Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

21 501-31

Raad voor de Werkgelegenheid, Sociaal Beleid,
Volksgezondheid en Consumentenzaken

Nr. 413

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 10 augustus 2016
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de vaste
commissie voor Europese Zaken hebben op 9 juni 2016 overleg gevoerd
met de heer Asscher, Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Vice-Minister-President, over:
− de brief van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Vice-Minister-President d.d. 2 juni 2016 inzake geannoteerde Agenda Raad WSBVC, onderdeel Werkgelegenheid en
Sociaal Beleid op 16 juni 2016 en over de voortgang van de
onderhandelingen inzake de Europese toegankelijkheidsakte
(Kamerstuk 21 501-31, nr. 405);
− de brief van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Vice-Minister-President d.d. 28 april 2016 inzake verslag
van de Informele Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleid
19-20 april 2016 (Kamerstuk 21 501-31, nr. 403).
Van dit overleg brengen de commissies bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Van der Burg
De voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken,
Azmani
De griffier van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Post

kst-21501-31-413
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-31, nr. 413

1

Voorzitter: Van der Burg
Griffier: Post
Aanwezig zijn vier leden der Kamer, te weten: Pieter Heerma, Kerstens,
Schut-Welkzijn en Ulenbelt,
en de heer Asscher, Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Vice-Minister-President.
Aanvang 11.17 uur.
De voorzitter:
Ik open de vergadering en schors deze meteen weer, omdat wij nog
wachten op de Minister, die nog in de plenaire zaal is.
De vergadering wordt van 11.18 uur tot 11.33 uur geschorst.
De voorzitter:
Goedemiddag dames en heren. De Minister is klaar met het debat in de
plenaire zaal en is meteen bij ons aangeschoven. Aan de orde is het
algemeen overleg over de Raad Werkgelegenheid. Ik geef graag het
woord aan de heer Kerstens van de PvdA-fractie voor zijn inbreng in
eerste termijn.
De heer Kerstens (PvdA):
Voorzitter. Ook van mijn kant welkom aan de Minister.
Precies over een week, dus op 16 juni, zit de Minister de Europese Raad
Werkgelegenheid en Sociaal Beleid weer voor. Het eerste punt op de
agenda daar is de aangekondigde herziening van de Detacheringsrichtlijn.
Dat is niet verrassend, want het is ook bijna altijd het eerste punt op de
agenda hier. De PvdA dringt deze hele kabinetsperiode al aan op een
dergelijke herziening. Het is mede dankzij de Minister dat dit dossier in
Brussel eindelijk in beweging is gekomen, en dat niet alleen: de
Commissie heeft een concreet voorstel tot herziening gedaan. Het is een
voorstel waar zeker nog haken en ogen aan zitten; we hebben het daar in
een eerder overleg al eens over gehad. Het is echter wel een grote stap
vooruit in de richting van een eerlijkere arbeidsmarkt, een arbeidsmarkt
waarop onderbetaling van de een – laten we zeggen een Poolse
bouwvakker – en daardoor verdringing van de ander – zijn Nederlandse
collega – alsmede oneerlijke concurrentie tussen bedrijven wordt
tegengegaan.
Zoals te verwachten is, verzet met name een aantal Midden- en
Oost-Europese landen zich tegen zo’n herziening en is er, zoals dat heet,
een gele kaart getrokken. Hoewel het natuurlijk eigenlijk hartstikke gek is
dat landen er blijkbaar vrede mee hebben dat hun inwoners in het
buitenland worden onderbetaald, is het ook wel helder dat juist de
mogelijkheid om mensen goedkoper aan het werk te zetten, een belangrijk
element is in het succes van het exportproduct dat de werknemers in
kwestie daarmee zijn geworden. Het is cynisch om dat te overgieten met
het sausje «herziening van de Detacheringsrichtlijn belemmert de interne
markt». Ik durf de stelling aan dat de herziening juist een eerlijke interne
markt en een fatsoenlijke arbeidsmarkt bevordert.
Wellicht kan de Minister navraag doen bij zijn Poolse collega over het
onderzoek dat onlangs aanwijzingen opleverde over de inzet van
Noord-Koreaanse arbeiders, dwangarbeiders wordt wel gezegd, in zijn
eigen land. Het antwoord daarop zou veelzeggend kunnen zijn. Het zou, zo
maak ik op uit de krant van vanochtend, overigens ook zomaar kunnen dat
de Minister op zijn beurt wordt aangesproken door zijn Belgische collega,
over de vele Nederlandse detacheringsbedrijven die er dankzij de gaten in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-31, nr. 413

2

de Detacheringsrichtlijn lekker op los verdienen in België. Over de rug van
Belgische bouwvakker, zeg ik dan maar.
Tijdens de vorige informele Raad is over de aangekondigde herziening
gesproken, net als bij een recente bijeenkomst in Wenen en wellicht ook
gisteren in Brussel, bij de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) waar de
Minister naar ik heb begrepen ook aanwezig was. Wat voor gevoel heeft
de Minister aan die informele sessies overgehouden? Wat kan hij
daarover zeggen? Ik heb begrepen dat de Commissie niet van plan is om
haar wens tot herziening, die ook de onze is, van tafel te halen. Is dat ook
de indruk die de Minister heeft? Hoelang gaat het traject duren? En even
een zijstapje: is de Minister al aangevangen met het de Kamer toegezegde
overzicht van nationale maatregelen die wij zelf nog extra kunnen nemen
om gelijk loon, gelijke loonkosten, voor gelijk werk nog wat dichterbij te
brengen? Kan de Minister melden waar hij in dat kader zoal aan denkt?
Het tweede speerpunt van het Nederlandse EU-voorzitterschap op het
terrein van deze Minister is de aanpak van kankerverwekkende stoffen.
Ook daarop is voortgang geboekt. Onlangs presenteerde de Commissie,
in Amsterdam als ik mij niet vergis, een eerste voorstel tot aanpassing van
de zogenoemde Carcinogenenrichtlijn. Daaraan werden tien gevaarlijke
stoffen toegevoegd, terwijl van twee al in de richtlijn staande stoffen de
toegestane grenswaardes zijn verlaagd. Dat is goed nieuws, zo vinden
bijvoorbeeld ook de vakbonden. Maar zij en wij willen meer. Wat zijn de
nu te nemen vervolgstappen, wat de Minister betreft? Wanneer komt de
door ons gewenste verdere uitbreiding? En vooral: wanneer merken
werknemers de positieve effecten van een en ander?
Dan de zogenoemde Toegankelijkheidsakte als Europese invulling van het
gehandicaptenverdrag van de VN. Dit is onlangs ook door Nederland
geratificeerd, met daarbij, dankzij een belangrijk amendement van mijn
collega Otwin van Dijk, de heldere lijn dat toegankelijkheid van gebouwen
en van allerlei communicatie-uitingen de norm dient te zijn. Kan de
Minister garanderen dat de inzet van Nederland in Europa daar naadloos
op aansluit? Ik vraag dit niet alleen omdat het thema hartstikke belangrijk
is en hoort bij de inclusieve samenleving die we allemaal nastreven, maar
ook omdat juist dat amendement door het kabinet destijds ontraden werd.
Ten slotte ga ik kort in op de landenspecifieke aanbevelingen die weer zijn
afgekomen. Voor wat Nederland betreft, herken ik ze. Met het kabinet vind
ik dat de eerste stappen op de verschillende terreinen in die aanbevelingen inmiddels zijn gezet. Zij gaan van het de doorgeschoten flexibilisering op de arbeidsmarkt een halt toeroepen tot het erkennen van het feit
dat het zelfstandig ondernemerschap voor de een wellicht de volgende
stap in de emancipatie van de arbeider is, maar voor de ander toch echt
de klok 100 jaar terugdraaien betekent. Ook de samenleving als geheel
moet nadenken over de gevolgen van een en ander. Overigens reiken mijn
ambities, de ambities van de PvdA, op deze punten verder dan de stappen
die tot nu toe zijn gezet, maar dat zal voor meer collega’s gelden.
De heer Ulenbelt (SP):
Voorzitter. Ik wist het niet, maar België heeft een aparte Staatssecretaris
voor de bestrijding van sociale fraude. Deze Staatssecretaris zei van de
week in Belgische kranten dat Nederland een platform is voor detachering
van Oost-Europese arbeiders naar België, op een nogal grote schaal. Ik
ben benieuwd wat de Minister daarvan weet. Wil hij dit uitzoeken en er
dan iets aan doen?
De heer Kerstens zei al dat er elf landen zijn die geen aanscherping willen
van de Detacheringsrichtlijn, terwijl een meerderheid in deze Kamer juist,
zo bleek in het vorige overleg, verder wil gaan dan het voorstel nu reikt.
Deze landen hebben een gelekaartprocedure gevoerd. De vraag aan de
Minister is dan natuurlijk: wat nu? De volgende voorzitter van de Europese
Unie is een Minister uit een land die de gele kaart getrokken heeft. Wat
belooft dat?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-31, nr. 413

3

Wat mij wel duidelijk is en wat ik de vorige keer ook al verwachtte, is dat
dit een extreem slepende kwestie wordt. Dat sommige kwesties extreem
slepen hoeft op zich nog niet zo erg te zijn, maar ondertussen gaat de
fenomenen die we willen bestrijden, sociale dumping, uitbuiting en
malafide detachering, gewoon door. Eerder heeft de Minister toegezegd,
een inventarisatie te zullen maken van nationale maatregelen. De heer
Kerstens heeft hier ook al om gevraagd. Of heb ik dat nou al gezegd? Dan
zeg ik het twee keer.
De heer Kerstens (PvdA):
Nee, maar als u het wilt bevestigen, is dat niet verkeerd.
De heer Ulenbelt (SP):
Oké. Ik wil het ook best wel twee keer zeggen, geen probleem. De vraag is
of het bij een inventarisatie moet blijven en of er gezien de omstandigheden niet voor gekozen moet worden om die nationale maatregelen ook
daadwerkelijk te treffen. Misschien kom je dan een beetje in strijd met wat
de Europese Unie wil, maar wat ze daar in Oost-Europa flikken, is
natuurlijk van God los, zoals ze bij ons thuis zeiden. Het is echt niet te
tolereren. Wat mij betreft gaan we dus vanaf dag één hier belastingen en
premies innen voor wie hier werkt, en misschien ook een werkvergunning
instellen voor risicofactoren. Ik hoop dat dit meegenomen kan worden in
die inventarisatie.
De toetreding van de Midden- en Oost-Europese landen heeft geleid tot
destabilisering van de Europese Unie. Er zijn meer oorzaken voor, maar
als het gaat om arbeidsmigratie is dit er zeker één. Voor een belangrijk
deel vinden ook die hele Engelse discussie en het referendum over een
brexit hun oorsprong in al de arbeidsmigratie naar Engeland. Wat doet de
regering nu als voorbereiding op wat de Engelsen gaan doen? Ze blijven
of ze vertrekken. Als ze vertrekken, moet je je daarop voorbereiden, en als
ze blijven, moet je je ook daarop voorbereiden. De Engelsen hebben
namelijk de toezegging dat bij blijven er een Europese regeling komt
waarbij een land vier jaar lang mensen toegang tot delen van de sociale
zekerheid kan ontzeggen. Ik ben heel benieuwd wat deze Minister daarvan
vindt. Is hij het daar nou mee eens?
Ondertussen wordt er gesproken over een «sociale pijler» in Europa. Als
Europa al besloten heeft dat je in een land mensen vier jaar lang toegang
tot sociale zekerheid of delen daarvan kunt ontzeggen, wat is dat dan voor
geklets over een sociale pijler? Dan praat je over een sociale pijler terwijl
je aan de andere kant dat ding gewoon al onderuit hebt gehaald. Ik ben
dus heel benieuwd naar de reactie van de Minister op dit punt. Misschien
rechtvaardigt ook de discussie over een brexit een versterking, niet alleen
van de inventarisatie van die maatregelen maar ook door het concreet
voorstellen ervan.
Tot slot. Misschien ben ik wat vroeg, maar binnen een maand is het
voorzitterschap van deze Minister binnen de Europese gremia afgelopen.
Ik ben benieuwd of de Minister nu al kan terugkijken op de resultaten die
hij heeft behaald. Viel het mee of tegen? Was het leuk? Als het niet leuk
was, mag hij dat ook zeggen. Ik ben vooral benieuwd naar het volgende.
Destijds is toegezegd een inspanning op armoede te leveren. Ik ben
benieuwd wat er op dat punt is gebeurd.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Voorzitter. Ook ik wil het in mijn termijn primair hebben over de Detacheringsrichtlijn. De Kamer heeft daar heel wat over gesproken met deze
Minister de afgelopen jaren, zeker naar aanleiding van de code oranje die
hij heeft afgegeven rondom de interne markt. Hoewel dat in eerste
instantie nog wel wat cynische en honende reacties opleverde, kon je in
het laatste overleg zien dat er in de Kamer heel breed steun is voor de
aanpassing en de modernisering van de Detacheringsrichtlijn, op de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-31, nr. 413

4

grootste coalitiepartner na, die daar anders in zit. Desondanks is er heel
breed vanuit de Kamer steun voor deze aanpak. Het liefst zouden we zelfs
nog een stap verdergaan. Het liefst zouden we de achterdeur die nog in
het voorstel zit, waardoor met kortlopende detachering misbruik langer in
stand kan worden gehouden, verder sluiten: gelijk loon voor gelijk werk
op dezelfde plek. Dit is ook geen gekke discussie, gezien het feit dat de
interne markt van Europa zoals we die nu kennen heel anders is dan
twintig jaar geleden. De verschillen tussen lonen en tussen landen zijn
immers veel groter; er zijn landen met een minimumloon dat ver onder
ons bijstandsniveau ligt.
De modernisering van de Detacheringsrichtlijn is verstandig, niet alleen
voor het draagvlak voor de interne markt, maar ook voor het draagvlak
voor de Europese Unie als geheel. De gelekaartprocedure kwam voor mij
dan ook zeer onverwacht. Ik ben benieuwd of die voor de Minister ook
onverwacht kwam. Als dat niet zo is, wat is er in het voortraject dan
gedaan om te voorkomen dat deze procedure in werking werd gesteld?
Ik vraag mij ook af in hoeverre hier een gelegitimeerde subsidiariteitsvraag ligt; de heer Kerstens hintte hier al naar in zijn bijdrage. Het gaat
immers om een aanpassing van een richtlijn, de Detacheringsrichtlijn, die
er al lag, zodat deze beter kan werken en de interne markt beter kan
functioneren. Is dat opeens een subsidiariteitsprobleem geworden?
Waarom was de Detacheringsrichtlijn dat aanvankelijk dan niet? Ik weet
niet of de Minister hier iets over kan zeggen, maar ook Juncker heeft er in
ieder geval op gehint. Wat gebeurt er vanuit de Commissie en in het
overleg in Wenen? Hoe staat dit op de agenda voor de laatste Raad onder
het Nederlands voorzitterschap volgende week? Ik vraag dit ook met het
oog op een land als Denemarken, dat komt vanuit een heel andere positie,
met een heel eigen arbeidsmarkt met eigen vraagstukken.
Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD):
Als ik de bijdrage van de heer Heerma hoor, lijkt het alsof hij de subsidiariteitsvraag ter discussie stelt. Neemt het CDA daarmee afstand van een
heel grote minderheid van de parlementen die zich tegen dit voorstel
hebben verzet? Het is pas de derde keer sinds Lissabon in 2000 dat dit in
zo’n grote mate is gebeurd.
De heer Pieter Heerma (CDA):
An sich is het heel goed dat die gelekaartprocedure er is. Als die terecht
wordt gebruikt, is het een middel dat er moet zijn. Ik vraag me alleen af of
het gebruik ervan in dit geval terecht is. Daarom ben ik ook benieuwd hoe
de Commissie ermee omgaat. Ik vind sowieso dat die procedure serieus
genomen moet worden; zo zijn de spelregels. Maar wil zo’n instrument op
de lange termijn werken, dan moet het wel op de gronden gebruikt
worden die ervoor gelden. De VVD neemt hier een heel andere positie in;
de VVD is het eens met Roemenië, Bulgarije en Polen dat de Detacheringsrichtlijn geen probleem is. Ik denk dat de Detacheringsrichtlijn wél
een probleem is. Het Nederlandse standpunt is dat het voorstel dat nu is
gedaan, niet strijdig is met het subsidiariteitsbeginsel, iets waar volgens
mij ook het VVD-smaldeel in het kabinet zich hard voor maakt. Maar daar
ga ik in het vervolg van mijn termijn nog vragen over stellen.
Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD):
Ik heb het niet over wat het kabinet wil; ik heb over wat het CDA wil. Is de
heer Heerma het niet eens met de VVD dat wanneer zo veel parlementen
zich uitspreken over herziening van dit voorstel en als Brussel tot doel
heeft om parlementen en burgers serieus te nemen, en zich daar ook over
heeft uitgesproken, Brussel ook daadwerkelijk moet luisteren naar die
parlementen en daadwerkelijk dat voorstel moet hervormen, naar
aanleiding van de geuite kritiek?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-31, nr. 413

5

De heer Pieter Heerma (CDA):
Volgens mij werkt de gelekaartprocedure anders. Hij moet serieus
genomen worden, maar hij hoeft niet een-op-een overgenomen te
worden. Misschien moet mevrouw Schut-Welkzijn de werking ervan nog
eens bekijken. Er zijn een aantal mogelijkheden. Nogmaals: het zou raar
zijn als welke partij dan ook hier een pleidooi zou houden om het niet
serieus te nemen en om het naast zich neer te leggen. Maar dat is niet
hetzelfde als wat mevrouw Schut-Welkzijn suggereerde, namelijk dat als
Bulgarije, Polen en Roemenië het er niet mee eens zijn en stellen dat het
een subsidiariteitskwestie is, het voorstel van tafel moet. Dat is niet hoe
het werkt en dat zou ook een slechte zaak zijn.
De voorzitter:
De heer Heerma vervolgt zijn betoog.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Ik ben ook benieuwd – en dat raakt aan de laatste interruptie – of de
Minister het gevoel heeft dat er in deze kwestie schade wordt toegebracht
aan de overtuigingskracht van Nederland en aan de mogelijkheid van
Nederland om de code oranje kracht bij te zetten, doordat de coalitiepartner in de regering het eigenlijk eens is met Bulgarije, Polen en
Roemenië. Of staan het VVD-smaldeel en het kabinet zij aan zij om het
Nederlandse standpunt uit te dragen en om ervoor te zorgen dat er
daadwerkelijk iets gaat gebeuren aan de Detacheringsrichtlijn? Hoe groot
is het risico op vertraging of zelfs afstel als het voorzitterschap vanaf 1 juli
wordt overgenomen door een van de landen die de gele kaart hebben
getrokken? En hoe voorkomt men dat dit gaat gebeuren?
Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD):
Voorzitter. Op de agenda staat wederom de herziening van de Detacheringsrichtlijn. We hadden het er net al over. Veel mensen in Nederland,
bijvoorbeeld vrachtwagenchauffeurs, zijn bezorgd dat hun baan mogelijk
wordt overgenomen of wordt afgepakt door mensen die van buiten
komen. Dat moet je je heel duidelijk realiseren. Het is daarom echt van het
grootste belang dat illegale arbeid en uitbuiting door middel van
handhaving worden aangepakt. We hebben daarvoor recentelijk
wetgeving aangenomen en de VVD is daar helemaal voor. Maar waar
hebben we het eigenlijk over als we praten over detachering binnen
Europa? We hebben het bijvoorbeeld over mensen die tijdelijk asperges
komen steken, of andere klussen doen die anders zouden blijven liggen.
Als bedrijven geen hogere lonen kunnen betalen, worden die klussen
immers niet meer gedaan. Dat kost uiteindelijk werk en banen, en voor de
VVD gaat werk altijd boven inkomen. Wij zijn daarom blij dat veertien
Kamers van elf parlementen – en dus niet alleen Oost-Europese lidstaten –
het eens zijn met de VVD. Ook die lidstaten beargumenteren dat de
aanscherping van de Detacheringsrichtlijn in strijd is met het concept van
de interne markt.
De heer Kerstens (PvdA):
Volgens mij gaat het niet om een enkele aspergesteker die werk komt
doen waarvoor in Nederland niemand te vinden is. Dat laatste waag ik
overigens te betwijfelen. Ik wijs maar even op het voorbeeld van de
snelwegen A2, A4 en A15, want daar was ook sprake van detachering en
van allerlei misstanden, terwijl heel veel bouwvakkers daar maar al te
graag aan hadden gewerkt. Ook dat zijn geen werkzaamheden die bij het
herzien van de Detacheringsrichtlijn ineens naar het buitenland zouden
verdwijnen.
Ik heb echter een andere vraag aan mevrouw Schut-Welkzijn. Zij begon
haar betoog met de opmerking dat verdringing en misstanden voorkomen
moeten worden, en dat vinden wij allemaal. Zij is, net als wij allemaal, blij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-31, nr. 413

6

met de Wet arbeidsvoorwaarden gedetacheerde werknemers in de EU, die
de Tweede Kamer onlangs heeft goedgekeurd en die handhaving wat
steviger vormgeeft. De heer Ulenbelt en ik – en ik denk dat ook de heer
Heerma het ermee eens is – hebben er bij de Minister al een paar keer
voor gepleit om ook na te denken over extra Nederlandse, en dus
nationale, maatregelen. Dat heeft succes gehad, want hij heeft dit
toegezegd. Mag ik de woorden van mevrouw Schut-Welkzijn zo verstaan
dat zij die ook zal ondersteunen? Die maatregelen hebben immers
allemaal als doel om oneerlijke concurrentie, onderbetaling en
verdringing te voorkomen.
Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD):
Wij zijn voor maatregelen die verdringing, illegale arbeid en uitbuiting
bestrijden. Wij zijn echter er niet voor om mensen die binnen de interne
markt het minimumloon verdienen, meer loon te geven. Wij vinden dat
namelijk geen uitbuiting. Als je als natie of als land een minimumloon
hebt ingesteld, is dat ook het minimum dat kan worden uitgekeerd. Als de
voorstellen van de heer Kerstens ertoe leiden dat de lonen omhooggaan
en dat daardoor de werkloosheid groter wordt – want dat is wat ik tot nu
toe in de voorstellen heb gehoord – zal hij de VVD niet aan zijn zijde
vinden.
De heer Kerstens (PvdA):
Wij hebben nog geen enkel voorstel gedaan dat de werkloosheid
vergroot, hoogstens voorstellen die voorkomen dat Nederlandse
bouwvakkers en vrachtwagenchauffeurs werkloos op de bank komen te
zitten, omdat ze zogenaamd te duur zijn. Hoor ik het goed dat mevrouw
Schut-Welkzijn aan de ene kant een positieve grondhouding toont, omdat
de VVD best mee wil doen als wij met nadere maatregelen komen
waarmee verdringing kan worden aangepakt, terwijl zij aan de andere
kant vindt dat de cao’s in Nederland eigenlijk afschaft zouden moeten
worden, omdat die vaak een loon bevatten dat hoger is dan het wettelijk
minimumloon, dat zij blijkbaar voldoende vindt? Als we genoegen nemen
met een minimumloon en als we vinden dat de cao-afspraken waaraan
werkgevers zich dienen te houden, er niet meer toe doen, lopen Nederlandse werknemers dan volgens haar niet nog steeds het risico om als te
duur opzijgezet te worden?
Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD):
Ik denk dat we een aantal dingen uit elkaar moeten houden. Laten we nog
eens terugdenken aan de tijd waarin er nog geen sprake was van een
grote Europese Unie met Oost-Europese migranten. Toen zaten de
aspergetelers elk jaar op het moment dat de vogeltjes gingen fluiten in de
hoogste boom, omdat niemand dat werk wilde doen. Dat kwam omdat er
heel weinig marge op zat en er daarom geen heel hoge lonen konden
worden betaald. Die tijd is gelukkig voorbij. Dat heeft er uiteindelijk toe
geleid dat er een grotere koek te verdelen is voor iedereen en daar
profiteert iedereen van. Wij willen niet terug naar die tijd door de lonen te
verhogen, terwijl er mensen zijn die dat werk heel graag willen en kunnen
doen. Uiteindelijk profiteert heel Nederland daarvan.
De heer Ulenbelt (SP):
Ik val bijna van mijn stoel door het pleidooi van mevrouw Schut-Welkzijn.
Waar ligt haar loyaliteit? Ligt die bij het Nederlandse parlement of bij de
parlementen van de Oost-Europese landen?
Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD):
Mijn loyaliteit ligt niet bij het parlement, maar bij de mensen in Nederland
die heel graag hun baan willen behouden en die heel graag willen dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-31, nr. 413

7

Nederland in Europa blijft groeien en blijft profiteren van de interne markt.
Daar ligt mijn loyaliteit.
De heer Ulenbelt (SP):
De opvatting van de meerderheid van het Nederlandse parlement over de
Detacheringsrichtlijn is volstrekt helder. Mevrouw Schut-Welkzijn staat er
op dit punt alleen voor. Waarom moet de VVD de hulp inroepen van
parlementen van landen als Hongarije en Slowakije – terwijl daar van alles
is aan te merken op de mensenrechtensituatie – om haar zin door te zetten
tegen de meerderheid van het Nederlandse parlement in? Om die reden
twijfel ik aan haar loyaliteit.
Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD):
Mijn loyaliteit ligt bij mensen en niet bij buitenlandse parlementen.
Veertien Kamers van elf Europese parlementen steunen het VVD-beleid,
omdat zij vinden dat er sprake is van strijdigheid met de interne markt als
Europa gaat opleggen hoeveel er in een bepaald land aan lonen betaald
moet worden. Wij zijn dat enorm eens met die lidstaten. Het is heel
jammer dat die mening in Nederland niet meer wordt ondersteund. De
Nederlandse bevolking was het gelukkig op Stand.nl wel eens met de VVD
en daar ben ik blij om.
De voorzitter:
Mevrouw Schut-Welkzijn vervolgt haar betoog.
Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD):
De Europese Commissie moet het voorstel nu heroverwegen. Wat is de
verwachting van de Minister op dit punt? De volgende EU-voorzitter,
Slowakije, is tegen de herziening van de Detacheringsrichtlijn. Er gaan
geluiden op dat de Europese Commissie zich niets aan zou trekken van de
bezwaren van de elf lidstaten. Wat is de inzet van de Minister? De VVD
vindt dat je de bezwaren van zo veel lidstaten niet kunt en niet mag
negeren. Dat zou het draagvlak voor maatregelen uit Brussel alleen maar
ondergraven. Hoe weegt de Minister dat draagvlak en wat gaan de
rapporteurs die in het Europees parlement zijn benoemd, doen?
Ik kom op de Europese Toegankelijkheidsakte. Met deze richtlijn worden er
gemeenschappelijke eisen gesteld aan een aantal producten en diensten,
zodat mensen met een handicap in de hele EU in staat zijn om volledig
aan de samenleving deel te nemen. Mede op initiatief van de VVD is in de
commissie voor VWS een behandelvoorbehoud opgesteld, waarin ook
afspraken staan over voortgangsrapportages. We hebben nog steeds niet
de eerste kwartaalrapportage ontvangen. Wanneer wordt die naar de
Kamer gestuurd en kan de Minister aangeven wat de laatste stand van
zaken is met betrekking tot de Toegankelijkheidsakte?
Ik kom ten slotte op het Europees semester. Het is aan mensen niet uit te
leggen dat wij tijdens de crisis moeilijke maatregelen moeten nemen om
ervoor te zorgen dat de financiën er uiteindelijk weer bovenop komen,
terwijl tegelijkertijd landen als Spanje en Frankrijk zonder hervormingen
en zonder in te grijpen op dezelfde voet voortleven. Wij hopen dan ook
dat Minister Asscher zich op even scherpe toon uitlaat als zijn collega
Dijsselbloem heeft gedaan. De VVD ondersteunt die lijn immers volledig.
Ik wil graag een indicatie horen en een reactie op de vraag hoe het
krachtenveld zich op dit punt gaat ontwikkelen.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Ik vind het betoog van de VVD intrigerend, vooral omdat daarin aspergesteken als voorbeeld wordt gebruikt. Volgens haar wordt met de
herziening van de Detacheringsrichtlijn zoals die nu voorligt, seizoenarbeid in de agrarische sector, zoals aspergesteken en fruit telen,
onmogelijk gemaakt. Het voorbeeld slaat dus helemaal niet op datgene

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-31, nr. 413

8

wat hier voorligt. Het gaat hier om het terugbrengen van een termijn en
om een periode van twee jaar, waarbij er zelfs nog sprake is van een
achterdeur om allerlei detacheringen van bijvoorbeeld vijf maanden op
elkaar te stapelen. De kracht van het betoog wordt niet heel veel sterker
als er voorbeelden worden gebruikt die helemaal niet raken aan waar het
voorstel over gaat.
Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD):
Dat ben ik niet met het CDA eens. Er komen jaarlijks heel veel mensen uit
Oost-Europa om hier asperges te steken. Die mensen blijven hier maar
kort en wonen hier dus niet. Het probleem met aspergesteken in het
verleden was dat de marges heel laag waren, waardoor er niet heel veel
geld voor kon worden betaald, terwijl het wel heel zwaar werk is. De
marges staan onder druk en als de aspergetelers door dit voorstel veel
hogere lonen moeten betalen, blijven de asperges nog steeds in de grond
zitten. Dat is de onderbouwing van mijn betoog.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Het gaat erom dat de Detacheringsrichtlijn misbruikt wordt voor
constructen waarvoor tot in de eeuwigheid hetzelfde verdienmodel geldt,
namelijk meer nieuwe detacheringen om structureel werk uit te laten
voeren. De bedoeling is juist dat dit met de Detacheringsrichtlijn wordt
aangepakt. Het gaat niet over seizoenarbeiders. Ik weet niet met hoeveel
klagende boerenbedrijven mevrouw Schut-Welkzijn heeft gesproken over
de herziening van de Detacheringsrichtlijn. Sterker nog, de meeste
agrariërs hebben in het verleden juist last gehad van het feit dat zij zich
netjes aan de regels hielden, terwijl anderen oneerlijke constructen
gebruikten. Het zijn dus juist de bonafide ondernemers die willen dat je de
pas afsluit voor misbruikconstructies. Hoeveel agrariërs hebben geklaagd
over het feit dat deze herziening van de Detacheringsrichtlijn het
onmogelijk zou maken om nog met Oost-Europeanen ...
De voorzitter:
Ik geloof dat uw punt duidelijk is.
Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD):
Veel bedrijven en ondernemers hebben bij de VVD geklaagd, omdat zij
vinden dat dit voorstel totaal onuitvoerbaar is. Dat geldt ook voor
ondernemers die normaal het CDA aanhangen en die niet begrijpen
waarom het CDA deze positie inneemt. Ik onderschrijf natuurlijk dat alles
wat malafide is, moet worden aangepakt. Wij zijn het eens over het feit
dat je mensen niet illegaal moet laten werken en dat je aan de wet- en
regelgeving moet voldoen. Maar als je mensen veel meer betaalt dan
door Europa wordt opgelegd, gaan daar heel veel bedrijven aan
onderdoor. Die bedrijven kunnen dat namelijk niet, waardoor er werk niet
meer wordt gedaan en er werkloosheid ontstaat. Dat is de hoofdreden
waarom de VVD tegen dit voorstel is.
De heer Ulenbelt (SP):
Debatteren is alleen maar leuk met mensen die weten waarover ze het
hebben en dat geldt in dit geval zeker niet voor mevrouw Schut-Welkzijn.
De Poolse aspergestekers worden niet gedetacheerd, want die zijn
gewoon in dienst van een aspergeteler in Nederland. Dat heeft er dus
helemaal niets mee te maken. Er zijn in het verleden pogingen gedaan om
te oogsten via gedetacheerde constructies, maar die zijn allemaal
doorgekrast. Mevrouw Schut-Welkzijn moet in plaats daarvan het
voorbeeld gebruiken van de 50.000 mensen uit Oost-Europa en uit andere
landen die de kolencentrales in Nederland hebben gebouwd, waardoor
Groningse bouwvakkers geen werk meer hadden. Dat bestrijden we met
dit soort voorstellen. Het gaat echt niet over asperges, want die komen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-31, nr. 413

9

heus de grond wel uit. Het stoort mij dat mevrouw Schut-Welkzijn
voorbeelden gebruikt die kant noch wal raken; de heer Heerma merkte dat
al terecht op. Zij verwees vervolgens ook nog naar Stand.nl, terwijl daar
sprake was van een heel foute stelling, namelijk of Nederland voor een
hoger loon voor Polen is. Daar is natuurlijk niemand voor, ook hier niet.
Het gaat om een gelijk loon. Zij gebruikt Stand.nl en de Poolse en
Roemeense parlementen om haar gelijk te krijgen. Ik heb zelden zo veel
onbenul in deze Kamer gezien.
De voorzitter:
Volgens mij hebt u geen vraag gesteld.
Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD):
Ik merk dat ik een gevoelige snaar heb geraakt bij de SP. Als de bevolking
zich op Stand.nl uitspreekt voor een bepaalde stelling en de SP het daar
niet mee eens is, is het in de ogen van de SP ineens een heel verkeerde
stelling. Wat dat betreft praat de SP volledig in het eigen straatje. Wat ik
heb gehoord, is dat heel veel bedrijven gebruikmaken van de huidige
Detacheringsrichtlijn om zo werk te laten doen waar weinig marge op zit,
werk dat dus niet door Nederlanders wordt gedaan. Er is geen sprake van
verdringing, het werk wordt niet gedaan. Daardoor gaan banen verloren,
waar de economie onder heeft te lijden. Daarom zijn wij tegen dit
voorstel.
De heer Ulenbelt (SP):
Maar wil mevrouw Schut dan op zijn minst toegeven dat aspergestekers
niets te maken hebben met de Detacheringsrichtlijn?
Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD):
Ik heb daarnaar gekeken en ik heb wel bedrijven gezien die gebruikmaken
van die richtlijn. Sterker nog, ze hebben zich gemeld. Misschien hebben
die bedrijven niet aangeklopt bij de SP, wat ik me heel goed kan
voorstellen. Maar dat het niet voorkomt, is een ontkenning van de
realiteit.
De heer Kerstens (PvdA):
In dezelfde radiouitzending van Stand.nl zat ook een vertegenwoordiger
van de land- en tuinbouwwerkgevers. Hij hield daar een warm pleidooi
voor de Detacheringsrichtlijn. Heeft mevrouw Schut dat ook gehoord?
Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD):
Wat mij daarvan is bijgebleven, is dat men heel graag wil dat illegale
arbeid en uitbuiting worden voorkomen. Hoe dat precies moet worden
bewerkstelligd, werd in het midden gelaten. Ik heb in die uitzending
gezegd dat LTO de VVD daarbij geheel aan haar zijde vindt, want wij zijn
er ook voor om uitbuiting en illegaliteit te bestrijden. Maar dat moet
gebeuren via handhaving en niet via meer regels uit Brussel.
De heer Kerstens (PvdA):
Los van het feit dat de meneer in kwestie letterlijk de vraag kreeg
voorgelegd of hij voor of tegen een aangepaste Detacheringsrichtlijn was
– hij was daarvoor – moet wel worden bedacht dat werkzaamheden niet
niet verricht worden als de Detacheringsrichtlijn niet wordt aangepast. Ik
sprak over de A2, de A14 en de A15, die echt niet zouden zijn verplaatst
naar andere landen. De heer Ulenbelt sprak net over loyaliteit. Ik weet dat
die loyaliteit niet ligt bij de Nederlandse bouwvakker en vrachtwagenchauffeur die werkloos op de bank zitten, omdat ze weggeconcurreerd
worden door te lage lonen. Maar ik dacht altijd dat de loyaliteit van de
VVD wel lag bij het mkb, bijvoorbeeld in de bouw, dat ook weggeconcurreerd wordt door allerlei constructies. Heb ik me daarin ook vergist?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-31, nr. 413

10

Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD):
De loyaliteit van de VVD ligt bij al die werknemers die graag willen dat
Nederland concurreert in Europa, waardoor ze hun boterham kunnen
verdienen. Dit voorstel maakt de economie kleiner door banenverlies.
Daarom zijn wij ertegen.
De voorzitter:
We zijn aan het einde gekomen van de eerste termijn van de Kamer.
De vergadering wordt van 12.08 uur tot 12.15 uur geschorst.
De voorzitter:
De Minister is klaar om de vragen die in de eerste termijn zijn gesteld te
beantwoorden. Daartoe geef ik hem graag de gelegenheid.
Minister Asscher:
Voorzitter. De Partij van de Arbeid stelde een vraag over dwangarbeid
door Noord-Koreanen. Ik ben het ermee eens dat er in de EU nergens
sprake zou mogen zijn van dwangarbeid. Wij zetten ons overal in voor een
fatsoenlijke arbeidsmarkt en ook voor fatsoenlijke arbeidsomstandigheden. Dat is een hoofdthema van het voorzitterschap. Nederland heeft de
kwestie van de Noord-Koreaanse gastarbeiders in een EU-bijeenkomst
over de relaties met Noord-Korea te sprake gebracht. Daarin is gepleit
voor gecoördineerd optreden tegen dwangarbeid als daar sprake van is.
Het afgelopen jaar hebben we de speciale rapporteur van de VN voor de
mensenrechten in Noord-Korea gevraagd om aandacht te besteden aan
de positie van Noord-Koreaanse arbeidsmigranten. Binnen de EU hebben
we gepleit voor fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden, ook via betere beloning
van gedetacheerde werknemers. We investeren ook bilateraal in projecten
tegen arbeidsuitbuiting, bijvoorbeeld in Polen. Intussen heeft Polen laten
weten dat het, mede in het kader van de sancties tegen Noord-Korea,
geen Noord-Koreanen in Polen meer laat werken.
Er is gevraagd naar het artikel in De Telegraaf over Nederland als
draaischijf voor Oost-Europeanen. In Beneluxverband worden detacheringsstromen en eventuele onregelmatigheden onderzocht. Alle Nederlandse betrokken instellingen, zoals de SVB, de IND, de Belastingdienst en
mijn departement, werken daarbij nauw samen met de Belgische
autoriteiten. Ik neem dit signaal dus zeer serieus en zal het betrekken bij
verdere onderzoeken. Inspecties van beide landen voeren gemeenschappelijke inspecties uit. Er lopen nu onderzoeken tegen een aantal bedrijven
die werknemers tewerk hebben gesteld in de Antwerpse haven.
Er is gevraagd wanneer het overzicht van de nationale maatregelen komt.
De handhavingsrichtlijn is net zonder stemming aanvaard door de Eerste
Kamer. Dat is goed nieuws. Het voegt een aantal dingen toe. Ik heb
beloofd om daarnaast in beeld te brengen wat we nog meer zouden
kunnen doen. Ik denk dat ik dat kort na het zomerreces naar de Kamer kan
sturen.
Dan kom ik op de gelekaartprocedure. Het is goed om even bij die
procedure zelf stil te staan. Die bestaat sinds het Verdrag van Lissabon.
Binnen acht weken nadat de Commissie een voorstel heeft gedaan, kan
een parlement toelichten waarom het van mening is dat dat niet in
overeenstemming is met het subsidiariteitsbeginsel. Als meer dan een
derde van de nationale parlementen een voorstel in strijd acht met het
subsidiariteitsbeginsel, is de zogenaamde «gelekaartprocedure» gestart.
Dan moet de Commissie het voorstel opnieuw in overweging nemen en
kan zij vervolgens besluiten om het te wijzigen, in te trekken of te
handhaven. Dat moet zij wel gemotiveerd doen. Dit besluit wordt door het
college van Commissarissen genomen en vervolgens bekendgemaakt. De
Raad en het Europees parlement moeten om de eerste lezing in de
besluitvormingsprocedure over het richtlijnvoorstel af te sluiten,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-31, nr. 413

11

beoordelen of het strookt met de subsidiariteit. Daarbij kunnen ze
rekening houden met de reasoned opinions van nationale parlementen en
het gemotiveerde advies van de Commissie.
Hoe kijk ik ertegenaan? Dit betekent dat de bal bij de Commissie ligt. In de
procedure is het eerste belang dat er netjes mee wordt omgegaan, zodat
parlementen zich serieus genomen voelen. Vandaar dat ik de bal laat
liggen bij de Commissie. Het tweede belang is dat de procedure
vervolgens ook inhoudelijk serieus wordt gevolgd. Als er bezwaar wordt
gemaakt op basis van subsidiariteit, moet de Commissie daarnaar kijken
en vervolgens vaststellen of dat ergens op slaat of niet. Als dat niet zo is,
moet de Commissie dat laten meewegen in haar oordeel. We weten niet
hoe lang het gaat duren. Ik verwacht in elk geval tot na het referendum in
Groot-Brittannië. Alles wat daar nu nog weer mee interfereert, is niet
verstandig om te doen. Ik hoop overigens dat het daarna niet al te lang
meer duurt. Ik heb er ook voor gepleit om er niet te veel tijd overheen te
laten gaan, want dit is, zoals bekend, voor Nederland een heel belangrijke
zaak. Wat de Commissie gaat doen, zal moeten blijken. Ik pleit ervoor om
het voorstel te handhaven. Dat zal de Kamer niet verbazen.
De SP wil een terugblik op het voorzitterschap. Ik weet dat Bert Koenders
in december in de ministerraad al een keer zei dat het voorzitterschap
goed was verlopen. Dat was wel heel optimistisch. Sindsdien plagen we
hem daar ook intern mee. Ik wil nog even voorzichtig blijven met de
evaluatie van mijn deel van het voorzitterschap. De prioriteiten zijn heel
duidelijk geweest en we hebben heel veel moeite gedaan om daar steun
voor te verwerven. Vervolgens zien we allemaal dat je in Europa soms
twee stappen vooruit en één stap achteruit zet. Ik zal zo nog even ingaan
op de carcinogenen. We hebben een initiatief genomen voor raadsconclusies over een integrale aanpak van armoede. Die staan op de agenda
van volgende week. Als dat lukt, zou dat heel mooi zijn. Ik denk dat we na
het voorzitterschap met iets meer afstand kunnen bekijken wat het heeft
opgeleverd en of we daar wel of niet tevreden over kunnen zijn.
Wat betreft de carcinogenen is er echt vooruitgang. Dat gaat natuurlijk
over mensenlevens. Als er iets de moeite waard is, is het je met elkaar
inzetten voor het redden van mensenlevens. Ook hier is het goed om te
zeggen dat de Nederlandse sociale partners daar werkelijk hand in hand in
optrekken. Ze pleiten voor die grenswaarden en staan dus voor gezond en
veilig werken. Ze zien ook dat het de gezondheid bevordert én de
concurrentiepositie van Nederland als je dat met een gelijk speelveld doet
in Europa. Wij doen ons uiterste best voor een snelle behandeling van het
voorstel over de dertien grenswaarden. De eerste besprekingen zijn
gepland. Die zullen nog tijdens ons voorzitterschap plaatsvinden. De
afronding komt erna. Het voorstel moet worden goedgekeurd door de
Raad en door het Europees parlement. Daarna is er twee jaar implementatietijd.
We hebben, met andere landen, lang gepleit en gelobbyd voor uitbreiding
van de richtlijn met meer grenswaarden. Het voorstel met dertien nieuwe
grenswaarden is, ook volgens de Commissie, een eerste uitbreiding met
een set stoffen. Later dit jaar volgt een tweede set. Daar moeten de
impactassessments nog voor worden afgemaakt. We hebben op een
conferentie in Amsterdam specifiek over dit onderwerp gesproken en de
Commissaris was heel expliciet. Ze is van plan om hiermee door te gaan
en is echt gemotiveerd om dit te doen. Ik vertrouw erop dat er in de
tweede helft van dit jaar een aanvulling met een nieuwe set komt.
Hoe houden we het op de agenda? We hebben het initiatief genomen om
een roadmap Amsterdam-Vienna, een routekaart Amsterdam-Wenen, te
lanceren. Dat is een convenant getekend door een groot aantal organisaties, aan het eind van de Europese conferentie waar ik het over had,
over preventie bij het werken met carcinogene stoffen. Je moet niet alleen
grenswaarden vaststellen. Er is ook heel veel gezondheidswinst te
behalen met het vergroten van de kennis over hoe je ermee omgaat, hoe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-31, nr. 413

12

je er toezicht op houdt en hoe je contact met die stoffen vermijdt. Partijen
die dat convenant hebben getekend, zetten zich in voor het uitwisselen
van kennis en best practices. Andere organisaties kunnen en zullen zich de
komende tijd intekenen voor activiteiten in het kader van die roadmap.
Daarmee zorgen we er voor dat ook na ons voorzitterschap de aandacht
voor dit onderwerp op peil blijft.
Dan kom ik op toegankelijkheid. In het BNC-fiche van 12 januari is onze
positie opgenomen. Tijdens het voorzitterschap zelf past terughoudendheid in de inhoudelijke discussie, maar wij onderschrijven de
doelstellingen van het voorstel. Er zijn wel een paar kanttekeningen. Er is
meer informatie nodig over de kosten voor burgers, overheden, bedrijven
en instellingen. Er moet inzicht zijn in de onderbouwing van de keuze om
het te richten op de toegankelijkheid van mainstreamproducten en
-diensten voor mensen met een functionele beperking. Daarnaast moet er
informatie zijn over de mate waarin de participatie in de praktijk wordt
belemmerd en inzicht in de barrières die de Commissie geïnventariseerd
heeft voor het vrije verkeer. Als de verschillen in toegankelijkheidseisen
inderdaad Europese regelgeving zouden rechtvaardigen, is het belangrijk
om je af te vragen of de manier van harmonisatie die nu voorligt de
verstandigste is. Voorwaardelijke harmonisatie zou ook nog een optie
kunnen zijn.
Er is gevraagd of er een garantie is dat het voorstel naadloos aansluit bij
de Toegankelijkheidsakte van het VN-verdrag. Beide trajecten hebben een
eigen dynamiek. De Toegankelijkheidsakte is een nadere uitwerking van
het VN-verdrag. De precieze invulling en reikwijdte van die akte staan nog
niet vast, want de onderhandelingen daarover zijn nog niet afgerond. Mij
is op dit moment nog niet duidelijk wat de eventuele aanpassingen
moeten zijn in nationale wetgeving. De VVD heeft een behandelvoorbehoud gemaakt. In dat kader is extra informatie opgenomen, naar
aanleiding van wat nu op de agenda staat. De Staatssecretaris van VWS
heeft die informatie aan ons aangeleverd, zodat we die hier nu kunnen
delen. Die is nu, om praktische redenen, meegenomen in de geannoteerde agenda. Er is geen aparte rapportage voorzien.
Hoe gaat Nederland om met een brexit? Vooropstaat dat Nederland het
niet in het belang van de Unie, Nederland of het Verenigd Koninkrijk acht
dat het zou komen tot een brexit, maar dat is nu aan de Britse bevolking.
Onze mening wordt gedeeld door alle overige lidstaten en heeft geresulteerd in de afspraken die in februari zijn gemaakt. De afspraken die toen
zijn gemaakt over wensen van Groot-Brittannië worden van kracht indien
het Verenigd Koninkrijk besluit lid te blijven. Doet het dat niet, dan zal de
procedure van uittreding gevolgd worden. Op hoe die procedure precies
zal verlopen en wat dat voor gevolgen heeft, ga ik nu niet vooruitlopen.
Dat is een zaak van de Europese Raad, na de uitslag van het Britse
referendum. Als «remain» wint, dus als het Verenigd Koninklijk in Europa
blijft, is de Commissie aan zet om een voorstel te maken waarin de
wijziging van de coördinatieverordening sociale zekerheid wordt
uitgewerkt op basis van de afspraken van 18 en 19 februari.
Het CDA vroeg of ik bezorgd ben over de positie en het gezag van
Nederland, naar aanleiding van de politieke discussie in het Nederlandse
parlement over de Detacheringsrichtlijn. Op het niveau van de regeringsleiders is onze belangrijkste lobbyist voor aanpassing van de Detacheringsrichtlijn Minister-President Mark Rutte, die daar in al zijn overleggen
voor strijdt en over rept. Er is geen enkele twijfel over de positie van
Nederland op dit voor ons zo belangrijke vraagstuk. Ik ben eerlijk gezegd
best trots op hoe onze premier dit voor Nederland verdedigt en uit het
vuur probeert te slepen.
Laat ik buiten het interruptiedebat blijven dat ik heb gehoord over de
positie van de verschillende partijen en vaststellen dat de regering van
mening is dat het noodzaak is dat een fatsoenlijke arbeidsmarkt in Europa
vooropstaat. Waarom? Het draagvlak voor Europa verhoudt zich niet met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-31, nr. 413

13

een beweging waarbij iedere werknemer in iedere lidstaat naar een lager
loon wordt gedwongen, als gevolg van het feit dat hij moet accepteren dat
niet in strijd met Europese regels, maar als gevolg van Europese regels de
bouwvakker naast hem voor een lager loon werkt. Dat heeft dus niets te
maken met banen die verdwijnen. Daar heeft het echt niets mee te maken.
Het heeft te maken met oneerlijke concurrentie met een lokale werknemer,
die daar niets tegen kan doen, en oneerlijke concurrentie met lokale
bedrijven, die daar niets tegen kunnen doen, om de enkele reden dat op
basis van de spelregels van Europa mensen dat werk voor minder geld
kunnen doen. Ik vind het cruciaal dat we dat veranderen.
Ik begrijp heel goed het ongeduld zoals de SP en de Partij van de Arbeid
dat hier uiten, maar ik geloof in samenwerking in Europa. Ik geloof dat dat
goed is voor Nederland en ook voor Nederlandse werknemers. Deze
richtlijn moet echt worden aangepast. Die is nu unfair en slecht voor de
Nederlandse economie, slecht voor de Nederlandse werknemers en slecht
voor de Nederlandse bedrijven. Het staat partijen vrij om daar anders over
te denken. Dat hoort bij onze democratie. Voor mij is het echter cruciaal.
Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD):
Als ik het betoog van de Minister samenvat, zegt hij dat er eigenlijk een
race to the bottom is. Het betoog dat ik hield, is dat er vaak een race naar
de top is. Laat ik eens meegaan in het betoog van de Minister. Hoe kan hij
daarin verantwoorden dat als een Nederlandse werknemer wordt
uitgezonden naar een land als Italië, die alsnog de Nederlandse arbeidsvoorwaarden houdt? Dat wil zeggen dat het alleen maar gaat werken als
je meer kan verdienen. Zodra je minder gaat verdienen, blijf je je
arbeidsvoorwaarden houden. Dat ondersteunt toch het argument dat het
uiteindelijk gaat leiden tot een race naar de top?
Minister Asscher:
Die oneerlijke concurrentie vindt natuurlijk niet plaats als je een hoger
salaris vraagt. Die Nederlander die in Italië gaat werken en zegt dat hij
graag 20% meer wil verdienen dan zijn Italiaanse collega, moet dus heel
veel beter zijn en anders krijgt hij die baan niet. Het gaat hier om iemand
die komt concurreren en die minder verdient dan het minimum dat een
Nederlandse werknemer mag verdienen.
We hebben een cao-afspraak voor de bouw. Er wordt een kolencentrale
gebouwd, een geheel denkbeeldig voorbeeld. De cao zegt dat een
werknemer met zo veel jaar ervaring, een mevrouw Schut, een bepaald
loon moet verdienen. Als gevolg van die Detacheringsrichtlijn komt er dan
een groot bedrijf dat zegt: deze aannemer duwen we opzij, ik doe het voor
€ 300 per maand minder en ik lever een werknemer met dezelfde
ervaring. Vervolgens kan mevrouw Schut zich daar niet tegen verdedigen.
Die Nederlandse werknemer kan zich daar niet tegen verdedigen. Die mag
dat werk niet accepteren voor een lager loon. Die Nederlandse aannemer
kan daar ook niet tegen concurreren. Dat is er aan de hand. Dat is volstrekt
in strijd met de Europese beginselen van zaken als eerlijke concurrentie,
open concurrentie en een open markt, zaken waar we allemaal wel bij
varen.
Dit is de situatie die ontstaat als gevolg van de Detacheringsrichtlijn. Toen
die geïntroduceerd werd, waren de verschillen tussen de landen veel
beperkter. Toen lag er een heel duidelijke ratio onder: laten we niet iedere
keer al die systemen van toepassing verklaren, maar laat mensen een
tijdje ergens anders werken. Als gevolg van de uitbreiding van de Unie is
die Detacheringsrichtlijn een businessmodel geworden, waardoor juist bij
arbeid die niet makkelijk te verplaatsen is – als dat wel het geval was, was
die misschien wel verplaatst – en dus nationaal wordt uitgevoerd, kan
worden geconcurreerd op oneerlijke voorwaarden. Dat is de reden dat de
Nederlandse ondernemers in de land- en tuinbouw en VNO-NCW in het
SER-advies hebben gevraagd om de Detacheringsrichtlijn te wijzigen. Ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-31, nr. 413

14

zie ook hier en daar terugkrabbelende bewegingen. Een ondernemer die
profiteert van dit businessmodel heeft vast de telefoon gepakt en gedacht:
nu bel ik de VVD. Dat kan. Dat mag ook allemaal in ons land. Dat moet
kunnen. De redenering dat deze aanpassing banen zou kosten, is echter
gewoon niet juist. Die is echt niet juist. In tegendeel, het huidige systeem
drukt banen weg en drukt lonen op een manier die niets te maken heeft
met de vrije vorming van lonen. In die zin is het consistent met de
VVD-agenda die zegt dat uiteindelijk het minimumloon voor iedereen wel
genoeg is en, sterker nog, dat het Nederlandse minimumloon misschien
wel te hoog is. Alles wat daarboven zit – zoals de collectieve arbeidsovereenkomst en de algemeenverbindendverklaring, die mevrouw Schut als
zij solliciteert bij een bouwbedrijf beschermen tegen een werkgever die
zegt: ik heb hier nog een sollicitant en die doet het voor de helft – is in die
redenering te duur en daar moeten we dan vanaf. Dat kan, maar dan is je
ambitie om van Nederland een lagelonenland te maken met een lage
productiviteit. De ambitie van Nederland en de kracht van Nederland zijn
juist sociaal overleg, concurrerend zijn, toegevoegde waarde hebben en
sociaal draagvlak creëren voor veranderingen die we samen realiseren.
Een andere koers mag, maar daar ben ik niet voor en het kabinet ook niet.
Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD):
De Minister ontkent hier volledig de rapporten die in opdracht van
hemzelf zijn geschreven. De SER heeft namelijk geschreven dat er
helemaal geen sprake is van verdringing door de Detacheringsrichtlijn. De
Minister gaat er ook volledig aan voorbij dat als je bedrijven nu opdraagt
om, ook als er door concurrentie een mogelijkheid is om mensen werk te
laten doen tegen het minimumloon, meer te betalen dan nodig is voor
dezelfde arbeidsproductiviteit dat uiteindelijk banen kost. Alle onderzoeken die je daarover leest – de Minister ontkent dat, maar ik begrijp niet
waar hij dat op baseert – zeggen dat op het moment dat je alle lonen in
Europa verlaagt, Europa niet meer competitief wordt en het niet meer kan
concurreren met andere economische mogendheden. Uiteindelijk schiet
Europa zich daarmee dus gewoon in de voet. Het is niet alleen als liberaal,
maar ook als weldenkend mens dat ik me afvraag hoe de Minister dit voor
zichzelf kan beargumenteren als zijnde goed voor werknemers, terwijl ze
uiteindelijk hun baan verliezen.
Minister Asscher:
Ik ben mevrouw Schut er erkentelijk voor dat zij bevestigt dat de agenda
inderdaad is dat de lonen in Europa en in Nederland te hoog zijn, omdat
we ons daarmee zelf in de voet schieten en daardoor niet kunnen
concurreren met China en andere lagelonenlanden. Dat betekent dat de
redenering weliswaar verwerpelijk is, maar wel consistent, namelijk dat de
lonen gewoon omlaag zouden moeten. Eerlijkheid is te prijzen. Mevrouw
Schut vraagt vervolgens hoe ik dat kan verdedigen. Als alle andere
partijen in de Tweede Kamer en het voltallige kabinet, waaronder een
VVD-minister-president, het met mij eens zijn en je dat zelf niet bent, kun
je je afvragen hoe dat nu te verdedigen is. Je kunt echter ook in de spiegel
kijken en je afvragen of je eigen redenering wel klopt. Heel West-Europa,
het voltallige kabinet, inclusief de Minister-President, en de rest van de
Kamer zijn het met mij eens dat het voor Nederland slecht zou zijn als we
zouden toestaan dat werknemers uit andere landen onder de afgesproken
cao-lonen hier kunnen werken, omdat dat oneerlijke concurrentie oplevert
voor Nederlandse bedrijven en Nederlandse werknemers, bijvoorbeeld in
de bouw. Daarom willen we dat veranderen, binnen de Europese Unie en
met behoud van het vrije verkeer. Alleen mevrouw Schut is het er niet
mee eens. Voorzitter, ik heb hier niet zo veel meer aan toe te voegen.
De voorzitter:
Vervolgt u uw betoog.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-31, nr. 413

15

Minister Asscher:
En elf parlementen, inderdaad. Mevrouw Schut en de parlementen van
Hongarije en Polen vinden het een goed idee als die Pool hier kan werken
voor minder geld dan een Nederlandse bouwvakker zou verdienen. Dat
klopt. Die samenvatting is nog correcter.
De voorzitter:
De Minister is hiermee aan het einde van zijn betoog gekomen. Dan gaan
we verder met de tweede termijn. Ik stel een spreektijd van één minuut
per fractie voor.
De heer Kerstens (PvdA):
Voorzitter. Dat moet lukken. Ik wilde net nog een vraag stellen, maar toen
vergat ik dat ik mevrouw Schut niet mocht interrumperen tijdens de
beantwoording van de Minister. Ik wilde nog de suggestie doen om
werknemers een beetje honger te laten lijden, omdat ze dan wellicht nog
wat harder voor je gaan lopen.
Ik dank de Minister voor zijn antwoorden. Ik ben het helemaal met hem
eens – dat weet hij – dat we stevig moeten inzetten op een herziening van
de Detacheringsrichtlijn. Dat is echt nodig om onderbetaling, oneerlijke
concurrentie en verdringing tegen te gaan. We kunnen het echt niet
hebben dat Nederlandse werknemers geen kans krijgen omdat ze
zogenaamd te duur zijn of dat bedrijven die eerlijk zaken doen, worden
weggeconcurreerd.
Ik ben blij met de toezegging van de Minister dat hij na het reces een lijst
naar de Kamer zal sturen met nationale maatregelen die we nog kunnen
nemen. Wellicht kan hij daarin ook meenemen wat er nog bilateraal
mogelijk is, bijvoorbeeld tussen Nederland en België voor het geval daar
problemen zijn. Ik ben ook blij met de belangrijke stappen die zijn gezet
ten aanzien van werken met kankerverwekkende stoffen, een van de
speerpunten van het Nederlands voorzitterschap.
De Minister zei terecht dat het aan de Commissie is om te reageren op de
gelekaartprocedure. Ik wens hem, al dan niet in de marge van de
vergadering, toch veel succes bij het blijven knokken voor een eerlijke
Detacheringsrichtlijn, die onderbetaling, oneerlijke concurrentie en
verdringing tegengaat.
De heer Ulenbelt (SP):
Voorzitter. De passie waarmee de Minister sprak over oneerlijke concurrentie, spreekt mij ontzettend aan. Hij heeft op dat punt helemaal gelijk en
heeft ook de steun van een meerderheid van het parlement. Geen
problemen op dat punt.
Ik heb nog twee vragen. De Minister zei dat er gezamenlijke inspecties zijn
met de Belgen. De Belgische Staatssecretaris noemde aantallen en dat
was nogal wat. Ik heb ze nu niet paraat. Heeft Nederland, de Nederlandse
inspectie of wie dan ook, er zicht op of het inderdaad om die grote
aantallen gaat en kennelijk niet om incidenten? De Minister komt met een
inventarisatie. Schat hij nu al in dat dat niet alleen een inventarisatie zou
moeten zijn, maar dat daar ook al wat aankondigingen van maatregelen in
zouden kunnen zitten?
De heer Pieter Heerma (CDA):
Voorzitter. Ik moet in dit debat voor de tweede keer in twee weken denken
aan de uitdrukking «met zulke vrienden, heb je geen vijanden nodig».
Daar waar de VVD in het fraudedebat de Minister toedichtte dat hij
verantwoordelijk zou zijn voor de fraude in Nederland, wordt hier de
suggestie gedaan dat hij geen weldenkend mens is. In beide gevallen
sprak de VVD overigens direct haar eigen Minister-President aan, zoals de
Minister net al fijntjes uiteenzette.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-31, nr. 413

16

Ik complimenteer de Minister met zijn insteek in dit dossier. Dat heb ik in
het vorige debat ook gedaan, net als rond het agenderen van code oranje.
We hebben hier met een fundamenteel probleem te maken, dat met
rechtvaardigheid te maken heeft en daarmee ook met het draagvlak voor
de Europese Unie. Ik vind het te prijzen dat de Minister zich hier, ondanks
de gevoeligheid, toch zo duidelijk uitspreekt. Daarmee heb ik ook begrip
voor de voorzichtigheid die hij betracht in de procedure. Ik begrijp dat hij
zegt het bij de Commissie te laten liggen.
Er is echter voor mij nog wel een vraagstuk. Er is straks nog een Raad,
daarna is het referendum en vervolgens is er een nieuwe Europese
voorzitter. Deze problematiek staat ook op de agenda doordat Nederland
het als Europees voorzitter heeft geagendeerd. Wat kan er worden gedaan
op de Raad van 16 juni om ervoor te zorgen dat het onder het volgende
voorzitterschap ook op de agenda blijft staan?
Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD):
Voorzitter. Het was een verhit betoog waarin uiteindelijk de verschillende
meningen naar voren zijn gekomen. We realiseren ons dat veel mensen er
bezorgd over zijn of zij hun baan wel houden in Nederland en de angst
hebben dat die wordt weeggenomen vanuit landen buiten Nederland.
Waar het hier om gaat, is de vraag of mensen nog klussen kunnen doen in
Nederland die door mensen in Nederland zelf niet gedaan worden. Dat
moeten we in elk geval helder houden. Ik heb het voorbeeld genoemd van
de aspergestekers. In de jaren negentig was het ontzettend moeilijk om
die uit de grond te krijgen en nu is dat niet meer het geval. De VVD wil
graag dat die asperges gestoken blijven worden en dat er klussen worden
gedaan die in het verleden niet werden gedaan, waardoor de Nederlandse
economie groeit en we kunnen concurreren met andere landen binnen en
buiten Europa. We zijn ook echt blij dat voor de derde keer sinds het
Verdrag van Lissabon is gesloten – dat was in 2000 – zo’n grote
minderheid van de Europese lidstaten het met de VVD eens is. Dat in
Nederland geen andere partijen daarvoor zijn, is heel erg jammer.
De voorzitter:
Ik geef de Minister het woord voor zijn beantwoording in tweede termijn.
Minister Asscher:
Voorzitter. In het overzicht van de nationale maatregelen zal ik ook de
mogelijkheden meenemen om met bilaterale acties en afspraken meer te
bereiken. Daar waar je het niet pan-Europees kunt regelen, kan het nuttig
zijn om met andere landen afspraken te maken. Bij die update, die dus na
het reces komt, zal ik de Kamer ook nader informeren over de gesprekken
met de Belgen in Beneluxverband en over de aantallen waar het om gaat.
Ik wil nu even terughoudend zijn met wat ik daarover zeg, ook om lopende
onderzoeken niet stuk te maken. Ik zal de getallen achterhalen en daar
kom ik op terug in dat stuk. Dan kan de Kamer ook zien hoe we bilateraal
of trilateraal, in Beneluxverband, hierop reageren.
Wat doen we om ervoor te zorgen dat de aanpassing van de Detacheringsrichtlijn op de agenda blijft? We hebben in elk geval voor volgende
week geagendeerd om het er even over te hebben. Dat biedt lidstaten de
gelegenheid om aan te geven dat ze graag zien dat het Slowaakse
voorzitterschap hier op volle kracht mee doorgaat. Ik zou niet verbaasd
zijn als een aantal lidstaten dat ook gaat zeggen. Daarnaast heb ik zelf veel
gesproken met mijn Slowaakse collega en zal ik naar de informele Raad in
Bratislava gaan om toch ook duidelijk te maken dat je als voorzitter een
belangrijke taak hebt, ook als «others broker». Daarom heb ik me
terughoudend moeten opstellen in de Raad. Dat is na 1 juli ook weer
voorbij. Ik zal benadrukken dat er ook een belangrijke verantwoordelijkheid bij het opvolgende voorzitterschap ligt om dit gevoelige en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-31, nr. 413

17

belangrijke dossier, waar ook de Commissie zeer aan hecht, verder te
brengen.
Gaat het hier nu om klussen die niet door Nederlanders worden gedaan?
Ik noemde het voorbeeld van de bouw. Het is niet zo dat er geen
bouwvakkers zijn die tegen het cao-loon in de bouw willen werken.
Sterker nog, er zijn er 60.000 in de crisis hun baan krijtgeraakt. Die willen
dolgraag dat werk weer hebben. Ja, die hebben er zorgen over dat er
naast hen op de steiger iemand staat die het voor minder doet, omdat ze
het daartegen afleggen. Het aspergevoorbeeld is dus helaas niet waar het
hier over gaat. Het gaat erover dat het op basis van de huidige Detacheringsrichtlijn mogelijk is dat mensen aanzienlijk goedkoper kunnen
werken dan mogelijk zou zijn op basis van de herziene Detacheringsrichtlijn. Daarom is het cruciaal dat die herziening plaatsvindt. Is er dan
een probleem? Zeker. SEO heeft dat laten zien. Dat is niet overal het geval,
dus niet op de gehele arbeidsmarkt. In sommige sectoren is er echter wel
degelijk een probleem met verdringing en dat wordt gevoeld.
Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD):
De Minister heeft onderzoeken laten doen door de SER en door SEO. SEO
zegt dat het op microniveau niet zo is dat mensen hun baan zijn verloren
doordat er andere mensen bij zijn gekomen, dus dat uiteindelijk de
werkgelegenheid gestegen is. De SER zegt dat er geen sprake is van
verdringing. Schuift de Minister die rapporten terzijde of erkent hij ook dat
er uiteindelijk eigenlijk geen sprake is van verdringing en dat de totale
werkgelegenheid hier alleen maar doorgroeit?
Minister Asscher:
Dat de totale werkgelegenheid en de totale economische groei door het
vrije verkeer zijn gestegen, heb ik altijd aangegeven, zelfs met code
oranje. Ook in de Kamer heb ik dat altijd bepleit. Daarom ben ik voor
veranderingen in het Europese kader en voor het aanpassen van de
Detacheringsrichtlijn in plaats van voor terugtreden uit de Europese Unie.
Ik vind echter dat de voorwaarden waarop wel eerlijk moeten zijn, zodat
ook een lokale werknemer een eerlijke kans heeft op die baan in de bouw.
Daarom vind ik die suggestie zo vervelend dat die bouwvakkers helemaal
geen zin hebben om zo’n kolencentrale te bouwen in Oost-Groningen. Dat
is natuurlijk onzin. Mensen willen niets liever dan met hun vak hun brood
verdienen. Als iemand met exact dezelfde ervaring exact hetzelfde werk
voor een paar honderd euro minder mag doen op basis van Europese
regels, moeten we die Europese regels veranderen.
De SEO-rapportage laat zien dat er op de Nederlandse arbeidsmarkt als
geheel geen sprake is van grote verdringing, maar dat die zich richt op
sectoren. Ja, dat is micro. Een bouwvakker is micro in de statistiek. Het is
echter een dusdanig groot probleem dat Nederland, zeven andere landen,
de Minister-President en heel veel politieke partijen zeggen dat daar wat
aan gedaan moet worden.
Nee, ik laat de SER geen rapporten schrijven. Dat doet de SER zelf. Wij
vragen de SER om advies en die geeft dat ook zelf. In dat advies pleiten
werkgevers en werknemers voor herziening van de Detacheringsrichtlijn.
Werknemers én werkgevers, en de kroonleden, pleiten voor herziening
van de Detacheringsrichtlijn. Ik leg dat helemaal niet terzijde. Ik neem dat
serieus. Sterker nog, ik pleit daar ook voor in Europa. Dat pleidooi heeft
gehoor gevonden. De Commissie heeft voorstellen gedaan. Die lopen nu
vertraging op als gevolg van die gelekaartprocedure. Die wandelen we
netjes af.
De noodzaak om hier iets aan te doen, staat echt als een paal boven water.
Tegen mensen die bezorgd zijn over hun baan en over Europa kun je niet
zeggen: wij delen die zorg, maar we doen er niets aan, want uiteindelijk
moet Europa een lagelonenblok worden en we offeren uw baan op omdat
we dan over tien jaar onder het minimumloon dat we nu kennen met de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-31, nr. 413

18

Chinezen gaan concurreren. Dat is geen eerlijk verhaal, maar dat is wel de
consequentie van het betoog van de VVD.
Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD):
De Minister legt mij nu woorden in de mond die ik absoluut niet heb
gebezigd. We hebben het de hele tijd over verdringing. De SER concludeert dat daar geen sprake van is. Ik heb de Minister daarnaar gevraagd.
We moeten gewoon vrij concurreren binnen Europa om de interne markt
goed te laten floreren en om ervoor te zorgen dat die ons in de toekomst
evenveel welvaart brengt als die ons in het verleden heeft gebracht. De
VVD is van mening dat het alleen maar een race to the top zal zijn als je
deze herziening doorvoert. Daardoor tast je je concurrentiepositie binnen
maar ook buiten Europa aan. Ik vind het jammer dat de Minister dat
betoog niet deelt.
Minister Asscher:
We hebben in Nederland, mede onder aanvoering van liberalen, al heel
lang de afspraak dat we vrij concurreren maar dat we werknemers niet
tegen elkaar laten concurreren op arbeidsvoorwaarden. Dat is best een
belangrijk uitgangspunt. We hebben daar het minimumloon voor. In
sommige sectoren hebben we collectieve arbeidsovereenkomsten. Die
zorgen ervoor dat de ene werknemer niet tegen de andere werknemer
wordt uitgespeeld met de boodschap «jouw collega doet het voor € 5
minder per uur». Dit is onderdeel van de manier waarop we hier de
vrijemarkteconomie hebben vormgegeven. Zegt de VVD nu dat zij
daarvanaf wil? Ik kan geen andere conclusie trekken.
We weten precies wat er gebeurt als je zegt dat vrije concurrentie totaal
vrije concurrentie op dezelfde plek op basis van arbeidsvoorwaarden
moet betekenen. Dan is er altijd iemand te vinden die het voor minder
doet. Er is altijd iemand te vinden die zegt dat hij het Nederlands
minimumloon te hoog vindt en dan ga je naar beneden. Dat is de
consequentie. Ik ben niet bereid om die te aanvaarden. Ik geloof in een
Europees model waarbij je niet op basis van de laagste lonen gaat
concurreren, maar op basis van wat je toevoegt. Nederland heeft niet voor
niets de hoogste arbeidsproductiviteit in het blok. Dat is niet omdat we het
goedkoopste zijn; dat is omdat we werknemers waarderen om wat ze
doen en omdat we mensen willen betalen wat ze waard zijn. Dat is echt
een fundamenteel ander uitgangspunt. Als er inderdaad sprake is van een
dusdanige koerswijziging bij de liberalen, dan mag dat wel in de krant,
want dat betekent heel wat, niet alleen voor de Detacheringsrichtlijn maar
ook voor ons hele stelsel van loonvorming, voor het minimumloon en
voor de collectieve arbeidsovereenkomsten. Dus ja, we hebben het over
vrije concurrentie, maar niet op basis van een strijd op arbeidsvoorwaarden tussen werknemers op dezelfde plek. Dat is echt fundamenteel
anders.
De voorzitter:
Ik zie dat u wilt interrumperen, mevrouw Schut, maar interrupties gaan in
tweeën, behalve als er een persoonlijk feit wordt gemaakt, maar dat heb ik
niet gehoord. Het ging over de partij. De Minister vervolgt dus zijn betoog.
Minister Asscher:
Ik ben aan het einde van mijn betoog, voorzitter.
De voorzitter:
Daarmee komen we aan het einde van dit algemeen overleg. Er is één
toezegging gedaan. Ik moet zeggen: er is één nieuwe toezegging gedaan.
Sommige dingen waren immers al toegezegd. De nieuwe toezegging luidt
als volgt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-31, nr. 413

19

–

Na het reces komt de Minister met een overzicht van de nationale
maatregelen op het gebied van de Detacheringsrichtlijn. Hierbij zal hij
ook aandacht besteden aan de uitkomsten van de bilaterale gesprekken met België.
Ter aanvulling zeg ik nog dat dit ging over de aantallen die door de
Staatssecretaris waren gemeld in een programma.
Tot slot dank ik de Minister en zijn staf, de Kamerleden en de mensen die
naar dit overleg hebben gekeken.
Sluiting 12.48 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-31, nr. 413

20