Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

30 597

Toekomst AWBZ

Nr. 195

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 juni 2011
1. Inleiding
Met deze brief informeer ik u over de reguliere bekostiging van
ADL-assistentie vanuit de AWBZ. Ik zie de manier waarop de mensen in
ADL-clusterwoningen zorg ontvangen als een innovatie in de extramurale
zorg. In mijn programmabrief Langdurige Zorg (kamerstuk 30 597, nr. 186)
heb ik aangegeven dat ik er naar streef de AWBZ op een meer cliëntgericht peil te brengen. De 24-uurs beschikbaarheid van dienstverlening in
ADL-clusters en de specifieke 24-uurs alarmoproepen in het bijzonder vind
ik sleutelaspecten om deze mensen met een zware lichamelijke handicap
de eigen regie te laten behouden. Mijn wens is dat deze vorm van
zorgverlening naadloos past in de AWBZ. Tot nog toe kon dat alleen via de
subsidieregeling worden bekostigd en maakten drie aanbieders van deze
regeling gebruik. Ik ga deze innovatie breder toegankelijk maken in de
AWBZ door de bekostiging van alarmopvolging binnen enkele minuten in
de extramurale zorg mogelijk te maken. Ik wil dan ook de mogelijke
ongerustheid van de bewoners op dit punt wegnemen.
Momenteel wonen ruim 1300 mensen in ADL-clusterwoningen in circa
100 ADL-clusters verspreid over het hele land. Na een lange voorbereidingsperiode zal de zorg in deze woningen vanaf 1 januari 2012 worden
bekostigd via de AWBZ. In de Regeling Subsidies AWBZ vervalt dan de
subsidieparagraaf «ADL-assistentie». De ruim 1300 bewoners krijgen per
1 januari 2012 een aanspraak op AWBZ-zorg voor de verzekerde persoonlijke verzorging, verpleging en begeleiding die nu nog wordt bekostigd via
instellingssubsidies. In deze brief ga ik in op de wijzigingen die deze
overgang met zich meebrengt voor de bewoners en de drie zorgaanbieders van ADL-assistentie: Stichting Fokus Exploitatie (Fokus), Stichting
Wassenaarse Zorgverlening (SWZ) en de Osiragroep.

kst-30597-195
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 597, nr. 195

1

Vanuit de Kamer zijn zorgen geuit over de gevolgen van de overgang voor
het concept van ADL-assistentie. Op 12 april 2011 heeft de Tweede Kamer
de motie Wolbert c.s. aangenomen (Tweede Kamer 2010–2011, 30 597, nr.
181) met het verzoek aan de regering het huidige pakket (waaronder de 24
uursbeschikbaarheid en alarmopvolging) en de mogelijkheid om dat
onder verantwoordelijkheid van één zorgaanbieder te organiseren, intact
te laten. In deze brief ga ik in op hoe ik uitvoering geef aan deze motie.
Ik heb grote waardering voor het concept van ADL-clusterwonen. Het
concept sluit nauw aan bij mijn beleidsdoelstellingen zoals scheiden van
wonen en zorg en de regie over eigen leven. Ik draag er daarom zorg voor
dat de drie zorgaanbieders de mogelijkheid houden om ook na 2012 het
concept voor de komende 2 jaar ongewijzigd aan te kunnen blijven bieden
aan de bewoners die op 31-12-2011 woonachtig zijn in een ADL-cluster.
Ik hecht eraan samen te vatten waarom de subsidieparagraaf wordt
beëindigd. Dat doe ik in paragraaf 2 van deze brief. In paragraaf 3 ga ik in
op de samenhang met de Programmabrief Langdurige Zorg. Daarna
beschrijf ik hoe ik mij de situatie van cliënten in ADL-clusters na 1-1-2012
voorstel. Aan de overgang is een periode van meer dan drie jaar
voorbereidingstijd voorafgegaan. Om tijdig inzicht te krijgen in mogelijke
gevolgen van de overheveling zijn bewoners al in het jaar 2009 benaderd
met het verzoek deel te nemen aan een herindicatietraject. 95% van de
bewoners heeft hieraan meegewerkt. In paragraaf 5 informeer ik u
hierover. Ook heb ik de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) verzocht te
beoordelen of als gevolg van de overgang aanpassingen in de beleidsregels noodzakelijk zijn. In paragraaf 6 ga ik in op de uitvoeringstoets van
de NZa en in paragraaf 7 op enkele overige aspecten waaronder de
koppeling tussen wonen en dienstverlening, de centrale wachtlijstregistratie en de eigen bijdrage.
Het bijgaande advies van NZa1 volg ik op. Daarom ben ik voornemens de
NZa een aanwijzing te geven in de zin van artikel 7, eerste lid van de Wet
marktordening gezondheidszorg (WMG). De zakelijke inhoud van deze
aanwijzing treft u aan in paragraaf 8.
2. Achtergrond van de overgang naar reguliere bekostiging
De overgang naar reguliere AWBZ-bekostiging vloeit voort uit een
kabinetsbeslissing van 2004. Het toenmalige kabinet heeft besloten het
aantal subsidieregelingen in de zorg drastisch terug te brengen. Het
nieuwe subsidiebeleid is ook in wetgeving verankerd: op grond van
Artikel 44 van de AWBZ kan het College voor zorgverzekeringen (CVZ)
alleen nog tijdelijk subsidies verstrekken voor zorg, als het voornemen
bestaat deze op te nemen in de aanspraken op grond van de wet. Subsidie
is een instrument om pseudoaanspraken tijdelijk te financieren. De
ADL-clusters zijn al 30 jaar een bekend concept. De nieuwe regelgeving
betekent dus dat geen premiesubsidie meer kan worden verstrekt voor
bouw van ADL-clusters, aanpassingen in ADL-clusters en ADL-assistentie.
Over de gevolgen hiervan is de Kamer geïnformeerd per brief van
2 december 2008 (Tweede Kamer, 2008–2009, 26 631, nr. 286).
De ADL-assistentie die thans nog wordt gesubsidieerd, betreft voor het
overgrote deel verzekerde AWBZ-zorg. Deze zorg kan via de AWBZ
worden bekostigd.
Al in 2008 is in de Regeling Subsidies AWBZ vastgelegd dat de subsidieparagraaf ADL-assistentie per 1-1-2012 zal vervallen. Het is ook goed
dat deze tijd is genomen voor een zorgvuldige overgang.
1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 597, nr. 195

2

3. Samenhang met Programmabrief Langdurige Zorg
In deze paragraaf beschrijf ik de samenhang tussen de uitvoering van de
motie Wolbert c.s. en mijn Programmabrief Langdurige Zorg van 1 juni jl.
De motie betreft de wijziging van de financieringsbasis van het concept
van ADL-clusterwonen. Het concept van ADL-clusterwonen betreft zorg
die in- en om de ADL-woning wordt geboden. Het College voor zorgverzekeringen (CVZ) verstrekt de drie zorgaanbieders hiervoor nu nog een
subsidie op basis van de Regeling Subsidies AWBZ. Zorg buiten het
ADL-cluster (bijvoorbeeld persoonlijke verzorging op het werk) valt
nadrukkelijk niet onder dit concept. Voor de zorg buiten de ADL-woning
hebben de zelfredzame, veelal rolstoelgebonden bewoners, met een
zware lichamelijke beperking dus nu al een aanspraak op AWBZ-zorg.
Vaak kiezen zij voor het persoonsgebonden budget als leveringsvorm. Het
gaat dan om verpleging, persoonlijke verzorging en/of begeleiding.
Op 1 juni 2011 heb ik in mijn Programmabrief Langdurige Zorg de
maatregelen met betrekking tot het persoonsgeboden budget en de
decentralisatie van begeleiding uitgewerkt. Ik ben mij ervan bewust dat
deze twee maatregelen vanaf 2014 ook gevolgen hebben voor de zorg die
de huidige ADL-bewoners nu buiten de ADL-clusters ontvangen. Dat
betekent dat deze ADL-bewoners die nu begeleiding ontvangen voor zorg
buiten de ADL-woning vanaf 1 januari 2014 aangewezen zijn op
gemeenten voor hun integrale behoefte aan begeleiding. Het regelen van
de persoonlijke verzorging en verpleging buiten de ADL-woning met een
persoonsgebonden budget is vanaf 1 januari 2014 niet meer mogelijk.
Hierin wijken ADL-bewoners niet af van andere zelfstandig wonende
rolstoelgebonden mensen met een zware lichamelijke beperking. In de
transitieperiode tot 2014 ga ik de uitdaging aan samen met deze
doelgroep, zorgaanbieders en zorgverzekeraars een goede naturainvulling van deze geïndiceerde zorg te realiseren.
4. Situatie per 1-1-2012
Ik acht het van groot belang dat, ook na de overgang naar reguliere
AWBZ-bekostiging – in ons land het zelfstandig wonen voor mensen met
zware lichamelijke beperkingen mogelijk blijft. Dit geldt met name voor de
groep mensen die is aangewezen op ademhalingsondersteuning. Deze
mensen kunnen uitsluitend zelfstandig wonen indien zij alarmoproepen
kunnen plaatsen die binnen zeer korte tijd (3–5 minuten) vanuit een
zorgsteunpunt worden beantwoord. Dat kan in de wijk alleen doelmatig
worden georganiseerd als er rond het steunpunt een zekere clustering is
van woningen met zorgvragers die op zo’n voorziening zijn aangewezen.
Bij ADL-clusters bedraagt de clustering nu tussen de 12 en 24 sociale
huurwoningen.
In ADL-clusters is sprake van scheiding van wonen en zorg. De exploitatie
van de woningen ligt bij de verhuurder (meestal woningcorporaties) en de
zorg wordt geboden door Fokus, SWZ of Osiragroep. De verhuurder van
de rolstoeltoegankelijke woningen en de zorgaanbieder maken onderling
afspraken dat de woningen aan de doelgroep worden toegewezen. Met
het vervallen van de subsidieregeling speelt de overheid daarbij geen
betrokkenheid meer. Het gaat immers om woningen in de volkshuisvesting.
Mijn verantwoordelijkheid ligt bij de toegankelijkheid van de verzekerde
AWBZ-zorg. De assistentie in ADL-clusterwoningen betreft voor het
overgrote deel verzekerde AWBZ-zorg. In de AWBZ krijgen personen een
indicatie op basis van de objectieve zorgvraag. De indicatiestelling voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 597, nr. 195

3

AWBZ-zorg is afgestemd op de meest doelmatige manier van zorgverlening. In de subsidieparagraaf ADL-assistentie is doelmatigheid geen
criterium. Ik zie geen rechtvaardiging om structureel in dit opzicht
personen in ADL-clusterwoningen anders te behandelen dan personen
buiten een ADL-clusterwoning. Naar mijn mening is dat voor een ruime
meerderheid van de bewoners trouwens ook geen probleem. Uit het
verslag van het herïndicatietraject van het CIZ blijkt namelijk dat indicaties
gemiddeld voldoende ruimte bieden om de zorglevering op het huidige
niveau voort te zetten. In de uitvoeringstoets van de NZa komt naar voren
dat voor de drie aanbieders tezamen het aantal uren dat op grond van de
indicaties kan worden geleverd fors hoger ligt dan het aantal zorguren dat
nu feitelijk wordt geleverd. Voor de groep huidige bewoners zal ik
evenwel op grond van overgangsrecht waarborgen dat de zorglevering
van ADL-diensten die geen onderdeel zijn van de verzekerde AWBZ-zorg
nog twee jaar kan worden voortgezet.
Ik zie het ook als mijn verantwoordelijkheid om de zorgaanbieder en de
zorgkantoren ruimte te geven om productieafspraken te maken die
exploitatie van ADL-clusterwonen mogelijk blijven maken. Ik stel mij
daarbij voor dat drie zorgkantoren bij de drie aanbieders van
ADL-assistentie de zorg inkopen. Deze zorgkantoren krijgen dan de
mogelijkheid om met instellingen die daadwerkelijk in de extramurale
setting 24 uur per dag de alarmopvolging binnen 3 tot 5 minuten
garanderen, afspraken te maken op basis van een passend, nog nader
vast te stellen, tarief. Vanzelfsprekend maken aanbieder en zorgkantoor
hierover afspraken in hun overeenkomst. Het zorgkantoor kan met de
zorgaanbieder op basis van de geïndiceerde zorg van de bewoners en de
bijbehorende NZa-tarieven een case-mix afspreken, zodanig dat de
24-uurszorg voor alle bewoners beschikbaar blijft en de voorziening
redelijkerwijs exploiteerbaar is. De casemix kan bestaan uit persoonlijke
verzorging (basis, extra, speciaal), verpleging. begeleiding (basis, extra)
en alarmopvolging bij persoonlijke verzorging/verpleging binnen 3–5
minuten.
Ik heb er bewust niet voor gekozen om via een aparte aanspraak het
huidige pakket ADL-assistentie als zorgaanspraak in de AWBZ op te
nemen. Het overgrote deel van de geleverde zorg is immers al verzekerde
AWBZ-zorg. Daarnaast zijn cliënten uit oogpunt van keuzevrijheid niet
zonder meer gediend met een integraal pakket bij één zorgaanbieder. Een
belangrijk aspect van de AWBZ is dat de geïndiceerde per functie zelf kiest
voor de aanbieder van voorkeur. Het vormgeven, behouden of wijzigen
van een integraal pakket als zorgconcept is uiteindelijk primair de keuze
van de individuele zorgaanbieders. Het is vervolgens aan bewoners die
kiezen voor een ADL-clusterwoning en aan de zorgaanbieder om een
balans te vinden tussen één verplicht integraal pakket in het belang van
de exploiteerbaarheid van het cluster en de individuele keuzevrijheid van
de cliënt. De huidige subsidieparagraaf voor ADL-clusterwonen schrijft
gedwongen winkelnering (in natura) voor van de ADL-assistentie in- en
om de woning onder verantwoordelijkheid van één zorgaanbieder. De
motie Wolbert cs legt ADL-bewoners niet deze gedwongen winkelnering
verplicht op, maar geeft bewoners juist de mogelijkheid om invulling te
geven aan de zorg onder verantwoordelijkheid van één zorgaanbieder.
Uiteraard als de ADL-bewoner daar een bewuste keuze voor maakt. De
motie biedt ADL-bewoners keuzemogelijkheden voor andere invulling van
de zorg in- en om de ADL-woning, bijvoorbeeld bij (specialistische)
verpleegkundige handelingen. Ook daarom is niet gekozen voor een
aparte aanspraak op een pakket.
Het geld dat nu omgaat in de subsidieregeling blijft dus in 2012 en 2013
geoormerkt beschikbaar voor het leveren van zorg in de ADL-clusters.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 597, nr. 195

4

Via een regeling van de NZa zullen voor de drie aanbieders van ADL-assistentie eventuele verschillen tussen huidige subsidieverlening en de
AWBZ-omzet volledig worden aangevuld tot maximaal het bedrag van
€ 76 884 000.
Via een kostprijsonderzoek wil ik per 1-1-2014 komen tot een onderbouwd
tarief voor alarmopvolging binnen enkele minuten. In 2012 zullen de
aanbieders van ADL-assistentie gaan starten met het registeren van
geleverde zorg op de in de AWBZ gebruikelijke manier. Met zorgkantoren
en aanbieders ga ik afspraak maken dat zij binnen de hierboven
genoemde casemix ook een afspraak maken over de voor zelfstandig
wonen noodzakelijke alarmopvolging binnen 3–5 minuten.
5. Uitkomsten van het herindicatietraject
Het CIZ heeft alle bewoners benaderd voor deelname aan het herïndicatietraject. Ongeveer 95% van de bewoners hebben hieraan deelgenomen.
Het CIZ heeft vrijwel bij alle bewoners het herindicatieonderzoek via een
huisbezoek uitgevoerd. Deze bewoners hebben vorige zomer reeds van
het CIZ een rechtsgeldig indicatiebesluit ontvangen met de specificatie
van de persoonlijke verzorging, verpleging en/of begeleiding waarop zijn
per 1 januari 2012 een aanspraak hebben. Het CIZ heeft herindicatietraject
in juli 2010 afgerond en over de uitkomsten gerapporteerd. Bijgaand treft
u dit rapport aan.1
Vrijwel zonder uitzondering hebben de bewoners een indicatie gekregen
voor extramurale zorg. Zij zijn niet aangewezen op verblijf in een
AWBZ-instelling. Bewoners zijn sociaal zelfredzaam in staat zelfstandig te
wonen met zorg op afroep. Een beschermende woonomgeving is niet aan
de orde. Evenmin is permanent toezicht noodzakelijk. Het Fokuswonen is
een uitstekend voorbeeld van scheiden wonen en zorg. Het indiceren van
Fokusbewoners als verblijfscliënten zou dan ook een stap terug zijn in de
discussie rond scheiden wonen en zorg en stigmatiserend voor de
bewoners, die zichzelf niet zien als instellingcliënten. In de intramurale
financiering zitten componenten voor huisvesting, maaltijdvoorziening en
huishoudelijke hulp. Bewoners van ADL-clusters huren de woning zelf bij
de corporatie en regelen zelf de boodschappen. Zij zijn daarvoor niet
afhankelijk van een zorginstelling. De huishoudelijke hulp wordt voor 90%
van de bewoners door de Wmo verzorgt (vaak in de vorm van pgb-Wmo,
de planbare huishoudelijke hulp zit niet in Fokus-pakket).
Op 23 november 2010 heeft het CVZ een advies over de herïndicatie van
ADL-assistentie naar AWBZ-zorg uitgebracht. Bijgaand treft u ook dit
advies aan.1 Dit advies geeft duidelijkheid over het verschil tussen de
AWBZ-zorgaanspraken en de huidige levering van ADL-assistentie. Bij de
indicatiestelling door het CIZ is de geobjectiveerde zorgbehoefte het
uitgangspunt en niet de subjectieve zorgvraag zoals in de huidige
dienstverlening in ADL-clusters. Een AWBZ-cliënt kan niet zonder meer
ten laste van de AWBZ meer hulp vragen dan nodig is om een verantwoorde situatie te bereiken. Daarnaast speelt dat de AWBZ-indicatie is
afgestemd op een doelmatige manier van zorgverlening. Het kan
doelmatiger zijn om een aantal handelingen tijdens één sessie uit te
voeren. Tot slot speelt mee dat de ADL-assistentie ook diensten op afroep
omvat die niet AWBZ-indiceerbaar zijn. De bewoners die op 31-12-2011
kunnen op grond van overgangsrecht nog twee jaar de zorg in en om de
woning blijven inroepen die zij gewend zijn. Vanaf 1-1-2014 gelden ook
voor bewoners van ADL-clusters de regels die van kracht zijn voor alle
andere mensen met een lichamelijke handicap.
1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 597, nr. 195

5

6. Bekostiging per 1-1-2012: het advies van de NZa
De NZa is verzocht om te beoordelen of als gevolg van de overgang naar
reguliere bekostiging er aanpassingen nodig zijn in de beleidsregels.
Voorts is de NZa gevraagd de mogelijke financiële gevolgen voor aanbieders in kaart te brengen. Bijgaand treft u de uitvoeringstoets van de NZa
aan.1
Een belangrijke constatering is dat binnen de huidige AWBZ geen
prestatie is beschreven en geprijsd die het mogelijk maakt om alarmoproepen binnen 3–5 minuten op te volgen bij levensbedreigende situaties.
De NZa adviseert onderzoek uit te voeren zodat een onderbouwde
tariefstelling mogelijk is. Dit nieuwe tarief zal niet exclusief gelden voor
zorg in de huidige ADL-clusters van Fokus, SWZ en Osiragroep maar ook
in andere situaties waarin deze zorg extramuraal wordt geleverd. Dit
advies van de NZa volg ik op.
De NZa adviseert een transitieregeling in te voeren om de continuïteit van
zorg in de ADL-clusters te waarborgen. In de eerste fase waarin deze
regeling van kracht is zullen aanbieders de omvang van de geleverde zorg
registreren en zal kostprijsonderzoek worden uitgevoerd. Op grond van de
transitieregeling behouden de zorgaanbieders de middelen om het niveau
van zorg- en dienstverlening te handhaven.
7. Overige aspecten
Koppeling van zorg en wonen in ADL-clusterwoningen
In het debat van 10 november 2010 heb ik met u gediscussieerd over het
onderwerp scheiden van wonen en zorg. In antwoorden op vragen van de
Kamer heb ik geantwoord met scheiden van wonen en zorg te willen
starten met lichte cliëntgroepen. Mevrouw Venrooy- Van Ark heeft mij
daarbij gevraagd te betrekken dat in ADL-woningen al jarenlang bewoners
met een ernstige lichamelijke beperking op basis van scheiden van wonen
en zorg hulp krijgen. Ik heb u tijdens het debat toegezegd daarop terug te
komen.
Inmiddels heb ik u op 21 mei een schriftelijke reactie gegeven
(2011Z11151/2011D27599). In die brief heb ik u aangegeven een koppeling
tussen wonen en dienstverlening wenselijk te vinden vanuit oogpunt van
exploiteerbaarheid van de 24-uurszorg op afroep. Een aantal bewoners
van ADL-clusterwoningen, verenigd in de werkgroep Werkgroep heeft
hierop gereageerd. De werkgroep geeft aan dat er een groep cliënten
woonachtig is met een specifieke zorgvraag die de ADL-aanbieder niet, of
niet voldoende kwalitatief verantwoord kan invullen. Dit is te herleiden op
het aannamebeleid en opleidingsniveau van de ADL-assistenten. De
ADL-assistentie op aanwijzing van de cliënt omvat dus thans niet alle
verzorging en verpleging. De overgang naar de AWBZ schept naar mijn
mening de duidelijkheid dat de zorgaanbieder aan wie de zorg wordt
toegewezen eindverantwoordelijk is voor het leveren van de geïndiceerde
zorg.
Ten aanzien van de koppeling merk ik nog op dat het om afspraken betreft
tussen corporatie, zorgaanbieder en bewoner met een privaatrechtelijk
karakter. Tot 1-1-2012 hebben partijen afspraken gemaakt over de
koppeling tussen wonen en de afname van het huidige pakket ADL-assistentie. Zoals aangegeven vind ik het aan partijen onderling om een
nieuwe balans te vinden in termen van AWBZ-aanspraken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 597, nr. 195

6

Deelbaarheid van functies
In de huidige situatie kunnen bewoners van een ADL-clusterwoning een
AWBZ-indicatie aanvragen voor de zorg die niet wordt bekostigd via de
subsidieregeling. Het gaat dan concreet om de persoonlijke verzorging op
afstand van de woning, de functie verpleging en/of de functie begeleiding.
Vaak kiezen bewoners dan voor pgb. Bewoners van ADL-woningen
hebben aangegeven over deze aanvullende AWBZ-zorg zelf keuzes te
willen blijven maken. Naar hun mening is dat van grote waarde voor het
behoud van regie over het eigen leven. In de AWBZ is een splitsing binnen
een geïndiceerde aanspraak niet gangbaar. De cliënt kiest per geïndiceerde functie een leveringsvorm van voorkeur.
Om deze reden heb ik het CVZ en het CIZ verzocht de mogelijkheden te
onderzoeken om de keuzemogelijkheid van splitsing van de functie
persoonlijke verzorging in en op afstand van de woning na 1-1-2012 voor
de doelgroep te behouden. De rapporten van CVZ en CIZ treft u bijgaand
aan.1
Met de pgb-maatregelen zijn de uitkomsten van de uitvoeringstoetsen in
een ander daglicht komen te staan. De bewoners van ADL-clusterwoningen kiezen per geïndiceerde functie voor een natura-aanbieder van
hun keuze. Er zijn mogelijkheden om in de overeenkomst tussen zorgaanbieder en verzekeraar af te spreken dat een deel van de productie niet
door de aanbieder van ADL-assistentie wordt geleverd maar wordt
geregeld via onderaannemerschap. De bewoner kan daarbij vrijheid
krijgen te beslissen over de onderaannemer.
Eigen bijdrage
Voor extramurale AWBZ-zorg geldt een eigen bijdrage. Dit heeft gevolgen
voor bewoners aangezien voor gesubsidieerde ADL-assistentie werd geen
eigen bijdrage in rekening gebracht. Veel bewoners betalen al een
(maximum) eigen bijdrage voor Wmo-hulp en AWBZ-zorg die zij niet
ontvangen van de aanbieders van ADL-assistentie. Voor een beperkte
categorie cliënten zal evenwel een forse stijging kunnen ontstaan. Alle
bewoners zijn door het CVZ reeds in 2009 geïnformeerd over de aankomende wijzigingen per 1-1-2012.
Wachtlijstregistratie
In de huidige situatie beslist het CVZ of een belangstellende op de
wachtlijst voor een Fokuswoning wordt geplaatst aan de hand van een
advies van het CIZ. Als een ADL-woning beschikbaar komt, schrijft het
CVZ de wachtenden op een ADL-clusterwoning aan. Ook de aanbieders
van ADL-assistentie houden een wachtlijst bij. Deze handelwijze wordt
overbodig per 1-1-2012. Met het beëindigen van de subsidieparagraaf
vervalt dan ook de bemoeienis van de overheid met woningtoewijzing in
ADL-clusterwoningen. Net als bij alle andere voorzieningen voor
gehandicapten melden belangstellenden zich rechtsreeks bij een
zorgaanbieder van voorkeur. Bij een indicatie of herïndicatie maken zij hun
voorkeuren kenbaar zodat via een AZR-bericht het zorgkantoor op de
hoogte is.
Bouw van ADL-clusters

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

De subsidieparagrafen bouw van ADL-clusters en aanpassingen in
ADL-clusters zijn per 1-1-2009 beëindigd. Het verstrekken van subsidies
vanuit de AWBZ is wettelijk niet langer mogelijk. Evenmin past het
subsidiëren van specifieke activiteiten in de volkshuisvesting bij de wijze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 597, nr. 195

7

waarop het Rijk de corporaties aanstuurt. In de brief van december 2009 is
de Kamer een onderzoek in het vooruitzicht gesteld waaruit moet blijken
of verwacht mag worden of ook zonder subsidie aan woningcorporaties
voldoende aangepaste woningen voor lichamelijk gehandicapten tot
stand zullen komen. Bijgaand treft u het rapport van TNO-CZB aan.
De onderzoekers constateren dat de meerkosten van de ADL-woningen
vooral voortvloeien uit het extra woonoppervlak dat deze woningen
hebben. Helaas is niet mogelijk gebleken harde uitspraken te doen over de
omvang van de vraag naar nieuwe aangepaste woningen. In Nederland
wonen tussen de 5500 en 7000 mensen die qua zorgvraag en woonbehoefte vergelijkbaar zijn met de huidige groep van ADL-clusterbewoners.
Er zijn geen belemmeringen om de woningen te realiseren zonder
subsidie. Het kan wel betekenen dat corporaties ertoe overgaan huurprijzen boven de sociale huurgrens kunnen uitkomen hetgeen de
toegankelijkheid van de woning voor een deel van de doelgroep bemoeilijkt. De bereidheid tussen corporaties om projecten te realiseren blijkt
enigszins te verschillen. Uiteraard speelt ook de gemeente een belangrijke
rol bij het realiseren van aangepaste woningen. In de praktijk zal net als
nu vruchtbare samenwerking tussen corporaties, gemeenten en zorgaanbieders nodig zijn om deze doelgroep in de volkshuisvesting goed te
blijven bedienen. Het is daarom belangrijk dat het ADL-clusterwonen
voldoende aandacht blijft houden in gezamenlijke actieplannen.
8. Aanwijzing NZa (voor de periode 2012–2014)
Hierbij informeer ik u, conform artikel 8 van de Wet marktordening
gezondheidszorg (Wmg), over de zakelijke inhoud van de aanwijzing die ik
van plan ben op grond van artikel 7 van die wet aan de Nza te geven. Ik zal
niet eerder overgaan tot het geven van de aanwijzing dan dertig dagen na
verzending van deze brief. Eenzelfde brief is gezonden aan de voorzitter
van de Eerste Kamer der Staten-Generaal. Van de vaststelling van de
aanwijzing zal ik mededeling doen door publicatie in de Staatscourant.
In de aanwijzing zal ik de NZa opdragen om beleidsregels te ontwerpen
die het volgende bewerkstelligen:
– Het omschrijven van een extramurale zorgprestatie die past bij de
professionele alarmopvolging met een zeer korte responstijd (3–5
minuten) zoals die wordt geboden in de ADL-clusters. Om op basis van
deze prestatie productieafspraken te kunnen maken moet in de
overeenkomst tussen zorgaanbieder en zorgkantoor worden vastgelegd dat de zorgaanbieder de alarmopvolging (binnen 3–5 minuten) in
de extramurale zorgverlening garandeert en daarvoor 24 uur per dag
een steunpunt bemenst.
– Het vaststellen van een maximumtarief voor deze zorg. De NZa stelt
het maximumtarief vast op basis van het uitgangspunt dat onder
normale omstandigheden de zorg kostendekkend kan worden
geleverd. Dat betekent dat deze wordt aangeboden als onderdeel van
24-uurszorg vanuit een unit behorend bij een cluster van minimaal 16
woningen. Er mag van worden uitgegaan dat de bewoners gemiddeld
18 tot 20 uur in de week persoonlijke verzorging, verpleging en/of
individuele begeleiding nodig hebben in de mix waarin de AWBZindicaties in het herindicatietraject zijn gesteld. Voorts mag ervan
worden uitgegaan dat de kosten van het steunpunt en de alarmintercomsystemen kunnen worden bekostigd op basis van de Beleidsregel
Zorginfrastructuur.
– Het tarief wordt ingevoerd per 1-1-2014.
– Het omschrijven van een extramurale zorgprestatie voor het pakket
«overige ADL-diensten» waarop de huidige bewoners op grond van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 597, nr. 195

8

–

–

–

–

–

–
–

–

het overgangsrecht aanspraak kunnen maken tot 1-1-2014 en het
vaststellen van een maximumtarief voor deze zorg.
Per 1-1-2012 maken zorgkantoren productieafspraken met de aanbieders van ADL-assistentie over de productmix van persoonlijke
verzorging, verpleging en begeleiding en een «registratie-afspraak»
voor het voor de professionele alarmopvolging met een responstijd
van 3–5 minuten.
Het bedrag van € 76 884 000 dat in 2011 beschikbaar is voor het
verstrekken van subsidies aan aanbieders van ADL-assistentie op
grond van artikel 2.9 van de Regeling Subsidies AWBZ per 1-1-2012
wordt geoormerkt overgeheveld naar een apart kader buiten de niet
geoormerkte contracteerruimte AWBZ. Het bedrag van € 76 884 000 is
een kaderstellend maximaal beschikbaar budget.
Dit aparte kader stelt een bovengrens aan de som van de productieafspraken tussen Stichting Fokus Exploitatie met Zorgkantoor
Groningen, SWZ met zorgkantoor Haaglanden en Osiragroep met
Zorgkantoor Amsterdam voor de persoonlijke verzorging, verpleging
en individuele begeleiding in natura voor geïndiceerden die woonachtig zijn in een ADL-clusterwoning. Het gaat dan om ADL-clusterwoningen zoals gedefinieerd in de Regeling Subsidies AWBZ.
De NZa toetst de gezamenlijke productieafspraken aan dit kader. De
wijze van toetsing en correctie is analoog aan de wijze waarop de NZa
productieafspraken toetst aan de niet-geoormerkte contracteerruimte.
De productieafspraken die zorgkantoren maken voor zorgverlening in
de huidige ADL-clusters zullen apart worden ingediend en niet relevant
zijn voor de toetsing aan de niet geoormerkte contracteerruimte.
De NZa kan nadere regels stellen aan de registratie van instellingen en
voor het kostprijsonderzoek relevante gegevens opvragen.
Er zal in de jaren 2012 en 2013 een transitieregeling gelden. Deze
regeling zal inhouden dat voor de drie aanbieders van ADL-assistentie
de aanvaardbare kosten gelijk zijn aan het subsidiebedrag dat het CVZ
zal vaststellen voor het jaar 2011.
Indien invoering van het nieuwe tarief onverhoopt met vertraging tot
stand zal komen kan de NZa de regeling met een jaar verlengen.

9. Slot
In deze brief heb ik beschreven op welke wijze ik mij de overgang naar de
reguliere AWBZ voorstel. Naar mijn mening zijn ook voor de nieuwe
situatie randvoorwaarden gecreëerd zodat de kwaliteit van het zelfstandig
wonen voor mensen met ernstige lichamelijke beperkingen in de
volkshuisvesting op peil kan blijven.
De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M. L. L. E. Veldhuijzen van Zanten-Hyllner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 597, nr. 195

9