Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2479
Vragen van het lid Karabulut (SP) aan de staatssecretaris van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid over de combinatie van bijstand en studiefinanciering
(ingezonden 11 april 2013).
Antwoord van staatssecretaris Klijnsma (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 5 juni 2013)
Vraag 1, 2, 3 en 6
Bent u ermee bekend dat in sommige gemeenten – in situaties waarin twee
personen samenwonen en één van de partners aanspraak moet maken op de
Wet Werk en Bijstand (WWB) en de andere partner studiefinanciering
ontvangt – de studerende partner verplicht wordt de maximale aanvullende
studiefinanciering te lenen naast de basisbeurs en deze lening door de
sociale dienst als voorliggende voorziening van de bijstandsuitkering wordt
gezien? Zo ja, op welke wetsartikelen stoelt deze gemeentelijke praktijk?1
Acht u het wenselijk dat gemeenten de studiefinanciering als voorliggend
voorziening gebruiken en hiermee gezinnen of partners stimuleren om zich in
de schulden te steken? Zo nee, bent u bereid om deze praktijk te veranderen?
Deelt u de mening dat een opleiding de beste verzekering is tegen toekomstige werkloosheid en opleidingstrajecten niet in de knop gebroken moeten
worden omdat de partner van een student aanspraak moet maken op een
bijstandsuitkering? Kunt u dit toelichten?
Bent u bereid om de geleende studiefinanciering als voorliggende voorziening voor de bijstandsuitkering te schrappen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 1, 2, 3 en 6
Hoe gemeenten precies omgaan met het leendeel van de studiefinanciering
van de partners van bijstandsgerechtigden kan ik u niet zeggen. Daarover
worden geen gegevens bijgehouden.
Wel kan ik aangeven binnen welk wettelijk kader gemeenten opereren.
Artikel 15, eerste lid, van de WWB bepaalt dat er geen recht op bijstand
bestaat voor zover een beroep kan worden gedaan op een toereikende en
passende voorliggende voorziening. Studiefinanciering, inclusief de mogelijkheid om een rentedragende lening af te sluiten, geldt volgens constante
jurisprudentie van de Centrale Raad van Beroep als een dergelijke voorziening. Deze passendheid wordt, aldus de jurisprudentie, niet aan die voorzie-

1

ah-tk-20122013-2479
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

WWB, artikel 28

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

ning ontnomen door het feit dat de belanghebbende een aanzienlijke
studieschuld opbouwt.2
In de situatie waar u op doelt (ene partner heeft bijstand, andere partner
studiefinanciering) heeft de bijstandgerechtigde partner recht op algemene
bijstand naar de norm voor een alleenstaande (artikel 24 WWB). Vervolgens
dient de gemeente te bezien hoe zij de inkomsten uit studiefinanciering van
de studerende partner in beschouwing neemt voor de gezamenlijke middelentoets. Dit inkomen wordt slechts in aanmerking genomen voor zover het
gezamenlijk inkomen van beide partners (inclusief de bijstandsuitkering van
de ene partner) meer zou bedragen dan de bijstandsnorm voor gehuwden
(artikel 32, derde lid, van de WWB). Daarnaast regelt artikel 33, tweede lid,
van de WWB, dat bij bedoelde situatie alleen het deel van de studiefinanciering dat is bedoeld voor levensonderhoud meetelt («normbedrag voor de
kosten van levensonderhoud, genoemd in artikel 3.18 van de Wet studiefinanciering 2000»). Dit normbedrag bestaat uit de basisbeurs, de maximale
aanvullende beurs en de basislening. Dat een deel van dit normbedrag
bestaat uit een – naar keus van belanghebbende al dan niet af te sluiten –
lening doet daar niet aan af.3 Centraal staat of er een beroep op een
voorliggende voorziening gedaan kan worden, niet of dat feitelijk ook wordt
gedaan. Mogelijk ontstaat hierdoor bij belanghebbenden de indruk dat zij
maximaal moeten lenen. Dat is niet het geval, maar anderzijds is het ook niet
zo dat er door niet te lenen recht op meer bijstand ontstaat. Voor de
volledigheid merk ik op dat ouders met inwonende studerende kinderen die
enkel inkomsten hebben uit studiefinanciering recht hebben op de volledige
bijstandsnorm; de beschreven casus richt zich op de situatie van twee
partners.
Uiteraard is een opleiding de beste verzekering tegen toekomstige werkloosheid. Van mensen mag echter in redelijkheid wel het een en ander worden
verwacht om ook tijdens een studie bijstandsafhankelijkheid te voorkomen. Ik
kan dan ook niet meegaan in uw suggestie om geleende studiefinanciering
als voorliggende voorziening voor de bijstandsuitkering te schrappen.
Vraag 4 en 5
Wat is de reden dat er voor schoolverlaters – die de opleiding succesvol met
een diploma hebben afgesloten – een schoolverlaterskorting in de Wet Werk
en Bijstand is geïntroduceerd voor de duur van zes maanden?
Is het realistisch om – in tijden van hoge werkloosheid – bijstandsgerechtigden die succesvol een opleiding hebben afgesloten zes maanden een korting
te geven op de bijstandsuitkering vanwege het feit dat de bijstandsuitkering
hoger is dan de voormalige studiefinanciering en zij hierdoor financieel
voordeel zouden hebben? Bent u voornemens om dit artikel uit de Wet Werk
en Bijstand te schrappen?
Antwoord 4 en 5
Artikel 28 van de WWB geeft het college de mogelijkheid de norm lager vast
te stellen als belanghebbende recent zijn scholing of beroepsopleiding heeft
beëindigd. Reden hiervan is dat belanghebbende tijdens de studieperiode zijn
bestedingen heeft afgestemd op het beperkte inkomen uit studiefinanciering
en zijn noodzakelijke bestaanskosten niet onmiddellijk toenemen zodra er een
beroep op bijstand wordt gedaan. Aangezien de bijstand is bedoeld als een
voorziening in de noodzakelijke kosten van bestaan, en deze kosten bij
schoolverlaters lager zijn, acht ik dit een realistische artikel. Ik ben dan ook
niet voornemens dit artikel te schrappen.

2
3

CRvB, 13 oktober 1998, nr, 97/5768 ABW
CRvB, 28 juni 2005, nr. 03/4704 NABW

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2