Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 000 IV

Vaststelling van de begrotingsstaat van
Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2012

Nr. 69

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 19 april 2012
De vaste commissie voor Koninkrijksrelaties heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het functioneren van de Veiligheidsdienst Curaçao naar
aanleiding van de schriftelijke vragen van het lid Lucassen inzake het
bericht dat gegevens van de veiligheidsdienst van Curaçao zijn verstrekt
aan derden en de daarop gegeven antwoorden van de minister
(Aanhangsel Handelingen II 2011/12, nr. 1937).
De minister heeft de vragen beantwoord bij brief van 19 april 2012. Vragen
en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Van der Burg
De griffier van de commissie,
Lange

kst-33000-IV-69
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 69

1

1
Hoe is in Curaçao, Aruba en Sint Maarten het toezicht op de veiligheidsdiensten georganiseerd?
Elk land heeft een landsverordening vastgesteld, waarin de instelling,
taakstelling e.d. van de desbetreffende veiligheidsdienst is geregeld. In elk
van deze landsverordeningen is tevens voorzien in de instelling van een
commissie van toezicht. De situatie per land is ter zake als volgt.
In Aruba is de commissie van toezicht belast met het uitoefenen van
toezicht op de taakuitvoering van de dienst alsmede het onderzoeken en
beoordelen van klachten over het optreden van de dienst. De commissie
is samengesteld uit drie leden: (1) een door de president van het
Gemeenschappelijk Hof van Justitie van Curaçao, Aruba, Sint Maarten en
van Bonaire, Sint Eustatius en Saba aangewezen persoon die deel
uitmaakt van de rechterlijke macht van één van de landen van het
Koninkrijk, als voorzitter, (2) de voorzitter van de Bezwaaradviescommissie, bedoeld in de Landsverordening administratieve rechtspraak en
(3) de voorzitter van de Staten van Aruba. De Commissie kan onderzoek
doen op verzoek van de minister van Algemene Zaken of indien zij
daartoe aanleiding ziet. Het toezicht van de commissie mondt uit in een
rapport waarin een oordeel wordt gegeven over de rechtmatigheid van
het optreden van de dienst; een toezichtsrapport kan aanbevelingen
bevatten. Het rapport wordt uitgebracht aan de minister van Algemene
Zaken en de minister belast met justitiële aangelegenheden. Op de
ministers en het personeel van de dienst rust een inlichtingenplicht jegens
de commissie; op een daartoe strekkend schriftelijk verzoek wordt de
commissie toegang verleend tot de door de dienst verzamelde gegevens.
Daarnaast kan de commissie ook andere personen om inlichtingen
verzoeken. De commissie stelt jaarlijks een verslag van haar werkzaamheden vast, nadat de ministers in de gelegenheid zijn gesteld hun visie te
geven. Dit verslag wordt door de Commissie aan de Staten van Aruba
gezonden.
In Curaçao is de commissie van toezicht belast met uitoefenen van
toezicht op de taakuitvoering van de veiligheidsdienst en het onderzoeken
en beoordelen van klachten. De commissie van toezicht bestaat uit drie
leden: (1) een door de president van het Gemeenschappelijk Hof van
Justitie van Curaçao, Aruba, Sint Maarten en van Bonaire, Sint Eustatius
en Saba aangewezen persoon die deel uitmaakt van de rechterlijke macht,
als voorzitter, (2) de voorzitter van de Bezwaaradviescommissie, bedoeld
in de Landsverordening administratieve rechtspraak en (3) de Directeur
van de Stichting Overheidsacccountantsbureau. Voor het overige is de
situatie vergelijkbaar met hetgeen ter zake van de commissie van toezicht
op Aruba is bepaald.
In Sint Maarten is de commissie van toezicht belast met het toezicht op de
rechtmatigheid van de uitvoering van hetgeen bij of krachtens de
Landsverordening veiligheidsdienst is bepaald, het gevraagd en
ongevraagd inlichten en adviseren van de Minister-President, Minister van
Algemene Zaken, aangaande de door de commissie geconstateerde
bevindingen alsmede het onderzoeken en het beoordelen van klachten
over het optreden van de dienst. De commissie bestaat uit drie leden: (1)
een door de president van het Gemeenschappelijk Hof van Justitie van
Curaçao, Aruba, Sint Maarten en van Bonaire, Sint Eustatius en Saba
voorgedragen lid van dit Hof als voorzitter (de president van het Hof
draagt voorts een lid van dit Hof voor die bij ontstentenis van de voorzitter
lid van de commissie is en plaatsvervangend voorzitter), (2) de vicevoorzitter van de Raad van Advies en (3) de voorzitter van de Staten. Naar
aanleiding van een onderzoek naar de rechtmatigheid van de uitvoering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 69

2

van hetgeen bij of krachtens de Landsverordening veiligheidsdienst is
bepaald, stelt de commissie een toezichtsrapport op; dit toezichtsrapport
is openbaar, behoudens bepaalde vertrouwelijke gegevens zoals die welke
zicht geven op de door de dienst aangewende geheime bronnen. Alvorens
dit toezichtsrapport vast te stellen wordt de minister-president, Minister
van Algemene Zaken, in de gelegenheid gesteld op de daarin opgenomen
bevindingen te reageren. Het vastgestelde rapport wordt aan de ministerpresident, Minister van Algemene Zaken, toegezonden; deze dient het
openbare rapport alsmede zijn reactie daarop binnen zes weken aan de
Staten aan te bieden. De vertrouwelijke gegevens kunnen vertrouwelijk
worden medegedeeld aan de fractievoorzitters van alle in de Staten
gekozen politiek partijen. Dit systeem is vergelijkbaar met hetgeen in
Nederland is geregeld. Voor de minister-president, Minister van Algemene
Zaken (waaraan de veiligheidsdienst ondergeschikt is), het personeel en
een ieder die betrokken is bij de uitvoering van hetgeen bij of krachtens de
landsverordening is bepaald geldt een inlichtingenplicht; de commissie
wordt ook op diens schriftelijk verzoek toegang verleend tot de verzamelde gegevens. Daarnaast kan de commissie andere personen om
inlichtingen verzoeken. De commissie stelt jaarlijks een openbaar
schriftelijk verslag van haar werkzaamheden op, dat nadat de ministerpresident, minister van Algemene Zaken, daarop zijn visie heeft kunnen
geven, wordt vastgesteld en aan de Staten wordt verzonden. Het verslag
mag geen vertrouwelijke gegevens ( betreffende aangewende middelen in
concrete aangelegenheden, geheime bronnen, actueel kennisniveau)
bevatten.
Voor elke drie landen geldt voorts dat in de desbetreffende landsverordening is voorzien in een regeling, waarbij ingeval het hoofd van de
dienst een opdracht krijgt die hij in strijd acht met de taakstelling c.q.
doelstelling van de dienst, hij deze aan de commissie van toezicht kan
voorleggen. De commissie dient hierover binnen een bepaalde termijn
uitspraak te doen; tot de datum van die uitspraak is de plicht van het
hoofd van de dienst tot uitvoering van de opdracht van rechtswege
opgeschort. Indien de commissie van oordeel is dat de opdracht in strijd
is met de taakstelling c.q. doelstelling van de dienst, wordt door het hoofd
de opdracht niet uitgevoerd. Indien dat niet het geval is, voert het hoofd
de opdracht uit. Zowel van het voorleggen van de opdracht aan de
commissie door het hoofd van de dienst als de uitspraak van de
commissie wordt de verantwoordelijke minister geïnformeerd.
2 en 7
Zijn er aanwijzingen dat veiligheidsdiensten van de in de vorige vraag
genoemde landen ongeoorloofd gegevens hebben verstrekt aan derden?
Is er informatie van Nederlandse geheime diensten, die niet zonder
toestemming gedeeld had mogen worden met derden (Wet op de
inlichtingen- en veiligheidsdiensten, artikel 37, tweede lid), in handen van
particulieren, de Colombiaanse geheime dienst of andere geheime
diensten terecht gekomen? Zo ja, wat zijn hier de gevolgen van en wat is
de verantwoordelijkheid van zowel Curaçao als Nederland in deze zaak?
Zo nee, hoe kunt u de berichten hieromtrent in de media dan verklaren?
Hoe wordt gecontroleerd of bovenstaande informatie inderdaad zonder de
benodigde toestemming in handen van één of meer van de genoemde
partijen terecht is gekomen?
Mochten gegevens van de VDC aan derden zijn verstrekt, dan is niet uit te
sluiten dat dit zich ook uitstrekt over informatie die afkomstig is van de
Nederlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Tot op heden is niet
komen vast te staan dat vertrouwelijke gegevens van de AIVD en de
MIVD, door de VDC ongeoorloofd met derden zijn gedeeld. Verder verwijs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 69

3

ik u naar de antwoorden op de vragen 1, 4, 5, 6 en 7 die gesteld zijn door
dhr. Lucassen met kenmerk 2012Z06115.
3
Kunt u uitgebreid uiteenzetten wie er verantwoordelijk, c.q. aansprakelijk,
is voor de Veiligheidsdienst van Curaçao, mede gezien het gestelde in het
Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden?
De nationale veiligheid van Curaçao is een aangelegenheid van het land
Curaçao, waarbij deze zich bedient van een eigen veiligheidsdienst. In de
Landsverordening veiligheidsdienst Curaçao is bepaald dat de veiligheidsdienst ressorteert onder de minister van Algemene Zaken. De minister
belast met justitiële aangelegenheden draagt medeverantwoordelijkheid
ten aanzien van het optreden van de dienst.
4
Wanneer zou Nederland op basis van het gestelde in het Statuut
betrokken kunnen raken bij, c.q. verantwoordelijkheid dragen voor, zaken
die de Veiligheidsdienst van Curaçao aangaan?
Indien Curaçao zou verzoeken om onderlinge bijstand, kan deze op grond
van artikel 36 van het Statuut voor het Koninkrijk door Nederland geboden
worden. De Koninkrijksregering kan ook bij de Veiligheidsdienst van
Curaçao betrokken raken, als de toepassing van de waarborgfunctie
(artikel 43, tweede lid van het Statuut) aan de orde is, dat wil zeggen als er
geen redres mogelijk blijkt te zijn van een ontoelaatbare toestand ten
aanzien van de handhaving van de mensenrechten, de rechtszekerheid of
de deugdelijkheid van bestuur. Als een dienst onvoldoende functioneert,
is het echter in de eerste plaats aan de landsorganen en mechanismen in
Curaçao om dit te corrigeren. Vanzelfsprekend zullen deze mechanismen
tijd en gelegenheid gegeven moeten worden om hun werk te doen binnen
de daarvoor geldende regels. Vanuit de bestaande collegiale relatie tussen
de diensten binnen het Koninkrijk, wordt onderzocht op welke wijze steun
aan de VDC gegeven zou kunnen worden.
5
Is op basis van het Statuut, of enige andere wet- of regelgeving, betrokkenheid van Nederland bij de Veiligheidsdienst van Curaçao vereist
wanneer deze dienst van Nederland verkregen gegevens lekt? Zo ja, waar
bestaat die betrokkenheid uit? Zo nee, waarom niet?
Nee, dat is niet vereist. Wel zal in zo’n situatie de desbetreffende dienst
om opheldering worden gevraagd. Indien gegevens in strijd met de
toepasselijke derde partijregel (dat wil zeggen zonder toestemming van de
dienst – AIVD of MIVD – die de gegevens heeft verstrekt) buiten het bereik
van de dienst zijn geraakt, kan dat gevolgen hebben voor de samenwerking met die dienst. Welke gevolgen dat zijn, wordt altijd bepaald aan
de hand van de feiten en omstandigheden. In het uiterste geval kan de
samenwerking met de dienst worden beëindigd. Zie ook het antwoord op
vraag 4.
6
Welke sancties staan er op het doorspelen zonder toestemming van
tussen veiligheidsdiensten gewisselde gegevens aan derden zonder dat
hiervoor toestemming verleend is? Welke «geëigende maatregelen»
verwacht u dat de Curaçaose regering zal nemen? Wat verstaat u in dit
verband onder «in voorkomend geval»?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 69

4

Het is aan de regering van Curaçao om maatregelen te nemen wanneer
misstanden worden vastgesteld omtrent het handelen van de Veiligheidsdienst Curaçao, indien zij dit noodzakelijk acht.
8
In hoeverre raakt deze kwestie volgens u aan de belangen van het
Koninkrijk, als niet uit te sluiten valt dat er ook vertrouwelijke gegevens
van de AIVD via de Veiligheidsdienst van Curaçao zijn doorgespeeld aan
derden zonder dat hiervoor toestemming is gegeven?
Zoals genoemd is tot op heden niet komen vast te staan dat vertrouwelijke gegevens van de AIVD en de MIVD door de VDC ongeoorloofd met
derden zijn gedeeld. Het is op dit moment prematuur een uitspraak te
doen over de belangen van het Koninkrijk die hierdoor zouden zijn
geraakt.
9 en 10
Hoe beoordeelt u de rol die premier Schotte van Curaçao volgens de
berichtgeving gespeeld zou hebben bij het doorspelen van vertrouwelijke
gegevens aan derden?
Wat is uw beoordeling van de mate waarin de regering van Curaçao
handelt in lijn met de principes van deugdelijk bestuur als leden van die
regering een rol hebben gespeeld bij het doorspelen van vertrouwelijke
gegevens in het bezit van de Veiligheidsdienst van Curaçao aan derden? Is
optreden door het Koninkrijk om deugdelijk bestuur te waarborgen
volgens u op zijn plaats als leden van de Curaçaose regering een rol
hebben gespeeld bij het doorspelen van vertrouwelijke informatie?
De minister-president evenals de overige leden van de regering van
Curaçao, leggen uitsluitend verantwoording af aan de Staten van Curaçao.
Optreden door het Koninkrijk in het kader van de waarborgfunctie is hier
nu niet aan de orde.
11
Is het waar dat de thans van kracht zijnde Algemene Maatregel van
Rijksbestuur inzake waarborging plannen van aanpak Landstaken Curaçao
en Sint Maarten bedoeld is voor landstaken waarvan de autonome landen
Curaçao en Sint Maarten niet in staat zijn om ze zelfstandig uit te voeren
en dat er voor deze Landstaken plannen van aanpak van kracht zijn om
ervoor te zorgen dat de autonome landen deze taken zo spoedig mogelijk
wel zelfstandig kunnen uitvoeren?
Ja. Dat geldt overigens alleen voor de organisaties en taken genoemd in
de bijlage van de Samenwerkingsregeling waarborging plannen van
aanpak landstaken Curaçao en Sint Maarten.
12
In hoeverre bent u gezien de voordurende problemen met betrekking tot
het functioneren van de Veiligheidsdienst van Curaçao van mening dat
Curaçao zelf in staat is om zorg te dragen voor een naar behoren
functionerende Veiligheidsdienst? In hoeverre kan de Veiligheidsdienst
van Curaçao in het licht van de voortdurende problemen in aanmerking
komen om onder de werking van de genoemde Algemene Maatregel van
Rijksbestuur gebracht te worden?
Het functioneren van de Veiligheidsdienst Curaçao (VDC) is primair een
aangelegenheid van het land Curaçao en van zijn regering.
Het gaat in de Samenwerkingsregeling Waarborging plannen van aanpak
landstaken Curaçao en Sint Maarten alleen om de landstaken die op de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 69

5

datum dat Curaçao en Sint Maarten land werden binnen het Koninkrijk,
nog niet door Curaçao dan wel Sint Maarten konden worden uitgevoerd
overeenkomstig de overeengekomen toetsingscriteria. De organisaties en
taken die dit betrof zijn opgesomd in de bijlage. Tijdens de politieke
Stuurgroep Staatkundige Veranderingen van 21 juni 2010 is vastgesteld
voor welke specifieke organisaties een plan van aanpak als bedoeld in de
Samenwerkingsregeling noodzakelijk was. Deze afspraken zijn
bekrachtigd tijdens de Slot-Ronde Tafel Conferentie van het Koninkrijk der
Nederlanden, gehouden op 9 september 2010. Daartoe behoorde niet de
taak van de Veiligheidsdienst Curaçao. De Veiligheidsdienst Curaçao kan
dus niet onder deze Samenwerkingsregeling worden gebracht.
13
Waar is uw vertrouwen in de «reorganisatie» van de Veiligheidsdienst van
Curaçao door de regering-Schotte op gebaseerd? Ligt het gezien de
voortdurende conflicten tussen de regering-Schotte en het ambtelijke
apparaat, de overheids-nv’s, de Centrale Bank en ook de Veiligheidsdienst
niet meer voor de hand om deze «reorganisatie» te onderwerpen aan een
meer kritische blik? Hoe beoordeelt u deze «reorganisatie» in licht van de
politiek gemotiveerde benoemingen en ontslagen op grote schaal die
sinds het aantreden van de regering-Schotte op Curaçao zouden
plaatsvinden?
Ook hier geldt dat het functioneren van de Veiligheidsdienst primair een
aangelegenheid is van het land Curaçao. Voorts geldt dat ministerpresident Schotte en de overige leden van de regering van Curaçao
uitsluitend verantwoording afleggen aan de Staten van Curaçao.
14
Ligt het gezien de omstandigheden zoals geschetst in de vorige vraag niet
meer voor de hand om een plan van aanpak onder verantwoordelijkheid
van de Rijksministerraad op te stellen om het functioneren van de
Veiligheidsdienst van Curaçao te verbeteren in plaats van de voorkeur te
geven aan een «reorganisatie» door de regering-Schotte zelf? Zo ja, wat
gaat u doen om dit te bewerkstelligen? Zo nee, waarom niet?
Zie het antwoord op vragen 4 en 12.
15
Welke personen zijn sinds 10 oktober 2010 in functie geweest als hoofd
van de Veiligheidsdienst van Curaçao en voor welke periodes? Wat is hun
huidige status binnen de Veiligheidsdienst?
Zoals in verschillende open bronnen ook is terug te vinden, is dhr. Edsel
Gumbs formeel het hoofd van de VDC; vanaf eind oktober 2010 functioneert hij niet meer als zodanig. Mevrouw Liza Dindial is eind oktober 2010
als interim-hoofd van de VNA/VDC aangesteld. Na haar terugtreden is Dhr.
Calmero per 28 februari 2011 aangesteld als interim crisismanager. In
december 2011 heeft hij zijn functie neergelegd. Dhr. Römer is per
15 december 2011 aangesteld als crisismanager bij de VDC, hij heeft de
feitelijke leiding over de VDC vanaf het moment dat dhr. Calmero vertrok.
16, 17 en 18
Welke maatregelen zijn er inmiddels door Curaçao of het Koninkrijk
getroffen om het doorspelen van vertrouwelijke informatie van de
Veiligheidsdienst en de eventuele rol hierin van leden van de regering van
Curaçao te onderzoeken? In hoeverre kunt u al uitsluitsel geven over de
mate waarin de berichtgeving hierover in de media op waarheid berust?
Door welke dienst(en) wordt het onderzoek, waarvan u aangeeft dat u het
vooralsnog afwacht, uitgevoerd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 69

6

Op welke wijze vindt het onderzoek plaats? Wat wordt precies onderzocht,
wat zijn de onderzoeksvragen?
Minister-president Schotte heeft desgevraagd aangegeven dat de VDC
onder leiding van Crisismanager Römer een intern onderzoek heeft
ingesteld naar het lekken van informatie over de benoembaarheid van
ministers, zoals in de media naar voren kwam rond november 2011. Hier
wijst de Commissie van Toezicht van de VDC dan ook op in het door hem
uitgebrachte persbericht van 29 februari 2012.
19
Zal in het beoogde onderzoek door Transparency International ook
aandacht worden besteed aan het functioneren van de Veiligheidsdienst
van Curaçao?
Neen. Over de inhoud van het onderzoek heb ik u eerder (vergaderjaar
2011–2012, kamerstuk 33 000 IV, nr. 66) geïnformeerd.
20
Is de AIVD bij dit onderzoek betrokken?
Neen, de AIVD is niet betrokken bij dit onderzoek.
21
Wanneer is het onderzoek afgerond?
Het is de bedoeling dat het onderzoek van Transparancy International voor
het eind van 2012 is afgerond (zie ook vergaderjaar 2011–2012, kamerstuk
33 000 IV, nr. 66).
22
Wordt de Tweede Kamer over de uitkomsten van dit onderzoek
geïnformeerd?
Transparency International publiceert haar rapport op haar website en
daarmee is het dus openbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 69

7