Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 699

Voorstel van wet houdende maatregelen met
betrekking tot de transitievergoeding bij ontslag
wegens bedrijfseconomische omstandigheden
of langdurige arbeidsongeschiktheid

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 28 mei 2018
Met belangstelling heeft de regering kennisgenomen van de vragen die de
leden van de fracties van VVD, PVV, CDA, D66, GroenLinks, SP,
ChristenUnie, 50PLUS en SGP hebben gesteld. In deze nota naar
aanleiding van het verslag gaat de regering in op de vragen en opmerkingen van de verschillende fracties. Bij de beantwoording van de vragen
is zoveel mogelijk de volgorde van het verslag aangehouden, met dien
verstande dat gelijkluidende of in elkaars verlengde liggende vragen
gebundeld zijn beantwoord.
De beantwoording van uw vragen heeft langer geduurd dan gebruikelijk,
omdat voor de beantwoording daarvan gewacht is op de uitvoeringstoets
die het UWV op de concept ministeriële regeling heeft uitgebracht, zoals
bij brief van 19 februari jl. aan uw Kamer is gemeld in reactie op de
vragen van het lid Van Kent (SP)1. Een concept van de bij dit wetsvoorstel
behorende ministeriële regeling ten aanzien van de compensatieregeling
is als bijlage bij deze nota gevoegd2. Uit de uitvoeringstoets op het
concept van de ministeriële regeling blijkt dat de compensatiemaatregel
op zijn vroegst met ingang van 1 april 2020 kan worden ingevoerd, gezien
de tijd die UWV nodig heeft voor de implementatie van deze maatregel.
Op 15 december 2017 bent u schriftelijk geïnformeerd3 over het streven
om enkele maatregelen uit het regeerakkoord ten aanzien van de
transitievergoeding uiterlijk op 1 januari 2020 in werking te laten treden. In
dat kader zal de beoogde inwerkingtredingsdatum van de in het onderhavige wetsvoorstel opgenomen maatregelen met betrekking tot de
transitievergoeding bij ontslag wegens bedrijfseconomische omstandigheden ook 1 januari 2020 zijn.
Ondanks de invoeringsdatum van de compensatieregeling, wordt
spoedige voortzetting van de behandeling van dit wetsvoorstel wenselijk
geacht om de volgende redenen:
1

Kamerstukken II, 2017/18, 1208, aanhangsel van handelingen.
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
3
Kamerstukken II, 2017/18, 29 544, nr. 813.
2

kst-34699-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 699, nr. 6

1

–

–

Het onderhavige wetsvoorstel regelt compensatie voor werkgevers die
een transitievergoeding hebben betaald voor werknemers die wegens
langdurige arbeidsongeschiktheid zijn ontslagen sinds 1 juli 2015. In de
praktijk blijken veel werknemers geconfronteerd te worden met een
slapende arbeidsovereenkomst na 104 weken ziekte, omdat de
werkgever dat contract niet wenst te beëindigen teneinde de transitievergoeding niet te betalen. Met de bekendmaking en invoering van de
compensatieregeling zal hieraan naar verwachting een einde komen.
Daarnaast heeft UWV tijd nodig om de invoering van de compensatiemaatregel transitievergoeding zorgvuldig voor te bereiden. UWV heeft
aangegeven zo snel mogelijk te moeten starten met de implementatie
teneinde de beoogde invoeringsdatum van 1 april 2020 te kunnen
realiseren.

I. ALGEMEEN
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie, de CDA-fractie en de SP-fractie vragen naar
de samenloop tussen het onderhavige wetsvoorstel en diverse maatregelen uit het regeerakkoord. De samenloop tussen het onderhavige
wetsvoorstel en de maatregelen uit het regeerakkoord komt voort uit het
feit dat in het regeerakkoord diverse maatregelen zijn opgenomen op het
gebied van de transitievergoeding en de loondoorbetaling bij ziekte.
Het conceptwetsvoorstel arbeidsmarkt in balans (Wab), waarin een groot
gedeelte van de door deze leden benoemde maatregelen uit het regeerakkoord uitgewerkt worden, is recent openbaar geworden voor internetconsultatie. Daarmee is de technische uitwerking van de diverse maatregelen
uit het regeerakkoord, waaronder de maatregelen die zien op de transitievergoeding, kenbaar geworden. Het streven is het wetsvoorstel voor de
zomer voor advies aan de Afdeling Advisering van de Raad van State te
zenden, waarna de regering het wetsvoorstel uw Kamer zal doen
toekomen.
Voor zover de maatregelen, die samenloop hebben met het onderhavige
wetsvoorstel, in de Wab zijn uitgewerkt, zal in de beantwoording van de
vragen worden uitgegaan van deze uitwerking van de maatregelen uit het
regeerakkoord.
De leden van de VVD-fractie en de SP-fractie vragen specifiek naar de
samenloop met de maatregelen uit het regeerakkoord ten aanzien van de
transitievergoeding.
In het regeerakkoord is opgenomen dat de regering de opbouw van de
transitievergoeding op twee punten aanpast om meer balans in de
opbouw aan te brengen. Werknemers krijgen recht op transitievergoeding
vanaf het begin van hun arbeidsovereenkomst, in plaats van na twee jaar,
en voor elk jaar dat de arbeidsovereenkomst heeft geduurd, zal dezelfde
opbouw van 1/3 maandsalaris per dienstjaar gelden. De samenloop van
het onderhavige wetsvoorstel met de Wab, waarin de maatregelen met
betrekking tot de opbouw van de transitievergoeding zijn opgenomen, kan
ertoe leiden dat compensatie mogelijk zou zijn in geval van zeer geringe
cumulatie aan kosten. In het onderhavige wetsvoorstel is niet bepaald hoe
lang de werknemer ziek moet zijn om de werkgever in aanmerking te laten
komen voor compensatie. Het onderhavige wetsvoorstel leidt er dan toe
dat, als een werknemer bij een kort tijdelijk contract ziek uit dienst gaat,
ook compensatie aangevraagd kan worden. Omdat de compensatiemaatregel niet bedoeld is voor het compenseren van cumulatie van dergelijke
geringe kosten, wordt in het concept voorstel Wab voorgesteld het in het
onderhavige wetsvoorstel voorgestelde artikel 7:673e van het Burgerlijk
Wetboek zo aan te passen dat compensatie alleen mogelijk is als een
werknemer twee jaar ziek is geweest. Dit sluit aan bij de termijn van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 699, nr. 6

2

opzegverbod wegens ziekte en zorgt ervoor dat alleen bij cumulatie van
kosten van enige omvang compensatie voor de betaalde transitievergoeding kan worden gevraagd. Omdat de Wab nog in voorbereiding is,
acht de regering het niet wenselijk het onderhavige wetsvoorstel hierop
aan te passen, maar zal dit in de Wab, waarin de aanpassing van de
berekening van de transitievergoeding geregeld wordt, meegenomen
worden.
De eerste inschatting is dat de uitwerking van de maatregelen uit het
regeerakkoord in de Wab ervoor zorgen dat de financiële effecten van de
voorgestelde compensatiemaatregel vanaf 2020 circa 30 miljoen euro per
jaar lager worden. De oorzaak hiervoor is dat de te compenseren
transitievergoeding naar verwachting lager wordt dan onder het huidige
wettelijke systeem door de aanpassing in de berekening. In het
wetsvoorstel Wab informeren wij u nader over de financiële gevolgen.
Samenloop met het vervallen van de overbruggingsmaatregel voor
50-plussers wordt niet voorzien, aangezien deze maatregel tot 1-1-2020
loopt en het wetsvoorstel naar verwachting pas na 1-1-2020 in werking zal
treden. Voor de situatie dat compensatie gevraagd wordt voor een
transitievergoeding, die is betaald voor de inwerkingtreding van de Wab,
wordt in de Wab overgangsrecht voorgesteld, waarin wordt bepaald wat
het toepasselijke recht is in deze situaties voor het berekenen van de
hoogte van de transitievergoeding en daarmee van de compensatie.
De leden van de CDA-fractie vragen aan de regering een nadere
toelichting hoe dit wetsvoorstel zich verhoudt tot verdere in het regeerakkoord voorgestelde maatregelen om de loondoorbetalingsplicht voor
werkgevers te verlichten.
De compensatiemaatregel ziet op de cumulatie van kosten van de
werkgever bij loondoorbetaling bij ziekte en de aan de zieke werknemer
bij het einde van de arbeidsovereenkomst verschuldigde transitievergoeding. In het regeerakkoord zijn maatregelen aangekondigd die de
loondoorbetalingsverplichting voor kleine werkgevers te verlichten.
De regering acht de compensatie ook in deze omstandigheden gerechtvaardigd omdat nog steeds sprake zal zijn van cumulatie van kosten.
De leden van de SP-fractie vragen aan de regering een nadere toelichting
hoe dit wetsvoorstel zich verhoudt tot de in het regeerakkoord voorgestelde maatregel om de mogelijkheid om scholingskosten in mindering te
brengen op de transitievergoeding te verruimen.
Ten aanzien van de samenloop met de mogelijkheid om scholingskosten
af te trekken van de transitievergoeding, wordt opgemerkt dat op grond
van het onderhavige wetsvoorstel werkgevers gecompenseerd worden
voor de betaalde transitievergoeding en de eventueel daarop in mindering
gebrachte transitie- en inzetbaarheidskosten. Dit laatste om te voorkomen
dat het in mindering brengen van deze kosten op de transitievergoeding
tot gevolg heeft dat de compensatie lager wordt. Dan zou de werkgever
deze kosten zelf dragen. Dit zou ertoe kunnen leiden dat een werkgever
wellicht minder geneigd is dergelijke investeringen te doen en dat wordt
onwenselijk geacht.
Een werkgever mag – onder voorwaarden – bepaalde kosten van de
transitievergoeding aftrekken. Dit geldt reeds op grond van het Besluit
voorwaarden in mindering brengen kosten op de transitievergoeding. In
het regeerakkoord is een maatregel opgenomen die erop ziet de mogelijkheden om kosten af te trekken van de transitievergoeding te verruimen.
Op dit moment vindt uitwerking van deze maatregel uit het regeerakkoord
plaats. Indien de werkgever extra kosten in mindering mag brengen op
grond van het besluit waarin deze maatregel uit het regeerakkoord wordt
uitgewerkt, zal hij in principe ook voor deze kosten gecompenseerd
worden op grond van het onderhavige wetsvoorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 699, nr. 6

3

De leden van de SP-fractie vragen aan de regering een nadere toelichting
hoe dit wetsvoorstel zich verhoudt tot de in het regeerakkoord voorgestelde maatregel om onder voorwaarden de verstrekte transitievergoedingen te compenseren wanneer een werkgever zijn bedrijf beëindigt
wegens pensionering of ziekte.
De regering verwacht geen samenloop tussen de compensatiemaatregel
in het onderhavige wetsvoorstel en de in het regeerakkoord voorgenomen
compensatiemaatregel bij bedrijfsbeëindiging wegens ziekte of pensionering van de werkgever, die in de Wab zal worden opgenomen. De
compensatie ziet in deze laatste gevallen op andere omstandigheden die
als reden voor compensatie kunnen dienen. Bezien zal worden of in de
uitvoering de maatregelen zoveel mogelijk gestroomlijnd kunnen worden.
Op de vraag van de leden van de ChristenUnie-fractie of de cumulatie van
kosten bij ziekte van de werknemer met de invoering van de Wwz was
voorzien, wordt opgemerkt dat met de invoering van de transitievergoeding voor een uniforme vergoeding bij onvrijwillig ontslag gekozen is,
die onafhankelijk is van de gevolgde ontslagroute en daarmee van de
reden voor ontslag. Een bijkomend effect is dat de werkgever bij ontslag
wegens langdurige arbeidsongeschiktheid een transitievergoeding moet
betalen.
Uit de praktijk blijkt dat dit effect tot ongewenste situaties kan leiden, zoals
slapende arbeidsovereenkomsten van zieke werknemers. Ook kan de
cumulatie van kosten, die kan ontstaan bij ziekte van werknemers,
werkgevers weerhouden van het aanbieden van vaste arbeidscontracten
aan werknemers. Om deze redenen is in het onderhavige wetsvoorstel
een compensatieregeling geïntroduceerd om de cumulatie van kosten
voor werkgevers weg te nemen en tegelijkertijd de werknemer te
beschermen.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen naar een onderzoek van de
SER naar loondoorbetaling bij ziekte.
De regering beoogt maatregelen te treffen die door werkgevers ervaren
knelpunten op het terrein van ziekte en arbeidsongeschiktheid wegnemen,
zodat (MKB-)werkgevers weer meer personeel in (vaste) dienst durven te
nemen. In het regeerakkoord zijn maatregelen met betrekking tot
loondoorbetaling bij ziekte aangekondigd, waarbij de ontslagbescherming
van twee jaar in stand blijft. Sociale partners hebben de mogelijkheid met
alternatieve voorstellen te komen binnen gelijke randvoorwaarden. Het
onderhavige wetsvoorstel ziet op de cumulatie van kosten bij ziekte, die
kan leiden tot slapende arbeidsovereenkomsten. Dit laatste is onwenselijk
en teneinde hieraan een einde te maken, is het gewenst met dit
wetsvoorstel voortgang te boeken en zo de financiële verplichtingen voor
een werkgever bij langdurige ziekte te verlichten zonder dat de rechten
van werknemers worden aangetast. Zo worden werkgevers ertoe
bewogen de desbetreffende arbeidsovereenkomsten te beëindigen.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen naar de relatie tussen het
wetsvoorstel en het streven naar het verlagen van de kosten van arbeid.
In het wetsvoorstel is opgenomen dat de kosten van de maatregel betaald
worden uit een premieverhoging voor alle werkgevers. Deze premieverhoging is meegenomen in de totale lastenontwikkeling tijdens deze
kabinetsperiode, die opgenomen is in het regeerakkoord en per saldo leidt
tot lastenverlichting. Het kabinet is van mening dat de lastenontwikkeling
(voor bedrijven en voor burgers) evenwichtig is. Bovendien is er macro
gezien netto geen verschil in de totale kosten voor werkgevers van de
transitievergoeding; alleen de wijze van financieren verschilt. De
compensatie voor werkgevers wordt gefinancierd door een uniforme
premieverhoging. Deze premieverhoging wordt over alle werkgevers
omgeslagen en zal daarom zeer beperkt zijn (structureel een verwachte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 699, nr. 6

4

premiestijging van 0,1%). Voor individuele werkgevers, die te maken
krijgen met een langdurig arbeidsongeschikte werknemer, zal een
verlaging van kosten van arbeid merkbaar zijn, als de werkgever een
beroep kan doen op de compensatiemaatregel voor de cumulatie van de
kosten van loondoorbetaling bij ziekte en de transitievergoeding.
2. Compensatieregeling transitievergoeding bij ontslag wegens
langdurige arbeidsongeschiktheid
2.1 Algemeen
De leden van de VVD-fractie en de 50PLUSfractie vragen naar de
vermindering van de cumulatie aan financiële verplichtingen voor de
werkgever door middel van het voorliggende wetsvoorstel.
De compensatiemaatregel betekent alleen een materiële verandering voor
werkgevers. Werknemers worden door de compensatiemaatregel niet
geraakt. De transitievergoeding blijft verschuldigd; de werknemer houdt
dus zijn aanspraak op de transitievergoeding en er worden geen rechten
ontnomen of verminderd.
Werkgevers zijn bij ziekte van de werknemer verplicht twee jaar lang het
loon door te betalen. Als de werkgever een werknemer daarna wil
ontslaan wegens langdurige arbeidsongeschiktheid, is een transitievergoeding verschuldigd. Het onderhavige wetsvoorstel regelt dat
werkgevers in geval van een dergelijke cumulatie van financiële verplichtingen compensatie kunnen krijgen. Deze compensatie is ter hoogte van
het bedrag dat de werkgever aan transitievergoeding heeft betaald, tenzij
de transitievergoeding meer bedroeg dan het bedrag aan loondoorbetaling. In dat geval wordt de transitievergoeding gecompenseerd tot het
bedrag aan loondoorbetaling. Deze compensatiemaatregel zal substantieel bijdragen aan het wegnemen van de gevolgen van cumulatie van
financiële verplichtingen voor werkgevers doordat werkgevers het
betaalde bedrag aan transitievergoeding gecompenseerd kunnen krijgen,
mits dat niet boven het bedrag aan doorbetaald loon uitkomt.
De financiering van deze compensatie vindt plaats door een uniforme
premiestijging van het Algemeen werkloosheidsfonds (Awf). Deze
premiestijging is structureel, maar is zeer beperkt. Het gaat in de
structurele situatie om een stijging van de Awf-premie met 0,1%. Deze
premiestijging zorgt er weliswaar voor dat de algemene financiële
verplichtingen voor werkgevers enigszins omhoog gaan, maar in
individuele gevallen, waarin sprake is van cumulatie van kosten bij
langdurige arbeidsongeschiktheid van een werknemer, zorgt de
mogelijkheid van compensatie voor een significante verlaging van kosten
van de individuele werkgever.
De leden van de 50PLUS-fractie vragen of door dit wetsvoorstel de
scherpe randen aan de verplichting tot het betalen van transitievergoeding worden weggenomen, met name voor MKB-werkgevers.
Bij een langdurig arbeidsongeschikte werknemer heeft iedere werkgever
te maken met cumulatie van kosten, of het nu om een grote of kleine
werkgever gaat. Daarom is compensatie voorzien voor alle werkgevers.
Echter, vooral MKB-werkgevers merken de effecten van een cumulatie van
financiële verplichtingen in de vorm van een loondoorbetalingsverplichting van twee jaar bij ziekte en een transitievergoeding, nu deze
cumulatie voor deze werkgevers voor een relatief grote kostenpost zorgt.
Het onderhavige wetsvoorstel neemt voor de individuele werkgever de
scherpe randen weg aan de verplichting tot het betalen van transitievergoeding, in combinatie met loonkosten bij langdurige arbeidsongeschiktheid van een werknemer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 699, nr. 6

5

De leden van de VVD-fractie vragen naar de waarborgen die in het
wetsvoorstel opgenomen zijn om cumulatie van financiële belasting voor
werkgevers onder controle te houden.
De financiële belasting van werkgevers in het kader van dit wetsvoorstel
bestaat uit de verhoging van de premie van het Awf. Deze verhoging van
de premie wordt gebaseerd op het aantal gevallen waarin compensatie
wordt gevraagd. Compensatie kan alleen gevraagd worden als er sprake
is van ziekte van de werknemer. Daarbij zal het risico op misbruik,
waardoor een eventuele stijging van de premie zou kunnen ontstaan,
minimaal zijn. Beëindiging van de arbeidsovereenkomst wegens
langdurige arbeidsongeschiktheid zal bij het aanvragen van de compensatie aangetoond moeten worden. UWV kan aan de hand van de
gegevens, die reeds in haar systeem zijn opgenomen, toetsen of ontslag
wegens langdurige arbeidsongeschiktheid heeft plaats gevonden en of er
recht bestaat op compensatie.
De leden van de VVD-fractie vragen naar de effecten van de inwerkingtreding van de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren op het
voorliggende wetsvoorstel.
Met de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) gaat het
privaatrechtelijke arbeidsrecht gelden voor overheidswerkgevers en
ambtenaren in de zin van de Ambtenarenwet 2017. De beoogde inwerkingtredingsdatum van de Wnra is 1 januari 2020. Een aantal groepen
ambtenaren is uitgezonderd van de Wnra, waaronder de ambtenaren
werkzaam bij Defensie, Politie en de Rechterlijke Macht. Bij ontslag
wegens langdurige arbeidsongeschiktheid zijn de overheidswerkgevers in
de zin van de Ambtenarenwet 2017 een transitievergoeding verschuldigd
als aan de daarvoor geldende voorwaarden is voldaan en kunnen zij in
principe, net als private werkgevers, een beroep doen op de compensatiemaatregel als zij een ambtenaar ontslaan wegens langdurige arbeidsongeschiktheid en zij te maken hebben met cumulatie van financiële
verplichtingen. In overleg met de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties wordt momenteel bezien op welke wijze overheidswerkgevers financieel zullen bijdragen aan de compensatieregeling.
De leden van de VVD-fractie stellen ook vragen over de toepassing van
het voorliggende wetsvoorstel voor werkgevers die eigenrisicodrager zijn
voor de WW.
Alleen werkgevers in de sectoren Overheid en Onderwijs zijn eigenrisicodrager voor de Werkloosheidswet (WW). Deze werkgevers zijn momenteel
bij ontslag geen transitievergoeding verschuldigd aan de werknemer,
waardoor de compensatieregeling voor hen niet relevant is. Voor
werkgevers in het bijzonder onderwijs, die bij ontslag wel een transitievergoeding verschuldigd zijn, geldt dat zij aanspraak kunnen maken op de
compensatieregeling. Omdat zij momenteel niet bijdragen aan het Awf, is
in het wetsvoorstel geregeld dat er in overeenstemming met de Minister
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) een rijksbijdrage wordt
gestort in het Awf.
De inwerkingtreding van de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren
zal ertoe leiden dat de overheidswerkgever in de zin van de Ambtenarenwet 2017 ook een transitievergoeding verschuldigd is aan een
ambtenaar bij ontslag. Indien een ambtenaar wordt ontslagen na een
periode van langdurige ziekte en de overheidswerkgever heeft een
vergoeding verstrekt dan kan ook deze overheidswerkgever aanspraak
maken op de compensatie. Thans wordt in overleg met de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties bezien op welke wijze
overheidswerkgevers financieel zullen bijdragen aan de compensatieregeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 699, nr. 6

6

De leden van de 50PLUS-fractie vragen voorts een nadere reactie op het
advies van de Raad van State waar het gaat om de kostbaarheid van de
regeling en de verwachte belasting van het UWV.
Met het UWV is gesproken over de implementatie van deze maatregel en
het UWV heeft aangegeven dat de maatregel uitvoerbaar is en dat voor de
implementatie gebruik gemaakt kan worden van bestaande ICT-systemen.
De kosten van implementatie zijn daarom beperkt (zie voor nadere
specificatie de antwoorden in paragraaf 2.5).
Alleen gedurende het eerste jaar na de inwerkingtreding van het
wetsvoorstel zullen de verwachte kosten van de maatregel en de belasting
van het UWV aanzienlijk zijn. Dit betreft echter een tijdelijke situatie, nu
gedurende dit eerste jaar na de inwerkingtreding voor oude gevallen, die
ontstaan zijn sinds 1 juli 2015, ook compensatie gevraagd kan worden. De
behandeling van de oude gevallen zorgt voor een relatief grote belasting
van het UWV, maar gezien de tijdelijke aard van deze extra belasting vindt
de regering dit acceptabel.
2.2 Overwogen opties
De leden van de VVD-fractie vragen hoe de maatregel die ziet op het
verruimen van de aftrekmogelijkheid van scholingskosten uit het
regeerakkoord, zich verhoudt tot de overwogen optie om
re-integratiekosten uit het eerste spoor in mindering te brengen op de
transitievergoeding.
Bij de voorbereiding van het onderhavige wetsvoorstel is een optie
verkend, die ook in de memorie van toelichting is omschreven, en die
inhoudt dat bij zieke werknemers re-integratiekosten in het eerste spoor in
mindering gebracht zouden kunnen worden op de transitievergoeding
zonder dat instemming van de werknemer vereist zou zijn. Deze optie is
niet verder uitgewerkt, omdat het in strijd is met het beginsel van gelijke
behandeling.
Op dit moment vindt uitwerking van de maatregelen uit het regeerakkoord
plaats, waaronder de genoemde verruiming van de mogelijkheden om
scholingskosten in mindering te brengen. Dit betekent een wijziging van
het Besluit voorwaarden in mindering brengen kosten op transitievergoeding. Gedacht wordt aan de mogelijkheid voor een werkgever om
bepaalde inzetbaarheidskosten, zoals scholing voor een andere functie, in
mindering te brengen op de transitievergoeding, indien de werknemer
hiermee heeft ingestemd. De hierboven weergegeven optie, zou er toe
leiden dat re-integratiekosten in het eerste spoor voor zieke werknemers
in mindering gebracht zouden mogen worden zonder hun instemming.
Deze optie houdt echter een niet gerechtvaardigd onderscheid in tussen
zieke en arbeidsgeschikte werknemers.
De leden van de D66-fractie vragen naar de verrekening van
re-integratiekosten en de verhouding met de maatregelen uit het
regeerakkoord. Zij vragen ook naar de manier waarop deze wijziging van
invloed kan zijn op het voorliggende wetsvoorstel.
Zoals ook in het regeerakkoord staat, blijft de regel gelden dat inzetbaarheidskosten niet in mindering mogen worden gebracht, indien opgedane
kennis en vaardigheden worden aangewend om de huidige functie bij de
werkgever uit te oefenen.
Los daarvan kan een werkgever gecompenseerd worden voor de
transitievergoeding en ook voor inzetbaarheidskosten, zoals scholing voor
een andere functie, die in mindering gebracht kunnen worden op de
transitievergoeding. Dit heeft tot gevolg dat de transitievergoeding lager
uitpakt, maar dat de compensatie voor de werkgever netto hetzelfde blijft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 699, nr. 6

7

De leden van de SGP vragen of er wijzigingen in de Grondwet of
internationale verdragen hebben plaatsgevonden die ervoor zorgen dat
het recht op transitievergoeding na langdurige ziekte niet meer is uit te
sluiten, waar dit voor invoering van de Wet werk en zekerheid per 1 juli
2015 volgens hen wel mogelijk was. Ook vragen deze leden waarom de
regering er niet voor kiest om op basis van ontslaggronden te differentiëren in het recht op een ontslagvergoeding. Deze leden verwijzen daarbij
naar het ontslagsysteem zoals dit voor 1 juli 2015 gold. De leden van de
SGP-fractie vragen of de compensatiefunctie van de ontslagvergoeding
vanouds gericht was op het compenseren van langdurig arbeidsongeschikte werknemers, en of het niet wenselijk is om terug te keren naar het
oude systeem.
De leden van de SGP-fractie vragen de regering om aan te geven waarom
het onmogelijk is om het recht op transitievergoeding na langdurige ziekte
uit te sluiten.
Voor de invoering van de Wwz was er sprake van een duaal ontslagstelsel
waarbij de werkgever ongeacht de ontslaggrond kon kiezen voor de
ontslagroute via UWV of de rechter. Daarbij was de ontslagvergoeding
afhankelijk van de gekozen ontslagroute. Bij de route via de rechter werd
in de regel ontbonden onder toekenning van een billijke vergoeding
terwijl bij de route via UWV geen vergoeding verschuldigd was. De
werknemer kon na toestemming van UWV vervolgens schadevergoeding
vorderen bij de rechter als hij van mening was dat het ontslag kennelijk
onredelijk was.
Met de inwerkingtreding van de Wwz is het wettelijk systeem gewijzigd in
de zin dat een werkgever bij dezelfde ontslaggrond niet langer kan kiezen
tussen de route via UWV of de rechter. Ontslagen wegens bedrijfseconomische omstandigheden of na langdurige arbeidsongeschiktheid worden
vooraf getoetst door UWV en de andere – meer in de persoon gelegen –
ontslaggronden door de rechter. De ontslagvergoedingen zijn daarbij
onafhankelijk gemaakt van de gevolgde ontslagroute. De werknemer heeft
recht op een transitievergoeding, als de arbeidsovereenkomst ten minste
twee jaar heeft bestaan en de arbeidsovereenkomst op initiatief van de
werkgever is beëindigd door opzegging na toestemming van UWV of door
ontbinding door de rechter of na een einde van rechtswege niet is
voortgezet.
Onder het ontslagrecht, zoals dit voor 2015 gold, was evenals onder het
huidige recht de ontslagvergoeding niet gekoppeld aan een bepaalde
ontslaggrond. Niet uitgesloten was dat in het kader van een ontbindingsprocedure een billijke vergoeding werd toegekend bij ontslag wegens
langdurige arbeidsongeschiktheid van de werknemer. Met regelmaat
kende de rechter onder het vóór 2015 geldende ontslagrecht in dat geval
een billijke vergoeding toe.4 Omdat de werkgever onder het oude systeem
de ontslagroute kon kiezen, kon hij in geval van ontslag wegens
langdurige arbeidsongeschiktheid ook voor de UWV-route kiezen, waarbij
hij geen ontslagvergoeding verschuldigd was en het aan de werknemer
was om vervolgens na de opzegging een kennelijk onredelijk ontslagprocedure te starten bij de rechter met daaraan een vergoeding gekoppeld.
Met de Wwz is beoogd om een eenduidig systeem te creëren, waarbij
vooraf vaststaat welke ontslagroute gevolgd dient te worden bij welke
ontslaggronden en dit niet langer aan de keuze van de werkgever wordt
overgelaten. Daarnaast is de vergoeding onafhankelijk van de ontslagroute door invoering van de transitievergoeding, die een compensatie is
voor het ontslag en gericht is op transitie naar ander werk. De regering is
van oordeel dat deze uitgangspunten nog steeds gelden.
Onderscheid in de transitievergoeding naar ontslaggronden zou
betekenen dat zieke werknemers ongelijk behandeld worden ten opzichte
4

Hoge Raad 25 juni 1999, JAR 1999, 149; Hoge Raad 15 februari 2008, LJN BC 2206.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 699, nr. 6

8

van werknemers van wie de arbeidsovereenkomst op een andere
ontslaggrond eindigt, hetgeen in strijd is met het beginsel van gelijke
behandeling, zoals vastgelegd in artikel 4 van de Wet gelijke behandeling
op grond van handicap of chronische ziekte. Daarnaast is ook bij
langdurig arbeidsongeschikte werknemers de transitievergoeding aan te
merken als compensatie voor het ontslag en kan deze hen van dienst zijn
bij het zoeken naar ander werk. Het feit dat zieke werknemers twee jaar
lang hun loon hebben ontvangen maakt dit niet anders. De loondoorbetaling bij ziekte heeft ook een ander doel dan de transitievergoeding; het
geeft de zieke werknemer inkomenszekerheid. De regering ziet dan ook
geen aanleiding om het systeem aan te passen.
2.3 Voorstel
De leden van de PVV-fractie vragen waarom de regering ervoor kiest dit
wetsvoorstel met terugwerkende kracht in te voeren.
Het onderhavige wetsvoorstel maakt het mogelijk om de compensatie ook
aan te vragen als de transitievergoeding voor de inwerkingtreding van de
compensatieregeling is verstrekt. De compensatieregeling is ook van
toepassing als de arbeidsovereenkomst is beëindigd of niet is voortgezet
op of na 1 juli 2015. Aldus wordt de werkgever, die na dat tijdstip maar
voor de inwerkingtreding van dit wetsvoorstel langdurig arbeidsongeschikte werknemers heeft ontslagen en een transitievergoeding heeft
betaald, niet benadeeld. Daarnaast zorgt deze compensatiemogelijkheid
voor oude gevallen ervoor dat er geen prikkel ontstaat om langdurig
arbeidsongeschikte werknemers in dienst te houden in slapende
arbeidsovereenkomsten.
De leden van de PVV-fractie vragen naar de beperkingen in het
wetsvoorstel ter voorkoming van misbruik en de handhaving hierop.
Het risico op misbruik bij aanvraag van de compensatiemaatregel wordt
beperkt door checks in het systeem van UWV. Voorwaarde voor de
aanvraag is dat de werknemer ziek was ten tijde van het ontslag. In het
systeem van UWV zitten hier meerdere checks op, zoals een ontslagvergunning wegens langdurige arbeidsongeschiktheid of een
WIA-beschikking van het UWV. Als deze er niet zijn, moet de werkgever
aantonen dat de werknemer ziek was ten tijde van het ontslag. Om ook in
deze gevallen het risico op misbruik zo klein mogelijk te maken, zal het
UWV enkele checks inbouwen in het systeem, zoals: zijn er voor één
werknemer binnen enkele jaren meerdere compensaties gevraagd en
worden er door één werkgever veel compensatieaanvragen tegelijk
ingediend. Indien blijkt dat een aanvraag ten onrechte is gedaan, zal UWV
de betaalde compensatie terugvorderen.
2.4 Geen onderscheid naar aard arbeidsovereenkomst of wijze van
beëindiging
De leden van de D66-fractie vragen hoe vaak in de huidige situatie bij
langdurige arbeidsongeschiktheid opzegging met wederzijds goedvinden
plaatsvindt en hoe hoog de vergoeding in deze situaties is. Ook vragen zij
of er een hogere gemiddelde vergoeding verwacht wordt als gedragseffect van voorliggend wetsvoorstel.
Over vergoedingen bij opzegging met wederzijds goedvinden wegens
langdurige arbeidsongeschiktheid zijn geen betrouwbare cijfers
beschikbaar. Enig effect op de gemiddelde hoogte van de vergoeding, als
gevolg van het feit dat gecompenseerd wordt bij vergoedingen betaald bij
beëindiging van de arbeidsovereenkomst met wederzijds goedvinden
wegens langdurige arbeidsongeschiktheid, is mogelijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 699, nr. 6

9

2.5 Kosten
De leden van de VVD-fractie vragen waarop de veertig miljoen euro aan
uitvoeringskosten zijn gebaseerd gezien het feit dat het UWV aangeeft
nog geen inzicht te kunnen geven in de kosten voor het implementeren,
omdat er nog invulling moet worden gegeven aan de lagere regelgeving.
In de uitvoeringstoets geeft het UWV normaliter op basis van interne
analyse een uitsplitsing van de ingeschatte kosten. Echter, het UWV heeft
eerder aangegeven op basis van het wetsvoorstel geen inschatting te
kunnen maken van de uitvoeringskosten. Deze zijn dan ook niet
opgenomen in de uitvoeringstoets op de wetgeving. Elke raming is
daarom per definitie een zeer grove. De initiële inschatting is gedaan aan
de hand van de geringe beschikbare informatie.
Bij de inschatting van de initiële kosten is rekening gehouden met het
gegeven dat uitwerking in de lagere regelgeving complicaties voor de
uitvoering zou kunnen opleveren. Zo werd er vanuit gegaan dat implementatie van de regeling het opzetten van een nieuw systeem vereiste en
dat niet aangesloten kon worden bij vergelijkbare systemen en er sprake
zou zijn van een hoge mate van bewerkelijkheid in het werkproces.
Het UWV heeft inmiddels een uitvoeringstoets op de lagere regelgeving
uitgebracht. Daarmee is duidelijk geworden dat de uitvoeringskosten
lager uitvallen dan eerder geraamd omdat toch aangesloten kan worden
bij bestaande systemen van het UWV.
De leden van de CDA-fractie, de D66-fractie en de 50PLUS-fractie vragen
of inmiddels meer inzicht gegeven kan worden in de kosten van de
maatregel.
In de uitvoeringstoets op de lagere regelgeving heeft het UWV een
definitieve inschatting kunnen maken van de kosten die gemoeid zullen
zijn met de implementatie van de maatregel. De incidentele invoeringskosten heeft het UWV geraamd op 4,3 miljoen in de periode 2018–2020.
Deze incidentele kosten zien op de aanpassing van de ICT-systemen bij het
UWV en andere kosten die eenmalig gemaakt moeten worden om de
compensatiemaatregel uit te kunnen voeren.
De structurele uitvoeringskosten schat het UWV op 2,5 miljoen jaarlijks
met in de eerste twee jaren na invoering hogere kosten van respectievelijk
6,4 en 4,6 miljoen euro in verband met het voorstel de compensatie
mogelijk te maken voor de oude gevallen van na 1 juli 2015.
De leden van de D66-fractie vragen of er een inschatting zou kunnen
worden gemaakt van het extra budgettaire effect als, zoals in het
regeerakkoord is vastgelegd, de transitievergoeding zou gaan gelden
vanaf de eerste dag.
In het concept wetsvoorstel arbeidsmarkt in balans is het voorstel
opgenomen dat compensatie van de transitievergoeding alleen kan
plaatsvinden als er sprake is van twee jaar ziekte van de werknemer.
Compensatie van de transitievergoeding zal daarmee dus pas mogelijk
zijn als de zieke werknemer twee jaar in dienst is geweest. Er zijn geen
budgettaire gevolgen voor de compensatie van de transitievergoeding
vanwege de in de Wab voor te stellen aanpassing van de berekeningsmethode van de transitievergoeding, waarop recht bestaat vanaf het begin
van de arbeidsovereenkomst. Er zullen dan ook geen extra budgettaire
effecten worden opgenomen in bovengenoemd concept wetsvoorstel in
verband met het voorstel om het recht op transitievergoeding vanaf het
begin van de arbeidsovereenkomst te laten ingaan. Zoals reeds aangegeven bij de beantwoording van de vragen in het algemene deel zijn de
enige budgettaire effecten bij de aanpassing van de berekeningsmethode
van de transitievergoeding te verwachten door de verlaging in de opbouw
van de transitievergoeding na tien jaar dienstverband.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 699, nr. 6

10

De leden van de D66-fractie en van de 50PLUS-fractie vragen of er
invulling is gegeven aan de lagere regelgeving.
De lagere regelgeving is inmiddels uitgewerkt in de conceptregeling
compensatie transitievergoeding. Ter informatie van uw Kamer is dit
concept bij deze nota gevoegd.
2.6 Financiering
De leden van de VVD-fractie vragen naar de betekenis van het voorliggende wetsvoorstel voor werkgevers die eigenrisicodrager zijn voor de
WW.
Deze vragen zijn reeds beantwoord in paragraaf 2.1.
3. Geen transitievergoeding bij een vervangende cao-regeling bij
bedrijfseconomisch ontslag
3.1 Algemeen
De leden van de VVD-fractie, de D66-fractie en de SGP-fractie vragen wat
het voorliggende wetsvoorstel betekent in diverse situaties waarin geen
cao van toepassing is. De leden van de VVD-fractie vragen voorts of het
voorliggende voorstel ruimte biedt om voorzieningen overeen te komen
in een individuele overeenkomst tussen een werkgever en werknemer.
In het wetsvoorstel wordt geregeld dat geen transitievergoeding
verschuldigd is bij ontslag om bedrijfseconomische redenen als de
werknemer op grond van de cao recht heeft op een voorziening, die
bijdraagt aan het beperken van werkloosheid, op een redelijke financiële
vergoeding of op een combinatie daarvan. Het doel van het voorstel is het
mogelijk maken van collectieve afspraken over de hiervoor genoemde
voorzieningen, waarbij recht gedaan kan worden aan specifieke situaties
in ondernemingen of sectoren.
Er is voor gekozen om het overeenkomen van andere voorzieningen aan
cao-partijen te laten in een bedrijfstakcao of ondernemingscao.
Cao-partijen kunnen een goede inschatting maken van wat in een
onderneming of sector nodig is om werkloosheid te beperken en welk
niveau van voorzieningen redelijk is. Ook worden de belangen van de
individuele werkgever en werknemer adequaat beschermd door dergelijke
afspraken op cao-niveau.
Het ligt, gelet op het vorenstaande, dan ook niet in de rede om ruimte te
bieden voor individuele afspraken tussen werkgevers en werknemers. Als
cao-partijen niet tot overeenstemming kunnen komen, betekent dit dat
geen vervangende regeling van toepassing is. In dat geval is de transitievergoeding verschuldigd bij ontslag om bedrijfseconomische redenen.
Het staat werkgevers en werknemers vrij op individueel niveau afspraken
te maken en de arbeidsovereenkomst te beëindigen met wederzijds
goedvinden.
Een cao kan op verschillende manieren van toepassing zijn op een
individuele arbeidsovereenkomst. Uit hoofde van hun lidmaatschap
kunnen leden van werkgevers- en werknemersverenigingen rechtstreeks
gebonden zijn aan de cao’s die door die verenigingen zijn afgesloten.
Daarnaast kan een bedrijfstak-cao algemeen verbindend verklaard
worden, waardoor álle werkgevers en werknemers in de bedrijfstak
gebonden zijn aan de cao. Ook kan een cao van toepassing zijn, als in een
individuele arbeidsovereenkomst een incorporatiebeding is opgenomen
waarin een cao van toepassing wordt verklaard. Als in een cao andere
voorzieningen zijn afgesproken en deze cao is verlopen, betekent dit niet
dat de cao-afspraken over deze andere voorzieningen ook automatisch
verlopen. Op grond van het cao-recht kan sprake zijn van nawerking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 699, nr. 6

11

De leden van de GroenLinks-fractie vragen hoe vaak geen corporatiebeding in een arbeidsovereenkomst wordt overeengekomen. Ook vragen
zij wat er gebeurt wanneer er geen corporatiebeding is. Deze leden vragen
of het ontbreken van een dergelijk beding ten koste gaat van rechten van
werknemers. Zij vragen of de regering dit rechtvaardig acht.
Een incorporatiebeding is een beding dat werkgever en werknemer in een
individuele arbeidsovereenkomst kunnen opnemen, waarmee een cao van
toepassing wordt verklaard op die arbeidsovereenkomst. De regering
beschikt niet over cijfers hoe vaak deze incorporatiebedingen overeengekomen worden, aangezien dit niet collectief maar in individuele arbeidsovereenkomsten gebeurt.
Een incorporatiebeding in een arbeidsovereenkomst zorgt ervoor dat de
bepalingen uit een cao van toepassing zijn op die arbeidsovereenkomst.
Het al dan niet opnemen van een incorporatiebeding in een arbeidsovereenkomst is aan werkgever en werknemer. Zoals hiervoor reeds uiteengezet is, kan een cao op meerdere manieren van toepassing zijn op een
individuele arbeidsovereenkomst. De cao kan algemeen verbindend zijn
verklaard, de werkgever en werknemer kunnen rechtsreeks gebonden zijn
door lidmaatschap van de bij een cao betrokken werkgevers- en werknemersverenigingen, of er kan een incorporatiebeding overeengekomen zijn
in de individuele arbeidsovereenkomst. Een incorporatiebeding is nodig
om een cao van toepassing te laten zijn als werkgever en werknemer niet
rechtstreeks gebonden zijn aan een cao doordat zij geen lid zijn van een
van de partijen bij de cao en als een cao niet algemeen verbindend is
verklaard. Als een werkgever wel rechtstreeks gebonden is aan een cao,
moet hij de bepalingen uit de cao omtrent arbeidsvoorwaarden nakomen
bij álle arbeidsovereenkomsten die hij aangaat. In veel gevallen zal een
werkgever daarom een incorporatiebeding overeenkomen bij het sluiten
van een arbeidsovereenkomst. Hij zal de cao doorgaans willen laten
gelden voor al zijn werknemers, ook de werknemers die niet rechtstreeks
gebonden zijn aan de cao.
Als er geen incorporatiebeding is opgenomen en de cao ook niet op
andere wijze van toepassing is op de arbeidsovereenkomst, geldt dat
geen andere voorzieningen overeengekomen kunnen worden en dat de
wettelijke transitievergoeding betaald moet worden bij ontslag om
bedrijfseconomische redenen.
De leden van de VVD-fractie vragen om nadere uitleg bij het begrip
«andere voorzieningen».
De andere voorzieningen, die overeengekomen kunnen worden bij cao,
kunnen verschillend van aard zijn, zoals in de memorie van toelichting bij
dit wetsvoorstel uiteengezet. Er kan bijvoorbeeld gedacht worden aan een
eigen vergoedingsregeling, scholingsfaciliteiten, outplacement of een
bovenwettelijke WW-uitkering welke door de werkgever wordt gefinancierd. De inhoud van de voorziening is vrij, maar hij moet wel daadwerkelijk kunnen bijdragen aan het beperken van werkloosheid en daarmee
gericht zijn op duurzame inschakeling in betaalde arbeid.
De leden van de VVD-fractie vragen hoe de voorzieningen bezien worden
in het licht van de persoonlijke leerrekening.
Op grond van het wetsvoorstel kan onder omstandigheden een lagere
financiële vergoeding redelijk zijn, wanneer bijvoorbeeld door cao-partijen
een deel van de beschikbare middelen is aangewend voor de financiering
van andere voorzieningen. De vormgeving van een persoonlijke leerrekening is aan cao-partijen en kan velerlei uitwerkingen kennen. Het is
derhalve op voorhand niet te zeggen of een persoonlijke leerrekening als
een andere voorziening kan gelden. Ook indien de leerrekening bijdraagt
aan het beperken van de werkloosheid of het verkorten van de duur van
de werkloosheid, kan daarnaast een andere financiële vergoeding aan de
orde zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 699, nr. 6

12

3.2 Afwijking bij cao
De vragen van de leden van de D66-fractie en SGP-fractie zijn reeds in de
voorgaande paragraaf 3.1 beantwoord.
De leden van de SGP-fractie vragen waarom de regering volledig uitgaat
van een afwijkende regeling bij cao en waarom niet ook voorzien wordt in
wettelijke waarborgen die zich richten op de inkomenspositie van
werkgevers bij bedrijfsbeëindiging. Zij vragen waarom de regering er niet
toe heeft besloten de transitievergoeding in situaties van pensionering
van werkgevers te matigen.
De regering onderkent enerzijds dat het voor werkgevers tot hoge kosten
kan leiden als vanwege bedrijfsbeëindiging voor alle werknemers een
transitievergoeding betaald moet worden. Anderzijds is de regering zich
bewust van het feit dat de reden van ontslag voor werknemers niet
relevant is en werknemers, ongeacht of zij vanwege bedrijfsbeëindiging of
een andere redelijke grond worden ontslagen, geconfronteerd worden
met de gevolgen van het ontslag. De regering acht het daarom niet
wenselijk om werknemers de transitievergoeding in geval van bedrijfsbeëindiging te ontzeggen of deze te verlagen.
De leden van de SGP-fractie geven een specifiek voorbeeld van een
situatie waarin de bedrijfsbeëindiging en de verschuldigdheid van een
transitievergoeding voor de werkgever grote gevolgen heeft voor zijn
inkomenspositie na zijn pensionering. Voor dergelijke situaties en voor
werkgevers, die door ziekte genoodzaakt zijn hun bedrijf te beëindigen, zal
de regering in de Wab met voorstellen komen voor compensatie van de
betaalde transitievergoeding, zoals in het regeerakkoord is opgenomen.
3.3 Voorstel
De leden van de D66-fractie en de GroenLinks-fractie vragen op welke
manier wordt bepaald of de voorzieningen waarop de werknemer op
grond van de cao recht heeft daadwerkelijk bijdragen aan het voorkomen
van werkloosheid of het bekorten van de duur van de werkloosheid.
Cao-partijen dragen de verantwoordelijkheid voor de inhoud van hun
afspraken en kunnen bepalen welke voorzieningen in de specifieke sector
of onderneming zullen bijdragen aan het beperken van werkloosheid. Als
in individuele gevallen over de cao-afspraken een geschil ontstaat, zal de
rechter om een oordeel gevraagd kunnen worden.
De leden van de D66-fractie, de GroenLinks-fractie en de 50PLUS-fractie
hebben vragen gesteld over de mogelijkheid om alleen een financiële
vergoeding overeen te komen als andere voorziening.
De andere voorzieningen, die bij cao overeengekomen kunnen worden,
houden ook de mogelijkheid in dat alleen een financiële vergoeding
overeengekomen wordt in geval van ontslag wegens bedrijfseconomische
redenen. Deze vergoeding dient redelijk te zijn. De regering heeft
aangegeven dat de wettelijke transitievergoeding als redelijke vergoeding
gezien wordt. Onder omstandigheden kan echter ook een lagere
vergoeding als redelijk gezien worden. Dit is het geval als de financieeleconomische situatie in een onderneming of sector zodanig is dat de
continuïteit van de onderneming of de sector in gevaar komt bij het
verschuldigd zijn van de transitievergoeding.
De regering ziet het creëren van de mogelijkheid om bij cao andere
afspraken te maken niet als afwentelen van de kosten op werknemers, nu
het voor werknemers in het algemeen van belang is dat werkgelegenheid
in stand blijft. De situatie, dat een onderneming of meerdere ondernemingen in een sector faillissement moeten aanvragen, is onwenselijk, ook
voor werknemers. Werknemers ontvangen immers geen transitievergoeding als een bedrijf beëindigd wordt wegens faillissement. Ook neemt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 699, nr. 6

13

de werkgelegenheid in het algemeen af als er sprake is van faillissement,
waardoor een nieuwe baan moeilijker te vinden is. Als door afwijkende
cao-afspraken de mogelijkheid ontstaat bedrijven financieel gezond te
houden en daarmee te voorkomen dat ontslagen wegens bedrijfseconomische redenen plaatsvinden, leidt dit naar het oordeel van de regering
niet tot een onrechtvaardige situatie. De regering acht dat met de
voorgestelde vormgeving van de maatregel voldoende waarborgen
ingebouwd zijn voor een redelijke financiële vergoeding bij ontslag
wegens bedrijfseconomische omstandigheden. Een vorm van collectieve
compensatie acht de regering niet noodzakelijk. Tevens wegen in deze
gevallen, waarbij nog steeds een redelijke financiële vergoeding of andere
voorziening toekomt aan de werknemer, de uitvoeringskosten van een
dergelijke maatregel naar het oordeel van de regering niet op tegen het
kleine verschil aan vergoeding die een werknemer zou krijgen bij een
dergelijke collectieve compensatieregeling.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of de regering het met deze
leden eens is dat het heel goed voor kan komen dat de financiële
vergoeding van een individuele werknemer lager is met als reden dat er
(collectieve) voorzieningen worden aangeboden, die niet ten voordele van
deze individuele werknemer komen. De leden van de GroenLinks-fractie
vragen voorts of de regering bereid is het wetsvoorstel op het onderdeel
van de lagere financiële vergoeding aan te passen, als niet gegarandeerd
kan worden dat werknemers er niet op achteruit gaan wanneer zij een
lagere financiële vergoeding krijgen omdat er andere voorzieningen
zouden zijn.
De leden van de 50PLUS-fractie vragen de regering of zij van mening is
dat met de alternatieve vergoeding nog steeds sprake is van voldoende
rechtszekerheid en rechtsgelijkheid. Ook vragen zij hoe rechtszekerheid en
rechtsgelijkheid geborgd worden bij de alternatieve vergoeding.
Afspraken over collectieve voorzieningen kunnen er inderdaad toe leiden
dat een individuele werknemer een financiële voorziening ontvangt die
lager is dan de wettelijke transitievergoeding. De collectieve voorzieningen moeten echter zien op het beperken van de werkloosheid. Dat is
moeilijk te individualiseren naar de effecten die deze voorzieningen
kunnen hebben op een bepaalde werknemer. De voorziening moet echter
tot doel hebben om werkloosheid te beperken en heeft dus ook betrekking
op de werkloosheid van de individuele werknemer. Afhankelijk van de
inhoud van de collectieve voorziening, kan de werknemer gebruik maken
van voorzieningen als een mobiliteitsbank of scholingstraject.
Het is aan cao-partijen om binnen de kaders van het wetsvoorstel
cao-afspraken te maken over het niveau van (financiële) voorzieningen dat
als redelijk wordt beschouwd in verhouding tot de wettelijke transitievergoeding. De regering acht cao-partijen daar zeer goed toe in staat en ziet
dan ook geen reden om het wetsvoorstel aan te passen.
De rechtszekerheid is met het onderhavige wetsvoorstel geborgd, want de
alternatieve vergoeding bij ontslag wegens bedrijfseconomische redenen
moet door cao-partijen vooraf overeengekomen worden. De rechtsgelijkheid is geborgd omdat cao’s een collectief karakter hebben en daarin
voor partijen gelijke afspraken over arbeidsvoorwaarden gemaakt
worden. Het feit, dat deze afspraken per bedrijf of bedrijfstak kunnen
verschillen doet daar niet aan af, daar de omstandigheden verschillend
zijn.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of een werknemer ook na
ontslag aanspraak kan maken op de voorzieningen die in de cao zijn
overeengekomen, en hoe de toegang tot deze voorzieningen voor
werknemers verzekerd wordt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 699, nr. 6

14

Als een werknemer ontslagen is wegens bedrijfseconomische omstandigheden, valt hij onder de toepasselijke cao-afspraken en kan hij aanspraak
maken op de afgesproken voorzieningen. Als de werknemer ontslagen is
wegens andere redenen, kan hij geen aanspraak maken op deze voorzieningen en is de werkgever de wettelijke transitievergoeding verschuldigd.
Het is naar het oordeel van de regering redelijk dat partijen afspraken
maken over toegang tot voorzieningen bij eventueel ontslag uit een
nieuwe functie, als een werknemer na ontslag wegens bedrijfseconomische redenen een nieuwe baan heeft en hij binnen afzienbare tijd weer
werkloos wordt.
Als een van de partijen in gebreke blijft bij het nakomen van de
cao-afspraak, kan dit via de rechter afgedwongen worden.
De leden van de 50PLUS-fractie vragen of de indruk die deze leden
hebben dat er bij de alternatieve vergoeding geen ondergrens is, juist is,
en indien dat het geval is, vragen zij waarom geen ondergrens is
opgenomen.
Aan de bij cao overeengekomen vergoeding zit geen wettelijke ondergrens, omdat met deze voorziening wordt beoogd maatwerk mogelijk te
maken. De financiële vergoeding moet wel redelijk zijn. In verschillende
sectoren zullen, afhankelijk van de omstandigheden, de verschillende bij
cao afgesproken vergoedingen redelijk zijn. Dit is niet kwantificeerbaar. De
regering heeft er dan ook voor gekozen geen ondergrens op te nemen.
Het is van de individuele omstandigheden in een bedrijf of bedrijfstak
afhankelijk wat een redelijk niveau van voorzieningen is. Dit zal per geval
verschillen, omdat er sprake is van bedrijfseconomische omstandigheden.
Cao-partijen hebben de vrijheid om vooraf te onderhandelen over wat zij
een redelijk niveau van voorzieningen vinden.
De antwoorden op de vragen van de 50PLUS-fractie over de alternatieve
vergoeding zijn reeds eerder in deze paragraaf beantwoord.
4. Administratieve lasten
De leden van de VVD-fractie en de CDA-fractie stellen enkele vragen, die
zien op de administratieve lasten van het wetsvoorstel, en over de lagere
regelgeving, waaruit deze administratieve lasten moeten blijken.
De regeling is voorgelegd aan de sociale partners. De compensatiemaatregel strekt ertoe de kosten voor werkgevers te beperken. In nauwe
samenwerking met het UWV is een regeling ontworpen die gebruiksvriendelijk is. Echter de compensatieregeling moet ook met voldoende
waarborgen omkleed zijn, zodat niet ten onrechte daarvan gebruik
gemaakt kan worden. Bij het uitwerken is ervoor gezorgd dat de regeling
met waarborgen omkleed is en tevens praktisch uitvoerbaar is.
Het concept van de lagere regeling is bij deze nota gevoegd. In de
toelichting bij deze regeling is een regeldrukparagraaf opgenomen,
waarin de administratieve lasten voor werkgevers uiteengezet worden. In
de conceptregeling zijn beslistermijnen voor het UWV opgenomen. De
beslistermijn van het UWV op een aanvraag tot compensatie is acht
weken. Voor de situaties waarin compensatie wordt verzocht voor oude
gevallen, is een aangepaste beslistermijn van zes maanden opgenomen in
verband met de verwachte hoeveelheid aanvragen in het eerste jaar na de
inwerkingtreding van de compensatiemaatregel. Daarnaast is in de
toelichting beschreven hoe de werkgever bij het UWV kan aantonen dat
de werknemer ziek was ten tijde van het ontslag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 699, nr. 6

15

5. Uitvoeringstoets UWV
De leden van de VVD-fractie en de PVV-fractie vragen naar de datum van
inwerkingtreding van de compensatiemaatregel voor het UWV.
In de uitvoeringstoets op het wetsvoorstel heeft het UWV aangegeven dat
de regeling met ingang van 1-1-2019 uitvoerbaar zou zijn. In een brief van
7 april 2017 heeft de regering uw Kamer laten weten dat de inwerkingtreding door de controversieelverklaring van het wetsvoorstel vertraging
op zou lopen. Het UWV heeft in de uitvoeringstoets op de conceptregeling
compensatie transitievergoeding aangegeven dat inwerkingtreding met
ingang van 1 april 2020 haalbaar is.
De leden van de CDA-fractie, de D66-fractie en de 50PLUS-fractie stellen
vragen over de uitvoerbaarheid van de compensatieregeling. De leden
van de CDA-fractie vragen naar de reden waarom het wetsvoorstel naar
de Kamer is gestuurd zonder dat de lagere regelgeving getoetst was op
uitvoerbaarheid. De leden van de CDA-fractie vragen vervolgens nog naar
de termijnen waarbinnen het UWV op een aanvraag voor compensatie
moet beslissen.
Het UWV heeft een uitvoeringstoets uitgebracht op de conceptregeling
compensatie transitievergoeding. Het UWV geeft daarin aan dat de
compensatiemaatregel uitvoerbaar en handhaafbaar is.
De toenmalige regering heeft ervoor gekozen om het wetsvoorstel in te
dienen zonder dat de lagere regelgeving op uitvoerbaarheid was getoetst,
omdat het wenselijk was de voorgestelde maatregel zo spoedig mogelijk
kenbaar te maken. Zeker nu ook compensatie gevraagd kan worden in
situaties, waarin de transitievergoeding voor de inwerkingtreding van het
onderhavige wetsvoorstel is voldaan bij ontslag van een langdurig
arbeidsongeschikte werknemer, was het van belang dat werkgevers zo
vroeg mogelijk op de hoogte gesteld zouden worden van de voorgenomen maatregel. De regering verwacht dat dit bijdraagt aan het
beëindigen van de onwenselijke situatie van de slapende arbeidsovereenkomsten.
De beslistermijnen worden opgenomen in de Regeling compensatie
transitievergoeding. Een concept van deze regeling is bijgevoegd. In
aansluiting bij de termijnen in de Algemene wet bestuursrecht, is de
termijn waarbinnen het UWV moet beslissen acht weken. Op de
hierboven beschreven oude gevallen, waarvoor compensatie wordt
gevraagd, moet het UWV binnen zes maanden na de aanvraag een
beslissing nemen.
De leden van de 50PLUS-fractie vragen naar de uitvoerbaarheid van de
maatregel door het UWV en de kritische kanttekeningen van de Raad van
State daarbij.
Het UWV is de meest aangewezen partij om deze compensatiemaatregel
uit te voeren. Het UWV verricht al betalingen aan werkgevers en de
compensatie voor de betaalde transitievergoeding zal een nieuwe
werkgeversbetaling zijn. De invoeringskosten zijn minder groot dan eerder
werd voorzien.
De omvang van deze nieuwe taak en de toename aan werkdruk voor het
UWV worden vooral veroorzaakt door de tijdelijke situatie, die ontstaat
direct na de inwerkingtreding van het wetsvoorstel. Ook voor oude
gevallen, waarbij tussen 1 juli 2015 en de inwerkingtredingsdatum van het
onderhavige wetsvoorstel transitievergoeding is betaald bij ontslag
wegens langdurige arbeidsongeschiktheid, kan immers compensatie
gevraagd worden. Werkgevers hebben na de inwerkingtreding van het
wetsvoorstel zes maanden de tijd om voor die oude gevallen een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 699, nr. 6

16

aanvraag in te dienen, waarna het UWV zes maanden heeft om op deze
aanvraag te beslissen. De verwachting is dat de werkdruk voor het UWV
na een jaar gereduceerd zal zijn tot de reguliere aanvragen en dat vanaf
dat moment de toename van de werkdruk voor het UWV beperkt is.
6. Overig
De leden van de D66-fractie en de GroenLinks-fractie vragen naar de
evaluatie van het wetsvoorstel.
Het onderhavige wetsvoorstel is onderdeel van een groter pakket aan
maatregelen uit het regeerakkoord, die invloed hebben op diverse
maatregelen uit de Wwz, die geëvalueerd zal worden. Over de evaluatie
van deze maatregelen zal uw Kamer nog nader geïnformeerd worden. Er
is een brief over dit onderwerp toegezegd aan uw Kamer.
II ARTIKELSGEWIJS
Artikel I
Onderdeel B
De beantwoording op de vragen van de leden van de 50PLUS-fractie zijn
reeds gegeven in paragraaf 3.3.
Onderdeel C
De leden van de VVD-fractie vragen of een betaalde transitievergoeding
ook zal worden gecompenseerd als werkgever en werknemer na twee jaar
ziekte het overeengekomen aantal uren verminderen.
Indien een transitievergoeding verschuldigd is, kan recht bestaan op
compensatie voor de betaalde transitievergoeding. Indien transitievergoeding niet verschuldigd is, is compensatie niet mogelijk.
De leden van de D66-fractie vragen naar mogelijke constructies die
bedacht kunnen worden om fraude te plegen bij het aanvragen van
compensatie van transitievergoeding.
Met de door deze leden gesignaleerde mogelijkheid van fraude bij de
compensatieaanvraag is rekening gehouden door het te compenseren
bedrag te maximeren op hetzij de betaalde transitievergoeding hetzij de
hoogte van het bedrag aan loondoorbetaling bij ziekte, als dat laatste
bedrag lager is dan de betaalde transitievergoeding. Daarnaast voert het
UWV een check uit op de vraag of de werknemer ziek is bij het einde van
de arbeidsovereenkomst.
Het UWV heeft, zoals hiervoor in het antwoord in paragraaf 2.1, aangegeven, meerdere checks in het systeem opgenomen om te voorkomen dat
gebruik gemaakt wordt van constructies bij het aanvragen van compensatie.
Ik bied u deze nota naar aanleiding van verslag aan mede namens de
Minister voor Rechtsbescherming.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 699, nr. 6

17