2020D50314

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat hebben
verschillende fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen aan de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat over de
brief Beantwoording vragen commissie over de voortgangsrapportage
Programma Hoogfrequent Spoorvervoer 2019-2 en rapportage ADR
(Kamerstuk 32 404, nr. 98) (Kamerstuk 32 404, nr. 99), het NS onderzoek
ontspoorde trein bij Voorburg op 2 januari 2020 (Kamerstuk 29 893,
nr. 246), het Verslag Basisnet 2019 en aanpak voor een robuust Basisnet
2028 (Kamerstuk 30 371, nr. 71), de Frequentieverhoging Arnhem –
Schiphol – Rotterdam (Kamerstuk 32 404, nr. 100), de Ontwikkelingen
nationaal en internationaal spoorvervoer voor reizigers (Kamerstuk
29 984, nr. 902), de Dertiende voortgangsrapportage ERTMS, tevens
geactualiseerde basisrapportage (Kamerstuk 33 652, nr. 77), de Derde
Voortgangsrapportage Programma Hoogfrequent Spoorvervoer
(Kamerstuk 32 404, nr. 101), de Emplacementen en Havenspoorlijn
Rotterdam (Kamerstuk 29 893, nr. 248), haar Reactie op het Rli-advies
«Verzet de wissel: naar beter internationaal reizigersvervoer per trein
(Kamerstuk 29 984, nr. 903), de 43e Voortgangsrapportage HSL-Zuid
(Kamerstuk 22 026, nr. 514), het Controlerapport Auditdienst Rijk (ADR) bij
43e Voortgangsrapportage HSL-Zuid (Kamerstuk 22 026, nr. 515), de Stand
van zaken beleidsintensivering spoortrillingen (Kamerstuk 22 984, nr. 906),
de Voortgang internationaal personenvervoer per spoor (Kamerstuk
29 984, nr. 915), de Veiligheid van het spoor (Kamerstuk 29 893, nr. 249) en
haar Beantwoording vragen commissie over de Dertiende voortgangsrapportage ERTMS, tevens geactualiseerde basisrapportage (Kamerstuk
33 652, nr. 77) (Kamerstuk 33 652, nr. 78).
De voorzitter van de commissie,
Agnes Mulder
De adjunct-griffier van de commissie,
Van der Zande

nds-tk-2020D50314

1

Inhoudsopgave
I

II

blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties

2

Inleiding
Inbreng rapporteur PHS, het lid Ziengs (VVD)
Inbreng rapporteur ERTMS, het lid Van Aalst (PVV)
VVD-fractie
PVV-fractie
CDA-fractie
D66-fractie
GroenLinks-fractie
SP-fractie
ChristenUnie-fractie

2
3
4
5
6
9
11
15
17
18

Reactie van de bewindspersoon

20

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Inleiding
De rapporteur, het lid Ziengs, heeft kennisgenomen van de derde
voortgangsrapportage van het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer
(PHS).
De rapporteur, het lid Van Aalst, heeft kennisgenomen van de dertiende
voortgangsrapportage over het European Rail Traffic Management
System (ERTMS).
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de agenda van
het schriftelijke overleg Spoor, spoorveiligheid en ERTMS van 3 december
2020. Deze leden hebben op verschillende onderdelen vragen en
opmerkingen.
De leden van de PVV-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de betreffende beleidsbrieven en willen de regering nog enkele
vragen voorleggen.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de bijgevoegde documenten van dit schriftelijk overleg Spoor,
spoorveiligheid en ERTMS. Deze leden hebben vragen en opmerkingen bij
het brede scala aan onderwerpen.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de derde
voortgangsrapportage van het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer
en hebben nog enkele vragen hierover.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van de
stukken en hebben hier enkele vragen en opmerkingen bij.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de agenda voor
het schriftelijk overleg Spoor, spoorveiligheid en ERTMS, en hebben
daarop de volgende inbreng.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van de
verschillende voortgangsrapportages en stukken betreffende het SO
Spoor, spoorveiligheid & ERTMS. Zij willen de Staatssecretaris hierover
de volgende vragen stellen.

2

Inbreng rapporteur PHS, het lid Ziengs (VVD)
PHS en corona
De rapporteur heeft kennisgenomen van de derde voortgangsrapportage
van PHS. De rapporteur is positief over het feit dat de doorontwikkeling
van het PHS onverminderd doorgaat ondanks de coronacrisis. De
rapporteur is wel benieuwd naar de effecten. In hoeverre verwacht de
staatsecretaris dat projectkosten zullen veranderen door de coronacrisis?
Hoe wordt er rekening gehouden met dit potentiële risico? De rapporteur
merkt op dat corona ons reisgedrag mogelijk ook permanent heeft
aangepast. Meerdere bedrijven gaan ook na corona thuiswerken
stimuleren. Hoe en in welke mate houdt de Staatssecretaris binnen PHS
rekening met mogelijk permanente veranderingen in reisgedrag door
corona? Verwacht de Staatssecretaris dat de gehanteerde reizigersprognoses voor 2030 (gebaseerd op WLO3-laag en WLO-hoog) hierdoor
moeten worden bijgesteld? In hoeverre verschilt de invloed van de
coronacrisis op de voortgang van het programma PHS van de invloed op
het European Rail Traffic Management System (ERTMS)? Hoe verklaart de
Staatssecretaris deze mogelijke verschillen?
Financieel tekort
De rapporteur heeft wel zorgen over de toename van het potentiële
financiële tekort binnen het PHS. Hij zou dan ook graag van de Staatssecretaris willen weten hoe dit potentiële tekort teruggedrongen zal worden.
Kan de Staatssecretaris aangeven hoe de in de voortgangsrapportage
genoemde 151 miljoen euro aan exogene risico’s zich verhoudt tot het
potentieel tekort van 293 miljoen euro? Betekent dit dat er een potentieel
budgettekort is in de range van 293 miljoen – 444 miljoen euro? Hoe
verhoudt dit potentieel budgettekort zich tot de risicoreservering van
250 miljoen euro in het Infrastructuurfonds? In hoeverre verwacht de
Staatssecretaris dat deze reservering voldoende is, gegeven het potentiële
budgettekort? In hoeverre verwacht de Staatssecretaris dat door het
potentiële budgettekort versoberingen in het programma nodig zijn die de
doelstellingen en ambities van PHS kunnen raken?
Vertraging van projecten
De rapporteur constateert dat er meerdere projecten binnen het PHS zijn
die (mogelijk) vertraging oplopen. De rapporteur beschouwt het terugdringen van vertraging van projecten als een belangrijk aandachtspunt.
Hij zou graag van de Staatssecretaris willen weten hoe er tijdig geanticipeerd kan worden op vertragingen en hoe vertragingen in de toekomst
gereduceerd zouden kunnen worden.
Corridor Amsterdam-Alkmaar en project Zuidasdok
De rapporteur moet daarbij opmerken dat de splitsing van de corridor
Amsterdam-Alkmaar een goede maatregel lijkt die, zo nodig, ook op
andere corridors zou kunnen worden toegepast. Kan de Staatssecretaris
daarbij wel aangeven waarom de opsplitsing van de planning bij
Sloterdijk in een deel voor de Haarlemcorridor en een deel voor de
Alkmaarcorridor ervoor zorgt dat de indienststelling van de Alkmaarcorridor met negen maanden vertraagt (van 2024 naar 2025)? Hoe verhoudt
de geplande indienststelling van de Alkmaarcorridor in 2025 zich tot
verschillende maatregelen (zoals «Uitbreiden emplacement Uitgeest» en
«Extra opstelcapaciteit reizigersmaterieel Heerhugowaard») waarvan de
planning naar 2027 is verschoven? Wat zijn de gevolgen van de vertraging
bij Amsterdam Centraal en bij het Zuidasdok voor de planning van OV

3

SAAL? Wat houdt de vertraging bij het MIRT-project «Multimodale Knoop
Schiphol» in? Wat zijn de achterliggende redenen van de vertraging en in
hoeverre vertraagt dit de gehele planning van OV SAAL? Voor het einde
van 2021 staat een uitbreiding van het aantal intercity’s gepland. De
rapporteur zou daarbij graag willen weten in welke mate de coronacrisis
voor vertraging zou kunnen zorgen. Wat is de meest realistische planning
voor realisatie van Amsterdam Centraal? Wat zijn de gevolgen in tijd en
kosten van de vertraging bij Amsterdam Centraal en Amsterdam Zuid
voor (aansluitende) reizigerscorridors?
Tweede tunnelbuis Delft
De rapporteur constateert uitdagingen bij de tweede tunnelbuis bij Delft.
De rapporteur zou graag willen weten wanneer de onderzoeksresultaten
van de planning naar de Kamer worden gestuurd. In hoeverre waren
uitdagingen rondom de realisatie van deze tunneltechnische installaties te
voorzien? Kan de Staatssecretaris aangeven welke «verbeteracties» zij
beoogt om de genoemde uitdagingen rond de uitvoering van de tweede
tunnelbuis bij Delft het hoofd te bieden? Kan zij aangeven wat zij precies
bedoelt met «tunneltechnische installaties»? En welke conflicten zijn er
ontstaan met de aannemer?
Traject Meteren-Boxtel
Waarom wordt de vertraging op dit belangrijke schakelpunt niet als één
van de toprisico’s op programmaniveau aangemerkt? Wat zijn de
gevolgen van de vertraging bij het traject Meteren-Boxtel voor het
realiseren van de doelstellingen van PHS in het algemeen en op aansluitende trajecten en corridors?
Ontbreken risicokwantificering
De rapporteur zou graag willen weten wat de nadelen zijn van het
ontbreken van risicokwantificering in de derde voortgangsrapportage. De
rapporteur ontvangt tevens graag een toelichting op de stelling dat een
kwantificering van risico’s per corridor ten koste zou gaan van de positie
van IenW en/of ProRail. De rapporteur vraagt daarbij of het niet mogelijk
is om op een andere manier inzicht te geven in de risico’s zonder afbreuk
te doen aan de positie van IenW en/of ProRail.
Aanbevelingen volgende voortgangsrapportage
De rapporteur ziet kansen voor verbetering voor de volgende rapportage.
Zo zou een overzichtelijk schema van de planning van PHS-projecten een
nuttige aanvulling kunnen zijn. Daarbij zou een nadere toelichting op de
ontwikkeling van de «draaischrijven» binnen het PHS tevens erg nuttig
zijn.
Inbreng rapporteur ERTMS, het lid Van Aalst (PVV)
De rapporteur zal enkele punten toelichten die betrekking hebben op het
onderwerp van een goede en gedegen informatievoorziening richting de
Kamer.
De rapporteur verzoekt de Staatssecretaris nogmaals om in de risicooverzichten in de voortgangsrapportage ook te rapporteren over de
kansen van het optreden daarvan, weergegeven in percentages, en bij het
optreden van deze individuele risico’s, over de impact daarvan in euro’s,
conform het risicodossier.

4

De rapporteur verzoekt de Staatssecretaris een indicatie te geven wanneer
de Kamer nadere informatie krijgt ten aanzien van waarden/voortgang op
de indicatoren «de capaciteit en het percentage capaciteitsgroei spoorcorridors met ERTMS» en «de benutte gerealiseerde capaciteit spoorcorridors met ERTMS», die de rapporteur eerder verzocht heeft op te nemen
in de nieuwe basis- en voortgangsrapportages.
De rapporteur verzoekt de Staatssecretaris concreter dan in de dertiende
voortgangsrapportage aan te geven waar de 321 miljoen euro aan nieuwe
verplichtingen aan wordt besteed.
De rapporteur verzoekt de Staatssecretaris een uitsplitsing te geven van
het totale budget voor ERTMS (2.461 miljoen euro) in de verschillende
deelprojecten en aan te geven hoe de aangekondigde aanbesteding van
440 miljoen euro en de in de afgelopen periode aangegane verplichtingen
van 321 miljoen euro passen in dit beeld. De rapporteur verzoekt om ook
in volgende rapportages een dergelijke uitsplitsing te maken.
De rapporteur verzoekt de Staatssecretaris om nader toe te lichten hoe
door het ogenschijnlijk simpelweg omdraaien van de bouwvolgorde bij
station Amsterdam Zuid (eerst ERTMS en dan pas PHS) een mogelijke
planningsvertraging van acht jaar op het baanvak OV SAAL-West wordt
voorkomen.
VVD-fractie
ERTMS
De leden van de VVD-fractie zien dat er voortgang wordt geboekt en dat
Nederland inmiddels voldoet aan baseline 3. Hierbij merken deze leden
wel op dat er een verschil is tussen de ontwikkeling van het ERTMS in
Nederland in vergelijking met België. In de beantwoording van de
feitelijke vragen wordt kort toegelicht wat de stand van zaken is. Deze
leden zouden graag de gevolgen voor internationaal spoorverkeer tussen
Nederland en België inzichtelijk willen krijgen, nu Belgisch materieel niet
in Nederland mag rijden. Hierbij zouden deze leden graag een indicatie
willen op welke termijn het Belgische materieel zal voldoen aan baseline
3. Daarnaast vragen deze leden of de Staatssecretaris een meerwaarde
ziet in het sluiten van ERTMS-interoperabiliteitsverdragen met onze
buurlanden om internationaal spoorverkeer te waarborgen.
De leden van de VVD-fractie constateren dat de noodzakelijke ombouw
van goederentreinen om geschikt te zijn voor het ERTMS stagneert.
Daarom vragen zij aan de Staatssecretaris hoe de ombouw gestimuleerd
zou kunnen worden. Ook willen deze leden graag dat er structurele
monitoring wordt toegepast om de ombouw van goederentreinen in zicht
te houden. Deze leden ontvangen signalen dat er extra geld nodig is om
dit ombouwproces vlot te trekken. Ondernemers in het spoorgoederenvervoer kunnen deze lasten zelf niet dragen. In de beantwoording van de
vragen over de voortgangsrapportage wordt dat ook erkend. Op welke
termijn denkt de Staatssecretaris de mogelijk te nemen maatregelen in
kaart te hebben gebracht? Kunnen voor de financiering gelden uit de pot
onvoorzien gebruikt worden?
Hogesnelheidslijn Zuid
De leden van de VVD-fractie maken zich zorgen over het financiële tekort
voor het oplossen van de zettingsproblematiek. Deze leden vragen
waarom kwantitatieve informatie over kostenoverschrijvingen ontbreekt.

5

Ook vragen zij de Staatssecretaris om spoedig verbetervoorstellen te
maken om kostenoverschrijdingen te voorkomen.
Beschikbaarheidsvergoeding
De leden van de VVD-fractie zijn op de hoogte van het starten van de
uitbetaling van de beschikbaarheidsvergoeding. Deze leden hebben
vernomen dat er dit jaar circa 500 miljoen euro minder dan verwacht
nodig is voor het uitbetalen van de beschikbaarheidsvergoeding. Was de
eerder vastgestelde 1,5 miljard euro slechts een grove schatting, die nu
positiever uitpakt? Deze 500 miljoen euro wordt, zoals gezegd, doorgeschoven naar 2021. Wat betekent dat voor het reeds gereserveerde geld
voor de beschikbaarheidsvergoeding van 2021?
Gerechtelijke uitspraak voorgenomen gunning HRN aan NS
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het vonnis van
de kortgedingrechter d.d. 1 december 2020 over het hoofdrailnet (HRN) en
de voorgenomen gunning daarvan aan NS. Is de Staatssecretaris van plan
om – in lijn met het vonnis – aan de Europese Commissie geschreven
instemming te vragen over de nu beoogde route voor gunning van het
HRN? Kan de Staatssecretaris toezeggen dat zij de correspondentie met
de Commissie hierover zo snel als mogelijk aan de Kamer stuurt en naar
aanleiding van deze correspondentie geen verdere stappen onderneemt,
alvorens dit in de Kamer is besproken?
Herstelplan ov
De leden van de VVD-fractie vragen de Staatssecretaris of zij op de hoogte
is van het rapport van Rover «Bouwstenen voor een ov-herstelplan»,
waarin aanbevelingen worden gedaan om het herstel van de ov-sector te
bevorderen. Wat is de reactie van de Staatssecretaris op dit rapport?
Internationaal personenvervoer
De leden van de VVD-fractie zien graag dat er kritische prestatie-indicatoren (KPI’s) worden verbonden aan internationale lijnen, om zo de
kwaliteit van deze lijnen te kunnen borgen. Deze leden vragen de
Staatssecretaris of en op welke termijn zij deze KPI’s aan het internationaal spoor kan verbinden om kwaliteit van dienstverlening effectief te
kunnen monitoren.
Compensatieregeling Waalhaven
De leden van de VVD-fractie hebben vernomen dat de bestaande
compensatieregeling Waalhaven door ProRail niet voortgezet zou worden.
De nieuwe beoogde compensatieregeling van ProRail leidt tot kritiek bij
belanghebbenden. Zou de Staatssecretaris op dit punt kunnen reflecteren?
PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie vragen aan de Staatssecretaris of zij zich
beseft hoe groot het probleem van het dreigend tekort aan goederenlocs
met ERTMS is. Ondernemers wijzen op de noodzaak tot volledige
compensatie van de ombouw en noodgedwongen vervanging van de
goederenlocs naar ERTMS. Met het huidige programmabesluit dreigt er
een tekort van circa 600 locomotieven met ERTMS. Zonder voldoende
goederenlocomotieven is de doelstelling van 54 tot 61 miljoen ton
goederenvervoer per spoor in 2030 onhaalbaar. Moeten deze 600 loco-

6

motieven worden omgebouwd en noodgedwongen worden vervangen,
dan is er sprake van circa 600 locs x € 5.000 tot € 20.000 extra «cost of
use» per maand, en dat is circa 75 miljoen euro per jaar. Daartegenover
staan geen extra inkomsten en geen kostenbesparingen als gevolg van
deze investering/extra kostenpost. Wat gaat de Staatssecretaris aan deze
situatie doen?
De leden van de PVV-fractie vragen aan de Staatssecretaris wat zij van de
zorgen van de spoorgoederensector vindt over het niet geborgd zijn van
de interoperabiliteit met omringende landen, in het bijzonder Duitsland.
Deze leden stellen dat bij het groot project ERTMS geen sprake is van een
doelgerichte en daadkrachtige aansturing en besturing op interoperabiliteit met de omringende landen, waarvan Duitsland het allerbelangrijkste
is. Herkent de Staatssecretaris deze kritiek en zo ja, welke stappen neemt
zij om dit probleem weg te nemen?
De leden van de PVV-fractie vragen aan de Staatssecretaris of zij kan
reageren op de stelling dat rangeren onder ERTMS voorlopig een fata
morgana is. Er kan met het ERTMS van nu en in 2026 niet veilig geduwd
gerangeerd worden. Dat is een enorme operationele barrière. Zonder
geduwd rangeren kan veel goederenvervoer niet plaatsvinden. Daarnaast
kunnen de huidige rangeerlocomotieven technisch en economisch niet
worden omgebouwd voor ERTMS. Tegelijkertijd zijn er geen nieuwe
rangeerlocomotieven voor de Nederlandse markt beschikbaar. Rangeerlocomotieven zijn onmisbaar voor de toch al dure «last mile» van het
spoorgoederenvervoer. Hoe houdt de Staatssecretaris de ondernemers in
deze situatie aan boord?
De leden van de PVV-fractie vragen aan de Staatssecretaris welk budget er
vrijkomt als we per 1 januari 2021 stoppen met het groot project ERTMS,
na aftrek van de kosten van alle nodige investeringen in het actualiseren
van de automatische treinbeïnvloeding (ATB). Is de Staatssecretaris het
met deze leden eens dat als blijkt dat de kosten voor ERTMS uit de
klauwen lopen, de ondernemers de dupe worden en er van die internationale visie weinig terechtkomt, Nederland altijd moet kunnen stoppen
met dit project of het project «on hold» moet kunnen zetten? Is de
Staatssecretaris bereid deze optie te verkennen, als optie concreet uit te
werken en bij elke voortgangsrapportage te actualiseren?
De leden van de PVV-fractie vragen aan de Staatssecretaris waarom
ProRail de bestaande compensatieregeling Waalhaven niet wil handhaven. Vrijdag einde middag, twee werkdagen voor de Spoorgoederentafel werden ondernemers verrast met een voorstel voor een compensatieregeling waarbij de spoorgoederenvervoerders en intermodale
operatoren zwaar onvoldoende worden gecompenseerd voor verliezen
(= vermogensschade, geen inkomstenderving, geen imagoschade) als
gevolg van de gebruiksbeperkingen op emplacement Waalhaven in
verband met omgevingsvergunningsperikelen van ProRail, doordat de
blusvoorzieningen van ProRail niet op orde zijn volgens het lokaal
bevoegd gezag. De vermogensschade bedraagt circa € 600 tot € 750 per
extra handeling en rit, omdat niet op de Waalhaven mag worden
gerangeerd met treinen met gevaarlijke stoffen erin en er tevens geen
lokwissel mag plaatsvinden (van elektrische tractie naar dieseltractie om
van de Waalhaven het Rail Service Center Rotterdam op te kunnen rijden
voor laden/lossen en vice versa). Hierdoor moeten deze noodzakelijke
spoorvervoersactiviteiten sinds 13 september 2019 plaatshebben op
Kijfhoek, Botlek, Pernis dan wel Maasvlakte West. Waarom worden
ondernemers met deze enorme kosten opgezadeld, heeft de Staatssecretaris dit nog steeds niet geregeld en krijgen ondernemers nu ook nog eens
deze trap na?

7

De leden van de PVV-fractie vragen aan de Staatssecretaris waarom de
compensatieregeling nu nodeloos ingewikkeld wordt. In plaats van de
bestaande compensatieregeling Waalhaven wordt nu een regeling
aangeboden die bij een infrastoring die meer dan 120 minuten vertraging
van de treinen veroorzaakt en die minder dan vijf dagen duurt, een
tariefafslag per treinkilometer kent van maximaal € 0,50 per treinkilometer
en een tariefafslag van 20% op de parkeerkosten. Dan moet een
vervoerder dus 1.100 tot 1.500 treinkilometers aan vertraagde treinen
hebben per extra handling en rit. Kijfhoek-Waalhaven is ongeveer
17 kilometer. Dan kan je narekenen hoeveel treinen er hinder moeten
ondervinden van zo’n storing om überhaupt het verlies van de Waalhaven
gecompenseerd te krijgen: 60 tot 85 treinen. Dit lijkt deze leden niet
logisch. Partijen moeten worden gecompenseerd voor de opgelopen
schade en niet een forse kans of zelfs bij voorbaat de zekerheid hebben
dat dit bij verre na niet gebeurt.
De leden van de PVV-fractie vragen aan de Staatssecretaris waarom zij de
spoorgoederensector de oorlog verklaart. Door werkeloos toe te kijken
hoe een op zich functionerende compensatieregeling wordt gesloopt en
zichzelf alleen maar op haar D66-deugborst te kloppen, jaagt ze ondernemers tegen zich in het harnas. Is zij zich voldoende doordrongen van de
consequenties van deze houding?
De leden van de PVV-fractie vragen aan de Staatssecretaris of zij op gaat
treden bij het dispuut met ProRail en de ondernemers over het punt dat
alle goederenvervoerders en intermodale operatoren (die ook opstelsporen huren van ProRail) niet akkoord zijn dat voor infrastoringen van
meer dan vijf dagen specifieke compensatieafspraken gemaakt kunnen
worden op basis van de eenzijdig opgedrongen algemene voorwaarden
van ProRail. Op basis van de algemene voorwaarden van ProRail is het in
het algemeen heel moeilijk om opgelopen verliezen door ProRail-falen te
verhalen. Hiervoor zullen separate afspraken gemaakt moeten worden
voor 2021–2023. Gaat de Staatssecretaris daarvoor zorgen?
De leden van de PVV-fractie vragen aan de Staatssecretaris waarom zij de
tijdelijke compensatieregeling voor omrijden wegens beperkte of geen
capaciteit op de Betuweroute door werkzaamheden aan het derde spoor
niet verlengt. Dat betekent dat het spoorgoederenvervoer 1,5 miljoen tot
2,5 miljoen euro per jaar aan extra kosten krijgt. In 2021 wordt heel veel
gebouwd aan het derde spoor, dus zal volgend jaar het spoorgoederenvervoer, als hierop niet wordt bijgestuurd, 2,5 miljoen euro duurder
worden. Het is onzorgvuldig dat IenW dit «vergeten» is goed en tijdig te
regelen. Temeer daar RailGood IenW hierop meerdere malen in 2020 heeft
gerappelleerd en ook de Havenbedrijven van Rotterdam en Amsterdam
hun steun hebben uitgesproken tijdens de Spoorgoederentafel in
september 2020.
De leden van de PVV-fractie vragen aan de Staatssecretaris hoe zij het
budget van 9 miljoen euro voor de modal shift gaat inzetten. Is zij het met
deze leden eens dat dit budget naar concrete zaken moet gaan en niet
naar de groene bobo’s die van zulk overheidsbeleid hun verdienmodel
hebben gemaakt? Is de Staatssecretaris het met deze leden eens dat
enkele goede investeringen zijn: zo spoedig mogelijk halvering van de
opsteltarieven voor intermodale treinen en wagensets, net als in
Zwitserland alle treinen boven de 550 meter treinlengte een transportefficiency- en modalshiftbonus op de gebruiksvergoeding geven of te
investeren in vervoer van niet verkraanbare trailers per spoor in plaats
van over de weg of ruimte in de eerste paar jaar te geven voor de opstart
van nieuwe intermodale shuttles op nieuwe bestemmingen (zoals

8

Rotterdamse haven – Railport Groningen) met vijf jaar risicodragend
commitment van marktpartijen?
De leden van de PVV-fractie vragen aan de Staatssecretaris om erop toe te
zien dat dit soort, op hoofdlijnen voorgeschotelde Haagse «modal
shift»-konijnen uit de hoge hoed, niet afleiden van de kern waar het om
gaat, en dat is: het huis van ProRail op orde, een gelijk speelveld en
kostenverlaging voor het gebruik van het spoor. Deze leden vragen of de
Staatssecretaris zich bij de zaken wil houden die echt bijdragen aan de
modal shift en niet aan zaken die daar juist niet aan bijdragen.
CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie krijgen vanuit de samenleving veel zorgwekkende verhalen over trillingen op en rond het spoor. Deze leden maken
zich zorgen dat het steeds moeilijker wordt om de geluidsoverlast van
treinen te beperken, mede vanwege de verwachte verdere groei van het
treinverkeer. Kan de Staatssecretaris een quickscan laten verrichten van
de geprognosticeerde groei van het treinverkeer in 2030 in verhouding tot
de verwachte geluidbelasting?
De leden van de CDA-fractie vragen de Staatssecretaris of zij wel «on
track» is met het gegeven om in 2021 de geluidskaart op te leveren. De
frequenties en de geluidsproductie lijken te stijgen. Daarom zouden deze
leden graag een reactie krijgen. Welke stappen is de Staatssecretaris
bereid te zetten? Kijkt zij daarbij specifiek naar: 1) het beter benutten van
bestaande routes en het investeren in nieuwe routes, 2) het actualiseren
van geluidregelgeving en het investeren in geluidsarm materieel en
infrastructuur, 3) het omleiden van gevaarlijke stoffen en zwaar containervervoer om woonkernen en dichtbevolkte gebieden heen? Graag
ontvangen deze leden een reactie.
De leden van de CDA-fractie willen het vervolgens hebben over het
onderwerp ammoniak- en chloortreinen. Kan de Staatssecretaris een
overzicht geven van de verschillende plekken en steden waar in
Nederland chloor- en ammoniaktreinen rijden, zoals in Venlo? Deze leden
willen de Staatssecretaris graag wijzen op het convenant dat in 2009 is
afgesloten om het rijden van giftreinen te verminderen, genaamd
«Convenant DSM afbouw ammoniaktransporten». In artikel 6 van dit
convenant worden prestatieafspraken gemaakt. In hoeverre zijn deze
prestatieafspraken nagekomen en welke niet, zo vragen deze leden aan de
Staatssecretaris. In artikel 7 van het convenant wordt gesproken over een
jaarlijkse rapportage. Deze leden vragen of dat is gebeurd. Zo ja, wat zijn
de conclusies en kan de Staatssecretaris deze rapporten delen met de
Kamer? Op het traject IJmuiden – Geleen wordt niet meer met ammoniaken/of chloortreinen gereden, waardoor de treinen met gevaarlijke stoffen
door Venlo heen rijden. Deze leden zijn benieuwd naar de reactie van de
Staatssecretaris. Is de Staatssecretaris bereid in gesprek te gaan met de
gemeente Venlo en bezorgde bewoners? Deze leden vragen de Staatssecretaris toekomstige plannen rondom ammoniak- en chloortreinen te
duiden en dit met gemeente, bewoners en de Kamer te delen.
Deze leden vragen de Staatssecretaris welke alternatieven er zijn om
ammoniak en chloor niet door stedelijke gebieden te laten vervoeren. Kijkt
de Staatssecretaris daarbij ook actief naar alternatieven, zoals via
buisleidingen of scheepvaart, zo vragen deze leden. Welke stappen is de
Staatssecretaris bereid te zetten om grenzen te stellen aan de ammoniaken chloortransporten en hierop te handhaven? Is de Staatssecretaris
bereid in gesprek te gaan met de verantwoordelijk bedrijven met als doel
om afbouw te realiseren?

9

De leden van de CDA-fractie vragen de Staatssecretaris wat spoorveiligheid betreft een update te geven rondom Santpoort-Zuid en de sluiting
van de gevaarlijke overweg. Deze leden willen de Staatssecretaris een
compliment geven over het handelen rondom deze onveilige overweg,
maar vragen naar een specifieke datum voor sluiting van de onbewaakte
overweg. Het risicomanagement en de defecten bij het rangeerterrein
Kijfhoek zijn deze leden een doorn in het oog. Kan de Staatssecretaris
aangeven welke stappen zij daartoe gezet heeft en gaat zetten om de
problemen rondom dit rangeerterrein op te lossen? Graag ontvangen
deze leden een overzicht van wat er tot op heden is gebeurd.
De leden van de CDA-fractie vragen de Staatssecretaris een update te
geven van de uitvoering van motie-Amhaouch/Schonis (Kamerstuk
35 300 XII, nr. 27) over de Maglev-magneettrein. Het rapport geeft aan dat
de Maglev een veelbelovende optie is en een realistische trein in de
toekomst. Hoe gaat de Staatssecretaris ervoor zorgen dat de Maglevmagneettrein verder onderzocht wordt en op de politieke agenda blijft,
bijvoorbeeld voor de Lelylijn? Deze leden merken op dat verschillende
andere landen al verder zijn dan Nederland met deze innovatieve trein.
Wat deze leden betreft is het zeer de moeite waard om hier een realistische studie naar uit te laten voeren. Graag ontvangen zij hierop een
reactie van de Staatssecretaris.
De leden van de CDA-fractie vragen de Staatssecretaris hoe het met de
plannen staat van de NS om de toekomstige dubbeldekkers te bestellen.
Deze leden zijn benieuwd naar de stand van zaken en ontvangen hier
graag een update over.
De leden van de CDA-fractie zien op het gebied van mobiele data een
transitie naar 5G, wat deze leden erg belangrijk vinden. Daarentegen is de
beschikbaarheid van internet en mobiele data in Nederland op veel
plekken helaas nog niet in orde, bijvoorbeeld op veel spoortrajecten. Vorig
jaar hebben deze leden samen met de leden van de ChristenUnie-fractie
middels een amendement (Kamerstuk 35 300 A, nr. 9) geld vrijgemaakt
voor een verbeterde mobiele bereikbaarheid in de treinen. Hoe staat het
met de uitvoering van dit amendement? De Staatssecretaris heeft
aangegeven samen met de betrokken partijen een plan op te stellen om
gelden uit het amendement ten goede te laten komen voor beter internet
in de trein. Deze leden zien graag de ambitie vertaald worden in actie. Kan
de Staatssecretaris aangeven wanneer de studenten en forenzen van en
naar de regio eindelijk gebruik kunnen maken van betrouwbare mobiele
bereikbaarheid in de treinen?
De leden van de CDA-fractie merken op dat de Staatssecretaris heeft
toegezegd dat in januari 2020 een eindrapport naar de Kamer zou komen
om pensioenfondsen en andere private investeerders mogelijk te
betrekken bij infrastructurele projecten, conform de motie-Amhaouch c.s.
(Kamerstuk 35 000 XII, nr. 37). Zou de Staatssecretaris dit rapport naar de
Kamer kunnen sturen? Wat is de laatste status hiervan, zo willen deze
leden weten.
De leden van de CDA-fractie vragen wat de status is van de Maaslijn. Is de
financiële dekking van de partners bij de Maaslijn compleet? Kan de
Staatssecretaris aangeven welke partner wat bijdraagt? Wanneer denkt de
Staatssecretaris dat de schop de grond in gaat om aan deze lijn te
beginnen, zo vragen deze leden.
De leden van de CDA-fractie vragen voorts hoe het staat met de aanbesteding van Eindhoven-Düsseldorf. Zijn we nog «on track» met de eerder
gestelde plannen, zo vragen deze leden.

10

De leden van de CDA-fractie vragen de Staatssecretaris tot slot naar de
stand van zaken omtrent de pilot over grensoverschrijdende ticketing. Hoe
staat het daarmee? Wanneer komen de resultaten hiervan naar de Kamer,
zo willen deze leden weten.
D66-fractie
De leden van de D66-fractie willen benadrukken trots te zijn op de
spoorwegmedewerkers, die ondanks de bijzondere omstandigheden als
gevolg van de COVID-19 pandemie onverminderd door hebben gewerkt
aan het Nederlandse spoor.
De leden van de D66-fractie zien dat in de derde voorgangsrapportage bij
de top drie van risico’s per corridor geen kwantificering van risico’s wordt
gegeven. Een dergelijke kwantificatie van risico’s zou de positie van het
ministerie en/of ProRail in het geding brengen. Wat is de reden hiervoor?
Ziet de Staatssecretaris kans om in een volgende voortgangsrapportage
toch de kwantificatie van de top drie aan risico’s per corridor op te nemen,
bijvoorbeeld in kans en tijd, of op een andere wijze die de positie van
partijen niet schaadt? Is het mogelijk om in de volgende rapportage naast
de ontwikkeling van jaarlijkse reizigersaantallen op PHS-corridors ook de
landelijke ontwikkeling van reizigersaantallen op het spoor als referentie
weer te geven? Is het tevens mogelijk om in de voortgangsrapportage ook
duidelijk te beschrijven hoe ontwikkelingen op belangrijke schakelpunten
(«draaischijven») in het PHS-netwerk, zoals Amsterdam Centraal en
Amsterdam Zuid, de voortgang van de planning op de verschillende
PHS-corridors beïnvloeden?
De leden van de D66-fractie hebben enkele zorgen omtrent de gewijzigde
indienststellingsdatum op het traject Meteren-Boxtel. Ook zien deze leden
dat het tekort op het budget bij dit project is opgelopen. De Staatssecretaris stelt enerzijds dat een latere oplevering onvermijdelijk zal zijn, terwijl
zij anderzijds in de rapportage aangeeft dat met de aanpassing van de
mijlpalen het haalbaarheidspercentage van de planning op meer dan 85%
mogelijk is. Kan de Staatssecretaris inzicht geven over hoe dit haalbaarheidspercentage kan stijgen?
De leden van de D66-fractie lezen dat het tekort het afgelopen half jaar
met bijna 31 miljoen euro is opgelopen, terwijl in de tweede voortgangsrapportage sprake was van een afname. Circa 151 miljoen euro aan
risico’s zijn geïnventariseerd. Kan de Staatssecretaris aangeven hoe deze
risico’s zich verhouden tot het potentieel tekort van 293 miljoen euro? Hoe
verhoudt dit potentieel budgettekort zich tot de risicoreservering van 250
miljoen euro in het Infrastructuurfonds? Deze leden zijn van mening dat
vanwege de doelstelling van het project, versoberingen in het programma
vanwege het tekort niet aan de orde zijn. Is de Staatssecretaris dit met
deze leden eens? Worden nog veranderingen in projectkosten en in de
reizigersprognose verwacht vanwege de coronacrisis?
OV SAAL
De leden van de D66-fractie hebben vernomen dat het nieuw voorgestelde
dienstregelingsmodel op de SAAL-corridor ervoor zorgt dat de overgrote
meerderheid van de reizigers erop vooruitgaat qua deur-tot-deurreistijd.
Echter, voor 1.500 reizigers is geen sprake van een verbetering, maar een
verslechtering qua reistijd. Kan de Staatssecretaris toelichten hoeveel
reizigers dit betreft? Eventuele mitigatie van nadelen wordt nog verder
uitgewerkt. Deze leden lezen dat na de zomer van 2021 een definitieve
keuze gemaakt kan worden. Past deze tijdslijn in de doelstelling van de OV
SAAL-corridor? Deze leden lezen dat de indienstelling is bijgesteld naar

11

2025. Wat is de achterliggende reden voor deze vertraging? Verwacht de
Staatssecretaris gevolgen van de vertraging bij Amsterdam Centraal en
het Zuidasdok voor de planning van OV SAAL?
Spoorgoederenvervoer
De leden van de D66-fractie stellen vragen bij de omvang van het
spoorvervoer van gevaarlijke stoffen. Deze is met 9% toegenomen blijkt
uit een analyse. Deze leden zijn meermaals benaderd door bezorgde
bewoners over deze toename. Kan de Staatssecretaris toelichten hoe deze
overschrijdingen ontstaan en met welke reden deze overschrijdingen
worden toegestaan? Tegelijkertijd worden geen overschrijdingen over de
weg of het water geconstateerd. Kan de Staatssecretaris verklaren
waarom alleen overschrijdingen op het spoor hebben plaatsgevonden en
toelichten of er alternatieven zijn gekozen om de stijging tegen te gaan?
De leden van de D66-fractie vragen de Staatssecretaris naar de aanpak
van het transport van ammoniak. Er zijn tientallen miljoenen euro’s
vrijgemaakt om het transporteren van ammoniak te stoppen, maar dat is
niet gebeurd. Jaarlijks wordt nog 150.000 ton ammoniak door stedelijk
gebied getransporteerd. Kent de Staatssecretaris de risico’s bij het
transporteren van watervrije ammoniak onder hoge druk? Kleine
ongevallen met dit giftige gas leiden tot grote gezondheidsrisico’s. Kan de
staatsecretaris toelichten waarom geen daling heeft plaatsgevonden de
afgelopen jaren?
Spoorgoederenvervoer en ERTMS
De leden van de D66-fractie zijn tevreden over de negen oplossingen met
betrekking tot het goederenvervoer en ERTMS. Deze leden lezen dat pas
na de zomer van 2021 keuzes gemaakt worden omtrent deze oplossingsrichtingen en maken zich zorgen over eventuele vertragingen. Kan de
Staatssecretaris inzichtelijk maken wanneer deze leden hierover kunnen
beslissen en kan zij garanderen dat verdere vertraging op dit punt niet zal
plaatsvinden?
De leden van de D66-fractie stellen vragen rondom de doelstelling van 54
tot 61 miljoen ton goederenvervoer per spoor in 2030. Er dreigt een tekort
van ongeveer 600 locomotieven met ERTMS als deze niet worden
omgebouwd. Het ombouwen kost de komende jaren veel geld en leidt tot
verliesgevende bedrijfsvoering. Op welke manier kan de staatsecretaris de
spoorgoederenvervoerders ondersteunen, zodat de concurrentiepositie
van het goederenvervoer gehandhaafd blijft?
De leden van de D66-fractie lezen dat de interoperabiliteit met omringende landen niet geborgd is. Gesproken wordt over een nationale
benadering van de uitrol van ERTMS. Is de Staatssecretaris van mening
dat dit tot problemen kan leiden? Zo ja, is de Staatssecretaris bereid
afspraken te maken met omringende landen om de interoperabiliteit te
versterken?
De leden van de D66-fractie zien dat Duitsland fors investeert in het
geschikt maken van het spoorwegennet voor goederentreinen met een
lengte van 740 meter. Welke acties onderneemt de Staatssecretaris voor
Nederland op dit gebied? Ziet de Staatssecretaris kansen in deze lange
goederentreinen of geeft zij prioriteit aan andere projecten?
De leden van de D66-fractie lezen dat België een andere ERTMS-baseline
kiest dan Nederland. Kan de Staatssecretaris uiteenzetten of er vanwege
het gebruik van verschillende baselines door buurlanden extra kosten zijn

12

voor spoorgoederenvervoerders? Zo ja, moeten deze extra kosten dan
niet worden voorkomen?
De leden van de D66-fractie hebben tevens vernomen dat het aantal
ketelwagons met gevaarlijke stoffen over de Brabantroute vele malen
hoger is dan het hoogste risicoplafond van 16.350 ketelwagons. Klopt het
dat afgelopen jaar 21.490 ketelwagons met gevaarlijke stoffen over dit
traject hebben gereden? Zo nee, hoeveel ketelwagons zijn vervoerd over
de Brabantroute? Deelt de Staatssecretaris de zorgen van omwonenden?
Welke rol ziet de Staatssecretaris voor de West-Brabantroute (langs
Moerdijk, Oudenbosch en Roosendaal) om de Brabantroute te ontzien?
Deze leden hebben vernomen dat het vastgestelde risicoplafond op de
WestBrabantroute 50.000 ketelwagoneenheden is. Kan de Staatssecretaris
toelichten waarom het vastgestelde risicoplafond op de
West-Brabantroute bijna drie keer hoger is dan het risicoplafond op de
Brabantroute? Hoe verhouden het risicoplafond van de Brabantroute en
de West-Brabantroute zich met elkaar, ook in relatie tot omwonenden?
Deelt de Staatssecretaris de zorgen van deze leden omtrent de groeiprognoses en toenemende vervoersvraag op de West-Brabantroute? Deze
leden zijn van mening dat een toekomstbeeld voor het spoorgoederenvervoer een belangrijke stip op de horizon kan zijn voor alle belanghebbenden. Is de Staatssecretaris bereid om deze stip op de horizon te zetten
voor de belanghebbenden en omwonenden omtrent besluitvorming over
infrastructuur en een veilige leefomgeving?
Herziening Basisnet
De leden van de D66-fractie lezen over het belang van een robuust
Basisnet. Het valt deze leden echter op dat de prognoses en de op te
stellen vervoersverwachtingen een belangrijke rol spelen bij de
robuustheid van het Basisnet. Geconcludeerd wordt dat een structurele
herziening nodig is om de knelpunten op te lossen en goed voorbereid te
zijn op toekomstige ontwikkelingen. Kan de Staatssecretaris garanderen
dat de vervoersverwachtingen in 2023 nu beter in kaart worden gebracht?
Kan de Staatssecretaris toelichten of een structurele herziening noodzakelijk was geweest als de toenmalige vervoersverwachtingen waren
uitgekomen? Hoe gaat het evenwicht tussen vervoer, ruimtelijke ordening
en veiligheid nu gewaarborgd blijven?
Internationaal spoor
De leden van de D66-fractie vragen de Staatssecretaris naar de voortgang
op het internationale spoor. Is zij tevreden over de huidige reistijd van
Nederland naar Berlijn? Een tijdwinst van tien minuten is mooi, maar niet
het resultaat waarmee mensen overtuigd worden de trein te pakken in
plaats van het vliegtuig. Negen op de tien vakantiegangers pakt namelijk
nog steeds de auto of het vliegtuig volgens de Minister van IenW. Is de
Staatssecretaris het met deze leden eens dat de reistijd omlaag moet? Is
zij vervolgens bereid om bepaalde stations weg te laten vallen in
samenspraak met Duitsland? Hoe denkt de Staatssecretaris over een
vermindering van twee stations in Duitsland en één in Nederland?
De leden van de D66-fractie zijn te spreken over het uitbreiden van het
aantal dagelijkse treinen naar London. Tegelijkertijd zijn deze leden van
mening dat het aantal treinen nog niet op het gewenste niveau is. Het
aantal vluchten van London naar Amsterdam kan drastisch verminderen
als de treinverbinding aantrekkelijker wordt gemaakt. Daarom vragen de
leden nogmaals aandacht voor de motie van de leden Schonis en Kröger
over meer treinen naar Londen (Kamerstuk 35 570 XII, nr. 39). Kan de

13

Staatssecretaris toelichten wat de gewenste frequentie is op deze
verbinding om mensen uit het vliegtuig te halen en de trein te laten
kiezen? Welke andere mogelijkheden ziet de Staatssecretaris om de groei
van het aantal reizigers per trein op internationale bestemmingen te laten
groeien?
De leden van de D66-fractie attenderen de staatsecretaris op hun
internationaal spoorplan, waarin zij pleiten voor een verbetering van de
vindbaarheid, boekbaarheid en beschikbaarheid van treintickets. De Raad
voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) doet in zijn rapport dezelfde
aanbevelingen. Wat heeft de Staatssecretaris gedaan om dit ticketproces
te bevorderen? Is de Staatssecretaris het met deze leden eens dat
vermelding van de CO2-emissie per modaliteit een goede stimulans kan
zijn voor internationaal treinvervoer?
De leden van de D66-fractie vragen de Staatssecretaris naar de stappen
die zijn gezet na afloop van de internationale spoortop. Welke prioriteiten
zijn naar voren gekomen tijdens die bijeenkomsten? Welke acties heeft de
Staatssecretaris ondernomen naar aanleiding van deze top en welke
stappen gaan er nu gezet worden op internationaal niveau? Zijn nieuwe
doelstellingen opgesteld of nieuwe uitdagingen opgenomen?
Corona
De leden van de D66-fractie staan graag stil bij de resultaten uit 2020 op
het spoor. De Staatssecretaris laat weten dit voorjaar met de resultaten te
komen. Kan zij alvast vooruitlopen op deze resultaten, omdat we ons nu
nog midden in de crisissituatie bevinden? Wanneer aanbevelingen al
bekend en te melden zijn, is het belangrijk om snel met aanpassingen te
komen om de pandemie onder controle te houden. Deze leden vragen de
Staatssecretaris daarom eerder met informatie te komen die mogelijk van
belang is om de veiligheid op het spoor te garanderen.
De leden van de D66-fractie zijn bezorgd over de langetermijneffecten van
de coronacrisis. Veel reizigers kiezen nu andere vervoersmiddelen dan de
trein. Hoe kunnen we de veiligheid van onze reizigers in de trein richting
volgend jaar garanderen? Zijn campagnes voldoende om reizigers
wederom te laten kiezen voor de trein? Er is de afgelopen jaren veel
bereikt. Het is nu van groot belang dat mensen de trein niet omruilen voor
de vervuilende auto. Welke opties overweegt de Staatssecretaris om
reizigers wederom enthousiast te maken voor de trein en op welke manier
kunnen we reizigers veiligheid garanderen tegen besmettingen?
De leden van de D66-fractie lezen dat de Rli aangeeft dat de crisis een zeer
geschikt moment is om te werken aan internationaal spoorvervoer. Welke
kansen zijn benut tijdens deze crisis om het internationale spoor efficiënter te maken en te verduurzamen? Kan de Staatssecretaris toelichten
welke belangrijke lessen zijn geleerd tijdens de pandemie en hoe deze
benut kunnen worden richting de toekomst?
Aanpak overwegen
De leden van de D66-fractie staan stil bij de veiligheid rondom overwegen.
Hoe verloopt de aanpak om deze overwegen veiliger te maken? Kan de
Staatssecretaris uiteenzetten welke acties ondernomen gaan worden de
komende jaren en of dit volgens schema verloopt?

14

GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie zijn blij met de uitvoering van de
motie-Kröger/Ziengs en dat het uiteindelijk is gelukt om de EuroStar naar
London te laten doorrijden zonder onnodig oponthoud. De kortere reistijd
zal de trein aantrekkelijker maken, waardoor de noodzaak van veel
vluchten vervalt. Deze leden zijn benieuwd hoe de regering van plan is de
capaciteit en frequentie van de trein op te voeren en het aantal vluchten te
laten afnemen.
De leden van de GroenLinks-fractie zijn ook zeer te spreken over de
versterking van de Europese samenwerking op het spoor en de
versterking van de relatie met de GreenDeal. Zoals ook uit het rapport van
de Rli duidelijk wordt, is er een veel sterkere coördinatie nodig en wat
deze leden betreft ook doorzettingsmacht om de nodige verbindingen,
aanpassingen en aansluitingen te kunnen realiseren. Deze leden hopen
dat de vrijblijvende samenwerking van dit moment of van een spoortop in
2021 uiteindelijk uitmondt in een Europese spoorwegautoriteit die de
uitrol van een echt continentaal spoornetwerk gaat coördineren. Op de
korte termijn hoopt de Staatssecretaris dat haar marktverkenning tot
nieuwe impulsen leidt. Wat wordt de opzet? Wordt de Kamer hierbij
betrokken?
De leden van de GroenLinks-fractie volgen met grote belangstelling de
ontwikkeling van een Europees ticketingsysteem. Goed dat er door een
aantal landen gewerkt wordt aan een technische standaard. Deze leden
willen benadrukken dat een uniforme technische standaard voor het
online boeken van internationale tickets of tickets in andere landen van
belang is voor de aantrekkelijkheid van de trein op internationale
trajecten. Het moet minimaal even eenvoudig worden als een vliegticket
boeken en liefst moeten trein- en vliegticketsystemen zo op elkaar
aansluiten dat de treinalternatieven naast de vliegtickets worden
aangeboden. Daarnaast willen deze leden de Staatssecretaris vragen of
het mogelijk is om dan ook gelijk andere ov-modaliteiten te betrekken.
Nederland is een van de weinige landen met één nationaal systeem voor
alle ov-reizen inclusief voor- en navervoer met bijvoorbeeld de ov-fiets. In
Limburg komt er een proef van Arriva, maar idealiter kunnen reizigers
straks met één betaalsysteem door heel Europa reizen, vrij van grenzen
tussen landen, concessies of modaliteiten. Als er een Europees systeem
komt voor online-boeken en betalen, dan zou het ook mogelijk moeten
zijn om ter plekke te kunnen in- en uitchecken of over te stappen, of dat
nou met een fysieke kaart gaat, of een mobile app, creditsysteem of
andere identificatie. Is dit ook de inzet voor de Staatssecretaris? Kan ze dit
haar inzet maken?
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat ons spoor in het
algemeen erg veilig is, zeker voor de reizigers. Het aantal ongelukken en
slachtoffers neemt af. Maar er zijn wel een aantal structurele risico’s zoals
de onbeveiligde overwegen en het grote aantal STS-passages bij nieuw
toetredende spoorvervoerders met een mager opleidingsregime voor de
nieuwe machinisten.
De leden van de GroenLinks-fractie zien dat de Staatssecretaris werkt aan
die overwegen en dat ook ProRail echt werk maakt van de onbeveiligde
overwegen. Deze leden willen de Staatssecretaris wel vragen of er voor
wandelpaden meer opties mogelijk zijn, behalve afsluiten. Ongelukken
hebben veelal betrekking op fietsers die niet goed uitkijken of met
landbouwvoertuigen die van de ene akker naar de andere rijden en dan
door een trein worden gegrepen. Dit is een risico voor de bestuurder,
maar ook voor de trein, de machinist en de passagiers. Deze leden gaan

15

ervan uit dat dit risico alleen is te voorkomen door het oversteken van het
spoor met voertuigen te voorkomen. Maar is het dan wel mogelijk om een
voetgangerspassage voor wandelaars open te laten, zeker als er vrij zicht
is? Hoe groot is het risico voor deze groep?
De leden van de GroenLinks-fractie maken zich nog steeds zorgen om de
STS-passages. Die zijn toegenomen en ook het aantal gevaarpunten is
fors toegenomen. Deze leden hebben begrepen dat de toename volledig
voor rekening komt van die nieuwe vervoerders en niet van de NS. Wat
moeten we hieruit concluderen? Dit allemaal tegen de beloftes in van de
vervoerders die hier extra aandacht aan zouden besteden. De betere
registratie leidt misschien tot een hogere rapportage, maar daarmee is het
feitelijke probleem niet kleiner geworden. De vrijblijvende suggestie aan
de nieuwe vervoerders om bijvoorbeeld ORBIT te installeren, is wat deze
leden betreft te mager. Deze leden zien graag een zwaardere inzet. Als het
aantal STS-passages niet fors afneemt, zouden technische maatregelen
verplicht moeten worden. Is de Staatssecretaris bereid om deze
vervoerders een ultimatum te stellen? Kan ORBIT verplicht worden,
misschien in elk geval overal daar waar een nieuwe concessie is
gewonnen door een vervoerder die goedkoper is door op de opleiding
van het personeel te bezuinigen? Kan het in elk geval een overbrugging
worden tot ERTMS overal werkt?
De leden van de GroenLinks-fractie hebben ook een aantal vragen met
betrekking tot de HSL-Zuid. Er was geld gereserveerd om de zettingsproblematiek op te lossen, maar dit lijkt niet voldoende. Hoeveel extra is er
nodig? En is hiervoor dekking? En wanneer zijn de geluidsschermen waar
nu aan wordt begonnen klaar? Vanaf wanneer gaan de omwonenden hier
verschil in merken? Deze leden hebben nog steeds niet het gevoel dat
beheerder Infraspeed serieus meewerkt aan het oplossen van de
problemen. De nu lopende arbitrage met betrekking tot de spoorstaafschade is wat deze leden betreft een voorbeeld van onwil en zou bij een
beheerder die zijn verantwoordelijkheid neemt, niet tot een conflict
moeten leiden. Wanneer is hier meer duidelijkheid over? Is dit het laatste
voorbeeld dat we nodig hebben om te kunnen concluderen dat deze vorm
van privatisering van de spooraanleg gefaald heeft? Wat is ervoor nodig
om Infraspeed te vervangen door ProRail?
De leden van de GroenLinks-fractie merken op dat corona ook bij de
voortgang van het ERTMS-programma tot vertraging lijkt te leiden. Kan de
Staatssecretaris aangeven hoeveel? En wordt dit weer ingelopen? Deze
leden zien dat men wel probeert tegenvallers op te lossen, zoals het
omkeren van de bouwvolgorde bij het Zuidasdok. Worden andere
trajecten en projecten ook opgezet op zo’n manier dat bij tegenvallers
elders versneld kan worden, of dat de specialisten elders voortgang
kunnen maken in plaats van te wachten? Deze leden vragen de Staatssecretaris om druk te blijven houden op vervoerders om tijdig hun materieel
aan te passen. Het kan niet zo zijn dat de veiligheid of de planning van
ingebruikname van ERTMS achterblijft, omdat vervoerders niet tijdig aan
de ombouw van hun materiaal hebben gewerkt. Deze leden zien niet in
waarom dit onderhandelbaar moet zijn, als de afspraken en planningen
reeds lang bestaan. Per wanneer kunnen we vervoerders de toegang tot
ERTMS-trajecten ontzeggen, als ze niet voldoen aan de eisen?
De leden van de GroenLinks-fractie hebben ten slotte nog vragen over de
ammoniaktransporten door het centrum van onder andere Venlo. Er is
ruim tien jaar geleden afgesproken dat de transporten zouden worden
afgebouwd en in 2015 zouden stoppen. Het tegendeel is gebeurd, er
wordt steeds meer vervoerd, tot grote zorgen van de omwonenden. In het
geval van Venlo gaat het ook nog eens om een stationsgebied en

16

rangeerterrein met veel ander verkeer en wissels, wat de kans op
ongelukken sterk vergroot. Wat gaat de Staatssecretaris hieraan doen?
Hoe gaat zij ervoor zorgen dat de treinen met ammoniak daadwerkelijk
verminderen en uiteindelijk stoppen? Per wanneer? Het is in het verleden
gelukt om het aantal chloortreinen zeer sterk te laten afnemen door de
productie van de grondstof chloor naast de verwerkende industrie ervan
te zetten, zodat die gevaarlijke stof niet meer vervoerd hoefde te worden.
Is dit ook mogelijk met ammoniak? Er is immers geen dwingende reden
om dit op een centrale locatie te doen. Een verbod op het vervoer ervan
zal ongetwijfeld leiden tot creatieve oplossingen van de betreffende
chemische sector die nu geen enkele prikkel heeft om te veranderen. Wat
kunt u de bewoners in Venlo en omgeving beloven?
SP-fractie
De leden van de SP-fractie willen het allereerst hebben over het aantal
keren dat treinen een rood sein passeren, de zogeheten STS-passages.
Deze leden constateren dat er een zorgelijke trend gaande is, waarbij de
afgelopen jaren het aantal STS-passages toeneemt. Mede na aandringen
van deze leden is de Staatssecretaris met vervoerders in gesprek gegaan
over de implementatie van het systeem OOGST Remcurvebewaking in
Trein (ORBIT-systeem). Kan de Staatssecretaris inzicht geven in welke
vervoerders hierin interesse hebben getoond, en welke niet? Welke
mogelijkheden heeft de Staatssecretaris als systeemverantwoordelijke om
het gebruik van ORBIT nationaal een meer verplichtend karakter te geven,
en is zij bereid om dit nader te onderzoeken?
De leden van de SP-fractie wijzen erop dat tijdens het algemeen overleg
van 4 maart van dit jaar de Staatssecretaris heeft toegezegd dat met de
ILT het gesprek aangegaan zal worden om de STS-passages weer per
vervoerder in beeld te brengen, zoals dit tot 2018 gebeurde. Zeker omdat
de cijfers oplopen is het voor deze leden moeilijk te begrijpen dat er geen
transparantie is over deze cijfers. Dat terwijl in veel transportsectoren
transparantie juist een voorwaarde is voor de veiligheidscultuur,
bijvoorbeeld in de luchtvaartsector. Maar ook in de spoorsector geldt dat
transparantie en veiligheid samengaan, getuige het feit dat het aantal
sociale veiligheidsincidenten wél per spoorvervoerder wordt uitgesplitst
en gerapporteerd. Deze leden willen dan ook weten wat er uit het gesprek
met de ILT is gekomen, en of de cijfers transparant en uitgesplitst naar de
Kamer kunnen komen, zodat het beeld over de STS-passages scherper
wordt, desnoods zonder terugwerkende kracht. En indien nee, waarom
niet? Wat is het probleem om over deze veiligheidsincidenten niet open
en eerlijk te communiceren, terwijl dat bij sociale veiligheidsincidenten
wel gewoon kan?
De leden van de SP-fractie zijn blij dat de motie-Laçin over het handhaven
van de politiepost op Amsterdam CS (Kamerstuk 23 645, nr. 733) breed
door de Tweede Kamer is gesteund. Deze leden zijn dan ook benieuwd
naar de uitvoering van de motie, en vragen de Staatssecretaris om,
conform deze motie, de Kamer hierover voor de Kerst te informeren.
De leden van de SP-fractie zijn blij met de overzichtskaart van de
onbewaakte overgangen. Hoewel het klopt wat de Staatssecretaris in haar
brief van 27 november jl. stelt, dat de overgangen verspreid in Nederland
liggen, is het wel goed zichtbaar dat het merendeel in het oosten en
noorden van Nederland liggen, waarbij een beperkt aantal trajecten het
gros van de onbewaakte overgangen bevat. Daarbij zijn ook veel van die
overgangen particulier, zoals ook het geval was bij de dodelijke aanrijding
bij Hooghalen. Deze leden willen weten of nu echt alle onbewaakte
overgangen, particulier en publiek, in beeld zijn en of voor elke

17

onbewaakte overgang in kaart is gebracht wanneer deze opgeheven
wordt. Is de Staatssecretaris het met deze leden eens dat het veiligheidsrisico de belangrijkste graadmeter moet zijn voor de prioritering van het
opheffen? En zo ja: hoe wordt daar invulling aan gegeven bij particuliere
overgangen?
De leden van de SP-fractie maken zich zorgen over de toename van het
aantal ammoniaktransporten per spoor. Daar waar chloortreinen vanaf
volgend jaar, na jarenlange inzet, definitief verdwijnen, blijven de
ammoniaktreinen door onze steden en dorpen rollen. Venlo is daarbij de
trieste koploper, met het meeste aantal ammoniaktransporten over haar
spoor. Dit blijkt uit de cijfers van het emplacement Vierpaardjes, waarbij
sinds 2015, met een enkele dip, toch vooral een stijging van het aantal
vervoerde ton ammoniak te zien is, met in 2015 nog 149 ton en in 2020 al
182 ton. Dat terwijl in 2009 nog een convenant is afgesloten waarin is
afgesproken dat ammoniaktreinen uitgefaseerd gaan worden. Hier is zelfs
een miljoenenbedrag mee gemoeid geweest. Kan de Staatssecretaris
toelichten hoe het kan dat, ondanks het convenant en de miljoeneninvestering meer dan tien jaar terug, het aantal ammoniaktreinen alleen maar is
toegenomen? Wat is er met de miljoenen gebeurd die hier destijds voor
zijn uitgetrokken? Is de Staatssecretaris het met deze leden eens dat, net
als chloortreinen, ammoniaktreinen ook veel risico met zich meebrengen?
Zo ja, waarom wordt het ene dan wel definitief uitgefaseerd en neemt het
andere alleen maar toe? Zo nee, waarom niet en waarom zijn er in het
verleden dan wel afspraken over het uitfaseren gemaakt? Het kan in ieder
geval niet zo zijn dat de aanpassing van de veiligheidsnormen de reden is,
aangezien chloortreinen wel gewoon verdwijnen van het Nederlandse
spoor.
ChristenUnie-fractie
Tiende perronspoor Amsterdam Centraal
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen in de beantwoording van de
vragen van de tweede voortgangsrapportage PHS 2019–2 dat tijdens de
verbouwing van het station Amsterdam Centraal handhaving van de
huidige veiligheids- en securityvoorzieningen voor de Eurostar niet
mogelijk lijkt. Hiermee dreigt de directe verbinding tussen Amsterdam en
Londen bijna tot circa 2034 te verdwijnen uit Amsterdam, omdat op zijn
vroegst in dat jaar het derde spoor op Amsterdam Zuid gereed is. Gezien
de ambities van de Staatssecretaris om de trein te laten concurreren met
het vliegtuig vinden deze leden dit een onwenselijke situatie. Daar komt
nog bij dat de oplevering van Zuidasdok steeds verder naar achteren
schuift en daarmee ook de oplevering van PHS Amsterdam Centraal. Deze
leden maken zich zorgen over de flexibiliteit van de dienstregeling in de
Amsterdamse regio om de groei van het reizigersverkeer in deze periode
op te vangen.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen daarom het tiende perronspoor op Amsterdam Centraal alsnog op te nemen in het komende
Tracébesluit PHS Amsterdam Centraal. Het voordeel hiervan is dat er
sneller meer capaciteit beschikbaar komt op Amsterdam Centraal voor
extra treinen in Noord-Holland en dat er een terugvaloptie ontstaat voor
internationale treinen zoals de Eurostar voor de komende vijftien jaar.
Hiermee zou de huidige terminal van Eurostar op Amsterdam Centraal
bruikbaar kunnen blijven en hooguit zes maanden niet beschikbaar
kunnen zijn tijdens de verbouwing van het perron waar de huidige
terminal staat. Ook betekent de keuze voor het nu alsnog realiseren van
het tiende spoor dat de overlast voor de reiziger wordt geminimaliseerd.
Mocht pas op een later moment worden gekozen voor het realiseren van

18

het tiende spoor, dan ontstaat er opnieuw jarenlang overlast voor
reizigers rond Amsterdam Centraal, terwijl deze bouw nu zonder
tijdsverlies kan worden meegenomen in de bouwstroom. Deze leden
vragen daarom of de Staatssecretaris bereid is dit op te nemen in het
komende Tracébesluit.
Spanningssluizen HSL
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat de Staatssecretaris
ervoor kiest om nog geen verkenning te starten naar het verkorten van de
spanningssluizen op de HSL, omdat nog niet duidelijk is wat de effecten
zullen zijn van de introductie van de intercity nieuwe generatie (ICNG).
Deze leden constateren echter dat er pas op zijn vroegst in 2023 cijfers
zullen zijn over de prestaties van de ICNG op de HSL-Zuid. Als op dat
moment een besluit wordt genomen over de start van de verkenning, zal
het nog enkele jaren duren voordat een aanpassing van de spanningssluizen kan worden gerealiseerd. Tegelijk geven zowel NS als ProRail aan
dat deze maatregel wel wenselijk is om de prestaties te kunnen verbeteren. Deze leden vragen om deze reden toch om de verkenning te starten
om zo geen tijd te verliezen. Zo kan de aanpassing sneller worden
gerealiseerd als inderdaad blijkt dat de verbetering van de komst van de
ICNG de prestaties van de HSL nog niet voldoende op niveau brengt.
Roosendaal-Antwerpen
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen wat de mijlpalen zijn van het
onderzoek naar de verbinding Roosendaal-Antwerpen. Kan de Staatssecretaris inzichtelijk maken wanneer uiterlijk de tweede trein op dit traject
wordt gerealiseerd en wat hiervoor nog nodig is?
CEF Subsidie ERTMS
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat de CEF-subsidie
voor de ombouw van reizigerstreinen naar ERTMS mogelijk lager wordt,
doordat deze ombouw vertraagd is. Dat is een tegenvaller van 11 miljoen
en dus best fors. Kan de Staatssecretaris aangeven wat zij doet om te
zorgen dat deze subsidies niet nog lager worden en de mogelijkheden
voor subsidie maximaal worden benut. Deze leden denken daarbij ook
aan de goederensector waar een aantal vervoerders, gezien corona, nu
een stapje terug hebben gedaan. Is de Staatssecretaris in overleg met
Europa om de subsidievoorwaarden op dit punt te verruimen?
ERTMS Noord-Nederland
De leden van de ChristenUnie-fractie vinden het een goed voorstel om te
kijken of de noordelijke lijnen rond Leeuwarden en Groningen versneld
van ERTMS kunnen worden voorzien nu de beveiligingssystemen op deze
lijnen toch aan vervanging toe zijn. Nu staat in de voortgangsrapportage
dat nog niet aan de gestelde randvoorwaarden wordt voldaan om dit
mogelijk te maken. Is nog wel steeds het uitgangspunt dat ERTMS wordt
geïmplementeerd in plaats van dat de oude ATB-systemen worden
vervangen door nieuwe ATB-systemen? Wanneer is er wel helderheid
over de mogelijke versnelde uitrol van ERTMS in Noord-Nederland?
Internationale tickets
De leden van de ChristenUnie-fractie kunnen zich vinden in het Rli-advies
dat de vindbaarheid en verkrijgbaarheid van internationale tickets moeten
worden verbeterd. Dit vraagt Europese afspraken. Welke stappen zet de
Staatssecretaris om snel tot zo’n Europese verordening te komen die alle

19

vervoerders verplicht hun reisproducten voor app-bouwers en voor
andere vervoerders beschikbaar te stellen? De Rli adviseert Nederland om
op deze Europese regels vooruit te lopen en vanaf nu deze voorwaarde op
te nemen in concessies en bij het verlenen van toegang aan partijen die
gebruik willen maken van het Nederlandse spoornet. In de reactie van het
kabinet wordt niet op dit advies ingegaan. Is de Staatssecretaris bereid de
hoofdrailnetconcessie op dit punt aan te passen en hiermee niet te
wachten tot de nieuwe concessie in 2024?
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat het eerder
beschikbaar stellen van internationale tickets in de verkoopkanalen lastig
is, omdat de capaciteit op het spoor per jaar wordt verdeeld en dat er
tussen het verdelen van de capaciteit en het moment van de start van de
dienstregeling maar circa vier maanden tijd zit. Maar deze wijzigingen zijn
op hoofdlijnen vaak al langer van tevoren bekend en van veel treinen
wijzigt de dienstregeling meestal niet of hooguit een paar minuten. Kan
de Staatssecretaris daarom niet afspreken met de vervoerders dat tickets
uiterlijk 1 januari 2022 minimaal negen maanden van tevoren te boeken
zijn, waarbij voor treinen waar de dienstregeling nog niet helemaal
definitief is er een optie komt dat de reiziger wordt geïnformeerd, als er
iets in de dienstregeling wijzigt en in dat geval ook het recht krijgt om om
te boeken? Wat betreft deze leden fractie wordt de boekingstermijn
overigens nog wat langer. Eigenlijk zou je tot een jaar van tevoren moeten
kunnen boeken.
Reizigersrechten Internationaal
De leden van de ChristenUnie-fractie maken zich zorgen om de reizigersrechten voor internationale reizen. Europese reizigersrechten lijken in de
onderhandelingen eerder afgezwakt dan verbeterd te worden. Wat is de
inzet van de Staatssecretaris op dit punt? Deze leden lezen in de reactie op
het Rli-rapport dat voorwaarde voor compensatie van de gehele reis, dus
inclusief gemiste aansluitingen, is dat er sprake is van een enkel ticket en
geen losse tickets. Probleem is echter dat reizigers in veel gevallen nog
steeds alleen losse tickets kunnen kopen en zo vervoerders hun verantwoordelijkheid ontlopen. In de vliegsector is daarentegen juist wel vaak
sprake van integrale tickets voor de hele reis. Welke maatregelen gaat de
staatsecretaris op Europees niveau nemen om toch te zorgen dat in heel
Europa integrale tickets voor de hele reis het uitgangspunt worden en dat
vervoerders worden verplicht mee te werken aan de verkoop van integrale
tickets?
Intercity Amersfoort-Amsterdam
Ten slotte vragen de leden van de ChristenUnie-fractie hoeveel reizigers te
maken krijgen met extra reistijd van tien minuten of langer door de
aanpassingen in de intercityregeling van Amersfoort naar Amsterdam
Zuid/Centraal, en dit graag uitgesplitst naar corridor van herkomst. Ook
zijn deze leden benieuwd hoeveel van deze reizigers zullen afhaken van
het gebruik van openbaar vervoer. En is de Staatssecretaris bereid een
besluit te nemen over de Hanzelijn naar 200 km/uur om een deel van het
reistijdeffect te compenseren?
II Reactie van de bewindspersoon

20