Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

21 501-08

Milieuraad

Nr. 725

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
EN KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 april 2018
Op donderdag 12 april 2018 vindt in Luxemburg de Raad Algemene Zaken
plaats. Deze brief gaat in op de agenda, die volledig is gewijd aan het
Cohesiebeleid en de Europese Structuur- en Investeringsfondsen
(ESI-fondsen).
Het Bulgaars Voorzitterschap heeft twee hoofdonderwerpen geagendeerd:
1. Een discussie over de strategische context en prioriteiten van het
Cohesiebeleid na 2020.
2. Een informatief punt met betrekking tot de communicatie over het
Cohesiebeleid.
Post 2020
De Europese Commissie heeft aangekondigd eind mei 2018 de wetsvoorstellen voor het Cohesiebeleid, en de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESI-fondsen), na 2020 te publiceren. Uw Kamer zal via de
gebruikelijke weg over deze voorstellen, die onderdeel uitmaken van een
pakket aan voorstellen voor het nieuwe Meerjarig Financieel Kader (MFK),
worden geïnformeerd. Het Voorzitterschap heeft de lidstaten gevraagd om
door middel van een discussie in te gaan op de volgende onderwerpen:
de investeringsprioriteiten, de reikwijdte en de efficiëntie van het
Cohesiebeleid post 2020. Dit zijn punten waarop door lidstaten, waaronder Nederland, ook reeds expliciet is ingegaan tijdens de Raad
Algemene Zaken van 15 november 2017 (Kamerstuk 21 501-08, nr. 704),
waardoor de betekenis van deze Raadsbijeenkomst met betrekking tot het
Commissievoorstel naar verwachting beperkt is.
In de huidige programmaperiode (2014–2020) zijn de ESI-fondsen, door
middel van een focus op 11 thematische doelstellingen, gericht op de
realisatie van de doelstellingen geïdentificeerd in de Europa 2020
strategie. Voor de programmaperiode post 2020 ontbreekt een dergelijke
overkoepelende strategie.

kst-21501-08-725
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-08, nr. 725

1

Nederland zal er tijdens de Raad voor pleiten om de doelstellingen en
prioriteiten van de ESI-fondsen post 2020 te koppelen aan maatschappelijke uitdagingen. Het gaat daarbij om uitdagingen die effectiever op
Europese, dan alleen op nationale, regionale of lokale schaal, aangepakt
kunnen worden. Bijvoorbeeld vraagstukken op het gebied van human
capital, migratie, duurzaamheid en technologieontwikkeling. Daarbij zou
wat het kabinet betreft in het bijzonder het aandeel klimaatrelevante
uitgaven (de zogenoemde «mainstreaming» doelstelling onder het
huidige MFK is 20% van alle uitgaven) binnen het toekomstige cohesiebeleid verhoogd moeten worden. Veel van de uitdagingen worden op alle
niveaus gevoeld, van mondiaal tot lokaal en moeten grensoverschrijdend
worden aangepakt en het leidmotief zijn voor alle EU-investeringsinstrumenten na 2020. Nederland is dan ook voorstander van synergie tussen
de verschillende ESI fondsen en het zoveel mogelijk aansluiten van de
doelstellingen en prioriteiten van de ESI-fondsen op de missies van het
Kaderprogramma voor onderzoek en innovatie. Hiermee wordt
samenhang tussen de verschillende instrumenten gewaarborgd,
versnippering voorkomen en overlap tegengegaan.
In het licht van nieuwe uitdagingen, zoals migratie en veiligheid, en de
gewijzigde Europese situatie, o.a. als gevolg van Brexit, zijn hervormingen
en bezuinigingen binnen het Cohesiebeleid noodzakelijk. Om een hogere
Nederlandse bijdrage als gevolg van de uittreding van het Verenigd
Koninkrijk te vermijden en om ruimte te bieden aan nieuwe prioriteiten,
streeft het kabinet naar substantiële bezuinigingen binnen traditionele
beleidsterreinen als het cohesiebeleid. Het kabinet is zodoende voorstander van een sterkere focus van het cohesiebeleid op de minst
ontwikkelde lidstaten, waarbij het cohesiebeleid wel ten goede moet
blijven komen aan de EU-27. Daarnaast kunnen hogere nationale
cofinancieringspercentages voor alle lidstaten bijdragen aan kostenbesparingen. Verdere focus op minder thema’s zal de effectiviteit van het
Cohesiebeleid verhogen. EU-breed zou een grotere nadruk op innovatie
ten behoeve van bedoelde maatschappelijke uitdagingen moeten worden
gelegd, omdat inspanningen op het gebied van innovatie leiden tot meer
grensoverschrijdende spill-overs waarmee eveneens sprake is van
Europese toegevoegde waarde. Ook zou een sterkere koppeling moeten
worden gemaakt tussen de ontvangst van ESI-fondsen en de implementatie van structurele hervormingen in het kader van het Europees
Semester. Naast deze koppeling met het Semester heeft het kabinet de
Commissie opgeroepen om een mogelijke koppeling van EU-fondsen,
waaronder de ESI-fondsen, met migratie en de naleving van rechtsstatelijkheidsbeginselen te onderzoeken.
Een andere mogelijkheid om de besteding van de ESI-fondsen efficiënter
te maken is vereenvoudiging van de regels en het aanbrengen van meer
proportionaliteit in de controles. In de voorgaande en huidige programmaperiode geldt voor alle lidstaten hetzelfde verantwoordingsregime. De
omvang van de fondsen, de ervaring met publieke investeringen en de
(kwaliteit van de) tenuitvoerlegging verschilt echter enorm per lidstaat. Dit
betekent dat de verantwoordingslasten voor sommige lidstaten, waaronder Nederland, buiten proportioneel hoog zijn. De introductie van meer
proportionaliteit in de controles, waarbij lidstaten bij het voldoen aan
bepaalde criteria in aanmerking kunnen komen voor een verlicht
verantwoordingsregime, kan in Nederland leiden tot een sterk verminderde controledruk zonder het risico op onrechtmatige besteding van de
Europese middelen te vergroten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-08, nr. 725

2

Communicatie
Tijdens het Cohesiedeel van de Raad Algemene Zaken d.d. 25 april 2017
heeft Eurocommissaris Creţu, verantwoordelijk voor regionaal beleid, een
communicatiestrategie gepresenteerd om de zichtbaarheid van resultaten
van het Cohesiebeleid te vergroten. Deze communicatiestrategie bevat
diverse acties die de Commissie en de lidstaten, op vrijwillige basis,
kunnen uitvoeren om de zichtbaarheid van de resultaten van het
Cohesiebeleid te verbeteren.
In Nederland wordt op verschillende wijze gecommuniceerd over de
ESI-fondsen: op projectniveau, op programmaniveau en door de
programma’s gezamenlijk. Ten aanzien van de gezamenlijke activiteiten
wil ik met name wijzen op de website Europaomdehoek.nl waarop voor
iedereen met ESI-fondsen gefinancierde projecten te volgen zijn, en op de
Europa om de hoek Kijkdagen, open dagen waarop projecten hun deuren
openen voor het publiek. Voor de toekomst wordt gezocht naar mogelijkheden om de Kijkdagen te combineren met andere evenementen met een
passende doelgroep, zoals Het Weekend voor de Wetenschap.
Tijdens de Raad zal de Europese Commissie een update geven van stand
van zaken van de communicatieacties.
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
M.C.G. Keijzer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-08, nr. 725

3