Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

27 625

Waterbeleid

Nr. 594

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 december 2022
Hierbij bied ik u het advies van de ambtelijke Studiegroep Grondwater
aan, met de titel «Grondwater: onzichtbaar en onmisbaar».
Achtergrond
Op 20 januari 2020 heeft het Bestuurlijk Overleg (BO) Water de Studiegroep Grondwater de opdracht gegeven om gezamenlijk de grondwateropgaven in beeld te brengen, te analyseren wat er nodig is om te komen
tot een duurzame instandhouding van de grondwatervoorraden (zowel
kwalitatief als kwantitatief) en aanbevelingen te geven voor verbetering.
De Studiegroep Grondwater heeft haar advies «Grondwater: onzichtbaar
en onmisbaar» op 19 december aangeboden aan het BO Water. Zoals
toegezegd aan het lid Tjeerd de Groot in het Commissiedebat Water van
24 juni 2022 ontvangt u hierbij het advies.
Advies Studiegroep Grondwater
De droge zomers van 2018, 2019, 2020 en 2022 hebben laten zien wat we
eigenlijk al wisten: Er moeten keuzes gemaakt worden in het (grond)waterbeheer en het gebruik van het grondwater ten opzichte van het
landgebruik. Deze keuzes zullen ingrijpend zijn, niet alles kan worden
opgelost met technische ingrepen en niet iedereen kan tevreden worden
geteld. Daarnaast komen er steeds meer signalen dat de grondwaterkwaliteit verslechterd (vergrijst). Actie is nodig.
Uit de analyse van de Studiegroep Grondwater blijkt dat grondwater een
onzichtbare bron is, die veelal als vanzelfsprekend wordt beschouwd.
Hierdoor staat het in de lijst van opgaven vaak onderaan. In delen van ons
land wordt het grondwater echter zouter, wordt het grondwater elke dag
een klein beetje viezer door verontreiniging met chemische stoffen en
gebruiken we op sommige plekken meer dan er wordt aangevuld,
waardoor de grondwaterstand daalt. Dat is een probleem omdat
grondwater belangrijk is, of eigenlijk zelfs onmisbaar.

kst-27625-594
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 27 625, nr. 594

1

Het heeft vele functies: de natuur en de planten en dieren die daar leven
zijn er afhankelijk van, een biertje wordt ervan gebrouwen, de houten
palen onder historische gebouwen blijven erin beschermd, het wordt
opgepompt voor drinkwater, landbouw en industrie en we gebruiken het
grondwater om onze huizen op te warmen in de winter en in de zomer te
koelen.
De verantwoordelijkheden voor grondwater zijn verdeeld over
gemeenten, waterschappen, provincies en het rijk, maar liggen deels ook
bij huis en terreineigenaren. Dat maakt de governance complex en goede
samenwerking noodzakelijk. Een andere verdeling van verantwoordelijkheden biedt echter volgens de Studiegroep niet de oplossing voor de
urgente en acute problemen die nu spelen. Grondwater is traag en de
grenzen zijn in zicht en plaatselijk zelfs al overschreden. Als we het
grondwater voor toekomstige generaties willen veiligstellen moet nu
worden gehandeld. Dat kan ook met de huidige governance.
Daarom komt de Studiegroep Grondwater met de volgende 10 adviezen
om deze problematiek aan te pakken:
1.
Houd grondwater vast. Zorg voor een waterbeheer en landgebruik
dat is gericht op de sponswerking van de bodem;
2.
Draag bij aan natuurherstel door een duurzaam evenwicht tussen
grondwater en landgebruik te realiseren (inclusief drinkwaterwinning);
3.
Beperk en borg kosten grondwateroverlast en -tekort via levenscyclusbenadering in bodemdalingsgevoelige gebieden;
4.
Vul de grondwater-zorgplicht van gemeenten effectief in;
5.
Beperk en accepteer verzilting vanuit grondwater;
6.
Voorkom verdere achteruitgang grondwaterkwaliteit door bronaanpak;
7.
Verhoog de handelingssnelheid door frequent te meten in het
bovenste grondwater;
8.
Stimuleer kennisontwikkeling en -deling op het gebied van
grondwaterkwaliteit en energietransitie;
9.
Verbeter vergunningverlening, toezicht en handhaving in het
grondwaterdomein;
10. Zorg voor voldoende aandacht voor grondwater in beleids(instrumenten) en plannen
De Studiegroep Grondwater stelt voor om een uitvoeringsstrategie op te
stellen om deze adviezen verder uit te werken en de uitvoering hiervan te
borgen.
Reactie
Het BO Water heeft aangegeven ingenomen te zijn met het advies van de
Studiegroep Grondwater. Het geeft de urgentie die speelt op het vlak van
grondwater goed weer. Het sluit daarmee ook goed aan op de beleidsbrief
Water en Bodem Sturend (Kamerstukken 27 625 en 30 015, nr. 592), die op
25 november jl. aan de Tweede Kamer is verstuurd, en lopende
programma’s als het Deltaprogramma Zoetwater, het Deltaprogramma
Ruimtelijke Adaptatie en het programma Bodem en Ondergrond.
Om er voor te zorgen dat de adviezen (binnen deze programma’s) worden
opgepakt heeft het BO Water gevraagd om deze uit te werken in een
uitvoeringsstrategie, aan de hand waarvan ook de voortgang kan worden
gemonitord.
Ik zal u op de hoogte houden van deze voortgang, via de brieven bij de
waterdebatten.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
M.G.J. Harbers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 27 625, nr. 594

2