Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 846

Voorstel van wet van het lid Markuszower tot
wijziging van het Wetboek van Strafrecht in
verband met de invoering van minimumstraffen
bij bepaalde gewelds- en zedendelicten (Wet
hoge minimumstraffen)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
I ALGEMEEN DEEL
Inleiding
Ernstige misdrijven als de moord op Anne Faber, Corrie van den Brink, de
gewelddadige woningoverval op een bejaarde vrouw en de horrorstiefvader die zijn jonge stiefdochters misbruikte en verkrachtte zorgen bij
burgers voor gevoelens van onveiligheid, angst en onrechtvaardigheid.
Lage straffen leiden tot te weinig vergelding in het algemeen en
afschrikking in het bijzonder. Als er langere gevangenisstraffen worden
opgelegd, zullen de straten van Nederland langer veilig zijn.
Initiatiefnemer is van mening dat er op dit moment te laag wordt gestraft
voor ernstige delicten, zoals verkrachting of het opzettelijk toebrengen van
zeer zwaar lichamelijk letsel. In beide gevallen wordt gemiddeld slechts 1
jaar gevangenisstraf opgelegd.1
Het vertrouwen in de rechtspraak blijkt in werkelijkheid veel lager te zijn
dan uit veel onderzoeken naar voren komt.2 Als burgers het idee hebben
dat rechters te licht straffen, zullen zij minder vertrouwen hebben in de
rechtsstaat. Een te lichte wijze waarop de Nederlandse rechtsstaat
ernstige misdrijven sanctioneert, ondergraaft het vertrouwen van burgers
in die rechtsstaat.
Initiatiefnemer stelt voor om voor bepaalde gewelds- en zedendelicten
hoge minimumstraffen in te voeren en de misdrijven waarbij levenslang
kan worden opgelegd uit te breiden.
De meeste andere West-Europese landen, waaronder België, Engeland,
Wales, Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland, Zweden, Noorwegen,
Denemarken, Zweden, Portugal, Spanje, Italië en ook Frankrijk kennen al
een systeem van minimumstraffen voor ernstige strafbare feiten en
recidive. Deze minimumstraffen bestaan in sommige Europese landen al
1
2

kst-34846-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

https://www.rechtspraak.nl/SiteCollectionDocuments/Orientatiepunten-en-afspraken-LOVS.pdf.
https://www.vu.nl/nl/nieuws-agenda/agenda/2017/okt-dec/1nov_je-hulst.aspx.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 846, nr. 3

1

erg lang. In Engeland en Wales bestond de minimumstraf al van oudsher
voor moord en zijn in 1997 minimumstraffen geïntroduceerd voor diverse
andere delicten. Het verschil tussen Nederlandse maximumstraffen en de
minimumstraffen in ons omringende landen is heel klein. Een indicatie dat
er in Nederland te laag gestraft wordt.
Gewelds- en zedenmisdrijven, zoals kindermisbruik, overvallen met
geweld, verkrachtingen maar ook moord en doodslag, vormen door hun
aard en uitwerking een ernstige bedreiging voor individuele burgers en
voor onze samenleving.
Deze misdrijven veroorzaken vaak onbeschrijflijk en onherstelbaar leed.
Daders die door het plegen van een dergelijk misdrijf het vertrouwen van
hun medeburgers diep hebben beschaamd, moeten gedurende lange tijd
uit de samenleving worden verwijderd. De daders van de misdrijven
genoemd in dit initiatiefwetsvoorstel, dienen al bij een eerste berechting
met een minimumgevangenisstraf te worden bestraft.
De delicten waarvoor minimumstraffen dienen te gelden
Dit wetsvoorstel beoogt de invoering van minimumstraffen voor geweldsen zedendelicten, waarbij de dader niet alleen voor onherstelbaar leed bij
de nabestaanden van het slachtoffer heeft gezorgd maar ook voor
gevoelens van onveiligheid en geschoktheid in de gehele samenleving.
Gezien de aard van de delicten, de gevolgen ervan voor slachtoffers, de
nabestaanden van die slachtoffers en de samenleving als geheel,
verdienen de strafbare daders van deze delicten een zware vrijheidsstraf.
Artikel

Huidige maximumstraf

Voorgestelde
maximumstraf

Minimumstraf

Minimumstraf bij
recidive

Art. 140 Sr lid 1
Deelneming aan criminele organisatie

6 jaar

30 jaar

20 jaar

30 jaar

Art. 140 Sr lid 2

1 jaar

20 jaar

10 jaar

20 jaar

Art. 140 Sr lid 3

e

+ 1/3

Art 141 Sr lid 2 onder 2e
Openlijke geweldpleging

9 jaar

Art. 240b Sr lid 1
Kinderpornografie

e

+ 1/3

+ 1/3e

20 jaar

10 jaar

30 jaar

4 jaar

30 jaar

20 jaar

30 jaar

Art. 240b Sr lid 2

6 jaar

levenslang

30 jaar

levenslang

Art 242 Sr
Verkrachting

12 jaar

levenslang

20 jaar

levenslang

Art. 285 lid 1
Bedreiging met misdrijf

2 jaar

15 jaar

5 jaar

15 jaar

Art. 285 Sr lid 2

4 jaar

15

7

15

Art. 285 Sr lid 3

6 jaar

20

10

20

Art. 285 Sr lid 4

+ 1/3e

+ 1/3e

+ 1/3e

Art. 287 Sr
Doodslag

15 jaar

levenslang

30 jaar

levenslang

Art. 288 Sr
Doodslag i.c. met ander strafbaar feit

levenslang
30 jaar

levenslang

30 jaar

levenslang

Art. 288a Sr
Verhoging strafmaximum bij terroristisch
oogmerk

levenslang
30 jaar

levenslang

levenslang

levenslang

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 846, nr. 3

2

Artikel

Huidige maximumstraf

Voorgestelde
maximumstraf

Minimumstraf

Minimumstraf bij
recidive

Art. 289 Sr
Moord

levenslang
30 jaar

levenslang

levenslang

levenslang

Art. 289a Sr lid 1
Samenspanning met terroristisch
oogmerk

10 jaar

levenslang

levenslang

levenslang

Art 300 Sr lid 1
Mishandeling

3 jaar

15 jaar

5 jaar

15 jaar

Art. 300 Sr lid 2
Mishandeling zw. lich.letsel

4 jaar

20 jaar

8 jaar

20 jaar

Art. 300 Sr lid 3
Mishandeling → dood

6 jaar

levenslang

20 jaar

levenslang

Art. 301 Sr lid 1
Mishandeling met voorbedachte rade

4 jaar

20 jaar

10 jaar

20 jaar

Art. 301 Sr lid 2

6 jaar

30 jaar

20 jaar

30 jaar

Art. 301 Sr lid 3

9 jaar

levenslang

30 jaar

levenslang

Art. 302 Sr lid 1
Zware mishandeling

8 jaar

30 jaar

20 jaar

30 jaar

Art. 302 Sr lid 2

10 jaar

levenslang

30 jaar

levenslang

Art, 303 Sr lid 1
Zware mishandeling met voorbedachte
rade

12 jaar

levenslang

25 jaar

levenslang

Art. 303 lid 2 Sr

15 jaar

levenslang

levenslang

levenslang

e

Art. 306 Sr onder 1
Deelneming aan aanval of vechterij

2 jaar

20 jaar

10 jaar

20 jaar

Art. 306 Sr onder 2e

3 jaar

20 jaar

10 jaar

20 jaar

Art. 312 Sr lid 1
Diefstal met geweldpleging

9 jaar

30 jaar

20 jaar

30 jaar

Art. 312 Sr lid 2

12 jaar

30 jaar

20 jaar

30 jaar

Art. 312 Sr lid 3

15 jaar

levenslang

30 jaar

levenslang

Het wetsvoorstel legt voor genoemde delicten een ondergrens in de op te
leggen straf aan, waarbij de grote vrijheid bij de straftoemeting door de
rechter wordt vervangen door een systeem van beperkte vrijheid binnen
een strafkader tussen minimum en maximum.
Met de hiervoor genoemde maatregelen, ligt een aanzienlijke vermindering van de criminaliteit in ons land binnen handbereik. Niet alleen
doordat van de minimum-strafdreigingen een afschrikwekkende
werking uit gaat maar ook doordat recidiverende en zware criminelen
gedurende langere tijd uit de samenleving verwijderd zullen zijn en
gedurende die langere periode in ieder geval geen andere strafbare feiten
kunnen plegen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 846, nr. 3

3

II ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
ARTIKEL I
Onderdeel A
Dit onderdeel voegt een zin toe aan artikel 9a. Deze toevoeging beoogt
zeker te stellen, dat in die gevallen waarin minimumstraffen worden
voorgeschreven, de weg van een rechterlijk pardon wordt uitgesloten.
Wanneer de rechter een misdrijf, waarvoor een minimumstraf geldt,
bewezen acht, moet de rechter een straf opleggen.
Onderdeel B
Dit onderdeel wijzigt artikel 10. Hierin is geregeld dat een tijdelijke
gevangenisstraf ten hoogste achttien jaren mag duren of 30 jaar als er ook
een levenslange gevangenisstraf mag worden opgelegd.
Dit onderdeel regelt dat de maximale duur van een tijdelijke gevangenisstraf wordt verhoogd van 18 naar 30 jaar. Een gevangenisstraf van 30 jaar
kan nu ook worden opgelegd voor misdrijven waar geen levenslange
gevangenisstraf voor geldt.
Onderdeel C
Dit onderdeel voegt een nieuw artikel 10a in. In het eerste lid zijn de
minimumstraffen opgenomen die worden opgelegd bij een eerste
veroordeling. De minimumstraffen variëren van vijf jaar (onder a) tot
levenslang (onder g).
Het tweede lid regelt de minimumstraffen die worden opgelegd bij
recidive.
Onderdelen D t/m S
Deze onderdelen verhogen de maximum straffen van de desbetreffende
delicten. Ook wordt de optie van de geldboete afgeschaft en wordt de
optie om een tijdelijke gevangenisstraf van maximaal dertig jaar op te
leggen voor misdrijven waarop een levenslange gevangenisstraf staat,
afgeschaft.
ARTIKEL II
Artikel II regelt het overgangsrecht. Deze wet is niet van toepassing op
strafbare feiten die zijn begaan voor de inwerkingtreding van deze wet.
ARTIKEL III
Artikel II regelt de inwerkingtreding. De inwerkingtreding geschiedt via
een inwerkingtredingsbesluit.
ARTIKEL IV
Artikel III regelt de citeertitel van deze wet.
Markuszower

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 846, nr. 3

4