Brabantse steden
en de stadoverstijgende rol van de provincie, hebben
geleid tot een steeds intensievere samenwerking op
bestuurlijk niveau én een productief cultureel netwerk.
Er ontstaan makkelijk bottom-up initiatieven die
onderdeel worden van dit netwerk. Er is volop ruimte
voor ontwikkeling van nieuwe kunstvormen, zoals
urban, dance, digitale kunst en bio-art.
→	Met de groei van de steden en de economie
ontstond in de afgelopen decennia ook een cultureel
voorzieningenniveau dat past bij de schaal van
BrabantStad. Steden en de provincie investeerden grote
bedragen in podia, musea en broedplaatsen. Met de
komst van steeds meer kunstvakopleidingen en de
uitstroom van kunstenaars in alle disciplines, is op die
voedingsbodem een cultureel netwerk ontstaan dat
niet gebonden is aan een stad. Een mooi voorbeeld is
de recent door de sector, samen met de overheden
opgepakte uitdaging om talent te ontwikkelen in
TalentHubs. De belangrijkste culturele instellingen
(podia, festivals, productieplekken etc.) ondersteunen
talenten bij hun ontwikkeling.
→	Brabant heeft de ambitie om iedereen toegang te
geven tot cultuur. Belangrijk hierbij is cultuureducatie,
die in het primair onderwijs al een stevige basis
heeft. Daarnaast krijgt cultuureducatie ook in het
vervolgonderwijs en buitenschools nadrukkelijker vorm.

Regioprofiel 2021-2024

14

BrabantStad
BrabantStad is een bestuurlijk
netwerk van de vijf grote Brabantse
gemeenten Breda, Eindhoven, Helmond,
’s-Hertogenbosch en Tilburg, samen
met de Provincie Noord-Brabant. De
provincie telt 2,4 miljoen inwoners. Het
stedenverband van Eindhoven, Tilburg,
Breda, ’s-Hertogenbosch en Helmond
bevat samen 850.000 inwoners;
drie van de vijf steden behoren tot de
tien grootste steden in Nederland. In
2001 is BrabantStad opgericht in een
bijeenkomst met gemeenteraden en
Provinciale Staten. De vijf steden zijn
voor een deel complementair aan elkaar
en vervullen daarnaast centrumfuncties
voor hun omliggende regio's. Dit maakt
dat er mooie verbindingen mogelijk
zijn tussen onder meer kunst en andere
domeinen. De ontwikkeling van dit
culturele regioprofiel sluit aan op de
Stedelijke Agenda BrabantStad 20182022. Daarin is cultuur één van centrale
onderwerpen. De overige gemeenten in
Brabant zijn aangesloten op dit stedelijk
netwerk; inwoners en kunstenaars uit
omliggende gemeenten maken gebruik
van voorzieningen in de steden, maar
omgekeerd kan dit ook. BrabantStad
houdt dus niet op bij de gemeentegrenzen
van de vijf grootste steden.

Cultuur als onderligger van stedelijke transformatie
De steden en provincie werken al jaren nauw samen waarbij
enerzijds de overeenkomsten en anderzijds de onderlinge
verscheidenheid van de steden de gezamenlijke kracht van
de regio hebben gesmeed. De vijf grootste steden kennen
als belangrijkste overeenkomst dat in ieders cultureel profiel
innovatie centraal staat. Daarnaast zijn ze in belangrijke
mate gevormd door hun industrieel dan wel cultuurhistorisch erfgoed. In de hele regio wordt cultuur benut
als inspiratiebron bij de inrichting en transformatieopgave
van onder meer het stedelijk gebied, de ommelanden
en publieke ruimte. De economische en demografische
ontwikkelingen vragen om een breed voorzieningenniveau
en uitbreiding van cultureel aanbod. Steden en provincie
zetten in op samenhang en onderscheidende profilering in
het aanbod zodat Brabant ook aantrekkelijker wordt voor
het publiek van buiten de regio.
Ondersteuningsstructuur en financiering
De bestuurlijke samenwerking van BrabantStad en
de interactie tussen de culturele organisaties hebben
geresulteerd in een systeem van subsidies, fondsen en
ondersteuning waarin steeds meer samenhang komt.
Zo kennen alle steden een regeling voor projectsubsidies,
specifiek op makers gericht. De provincie sluit hierbij
aan en matcht deze subsidies. De provincie investeert in
het Brabant C fonds waardoor onderscheidende grote
projecten mogelijk worden, vaak met matching van
de steden. Gemeenten subsidiëren de podia, musea,
bibliotheken, (outdoor) festivals en cultuur-educatieve
centra, als cruciale spelers in het culturele veld. Ook
denken we aan de randvoorwaarden voor kunstenaars door
faciliteiten als atelier- en oefenruimtes én broedplaatsen
te ondersteunen.
Naast deze basisvoorzieningen investeren de partners
in BrabantStad ook structureel in de producenten van
kunst en cultuur, werkplaatsen, festivals, concoursen,

BrabantStad maakt het

15

Brabant(Stad) in beeld

Brabant(Stad) in beeld

presentatie-instellingen en broedplaatsen. Behalve
de mogelijkheden voor (re)presentatie borgen wij de
mogelijkheid dat kunst geproduceerd kan blijven worden.

Met drie instellingen in de Basis Infrastructuur (BIS)
van het Rijk, te weten philharmonie zuidnederland, Het
Zuidelijk Toneel en Theater Artemis, heeft de regio bij de
producenten een basisaanbod van hoge kwaliteit op het
gebied van theater en klassieke muziek. Alle drie bedienen
de regio op verschillende podia, theatergezelschappen
treden daarnaast overal in het land op. Artemis
opereert steeds meer internationaal. Met zijn akoestisch
hoogstaande concertzaal is het Muziekgebouw Eindhoven
een goede thuisbasis voor het orkest. Daarnaast zijn er
tal van theatergezelschappen en musici of ensembles die
hun voetsporen verdiend hebben bij het publiek in Brabant
en daarbuiten.
Op het gebied van dans wordt veel divers aanbod
geproduceerd. Het jeugddansgezelschap De Stilte vervult
een onmisbare functie m.b.t. het kwalitatieve aanbod voor
de jeugd, ook landelijk en internationaal. The Ruggeds
verzorgt een internationaal topniveau van urban dans in
grote zalen. DansBrabant biedt als productievoorziening
kansen aan veel nieuwe makers, LeineRoebana is
verbonden aan Breda. Panama Pictures innoveert op
het snijvlak van acrobatiek en moderne dans en United
Cowboys presenteert performances op unieke locaties in
Brabant en ver daarbuiten.
Brabant staat bekend als een regio waar nieuwe
makers en een innovatieve benadering van kunst zich goed
kunnen ontwikkelen. Onze podiumkunstinstellingen krijgen
hiervoor landelijk erkenning. Het gaat daarbij niet alleen om
vernieuwing van hun performance, maar ook om innovatie
op het gebied van publieksontwikkeling.
Festivals en concoursen tenslotte zijn sterk
internationaal georiënteerd en goed geworteld in de
regio. Ze spelen een belangrijke rol in de ontwikkeling van
jong talent. Ook hier is er sprake van een complementair
onderscheidend aanbod in Brabant: Festival Circolo
in Tilburg op het gebied van circus; het internationaal
georiënteerde festival November Music en Festival
Cement in ’s-Hertogenbosch verruimen en vernieuwen
het aanbod van muziek, theater en dans; Theaterfestival
Boulevard is een topper qua schaalgrootte en impact;
LA Breda en het Internationaal Stiltefestival in Breda
geven podium aan internationale artiesten. Met het
hiphopfestival WOO HAH! in Tilburg en urban arts &
sports evenement Emoves in Eindhoven heeft de regio
twee parels van wereldniveau op het gebied van urban.
Omdat urban sterk bottom-up is ontwikkeld, is er in
Brabant een breed scala aan producenten en festivals die
een jong en divers publiek hebben, zoals Urban Matterz

2.2. Kunst en cultuur uit Brabant in beeld
Het is vrijwel onmogelijk om het huidige culturele
ecosysteem volledig te vatten. We schetsen het hier
op twee manieren: we omschrijven ten eerste in vier
hoofdlijnen – te weten podiumkunsten, visuele kunsten/
design, erfgoed en bibliotheken/literatuur – de trends en
samenwerking, ten tweede geven we het overzicht van de
op dit moment meerjarig gesubsidieerde organisaties en
programma's weer. Dit is geen volledig beeld, want de vele
individuele makers die in onze regio wonen en werken zijn
de rijke basis van het ecosysteem die niet met een lijst of
een beeld kan worden weergegeven.
Podiumkunsten
Brabant heeft op het gebied van podiumkunsten
(theater, dans, muziek, circus en urban) een rijk palet aan
producerende gezelschappen, met stevige wortels bij de
vele podia en festivals in de regio.
De infrastructuur van bestaande podia biedt kunstenaars
mogelijkheden om te groeien van een klein naar een groot
format/publiek. Dat geldt zowel voor theater, dans als
voor muziek. Podia in de regio hebben veelal overleg en zijn
onderling complementair; er is sprake van een duidelijke
profilering t.o.v. elkaar. Waar poppodium 013 in Tilburg
een grotere capaciteit heeft, heeft Effenaar in Eindhoven
gekozen voor een sterkere verbinding met technologie.
Schouwburgen in onze steden presenteren gedeeltelijk
onderscheidend aanbod: in Tilburg en Breda springt het
aandeel van dans in het oog, het Parktheater in Eindhoven
kan in de black box bijzonder aanbod presenteren. Het
Speelhuis in Helmond is een inspirerend voorbeeld van
een herbestemde kerk tot een iconisch theater. Vlakke
vloertheaters Verkadefabriek in ’s Hertogenbosch, het
Bredase Podium Bloos en Theater de Nieuwe Vorst in
Tilburg hebben een belangrijke functie voor een breed
spectrum van het aanbod. De banden van de podia met
gezelschappen en artiesten uit de regio zijn sterk en het
aandeel van internationale artiesten is de afgelopen jaren
gegroeid. Podia hebben dikwijls ook een faciliterende en
(co)producerende rol voor makers uit de regio en doen mee
met TalentHubs. Tevens zijn er podia die diverse disciplines
presenteren, zoals Natlab in Eindhoven en Cacaofabriek in
Helmond. Hier kan het publiek genieten van theater, film,
muziek, urban arts, beeldende kunst en design.

Regioprofiel 2021-2024

16

Ondersteuningsorganisaties in Brabant
Kunstloc Brabant is de
provinciale ondersteunings- en
uitvoeringsorganisatie voor de
professionele én amateurkunst. Naast
het provinciale Impulsgeldenprogramma
voert Kunstloc Brabant eveneens het
ontwikkelprogramma voor talenten
TalentHubs uit. Cubiss ondersteunt
bibliotheken, Erfgoed Brabant heeft
als provinciale organisatie de taak
het behoud, de versterking en de
bewustwording van ons erfgoed
blijvend onder de aandacht te brengen.

BrabantStad maakt het

17

Brabant(Stad) in beeld

Brabant(Stad) in beeld

in Helmond. Met Internationaal Vocalisten Concours
‘s-Hertogenbosch en TROMP Percussion Eindhoven heeft
de regio twee concoursen met een lange traditie en stevige
internationale positie.
Kunstvakopleidingen in onder andere de disciplines
muziek, dans en cabaret zijn verweven met de netwerken
van podiumorganisaties in de regio.

Met de Dutch Design Week in Eindhoven, waar zich ruim
2.500 ontwerpers presenteren en ruim een derde van de
ca. 300.000 bezoekers uit professionals, studenten en
(potentiële) opdrachtgevers bestaat, heeft Dutch Design
Foundation een sleutelrol om de positie en betekenis van
Nederlandse designers te versterken.
Vanuit steden en de provincie wordt geïnvesteerd
in een betere promotie en (inter)nationale zichtbaarheid
van design. In de Brainport Nationale Actieagenda is de
ambitie uitgesproken om in Eindhoven een internationaal
trendsettend Designmuseum/future lab op te zetten.
Het gaat om een interactieve toon- en maakplek met
een sterke educatieve en experimentele insteek. Deze
zet de vernieuwingskracht in van de regio, waaronder
haar toonaangevende designopleidingen en –bedrijven,
om de betekenis van design op nationaal niveau naar
een hoger plan te tillen. Zo’n nieuwe landelijke instelling
is aantrekkelijk voor een breed publiek, omdat ze een
interactief en toekomstgericht programma heeft.
Last but not least vervullen musea in de regio een
belangrijke functie. Stedelijke musea en het Noordbrabants
Museum in ’s-Hertogenbosch vullen elkaar aan qua
profilering. Van Abbemuseum, Museum Helmond en het
private museum De Pont in Tilburg exposeren vanwege
hun focus op hedendaagse kunst regelmatig ook werk van
Brabantse kunstenaars. Sowieso is er een ontwikkeling
gaande waarbij naast gesubsidieerde ook private inzet,
investering en aandacht bijdragen aan ons ecosysteem.
Met het Textielmuseum in Tilburg en Designmuseum
Den Bosch zijn er twee gespecialiseerde musea die het
aanbod verrijken.

Visuele kunsten en design
Mede dankzij de vakopleidingen op het gebied van
visuele kunsten en design heeft Brabant een sterke
gemeenschap van beeldend kunstenaars en designers.
Tevens zien we veel innovatieve kunstvormen zoals bioart, lichtkunst en VR/AR een hoge vlucht nemen. Op
het gebied van film en nieuwe media is er een basis voor
de ontwikkeling van nieuwe makers. Werkplaatsen en
broedplaatsen in de regio vervullen een belangrijke functie
als productiefaciliteit en ontwikkelplek, omdat ze makers
faciliteren in hun ontwikkeling en verbinder zijn van diverse
(internationale) netwerken. Met EKWC in Oisterwijk en
TextielLab Tilburg heeft de regio twee gespecialiseerde
werkplaatsen waar makers uit heel Nederland van
profiteren. Daarnaast zijn er werkplaatsen/broedplaatsen
die voornamelijk voor de makers uit de regio zijn bedoeld,
zoals Beeldenstorm en BROET, en waar internationale
verbindingen door grotere evenementen worden versterkt.
BioArt Laboratories en Baltan zijn voorbeelden van
productie- en ontwikkelplekken waar verbinding tussen
kunst, wetenschap en technologie centraal staat. Deze
instellingen werken allemaal vanuit interdisciplinariteit en
zijn complementair aan elkaar, waardoor ze een breed scala
aan makers bedienen. Presentatie-instellingen en festivals
bieden aan makers uit de regio en elders de ruimte voor
presentatie aan een breed publiek en professionals. MU
in Eindhoven als presentatie-instelling in de landelijke BIS
en Breda Photo en GLOW Eindhoven staan aan de top.
Zij zijn echter ook onderdeel van een ecosysteem van
vele presentatie-instellingen en manifestaties in de regio,
die zich al in een netwerk hebben georganiseerd. Hiertoe
behoren bv. Fundament, PARK, Club Solo, Onomatopee
en Cacaofabriek. Het bijzondere is dat veel werkplaatsen
en presentatie-instellingen ook een artist in residenceprogramma hebben.
Design behoort in deze regio tot de wereldtop.
Dutch Design Foundation vervult met het grootschalig
internationale evenement Dutch Design Week de functie
van hoofdpodium van Dutch design en werkt het hele
jaar aan verbinding tussen designers en opdrachtgevers.

Regioprofiel 2021-2024

18

Erfgoed in Brabant
‘Erfgoed staat niet op zichzelf, maar is een waardevol
onderdeel van onze leefomgeving’. Met deze eerste zin
in het beleidskader Verbeeldingskracht van erfgoed van
de provincie wordt het belang van erfgoed voor onze
Brabantse samenleving onderstreept. Wij gaan daarbij uit
van de kracht van erfgoed als verbeelder, maar ook als
verbinder in onze samenleving. Erfgoed zoals de Sint Jan
in Den Bosch, Grote Kerk in Breda, de Philipsfabrieken in
Eindhoven of de leerlooierij in Oisterwijk leren ons over
het verleden en de Brabantse identiteit, maar bieden ook
inspiratie en creativiteit in het hier en nu. De talloze musea,
heemkundekringen, schuttersgilden enzovoort, tonen
op eigen wijze geschiedenis en verhalen van Brabant en
Brabanders. De vijf grote steden herkennen zich hierin.
Provinciaal gezien wordt de verbeeldingskracht van

BrabantStad maakt het

19

Brabant(Stad) in beeld

Brabant(Stad) in beeld

erfgoed uitgewerkt in vier verhaallijnen: Religieus Brabant,
Industrieel Brabant, Bevochten Brabant en Bestuurlijk
Brabant. In het kader van de verbinding van erfgoed
met de leefomgeving en hedendaagse cultuur heeft
de regio met Jeroen Bosch en Vincent van Gogh twee
iconen waarmee de internationale zichtbaarheid en
aantrekkingskracht van de regio wordt versterkt. Op deze
manier investeert de regio in het zichtbaar maken van
het unieke aanbod en het cultureel karakter van de regio,
landelijk en internationaal.
Onderhoud van fysiek erfgoed en vertellen van
de verhalen aan nieuwe generaties zijn cruciaal voor
de toekomst. Dat laatste vraagt enerzijds de inzet op
digitalisering en anderzijds op educatie en onderwijs.
Digitalisering biedt nieuw perspectief op de spreiding en
toegankelijkheid van erfgoed. In Brabant bestaat daarom
de Brabant Cloud: een database met erfgoedcollecties
en daaraan gerelateerde informatie. Wat betreft de inzet
op jongeren werkt het twee kanten op: aan de ene kant
biedt actief bezig zijn met erfgoed kansen en inspiratie.
Tegelijkertijd kunnen de frisse kijk en onverwachte
oplossingen vanuit jongeren de gevestigde professionele
wereld rond erfgoed scherp houden.
We zien veel aansluitingspunten op het beleid van de
minister, zoals onlangs geformuleerd in de brief Erfgoed
telt. Daarover gaan we graag het gesprek aan.
Bibliotheken en literatuur
Bibliotheken in Brabant werken al jaren aan verbreding en
vernieuwing. De literaire kracht van bibliotheken herkennen
en erkennen wij. Wat namelijk onveranderd is gebleven,
is het belang van leren lezen op jonge leeftijd. Cultuur is
gebaat bij een goed functionerend bibliotheekwezen. De
basisfinanciering daarvan ligt niet bij het Rijk, maar is een
taak van gemeenten. Het Rijk heeft echter een belangrijke
functie op het gebied van leesbevordering, digitale
ontwikkelingen en literatuur. Voor schrijvers, literaire
broedplaatsen en festivals is het beleid en financiering van
het Rijk van cruciaal belang. TILT en Watershed versterken
de literaire infrastructuur in de regio en zijn van groot
belang voor talentontwikkeling.

Regioprofiel 2021-2024

20

BrabantStad maakt het

21

Brabant(Stad) in beeld

Brabant(Stad) in beeld

MEERJARIG GEFINANCIERDE
INSTELLINGEN EN PROGRAMMA'S
IN 2017-2020

Kunstakademie
AKV/st Joost

Cabaretfirma

Theater Artemis

Verkadefabriek

De Muzerije

Facilitaire Theater
Werkplaats Breda

Bureau Babel

Raaf

Avans hogeschool/
SKV St. Joost Breda

Idee-fixe

Stedelijk Museum Breda

Beaux Jazz Breda

Poporganisatie Breda

Schippers&vanGucht

Nieuwe Veste

Witte Rook

Graphic Matters

Tiuri

De Stilte

LeineRoebana

Breda Photo

Festival Cement

Matzer

Wijktheater

November Music

Grafisch Atelier

Nova Zembla Ateliers

Theater aan de Parade

Museum Slager

Wave of Tomorrow

LaBreda

WILLEM TWEE muziek
en beeldende kunst

DOCWerk AV
werkplaats

Internationaal
Vocalisten Concours

Chassé

Popfestival Breda Barst

Pier15

Koningstheaterakademie

Podium Bloos

Cultuurnacht

Cultureel Locatiebeheer Breda

Mezz

STOK

Panama Pictures

KAM (Kulturele
Amateur Manifestatie)
Bibliotheek

Jeugdfonds cultuur Breda

Noordbrabants Museum

Jazz in Duketown

Atelier Beheer Stichting

Theaterfestival Boulevard

Opera Op de Parade
Playgrounds AV
Arts Festival

Willemwee
geluidsstudio's

Lokale Omroep

Design Museum Den Bosch

Muziekcentrum Toonzaal

Heleen van
Doremalen Producties

Jheronimus
Bosch Art Centre

Club Solo

Dansnest
Cultuurcontact

KOP

Bibliotheek

DEN BOSCH

Theater Speelhuis

Kunstkwartier

Omroep Helmond

De Cacaofabriek

Museum Helmond

TILBURG

BREDA

HELMOND

EINDHOVEN

Theaterfestival Boulevard

DDF

November Music

STRP

De Stilte

BookAwake/Tilt

Theater Artemis

BredaPhoto

Ambiance Tracks

Textielmuseum Tilburg

Onomatopee

Dans Brabant

Het Zuidelijk Toneel

Podium Bloos

Festival Cement

Kostic

Festival Circolo

Baltan

Playgrounds Digital Arts Festival

Van Gogh Huis

s-Hertogenbosch muziekstad IVC

BROET

MU

PARK

Panama Pictures

DOCfeed

Club Solo

Watershed

Schippers & vanGucht

philharmonie zuidnederland

Tromp Percussion Eindhoven

EKWC

Cross-Linx

Noordbrabants Museum

Opera Zuid

Kunstloc

Fundament

Cubiss

BioArtLab

Brabant C

Paul van Kemenade Quintet

TalentHubs

Dutch Invertuals
Art-fact

Stichting Ateliers

Kostic voor
hedendaagse kunst

Fundament

BookAwake (Tilt)

Pop Up Cinema

22

Factorium

Paradox

Tilburg Cowboys

Kunstmaan

Cultuurstation

Wobby.club

De NWE Vorst

Beeldenstorm

The Ruggeds

De Link

Cross-Linx

Park

De Fabriek

United Cowboys

Plaza Futura

Kazerne

Ton Smits

BrabantStad maakt het

23

Tegentijd

Baltan

Watershed

Area 040

Urban Lab 040

So What's Next

philharmonie
zuidnederland

Festival Circolo

Effenaar

BioArt Laboratories

Emoves

Ontdekfabriek

DansBrabant

Natuurmuseum

Kunstpodium T

DOCfeed

De Kwekerij
Theaterproducties

Ambiance Tracks

Het Zuidelijk Toneel

LaMelis

Afslag Eindhoven

Poppodium 013

this is not a Show
- Katja Heitmann

TextielMuseum

Stranger than paranoia

Vloeistof

Gasatelier Leo XIII

Ensemble Vonk

Koninklijke Souvenir
kamermuziek

Bibliotheek Midden-Brabant

Matzer Theaterproducties

Regioprofiel 2021-2024

Theaters Tilburg

Eindhoven Museum

MAD

TROMP

Fotografiestichting
Zuid Nederland

BROET

Carte Blanche

Muziekgebouw

Parktheater

Storioni

Bibliotheek

Lumens

Tante Netty

DDF

STRP

MU

Van Abbemuseum

Theaterplan
Zuid-Nederland

PopEi

GLOW

CKE

TAC

Hoe gaan we het doen: de programma's

Hoe gaan we het doen: de programma's

3		HOE GAAN WE
HET DOEN: DE
PROGRAMMA'S

Ook twee instrumentele lijnen
Naast de vier programmalijnen zijn er twee instrumentele
lijnen. Allereerst zijn we inmiddels een proces gestart om
te komen tot afstemming en zo veel mogelijk integratie
van onze, in dit verband relevante subsidieregelingen. Dat
verhoogt de effectiviteit van het beleid en vermindert ook
de bureaucratie voor de aanvragers.
De tweede instrumentele lijn in de uitwerking is ons
onderzoeksprogramma Waarde van Cultuur, waarin we
gezamenlijk de werking en effecten van de cultuursector
in Brabant monitoren. Een eerste rapport hierover is
onlangs gepresenteerd.

De topregio die we op cultureel gebied zijn, willen we
verstevigen en uitbreiden. Het belang daarvan wordt
niet alleen onderstreept door de cultuursector. In de
Stedelijke Agenda BrabantStad wordt dit ook gekoppeld
aan het behoud en de versterking van de economische
concurrentiepositie van BrabantStad.
De sterke kanten die we in de vorige hoofdstukken
beschreven gaan we uitnutten en verder uitbouwen. We
hebben zoals gezegd vier programmalijnen gekozen om
onze inspanningen richting te geven:
1.
2.
3.
4.

Talentontwikkeling
Internationalisering
Cultuureducatie en participatie
Publiekswerking

Deze programmalijnen zijn gekozen in samenhang. Geen
enkel programma staat op zichzelf. Ze zijn complementair en
versterken elkaar. Zo willen we de innovatie waar de maker
voor staat en diens ontwikkeling steeds koppelen aan het
hogere niveau, maar ook aan een zo breed mogelijk publiek.
De programmalijnen vullen we de komende maanden
verder in. Op de volgende pagina’s is daarvan een
eerste raamwerk te vinden. We werken samen met de
cultuursector en rekenen erop dat het Rijk met ons een
aantal pilots financiert.

Regioprofiel 2021-2024

24

BrabantStad maakt het

25

Hoe gaan we het doen: de programma's

Hoe gaan we het doen: de programma's

PROGRAMMA 1
TALENTONTWIKKELING
We hebben kunstvakopleidingen in alle disciplines en
dus een continue instroom van jong talent. Er zijn ook
selfmade kunstenaars, vooral in de urban art, popmuziek
en digitale kunst. En kunstenaars van buiten de
provincie, die kiezen voor de kansen die ze hier krijgen
of de aanwezige sterke Brabantse netwerken. Brabant
biedt een omgeving waarin het talent op verschillende
momenten in zijn carrière gebruik kan maken van een
netwerk van partners, onder meer verenigd in de
TalentHub Brabant.
Regioprofiel 2021-2024

Wat gaan we doen?
→	We breiden het model van de TalentHubs
uit met andere disciplines, waarbij we waar
nodig maatwerk bieden.
→	We verbinden de werkplaatsen voor visuele
kunsten in een netwerk en maken die meer
toegankelijk voor talent in en van buiten
de regio.
→ 	De verbreding houdt ook in dat we de
vele werkplaatsen in de provincie voor
visuele kunsten meer zichtbaarheid
geven en tot een netwerk maken waarin
talenten kunnen werken. Er zijn naast
prestigieuze werkplaatsen, zoals het
EKWC en TextielLab, ook veel faciliterende
werkplaatsen met een vooral regionale of
lokale focus.
→	In relatie tot het programma
internationalisering versterken we
de uitwisseling met kunstenaars
in het buitenland via artist in
residence-programma’s.
→	We gaan de programma’s (praktijklabs) van
de kunstvakopleidingen, waarin studenten
ervaring opdoen met opdrachten en
presentaties buiten de opleiding, meer
onderdeel maken van het netwerk van onze
cultuurorganisaties.
→ 	We betrekken ook jonge producenten,
zakelijk leiders en marketeers in onze
talentontwikkelingsprogramma’s.

Ambitie
Bij talentontwikkeling betekent het motto ‘de
maker centraal’ dat we ons primair richten
op het vergroten van kansen voor de maker.
Ontwikkeling verloopt volgens een grillig
parcours waarin cultuureducatie, amateurkunst,
opleidingen, zakelijk begeleiders, artistieke
sparringpartners, presentatieplekken en publiek
op verschillende momenten in meer of mindere
mate betrokken zijn. Binnen de TalentHubs zijn
er intensieve samenwerkingen tussen podia/
festivals en producenten in de hele provincie
rondom geselecteerde makers, zoals in de
samenwerking PLAN (theater, dans, circus).
Artistieke ontwikkeling gaat hand in hand met
het bouwen aan publieksbereik, zoals in de
muzieksamenwerkingen Proud of the South
(popmuziek) en New Arrivals (nieuwe muziek)
die in 2018 met een gezamenlijke TalentHub
voor muziek van start zijn gegaan.
Waar we starten bij de ontwikkeling van
de artistieke signatuur, zien we dat voor de
opbouw van een beroepspraktijk ook zakelijke
ontwikkeling en het opbouwen van een visie
op publiekswerking noodzakelijk is. Door ook
te investeren in de omgeving van het talent,
zijn/haar team en jonge creatief producenten,
maken we de doorgroeimogelijkheden voor de
maker groter.

26

Het programma Talentontwikkeling moet leiden
tot een groter aantal jonge kunstenaars dat na
de opleiding langer aan de regio verbonden
blijft. De bovenregionale betekenis van de midcareer kunstenaars wordt groter, wat blijkt uit de
rol die zij spelen in de nationale en internationale
cultuur. Kunstenaars met een gevestigde
reputatie die zijn uitgevlogen, worden betrokken
bij onze regio en onze kunstenaars. Er is een
levendige internationale uitwisseling. Deze
ambities zijn ondergebracht in een bij Brabant
passend samenhangend netwerk.

BrabantStad maakt het

Voorstel aan OCW
De formule van onze huidige TalentHubs,
die we dus willen verbreden, is succesvol.
Het landelijk beleid voor talentontwikkeling
kan hierbij aansluiten. Samen verkennen
we de mogelijkheden om de structuur van
werkplaatsen in Brabant ruimer te financieren.
Dit is immers een sterke basis voor talent.
Hetzelfde geldt voor de cofinanciering van
internationale uitwisseling middels artist in
residence-programma’s. Tenslotte vragen we
het Rijk om in het arbeidsmarktbeleid extra
aandacht te schenken aan de ontwikkeling
van jonge producenten, zakelijk leiders
en marketeers.

27

Hoe gaan we het doen: de programma's

Hoe gaan we het doen: de programma's

PROGRAMMA 2
INTERNATIONALISERING
De stedelijke regio BrabantStad kenmerkt zich door
(grootschalige) culturele evenementen, sterke merken
en vele makers. Makers en culturele instellingen die in
de stedelijke regio en lokaal geworteld zijn, opereren
tevens nationaal en internationaal. De wereld is hun
speelveld. Er zijn optredens en coproducties die strekken
van China tot New York en van Scandinavië tot Italië.
Internationalisering en culturele uitwisseling zorgen
voor nieuwe invloeden, kennis en beelden en stimuleren
innovatieve en creatieve ontwikkeling.

Regioprofiel 2021-2024

28

Daarbij biedt de samenwerking en uitwisseling met
de buurlanden Duitsland en België veel kansen voor
makers. Ons taalgebied gaat over de landsgrens heen,
doordat wij Vlaanderen als buren hebben. Door die
unieke geografische situatie en de nauwe historische
banden met Vlaanderen, is ons verspreidingsgebied
en het potentiële publiek voor bijvoorbeeld een
theatervoorstelling groter dan alleen Nederland.
De demografische ontwikkelingen in Brabant, met
name in de regio Brainport, laten zien dat steeds
meer nieuwkomers uit alle windstreken hier wonen en
werken. Het gaat veelal om internationale studenten en
professionals. Een rijker internationaal cultureel aanbod
is daarom een noodzaak geworden.
De provincie en steden investeren in internationale
samenwerking in beide richtingen. Het Brabant C-fonds
speelt een belangrijke rol en maakt vaak een sprong
naar internationale podia en programma’s mogelijk.
Onder andere Dutch Design Week, Woo Hah, Festival
Boulevard, November Music, So What’s Next en
Breda Photo hebben dankzij een bijdrage van Brabant
C hun internationaal programma op een hoger plan
gebracht. Designers, beeldend kunstenaars, musici en
theatermakers zijn veelvuldig op podia en festivals in het
buitenland te vinden en hebben naam opgebouwd in
professionele circuits.

BrabantStad maakt het

29

Hoe gaan we het doen: de programma's

Hoe gaan we het doen: de programma's

Ambitie
Brabant staat daarom een groei voor van
de internationale uitwisseling en duurzame
internationale samenwerking, die bijdraagt aan
een sterke cultuursector.

Week en tentoonstellingen over Jeroen
Bosch en Van Gogh (gepland in 2019) als
grote publiekstrekkers.
→	Demografische ontwikkelingen vragen
tevens om structurele verrijking van
internationaal aanbod in de regio, dat
voldoet aan de vraag van nieuwkomers uit
andere culturen.
→	Waar het huidig beleid onvoldoende
ruimte laat voor intensivering van het
internationaal programma, maken we in
de subsidieregelingen voor de periode
2021-2024 ook ruimte hiervoor; ook
voor programmeringsbudgetten bij podia
en festivals.
→	We versterken internationale samenwerking
van organisaties en individuele kunstenaars
en maken die veel beter zichtbaar.

Wat we gaan doen?
→	We zorgen ervoor dat kennis en ervaring
over internationaal samenwerken breed
gedeeld wordt en we brengen de (inter)
nationale mogelijkheden voor (o.a.
financiële) ondersteuning in kaart. Samen
met landelijke partners werken we aan
versterking van internationale netwerken.
→	Onze inspanningen zijn erop gericht dat
makers uit Brabant internationale podia
(blijven) bespelen en dat ze kansen
hebben op een gelijkwaardige uitwisseling
met makers uit andere culturen. We
sluiten hiervoor aan bij de behoefte
van de internationaal georiënteerde
makers die vanuit Brabant opereren.
Diverse organisaties, zoals presentatieinstellingen en podia, zijn een cruciale
schakel voor internationalisering, b.v.
met artist in residence-programma’s en
internationale coproducties.
→	We willen meer internationale bezoekers
bij Brabantse evenementen, festivals,
podia en musea, maar bekijken tegelijk
op welke manier de inwoners van Brabant
deelnemen aan het internationaal cultureel
aanbod. Er is veel onderscheidend
aanbod in de regio, met Dutch Design

Voorstel aan OCW
Gezamenlijke investering in internationalisering
vraagt om overleg en waar nodig een
gezamenlijke koers met landelijke partners als
de ministeries van OCW en BuZa, DutchCulture
en fondsen. We stellen daarom voor dat de
landelijke partners de regio versterken door
middel van een betere verbinding met relevante
internationale netwerken, afstemming over
subsidieregelingen voor internationalisering
bij de rijksfondsen (waarbij soms ontschotting
tussen disciplines nodig is) en inzet van
rijksmiddelen voor internationale programmering
in de regio.

PROGRAMMA 3
CULTUUREDUCATIE EN PARTICIPATIE
Het leren omgaan met cultuur én de ontwikkeling van
talenten begint bij de bezielde kennismaking met de
kracht van cultuur op school. De afgelopen jaren hebben
we met de Culturele Ladenkast en De Cultuur-Loper
stevig ingezet op verankering van cultuureducatie in het
primair onderwijs, samen met 49 kleinere gemeenten in
Brabant. Ook zijn we de samenwerking met de pabo’s
gestart. Onze aanpak is een voorbeeld geweest voor
anderen in het land. Dit blijven we doen.

Regioprofiel 2021-2024

30

BrabantStad maakt het

31

Hoe gaan we het doen: de programma's

Hoe gaan we het doen: de programma's

Ambitie
Cultuur roept openheid, creativiteit, reflectie
en debat op. De groeiende betekenis van
technologische ontwikkelingen en de dynamiek
die dat in onze samenleving tot gevolg heeft,
vragen om mensen die hun creatieve vermogens
voortdurend blijven ontwikkelen en een open
houding hebben naar anderen.

kostbaar. Nieuwe vormen ontstaan, vaak rondom
bijvoorbeeld particuliere initiatieven van musici.
Die krijgen meer kansen. De extra getalenteerden
krijgen extra aandacht, mogelijk op weg naar
een vakopleiding.
Er zijn veel mensen die, om wat voor reden dan
ook, niet eerder in hun leven de kans kregen
om kennis te maken met cultuur, of drempels
tegenkomen. We werken aan inclusiviteit, door
aandacht te hebben voor alle leeftijden en een
bredere doelgroep.

We willen dat alle kinderen in Brabant
cultuurdeelname leren kennen als een ervaring die
creativiteit, herkenning en verwondering oproept.
We willen ook dat ze daarmee gestimuleerd
worden om zelf actief te worden en zich
ontwikkelen tot blijvend bezoeker van cultuur.
Wie haar of zijn talent wil ontwikkelen, moet daar
ook buiten school mogelijkheden voor hebben
vanuit de gedachte dat iedere professionele
kunstenaar ooit amateur is geweest. Daar zijn
nieuwe modellen voor nodig.

Concreet:
→	Samen met het onderwijs, de organisaties
voor cultuureducatie en de sector stellen
we een deelprogramma op met pilots voor
verbreding van het aanbod.
→	We gaan organiseren dat alle kinderen in
Brabant via school in aanraking komen met
cultuur. De verschillen in mogelijkheden
tussen de dorpen zonder en steden mét
voorzieningen, verkleinen we.
→	De permanente aandacht voor creativiteit
zetten we om in een Brabants Pact, de Wet
op Behoud van Creativiteit, waaraan we veel
partners gaan committeren.
→	We geven pilots een kans waarin kunstenaars
nieuwe (samenwerkings-)vormen ontwikkelen
voor buitenschoolse talentontwikkeling.
→	We zetten pilots op waarbij de kunstenaar
directer in staat is de kinderen te inspireren.
Niet als vakdocent maar als kunstenaar.

Onze aandacht stopt echter niet bij de kinderen.
Inclusiviteit vraagt om een bredere aanpak. De
aandacht voor cultuureducatie en participatie
verbreden we dan ook naar volwassenen en
specifieke doelgroepen. Tenslotte willen we
educatie en participatie ook inhoudelijk verbreden.
Meer disciplines verdienen een plaats in
de programma’s.
Wat gaan we doen?
We gaan verbreden. In de cultuureducatie
zijn niet alle tegenwoordige disciplines en
kunstvormen opgenomen. Dat vullen we aan
met elementen uit bijvoorbeeld urban art,
design, nieuwe muziek enzovoort.
Cultuureducatie heeft ook een creatieve
component. Creativiteit vinden we een
basisvaardigheid in de huidige, snel veranderende
samenleving. Deze kwaliteit, die de kunstenaar
bij uitstek vertegenwoordigt, geven we een
grotere plaats.

Cultuur kan in Brabant rekenen op sterke betrokkenheid
van de inwoners. Uit het onderzoek Waarde van cultuur
blijkt dat 93% van de Brabanders culturele activiteiten
bezoekt, ruim 60% beoefent een culturele activiteit en
ruim een derde is vrijwilliger. Die cijfers liegen er niet
om. Waardering voor cultuur en erfgoed is zichtbaar
en tastbaar. Hoewel we best tevreden kunnen zijn met
de aantrekkingskracht van cultureel aanbod op publiek
uit de regio en daarbuiten, zien we nog veel kansen
voor verbetering.

Voorstel aan OCW
Het landelijke programma Cultuureducatie
met Kwaliteit werkt. Het is goed als het
Rijk daarin blijft investeren, evenals in
vernieuwende elementen daarbinnen en
specifiek voor een verbreding van de inhoud
en voor de betrokkenheid van kunstenaars.
We vragen de minister om, eventueel via het
Fonds Cultuurparticipatie, programma’s voor
specifiek doelgroepenbeleid te faciliteren en
voor een vernieuwende aanpak daarbij. Tevens
denken wij aan experimenten voor nieuwe
organisatiemodellen, voor de ontwikkeling van
getalenteerde kinderen.

Cultuureducatie en participatie stopt niet bij
de deur van de klas. Kinderen die actief aan
kunst willen deelnemen worden geholpen hun
talenten, ook buiten school, te ontdekken en
ontwikkelen. Oude modellen bleken vaak te

Regioprofiel 2021-2024

PROGRAMMA 4
PUBLIEKSWERKING

32

BrabantStad maakt het

33

Hoe gaan we het doen: de programma's

Hoe gaan we het doen: de programma's

Niet alleen de kunst, ook het publiek verandert met
de dag. Snelle maatschappelijke veranderingen en
economisch succes van de regio brengen nieuwe
uitdagingen met zich mee, zoals de zorg dat iedereen
kan blijven meedoen en dat nieuwkomers uit andere
culturen ook cultureel actief worden. Voor verdere
ontwikkeling van het culturele ecosysteem is aandacht
voor publieksontwikkeling en inclusiviteit daarom
wezenlijk. Hiermee sluiten we naadloos aan op de
ambitie van de minister die het stimuleren van de
diversiteit van aanbod en publiek voorop stelt in de
visiebrief Cultuur in een open samenleving.
We streven naar uitbreiding van een inclusieve
benadering van publiek: in de regio zijn al succesvolle
voorbeelden van culturele instellingen die bezoekers
met een beperking bij hun programma betrekken. Zo
heeft het Van Abbemuseum de methode ontwikkeld
om blinden te laten genieten van beeldende kunst en
Theaterfestival Boulevard verwelkomt doven bij hun
programmering. Dansprofessional Andrew Greenwood
ontwikkelt in Brabant een creatief wellnesscenter
waarin dans werkt voor onder anderen dementerenden
en Parkinson-patiënten. Daarnaast leeft er in de
Brainport-regio en in Brabantse steden de behoefte om
nieuwkomers beter te informeren over en te betrekken
bij culturele activiteiten.

Regioprofiel 2021-2024

34

Ambitie
Zowel financiers als culturele instellingen hebben
als doel meer en het juiste publiek te betrekken
bij cultuur. We streven ernaar om het aanbod
optimaal te laten aansluiten op de diversiteit van
het publiek en het publiek te verbinden met het
specifieke aanbod.

→ 	De groei van het aantal bezoeken aan onze
provincie uit andere delen van Nederland en
uit het buitenland willen we bestendigen en
continueren. Het onderscheidend profiel van
de regio, in het bijzonder de aandacht voor
erfgoed, design, evenementen/festivals op
het gebied van de podiumkunsten en urban,
is daarbij de grootste troef.
→ 	De provincie zet een designkalender op,
doelgericht voor de marketing van de regio.
→ 	De verbinding van nieuwe makers met het
publiek kent een andere ontwikkelcurve
dan de publieksontwikkeling van bewezen
makers. In het subsidiebeleid creëren we
voldoende ruimte voor maatwerk.

Wat we gaan doen?
→	Via onderzoek en monitoring wordt
publieksontwikkeling nader in
kaart gebracht.
→	Dit inzicht gebruiken we om samen met
de culturele instellingen en specifieke
organisaties een plan van aanpak te maken
met concrete doelstellingen, zoals verhoging
van het jaarlijks aantal bezoekers en
diversiteit van publiek.
→ 	Om nieuwkomers te betrekken bij cultuur,
investeren we in specifiek aanbod en
in toegankelijkheid. Verbinding met
netwerken en Engelstalige (digitale)
informatievoorziening achten we
onontbeerlijk.
→	Samen met het culturele veld ontwikkelen
we specifieke marketinginstrumenten of
(digitale) tools. Voor die laatste zetten we de
innovatieve kracht van de regio in.

BrabantStad maakt het

Voorstel aan OCW
We vragen de minister om aandacht te schenken
aan participatie en publieksontwikkeling in het
beleid. We werken graag samen met andere
regio’s aan het versterken van inclusiviteit,
bijvoorbeeld door het delen van best practices.

35

Hoe gaan we het doen: de programma's

Hoe gaan we het doen: de programma's

INSTRUMENT 1
AFSTEMMING SUBSIDIE- EN ADVIESTRAJECTEN
Naast de inhoudelijke doelen die wij hierboven hebben
beschreven, hanteert BrabantStad twee instrumentele
lijnen. Een belangrijk aandachtspunt is allereerst
de procedurele kant van de landelijke, regionale
en lokale financiering van culturele instellingen en
makers. Wij gaan binnen BrabantStad en met het
Rijk en de rijksfondsen na of en hoe wij het traject
voor subsidieaanvragen, en de daarbij behorende
advies- en besluitvormingstrajecten beter op elkaar
kunnen afstemmen. Voorts hoort hier een uniforme
monitoring en verantwoordingsystematiek bij.
Op die manier verwachten we meer effectiviteit
en minder administratieve rompslomp voor de
culturele organisaties die door meerdere overheden
gefinancierd worden.

Regioprofiel 2021-2024

36

De cofinanciering van twee (of inclusief het Rijk
drie) overheden is van wezenlijk belang voor het
functioneren van producerende organisaties,
festivals, manifestaties, concoursen,
werkplaatsen, presentatie-instellingen en
broedplaatsen. Voor deze instellingen ontwerpen
we één meerjarige subsidieregeling. We werken
dan met één aanvraagprocedure en een integrale
beoordeling. De verantwoordelijkheid voor de
besluitvorming over de inzet van de middelen
en het aangaan van de subsidierelatie voor de
periode 2021-2024 blijft bij de gemeente en
de provincie.

De eerste stap begint bij onszelf en die zetten
we door de meerjarige subsidieregelingen
voor 2021-2024 van BrabantStad-partners
op elkaar af te stemmen. Deze ambitie wordt
komende maanden nader bekeken en uitgewerkt
in overleg met verschillende stakeholders. De
besluitvorming over het voorstel vindt in 2019
plaats in de gemeenteraden en Provinciale
Staten, die over beleidskaders voor de periode
2021-2024 zullen beslissen.
Gemeenten zoeken de samenhang
Waar de makers en culturele organisaties
nauw verbonden zijn in een ecosysteem en de
grenzen tussen diverse functies en disciplines
steeds vaker verdwijnen, hebben het Rijk en de
regio verschillende rollen als financier van kunst
en cultuur.
In de visiebrief Cultuur in een open
samenleving geeft het kabinet aan dat het
Rijk geen bibliotheken, gemeentelijke en
provinciale musea, podia en filmtheaters
financiert. Gemeenten zijn en blijven dus primair
verantwoordelijk voor deze voorzieningen.
Met de subsidiëring van dit soort instellingen
is een substantieel deel van het gemeentelijk
cultuurbudget gemoeid. Hoewel primair
gefinancierd door de gemeenten, zijn deze
instellingen onlosmakelijk verbonden met de rest
van het veld. Gemeenten beslissen voor deze
instellingen over een eigen systematiek, maar
zullen zich inspannen om bij de beoordeling
en prestatieafspraken samenhang met makers
en andere instellingen te bevorderen. Op deze
manier verankeren we bijvoorbeeld ook de
samenhang tussen productie, presentatie/
aanbod en afname in de uitvoering van het
gemeentelijk subsidiebeleid.

BrabantStad maakt het

Op basis van de gedetailleerde inventarisatie
van huidige werkwijzen bij BrabantStadpartners, zien we geen onoverkomelijke
belemmeringen voor het ontwerp van één
uniforme procedure. Het voorstel hiertoe wordt
komende maanden uitgewerkt door een breed
samengestelde werkgroep. Bij de afzonderlijke
financieringsinstrumenten zoals projectsubsidies,
willen we in de periode 2021-2024 zoveel
mogelijk rekening houden met de gezamenlijke
doelstellingen van onze programma’s.
Op deze manier bevorderen we de samenhang
en integrale benadering van de culturele sector
in onze regio.
Voorstel aan OCW
We vragen de minister om bij de inrichting van
het subsidieproces met ons tot afspraken te
komen, waardoor administratieve lasten voor de
sector verminderen.

37

Hoe gaan we het doen: de programma's

Hoe gaan we het doen: de programma's

INSTRUMENT 2
ONDERZOEKSAGENDA WAARDE VAN CULTUUR
De tweede instrumentele lijn is de onderzoeksagenda.
In opdracht van de provincie Noord-Brabant en
BrabantStad zijn eerder dit jaar de uitkomsten van het
onderzoek Waarde van Cultuur gepresenteerd. Dit
heeft ons veel waardevolle kennis en inzichten verschaft
en vormt de basis voor verdere ontwikkeling van het
beleid. Wij willen dit onderzoek herhalen en waar
nodig verfijnen of uitbreiden. Op die manier houden we
ons een spiegel voor over actuele ontwikkelingen en
implementeren we reflectie en feitelijke onderbouwing
in onze beleidscyclus. BrabantStad is de eerste regio die
een dergelijk onderzoek heeft uitgevoerd en we hebben
met onze aanpak een voorbeeldfunctie voor anderen.

Regioprofiel 2021-2024

38

Het is onze ambitie om tweejaarlijks trends
en ontwikkelingen op het gebied van kunst
en cultuur in de regio te monitoren. Dit
verschaft ons een waardevol instrument, dat in
samenwerking met het Rijk wordt uitgevoerd.
Wij willen het onderzoek blijven herhalen en
ontwikkelen. Een investering van het Rijk in
dataverzameling en de analyse hiervan (b.v.
door rijksfondsen, CBS of Boekmanstichting)
draagt bij aan de realisatie van onze doelstelling.
We zijn ons ervan bewust dat we niet de enige
regio zijn die dieper inzicht wil en rekenen
erop dat we bij doorontwikkeling van het
onderzoek ook met andere regio’s kunnen
uitwisselen of samenwerken. Om het onderzoek
in 2020 te herhalen, vragen we de huidige
samenwerkingspartners voor de uitvoering weer
om medewerking. Daarnaast kijken we naar
mogelijke en/of noodzakelijke verbreding. Op
die manier creëren we een blauwdruk, die na
2020 een stevige basis vormt voor de toekomst
en een voorbeeld kan zijn voor andere regio’s.
Voorstel aan OCW
De investering in het onderzoek in 2017-2018
is door Brabant gedaan. Het Rijk kan echter
een betere uitgangspositie voor het onderzoek
creëren, door erop toe te zien dat landelijke
spelers, zoals rijksfondsen, Boekmanstichting
en CBS binnen hun werkterrein relevante data
verzamelen en duiden.

BrabantStad maakt het

39

Voorstel voor afspraken met OCW 2021-2024

Voorstel voor afspraken met OCW 2021-2024

4		VOORSTEL VOOR
AFSPRAKEN MET
OCW 2021-2024

gezamenlijke aanpak voor de komende jaren. Met onze
onderzoeksagenda Waarde voor Cultuur krijgen wij
inzicht in de staat van de culturele sector in Brabant. De
onderzoeksaanpak brengt verschillende deelonderzoeken
samen en werkt daardoor als eenduidig referentiemodel.
Alle programma’s sluiten naar ons oordeel goed aan op de
visiebrief Cultuur in een open samenleving; des te meer
een reden om hieraan als overheden met elkaar te werken.

Het is ons menens! De vijf grotere steden besteden
gezamenlijk jaarlijks meer dan 100 miljoen euro aan
cultuur (exclusief de grote investeringen in gebouwen).
Daarnaast investeert de Provincie Noord-Brabant, als een
van de weinige provincies, in cultuur, circa 23 miljoen euro
per jaar. We onderstrepen de gezamenlijke aanpak om de
waarde van cultuur de komende twee jaar te vergroten
met extra inspanningen op de programma’s. We vragen
de minister om een bijdrage op de totale ambitie van in
ieder geval 400.000 euro in de komende twee jaar uit
het programma proeftuinen. Daarnaast menen we dat de
fondsen budgetten kunnen (gaan) aanwenden.

De BIS en rijksfondsen in Brabant
Brabant kent een groot aantal organisaties dat niet alleen
in de regio maar ook landelijk en internationaal een
belangrijke functie heeft. Een aantal hiervan krijgt daarvoor
ook erkenning, doordat zij behalve vanuit Brabant ook
een meerjarige financiering krijgen vanuit het ministerie
van OCW: de BIS-regeling (Basis Infrastructuur) of van
de rijkscultuurfondsen. De culturele kracht van onze regio
wordt hierdoor versterkt. Wij werken in onze provincie
structureel aan de basis en de top. Alle BrabantStadpartners ondersteunen instellingen die van (inter)nationaal
belang zijn. We doen dat vanuit een samenhangende
blik op het ecosysteem. Daarbij is aandacht voor onze
opleidingen, de broedplaatsen, TalentHubs, verbindingen
met presentatieplekken, podia en bedrijven. In dat netwerk
moet ook de top aanwezig zijn.
Het Rijk maakt onderscheid tussen de BIS en de
fondsen. Dat onderscheid is inhoudelijk en procedureel en
kent tal van complicaties, zoals ook de Raad voor Cultuur
heeft opgemerkt. Inhoudelijk is de hoofdgedachte achter
de BIS dat het daarin gaat om ’systeem-instellingen’;
organisaties die een cruciale functie vervullen voor een
complete landelijke infrastructuur, zoals de orkesten,
(jeugd)theatergezelschappen en presentatie-instellingen.
De fondsen financieren op basis van criteria als diversiteit,
vernieuwing, spreiding, artistieke en zakelijke kwaliteit:
sommige initiatieven vierjarig, andere tweejarig. Doordat
fondsen eigen subsidievoorwaarden bepalen, krijgen
gelijksoortige instellingen in de regio soms te maken
met heel verschillende voorwaarden, zoals een hogere
eigeninkomstennorm bij het Fonds Podiumkunsten. Dat
vinden we bijzonder knellend voor het jeugdaanbod.

Onze programma's komen voort uit de ontwikkelingen die
al langer in Brabant(Stad) gaande zijn, of geven een nieuwe
impuls aan de versterking van kunst en cultuur in Brabant.
Op het gebied van cultuureducatie en talentontwikkeling
gebeurt al veel in Brabant. Internationalisering en
publieksontwikkeling krijgen een centrale rol in onze

Het inhoudelijk onderscheid tussen de BIS en de fondsen is
vanuit het perspectief van de stedelijke regio BrabantStad
niet relevant of herkenbaar. De organisaties die landelijk
gefinancierd worden, zijn vervlochten met ons hele
cultureel ecosysteem. Zij vervullen in onze infrastructuur
een wezenlijke functie, ongeacht het raamwerk van

Regioprofiel 2021-2024

BrabantStad maakt het

Samen blijven investeren in cultuur
Als stedelijke regio werken wij aan een duurzaam systeem
waarbij meer partijen essentieel zijn. Omdat onze
structuren zijn verbonden aan die in het land, willen we dat
het Rijk en de landelijke cultuurfondsen met ons meedoen.
Een toekomstbestendig en sterker cultuursysteem kan zich
niet alleen ontwikkelen vanuit Den Haag, maar evenmin
alleen vanuit Brabant.

40

41

Voorstel voor afspraken met OCW 2021-2024

Voorstel voor afspraken met OCW 2021-2024

waaruit het Rijk ze financiert. BIS- en fondsfinanciering
vormen voor ons één onlosmakelijk geheel en zijn nauw
verbonden aan instellingen die alleen vanuit de regio
worden gefinancierd. Denk daarbij aan de relatie tussen
podia en producenten. We willen beklemtonen dat de
fondsfinanciering afgestemd moet zijn op het geheel
en zijn van mening dat uitbreiding van de BIS niet ten
koste mag gaan van de bestaande kracht, doordat
fondsfinanciering wordt ingeperkt.

→	De regio wil en kan een grotere rol spelen in het
landelijk beleid
We zien mogelijkheden en wenselijkheden om een
groter aandeel in de BIS te nemen. Zoals gezegd
denken we aan jeugddansgezelschap (De Stilte),
nationaal design platform (Dutch Design Foundation),
een Designmuseum/future lab voor ontwerp,
festival/platform voor nieuwe muziek (November
Music) en ruimte voor werkplaatsen, in het bijzonder
het TextielLab.

Brabant kent op dit moment zes rijksgefinancierde
instellingen in de BIS, waaraan ook de regio substantieel
bijdraagt: EKWC, MU, Het Zuidelijk Toneel, Theater
Artemis, Opera Zuid en philharmonie zuidnederland.
Ze vervullen functies van postacademische opleiding
beeldende kunst, presentatie-instelling, toneelgezelschap
middelgroot, jeugdtheatergezelschap, reizend operaaanbod en symfonieorkest. Voor een robuust en breed
landelijk stelsel zijn er in Brabant uitstekende mogelijkheden
om de ontbrekende functies jeugddansgezelschap en
nationaal design platform in de BIS in te vullen. We
denken dan met name aan De Stilte, aan de Dutch Design
Foundation en een Designmuseum/future lab voor
ontwerp. Ten aanzien van de werkplaatsen denken we dat
het TextielLab in Tilburg een meer manifeste positie moet
hebben, te midden van andere werkplaatsvoorzieningen.
Als uitbreiding ten behoeve van het landelijk muziekklimaat
is de functie van festival/platform voor nieuwe muziek,
zoals ingevuld door November Music, complementair aan
andere spelers. Voor deze organisaties geldt dat ze niet
alleen die landelijke functie kunnen vervullen, maar ook
dat ze in de regio ingebed zijn bij opleidingen, makers,
bedrijven en publiek.
Daarnaast heeft een groot aantal instellingen
momenteel ondersteuning van een van de
rijkscultuurfondsen en er dienen zich komende jaren
nieuwe spelers aan. Samen maken we hun successen
en groei mogelijk. Wij dringen er nogmaals op aan dat,
indien lacunes in de BIS worden opgevuld, dit de culturele
kracht van onze regio niet mag verzwakken door een
verminderde fondsfinanciering.
Tenslotte: versterking van de regio door rijksfinanciering
Voor een goed samenspel tussen het Rijk en de regio zijn
de volgende onderwerpen voor ons van groot belang:

Regioprofiel 2021-2024

42

→	Opdrachten aan de BIS-gefinancierde organisaties
We maken graag afspraken over de inbedding
van de landelijke BIS binnen het regionaal cultureel
ecosysteem. We achten het wenselijk dat deze
instellingen een belangrijkere rol spelen in de
versterking daarvan. Wij zien de BIS-instellingen
nadrukkelijk als verantwoordelijkheid van het Rijk,
die vanuit het Rijk de opdracht krijgen zich optimaal
te verbinden met de regio. Daarmee vragen we de
minister om flexibeler te zijn bij het bepalen van de
opdracht aan de BIS-functies in onze regio en de input
van die regio mee te laten wegen bij de beoordeling.
→ 	Opdracht aan de fondsen
Het belang dat de opdrachten die de rijksfondsen
krijgen meer aansluiten bij de behoeften en wensen
uit de regio is evident. Behalve het reeds genoemde
aspect m.b.t. subsidievoorwaarden, bepleiten we
dat bij alle fondsen de mogelijkheden voor vierjarige
financiering bestaan. Op die manier kan de sector
zich als geheel beter doorontwikkelen. Daarnaast
vinden we het relevant dat er in voldoende mate
geïnvesteerd wordt in programmeringsbudgetten voor
podia en festivals met betrekking tot internationale
programmering. De internationale netwerken zijn
er, evenals het publiek. Een meer internationale
programmering past bij de schaal van ons
stedennetwerk en bij het toenemend aantal inwoners
uit andere landen, zoals die onder meer door onze
bedrijven en universiteiten worden aangetrokken.
Tevens zijn beurzen en bijdragen voor individuele
makers en internationaal werkende gezelschappen
van cruciaal belang. Dit geldt zowel voor projecten in
Nederland als mogelijkheden voor financiering van
internationale presentaties en uitwisselingen. Het sluit
aan bij de vervolgstappen vanuit onze TalentHubs.

BrabantStad maakt het

43

Colofon

Het regioprofiel is een uitgave van de
Taskforce cultuurvisie BrabantStad.
Eindredactie
Tim Durlinger
Ontwerp
Architects of Identity (Edhv)
Visuals
Bastiaan de Nennie
www.regioprofiel.nl
© BrabantStad
Oktober 2018

Regioprofiel 2021-2024

44

www.regioprofiel.nl