Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 1056

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 april 2011
Graag bied ik u, mede namens de minister van Economische Zaken,
Landbouw & Innovatie en de minister van Buitenlandse Zaken, de
geannoteerde agenda van de Raad Buitenlandse Zaken (over Handelspolitiek) van 13 mei 2011 aan. De EU-ministers verantwoordelijk voor
Handelspolitiek zullen deelnemen aan deze bijeenkomst. Namens het
kabinet zal ik deelnemen aan deze Raad.
De staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker

kst-21501-02-1056
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-02, nr. 1056

1

Geannoteerde agenda van de Raad Buitenlandse Zaken (over
handelspolitiek) van 13 mei 2011
Voor de tweede keer sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van
Lissabon wordt een Raad Buitenlandse Zaken geheel gewijd aan
handelspolitieke onderwerpen. Hierbij treft u per agendapunt een korte
beschrijving en de Nederlandse inzet hierbij.
Herziening Algemeen Preferentieel Stelsel (APS)
Naar verwachting zal op 10 mei a.s. het voorstel voor de nieuwe APSverordening het licht zien. Drie dagen later zal de Europese Commissie het
voorstel voor de nieuwe APS-verordening presenteren aan de RBZ. Het
APS is het EU unilaterale stelsel van handelspreferenties voor ontwikkelingslanden. Momenteel vallen 176 ontwikkelingslanden onder het stelsel,
dat drie regelingen kent; het standaard APS, het APS+ (extra preferenties
voor landen die voldoen aan verplichtingen op het terrein van mensen- en
arbeidsrechten, duurzaamheid en good governance) en de zogenaamde
EBA-regeling (Everything But Arms voor minst ontwikkelde landen). Het
voorstel zal door de lidstaten en het Europees Parlement behandeld
worden in de komende anderhalf jaar. Het is de Nederlandse inzet om het
instrument effectiever te maken, onder andere door de preferenties uit te
breiden en landen de mogelijkheid te bieden doorlopend tot het APS+ toe
te treden (i.p.v. eens in de anderhalf jaar).
Voorbereiding EU-Japan Top
De ministers zullen spreken over de EU-Japan Top die eind mei plaats zal
vinden. Tijdens deze Top komt onder meer aan de orde de Japanse wens
om een vrijhandelsakkoord te gaan onderhandelen met de EU. Tijdens de
Europese Raad van 24 en 25 maart jl. is geconcludeerd dat de EU de
handelsrelatie met Japan zal gaan verdiepen, mogelijk middels een
vrijhandelsakkoord als Japan voldoende laat zien dat het handelsbelemmeringen (zgn. NTB’s, Non-Tarifaire Belemmeringen) kan verwijderen. De
RBZ zal verder over mogelijke verdieping van de handelsrelatie spreken
en wellicht concluderen om tijdens de top ofwel direct onderhandelingen
voor een vrijhandelsakkoord te starten of een zogenaamde onderzoeksexercitie te laten starten die over het algemeen geldt als een opstap voor
mogelijke onderhandelingen. Een meerderheid van de Lidstaten zal
vermoedelijk het starten van laatstgenoemde exercitie kunnen steunen.
Nederland staat positief ten opzichte van een vrijhandelsakkoord met
Japan onder de voorwaarde dat Japan voldoende laat zien NTB’s te willen
en kunnen verwijderen. Daarnaast zou gelijktijdig een raamwerkakkoord
tot stand moeten komen met daarin afspraken over de bredere politieke
samenwerking. Deze twee akkoorden dienen aan elkaar gekoppeld te
worden.
WTO/Doharonde
De RBZ zal de stand van zaken bespreken van de onderhandelingen in de
Doha ronde die ongeveer tien jaar onderweg zijn. Na een opleving
gedurende de eerste maanden van dit jaar is er momenteel sprake van
een impasse. Nederland is nadrukkelijk voorstander van succesvolle
afronding van een ambitieus, gebalanceerd en volledig akkoord dat
rekening houdt met de ontwikkelingsdimensie. Vrije(re) wereldhandel is
essentieel voor economisch herstel. Zeker voor de Nederlandse
economie, die in hoge mate afhankelijk is van handel, is het van groot
belang dat er actief beleid wordt gevoerd om markttoegang te verkrijgen
en te behouden (tegengaan van protectionisme).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-02, nr. 1056

2

Verordening voor overgangsarrangementen voor Investeringsbeschermingsovereenkomsten van Lidstaten
Met de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon vallen buitenlandse directe investeringen onder de gemeenschappelijke handelspolitiek en daarmee onder de exclusieve bevoegdheid van de EU. Dit
betekent ten eerste dat dit een nieuw EU beleidsterrein is en ten tweede
dat er een oplossing moet komen voor de 1,200 bestaande investeringsbeschermingsovereenkomsten (IBO’s) van de lidstaten met derde landen
(«extra-EU IBO’s»). Nederland heeft 98 IBO’s ondertekend met landen
buiten de EU.
Het voorstel van de Europese Commissie van 7 juli 2010 behelst een
transitieregime waarbij de bestaande IBO’s van de lidstaten met derde
landen onder voorbehoud door de Commissie geautoriseerd kunnen
worden en daarmee tijdelijk mogen blijven bestaan («autorisatiesysteem»). De Commissie wil binnen 5 jaar alle bestaande IBO’s op hun
conformiteit met EU recht toetsen (reviewen). Mocht de Commissie tot de
conclusie komen dat een IBO van een lidstaat met een derde land niet
conform EU recht is, dan kan zij de autorisatie intrekken en in het uiterste
geval de lidstaat dwingen om de desbetreffende IBO te wijzigen of zelfs
op te zeggen. Vanaf het moment van inwerkingtreding van deze Verordening mogen de lidstaten geen IBO’s met derde landen meer afsluiten
zonder voorafgaande goedkeuring van de Commissie. Ook voor lopende
IBO onderhandelingen geldt dat de Commissie geïnformeerd dient te
worden.
Voor Nederland en de meeste andere lidstaten is rechtszekerheid voor
investeerders leidend. Omdat het voorgestelde autorisatiesysteem in de
huidige vorm hieraan niet voldoet, zal Nederland zich maximaal blijven
inzetten voor het vervangingssysteem dat inhoudt dat een nationale IBO
pas buiten werking wordt gesteld als de EU een vergelijkbare IBO met het
betreffende land heeft afgesloten.
Trade and Investment Barriers rapport
Dit rapport maakt inzichtelijk wat de EU doet om te zorgen dat de
concurrentie met de rest van de wereld zo goed mogelijk verloopt. Ook de
verschillende manieren waarop de EU zich inzet voor een meer gelijk
speelveld wereldwijd worden hierin behandeld. Dit rapport geeft jaarlijks
een overzicht van de wereldwijde markttoegangsbelemmeringen en in
hoe de EU deze aanpakt. Het belang van deze rapportage is onder meer
gelegen in het verkrijgen van een goed overzicht van mogelijk protectionistische handelsmaatregelen, opdat de EU hier gecoördineerd tegen kan
ageren.
Lunchonderwerpen
Aansluitend op de formele RBZ vindt een informele lunch plaats waar zal
worden gesproken over de onderhandelingen over vrijhandelsakkoord
met India respectievelijk Canada.
Onderhandelingen over vrijhandelsakkoord met India
De Europese Unie onderhandelt sinds juni 2007 met India over een
vrijhandelsakkoord, als onderdeel van de Global Europe agenda. De
laatste onderhandelingsronde was begin april 2011. Nederland is
voorstander van een voorspoedige en snelle afronding van een ambitieus
vrijhandelsakkoord dat rekening houdt met duurzaamheids- en ontwikkelingsaspecten en waarmee een oplossing wordt gerealiseerd voor onder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-02, nr. 1056

3

meer de hoge tarieven op bijvoorbeeld chemie en landbouwproducten,
niet-tarifaire belemmeringen en de beperkte mogelijkheden in de
dienstensector in India.
Zowel de EU als India zijn er op gericht om voor de zomer een doorbraak
te bereiken in het onderhandelingsproces. Hoewel er over de meeste
onderwerpen overeenstemming is bereikt, zijn er nog een aantal
openstaande punten, zoals de mate van de liberalisering van goederen en
diensten en de bescherming van producten met een geografische
aanduiding. Ook de onderhandelingen over een duurzaamheidshoofdstuk
verlopen moeizaam. De Nederlandse regering zal conform de motieVoordewind van 15 december 2010 aandacht vragen voor de Europese
inzet op dit punt.
Onderhandelingen over vrijhandelsakkoord met Canada
Sinds het najaar van 2009 onderhandelen de Europese Unie en Canada
over een vrijhandelsakkoord, het zogeheten Comprehensive Economic
and Trade Agreement (CETA). Inmiddels hebben zeven onderhandelingsrondes plaatsgevonden. Nog voor de zomer zullen de eerste dienstenaanbiedingen uitgewisseld worden. In deze aanbiedingen geven beide
partijen aan welke sectoren van de dienstenmarkt men bereid is open te
stellen voor de andere partij. De voorbereidingen voor het opstellen van
het Europese aanbod zijn vrijwel afgerond en tijdens de informele lunch
na de RBZ zal het concept aanbod besproken worden.
Voor het eerst zal de EU een deel van zijn diensten aanbieden in de vorm
van een zogeheten «negatieve lijst». Dit is een aanbod waarbij de sectoren
benoemd worden die een partij niet wenst open te stellen. Canada heeft in
eerdere vrijhandelsakkoorden steeds een negatieve lijst gebruikt en de EU
heeft zich bereid getoond om dit principe over te nemen. Canada stemt in
met de Europese methodiek in andere onderdelen van het akkoord. Voor
Nederland vormen diensten een belangrijk onderdeel van het akkoord,
omdat de Canadese dienstenmarkt tot op heden relatief gesloten is,
vanwege de provinciale competentie op dit terrein. Aangezien in CETA
ook expliciet provinciale markttoegang wordt opgenomen, zal een
akkoord reële nieuwe markttoegang bieden voor Nederlandse en
Europese dienstverleners.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-02, nr. 1056

4