Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3130
Vragen van het lid Krol (50PLUS) aan de Staatssecretaris van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid en de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
over de uitspraak van het College voor de Rechten van de Mens «Stichting
VU-VUmc discrimineerde twaalf oudere medewerkers op grond van hun
leeftijd bij de ontslagaanzeggingen in het kader van een reorganisatie»
(ingezonden 3 juni 2016).
Antwoord van Minister Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 8 juli 2016) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2015–2016, nr. 2952.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het begin 2014 genomen besluit van de Stichting
VU-VUmc (de VU) om drie afdelingen binnen de faculteit Aard- en Levenswetenschappen te reorganiseren, en dat als gevolg daarvan twaalf oudere
medewerkers met ontslag worden bedreigd?1 Is het waar dat van het totaal
aantal medewerkers dat met ontslag is bedreigd, 57,3% ouder is dan 55 jaar?
Antwoord 1
Ja, ik heb via het oordeel van het College voor de Rechten van de Mens
kennis genomen van het besluit van de VU tot reorganisatie van de afdelingen AAW, MCB en het IVM. In het oordeel van 17 mei 2016 heeft het College
voor de Rechten van de Mens geconstateerd dat onbetwist vaststaat dat van
het totaal aantal medewerkers dat als gevolg van de reorganisatie met
ontslag is bedreigd, 57,3% ouder is dan 55 jaar.
Vraag 2
Is het waar dat de voorzitter van de reorganisatiecommissie van de VU heeft
gezegd, dat wetenschappelijk onderzoek gedaan zou moeten worden door
mensen die goedkoper zijn, dus van rond de dertig of veertig in plaats van
rond de vijftig? Bent u het ermee eens dat een dergelijke uitspraak –
ongeacht de context waarin deze gedaan is – zeer ongelukkig kan overkomen
op oudere medewerkers, en dat kwaliteit van een onderzoeker leidend zou

1

ah-tk-20152016-3130
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Uitspraak van 17 mei 2016 van het College voor de rechten van de mens: «Stichting VU-VU-mc
discrimineerde twaalf oudere medewerkers op grond van hun leeftijd bij de ontslagaanzeggingen in het kader van een reorganisatie». Oordeelnummer 2016-41. Dossiernummer:
2015-0234. Zie: https://mensenrechten.nl/publicaties/oordelen/2016-41/detail.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

moeten zijn bij vaststelling van diens geschiktheid om wetenschappelijk
onderzoek te verrichten? Kunt u uw antwoord motiveren?
Vraag 3
Hoe beoordeelt u de bewering van het faculteitsbestuur dat leeftijd op geen
enkel moment leidend is geweest bij de te maken keuzes in de reorganisatie?
Acht u deze bewering overtuigend, gegeven het genomen reorganisatiebesluit? Kunt u uw antwoord motiveren?
Vraag 4
Deelt u het oordeel van het College voor de Rechten van de mens, dat sprake
is van indirecte discriminatie, omdat de reorganisatie vooral oudere
medewerkers treft? Kunt u uw antwoord motiveren?
Vraag 5
Deelt u het oordeel van het College voor de Rechten van de Mens, dat de
uitspraak van de voorzitter van de reorganisatiecommissie is toe te rekenen
aan de VU, en leidt tot directe discriminatie op grond van leeftijd? Kunt u uw
antwoord motiveren?
Vraag 6
Deelt u de mening van de VU dat met de reorganisatie en de wijze waarop
deze is uitgevoerd, een legitiem doel op correcte wijze is gediend, om een
einde te maken aan een structureel verlieslijdende situatie op de afdelingen
waarop de reorganisatie betrekking had? Kunt u uw antwoord motiveren?
Vraag 7
Deelt u het eindoordeel van het College voor de Rechten van de Mens dat de
VU onvoldoende aannemelijk heeft gemaakt dat zij heeft gezocht naar
middelen die niet of minder discriminerend zijn naar leeftijd, dat het
leeftijdsonderscheid niet objectief gerechtvaardigd is, en derhalve sprake is
van verboden onderscheid op grond van leeftijd, bij de ontslagaanzeggingen
die in het kader van de reorganisatie zijn gedaan?
Antwoord 2 tot en met 7
Net als ieder ander mag een werkgever zich niet schuldig maken aan
discriminatie. Discriminatie op grond van leeftijd op het werk is in Nederland
dan ook verboden. Nederland is een democratische rechtstaat. Dat betekent
dat de beoordeling of in een specifieke zaak daadwerkelijk sprake is van
discriminatie, als gevolg van de keuze van de scheiding van machten een
bevoegdheid is die is voorbehouden aan de rechter en het College voor de
Rechten van de Mens. Het is niet aan mij om hierover een inhoudelijk oordeel
over te vellen.
Ik wil in dit verband benadrukken hoe belangrijk het is dat iedereen die zich
gediscrimineerd voelt, hiervan aangifte doet bij de politie en/of hiervan
melding doet bij het College voor de Rechten van de Mens. De gemeentelijke
antidiscriminatievoorziening kan hierbij bijstand verlenen. Op die manier
wordt er een duidelijke grens getrokken en kan een inhoudelijk oordeel
worden gegeven over de betreffende zaak. Het is dan ook een goede zaak dat
de twaalf medewerkers van de VU aan wie ontslag was aangezegd deze zaak
hebben gemeld bij het College voor de Rechten van de Mens, zodat het
College voor de Rechten van de Mens zich in haar oordeel van 17 mei 2016
over deze zaak heeft kunnen uitspreken.
In dit oordeel heeft het College voor de Rechten van de Mens vastgesteld dat
bij de ontslagaanzeggingen van de betrokken medewerkers sprake is van
indirect onderscheid op grond van leeftijd, gezien 57,3% van het totaal aantal
medewerkers dat als gevolg van de reorganisatie met ontslag is bedreigd
ouder is dan 55 jaar. Verder heeft het College voor de Rechten van de Mens
vastgesteld dat de VU niet heeft betwist dat de voorzitter van de reorganisatiecommissie in zijn uitspraak heeft verwezen naar de gemiddeld hoge
leeftijdssamenstelling van afdelingen waarop de reorganisatie betrekking
heeft en deze uitspraak als direct onderscheid gekwalificeerd. Het College
voor de Rechten van de Mens heeft daarop geconcludeerd dat door de VU
onderscheid is gemaakt op grond van leeftijd bij de ontslagaanzeggingen van
deze medewerkers in het kader van de reorganisatie. Het College voor de
Rechten van de Mens acht het door de VU gemaakte onderscheid niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

objectief gerechtvaardigd, zodat zij tot het oordeel komt dat het door de VU
gemaakte onderscheid dient te worden aangemerkt als verboden onderscheid
op grond van leeftijd.
Vraag 8
Welke actie gaat u ondernemen naar aanleiding van bovenvermeld oordeel
van het College voor de rechten van de Mens? Kunt u uw antwoord
motiveren?
Antwoord 8
Oordelen van het College voor de Rechten van de Mens zijn niet bindend. Dit
zorgt er mede voor dat het indienen van een klacht bij het College voor de
Rechten van de Mens laagdrempelig is. Aan de oordelen van het College
voor de Rechten van de Mens wordt vaak gevolg gegeven. Zo is in 2015 in
81% van de oordelen van het College voor de Rechten van de Mens door de
betreffende organisatie naar aanleiding van het oordeel een maatregel
genomen2. Het is aan de betrokken medewerker(s) en de betrokken werkgever, in casu de VU, om met elkaar in gesprek te gaan over het oordeel en
daarbij te bekijken op welke wijze gevolg kan worden gegeven aan dit
oordeel.
Mocht(en) de medewerker(s) en de werkgever ondanks het oordeel van het
College voor de Rechten van de Mens er onverhoopt niet samen uitkomen,
dan staat het de betrokken medewerker(s) vrij om de zaak ook aan de rechter
voor te leggen.
Vraag 9
Op welke wijze is geborgd, en gaat u borgen dat bij personele reorganisaties
bij deze en andere rijksinstellingen het afspiegelingsbeginsel correct wordt
gehanteerd, en verboden onderscheid op grond van leeftijd wordt voorkomen? Kunt u uw antwoord motiveren?
Antwoord 9
Allereerst merk ik op dat de VU geen rijksinstelling is, maar een privaatrechtelijke rechtspersoon waar het Burgerlijk Wetboek op van toepassing is. De
door de VU aangezegde ontslagen waar het oordeel van het College
betrekking op heeft, zijn gedateerd van voor 1 juli 2015. Voor deze datum was
het bijzonder onderwijs (en daarmee ook de VU) uitgezonderd van de UWV
toets. Sinds 1 juli 2015 geldt voor het bijzonder onderwijs dat een voorgenomen ontslag om bedrijfseconomische redenen door UWV preventief wordt
getoetst. Dat betreft niet alleen de redenen die ten grondslag liggen aan het
voorgenomen ontslag maar ook of de werkgever het afspiegelingsbeginsel
juist heeft toegepast. Daarbij toetst UWV of bij het vervallen van arbeidsplaatsen sprake is van uitwisselbare functies, en zo ja, of de juiste ontslagvolgorde
is toegepast overeenkomstig de volgorde die geldt op grond van het
afspiegelingsbeginsel. Als UWV concludeert dat dit niet het geval is, dan zal
geen toestemming voor opzegging van de arbeidsovereenkomst worden
verleend. Als UWV concludeert dat dit wel het geval is en de werknemer hier
niet mee instemt, kan hij de opzegging van de arbeidsovereenkomst
aanvechten bij de kantonrechter.
Voor rijksambtenaren gelden de regels omtrent reorganisatie uit het
Algemeen Rijksambtenarenreglement (ARAR). Op grond daarvan geldt sinds
de introductie van het Van Werk Naar Werk-beleid dat voor het bepalen wie
voor ontslag in aanmerking komt (boventalligheid) eveneens het afspiegelingsbeginsel van toepassing is. Als een ambtenaar meent dat dit beginsel
ten onrechte niet, of niet juist, is toegepast, kan hij tegen het ontslag bezwaar
maken. Als dat niet wordt gehonoreerd kan hij het ontslag aanvechten bij de
rechter.

2

Jaarverslag 2015 van het College voor de Rechten van de Mens. Zie http://
www.mensenrechten.nl/publicaties/zoek?categorie[0]=434555

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3