Noot vooraf:

1. Bij de bedragen in de wettekst zijn de indexaties nog niet verwerkt. Het betreft dus niet de
bedragen zoals die komen te luiden op 1-1-2015.

2. Dit is de stand van zaken op 6 januari 2014.

Wet van 9 oktober 2003, houdende vaststelling van een wet
inzake ondersteuning bij arbeidsinschakeling en verlening van
bijstand door gemeenten (Participatiewet)
Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.
Allen, die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten:
Alzo Wij in overweging genomen hebben, dat het ter vereenvoudiging en verduidelijking van de
regelgeving en ter versterking van de verantwoordelijkheid der gemeenten voor de ondersteuning bij
arbeidsinschakeling en de verlening van bijstand gewenst is te komen tot een Wet werk en bijstand,
waarin de Algemene bijstandswet, de Wet financiering Abw, IOAW en IOAZ, de Wet inschakeling
werkzoekenden en het Besluit in- en doorstroombanen zijn geïntegreerd;
Zo is het, dat Wij, de Raad van State gehoord, en met gemeen overleg der Staten-Generaal, hebben
goedgevonden en verstaan, gelijk Wij goedvinden en verstaan bij deze:
Hoofdstuk 1. Algemeen
§ 1.1. Begripsbepalingen
Artikel 1. Organen
In deze wet en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder:
a. Onze Minister: Onze Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid;
b. college: het college van burgemeester en wethouders, bedoeld in artikel 40, eerste lid;
c. Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen: het Uitvoeringsinstituut
werknemersverzekeringen, genoemd in hoofdstuk 5 van de Wet structuur
uitvoeringsorganisatie werk en inkomen;
d. Sociale verzekeringsbank: de Sociale verzekeringsbank, genoemd in hoofdstuk 6 van de Wet
structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen;
e. Inlichtingenbureau: het Inlichtingenbureau, bedoeld in artikel 63 van de Wet structuur
uitvoeringsorganisatie werk en inkomen;
f. inrichting:
1°. een instelling die zich blijkens haar doelstelling en feitelijke werkzaamheden richt op het
bieden van verpleging of verzorging aan aldaar verblijvende hulpbehoevenden;
2°. een instelling die zich blijkens haar doelstelling en feitelijke werkzaamheden richt op het
bieden van slaapgelegenheid, waarbij de mogelijkheid van hulpverlening of begeleiding
gedurende meer dan de helft van ieder etmaal aanwezig is;
g. Richtlijn 2004/38/EG: Richtlijn nr. 2004/38/EG van het Europees Parlement en de Raad van 29
april 2004 betreffende het recht van vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten
voor de burgers van de Unie en hun familieleden, tot wijziging van Verordening (EEG) 1612/68
en tot intrekking van Richtlijnen 64/221/EEG, 68/360/EEG, 72/194/EEG, 73/148/EEG,
75/34/EEG, 75/35/EEG, 90/364/EEG, 90/365/EEG en 93/96/EEG (PbEU L 158);
h. vrijheidsstraf of vrijheidsbenemende maatregel: een bij onherroepelijk geworden vonnis
opgelegde vrijheidsstraf of vrijheidsbenemende maatregel als bedoeld in het Wetboek van
Strafrecht;
i. Algemene bijstandswet: Algemene bijstandswet zoals deze luidde op 31 december 2003;
j. Wet inschakeling werkzoekenden: Wet inschakeling werkzoekenden zoals deze luidde op 31
december 2003;

k. Besluit in- en doorstroombanen: Besluit in- en doorstroombanen zoals dit luidde op 31
december 2003;
l. Invoeringswet Wet werk en bijstand: Invoeringswet Wet werk en bijstand zoals deze luidde op
de dag voorafgaand aan de inwerkingtreding van de wet van 29 december 2008 tot intrekking
van de Invoeringswet Wet werk en bijstand (Stb. 586);
m. pensioengerechtigde leeftijd: pensioengerechtigde leeftijd, bedoeld in artikel 7a, eerste lid, van
de Algemene Ouderdomswet.
Artikel 2 Premies, wettelijk minimumloon en kinderbijslag
In deze wet en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder:
a. premies volksverzekeringen: premies volksverzekeringen als bedoeld in de Wet financiering
sociale verzekeringen;
b. kinderbijslag: kinderbijslag op grond van de Algemene Kinderbijslagwet;
c. wettelijk minimumloon: het minimumloon per maand, bedoeld in artikel 8, eerste lid, onderdeel a,
van de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag of, indien het een werknemer jonger dan 23 jaar
betreft, het voor zijn leeftijd geldende minimumloon per maand, bedoeld in artikel 7, derde lid, en
artikel 8, derde lid, van genoemde wet.

Artikel 3. Gezamenlijke huishouding en woning
1. In deze wet en de daarop berustende bepalingen wordt gelijkgesteld met:
a.
b.
c.
d.
e.
f.
g.

echtgenoot: geregistreerde partner;
echtgenoten: geregistreerde partners;
huwelijk: geregistreerd partnerschap;
gehuwd: als partner geregistreerd;
gehuwde: als partner geregistreerde;
gehuwden: als partners geregistreerden;
echtscheiding: beëindiging van een geregistreerd partnerschap anders dan door de dood of
vermissing.

2. In deze wet en de daarop berustende bepalingen wordt:
a. als gehuwd of als echtgenoot mede aangemerkt de ongehuwde die met een ander een
gezamenlijke huishouding voert, tenzij het betreft een aanverwant in de eerste graad, een
bloedverwant in de eerste graad of een bloedverwant in de tweede graad indien er bij één van
de bloedverwanten in de tweede graad sprake is van zorgbehoefte;
b. als ongehuwd mede aangemerkt degene die duurzaam gescheiden leeft van de persoon met
wie hij gehuwd is.
3. Van een gezamenlijke huishouding is sprake indien twee personen hun hoofdverblijf in dezelfde
woning hebben en zij blijk geven zorg te dragen voor elkaar door middel van het leveren van een
bijdrage in de kosten van de huishouding dan wel anderszins.
4. Een gezamenlijke huishouding wordt in ieder geval aanwezig geacht indien de belanghebbenden
hun hoofdverblijf hebben in dezelfde woning en:
a. zij met elkaar gehuwd zijn geweest of in de periode van twee jaar voorafgaande aan de
aanvraag van bijstand voor de verlening van bijstand als gehuwden zijn aangemerkt;
b. uit hun relatie een kind is geboren of erkenning heeft plaatsgevonden van een kind van de een
door de ander;
c. zij zich wederzijds verplicht hebben tot een bijdrage aan de huishouding krachtens een
geldend samenlevingscontract; of
d. zij op grond van een registratie worden aangemerkt als een gezamenlijke huishouding die naar
aard en strekking overeenkomt met de gezamenlijke huishouding, bedoeld in het derde lid.

5. Bij algemene maatregel van bestuur wordt vastgesteld welke registraties, en gedurende welk
tijdvak, in aanmerking worden genomen voor de toepassing van het vierde lid, onderdeel d.
6. In deze wet en de daarop berustende bepalingen wordt onder een woning mede verstaan een
woonwagen of een woonschip.
7. Onder bloedverwant in de eerste graad als bedoeld in het tweede lid, onderdeel a, wordt mede
verstaan een meerderjarig voormalig pleegkind van de ongehuwde.
8. Onder voormalig pleegkind wordt verstaan een pleegkind waarvoor de ongehuwde een
pleegvergoeding ontving of ontvangt op grond van de Wet op de jeugdzorg of kinderbijslag ontving
op grond van de Algemene Kinderbijslagwet.
Artikel 4. Alleenstaande, alleenstaande ouder en gezin
1. In deze wet en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder:
a. alleenstaande: de ongehuwde die geen tot zijn last komende kinderen heeft en geen
gezamenlijke huishouding voert met een ander, tenzij het betreft een bloedverwant in de eerste
graad of een bloedverwant in de tweede graad indien er bij één van de bloedverwanten in de
tweede graad sprake is van zorgbehoefte;
b. alleenstaande ouder: de ongehuwde die de volledige zorg heeft voor een of meer tot zijn last
komende kinderen en geen gezamenlijke huishouding voert met een ander, tenzij het betreft
een bloedverwant in de eerste graad of een bloedverwant in de tweede graad indien er bij één
van de bloedverwanten in de tweede graad sprake is van zorgbehoefte;
c. gezin:
1°. de gehuwden tezamen;
2°. de gehuwden met de tot hun last komende kinderen;
3°. de alleenstaande ouder met de tot zijn last komende kinderen;
d. kind: het in Nederland woonachtige eigen kind of stiefkind of, voor de toepassing van de
artikelen 9 en 30, tweede lid, het in Nederland woonachtige pleegkind;
e. ten laste komend kind: het kind jonger dan 18 jaar voor wie aan de alleenstaande ouder of de
gehuwde op grond van artikel 18 van de Algemene Kinderbijslagwet kinderbijslag wordt
betaald, zal worden betaald of zou worden betaald indien artikel 7, tweede lid, van die wet niet
van toepassing zou zijn.
2. Onder bloedverwant in de eerste graad als bedoeld in het eerste lid, onderdelen a en b, wordt
mede verstaan een meerderjarig stiefkind of een meerderjarig voormalig pleegkind van de
ongehuwde.
Artikel 5. Bijstand en voorliggende voorziening
In deze wet en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder:
a. bijstand: algemene en bijzondere bijstand;
b. algemene bijstand: de bijstand ter voorziening in de algemeen noodzakelijke kosten van het
bestaan;
c. bijstandsnorm: de op grond van paragraaf 3.2, op de belanghebbende van toepassing zijnde
norm, vermeerderd of verminderd met de op grond van paragraaf 3.3, door het college
vastgestelde verhoging of verlaging;
d. bijzondere bijstand: de bijstand, bedoeld in artikel 35, en de individuele inkomenstoeslag,
bedoeld in artikel 36;
e. voorliggende voorziening: elke voorziening buiten deze wet waarop de belanghebbende of het
gezin aanspraak kan maken, dan wel een beroep kan doen, ter verwerving van middelen of ter
bekostiging van specifieke uitgaven.
Artikel 6 Definities in verband met arbeidsinschakeling
1. In deze wet en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder:

a. niet-uitkeringsgerechtigde: de persoon jonger dan de pensioengerechtigde leeftijd, die als
werkloze werkzoekende staat geregistreerd bij het Uitvoeringsinstituut
werknemersverzekeringen en die geen recht heeft op een uitkering of arbeidsondersteuning op
grond van deze wet of de Werkloosheidswet, de Wet inkomensvoorziening oudere werklozen,
de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen, de Wet
arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten, de Wet werk en inkomen naar
arbeidsvermogen, de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering, de Toeslagenwet, de
Tijdelijke wet beperking inkomensgevolgen arbeidsongeschiktheidscriteria, de Algemene
nabestaandenwet dan wel op grond van een regeling, die met deze wetten naar aard en
strekking overeenstemt;
b. arbeidsinschakeling: het verkrijgen van algemeen geaccepteerde arbeid, waarbij geen gebruik
wordt gemaakt van een voorziening als bedoeld in artikel 7, eerste lid, onderdeel a;
c. sociale activering: het verrichten van onbeloonde maatschappelijk zinvolle activiteiten gericht
op arbeidsinschakeling of, als arbeidsinschakeling nog niet mogelijk is, op zelfstandige
maatschappelijke participatie;
d. startkwalificatie: een diploma van een opleiding als bedoeld in artikel 7.2.2, eerste lid,
onderdelen b tot en met e, van de Wet educatie en beroepsonderwijs of een diploma hoger
algemeen voortgezet onderwijs of voorbereidend wetenschappelijk onderwijs, bedoeld in artikel
7 onderscheidenlijk 8 van de Wet op het voortgezet onderwijs;
e. doelgroep loonkostensubsidie: personen als bedoeld in artikel 7, eerste lid, onderdeel a, van wie
is vastgesteld dat zij met voltijdse arbeid niet in staat zijn tot het verdienen van het wettelijk
minimumloon, doch wel mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben;
f. dienstbetrekking: een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke dienstbetrekking;
g. loonwaarde: vastgesteld percentage van het rechtens geldende loon voor de door een persoon,
die tot de doelgroep loonkostensubsidie behoort, verrichte arbeid in een functie naar evenredigheid
van de arbeidsprestatie in die functie van een gemiddelde werknemer met een soortgelijke
opleiding en ervaring, die niet tot de doelgroep loonkostensubsidie behoort.
2. De gemeenteraad stelt bij verordening regels over de doelgroep loonkostensubsidie en de
loonwaarde, bedoeld in het eerste lid, onderdelen e en g. Deze regels bepalen in ieder geval:
a. de wijze waarop wordt vastgesteld wie tot de doelgroep loonkostensubsidie behoort; en
b. de wijze waarop de loonwaarde wordt vastgesteld.

Artikel 6a
In deze wet en de daarop berustende bepalingen wordt onder gegevens mede verstaan
persoonsgegevens als bedoeld in de Wet bescherming persoonsgegevens.
§ 1.2. Opdracht gemeente
Artikel 7. Opdracht college
1. Het college:
a. ondersteunt bij arbeidsinschakeling:
1°. personen die algemene bijstand ontvangen,
2°. personen als bedoeld in de artikelen 34a, vijfde lid, onderdelen b en c, 35, vierde lid,
onderdelen b en c, en 36, derde lid, onderdelen b en c, van de Wet werk en inkomen naar
arbeidsvermogen tot het moment dat het inkomen uit arbeid in dienstbetrekking gedurende twee
aaneengesloten jaren ten minste het minimumloon bedraagt en ten behoeve van die persoon in die
twee jaren geen loonkostensubsidie als bedoeld in artikel 10d is verleend,
3°. personen als bedoeld in artikel 10, tweede lid,
4°. personen met een nabestaanden- of wezenuitkering op grond van de Algemene
nabestaandenwet
5°. personen met een uitkering op grond van de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk
arbeidsongeschikte werkloze werknemers,
6°. personen met een uitkering op grond van de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk
arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen, en
7°. niet-uitkeringsgerechtigden

en, indien het college daarbij het aanbieden van een voorziening, waaronder begrepen sociale
activering gericht op arbeidsinschakeling, noodzakelijk acht, bepaalt en biedt deze voorziening aan,
en
b. verleent bijstand aan personen hier te lande die in zodanige omstandigheden verkeren of dreigen te
geraken dat zij niet over de middelen beschikken om in de noodzakelijke kosten van het bestaan te
voorzien;en
c. draagt aan personen het verrichten van een tegenprestatie als bedoeld in artikel 9, eerste lid,
onderdeel c, op.

2. Het college werkt bij de uitvoering van het eerste lid, onderdeel a, samen met het
Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen.
3. Het eerste lid, onderdeel a, is niet van toepassing op personen:
a. jonger dan 27 jaar die uit ’s Rijks kas bekostigd onderwijs kunnen volgen;
b. als bedoeld in artikel 41, vierde lid, die zich hebben gemeld om bijstand aan te vragen
gedurende de vier weken na de melding, bedoeld in artikel 44; of
c. aan wie het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen een uitkering verstrekt, tenzij het
betreft een persoon uit de doelgroep loonkostensubsidie of een persoon als bedoeld in het
eerste lid, onderdeel a, onder 2°.
4. Het college kan de uitvoering van deze wet, behoudens de vaststelling van de rechten en plichten
van de belanghebbende en de daarvoor noodzakelijke beoordeling van zijn omstandigheden, door
derden laten verrichten. Het college kan de in de eerste volzin bedoelde vaststelling en
beoordeling mandateren aan bestuursorganen.
5. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen regels worden gesteld met betrekking tot
het tweede tot en met vierde lid.
6. Het eerste lid, onderdeel b, is niet van toepassing indien het verlenen van bijstand op grond van
artikel 47a, eerste lid, tot de taak van de Sociale verzekeringsbank behoort.
7.

Het college en het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen kunnen overeenkomen dat het
college personen aan wie het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen een uitkering
verstrekt en die niet behoren tot de doelgroep loonkostensubsidie of een persoon zijn als bedoeld
in het eerste lid, onderdeel a, onder 2°, ondersteunt en aan die personen voorzieningen aanbiedt
als bedoeld in het eerste lid, onderdeel a.

8. Uitvoering van het eerste lid, onderdeel a, door middel van artikel 10a is niet van toepassing op de
persoon die jonger is dan 27 jaar.
9. Bij de uitoefening van de taak, bedoeld in het eerste lid, onderdeel a, is artikel 5 van de Wet sociale
werkvoorziening van overeenkomstige toepassing.
Artikel 8 Verordeningen uitkeringen
1. De gemeenteraad stelt bij verordening regels met betrekking tot:
a. het verlagen van de bijstand, bedoeld in artikel 18, tweede lid;
b. het verlenen van een individuele inkomenstoeslag als bedoeld in artikel 36;
c. de uitoefening van de bevoegdheid tot verrekening, bedoeld in artikel 60b.
2. De regels, bedoeld in het eerste lid, hebben voor zover het gaat om het eerste lid, onderdeel b, in
ieder geval betrekking op de hoogte van de individuele inkomenstoeslag en de wijze waarop invulling
wordt gegeven aan de begrippen langdurig en laag inkomen.
Artikel 8a Verordeningen re-integratievoorzieningen en tegenprestatie
1. De gemeenteraad stelt bij verordening regels met betrekking tot:

a. het ondersteunen bij arbeidsinschakeling en het aanbieden van voorzieningen gericht op
arbeidsinschakeling, bedoeld in artikel 7, eerste lid, onderdeel a, en artikel 10, eerste lid;
b. het opdragen van een tegenprestatie als bedoeld in artikel 9, eerste lid, onderdeel c;
c. de scholing of opleiding, bedoeld in artikel 10a, vijfde lid;
d. de premie, bedoeld in artikel 10a, zesde lid;
e. het verrichten van werkzaamheden in een beschutte omgeving, bedoeld in artikel 10b.
2. De regels, bedoeld in het eerste lid, bepalen in ieder geval:
a. onder welke voorwaarden welke personen, bedoeld in artikel 7, eerste lid, onderdeel a, en
werkgevers van deze personen in aanmerking komen voor in de verordening te omschrijven
voorzieningen en hoe deze rekening houdend met omstandigheden, zoals de zorgtaken, en het feit,
dat die persoon tot de doelgroep loonkostensubsidie behoort of gebruik maakt van de voorziening
beschut werk, bedoeld in artikel 10b, of een andere structurele functionele beperking heeft,
evenwichtig over deze personen worden verdeeld;
b. voor welke vergoedingen naar hoogte en duur een werkgever in aanmerking komt bij ziekte van de
werknemer die een structurele functionele of andere beperking heeft of ten behoeve van wie die
werkgever een loonkostensubsidie als bedoeld in artikel 10d ontvangt, voor zover artikel 29b van de
Ziektewet niet van toepassing is;
c. welke regels gelden voor het aanbod van scholing of opleiding en voor de premie indien
onbeloonde additionele werkzaamheden worden verricht als bedoeld in artikel 10a waarbij die regels
voor de premie in ieder geval betrekking hebben op de hoogte van de premie in relatie tot de
armoedeval;
d. hoe wordt omgegaan met de situatie dat niet direct maatschappelijk nuttige activiteiten voorhanden
zijn die kunnen worden opgedragen als tegenprestatie als bedoeld in artikel 9, eerste lid, onderdeel c.

Artikel 8b. Regels bestrijding misbruik
De gemeenteraad stelt in het kader van het financiële beheer bij verordening regels voor de
bestrijding van het ten onrechte ontvangen van bijstand alsmede van misbruik en oneigenlijk gebruik
van de wet.
Artikel 8c. Gemeenschappelijke regelingen
1. Indien bij een gemeenschappelijke regeling als bedoeld in de Wet gemeenschappelijke regelingen
de uitvoering van deze wet volledig is overgedragen aan het bestuur van een openbaar lichaam als
bedoeld in artikel 8 van die wet, treedt dat bestuur voor de toepassing van deze wet, met uitzondering
van paragrafen 7.1 en 7.3, in de plaats van de betrokken colleges.
2. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen gebieden worden aangewezen waarbinnen colleges
voor de uitvoering van daarbij aan te wijzen taken samenwerken met het oog op de samenhangende
uitvoering van de aan de colleges en de gemeenteraden bij of krachtens deze wet en andere wetten
opgedragen taken. Bij die maatregel kunnen regels worden gesteld over de vorm van samenwerking.
3. De voordracht voor de maatregel wordt gedaan door Onze Minister, in overeenstemming met Onze
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Hoofdstuk 2. Rechten en plichten
§ 2.1. Arbeidsinschakeling en tegenprestatie
Artikel 9 Verplichtingen
1. De belanghebbende van 18 jaar of ouder doch jonger dan de pensioengerechtigde leeftijd is, vanaf
de dag van melding als bedoeld in artikel 44, tweede lid, verplicht:

a. naar vermogen algemeen geaccepteerde arbeid, waarbij geen gebruik wordt gemaakt van een
voorziening als bedoeld in artikel 7, eerste lid, onderdeel a, te verkrijgen, deze te aanvaarden
en te behouden, waaronder begrepen registratie als werkzoekende bij het Uitvoeringsinstituut
werknemersverzekeringen, indien hem daartoe het recht toekomt op grond van artikel 30b,
eerste lid, van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen;
b. gebruik te maken van een door het college aangeboden voorziening, waaronder begrepen
sociale activering, gericht op arbeidsinschakeling, alsmede mee te werken aan een onderzoek
naar zijn mogelijkheden tot arbeidsinschakeling en mee te werken aan het opstellen, uitvoeren
en evalueren van een plan van aanpak als bedoeld in artikel 44a;
c. naar vermogen door het college opgedragen onbeloonde maatschappelijk nuttige
werkzaamheden te verrichten die worden verricht naast of in aanvulling op reguliere arbeid en
die niet leiden tot verdringing op de arbeidsmarkt.
2. Indien daarvoor dringende redenen aanwezig zijn, kan het college in individuele gevallen tijdelijk
ontheffing verlenen van een verplichting als bedoeld in het eerste lid, onderdelen a en c. Zorgtaken
kunnen als dringende redenen worden aangemerkt, voorzover hiermee geen rekening kan worden
gehouden do-or middel van een voorziening als bedoeld in artikel 7, eerste lid, onderdeel a.
3. Indien bijstand wordt verleend aan gehuwden gelden de verplichtingen, bedoeld in het eerste lid,
voor ieder van hen.
4. De verplichting om algemeen geaccepteerde arbeid te aanvaarden geldt voor de alleenstaande
ouder met kinderen tot 12 jaar slechts nadat het college zich genoegzaam heeft overtuigd van de
beschikbaarheid van passende kinderopvang, de toepassing van voldoende scholing en de
belastbaarheid van de betrokkene.
5. De verplichtingen, bedoeld in het eerste lid, onderdelen a, b en c, zijn niet van toepassing op de
belanghebbende die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt is, als bedoeld in artikel 4 van de Wet
werk en inkomen naar arbeidsvermogen.
6. De belanghebbende is verplicht zich te onthouden van zeer ernstige misdragingen jegens de met
de uitvoering van deze wet belaste personen en instanties tijdens het verrichten van hun
werkzaamheden.
Artikel 10. Aanspraak op ondersteuning bij arbeidsinschakeling
1. Personen die algemene bijstand ontvangen, personen als bedoeld in de artikelen 34a, vijfde lid,
onderdelen b en c, 35, vierde lid, onderdelen b en c, en 36, derde lid, onderdelen b en c, van de Wet
werk en inkomen naar arbeidsvermogen tot het moment dat het inkomen uit arbeid in dienstbetrekking
gedurende twee aaneengesloten jaren ten minste het minimumloon bedraagt, personen met een
nabestaandenuitkering op grond van de Algemene nabestaandenwet en niet-uitkeringsgerechtigden
hebben, overeenkomstig de verordening, bedoeld in artikel 8a, aanspraak op ondersteuning bij
arbeidsinschakeling en op de naar het oordeel van het college noodzakelijk geachte voorziening
gericht op arbeidsinschakeling , waaronder persoonlijke ondersteuning bij het verrichten van de aan
die persoon opgedragen taken, indien die persoon zonder die ondersteuning niet in staat zou zijn die
taken te verrichten.

2. Het eerste lid is van overeenkomstige toepassing op personen die vanwege een voorziening
gericht op arbeidsinschakeling niet tot een van de groepen, bedoeld in het eerste lid, behoren.
3.

Artikel 40, eerste lid, is van overeenkomstige toepassing.

Artikel 10a. Participatieplaatsen
1. Het college kan ter uitvoering van artikel 7, eerste lid, onderdeel a, degene die algemene bijstand
ontvangt en voor wie de kans op inschakeling in het arbeidsproces gering is en die daardoor
vooralsnog niet bemiddelbaar is op de arbeidsmarkt, onbeloonde additionele werkzaamheden
laten verrichten gedurende maximaal twee jaar.

2. Onder additionele werkzaamheden als bedoeld in het eerste lid worden primair op de
arbeidsinschakeling gerichte werkzaamheden verstaan die onder verantwoordelijkheid van het
college in het kader van deze wet worden verricht naast of in aanvulling op reguliere arbeid, en die
niet leiden tot verdringing op de arbeidsmarkt.
3. Voor de termijn van twee jaar, bedoeld in het eerste lid, worden werkzaamheden, verricht in het
kader van een andere voorziening als bedoeld in artikel 7, eerste lid, onderdeel a, voor maximaal
zes maanden buiten beschouwing gelaten indien er naar het oordeel van het college een reëel
uitzicht is op een dienstbetrekking bij degene bij wie de werkzaamheden worden verricht van
dezelfde of grotere omvang die aanvangt tijdens of aansluitend op die zes maanden.
4. Voor de termijn van twee jaar, bedoeld in het eerste lid, worden werkzaamheden verricht voor 1
januari 2007, buiten beschouwing gelaten.
5. Het college biedt aan degene die op grond van dit artikel additionele werkzaamheden verricht en
die niet beschikt over een startkwalificatie na een periode van zes maanden na aanvang van die
werkzaamheden een voorziening gericht op arbeidsinschakeling aan in de vorm van scholing of
opleiding die de toegang tot de arbeidsmarkt bevordert, tenzij naar het oordeel van het college een
dergelijke scholing of opleiding de krachten of bekwaamheden van de belanghebbende te boven
gaat. Geen scholing of opleiding wordt aangeboden indien scholing of opleiding naar het oordeel
van het college niet bijdraagt aan vergroting van de kans op inschakeling in het arbeidsproces van
belanghebbende.
6. Het college verstrekt aan belanghebbende, telkens nadat hij gedurende zes maanden op grond
van dit artikel additionele werkzaamheden heeft verricht, een premie als bedoeld in artikel 31,
tweede lid, onderdeel j, indien hij naar het oordeel van het college in die zes maanden voldoende
heeft meegewerkt aan het vergroten van zijn kans op inschakeling in het arbeidsproces.
7. Indien het college en het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen zijn overeengekomen dat
artikel 7, eerste lid, onderdeel a, van toepassing is op een persoon aan wie het Uitvoeringsinstituut
werknemersverzekeringen een uitkering verstrekt, dient bij de toepassing van het eerste lid voor
«algemene bijstand» te worden gelezen: uitkering van het Uitvoeringsinstituut
werknemersverzekeringen.
8. Met betrekking tot degene die op grond van het eerste lid additionele werkzaamheden verricht,
beoordeelt het college na een periode van negen maanden na de aanvang van die
werkzaamheden of de toepassing van dit artikel zijn kans op inschakeling in het arbeidsproces
heeft vergroot. Indien dat niet het geval is wordt het verrichten van de additionele werkzaamheden
twaalf maanden na aanvang van die werkzaamheden beëindigd.
9. Met betrekking tot degene die op grond van het eerste lid additionele werkzaamheden verricht,
beoordeelt het college voor afloop van de termijn van twee jaar, bedoeld in het eerste lid, of de
voortzetting daarvan met het oog op in de persoon gelegen factoren zijn kans op inschakeling in
het arbeidsproces aanmerkelijk verbetert. Indien dat het geval is, kan het college de termijn van
twee jaar verlengen met een jaar, onder de voorwaarde dat de belanghebbende in het derde jaar
in een andere omgeving andere additionele werkzaamheden verricht dan die hij in de eerste twee
jaar heeft verricht.
10. Indien de termijn van twee jaar is verlengd op grond van het negende lid, beoordeelt het college
voor afloop van het derde jaar of de voortzetting daarvan met het oog op in de persoon gelegen
factoren zijn kans op inschakeling in het arbeidsproces aanmerkelijk verbetert. Indien dat het geval
is, kan het college de termijn nogmaals verlengen met een jaar.
Artikel 10b Participatievoorziening beschut werk
1. Het college kan ter uitvoering van artikel 7, eerste lid, onderdeel a, degene die uitsluitend in een
beschutte omgeving onder aangepaste omstandigheden mogelijkheden tot arbeidsparticipatie heeft, in
een dienstbetrekking in een beschutte omgeving en onder aangepaste omstandigheden
werkzaamheden laten verrichten.

2. In de verordening, bedoeld in artikel 8a, eerste lid, onderdeel e, stelt de gemeenteraad in elk geval
vast:
a. op welke wijze wordt bepaald wie er uitsluitend in een beschutte omgeving onder aangepaste
omstandigheden mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben;
b. welke voorzieningen gericht op arbeidsinschakeling worden aangeboden om de in het eerste lid
bedoelde werkzaamheden mogelijk te maken;
c. de wijze waarop de omvang van het aanbod van de voorziening, bedoeld in het eerste lid, wordt
vastgesteld.
Artikel 10c Vaststelling doelgroep loonkostensubsidie
1. Het college kan:
a. op schriftelijke aanvraag van een persoon als bedoeld in artikel 7, eerste lid, onderdeel a,
vaststellen of die persoon tot de doelgroep loonkostensubsidie behoort;
b. ambtshalve vaststellen of een persoon als bedoeld in artikel 7, eerste lid, onderdeel a, onder 1, 2, 3,
5 of 6, tot de doelgroep loonkostensubsidie behoort.
2. Een aanvraag als bedoeld in het eerste lid, onderdeel a, kan slechts eenmaal per twaalf maanden
worden ingediend.
Artikel 10d Loonkostensubsidie
1. Indien een werkgever voornemens is een dienstbetrekking aan te gaan met een persoon die
behoort tot de doelgroep loonkostensubsidie, stelt het college de loonwaarde van die persoon vast.
Indien die dienstbetrekking tot stand komt verleent het college loonkostensubsidie aan de werkgever.
2. Het eerste lid is niet van toepassing indien:
a. de arbeid wordt verricht in een dienstbetrekking als bedoeld in de artikelen 2 en 7 van de Wet
sociale werkvoorziening; of
b. met betrekking tot de dienstbetrekking een proeftijd geldt en het derde lid is toegepast.
3. Het college kan een persoon als bedoeld in artikel 7, eerste lid, onderdeel a, onder 1, 2, 3, 5 of 6,
en die behoort tot de doelgroep loonkostensubsidie, gedurende maximaal drie maanden bij een
werkgever onbeloonde werkzaamheden laten verrichten met het oog op een reële vaststelling van de
loonwaarde.
4. De hoogte van de loonkostensubsidie, bedoeld in het eerste lid, is het verschil tussen het wettelijk
minimumloon en de loonwaarde van die persoon, maar is ten hoogste 70% van het wettelijk
minimumloon, vermeerderd met een bij ministeriële regeling nader te bepalen vergoeding voor
werkgeverslasten. De loonkostensubsidie wordt naar evenredigheid verminderd, indien de
overeengekomen arbeidsduur korter is dan de normale arbeidsduur, bedoeld in artikel 12 van de Wet
minimumloon en minimumvakantiebijslag.
5. Het college stelt na aanvang van de dienstbetrekking jaarlijks:
a. ambtshalve vast of een persoon nog steeds tot de doelgroep loonkostensubsidie behoort;
b. de hoogte van de loonwaarde en de loonkostensubsidie ambtshalve vast.
Indien het een dienstbetrekking als bedoeld in artikel 10b, eerste lid, betreft, vindt de ambtshalve
vaststelling eenmaal in de drie jaar plaats.
6. Het eerste tot en met vijfde lid zijn niet langer op een persoon van toepassing, vanaf het moment
dat is vastgesteld dat die persoon niet tot de doelgroep loonkostensubsidie behoort.
7. Indien het college loonkostensubsidie als bedoeld in dit artikel verleent, verleent het ten aanzien
van dezelfde dienstbetrekking geen andere subsidie voor de loonkosten.

8. Indien een persoon in een dienstbetrekking waarbij loonkostensubsidie als bedoeld in dit artikel
wordt verleend zijn woonplaats verplaatst naar een andere gemeente, wordt gedurende die
dienstbetrekking onder college in dit artikel verstaan het college dat op grond van het eerste lid bij het
tot stand komen van de dienstbetrekking de loonkostensubsidie verleende.

Artikel 10e Lagere regelgeving
Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen regels worden gesteld met betrekking tot de
artikelen 6, 10b, 10c en 10d.
Artikel 10f Ondersteuning bij leer-werktrajecten
In aanvulling op artikel 7 kan het college ondersteuning aanbieden aan personen ten aanzien van wie
het college van oordeel is dat een leer-werktraject geboden is, voor zover deze ondersteuning nodig is
voor het volgen van een leer-werktraject en het personen betreft:
a. van 16 of 17 jaar van wie de leerplicht of de kwalificatieplicht, bedoeld in de Leerplichtwet 1969, nog
niet is geëindigd; of
b. van 18 tot 27 jaar die nog geen startkwalificatie hebben behaald.

§ 2.2. Bijstand
Artikel 11. Rechthebbenden
1. Iedere in Nederland woonachtige Nederlander die hier te lande in zodanige omstandigheden
verkeert of dreigt te geraken dat hij niet over de middelen beschikt om in de noodzakelijke kosten
van bestaan te voorzien, heeft recht op bijstand van overheidswege.
2. Met de Nederlander, bedoeld in het eerste lid, wordt gelijkgesteld de hier te lande woonachtige
vreemdeling die rechtmatig in Nederland verblijf houdt in de zin van artikel 8, onderdelen a tot en
met e en l, van de Vreemdelingenwet 2000, met uitzondering van de gevallen, bedoeld in artikel
24, tweede lid, van Richtlijn 2004/38/EG.
3. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen andere hier te lande woonachtige vreemdelingen dan
de in het tweede lid bedoelde voor de toepassing van deze wet met een Nederlander gelijk worden
gesteld:
a. ter uitvoering van een verdrag dan wel van een besluit van een volkenrechtelijke organisatie, of
b. indien zij, na rechtmatig verblijf te hebben gehouden in de zin van artikel 8, onderdelen a tot en
met e en l, van de Vreemdelingenwet 2000, rechtmatig in Nederland verblijf hebben als
bedoeld in artikel 8, onderdeel g of h, van die wet en zij aan de in die algemene maatregel van
bestuur gestelde voorwaarden voldoen.
4. Het recht op bijstand komt de echtgenoten gezamenlijk toe, tenzij een van de echtgenoten geen
recht op bijstand heeft.
Artikel 12. Onderhoudsplicht ouders
Een persoon van 18, 19 of 20 jaar heeft recht op bijzondere bijstand voorzover zijn noodzakelijke
kosten van het bestaan uitgaan boven de bijstandsnorm en hij voor deze kosten geen beroep kan
doen op zijn ouders, omdat:
a. de middelen van de ouders daartoe niet toereikend zijn; of
b. hij redelijkerwijs zijn onderhoudsrecht jegens zijn ouders niet te gelde kan maken.
Artikel 13. Uitsluiting van bijstand

1. Geen recht op bijstand heeft degene:
a. aan wie rechtens zijn vrijheid is ontnomen;
b. die zich onttrekt aan de tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf of vrijheidsbenemende
maatregel;
c. die zijn militaire of vervangende dienstplicht vervult;
d. die wegens werkstaking of uitsluiting niet deelneemt aan de arbeid, voorzover diens gebrek
aan middelen daarvan het gevolg is;
e. die per kalenderjaar langer dan vier weken verblijf houdt buiten Nederland dan wel een
aaneengesloten periode van langer dan vier weken verblijf houdt buiten Nederland;
f. die jonger is dan 18 jaar;
g. die bijstand vraagt ter gedeeltelijke of volledige aflossing van een schuldenlast en die
overigens bij het ontstaan van de schuldenlast, dan wel nadien, beschikte of beschikt over de
middelen om in de noodzakelijke kosten van het bestaan te voorzien.
2. Geen recht op algemene bijstand heeft degene:
a. van 18, 19 of 20 jaar die in een inrichting verblijft;
b. die onbetaald verlof geniet als bedoeld in artikel 1, onderdeel g, van de Werkloosheidswet of
die gehuwd is met een zodanig persoon, voor zover diens gebrek aan middelen daarvan het
gevolg is, tenzij de belanghebbende alleenstaande ouder is en hij verlof geniet als bedoeld in
hoofdstuk 6 van de Wet arbeid en zorg;
c. die jonger is dan 27 jaar en uit ’s Rijks kas bekostigd onderwijs kan volgen en:
1°. in verband daarmee aanspraak heeft op studiefinanciering op grond van de Wet op de
studiefinanciering 2000, dan wel
2°. in verband daarmee geen aanspraak heeft op studiefinanciering en dit onderwijs niet volgt;
d. die jonger is dan 27 jaar en uit wiens houding en gedragingen ondubbelzinnig blijkt dat hij de
verplichtingen, bedoeld in artikel 9, eerste lid, of artikel 55 niet wil nakomen.
3. Het eerste lid, onderdeel a, is niet van toepassing op bij algemene maatregel van bestuur aan te
wijzen categorieën personen waarbij tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf of
vrijheidsbenemende maatregel plaatsvindt buiten een penitentiaire inrichting, een inrichting voor
verpleging van ter beschikking gestelden of een inrichting als bedoeld in artikel 1, onderdeel b, van
de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen. Het eerste lid, onderdelen a en b, is voor zover het
het recht op bijzondere bijstand betreft, niet van toepassing op de persoon aan wie rechtens zijn
vrijheid is ontnomen op grond van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen,
dan wel van artikel 37, eerste lid, van het Wetboek van Strafrecht of, na ontslag van alle
rechtsvervolging, van artikel 37b, eerste lid, van het Wetboek van Strafrecht en op de persoon die
zich onttrekt aan de tenuitvoerlegging van een vrijheidsbenemende maatregel op grond van die
artikelen.
4. In afwijking van het eerste lid, onderdeel e, geldt voor personen die de pensioengerechtigde
leeftijd hebben bereikt, een periode van dertien weken.
Artikel 14. Niet-noodzakelijke kosten
In ieder geval worden niet tot de noodzakelijke kosten van het bestaan gerekend kosten met
betrekking tot:
a.
b.
c.
d.
e.

de voldoening aan alimentatieverplichtingen;
de betaling van een boete;
geleden of toegebrachte schade;
vrijwillige premiebetaling in het kader van een publiekrechtelijke verzekering;
kosten van medische handelingen en verrichtingen die gerekend kunnen worden tot de
ontwikkelingsgeneeskunde als bedoeld in de Wet op bijzondere medische verrichtingen, of
wanneer zodanige medische behandelingen en verrichtingen buiten Nederland plaatsvinden.

Artikel 15. Voorliggende voorziening
1. Geen recht op bijstand bestaat voorzover een beroep kan worden gedaan op een voorliggende

voorziening die, gezien haar aard en doel, wordt geacht voor de belanghebbende toereikend en
passend te zijn. Het recht op bijstand strekt zich evenmin uit tot kosten die in de voorliggende
voorziening als niet noodzakelijk worden aangemerkt.
2. Onder een beroep kunnen doen op een voorliggende voorziening, bedoeld in het eerste lid, wordt
niet verstaan de mogelijkheid tot het doen van een verzoek om een voorschot als bedoeld in artikel
22 van de Algemene Ouderdomswet.
3. Dit lid, het tweede lid alsmede de aanduiding «1.» voor het eerste lid vervallen met ingang van 1
juli 2017.
Artikel 16. Zeer dringende redenen
1. Aan een persoon die geen recht op bijstand heeft, kan het college, gelet op alle omstandigheden,
in afwijking van deze paragraaf, bijstand verlenen indien zeer dringende redenen daartoe
noodzaken.
2. Het eerste lid is niet van toepassing op andere vreemdelingen dan die, bedoeld in artikel 11,
tweede en derde lid.
§ 2.3. Inlichtingenplicht en afstemming
Artikel 17. Inlichtingenplicht
1. De belanghebbende doet aan het college op verzoek of onverwijld uit eigen beweging mededeling
van alle feiten en omstandigheden waarvan hem redelijkerwijs duidelijk moet zijn dat zij van
invloed kunnen zijn op zijn arbeidsinschakeling of het recht op bijstand. Deze verplichting geldt niet
indien die feiten en omstandigheden door het college kunnen worden vastgesteld op grond van bij
wettelijk voorschrift als authentiek aangemerkte gegevens of kunnen worden verkregen uit bij
ministeriële regeling aan te wijzen administraties. Bij ministeriële regeling wordt bepaald voor
welke gegevens de tweede zin van toepassing is.
2. De belanghebbende verleent het college desgevraagd de medewerking die redelijkerwijs nodig is
voor de uitvoering van deze wet, waaronder in ieder geval wordt verstaan het verlenen van
medewerking aan een oproep om op een bepaalde plaats en tijd te verschijnen in verband met zijn
arbeidsinschakeling.
3. Het college stelt bij de uitvoering van deze wet de identiteit van de belanghebbende vast aan de
hand van een document als bedoeld in artikel 1, eerste lid, onder 1º tot en met 3º, van de Wet op
de identificatieplicht.
4. Een ieder is verplicht aan het college desgevraagd een document als bedoeld in artikel 1 van de
Wet op de identificatieplicht terstond ter inzage te verstrekken, voorzover dit redelijkerwijs nodig is
voor de uitvoering van deze wet.
Artikel 18. Afstemming
1. Het college stemt de bijstand en de daaraan verbonden verplichtingen af op de omstandigheden,
mogelijkheden en middelen van de belanghebbende.
2. Het college verlaagt de bijstand overeenkomstig de verordening, bedoeld in artikel 8, eerste lid,
onderdeel a, ter zake van het niet nakomen door de belanghebbende van de verplichtingen
voortvloeiende uit deze wet, met uitzondering van artikel 17, eerste lid, dan wel indien de
belanghebbende naar het oordeel van het college tekortschietend besef van verantwoordelijkheid
betoont voor de voorziening in het bestaan.
3. Het college heroverweegt een besluit als bedoeld in het tweede lid binnen een door hem te
bepalen termijn die ten hoogste drie maanden bedraagt.

4. Het college verlaagt in ieder geval de bijstand met 100% voor een periode van drie maanden ter
zake van het niet nakomen door de belanghebbende van de volgende verplichtingen:
a. het aanvaarden of het behouden van algemeen geaccepteerde arbeid;
b. het uitvoering geven aan de door het college opgelegde verplichting om ingeschreven te staan bij
een uitzendbureau;
c. het naar vermogen verkrijgen van algemeen geaccepteerde arbeid in een andere dan de gemeente
van inwoning, alvorens naar die andere gemeente te verhuizen;
d. bereid te zijn om te reizen over een afstand met een totale reisduur van 3 uur per dag of om te
verhuizen, indien dat noodzakelijk is voor het naar vermogen verkrijgen, het aanvaarden of het
behouden van algemeen geaccepteerde arbeid;
e. het verkrijgen en behouden van kennis en vaardigheden, noodzakelijk voor het naar vermogen
verkrijgen, het aanvaarden of het behouden van algemeen geaccepteerde arbeid;
f. het naar vermogen verkrijgen, het aanvaarden of het behouden van algemeen geaccepteerde
arbeid niet belemmeren door kleding, gebrek aan persoonlijke verzorging of gedrag;
g. het gebruik maken van door het college aangeboden voorzieningen, waaronder begrepen sociale
activering, gericht op arbeidsinschakeling en mee te werken aan onderzoek naar zijn of haar
mogelijkheden tot arbeidsinschakeling;
h. het zich onderwerpen aan een door het college verplicht gestelde behandeling van medische aard
als bedoeld in artikel 55, noodzakelijk voor het naar vermogen verkrijgen, het aanvaarden of het
behouden van algemeen geaccepteerde arbeid;
i. op het verzoek van het college aantonen dat aan de in de onderdelen a tot en met h genoemde
verplichtingen is voldaan.
5. Het college ziet af van het opleggen van een maatregel, indien elke vorm van verwijtbaarheid
ontbreekt.
6. Het college stemt een op te leggen maatregel of een opgelegde maatregel af op de
omstandigheden van de belanghebbende en diens mogelijkheden om middelen te verwerven, indien,
gelet op bijzondere omstandigheden, dringende redenen daartoe noodzaken.
7. Indien het college de bijstand overeenkomstig het vierde lid heeft verlaagd, kan het college op
verzoek van de belanghebbende ten aanzien van wie deze maatregel is opgelegd, deze verlaging
herzien zodra uit de houding en gedragingen van de belanghebbende ondubbelzinnig is gebleken dat
hij de verplichtingen, bedoeld in het vierde lid, nakomt.

8. Bij de toepassing van dit artikel wordt onder belanghebbende mede verstaan het gezin.
Artikel 18a. Bestuurlijke boete
1. Het college legt een bestuurlijke boete op van ten hoogste het benadelingsbedrag wegens het niet
of niet behoorlijk nakomen door de belanghebbende van de verplichting, bedoeld in artikel 17,
eerste lid, of de verplichtingen, bedoeld in artikel 30c, tweede en derde lid, van de Wet structuur
uitvoeringsorganisatie werk en inkomen. De bestuurlijke boete is niet lager dan de boete die op
grond van het derde lid zou worden opgelegd indien er geen sprake was van een
benadelingsbedrag.
2. In dit artikel wordt onder benadelingsbedrag verstaan het bedrag dat als gevolg van het niet of niet
behoorlijk nakomen van de verplichting, bedoeld in artikel 17, eerste lid, of de verplichtingen,
bedoeld in artikel 30c, tweede en derde lid, van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en
inkomen, ten onrechte of tot een te hoog bedrag aan bijstand is ontvangen.
3. Indien het niet of niet behoorlijk nakomen door de belanghebbende van een verplichting als
bedoeld in artikel 17, eerste lid, of de verplichtingen, bedoeld in artikel 30c, tweede en derde lid,
van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen, niet heeft geleid tot een
benadelingsbedrag, legt het college een bestuurlijke boete op van ten hoogste het bedrag van de
tweede categorie, bedoeld in artikel 23, vierde lid, van het Wetboek van Strafrecht.
4. Het college kan afzien van het opleggen van een bestuurlijke boete als bedoeld in het derde lid en
volstaan met het geven van een schriftelijke waarschuwing wegens het niet of niet behoorlijk

nakomen door de belanghebbende van een verplichting als bedoeld in artikel 17, eerste lid, of de
verplichtingen, bedoeld in artikel 30c, tweede en derde lid, van de Wet structuur
uitvoeringsorganisatie werk en inkomen, tenzij het niet of niet behoorlijk nakomen van de
verplichtingen plaatsvindt binnen een periode van twee jaar te rekenen vanaf de datum waarop
eerder aan de belanghebbende een zodanige waarschuwing is gegeven.
5. Het college legt een bestuurlijke boete op wegens het niet of niet behoorlijk nakomen door de
belanghebbende van de verplichting, bedoeld in artikel 17, eerste lid, of de verplichtingen, bedoeld
in artikel 30c, tweede en derde lid, van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen,
als gevolg waarvan ten onrechte of tot een te hoog bedrag aan bijstand is ontvangen, van ten
hoogste 150 procent van het benadelingsbedrag indien binnen een tijdvak van vijf jaar
voorafgaand aan de dag van het begaan van de overtreding een eerdere bestuurlijke boete of
strafrechtelijke sanctie is opgelegd wegens een eerdere overtreding, bestaande uit eenzelfde
gedraging, die onherroepelijk is geworden.
6. In afwijking van het vijfde lid is het in dat lid genoemde tijdvak van vijf jaar tien jaar indien wegens
de eerdere overtreding, bedoeld in het vijfde lid, de belanghebbende is gestraft met een
onvoorwaardelijke gevangenisstraf.
7. Het college kan:
a. de bestuurlijke boete verlagen indien sprake is van verminderde verwijtbaarheid;
b. afzien van het opleggen van een bestuurlijke boete indien daarvoor dringende redenen
aanwezig zijn.
8. Degene aan wie een bestuurlijke boete is opgelegd, is verplicht desgevraagd aan het college de
inlichtingen te verstrekken die voor de tenuitvoerlegging van de bestuurlijke boete van belang zijn.
9. Bij algemene maatregel van bestuur worden nadere regels gesteld over de hoogte van de
bestuurlijke boete.
10. Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld met betrekking tot de wijze van
tenuitvoerlegging van de beschikking waarbij de bestuurlijke boete is opgelegd.
11. In afwijking van artikel 8:69 van de Algemene wet bestuursrecht kan de rechter in beroep of hoger
beroep het bedrag waarop de bestuurlijke boete is vastgesteld ook ten nadele van de
belanghebbende wijzigen.
Hoofdstuk 3. Algemene bijstand
§ 3.1. Algemeen
Artikel 19. Voorwaarden
1. Onverminderd paragraaf 2.2, heeft de alleenstaande of het gezin recht op algemene bijstand
indien:
a. het in aanmerking te nemen inkomen lager is dan de bijstandsnorm; en
b. er geen in aanmerking te nemen vermogen is.
2. De hoogte van de algemene bijstand is het verschil tussen het inkomen en de bijstandsnorm.
3. In de algemene bijstand is een vakantietoeslag begrepen ter hoogte van 4,8 procent [Red: per 1
januari 2009: 5 procent] van die bijstand.
4. De algemene bijstand wordt verhoogd met de loonbelasting en premies volksverzekeringen
waarvoor de gemeente die de bijstand verleent, krachtens de Wet op de loonbelasting 1964
inhoudingsplichtige is.
§ 3.2. Normen

Artikel 20. Jongerennormen
1. Voor belanghebbenden jonger dan 21 jaar zonder ten laste komende kinderen is de norm per
kalendermaand, indien het betreft:
a. een alleenstaande van 18, 19 of 20 jaar die niet met een of meer meerderjarige personen in
dezelfde woning zijn hoofdverblijf heeft: € 230,98 [Red: per 1 januari 2014: € 234,01] ;
b. gehuwden die niet met een andere meerderjarige persoon dan de echtgenoot in dezelfde
woning hun hoofdverblijf hebben, en waarvan beide echtgenoten 18, 19 of 20 jaar zijn: €
461,96 [Red: per 1 januari 2014: € 468,02] ;
c. gehuwden die niet met een andere meerderjarige persoon dan de echtgenoot in dezelfde
woning hun hoofdverblijf hebben, en waarvan een echtgenoot 18, 19 of 20 jaar is en de andere
echtgenoot 21 jaar of ouder: € 899,42 [Red: per 1 januari 2014: € 911,28] .
2. Voor belanghebbenden jonger dan 21 jaar met een of meer ten laste komende kinderen is de
norm per kalendermaand, indien het betreft:
a. een alleenstaande ouder van 18, 19 of 20 jaar die niet met een of meer meerderjarige
personen in dezelfde woning zijn hoofdverblijf heeft: € 498,35 [Red: per 1 januari 2014: €
504,92] ;
b. gehuwden die niet met een andere meerderjarige persoon dan de echtgenoot in dezelfde
woning hun hoofdverblijf hebben, en waarvan beide echtgenoten 18, 19 of 20 jaar zijn: €
729,33 [Red: per 1 januari 2014: € 738,93] ;
c. gehuwden die niet met een andere meerderjarige persoon dan de echtgenoot in dezelfde
woning hun hoofdverblijf hebben, en waarvan een echtgenoot 18, 19 of 20 jaar is en de andere
echtgenoot 21 jaar of ouder: € 1 166,79 [Red: per 1 januari 2014: € 1.182,19] .
Artikel 21. Normen 21–pensioengerechtigde leeftijd
Voor belanghebbenden van 21 jaar of ouder doch jonger dan de pensioengerechtigde leeftijd is de
norm per kalendermaand, indien het betreft:
a. een alleenstaande die niet met een of meer meerderjarige personen in dezelfde woning zijn
hoofdverblijf heeft: € 926,47;
b. een alleenstaande ouder die niet met een of meer meerderjarige personen in dezelfde woning
zijn hoofdverblijf heeft: € 1.191,18 ;
c. gehuwden die niet met een andere meerderjarige persoon dan de echtgenoot in dezelfde
woning hun hoofdverblijf hebben, en waarvan beide echtgenoten jonger zijn dan de
pensioengerechtigde leeftijd: € 1 336,87 [Red: per 1 januari 2014: € 1.354,54] .
Artikel 22. Normen pensioengerechtigden
Voor belanghebbenden die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt is de norm per
kalendermaand, indien het betreft:
a. een alleenstaande die niet met een of meer meerderjarige personen in dezelfde woning zijn
hoofdverblijf heeft: € 1 026,66 [Red: per 1 januari 2014: € 1.040,16] ;
b. een alleenstaande ouder die niet met een of meer meerderjarige personen in dezelfde woning
zijn hoofdverblijf heeft: € 1 291,99 [Red: per 1 januari 2014: € 1.308,98] ;
c. gehuwden die niet met een andere meerderjarige persoon dan de echtgenoot in dezelfde
woning hun hoofdverblijf hebben, en waarvan beide echtgenoten de pensioengerechtigde
leeftijd hebben bereikt: € 1 413,13 [Red: per 1 januari 2014: € 1.431,72] ;
d. gehuwden die niet met een andere meerderjarige persoon dan de echtgenoot in dezelfde
woning hun hoofdverblijf hebben, en waarvan een echtgenoot de pensioengerechtigde leeftijd
heeft bereikt en de andere echtgenoot 21 jaar of ouder, doch de pensioengerechtigde leeftijd
nog niet heeft bereikt: € 1 413,13 [Red: per 1 januari 2014: € 1.431,72] .

Artikel 22a Kostendelersnorm

1. Indien de belanghebbende met een of meer meerderjarige personen in dezelfde woning zijn
hoofdverblijf heeft, is de norm per kalendermaand voor de belanghebbende:Hierbij staat:• A voor het
totaal aantal meerderjarige personen dat in dezelfde woning zijn hoofdverblijf heeft; en• B voor de
rekennorm.
2. De rekennorm, bedoeld in het eerste lid, is voor de belanghebbende:
a. jonger dan 21 jaar, de norm voor gehuwden, bedoeld in artikel 20, eerste lid, onderdeel b;
b. van 21 jaar of ouder doch jonger dan de pensioengerechtigde leeftijd, de norm voor gehuwden,
bedoeld in artikel 21, onderdeel c;
c. van 21 jaar of ouder doch jonger dan de pensioengerechtigde leeftijd, waarvan de echtgenoot de
pensioengerechtigde leeftijd heeft bereikt, de norm voor gehuwden, bedoeld in artikel 22, onderdeel d;
d. die de pensioengerechtigde leeftijd heeft bereikt, de norm voor gehuwden, bedoeld in artikel 22,
onderdeel c.
3. Indien de belanghebbende, bedoeld in het eerste lid, een alleenstaande ouder is, wordt zijn norm
met 20% x B verhoogd.
4. Het eerste lid is niet van toepassing op gehuwden die niet met een of meer andere meerderjarige
personen dan de echtgenoot in dezelfde woning hun hoofdverblijf hebben.
5. Tot de personen, bedoeld in het eerste lid, worden niet gerekend:
a. de persoon, niet zijnde een bloed- of aanverwant in de eerste of tweede graad van
belanghebbende, die op basis van een schriftelijke overeenkomst met de belanghebbende, waarbij
een commerciële prijs is overeengekomen, als verhuurder, huurder, onderverhuurder, onderhuurder,
kostgever of kostganger in dezelfde woning als de belanghebbende zijn hoofdverblijf heeft,
b. de persoon, niet zijnde een bloed- of aanverwant in de eerste of tweede graad van de
belanghebbende, die op basis van een schriftelijke overeenkomst met een derde, waarbij een
commerciële prijs is overeengekomen, als huurder, onderhuurder of kostganger in dezelfde woning
als de belanghebbende zijn hoofdverblijf heeft, mits hij de overeenkomst heeft met dezelfde persoon
als met wie de belanghebbende een schriftelijke overeenkomst heeft, waarbij een commerciële prijs is
overeengekomen, als huurder, onderhuurder of kostganger, en
c. de persoon die onderwijs volgt waarvoor hij ten tijde van de aanvang van dat onderwijs in
aanmerking kan komen voor studiefinanciering op grond van de Wet studiefinanciering 2000, de
persoon die onderwijs volgt waarvoor hij in aanmerking kan komen voor een tegemoetkoming op
grond van hoofdstuk 4 van de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten, en de
persoon die een beroepsopleiding als bedoeld in artikel 7.2.2, eerste lid, onderdelen a tot en met e,
van de Wet educatie en beroepsonderwijs in de beroepsbegeleidende leerweg volgt.
6. Op verzoek van het college legt de belanghebbende de schriftelijke overeenkomst, bedoeld in het
vijfde lid, onderdeel a of onderdeel b, over en toont hij de betaling van de commerciële prijs aan door
het overleggen van de bewijzen van betaling.
7. Bij gehuwden, op wie het eerste lid van toepassing is, wordt de norm, bedoeld in dat lid, voor ieder
van de rechthebbende echtgenoten afgezonderd vastgesteld. De som van die normen wordt voor de
helft aan ieder van de rechthebbende echtgenoten uitbetaald, dan wel op gezamenlijk verzoek van de
rechthebbende echtgenoten aan een van hen.
Artikel 23. Normen in inrichting
1. Bij een verblijf in een inrichting is de norm per kalendermaand, indien het betreft:
a. een alleenstaande of een alleenstaande ouder: € 296,35 [Red: per 1 januari 2014: € 300,15] ;
b. gehuwden: € 460,93 [Red: per 1 januari 2014: € 466,85] .
2. Het bedrag van de norm, bedoeld in het eerste lid, wordt verhoogd met:
a. voor een alleenstaande of een alleenstaande ouder € 49,00 [Red: per 1 januari 2014: € 39,00] ;
b. voor gehuwden € 93,00 [Red: per 1 januari 2014: € 84,00] .
3. Indien een van de gehuwden in een inrichting verblijft, is de norm de som van de normen die voor

ieder van hen als alleenstaande of alleenstaande ouder zouden gelden.
Artikel 24. Afwijking norm gehuwden
Indien een van de gehuwden geen recht op algemene bijstand heeft, is voor de rechthebbende
echtgenoot de norm gelijk aan de norm die voor hem als alleenstaande of alleenstaande ouder zou
gelden.
§ 3.3. Verlaging
Artikel 27. Woonsituatie
Het college kan de norm, bedoeld in de artikelen 20 en 21, lager vaststellen voorzover de
belanghebbende lagere algemeen noodzakelijke kosten van het bestaan heeft dan waarin de norm
voorziet als gevolg van zijn woonsituatie, waaronder begrepen het niet aanhouden van een woning.
Artikel 28. Schoolverlaters
Het college kan voor de belanghebbende die recent de deelname heeft beëindigd aan onderwijs of
een beroepsopleiding, de norm gedurende zes maanden na het tijdstip van die beëindiging lager
vaststellen, indien voor het onderwijs of de beroepsopleiding aanspraak bestond op studiefinanciering
op grond van de Wet studiefinanciering 2000 of op een tegemoetkoming in de onderwijsbijdrage en de
schoolkosten op grond van hoofdstuk 4 van de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en
schoolkosten.
§ 3.4. Middelen
Artikel 31. Middelen
1. Tot de middelen worden alle vermogens- en inkomensbestanddelen gerekend waarover de
alleenstaande of het gezin beschikt of redelijkerwijs kan beschikken. Tot de middelen worden
mede gerekend de middelen die ten behoeve van het levensonderhoud van de belanghebbende
door een niet in de bijstand begrepen persoon worden ontvangen. In elk geval behoort tot de
middelen de ten aanzien van de alleenstaande of het gezin toepasselijke heffingskorting, bedoeld
in hoofdstuk 8 van de Wet inkomstenbelasting 2001.
2. Niet tot de middelen van de belanghebbende worden gerekend:
a. de middelen die deze ontvangt ten behoeve van het levensonderhoud van een niet in de
bijstand begrepen persoon;
b. kinderbijslag ontvangen ten behoeve van zijn in of buiten Nederland woonachtige kinderen;
c. de jonggehandicaptenkorting;
d. tegemoetkomingen in de zin van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen;
e. eigenwoningbijdrage of een bijzondere bijdrage ontvangen op grond van de Wet bevordering
eigenwoningbezit;
f. vergoedingen en tegemoetkomingen, waaronder begrepen de tegemoetkoming ontvangen op
grond van het Tijdelijk besluit tegemoetkoming buitengewone uitgaven, voor, alsmede de
vermindering of teruggave van, loonbelasting of inkomstenbelasting en van premies
volksverzekeringen op grond van kosten die niet tot de algemeen noodzakelijke
bestaanskosten behoren, tenzij voor deze kosten bijstand wordt verleend;
g. vergoedingen en verstrekkingen als bedoeld in artikel 31, eerste lid, onderdeel f en onderdeel
g, van de Wet op de loonbelasting 1964, tenzij voor deze vergoedingen en verstrekkingen
bijstand wordt verleend;
h. inkomsten uit arbeid van de tot zijn last komende kinderen, alsmede door hen ontvangen
uitkeringen inzake werkloosheid en arbeidsongeschiktheid, tenzij het de verlening van
bijzondere bijstand betreft voor bijzondere noodzakelijke kosten van het bestaan van die
kinderen;
i. rente ontvangen over op grond van artikel 34, tweede lid, onderdelen b en c, niet in
aanmerking genomen vermogen en spaargelden;
j. een een- of tweemalige premie van ten hoogste € 1984,00 [Red: per 1 januari 2014: €

2.305,00] per kalenderjaar, voor zover dit naar het oordeel van het college bijdraagt aan zijn
arbeidsinschakeling;
k. een kostenvergoeding voor het verrichten van vrijwilligerswerk van ten hoogste een bij
ministeriële regeling vast te stellen bedrag;
l. bij ministeriële regeling aan te wijzen uitkeringen en vergoedingen voor materiële en
immateriële schade;
m. giften en andere dan de in onderdeel l bedoelde vergoedingen voor materiële en immateriële
schade voorzover deze naar het oordeel van het college uit een oogpunt van
bijstandsverlening verantwoord zijn;
n. inkomsten uit arbeid tot 25 procent van deze inkomsten, met een maximum van € 183,00 [Red:
per 1 januari 2014: €193,00] per maand, voor zover hij algemene bijstand ontvangt, waarbij
voor een persoon die de pensioengerechtigde leeftijd nog niet heeft bereikt geldt dat die
inkomsten gedurende ten hoogste zes aaneengesloten maanden niet tot de middelen worden
gerekend en dat dit naar het oordeel van het college moet bijdragen aan zijn
arbeidsinschakeling;
o. de ten behoeve van een levensloopregeling als bedoeld in artikel 39d van de Wet op de
loonbelasting 1964 bij een uitvoerder als bedoeld in artikel 19g, derde lid, van die wet, zoals dit
artikellid op 31 december 2011 luidde opgebouwde voorziening;
p. een tegemoetkoming als bedoeld in artikel 29a van de Algemene nabestaandenwet;
q. een uitkering als bedoeld in artikel 118a, eerste lid, van de Zorgverzekeringswet of een
tegemoetkoming als bedoeld in artikel 2:52 of 3:10 van de Wet
arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten;
r. inkomsten uit arbeid van een alleenstaande ouder tot 12,5 procent van deze inkomsten, met
een maximum van € 120,00 [Red: per 1 januari 2014: €120,89] per maand, gedurende een
aaneengesloten periode van maximaal 30 maanden, voor zover hij algemene bijstand
ontvangt, ingeval:
1°. hij de volledige zorg heeft voor een tot zijn last komend kind tot 12 jaar,
2°. de periode van zes aaneengesloten maanden, bedoeld in onderdeel n, is verstreken, en
3°. dit volgens het college bijdraagt aan zijn arbeidsinschakeling;
s. een vergoeding als bedoeld in artikel 18 van de Wet inburgering zoals dit luidde voor de
inwerkingtreding van het bij koninklijke boodschap van 14 november 2011 ingediende voorstel
van wet tot wijziging van de Wet inburgering en enkele andere wetten in verband met de
versterking van de eigen verantwoordelijkheid van de inburgeringsplichtige (33 086), nadat dat
voorstel tot wet is verheven voorzover deze niet een vergoeding is als bedoeld in onderdeel f;
t. tegemoetkomingen op grond van de Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten;
u. een uitkering als bedoeld in artikel 19a van de Wet maatschappelijke ondersteuning;
v. een uitkering tot levensonderhoud op grond van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek die de
belanghebbende jonger dan 21 jaar van zijn ouder of ouders ontvangt, voor zover deze
uitkering op grond van artikel 12 reeds in aanmerking is genomen bij de vaststelling van het
recht op bijzondere bijstand;
w. [vervallen;]
x. het vrijgelaten deel van de toeslag, uitkering, kinderbijslag of ouderdomspensioen op grond
van de artikelen 14h, vijfde lid, van de Toeslagenwet, 27h, vijfde lid, van de Werkloosheidswet,
54a, vijfde lid, van de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen, 24a, vijfde lid, van
de Wet inkomensvoorziening oudere werklozen, 29h,vijfde lid, van de Wet op de
arbeidsongeschiktheidsverzekering, 3:44, vijfde lid, van de Wet
arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten, 97, vijfde lid, van de Wet werk en
inkomen naar arbeidsvermogen, 45h, vijfde lid, van de Ziektewet, 17h, vijfde lid, van de
Algemene Kinderbijslagwet, 45a, vijfde lid, van de Algemene nabestaandenwet, 17j, vijfde lid,
van de Algemene Ouderdomswet, 29, zesde lid, van de Wet inkomensvoorziening oudere en
gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers, en 29, zesde lid, van de Wet
inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen;
y. een tegemoetkoming als bedoeld in artikel 3 van de Wet mogelijkheid
koopkrachttegemoetkoming oudere belastingplichtigen.
3. De middelen worden in aanmerking genomen tot het bedrag dat resteert na aftrek van:
a. de daarover door de belanghebbende verschuldigde loonbelasting of inkomstenbelasting;
b. de daarover door de belanghebbende verschuldigde premies volksverzekeringen dan wel een
inhouding die met een of meer van deze premies overeenkomt alsmede de

inkomensafhankelijke bijdrage, bedoeld in artikel 43 van de Zorgverzekeringswet;
c. ten laste van de belanghebbende komende verplichte bijdragen ingevolge een
pensioenregeling en daarmee vergelijkbare regelingen;
d. andere ten laste van de belanghebbende komende verplichte inhoudingen.
4. Onder het redelijkerwijs kunnen beschikken over vermogens- en inkomensbestanddelen, bedoeld
in het eerste lid, wordt niet verstaan de mogelijkheid om een voorschot te vragen op het
ouderdomspensioen op grond van artikel 22, eerste lid, van de Algemene Ouderdomswet.
5. Dit lid en het vierde lid vervallen, onder vernummering van het zesde en zevende lid tot vierde en
vijfde lid, met ingang van 1 juli 2017.
6. Bij ministeriële regeling worden regels gesteld met betrekking tot het in aanmerking nemen van de
aanspraak op vakantietoeslag over een inkomen.
7. Het tweede lid, onderdelen c, j, k, n en r, zijn niet van toepassing op de persoon die jonger is dan
27 jaar.
Artikel 32. Inkomen
1. Onder inkomen wordt verstaan de op grond van artikel 31 in aanmerking genomen middelen
voorzover deze:
a. betreffen inkomsten uit of in verband met arbeid, inkomsten uit vermogen, een premie als
bedoeld in artikel 31, tweede lid, onderdeel j, een kostenvergoeding als bedoeld in artikel 31,
tweede lid, onderdeel k, inkomsten uit verhuur, onderverhuur of het hebben van een of meer
kostgangers, socialezekerheidsuitkeringen, uitkeringen tot levensonderhoud op grond van
Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek, voorlopige teruggave of teruggave van inkomstenbelasting,
loonbelasting, premies volksverzekeringen en inkomensafhankelijke bijdragen als bedoeld in
artikel 43 van de Zorgverzekeringswet, dan wel naar hun aard met deze inkomsten en
uitkeringen overeenkomen; en
b. betrekking hebben op een periode waarover beroep op bijstand wordt gedaan.
2. Middelen die het karakter hebben van uitgesteld inkomen worden in aanmerking genomen naar de
periode waarin deze zijn verworven. Middelen die het karakter hebben van doorbetaling van
inkomen over een periode worden in aanmerking genomen naar de periode waarin deze te gelde
kunnen worden gemaakt.
3. Indien een van de gehuwden geen recht op algemene bijstand heeft, wordt zijn inkomen slechts in
aanmerking genomen voor zover het inkomen van de gehuwden tezamen, met inbegrip van de
bijstand die zou worden verleend indien zijn inkomen niet in aanmerking wordt genomen, meer zou
bedragen dan de bijstandsnorm voor gehuwden. Voor de vaststelling van het inkomen van de nietrechthebbende echtgenoot is deze paragraaf van overeenkomstige toepassing.
4. In afwijking van het derde lid wordt, indien de gehuwden gescheiden leven, doch niet duurzaam
gescheiden, het inkomen van de niet-rechthebbende echtgenoot slechts in aanmerking genomen
voor zover het de bijstandsnorm te boven gaat.
Artikel 33. Bijzonder inkomen
1. Indien inkomen in natura in aanmerking wordt genomen wordt de waarde daarvan vastgesteld op
het daarvoor door belanghebbende opgeofferde bedrag.
2. Het inkomen uit studiefinanciering op grond van de Wet studiefinanciering 2000 wordt in
aanmerking genomen naar het van toepassing zijnde normbedrag voor de kosten van
levensonderhoud, genoemd in artikel 3.18 van de Wet studiefinanciering 2000 en, indien een
toeslag als bedoeld in artikel 3.4 of artikel 3.5 van die wet is toegekend, het bedrag aan toeslag,
genoemd in artikel 3.18 van die wet.
3. De tegemoetkoming in de onderwijsbijdrage en de schoolkosten op grond van hoofdstuk 4 van de

Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten wordt in aanmerking genomen naar het
normbedrag voor de basistoelage, bedoeld in artikel 4.3 van die wet.
4. Indien de belanghebbende de woning bewoont met een of meer huurders, onderhuurders of
kostgangers, worden de daaruit voortvloeiende lagere algemene noodzakelijke kosten van het
bestaan als inkomen in aanmerking genomen indien daarmee nog geen rekening is gehouden bij
de vaststelling van de norm, bedoeld in artikel 22a, eerste tot en met derde lid.
5. Indien de alleenstaande, de alleenstaande ouder of een van de echtgenoten de
pensioengerechtigde leeftijd heeft bereikt, wordt voor de vaststelling van de hoogte van de
algemene bijstand een in de vorm van een periodieke uitkering ontvangen particuliere
oudedagsvoorziening buiten beschouwing gelaten tot een bedrag van:
a. voor een alleenstaande en een alleenstaande ouder: € 18,80 [Red: per 1 januari 2014: € 19,35]
per kalendermaand;
b. voor de gehuwden tezamen: € 37,60 [Red: per 1 januari 2014: € 38,70] per kalendermaand.
Artikel 34. Vermogen
1. Onder vermogen wordt verstaan:
a. de waarde van de bezittingen waarover de alleenstaande of het gezin beschikt of redelijkerwijs
kan beschikken, verminderd met de aanwezige schulden. De waarde van de bezittingen wordt
vastgesteld op de waarde in het economische verkeer bij vrije oplevering;
b. middelen die worden ontvangen in de periode waarover algemene bijstand is toegekend,
voorzover deze geen inkomen betreffen als bedoeld in de artikelen 32 en 33.
2. Niet als vermogen wordt in aanmerking genomen:
a. bezittingen in natura die naar hun aard en waarde algemeen gebruikelijk zijn dan wel, gelet op
de omstandigheden van persoon en gezin, noodzakelijk zijn;
b. het bij de aanvang van de bijstand aanwezige vermogen voorzover dit minder bedraagt dan de
van toepassing zijnde vermogensgrens, genoemd in het derde lid;
c. spaargelden opgebouwd tijdens de periode waarin bijstand wordt ontvangen;
d. het vermogen gebonden in de woning met bijbehorend erf, bedoeld in artikel 50, eerste lid,
voorzover dit minder bedraagt dan € 42 000,00 [Red: per 1 januari 2014: € 49.400,00] ;
e. vergoedingen voor immateriële schade als bedoeld in artikel 31, tweede lid, onderdelen l en m;
f. de voorziening, bedoeld in artikel 31, tweede lid, onderdeel o.
3. De in het tweede lid, onderdeel b, bedoelde vermogensgrens is:
a. voor een alleenstaande: € 4975,00 [Red: per 1 januari 2014: € 5.850,00] ;
b. voor een alleenstaande ouder: € 9950,00 [Red: per 1 januari 2014: € 11.700,00] ;
c. voor de gehuwden tezamen: € 9950,00 [Red: per 1 januari 2014: € 11.700,00] .
4. Het tweede lid is van overeenkomstige toepassing op bezittingen die worden verworven in de
periode waarover algemene bijstand is toegekend en op middelen als bedoeld in het eerste lid,
onderdeel b, met dien verstande dat de van toepassing zijnde vermogensgrens, bedoeld in het
derde lid, daarbij wordt verminderd met het vermogen dat:
a. bij aanvang van de bijstandsverlening niet in aanmerking is genomen op grond van het tweede
lid, onderdeel b;
b. tijdens de bijstandsverlening niet in aanmerking is genomen op grond van dit lid.
Hoofdstuk 4. Aanvullende inkomensondersteuning en aanpassing bedragen
§ 4.1. Bijzondere bijstand
Artikel 35. Individuele en categoriale bijzondere bijstand

1. Onverminderd paragraaf 2.2, heeft de alleenstaande of het gezin recht op bijzondere bijstand
voorzover de alleenstaande of het gezin niet beschikt over de middelen om te voorzien in de uit
bijzondere omstandigheden voortvloeiende noodzakelijke kosten van het bestaan en deze kosten
naar het oordeel van het college niet kunnen worden voldaan uit de bijstandsnorm, de individuele
inkomenstoeslag, het vermogen en het inkomen voorzover dit meer bedraagt dan de
bijstandsnorm, waarbij artikel 31, tweede lid, en artikel 34, tweede lid, niet van toepassing zijn. Het
college bepaalt het begin en de duur van de periode waarover het vermogen en het inkomen in
aanmerking wordt genomen.
2. Het college kan bijzondere bijstand weigeren, indien de in het eerste lid bedoelde kosten binnen
twaalf maanden een bedrag van € 107,00 [Red: per 1 januari 2014: € 128,00] niet te boven gaan.
3.
In afwijking van het eerste lid kan bijzondere bijstand ook aan een persoon worden verleend in
de vorm van een collectieve aanvullende zorgverzekering of in de vorm van een tegemoetkoming in
de kosten van de premie van een dergelijke verzekering zonder dat wordt nagegaan of ten aanzien
van die persoon de kosten van die verzekering of die premie ook daadwerkelijk noodzakelijk zijn of
gemaakt zijn.
4. Voor de toepassing van dit artikel wordt onder bijzondere bijstand niet verstaan individuele
inkomenstoeslag als bedoeld in artikel 36.
5. Voorzover de gemeente krachtens de Wet op de loonbelasting 1964 inhoudingsplichtige is, wordt
de bijzondere bijstand verhoogd met de loonbelasting en premies volksverzekeringen.
Artikel 36. Individuele inkomenstoeslag
1. Op een daartoe strekkend verzoek van een persoon van 21 jaar of ouder doch jonger dan de
pensioengerechtigde leeftijd, die langdurig een laag inkomen en geen in aanmerking te nemen
vermogen als bedoeld in artikel 34 heeft en geen uitzicht heeft op inkomensverbetering, kan het
college, gelet op de omstandigheden van die persoon, een individuele inkomenstoeslag verlenen.
2. Tot de omstandigheden, bedoeld in het eerste lid, worden in ieder geval gerekend:a. de krachten en
bekwaamheden van de persoon; enb. de inspanningen die de persoon heeft verricht om tot
inkomensver-betering te komen.
3. Indien aan de persoon, bedoeld in het eerste lid, in de periode van 12 maanden onmiddellijk
voorafgaande aan zijn verzoek, een individuele inkomenstoeslag is verleend, wordt het verzoek
afgewezen.
4. De artikelen 12, 43, 49 en 52 zijn niet van toepassing.
5. Onder een verleende individuele inkomenstoeslag als bedoeld in het derde lid wordt mede verstaan
een langdurigheidstoeslag die vooraf-gaande aan de inwerkingtreding van artikel I, onderdeel T,
van de Wet maatregelen Wet werk en bijstand en enkele andere wetten is verleend op grond van
artikel 36, eerste lid, van deze wet, zoals die luidde voorafgaande aan die inwerkingtreding.
6. Het vijfde lid en dit lid vervallen met ingang van 1 januari 2016.
§ 4.2. Aanpassing bedragen
Artikel 37. Netto minimumloon en consumentenprijsindex
1. In deze paragraaf wordt onder netto minimumloon verstaan het minimumloon per maand,
genoemd in artikel 8, eerste lid, onderdeel a, van de Wet minimumloon en
minimumvakantiebijslag, verhoogd met de aanspraak op vakantiebijslag waarop een werknemer
op grond van artikel 15 van die wet over dat minimumloon ten minste aanspraak kan maken, na
aftrek van de daarvan in te houden loonbelasting en premies volksverzekeringen.
2. De in het eerste lid bedoelde loonbelasting en premies volksverzekeringen worden berekend voor
een werknemer die de pensioengerechtigde leeftijd nog niet heeft bereikt rekening houdend met

uitsluitend 188,75% van de algemene heffingskorting, bedoeld in artikel 22 van de Wet op de
loonbelasting 1964, over het minimumloon en de aanspraak op vakantiebijslag daarover.
3. Onder consumentenprijsindex, wordt in deze afdeling verstaan hetgeen daaronder in artikel 13,
zesde lid, van de Algemene Kinderbijslagwet wordt verstaan.
4. Met ingang van 1 juli 2012 tot 1 januari 2014 en met ingang van 1 januari 2018 wordt het in het
tweede lid genoemde percentage twee keer per kalenderjaar, op 1 januari en 1 juli, verlaagd met
2,5 procentpunt. Met ingang van 1 januari 2014 tot 1 januari 2018 wordt het in het tweede lid
genoemde percentage twee keer per kalenderjaar, op 1 januari en 1 juli, verlaagd met 1,25
procentpunt. Van het herziene percentage doet onze Minister mededeling in de Staatscourant. Dit
lid vervalt op het moment dat het percentage van 100 is bereikt.
Artikel 38. Aanpassing normen en bedragen
1. Met ingang van de dag waarop het netto minimumloon wijzigt, worden de normen, genoemd in de
artikelen 20, 21, 22 en 23, eerste lid herzien met het percentage van deze wijziging.
2. Met ingang van de dag waarop het netto minimumloon, zonder de daarin begrepen aanspraak op
vakantiebijslag, wijzigt, worden de bedragen, genoemd in de artikelen 10a, zesde lid, en 31,
tweede lid, onderdelen j, n en r, herzien met het percentage van deze wijziging.
3. Met ingang van de dag waarop de over het inkomen, bedoeld in artikel 32, eerste lid, van de wet
verschuldigde loonbelasting, premies, bijdragen en inhoudingen, bedoeld in artikel 31, derde lid,
van de wet wijzigt, wordt de aanspraak op vakantietoeslag over een inkomen als bedoeld in artikel
31, vierde lid, gewijzigd.
4. De bedragen, genoemd in artikel 23, tweede lid, worden herzien, indien het drempelinkomen,
bedoeld in de Wet op de zorgtoeslag, wordt aangepast, de percentages, bedoeld in artikel 2 van
die wet, worden gewijzigd of het bedrag van de standaardpremie op grond van artikel 4 van die
wet op een ander bedrag wordt vastgesteld.
5. Van de herziene normen en bedragen en van de dag waarop de herziening plaatsvindt wordt door
Onze Minister mededeling gedaan in de Staatscourant.
Artikel 39. Aanpassingen middelen
1. Met ingang van 1 januari van elk kalenderjaar worden de in artikel 33, vijfde lid, artikel 34, tweede
lid, onderdeel d, en derde lid, en artikel 35, tweede lid, genoemde bedragen herzien met de
procentuele stijging van de consumentenprijsindex.
2. Van de herziene bedragen en van de dag waarop de herziening plaatsvindt wordt door Onze
Minister mededeling gedaan in de Staatscourant.
Hoofdstuk 5. Uitvoering
§ 5.1. De aanvraag
Artikel 40. Woonplaats en adresgegevens
1. Het recht op bijstand bestaat jegens het college van de gemeente waar de belanghebbende
woonplaats heeft als bedoeld in de artikelen 10, eerste lid, en 11 van Boek 1 van het Burgerlijk
Wetboek. Bij algemene maatregel van bestuur kan worden bepaald dat bijstand aan een
belanghebbende zonder adres als bedoeld in artikel 1 van de Wet gemeentelijke
basisadministratie persoonsgegevens wordt verleend door het college van een bij die maatregel
aan te wijzen gemeente.
2. Het college verbindt aan de verlening van bijstand aan een belanghebbende zonder adres als
bedoeld in artikel 1 van de Wet gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens de
verplichting dat hij aangifte doet van een door hen ter beschikking gesteld briefadres als bedoeld in

artikel 1 van die wet.
3. Indien bij de beoordeling van het recht op bijstand blijkt dat het door een belanghebbende
verstrekte adres van hemzelf, van zijn echtgenoot of van een kind afwijkt van het adres waaronder
de betrokkene in de gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens staat ingeschreven,
schort het college de betaling van de bijstand op.
4. Geen opschorting vindt plaats indien:
a. de afwijking redelijkerwijs geen gevolgen kan hebben voor het recht op of de hoogte van de
bijstand;
b. de belanghebbende van de afwijking redelijkerwijs geen verwijt kan worden gemaakt;
c. daarvoor naar het oordeel van het college dringende redenen aanwezig zijn.
5. Het college doet schriftelijk mededeling van de opschorting, bedoeld in het derde lid, aan de
belanghebbende en stelt hem daarbij in de gelegenheid de in de gemeentelijke basisadministratie
persoonsgegevens opgenomen adresgegevens te doen aanpassen binnen een door het college te
stellen termijn.
6. De opschorting wordt beëindigd zodra het aan het college gebleken is dat de afwijking niet meer
bestaat. Indien de afwijking ook na de krachtens het vijfde lid gestelde termijn nog bestaat, herziet
het college het besluit tot toekenning van de bijstand of trekt het dit in met ingang van de eerste
dag waarop de betaling van de bijstand is opgeschort.
Artikel 41. Aanvraag bij UWV
1. De aanvraag is gericht tot het college en wordt overeenkomstig artikel 30c van de Wet structuur
uitvoeringsorganisatie werk en inkomen ingediend bij het Uitvoeringsinstituut
werknemersverzekeringen. Na de overdracht van de aanvraag door het Uitvoeringsinstituut
werknemersverzekeringen aan het college ingevolge artikel 30c, vijfde lid, van de Wet structuur
uitvoeringsorganisatie werk en inkomen wordt de aanvraag verder behandeld door het college.
2. Indien het een aanvraag betreft van andere dan algemene bijstand dan wel van algemene bijstand
aan een persoon die de pensioengerechtigde leeftijd nog niet heeft bereikt die in een inrichting
verblijft of zonder adres is als bedoeld in artikel 1 van de Wet gemeentelijke basisadministratie
persoonsgegevens wordt, in afwijking van het eerste lid, de aanvraag ingediend bij het college.
3. De gemeenteraad kan, in overeenstemming met het Uitvoeringsinstituut
werknemersverzekeringen, bij verordening categorieën van aanvragen vaststellen die, in afwijking
van het tweede lid, bij het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen worden ingediend.
4. Een aanvraag om algemene bijstand wordt door de belanghebbende niet eerder ingediend dan
vier weken na de melding, bedoeld in artikel 44, en wordt niet eerder dan vier weken na die
melding door het college in behandeling genomen.
5. Indien tot de personen voor wie bijstand is aangevraagd een of meer belanghebbenden jonger dan
27 jaar behoren, worden documenten verstrekt die het college kunnen helpen bij de beoordeling of
die belanghebbenden jonger dan 27 jaar nog mogelijkheden hebben binnen het uit ‘s Rijks kas
bekostigde onderwijs.
6. De belanghebbende die recht heeft op een uitkering op grond van de Werkloosheidswet, kan zich al
melden om bijstand te vragen vanaf de dag gelegen vier weken voordat het recht op die uitkering
eindigt.
7. De documenten, bedoeld in het vijfde lid, worden verstrekt bij de aanvraag van algemene bijstand.
8. Indien het vierde lid van toepassing is in geval van een vreemdeling als bedoeld in artikel 11,
tweede of derde lid:
a. die na een verzoek van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de vluchtelingen

op uitnodiging van de Nederlandse regering in Nederland verblijft; of
b. van wie de aanspraak op verstrekkingen als bedoeld in artikel 3, derde lid, van de Wet
Centraal Orgaan opvang asielzoekers is geëindigd, omdat:
1°. een verblijfsvergunning is verleend en naar het oordeel van het Centraal Orgaan opvang
asielzoekers passende huisvesting buiten de opvangvoorziening is gerealiseerd; of
2°. bij vreemdelingen die een aanvraag tot het verlenen van de verblijfsvergunning als bedoeld
in artikel 14 van de Vreemdelingenwet 2000 hebben ingediend onder een beperking
verband houdend met gezinshereniging met een asielzoeker aan wie verstrekkingen als
bedoeld in artikel 3, derde lid van de Wet Centraal Orgaan opvang asielzoekers worden
geboden, naar het oordeel van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers passende
huisvesting buiten de opvangvoorziening kan worden gerealiseerd, kan het college op
verzoek van die vreemdeling bij wijze van voorschot algemene bijstand in de vorm van een
renteloze geldlening verlenen na de melding, bedoeld in artikel 44, indien onevenredig
bezwarende individuele omstandigheden daartoe noodzaken en zolang het recht op
algemene bijstand niet is vastgesteld.
9. Bij de toepassing van het achtste lid is artikel 52, eerste lid, onderdelen a en b, tweede tot en met
het vierde lid, van overeenkomstige toepassing.
10. In de aanvraag verleent belanghebbende het college een machtiging om onderzoek in te stellen
naar de juistheid en volledigheid van de verstrekte gegevens en zo nodig naar andere gegevens
die noodzakelijk zijn voor de verlening dan wel de voortzetting van bijstand.
11. In de periode, bedoeld in het vierde lid, kan het college op verzoek van belanghebbende bij wijze
van voorschot algemene bijstand in de vorm van een renteloze geldlening verlenen na de melding,
bedoeld in artikel 44, indien onevenredig bezwarende individuele omstandigheden daartoe noodzaken
en zolang het recht op algemene bijstand niet is vastgesteld.
12. Het vierde lid is niet van toepassing op de persoon van wie op grond van artikel 8:10b van de Wet
arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten is vastgesteld dat hij niet duurzaam geen
mogelijkheden tot arbeidsparticipatie heeft gedurende een jaar vanaf de dag van die vaststelling.
Artikel 42. Doorzending
1. Indien doorzending van de aanvraag naar het college van een andere gemeente heeft
plaatsgevonden en dit van oordeel is dat het evenmin de aanvraag dient te behandelen, terwijl
geen zekerheid kan worden verkregen over de in artikel 40 bedoelde woonplaats, draagt het
college dat de doorgezonden aanvraag heeft ontvangen er zorg voor dat het geschil aanhangig
wordt gemaakt.
2. In afwachting van een beslissing inzake een geschil over toepassing van het eerste lid bestaat het
recht op bijstand jegens het college van de gemeente waar de belanghebbende werkelijk verblijft.
3. Kosten van bijstand verleend ingevolge het tweede lid worden vergoed door het college van de
gemeente waarvan de taak is waargenomen.
Artikel 43. Vaststelling op aanvraag
1. Het college stelt het recht op bijstand op schriftelijke aanvraag of, indien een schriftelijke aanvraag
niet mogelijk is, ambtshalve vast.
2. De bijstand wordt door de echtgenoten gezamenlijk aangevraagd dan wel door een van hen met
schriftelijke toestemming van de ander.
3. Het college stelt het recht op bijstand ambtshalve vast indien een van de echtgenoten niet met de
aanvraag instemt, doch bijstandsverlening, gezien de belangen van de overige gezinsleden,
niettemin geboden is.
4. Het college houdt, indien artikel 41, vierde lid, van toepassing is, bij de vaststelling van het recht

op algemene bijstand rekening met de houding en gedragingen van de belanghebbende
gedurende de vier weken na de melding, bedoeld in artikel 44.
5. Indien artikel 41, vierde lid, niet van toepassing is, beoordeelt het college in ieder geval de houding
en gedragingen gedurende de vier weken na de melding, bedoeld in artikel 44, van de
belanghebbende.
§ 5.2. Toekenning, vaststelling en betaling
Artikel 44. Toekenning
1. Indien door het college is vastgesteld dat recht op bijstand bestaat, wordt de bijstand toegekend
vanaf de dag waarop dit recht is ontstaan, voorzover deze dag niet ligt voor de dag waarop de
belanghebbende zich heeft gemeld om bijstand aan te vragen.
2. De belanghebbende heeft zich gemeld als zijn naam, adres en woonplaats bij het
Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen zijn geregistreerd, en:
a. indien artikel 41, vierde lid, van toepassing is: hij door het Uitvoeringsinstituut
werknemersverzekeringen op de hoogte is gesteld van de verplichting, bedoeld in artikel 9,
eerste lid, onderdeel a, en de inhoud van artikel 41;
b. indien artikel 41, vierde lid, niet van toepassing is: hij in staat is gesteld zijn aanvraag in te
dienen bij het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen, als het een aanvraag betreft als
bedoeld in artikel 41, eerste lid, of bij het college, als het een aanvraag betreft als bedoeld in
artikel 41, tweede of derde lid.
3. Indien de belanghebbende de aanvraag niet zo spoedig mogelijk indient nadat hij zich heeft
gemeld en hem dit te verwijten valt, kan het college, in afwijking van het eerste lid, besluiten dat de
bijstand wordt toegekend vanaf de dag dat de aanvraag is ingediend.
4. Bij een besluit tot toekenning van algemene bijstand voor zover dat ziet op personen van 18 jaar of
ouder, doch jonger dan 27 jaar, wordt, in een bijlage, een plan van aanpak opgenomen als
bedoeld in artikel 44a.
5. Het college stelt voor personen van 27 jaar en ouder, binnen zes maanden na het besluit tot
toekenning van bijstand, bedoeld in het eerste lid, een plan van aanpak op als bedoeld in artikel
44a.
Artikel 44a. Plan van aanpak
1. Het plan van aanpak bevat:
a. indien van toepassing de uitwerking van de ondersteuning;
b. de verplichtingen gericht op arbeidsinschakeling en de gevolgen van het niet naleven van die
verplichtingen.
2. Het college begeleidt een persoon die recht heeft op algemene bijstand bij de uitvoering van het
plan van aanpak en evalueert, in samenspraak met die persoon, periodiek het plan van aanpak en
stelt dit zonodig bij.
Artikel 45. Vaststelling en betaling
1. De algemene bijstand wordt per kalendermaand vastgesteld en betaald. In afwijking van de eerste
volzin wordt de vakantietoeslag, voorzover niet reeds eerder betaald, jaarlijks betaald in de maand
juni over de aan die maand voorafgaande twaalf maanden of zo veel eerder als de vakantietoeslag
over deze periode vaststaat, dan wel binnen drie maanden volgend op de maand waarin de
algemene bijstand is beëindigd.
2. Het college kan op grond van artikel 18, eerste lid, besluiten de algemene bijstand over een
andere periode als bedoeld in het eerste lid vast te stellen of te betalen.

3. De algemene bijstand wordt vastgesteld over het deel van de kalendermaand waarover recht op
bijstand bestaat, indien de alleenstaande of het gezin voorafgaand aan of volgend op de
bijstandsverlening:
a. gedurende een periode van ten minste 30 dagen geen algemene bijstand ontvangt; of
b. anderszins geen recht op algemene bijstand heeft.
4. De algemene bijstand wordt uitbetaald aan ieder van de rechthebbende echtgenoten voor de helft
dan wel op hun gezamenlijk verzoek aan een van hen voor het geheel.
5. Ingeval van overlijden van een van de echtgenoten, van de alleenstaande ouder, van het laatste
ten laste komende kind van gehuwden waarvan de leeftijd van een echtgenoot of beide
echtgenoten 18, 19 of 20 jaar is, of van het laatste ten laste komende kind van de alleenstaande
ouder, wordt de algemene bijstand tot en met één maand na de dag van het overlijden, betaald
naar de op het moment van overlijden van toepassing zijnde bijstandsnorm aan de andere
echtgenoot, de ten laste komende kinderen, onderscheidenlijk de gewezen alleenstaande ouder.
Artikel 46. Vervreemding, verpanding, beslag en machtiging
1. De bijstand is niet vatbaar voor vervreemding of verpanding.
2. Bijzondere bijstand is niet vatbaar voor beslag.
3. Een machtiging tot het in ontvangst nemen van de bijstand, onder welke vorm of welke benaming
ook verleend, is steeds herroepelijk.
4. Elk beding, strijdig met dit artikel, is nietig.
§ 5.3. Cliëntenparticipatie
Artikel 47 Cliëntenparticipatie
De gemeenteraad stelt bij verordening regels over de wijze waarop de personen, bedoeld in artikel 7,
eerste lid, of hun vertegenwoordigers worden betrokken bij de uitvoering van deze wet, waarbij in
ieder geval wordt geregeld de wijze waarop deze personen of hun vertegenwoordigers:
a. vroegtijdig in staat worden gesteld gevraagd en ongevraagd advies uit te brengen bij de
besluitvorming over verordeningen en beleidsvoorstellen;
b. worden voorzien van ondersteuning om hun rol effectief te kunnen vervullen;
c. deel kunnen nemen aan periodiek overleg;
d. onderwerpen voor de agenda van dit overleg kunnen aanmelden;
e. worden voorzien van de voor een adequate deelname aan het overleg benodigde informatie.
§ 5.4. Uitvoering Sociale verzekeringsbank
Artikel 47a. Taak Sociale verzekeringsbank
1. De Sociale verzekeringsbank heeft tot taak het verlenen van algemene bijstand in de vorm van
een aanvullende inkomensvoorziening ouderen aan:
a. alleenstaanden en alleenstaande ouders die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt;
b. gehuwden, van wie beide echtgenoten de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt dan wel
van wie één echtgenoot de pensioengerechtigde leeftijd heeft bereikt;
hier te lande die in zodanige omstandigheden verkeren of dreigen te geraken dat zij niet over de
middelen beschikken om in de noodzakelijke kosten van het bestaan te voorzien.
2. De artikelen 1 tot en met 6, de hoofdstukken 2 en 3, de paragrafen 5.1 en 5.2, hoofdstuk 6 en de
artikelen 79, 80 en 81 zijn van toepassing op de uitvoering van de taak, bedoeld in het eerste lid,

door de Sociale verzekeringsbank, tenzij in deze paragraaf anders is bepaald.
Artikel 47b. Invulling toepassing artikelen voor Sociale verzekeringsbank
Voor de toepassing van artikel 47a, eerste lid, wordt in de artikelen 9, met uitzondering van het eerste
lid, onderdelen b en c, 16, eerste lid, 17, 31, tweede lid, onderdeel m, 33, vierde lid, 40, tweede tot en
met zesde lid, 41, vierde, vijfde, achtste en tiende lid, 43, eerste, derde, vierde en vijfde lid, 44, eerste
en derde lid, 48, derde, vierde en vijfde lid, 52, eerste lid, 53a, eerste tot en met zevende lid, 54, 55,
57, 58, eerste, tweede, vierde, vijfde, zevende en achtste lid, 60, eerste tot en met zesde lid, 60c, 62b,
vierde lid, 62e, 62f, 62g, 62h, derde lid, 63, 66, 78s, derde en vierde lid, 78t, tweede lid, 78x, eerste
lid, onderdeel b, 81, eerste en tweede lid, voor «het college» telkens gelezen: de Sociale
verzekeringsbank.
Artikel 47c. Toepassing afstemming door Sociale verzekeringsbank
1. De Sociale verzekeringsbank stemt de algemene bijstand als aanvullende inkomensvoorziening
ouderen en de daaraan verbonden verplichtingen af op de omstandigheden, mogelijkheden en
middelen van de belanghebbende.
2. De Sociale verzekeringsbank verlaagt de algemene bijstand ter zake van het niet of onvoldoende
nakomen van de uit deze wet, met uitzondering van artikel 17, eerste lid voortvloeiende
verplichtingen, waaronder begrepen het zich onthouden van zeer ernstige misdragingen jegens de
Sociale verzekeringsbank en haar functionarissen tijdens het verrichten van hun werkzaamheden
dan wel indien de belanghebbende naar het oordeel van de Sociale verzekeringsbank
tekortschietend besef van verantwoordelijkheid betoont voor de voorziening in het bestaan. Van
een verlaging wordt afgezien, indien elke vorm van verwijtbaarheid ontbreekt.
3. Indien het college een gegrond vermoeden heeft dat een belanghebbende niet voldoet aan de
verplichting tot arbeidsinschakeling dan wel niet of onvoldoende gebruik maakt van reintegratievoorzieningen of inburgeringsvoorzieningen, stelt het de Sociale verzekeringsbank
daarvan in kennis.
4. De Sociale verzekeringsbank heroverweegt een besluit als bedoeld in het eerste lid binnen een
door haar te bepalen termijn die ten hoogste drie maanden bedraagt.
5. Bij de toepassing van het eerste en derde lid wordt onder belanghebbende mede verstaan het
gezin.
6. Indien de Sociale verzekeringsbank naar aanleiding van een melding als bedoeld in het derde lid
toepassing heeft gegeven aan dit artikel stelt de Sociale verzekeringsbank het college daarvan
terstond in kennis.
Artikel 47d. Specifieke bepalingen voor uitvoering door de Sociale verzekeringsbank
1. De artikelen 40, eerste lid, en 62c zijn niet van toepassing bij de uitvoering van deze wet door de
Sociale verzekeringsbank.
2. De aanvraag voor algemene bijstand als aanvullende inkomensvoorziening ouderen van een
persoon als bedoeld in artikel 47a, eerste lid, wordt ingediend bij de Sociale verzekeringsbank.
3. Voor algemene bijstand als aanvullende inkomensvoorziening ouderen heeft de belanghebbende
zich gemeld als zijn naam, adres en woonplaats bij de Sociale verzekeringsbank zijn
geregistreerd, en:
a. indien het gehuwden betreft waarvan de echtgenoot van degene die de pensioengerechtigde
leeftijd heeft bereikt, jonger dan 27 jaar is: de belanghebbende door de Sociale
verzekeringsbank op de hoogte is gesteld van de verplichting, bedoeld in artikel 9, eerste lid,
onderdeel a, en de inhoud van het tweede lid, artikel 41, vijfde en zevende lid, en artikel 43,
vijfde lid;
b. indien tot de personen voor wie bijstand is aangevraagd geen persoon jonger dan 27 jaar

behoort: hij in staat is gesteld zijn aanvraag in te dienen bij de Sociale Verzekeringsbank.
4. Het plan van aanpak, bedoeld in artikel 44a, wordt door de Sociale verzekeringsbank vastgesteld
in overeenstemming met het college.
Artikel 47e. Gegevensverstrekkingen aan en door de Sociale verzekeringsbank
De artikelen 64 en 67 zijn van overeenkomstige toepassing voor het kosteloos verstrekken van
opgaven en inlichtingen aan de Sociale verzekeringsbank die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van
de taak van de Sociale verzekeringsbank op grond van dit hoofdstuk en voor het verstrekken van
gegevens door de Sociale verzekeringsbank uit de administratie voor de uitvoering van deze taak.
Artikel 47f. Overgang krediethypotheek
1. Rechten en verplichtingen die voortvloeien uit een door het college verstrekte geldlening of
borgtocht op grond van artikel 48, 50 of 78c, die op grond van artikel 47a wordt voortgezet, gaan
over op de Sociale verzekeringsbank.
2. Vermogensbestanddelen die voortvloeien uit een geldlening als bedoeld in het eerste lid gaan met
ingang van de datum van voortzetting van de geldlening op grond van artikel 47a over op de
Sociale verzekeringsbank, zonder dat daarvoor een akte of betekening nodig is.
3. Met betrekking tot de op grond van het tweede lid overgaande vermogensbestanddelen die in
openbare registers te boek zijn gesteld, zal verandering van de tenaamstelling in die registers
plaatsvinden door de bewaarders van die registers. De daartoe benodigde opgaven worden door
de zorg van Onze Minister aan de bewaarders van de desbetreffende registers gedaan.
4. Terzake van de in het tweede lid bedoelde overgang van vermogensbestanddelen blijft heffing van
overdrachtsbelasting achterwege.
5. Indien de Sociale verzekeringsbank het bedrag van de geldlening of borgtocht invordert, betaalt de
Sociale verzekeringsbank aan het college, bedoeld in het eerste lid, het bedrag van de door het
college verstrekte geldlening of borgtocht, of indien de opbrengst na aftrek van kosten minder
bedraagt dan het totale bedrag van de geldlening of borgtocht een evenredig deel van de
geldlening of borgtocht.
Artikel 47g. Bestuurlijke boete
1. De Sociale verzekeringsbank legt een bestuurlijke boete van ten hoogste het benadelingsbedrag
wegens het niet of niet behoorlijk nakomen door de belanghebbende van de verplichting, bedoeld
in artikel 17, eerste lid. De bestuurlijke boete is niet lager dan de boete die op grond van het derde
lid zou worden opgelegd indien er geen sprake was van een benadelingsbedrag.
2. In dit artikel wordt onder benadelingsbedrag verstaan het bedrag dat als gevolg van het niet of niet
behoorlijk nakomen van de verplichting, bedoeld in artikel 17, eerste lid, ten onrechte of tot een te
hoog bedrag aan bijstand is ontvangen.
3. Indien het niet of niet behoorlijk nakomen door de belanghebbende van een verplichting als
bedoeld in artikel 17, eerste lid, niet heeft geleid tot een benadelingsbedrag, legt de Sociale
verzekeringsbank een bestuurlijke boete op van ten hoogste het bedrag van de tweede categorie,
bedoeld in artikel 23, vierde lid, van het Wetboek van Strafrecht.
4. De Sociale verzekeringsbank kan afzien van het opleggen van een bestuurlijke boete als bedoeld
in het derde lid en volstaan met het geven van een schriftelijke waarschuwing wegens het niet of
niet behoorlijk nakomen door de belanghebbende van een verplichting als bedoeld in artikel 17,
eerste lid, tenzij het niet of niet behoorlijk nakomen van de verplichting plaatsvindt binnen een
periode van twee jaar te rekenen vanaf de datum waarop eerder aan de belanghebbende een
zodanige waarschuwing is gegeven.
5. De Sociale verzekeringsbank legt een bestuurlijke boete op wegens het niet of niet behoorlijk

nakomen door de belanghebbende van de verplichting, bedoeld in artikel 17, eerste lid, als gevolg
waarvan ten onrechte of tot een te hoog bedrag aan bijstand is ontvangen, van ten hoogste 150
procent van het benadelingsbedrag indien binnen een tijdvak van vijf jaar voorafgaand aan de dag
van constatering van de overtreding een eerdere overtreding, bestaande uit eenzelfde gedraging,
is geconstateerd en de bestuurlijke boete of strafrechtelijke sanctie wegens de eerdere overtreding
onherroepelijk is geworden.
6. In afwijking van het vijfde lid is het in dat lid genoemde tijdvak van vijf jaar tien jaar indien wegens
de eerdere overtreding, bedoeld in het vijfde lid, de belanghebbende is gestraft met een
onvoorwaardelijke gevangenisstraf.
7. De Sociale verzekeringsbank kan:
a. de bestuurlijke boete verlagen indien sprake is van verminderde verwijtbaarheid;
b. afzien van het opleggen van een bestuurlijke boete indien daarvoor dringende redenen
aanwezig zijn.
8. Degene aan wie een bestuurlijke boete is opgelegd, is verplicht desgevraagd aan de Sociale
verzekeringsbank de inlichtingen te verstrekken die voor de tenuitvoerlegging van de bestuurlijke
boete van belang zijn.
9. Bij algemene maatregel van bestuur worden nadere regels gesteld over de hoogte van de
bestuurlijke boete.
10. Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld met betrekking tot de wijze van
tenuitvoerlegging van de beschikking waarbij de bestuurlijke boete is opgelegd.
11. In afwijking van artikel 8:69 van de Algemene wet bestuursrecht kan de rechter in beroep of hoger
beroep het bedrag waarop de bestuurlijke boete is vastgesteld ook ten nadele van de
belanghebbende wijzigen.
Hoofdstuk 6. Bevoegdheden en faciliteiten gemeenten
§ 6.1. Vorm bijstand
Artikel 48. Geldlening, borgtocht en bijstand in natura
1. Tenzij in deze wet anders is bepaald, wordt de bijstand verleend om niet.
2. Bijstand kan worden verleend in de vorm van een geldlening of borgtocht indien:
a. redelijkerwijs kan worden aangenomen dat de belanghebbende op korte termijn over
voldoende middelen zal beschikken om over de betreffende periode in de noodzakelijke kosten
van het bestaan te voorzien;
b. de noodzaak tot bijstandsverlening het gevolg is van een tekortschietend besef van
verantwoordelijkheid voor de voorziening in het bestaan;
c. de aanvraag een door de belanghebbende te betalen waarborgsom betreft;
d. het bijstand ter gedeeltelijke of volledige aflossing van een schuldenlast betreft.
3. Het college kan aan het verlenen van bijstand in de vorm van een geldlening verplichtingen
verbinden die zijn gericht op meerdere zekerheid voor de nakoming van de aan deze bijstand
verbonden rente- en aflossingsverplichtingen.
4. Indien de persoon aan wie bijstand in de vorm van een geldlening wordt verleend algemene
bijstand of een uitkering op grond van de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk
arbeidsongeschikte werkloze werknemers, de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk
arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen of het Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004
ontvangt, is het college bevoegd tot verrekening van die geldlening met die algemene bijstand of
uitkering.

Artikel 49. Schuldenlast
In afwijking van artikel 13, eerste lid, onderdeel g, kan het college bijzondere bijstand verlenen:
a. in de vorm van borgtocht, indien het verzoek van de belanghebbende tot verlening van een
saneringskrediet is afgewezen vanwege diens beperkte mogelijkheden tot terugbetaling en de
borgtocht noodzakelijk is om de krediettransactie alsnog doorgang te doen vinden door een:
1°. gemeentelijke kredietbank als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht;
2°. een financiële onderneming die ingevolge de Wet op het financieel toezicht in Nederland
het bedrijf van bank mag uitoefenen, indien de gemeente niet is aangesloten bij een
gemeentelijke kredietbank dan wel daarmee geen relatie onderhoudt;
b. indien daartoe zeer dringende redenen bestaan en de in onderdeel a genoemde mogelijkheid
geen uitkomst biedt.
Artikel 50. Eigen woning
1. De belanghebbende die eigenaar is van een door hemzelf of zijn gezin bewoonde woning met
bijbehorend erf, heeft recht op bijstand voor zover tegeldemaking, bezwaring of verdere
bezwaring, van het in de woning met bijbehorend erf gebonden vermogen in redelijkheid niet kan
worden verlangd.
2. Indien voor de belanghebbende, bedoeld in het eerste lid, recht op algemene bijstand bestaat,
heeft die bijstand de vorm van een geldlening:
a. indien de bijstand over een periode van een jaar, te rekenen vanaf de eerste dag waarover
bijstand wordt verleend, naar verwachting meer bedraagt dan het netto minimumloon, bedoeld
in artikel 37, eerste lid; en
b. voorzover het vermogen gebonden in de woning met bijbehorend erf hoger is dan het
vermogen, bedoeld in artikel 34, tweede lid, onderdeel d.
Artikel 51. Duurzame gebruiksgoederen
1. Bijzondere bijstand voor de kosten van noodzakelijke duurzame gebruiksgoederen kan worden
verleend in de vorm van een geldlening of borgtocht, dan wel in de vorm van een bedrag om niet.
2. Indien een geldlening als bedoeld in het eerste lid wordt verstrekt, stemt het college de
aflossingsbedragen en de duur van de aflossing mede af op de omstandigheden, mogelijkheden
en middelen van de belanghebbende.
Artikel 52. Voorschot
1. Het college verleent uiterlijk binnen vier weken na de datum van aanvraag en vervolgens telkens
uiterlijk na vier weken, bij wijze van voorschot algemene bijstand in de vorm van een renteloze
geldlening, zolang het recht op algemene bijstand niet is vastgesteld. De eerste zin is niet van
toepassing indien:
a. de belanghebbende de voor de vaststelling van het recht op algemene bijstand van belang
zijnde gegevens of de gevorderde bewijsstukken niet, niet tijdig of onvolledig heeft verstrekt en
hem dit te verwijten valt, dan wel indien de belanghebbende anderszins onvoldoende
medewerking verleent;
b. bij de aanvraag duidelijk is dat geen recht op algemene bijstand bestaat.
2. De hoogte van het in het eerste lid bedoelde voorschot bedraagt in ieder geval 90% van de hoogte
van de algemene bijstand, bedoeld in artikel 19, tweede lid.
3. Het college is bevoegd om bij wijze van voorschot bijzondere bijstand te verlenen in de vorm van
een renteloze geldlening.
4. Indien bijstand wordt verleend over een periode waarover met toepassing van het eerste lid een
voorschot is verleend, kan deze bijstand zonder machtiging van de belanghebbende worden

verrekend met dit voorschot.
Artikel 53. Voorschot UWV
1. Indien algemene bijstand wordt verleend over een periode, waarover een uitkering op grond van
de Werkloosheidswet, de Ziektewet, de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen, de Wet op
de arbeidsongeschiktheidsverzekering, de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen,
de Wet inkomensvoorziening oudere werklozen of de Toeslagenwet of een uitkering of
inkomensvoorziening op grond van de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten
als voorschot op grond van artikel 4:95 van de Algemene wet bestuursrecht betaalbaar is gesteld
en dit voorschot door het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen wordt teruggevorderd, kan
deze bijstand zonder machtiging van de belanghebbende tot het bedrag van dit voorschot aan het
Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen worden betaald.
2. In het geval, bedoeld in het eerste lid, vergoedt de gemeente aan het Uitvoeringsinstituut
werknemersverzekeringen tevens de over de te verlenen bijstand verschuldigde loonbelasting,
premies volksverzekeringen en de inkomensafhankelijke bijdrage, bedoeld in artikel 42 van de
Zorgverzekeringswet.
§ 6.2. Onderzoek, opschorten en herzien
Artikel 53a. Verstrekking en onderzoek gegevens
1. Onverminderd 30c, tweede, vierde en vijfde lid, van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk
en inkomen, bepaalt het college welke gegevens ten behoeve van de verlening van bijstand dan
wel de voortzetting daarvan door de belanghebbende in ieder geval worden verstrekt en welke
bewijsstukken worden overgelegd, alsmede de wijze en het tijdstip waarop de verstrekking van
gegevens plaatsvindt. De gegevens en bewijsstukken worden door het college niet verkregen van
de belanghebbende voor zover ze zijn verkregen door het Uitvoeringsinstituut
werknemersverzekeringen dan wel voor zover zij verkregen kunnen worden uit de
polisadministratie, bedoeld in artikel 33 van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en
inkomen, de verzekerdenadministratie, bedoeld in artikel 35 van die wet, alsmede uit de
gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens, tenzij hierdoor een goede vervulling van de
taak van het college op grond van dit artikel wordt belet of bij wettelijk voorschrift anders is
bepaald. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen andere administraties worden
aangewezen waarvoor de tweede zin van toepassing is, worden regels gesteld over de gegevens
die het betreft en kunnen administraties worden aangewezen waarvoor de tweede zin tijdelijk niet
van toepassing is. Indien het authentieke gegevens uit andere basisregistraties betreft, is dit lid
van overeenkomstige toepassing.
2. In aanvulling op het eerste lid kan het college de belanghebbende verzoeken aan te tonen dat:
a. hij een belanghebbende is als bedoeld in artikel 20, eerste lid, aanhef en onderdeel a, of artikel
20, tweede lid, aanhef en onderdeel a, of artikel 21, aanhef en onderdeel a of b, of artikel 22,
aanhef en onderdeel a of b of dat op hem artikel 22a niet van toepassing is, dan wel dat er niet
meer dan het door hem gestelde aantal meerderjarige personen in dezelfde woning zijn
hoofdverblijf heeft;
b. de feitelijke woonsituatie van hemzelf, van zijn echtgenoot of van een kind in overeenstemming
is met het door hem verstrekte adres van hemzelf, zijn echtgenoot of van een kind.
Teneinde hem daartoe in de gelegenheid te stellen kan het college bij die verzoeken de
belanghebbende aanbieden met diens toestemming zijn woning binnen te treden.
3. Indien de belanghebbende niet desgevraagd aantoont dat hij een belanghebbende is als bedoeld
in artikel 20, eerste lid, aanhef en onderdeel a, of artikel 20, tweede lid, aanhef en onderdeel a, of
artikel 21, aanhef en onderdeel a of b, of artikel 22, aanhef en onderdeel a of b, of dat artikel 22a
niet op hem van toepassing is, dan wel dat hij niet aantoont dat er niet meer dan het door hem
gestelde aantal meerderjarige personen in dezelfde woning zijn hoofdverblijf heeft:
a. kent het college, onverminderd de toepassing van artikel 27, de uitkering toe respectievelijk
herziet het de uitkering naar 30% van de in artikel 22a, tweede lid, bedoelde rekennorm;

b. wordt de belanghebbende voor de toepassing van de artikelen 9, vierde lid, en 9a niet als
alleenstaande ouder aangemerkt.
4. Indien de belanghebbende niet desgevraagd de woonsituatie, bedoeld in het tweede lid, onderdeel
b, aantoont op de wijze bedoeld in de laatste zin van dat lid, schort het college de betaling van de
bijstand op, niet dan nadat het college aan belanghebbende gelegenheid heeft gegeven op andere
wijze aan te tonen dat het feitelijke woonadres overeenkomt met het verstrekte adres, indien
daartoe niet eerder aan belanghebbende gelegenheid is geboden.
5. Het college doet schriftelijke mededeling van de opschorting aan de belanghebbende en stelt hem
daarbij in de gelegenheid om aan te tonen dat het feitelijke woonadres overeenstemt met het
verstrekte adres. Artikel 40, vierde lid, aanhef en onderdeel c, en zesde lid, tweede zin, zijn van
overeenkomstige toepassing.
6. Het college is bevoegd onderzoek in te stellen naar de juistheid en volledigheid van de verstrekte
gegevens en zonodig naar andere gegevens die noodzakelijk zijn voor de verlening dan wel de
voortzetting van bijstand. Indien het onderzoek daartoe aanleiding geeft kan het college besluiten
tot herziening of intrekking van de bijstand.
7. De voordracht voor een krachtens het eerste lid, derde zin, vast te stellen algemene maatregel van
bestuur wordt niet eerder gedaan dan twee weken nadat het ontwerp aan beide kamers der
Staten-Generaal is overgelegd.
Artikel 54. Onjuiste gegevens en onvoldoende medewerking
1. Indien de belanghebbende de voor de verlening van bijstand van belang zijnde gegevens of de
gevorderde bewijsstukken niet, niet tijdig of onvolledig heeft verstrekt en hem dit te verwijten valt,
dan wel indien de belanghebbende anderszins onvoldoende medewerking verleent, kan het
college het recht op bijstand voor de duur van ten hoogste acht weken opschorten:
a. vanaf de eerste dag van de periode waarop het verzuim betrekking heeft, of
b. vanaf de dag van het verzuim indien niet kan worden bepaald op welke periode dit verzuim
betrekking heeft.
2. Het college doet mededeling van de opschorting aan de belanghebbende en nodigt hem uit binnen
een door hen te stellen termijn het verzuim te herstellen.
3. Het college herziet een besluit tot toekenning van bijstand, dan wel trekt een besluit tot toekenning
van bijstand in, indien het niet of niet behoorlijk nakomen van de verplichting, bedoeld in artikel 17,
eerste lid, of artikel 30c, tweede en derde lid, van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en
inkomen, heeft geleid tot het ten onrechte of tot een te hoog bedrag verlenen van bijstand.
Onverminderd het elders in deze wet bepaalde terzake van herziening of intrekking van een besluit
tot toekenning van bijstand kan het college een besluit tot toekenning van bijstand herzien of
intrekken, indien anderszins de bijstand ten onrechte of tot een te hoog bedrag is verleend.
4. Als de belanghebbende in het geval bedoeld in het eerste lid het verzuim niet herstelt binnen de
daarvoor gestelde termijn, kan het college na het verstrijken van deze termijn het besluit tot
toekenning van bijstand intrekken met ingang van de eerste dag waarover het recht op bijstand is
opgeschort.
§ 6.3. Aanvullende verplichtingen
Artikel 55. Nadere verplichtingen
Naast de verplichtingen die ingevolge hoofdstuk 2 in elk geval aan de bijstand verbonden zijn, dan wel
daaraan door het college verbonden worden, kan het college vanaf de dag van melding als bedoeld in
artikel 44, tweede lid, verplichtingen opleggen die strekken tot arbeidsinschakeling, dan wel die
verband houden met aard en doel van een bepaalde vorm van bijstand of die strekken tot zijn
vermindering of beëindiging. Een verplichting kan, op advies van een arts, inhouden het zich
onderwerpen aan een noodzakelijke behandeling van medische aard.

Artikel 56. Kinderalimentatie [Treedt in werking op een nader te bepalen tijdstip]
1. Het instellen van een verzoek tot toekenning van een uitkering tot levensonderhoud voor kinderen
verschuldigd krachtens Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek kan door het college als verplichting
aan de bijstand worden verbonden, indien de belanghebbende hierop aanspraak heeft.
2. Indien het college de in het eerste lid genoemde verplichting oplegt, dient de belanghebbende zelf
een verzoek terzake in bij een bij algemene maatregel van bestuur aan te wijzen instelling.
Artikel 57. Noodzakelijke betalingen en bijstand in natura
Indien en zolang er gegronde redenen zijn om aan te nemen dat de belanghebbende zonder hulp niet
in staat is tot een verantwoorde besteding van zijn bestaansmiddelen, kan het college:
a. aan de bijstand de verplichting verbinden dat de belanghebbende eraan meewerkt dat het
college in naam van de belanghebbende noodzakelijke betalingen uit de toegekende bijstand
verricht;
b. de bijstand in natura verstrekken.
§ 6.4. Terugvordering
Artikel 58. Terugvordering
1. Het college van de gemeente die de bijstand heeft verleend vordert de kosten van bijstand terug
voor zover de bijstand ten onrechte of tot een te hoog bedrag is ontvangen als gevolg van het niet
of niet behoorlijk nakomen van de verplichting, bedoeld in artikel 17, eerste lid, of de
verplichtingen, bedoeld in artikel 30c, tweede en derde lid, van de Wet structuur
uitvoeringsorganisatie werk en inkomen.
2. Het college van de gemeente die de bijstand heeft verleend kan kosten van bijstand
terugvorderen, voorzover de bijstand:
a. anders dan in het eerste lid, ten onrechte of tot een te hoog bedrag is verleend;
b. in de vorm van geldlening is verleend en de uit de geldlening voortvloeiende verplichtingen niet
of niet behoorlijk worden nagekomen;
c. voortvloeit uit gestelde borgtocht;
d. ingevolge artikel 52 bij wijze van voorschot is verleend en nadien is vastgesteld dat geen recht
op bijstand bestaat;
e. anderszins onverschuldigd is betaald voorzover de belanghebbende dit redelijkerwijs had
kunnen begrijpen, of
f. anderszins onverschuldigd is betaald, waaronder begrepen dat:
1°. de belanghebbende naderhand met betrekking tot de periode waarover bijstand is
verleend, over in aanmerking te nemen middelen als bedoeld in paragraaf 3.4 beschikt of
kan beschikken;
2°. bijstand is verleend met een bepaalde bestemming en naderhand door de belanghebbende
vergoedingen of tegemoetkomingen worden ontvangen met het oog op die bestemming.
3. Indien een gemeente ingevolge artikel 42, derde lid, gehouden is kosten van bijstand over een
bepaalde periode aan een andere gemeente te vergoeden, geschiedt de terugvordering over die
periode, voorzover zij nog niet heeft plaatsgehad, door het college van eerstgenoemde gemeente.
4. Het college is bevoegd tot verrekening van in de voorafgaande zes maanden ontvangen middelen
met de algemene bijstand.
5. Bij gebreke van tijdige betaling kan de vordering worden verhoogd met de op de terugvordering
betrekking hebbende kosten. Loonbelasting en de premies volksverzekeringen waarvoor de
gemeente die de bijstand verstrekt krachtens de Wet op de loonbelasting 1964 inhoudingsplichtige
is, kunnen worden teruggevorderd, voor zover deze belasting en premies niet verrekend kunnen
worden met de door het college af te dragen loonbelasting en premies volksverzekeringen.

6. Terugvordering als bedoeld in het tweede lid, onderdeel e, vindt niet plaats, indien de betreffende
kosten zijn gemaakt meer dan twee jaar vóór de datum van verzending van het besluit tot
terugvordering.
7. In afwijking van het eerste lid kan het college besluiten van terugvordering of van verdere
terugvordering als bedoeld in het eerste lid af te zien, indien de persoon van wie de kosten van
bijstand worden teruggevorderd:
a. gedurende tien jaar volledig aan zijn betalingsverplichtingen heeft voldaan;
b. gedurende tien jaar niet volledig aan zijn betalingsverplichtingen heeft voldaan, maar het
achterstallige bedrag over die periode, vermeerderd met de daarover verschuldigde wettelijke
rente en de op de invordering betrekking hebbende kosten, alsnog heeft betaald;
c. gedurende tien jaar geen betalingen heeft verricht en niet aannemelijk is dat hij deze op enig
moment zal gaan verrichten; of
d. een bedrag, overeenkomend met ten minste 50% van de restsom, in één keer aflost.
8. Indien daarvoor dringende redenen aanwezig zijn kan het college besluiten geheel of gedeeltelijk
van terugvordering af te zien.
Artikel 59. Terugvordering gezinsleden
1. Onverminderd artikel 58 kunnen kosten van bijstand, indien de bijstand aan een gezin wordt
verleend, van alle gezinsleden worden teruggevorderd.
2. Indien de bijstand als gezinsbijstand aan gehuwden had moeten worden verleend maar zulks
achterwege is gebleven, omdat de belanghebbende de verplichtingen, bedoeld in artikel 17, of
artikelen 30c, tweede en derde lid, van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen,
niet of niet behoorlijk is nagekomen, kunnen de kosten van bijstand mede worden teruggevorderd
van de persoon met wiens middelen als bedoeld in paragraaf 3.4, bij de verlening van bijstand
rekening had moeten worden gehouden.
3. Indien de bijstand terecht als gezinsbijstand aan gehuwden is verleend, maar de belanghebbende
toch de verplichtingen, bedoeld in artikel 17, of artikel 30c, tweede en derde lid, van de Wet
structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen, niet of niet behoorlijk is nagekomen, kunnen de
kosten van de bijstand mede worden terugge-vorderd van de persoon met wiens middelen als
bedoeld in paragraaf 3.4, bij de verlening van de bijstand rekening had moeten worden gehouden.
4. De in het eerste, tweede en derde lid bedoelde personen zijn hoofdelijk aansprakelijk voor de
terugbetaling van kosten van bijstand die worden teruggevorderd.
Artikel 60. Besluit tot terugvordering en betaling bestuurlijke boete
1. De persoon van wie kosten van bijstand worden teruggevorderd is verplicht desgevraagd aan het
college de inlichtingen te verstrekken die voor terugvordering op grond van deze paragraaf van
belang zijn.
2. Het college kan de kosten van de bijstand, bedoeld in de artikelen 58 en 59 invorderen bij
dwangbevel.
3. Indien de persoon van wie kosten van bijstand als bedoeld in de artikelen 58, met uitzondering van
het eerste lid, en 59 worden teruggevorderd algemene bijstand of een uitkering op grond van de
Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers of de
Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen
ontvangt, is het college bevoegd tot verrekening van die kosten met die algemene bijstand of
uitkering.
4. Indien de persoon van wie kosten van bijstand als bedoeld in de artikelen 58, eerste lid, worden
teruggevorderd dan wel verplicht is tot betaling van een bestuurlijke boete algemene bijstand of
een uitkering op grond van de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk
arbeidsongeschikte werkloze werknemers of de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk

arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen ontvangt, verrekent het college die kosten en
bestuurlijke boete met die algemene bijstand of uitkering.
5. De in artikel 479g van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering aan de raad voor de
kinderbescherming toegekende bevoegdheid komt gelijkelijk toe aan het college. Indien het
college gebruik maakt van deze bevoegdheid, geschiedt de bekendmaking van het dwangbevel, in
afwijking van artikel 4:123, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht, door middel van
toezending per post aan degene van wie kosten van bijstand worden teruggevorderd.
6. Zolang de belanghebbende de verplichtingen, bedoeld in het eerste lid en de artikelen 18a, achtste
lid, en 47g, achtste lid, niet of niet behoorlijk nakomt:
a. is het college, in afwijking van artikel 4.93, vierde lid, van de Algemene wet bestuursrecht,
bevoegd tot verrekening voor zover beslag op de vordering van de schuldeiser nietig zou zijn;
b. geldt de beslagvrije voet, bedoeld in de artikelen 475c tot en met 475e van het Wetboek van
Burgerlijke Rechtsvordering, in afwijking van artikel 4:116 van de Algemene wet bestuursrecht,
niet bij invordering van kosten van bijstand en de bestuurlijke boete bij dwangbevel.
7. Terugvordering van kosten van bijstand als bedoeld in de artikelen 58 en 59 is bevoorrecht en
volgt onmiddellijk na de vorderingen in artikel 288 van Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek
omschreven.
Artikel 60a. Verrekening
1. Indien degene van wie de kosten van bijstand worden teruggevorderd dan wel die verplicht is tot
betaling van een bestuurlijke boete algemene bijstand of een uitkering op grond van de Wet
inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werklozen werknemers of de Wet
inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen ontvangt
van het college van een andere gemeente dan het college dat de kosten van bijstand terugvordert
of de bestuurlijke boete heeft opgelegd, betaalt het college van die andere gemeente, zonder dat
daarvoor een machtiging nodig is van de belanghebbende, het bedrag van de terugvordering of de
bestuurlijke boete uit de algemene bijstand of de uitkering op verzoek aan het college dat de
kosten van bijstand terugvordert of de bestuurlijke boete heeft opgelegd.
2. Indien degene van wie de kosten van bijstand worden teruggevorderd dan wel die verplicht is tot
betaling van een bestuurlijke boete een uitkering ontvangt op grond van de Werkloosheidswet, de
Wet inkomensvoorziening oudere werklozen, de Ziektewet, de Wet
arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen, de Wet werk en inkomen naar
arbeidsvermogen, de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering, de Wet
arbeidsongeschiktheidsvoorziening militairen, de Wet arbeid en zorg of de Toeslagenwet of een
uitkering of inkomensondersteuning ontvangt op grond van de Wet
arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten betaalt het Uitvoeringsinstituut
werknemersverzekeringen, zonder dat daarvoor een machtiging nodig is van belanghebbende, het
bedrag van de terugvordering of de bestuurlijke boete uit de uitkering of de
inkomensondersteuning op verzoek aan het college dat de kosten van bijstand terugvordert of de
bestuurlijke boete heeft opgelegd.
3. Indien degene van wie de kosten van bijstand worden teruggevorderd dan wel die verplicht is tot
betaling van een bestuurlijke boete een uitkering ontvangt op grond van de Algemene
Ouderdomswet of de Algemene nabestaandenwet betaalt de Sociale verzekeringsbank, zonder
dat daarvoor een machtiging nodig is van belanghebbende, het bedrag van de terugvordering of
de bestuurlijke boete uit de uitkering op verzoek aan het college dat de kosten van bijstand
terugvordert of de bestuurlijke boete heeft opgelegd.
4. Onverminderd artikel 60, derde lid, en het eerste, tweede en derde lid kan het college een
vordering die een belanghebbende op hem heeft, verrekenen met een vordering als bedoeld in
artikel 58 en 59.
5. Indien de kosten van bijstand worden teruggevorderd door de Sociale verzekeringsbank is het
eerste tot en met het vierde lid van overeenkomstige toepassing.

Artikel 60b. Verrekening bestuurlijke boete bij recidive
1. Bij de verrekening, bedoeld in artikel 60, vierde lid, kan de bestuurlijke boete, bedoeld in de
artikelen 18a, vijfde lid, en 47g, vijfde lid, door het college onderscheidenlijk de Sociale
verzekeringsbank, in afwijking van artikel 4:93, vierde lid, van de Algemene wet bestuursrecht,
verrekend worden gedurende een tijdvak van ten hoogste drie maanden vanaf het moment van de
dagtekening waarop de bestuurlijke boete is opgelegd.
2. Het eerste lid is van overeenkomstige toepassing bij de betaling, bedoeld in artikel 60a, eerste lid,
van de bestuurlijke boete, bedoeld in de artikelen 18a, vijfde lid, en 47g, vijfde lid, met dien
verstande dat het college van die andere gemeente, bedoeld in artikel 60a, eerste lid,
onderscheidenlijk de Sociale verzekeringsbank de bevoegdheid heeft op verzoek van de
belanghebbende bij de verrekening de beslagvrije voet, bedoeld in de artikelen 475c tot en met
475e van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, toe te passen.
3. Artikel 60, vierde lid, en het eerste en tweede lid zijn van overeenkomstige toepassing op de
verrekening van de bestuurlijke boete, bedoeld in de artikelen 18a, eerste lid, en 47g, eerste lid,
indien en voor zover op het moment van verrekening, bedoeld in het eerste lid, de bestuurlijke
boete door de overtreder niet is betaald.
4. De voorgaande leden laten de verrekening van de bestuurlijke boete op grond van de artikelen 60,
vierde lid, en 60a, eerste lid, na het tijdvak, bedoeld in het eerste lid, onverlet.
Artikel 60c. Geen schuldregeling bij overtreding informatieverplichtingen
Door het college wordt geen medewerking verleend aan een schuldregeling indien een vordering is
ontstaan door het niet of niet behoorlijke nakomen door de belanghebbende van de verplichting,
bedoeld in artikel 17, eerste lid, of de verplichtingen, bedoeld in artikel 30c, tweede en derde lid, van
de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen, en hiervoor een bestuurlijke boete is
opgelegd, dan wel met betrekking tot het niet of niet behoorlijk nakomen van die verplichtingen
aangifte is gedaan op grond van het Wetboek van Strafrecht.
§ 6.5. Verhaal
Artikel 61. Algemeen
Kosten van bijstand kunnen door het college worden verhaald in de gevallen en naar de regels
aangegeven in deze paragraaf.
Artikel 62. Onderhoudsplicht
Kosten van bijstand kunnen tot de grens van de onderhoudsplicht, bedoeld in Boek 1 van het
Burgerlijk Wetboek, worden verhaald:
a. op degene die bij het ontbreken van gezinsverband zijn onderhoudsplicht jegens zijn
echtgenoot, of minderjarig kind niet of niet behoorlijk nakomt en op het minderjarige kind dat
zijn onderhoudsplicht jegens zijn ouders niet of niet behoorlijk nakomt;
b. op degene die zijn onderhoudsplicht na echtscheiding of ontbinding van het huwelijk na
scheiding van tafel en bed niet of niet behoorlijk nakomt;
c. op degene die zijn onderhoudsplicht op grond van artikel 395a van Boek 1 van het Burgerlijk
Wetboek niet of niet behoorlijk nakomt jegens zijn meerderjarig kind aan wie bijzondere
bijstand is verleend.
Artikel 62a. Uitkering tot levensonderhoud
Bij de beoordeling van het bestaan van het verhaalsrecht, bedoeld in artikel 159a van Boek 1 van het
Burgerlijk Wetboek of artikel 62, en de omvang van het te verhalen bedrag wordt rekening gehouden
met de maatstaven die gelden en de omstandigheden die van belang zijn in het geval dat de rechter
dient te beslissen over de vraag of en, zo ja, tot welk bedrag een uitkering tot levensonderhoud na
echtscheiding, scheiding van tafel en bed of ontbinding van het huwelijk na scheiding van tafel en bed

zou moeten worden toegekend.
Artikel 62b. Verhaal volgens rechterlijke uitspraak
1. Indien een rechterlijke uitspraak betreffende levensonderhoud verschuldigd op grond van Boek 1
van het Burgerlijk Wetboek die uitvoerbaar is, niet wordt nagekomen, wordt verhaald in
overeenstemming met deze uitspraak.
2. De betaling van het verschuldigde geschiedt binnen 30 dagen na bekendmaking van het besluit tot
verhaal overeenkomstig het eerste lid.
3. Degene op wie wordt verhaald kan binnen de termijn waarbinnen betaling moet plaatsvinden tegen
het besluit tot verhaal in verzet komen door een verzoekschrift aan de rechtbank. Het verzet kan
niet gegrond zijn op de bewering dat de uitkering tot onderhoud ten onrechte is opgelegd of onjuist
is vastgesteld. Indien tijdig verzet is gedaan wordt de invordering pas voortgezet zodra het verzet
is ingetrokken of ongegrond verklaard.
4. Het college is bevoegd, met uitsluiting van degene die de bijstand ontvangt, het verschuldigde bij
dwangbevel in te vorderen.
Artikel 62c. Bevoegd college
1. Indien degene, die bijstand ontvangt of heeft ontvangen en ten aanzien van wie door de rechter
een verhaalsbedrag verschuldigd op grond van artikel 159a van Boek 1 van het Burgerlijk
Wetboek of artikel 62 is vastgesteld, zijn woonplaats verplaatst naar een andere gemeente en
aldaar bijstand ontvangt of heeft ontvangen, gaat de bevoegdheid tot tenuitvoerlegging van de
rechterlijke uitspraak op het college van de andere gemeente over.
2. Het college van de vertrekgemeente blijft bevoegd tot tenuitvoerlegging voor zover het gaat om
betalingsachterstanden ter zake van verhaal van bijstand die door dat college is verleend.
Artikel 62d. Indexering
1. Het door de rechter vastgestelde verhaalsbedrag verschuldigd op grond van artikel 159a van Boek
1 van het Burgerlijk Wetboek of artikel 62 wordt jaarlijks met ingang van 1 januari van rechtswege
gewijzigd met het op grond van artikel 402a van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek vast te stellen
percentage.
2. De toepassing van het eerste lid blijft achterwege indien de wijziging van rechtswege bij
rechterlijke uitspraak is uitgesloten.
Artikel 62e. Gewijzigde omstandigheden
1. Het door de rechter vastgestelde verhaalsbedrag kan op verzoek van het college of van degene op
wie verhaal wordt uitgeoefend door de rechter worden gewijzigd op grond van gewijzigde
omstandigheden.
2. Het college kan aan de rechter verzoeken het verhaalsbedrag in afwijking van een rechterlijke
uitspraak betreffende levensonderhoud verschuldigd krachtens Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek
vast te stellen, indien de rechter:
a. deze uitspraak zou kunnen wijzigen op de gronden genoemd in de artikelen 157 en 401 van
dat boek;
b. geen rekening heeft kunnen houden met alle voor de betrokken beslissing in aanmerking
komende gegevens en omstandigheden betreffende beide partijen.
Artikel 62f. Verhaal bij schenking en nalatenschap
Kosten van bijstand kunnen door het college worden verhaald op:

a. degene aan wie de persoon die bijstand ontvangt of heeft ontvangen een schenking heeft
gedaan voor zover bij het besluit op de bijstandsaanvraag met de geschonken middelen
rekening zou zijn gehouden indien de schenking niet had plaatsgevonden, tenzij gelet op alle
omstandigheden aannemelijk is dat de schenker ten tijde van de schenking de noodzaak van
bijstandsverlening redelijkerwijs niet heeft kunnen voorzien;
b. de nalatenschap van de persoon indien:
1°. aan die persoon ten onrechte bijstand is verleend en voor zover voor het overlijden nog
geen terugvordering heeft plaatsgevonden;
2°. bijstand is verleend in de vorm van geldlening of als gevolg van borgtocht.
Artikel 62g. Mededeling verhaalsbesluit
1. Het besluit tot verhaal op grond van deze paragraaf, anders dan met toepassing van artikel 62b,
wordt door het college aan degene op wie verhaal wordt gezocht medegedeeld. Bij verhaal op de
nalatenschap kan de mededeling worden gericht tot de langstlevende echtgenoot of een der
erfgenamen die geacht kan worden bij de afwikkeling van de nalatenschap te zijn betrokken.
2. Indien de belanghebbende niet uit eigen beweging bereid is de verlangde gelden aan het college
te betalen dan wel niet of niet tijdig tot betaling daarvan overgaat, kan het college overgaan tot
verhaal in rechte.
Artikel 62h. Verzoekschrift tot verhaal
1. Verzoekschriften met betrekking tot verhaal in rechte op grond van deze paragraaf, alsmede
verzoeken tot wijziging van een rechterlijke verhaalsuitspraak, worden ingediend bij de rechtbank.
2. Op de indiening en behandeling van het verzoekschrift, alsmede op de procedure in hoger beroep,
zijn de artikelen 799, tweede lid, en 801 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering van
overeenkomstige toepassing.
3. Het college kan op grond van deze paragraaf in rechte optreden zonder procureur.
Artikel 62i. Schakelbepaling
De artikelen 58, vijfde lid, en 60, eerste en vijfde tot en met zevende lid, zijn met betrekking tot het
verhaal van kosten van bijstand van overeenkomstige toepassing, met dien verstande dat artikel
479e, tweede lid, van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering van toepassing is.
§ 6.6. Gegevensuitwisseling
Artikel 63. Inlichtingenverplichting werkgever
1. Een ieder is verplicht desgevraagd en bevoegd uit eigen beweging aan het college kosteloos
opgaven en inlichtingen te verstrekken omtrent feiten en omstandigheden die noodzakelijk zijn
voor de uitvoering van deze wet door het college ten opzichte van een persoon te wiens behoeve
bijstand is gevraagd of wordt verleend en die in zijn dienst dan wel voor hem arbeid verricht, heeft
verricht of zou kunnen gaan verrichten. De verplichting strekt zich mede uit tot de inkomsten van
een persoon van wie kosten van bijstand ingevolge paragraaf 4 worden of kunnen worden
teruggevorderd of op wie kosten van bijstand ingevolge paragraaf 5 worden of kunnen worden
verhaald.
2. De opgaven en inlichtingen worden desgevraagd schriftelijk, of in een andere vorm die
redelijkerwijs kan worden verlangd, binnen een door het college schriftelijk te stellen termijn
verstrekt.
Artikel 64. Inlichtingenverplichting instanties
1. De hieronder vermelde instanties zijn verplicht desgevraagd aan het college of, indien het college
aan het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen mandaat heeft verleend tot het nemen van
besluiten inzake de verlening van bijstand, aan het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen,

kosteloos opgaven en inlichtingen te verstrekken die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van deze
wet door het college:
a.
b.
c.
d.

het college van andere gemeenten;
het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen en de Sociale verzekeringsbank;
de Belastingdienst;
het College zorgverzekeringen, genoemd in artikel 58, eerste lid, van de Zorgverzekeringswet,
de Nederlandse Zorgautoriteit, bedoeld in de Wet marktordening gezondheidszorg en de
zorgverzekeraars in de zin van de artikelen 1, onderdeel b, van de Zorgverzekeringswet of van
de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten;
e. de bedrijfstakpensioenfondsen, ondernemingspensioenfondsen, risicofondsen, stichtingen tot
uitvoering van een regeling inzake vervroegd uittreden en andere organen belast met het doen
van uitkeringen of verstrekkingen die bij of krachtens artikel 8 van de Wet inkomensvoorziening
oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers als inkomen worden
aangemerkt;
f. de Kamer van Koophandel, met dien verstande dat dit, in afwijking van de aanhef van dit lid,
geschiedt tegen betaling van de daarvoor op grond van de Handelsregisterwet 2007
vastgestelde vergoeding;
g. de korpschef en de bevelhebber van de Koninklijke marechaussee in de zin van de
Vreemdelingenwet 2000;
h. de Belastingdienst/Toeslagen betreffende de toekenning van tegemoetkomingen met
toepassing van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen en Onze Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties betreffende de toepassing van de Wet bevordering
eigenwoningbezit;
i. Onze Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap dan wel, voor zover het betreft het
onderwijs of onderzoek op het gebied van de landbouw en de natuurlijke omgeving, Onze
Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie betreffende de toepassing van de
Wet studiefinanciering 2000, de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten en de
Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek;
j. Onze Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie betreffende de omvang van de
productiebeperkende maatregelen voor het bedrijf van de ondernemer in de agrarische sector;
k. Onze Minister van Veiligheid en Justitie voor zover het betreft de persoon die rechtens zijn
vrijheid is ontnomen of de persoon die zich onttrekt aan de tenuitvoerlegging van een
vrijheidsstraf of vrijheidsbenemende maatregel;
l. de instanties en personen die woonruimte verhuren;
m. de instanties die in het kader van de openbare nutsvoorziening energie en water leveren;
n. derden die in het kader van de uitoefening van beroep of bedrijf de arbeidsinschakeling van
personen bevorderen;
o. de geneesheer-directeur, bedoeld in de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische
ziekenhuizen;
p. Onze Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties betreffende de toepassing van
de Wet inburgering;
q. Onze Minister en de colleges van burgemeester en wethouders voor zover het gegevens
betreft die verwerkt worden in de registers kinderopvang en peuterspeelzaalwerk, bedoeld in
de Wet kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen.
2. De geneesheer-directeur, bedoeld in het eerste lid, onderdeel o, verstrekt slechts gegevens en
inlichtingen indien:
a. deze noodzakelijk zijn voor de uitvoering van artikel 13, derde lid, laatste zin; en
b. deze betrekking hebben op:
1°. de opneming;
2°. het ontslag;
3°. het verleende verlof; of
4°. het ingetrokken verlof.
3. Het vragen door het college en het verstrekken door de in het eerste lid bedoelde instanties van de
in het eerste lid bedoelde gegevens en inlichtingen kan geschieden door tussenkomst van het
Inlichtingenbureau.

4. Griffiers van colleges, geheel of ten dele met rechtspraak belast, zijn verplicht desgevraagd aan
het college of, indien het college aan het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen mandaat
heeft verleend tot het nemen van besluiten inzake de verlening van bijstand, aan het
Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen, kosteloos alle gegevens en uittreksels of
afschriften van uitspraken, registers en andere stukken te verstrekken die noodzakelijk zijn voor de
uitvoering van deze wet.
5. De in het eerste en het vierde lid bedoelde verplichtingen strekken zich mede uit tot degene:
a. van wie kosten van bijstand worden of kunnen worden teruggevorderd ingevolge paragraaf 4 of
op wie deze worden of kunnen worden verhaald ingevolge paragraaf 5;
b. die hun hoofdverblijf hebben in dezelfde woning, of ten aanzien van wie dat redelijkerwijs kan
worden vermoed, als degene:
1°. te wiens behoeve bijstand is gevraagd of wordt verleend;
2°. van wie kosten van bijstand worden of kunnen worden teruggevorderd ingevolge paragraaf
4 of op wie deze worden of kunnen worden verhaald ingevolge paragraaf 5.
6. De in het eerste lid en het vierde lid bedoelde gegevens en inlichtingen worden desgevraagd
schriftelijk, of in een andere vorm die redelijkerwijs kan worden verlangd, en zo spoedig mogelijk,
doch in elk geval binnen vier weken na ontvangst van het verzoek hiertoe, verstrekt.
7. De in het eerste lid, onderdeel a tot en met k, genoemde instanties treffen desgevraagd met het
college en met het Inlichtingenbureau een regeling met betrekking tot de mededeling van
wijzigingen in de eerder aan hen gevraagde gegevens en inlichtingen.
8. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen regels worden gesteld omtrent het derde
lid en de inhoud en vormgeving van de in het zevende lid bedoelde regelingen.
9. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen een of meer van de in het eerste lid bedoelde
instanties worden aangewezen die ten behoeve van aan het college te verstrekken gegevens en
inlichtingen, de door het Inlichtingenbureau aan deze instanties verstrekte gegevens van aldaar op
dat moment nog onbekende personen opslaan. Het derde lid is van overeenkomstige toepassing.
Bij toepassing van de eerste volzin wordt bij of krachtens algemene maatregel van bestuur
bepaald op welke wijze en gedurende welke termijn deze gegevens worden opgeslagen.
10. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen andere instanties en personen dan genoemd in het
eerste en het vierde lid worden aangewezen voor wie de verplichtingen, bedoeld in het eerste lid
tot en met achtste lid, eveneens gelden, voorzover het betreft de verstrekking van nader bij
algemene maatregel van bestuur aan te wijzen inlichtingen en gegevens.
11. Bij de algemene maatregel van bestuur, bedoeld in het tiende lid, kan tevens worden bepaald dat
de daar bedoelde verplichting alleen geldt jegens ambtenaren met opsporingsbevoegdheid.
12. Onze Minister van Veiligheid en Justitie verstrekt ten aanzien van de persoon die rechtens zijn
vrijheid is ontnomen of de persoon die zich onttrekt aan de tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf
of vrijheidsbenemende maatregel, onverwijld en kosteloos de gegevens en alle overige opgaven
en inlichtingen, waarover deze beschikt en die noodzakelijk zijn voor het recht op bijstand, aan het
college, of, indien het college aan het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen mandaat
heeft verleend tot het nemen van besluiten inzake de verlening van bijstand, aan het
Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen, door tussenkomst van het Inlichtingenbureau,
waarbij hij gebruik kan maken van het burgerservicenummer of, bij het ontbreken daarvan, het
sociaal-fiscaalnummer.
13. Onze Minister van Buitenlandse Zaken verstrekt ten aanzien van de Nederlander die in het
buitenland rechtens zijn vrijheid is ontnomen, onverwijld en kosteloos, gegevens, en inlichtingen
waarover hij beschikt en die noodzakelijk zijn voor het recht op bijstand, aan het college, of, indien
het college aan het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen mandaat heeft verleend tot het
nemen van besluiten inzake de verlening van bijstand, aan het Uitvoeringsinstituut
werknemersverzekeringen, door tussenkomst van het Inlichtingenbureau, waarbij hij gebruik kan
maken van het burgerservicenummer. Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld over

de uitvoering van dit lid.
14. De Belastingdienst verstrekt aan het college, of indien het college aan het Uitvoeringsinstituut
werknemersverzekeringen mandaat heeft verleend tot het nemen van besluiten inzake de
verlening van bijstand, aan het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen, zonder dat daaraan
een verzoek ten grondslag ligt gegevens als bedoeld in het eerste lid over samenloop van een
uitkering met inkomen uit of in verband met arbeid of bedrijf of over vermogen, die bij de uitvoering
van een belastingwet of bij de invordering van enige rijksbelasting bekend zijn geworden voor
zover die gegevens noodzakelijk zijn voor de uitvoering van deze wet.
Artikel 65. Geheimhoudingsplicht
1. Het is een ieder verboden hetgeen hem uit of in verband met enige werkzaamheid bij de uitvoering
van deze wet over de persoon of zaken van een ander blijkt of wordt meegedeeld, verder bekend
te maken dan voor de uitvoering van deze wet noodzakelijk is dan wel op grond van deze wet is
voorgeschreven of toegestaan.
2. Het in het eerste lid vervatte verbod is niet van toepassing indien:
a. enig wettelijk voorschrift tot bekendmaking verplicht;
b. degene op wie de gegevens betrekking hebben schriftelijk heeft verklaard tegen de
verstrekking van deze gegevens geen bezwaar te hebben;
c. de gegevens niet herleidbaar zijn tot individuele natuurlijke personen.
3. Ten behoeve van wetenschappelijk onderzoek of statistiek kunnen desgevraagd gegevens aan
derden worden verstrekt voorzover de persoonlijke levenssfeer van de betrokkenen daardoor niet
onevenredig wordt geschaad.
4. Degene die op grond van de artikelen 63 tot en met 68 gegevens verstrekt dient na te gaan of
degene aan wie de gegevens worden verstrekt redelijkerwijs bevoegd is te achten om die
gegevens te verkrijgen.
Artikel 66. Vermoeden misdrijf
Het college is verplicht, indien het bij de uitvoering van deze wet het gegronde vermoeden krijgt van
een misdrijf dat is gepleegd ten nadele van een Nederlands of buitenlands uitvoeringsorgaan van de
sociale verzekeringswetten of van een Nederlands of buitenlands overheidsorgaan, voorzover dit is
belast met het verrichten van uitkeringen, het doen van verstrekkingen dan wel het heffen van
bijdragen, het betrokken orgaan hiervan in kennis te stellen.
Artikel 67. Inlichtingenverplichting gemeenten
1. Het college is bevoegd uit eigen beweging en verplicht desgevraagd, onverminderd artikel 107 van
de Vreemdelingenwet 2000, uit de administratie terzake van de uitvoering van deze wet aan de
hieronder vermelde instanties kosteloos de gegevens te verstrekken:
a. het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen en de Sociale verzekeringsbank voor de
uitvoering van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen of de wettelijke
regelingen, bedoeld in de artikelen 30, eerste lid, onderdeel a, en 34, eerste lid, onderdeel a,
van die wet;
b. de Belastingdienst voor de heffing of invordering van enige rijksbelasting, de premies voor de
sociale verzekeringen, bedoeld in artikel 2, onderdelen a en c, van de Wet financiering sociale
verzekeringen, of inkomensafhankelijke bijdragen als bedoeld in artikel 41 van de
Zorgverzekeringswet en de Belastingdienst/Toeslagen voor de uitvoering van
inkomensafhankelijke regelingen als bedoeld in de Algemene wet inkomensafhankelijke
regelingen;
c. het college van andere gemeenten voor de uitvoering van deze wet, de Wet
inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers en de
Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen;
d. het College zorgverzekeringen, genoemd in artikel 58, eerste lid, van de Zorgverzekeringswet,

de Nederlandse Zorgautoriteit, bedoeld in de Wet marktordening gezondheidszorg en de
zorgverzekeraars in de zin van de artikelen 1, onderdeel b, van de Zorgverzekeringswet of van
de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten, voor de uitvoering van de Zorgverzekeringswet of
de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten;
e. derden die in het kader van de uitoefening van beroep of bedrijf de arbeidsinschakeling van
personen bevorderen;
f. buitenlandse organen voor de vervulling van een taak van zwaarwegend algemeen belang;
g. bestuursorganen van Aruba, Curaçao, en Sint Maarten voor de vervulling van een taak van
zwaarwegend algemeen belang;
h. Onze Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voor de uitvoering van de Wet
inburgering;
i. Onze Minister van Veiligheid en Justitie in verband met de tenuitvoerlegging van
vrijheidsstraffen en vrijheidsbenemende maatregelen.
2. Het verstrekken door het college aan de in het eerste lid bedoelde instanties van de in het eerste
lid bedoelde gegevens kan geschieden door tussenkomst van het Inlichtingenbureau.
3. De in het eerste lid bedoelde gegevensverstrekking vindt niet plaats indien de persoonlijke
levenssfeer van de betrokkenen daardoor onevenredig wordt geschaad.
4. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen regels worden gesteld omtrent de
gevallen waarin en de wijze waarop in ieder geval gegevens dienen te worden verstrekt.
5. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen andere instanties dan genoemd in het eerste lid
worden aangewezen ten behoeve waarvan de verplichtingen, bedoeld in het eerste lid, eveneens
gelden.
Artikel 68. Burgerservicenummer of, bij het ontbreken daarvan, sociaal-fiscaalnummer
1. In de administratie van de gemeente en van het Inlichtingenbureau terzake van de uitvoering van
deze wet wordt het burgerservicenummer of, bij het ontbreken daarvan, het sociaal-fiscaalnummer
opgenomen waaronder een natuurlijk persoon is geregistreerd bij de belastingdienst.
2. Bij de verstrekking van gegevens door het college, het Inlichtingenbureau en de in de artikelen 64
en 67 bedoelde instanties wordt, indien daartoe bevoegd, gebruik gemaakt van dit
burgerservicenummer, onderscheidenlijk dit sociaal-fiscaalnummer. Derden die in het kader van
de uitoefening van beroep of bedrijf de arbeidsinschakeling van personen bevorderen gebruiken
het burgerservicenummer, onderscheidenlijk het sociaal-fiscaalnummer, slechts voorzover dat
noodzakelijk is voor het verrichten van werkzaamheden die in het kader van de voorzieningen,
bedoeld in artikel 7, eerste lid, onderdeel a, en het tweede lid, worden uitgevoerd.
3. Ten behoeve van het gebruik van het sociaal-fiscaalnummer bij het ontbreken van het
burgerservicenummer kan Onze Minister van Financiën aan personen die algemene bijstand
ontvangen, een sociaal-fiscaalnummer toekennen, indien aan die personen nog geen sociaalfiscaalnummer is toegekend.
Hoofdstuk 7. Financiering, toezicht en informatie
§ 7.1. Financiering
Artikel 69. Uitkering en verdeling onder de gemeenten
1. Onze Minister verstrekt jaarlijks ten laste van ’s Rijks kas aan het college een uitkering om het
college van middelen te voorzien met het oog op:
a. het toekennen van algemene bijstand en van uitkeringen als bedoeld in de Wet
inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers en de Wet
inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen en voor de

daarbij verschuldigde loonbelasting, premies volksverzekeringen en de inkomensafhankelijke bijdrage,
bedoeld in artikel 42 van de Zorgverzekeringswet;
b. de kosten van de loonkostensubsidies, die op grond van artikel 10d, worden verstrekt.
2. Bij wet wordt het totale bedrag dat beschikbaar is voor de uitkering, bedoeld in het eerste lid,
vastgesteld, waarbij uitgangspunt is dat dit bedrag voor het desbetreffende kalenderjaar toereikend
is voor de geraamde kosten van alle gemeenten in verband met uitgaven als bedoeld in het eerste
lid.
3. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden regels gesteld voor de verdeling van de
uitkering, bedoeld in het eerste lid, onder de gemeenten en het verzamelen van gegevens
noodzakelijk voor het vaststellen van deze verdeling.
4. De uitkering aan het college wordt ten minste drie maanden voorafgaand aan het kalenderjaar
waarop zij betrekking heeft door Onze Minister bekend gemaakt.
5. Mede ten behoeve van de kosten van de voorzieningen, bedoeld in artikel 7, eerste lid, onderdeel
a, niet zijnde uitvoeringskosten ontvangt het college een uitkering op grond van de Wet
participatiebudget.
Artikel 70 [Vervallen per 01-01-2009]
Artikel 71. Aanpassing uitkering
1. Het totale bedrag, bedoeld in artikel 69, tweede lid, voor de uitkering, bedoeld in artikel 69, eerste
lid, wordt in het jaar waarop het bedrag betrekking heeft bij of krachtens de wet aangepast op
basis van nieuwe ramingsgegevens.
2. Indien het totale bedrag wordt herzien, wordt het bedrag waarmee de uitkering, bedoeld in artikel
69, eerste lid, wordt aangepast binnen een periode van vier weken na de herziening door Onze
Minister vastgesteld.
Artikel 72 [Vervallen per 01-01-2013]
Artikel 73. Toetsingscommissie aanvullende uitkeringen Participatiewet
1. Er is een toetsingscommissie aanvullende uitkeringen Participatiewet, die tot taak heeft Onze
Minister te adviseren over een te nemen besluit naar aanleiding van een verzoek als bedoeld in
artikel 74, eerste lid.
2. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden regels gesteld met betrekking tot de
samenstelling, de taakuitoefening en oordeelsvorming door de toetsingscommissie aanvullende
uitkeringen Participatiewet.
Artikel 74. Incidentele of meerjarige aanvulling op uitkering
1. Indien de verstrekte uitkering op grond van artikel 69 onvoldoende dekking biedt voor de netto
lasten van het toekennen van algemene bijstand, uitkeringen of inkomensvoorzieningen als
bedoeld in artikel 69, eerste lid, kan door Onze Minister op verzoek van het college een incidentele
of meerjarige aanvullende uitkering worden verleend.
2. Jaarlijks wordt bij wet het bedrag dat besteed kan worden aan aanvullende uitkeringen als bedoeld
in het eerste lid vastgesteld, dat geen deel uitmaakt van het bedrag, bedoeld in artikel 69, tweede
lid.
3. Een verzoek als bedoeld in het eerste lid wordt door het college ingediend bij de
toetsingscommissie aanvullende uitkeringen Participatiewet.
4. Onze Minister kan voorwaarden verbinden aan het besluit tot verlening van een meerjarige

aanvullende uitkering.
5. Onze Minister kan:
a. bepalen dat een meerjarige aanvullende uitkering wordt verminderd indien hij het college een
aanwijzing heeft gegeven als bedoeld in artikel 76, eerste lid;
b. een verleende meerjarige aanvullende uitkering verminderen of intrekken indien het college in
strijd handelt met een wettelijk voorschrift dat betrekking heeft op de meerjarige aanvullende
uitkering, of met een voorwaarde die aan het besluit tot verlening van een meerjarige
aanvullende uitkering is verbonden dan wel indien hij het college een aanwijzing heeft gegeven
als bedoeld in artikel 76, eerste lid.
6. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden regels gesteld voor:
a.
b.
c.
d.

de gronden voor verlening van de aanvullende uitkering;
de berekening van de hoogte van de uitkering;
de voorwaarden, die aan het verzoek worden gesteld;
de wijze van beoordeling van het verzoek door de toetsingscommissie aanvullende uitkeringen
Participatiewet;
e. de toepassing van het vijfde lid.

7. Bij ministeriële regeling worden regels gesteld voor de termijn waarbinnen een verzoek kan
worden ingediend en de termijn waarbinnen op dat verzoek wordt beslist.
Artikel 74a [Vervallen per 01-01-2013]
Artikel 75. Betaling uitkeringen, aanpassing uitkering en aanvullende uitkering
Bij ministeriële regeling worden regels gesteld inzake de betaling van:
a. de uitkering, bedoeld in artikel 69, eerste lid;
b. het bedrag waarmee de uitkering op grond van artikel 71 wordt aangepast;
c. de incidentele aanvullende uitkering en de meerjarige aanvullende uitkering, bedoeld in artikel
74.
§ 7.2. Aanwijzingsbevoegdheid en gemeentelijke toezichthouders
Artikel 76. Aanwijzing en voorzieningen
1. Onze Minister kan, indien hij met betrekking tot de rechtmatige uitvoering van deze wet ernstige
tekortkomingen vaststelt, aan het college, nadat het college gedurende acht weken in de
gelegenheid is gesteld zijn zienswijze naar voren te brengen, een aanwijzing geven. Hij treedt
daarbij niet in de besluitvorming inzake individuele gevallen.
2. In de aanwijzing wordt een termijn opgenomen waarbinnen het college de uitvoering in
overeenstemming heeft gebracht met de aanwijzing.
3. Onze Minister schort de betaling van de uitkering, bedoeld in artikel 69, eerste lid, gedurende ten
minste drie maanden op, indien Onze Minister met betrekking tot de rechtmatige uitvoering van
deze wet ernstige tekortkomingen heeft vastgesteld als bedoeld in het eerste lid, in artikel 52 van
de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers en
in artikel 52 van de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen
zelfstandigen, totdat:
a. hij heeft vastgesteld aan de hand van de zienswijze van het college dat de ernstige
tekortkomingen zijn opgeheven;
b. hij heeft vastgesteld, dat het college aan de in de aanwijzing opgenomen verplichtingen heeft
voldaan;
c. hij heeft geoordeeld, dat het college na afloop van de termijn, bedoeld in het tweede lid, geen
of onvoldoende gevolg heeft gegeven aan de aanwijzing.

4. Onze Minister stelt, indien hij van oordeel is, dat het college, na afloop van de termijn, bedoeld in
het tweede lid, geen of onvoldoende gevolg heeft gegeven aan de aanwijzing, bedoeld in het
eerste lid, in artikel 52 van de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte
werkloze werknemers, in artikel 52 van de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk
arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen of in artikel 87 van de Wet investeren in jongeren, de
uitkering, bedoeld in artikel 69, eerste lid, voor het jaar volgend op het jaar waarin de termijn
afloopt, 1 procent lager vast.
5. Onze Minister stelt, indien hij van oordeel is, dat het college twaalf maanden na afloop van de
termijn, bedoeld in het tweede lid, nog geen of onvoldoende gevolg heeft gegeven aan de
aanwijzing, bedoeld in het derde lid, de uitkering, bedoeld in artikel 69, eerste lid, voor het tweede
jaar volgend op het jaar waarin de termijn afloopt en de daaropvolgende jaren, telkens ten hoogste
3 procent lager vast.
Artikel 76a. Toezicht door gemeenten
Met het toezicht op de naleving van deze wet zijn belast de bij besluit van het college aangewezen
ambtenaren.
§ 7.3. Informatie
Artikel 77. Informatie ten behoeve van uitkering en uitvoeringsbeeld
1. Het college legt verantwoording af aan Onze Minister over de uitvoering van deze wet, op de wijze,
bedoeld in artikel 17a van de Financiële-verhoudingswet.
2. Het college dient jaarlijks bij Onze Minister een beeld van de uitvoering in.
3. Bij ministeriële regeling worden regels gesteld inzake het beeld van de uitvoering.
Artikel 78. Informatie
1. Het college verstrekt desgevraagd aan Onze Minister gegevens en inlichtingen die hij voor de
statistiek, informatievoorziening en beleidsvorming met betrekking tot deze wet nodig heeft.
2. De gegevens en inlichtingen, bedoeld in het eerste lid, en het beeld van de uitvoering, bedoeld in
artikel 77, worden kosteloos verstrekt.
3. Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld met betrekking tot de soort informatie die
het college verstrekt en de wijze waarop het college de gegevens en inlichtingen verzamelt en
verstrekt, waarbij kan worden bepaald, dat categorieën van gemeenten bepaalde inlichtingen niet
hoeven te verzamelen en te verstrekken.
Hoofdstuk 7a. Overgangsrecht
Artikel 78b. Omzetting besluiten
1. Door het college op grond van de Algemene bijstandswet, de Wet inschakeling werkzoekenden of
het Besluit in- en doorstroombanen genomen besluiten gelden als door hem genomen besluiten op
grond van deze wet.
2. In afwijking van het eerste lid gelden door het college op grond van de Wet inschakeling
werkzoekenden of het Besluit in- en doorstroombanen ten aanzien van personen die een uitkering
ontvangen op grond van de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte
gewezen zelfstandigen of de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte
werkloze werknemers genomen besluiten als door hem genomen besluiten op grond van de Wet
inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen
onderscheidenlijk de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte
werkloze werknemers.

3. Door het college of Onze Minister op grond van de Invoeringswet Wet werk en bijstand genomen
besluiten gelden met ingang van de dag van inwerkingtreding van de wet van 29 december 2008
tot intrekking van de Invoeringswet Wet werk en bijstand (Stb. 586) als door het college of Onze
Minister genomen besluiten op grond van deze wet.
Artikel 78c. Krediethypotheek
Artikel 20 van de Algemene bijstandswet en artikel 4, vierde lid, laatste zin, van de Invoeringswet
herinrichting Algemene Bijstandswet, zoals die luidde op 31 december 2003, blijven van toepassing
op bijstand die op 31 december 2003 werd verleend met toepassing van die artikelen.
Artikel 78d. Gesubsidieerde arbeid
1. Een dienstbetrekking als bedoeld in artikel 4 van de Wet inschakeling werkzoekenden, een
arbeidsovereenkomst als bedoeld in artikel 5, eerste lid, van die wet en een dienstbetrekking als
bedoeld in artikel 6 van het Besluit in- en doorstroombanen gelden als een voorziening als bedoeld
in artikel 7, eerste lid, onderdeel a.
2. Op dienstbetrekkingen als bedoeld in de Wet inschakeling werkzoekenden blijft titel 10 van Boek 7
van het Burgerlijk Wetboek alsmede de artikelen 4, tweede, zesde en zevende lid, en 11, aanhef
en onderdeel a, van de Wet inschakeling werkzoekenden van toepassing. Op deze
dienstbetrekkingen is artikel 134, tweede lid, van de Ambtenarenwet niet van toepassing.
Artikel 78e. Bezwaar- en beroepschriften
1. Op een bezwaar- of beroepschrift dat:
a. vóór of op 31 december 2003 is ingediend tegen een door het college op grond van de
Algemene bijstandswet, de Wet inschakeling werkzoekenden of het Besluit in- en
doorstroombanen genomen besluit en waarop op die datum nog niet onherroepelijk is beslist;
b. na 31 december 2003 is ingediend tegen een op grond van de in het eerste lid bedoelde
wetten of het Besluit in- en doorstroombanen met toepassing van artikel 2, tweede lid, van de
Invoeringswet Wet werk en bijstand, na 31 december 2003 genomen besluit en waarop nog
niet onherroepelijk is beslist op het tijdstip dat de bepaling vervalt op grond waarvan het besluit
is genomen;
c. na 31 december 2003 is ingediend en betrekking heeft op bijstandsverlening waarop op grond
van artikel 12, eerste lid, van de Invoeringswet Wet werk en bijstand de Algemene bijstandswet
van toepassing is;
wordt beslist met toepassing van onderscheidenlijk de Algemene bijstandswet, de Wet
inschakeling werkzoekenden of het Besluit in- en doorstroombanen.
2. Het eerste lid is van overeenkomstige toepassing op verzoeken als bedoeld in artikel 140 van de
Algemene bijstandswet en verzoeken om een voorlopige voorziening als bedoeld in artikel 8:81
van de Algemene wet bestuursrecht.
3. Op een bezwaar- of beroepschrift dat voor of op de dag van inwerkingtreding van de wet van 29
december 2008 tot intrekking van de Invoeringswet Wet werk en bijstand (Stb. 586) is ingediend
tegen een door het college of Onze Minister op grond van de Invoeringswet Wet werk en bijstand
genomen besluit en waarop op die datum nog niet onherroepelijk is beslist wordt beslist met
toepassing van deze wet.
Artikel 78f. Grondslag Bbz 2004
Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden regels gesteld met betrekking tot de
verlening van bijstand en bijstand ter voorziening in de behoefte aan bedrijfskapitaal op grond van
deze wet aan zelfstandigen en aan personen die algemene bijstand ontvangen en voornemens zijn
een bedrijf of zelfstandig beroep te beginnen en zich in verband hiermee niet beschikbaar stellen voor
arbeid in dienstbetrekking gedurende de voorbereidingsperiode van ten hoogste twaalf maanden,
waarbij kan worden afgeweken van de artikelen 9, 10, 11, 32, 34, 40, 41, 45, 58, 69, 77 en de
paragrafen 4.2, 6.1 en 7.1.

Artikel 78g. Zelfstandigen
1. De artikelen 18, tweede en derde lid, en 53a, treden, voor zover het betreft zelfstandigen als
bedoeld in artikel 78f, in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip.
2. De artikelen 14 tot en met 14f, 66 en142a van de Algemene bijstandswet, voor zover het betreft
zelfstandigen als bedoeld in artikel 78f, vervallen op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip.
3. Waar in artikel 14, eerste lid, van de Algemene bijstandswet wordt verwezen naar de artikelen 8,
zesde lid, onderdeel b, en 112 van die wet, wordt in plaats van die artikelen gelezen: artikel 2,
derde lid, onderdeel b, onderscheidenlijk artikel 38 van het Besluit bijstandverlening zelfstandigen
2004.
Artikel 78h. Bijstand buitenland
1. De Sociale verzekeringsbank kan de verlening van bijstand aan een Nederlander die zich in het
buitenland bevindt voortzetten ten aanzien van:
a. degene die in december 1995 bijstand ontving op grond van artikel 82 of artikel 95 van de
Algemene Bijstandswet, welke bijstand niet is geëindigd;
b. degene die op enig moment in de periode van 26 weken onmiddellijk voorafgaand aan 31
december 1995 bijstand ontving op grond van artikel 82 van de Algemene Bijstandswet, welke
bijstand in die periode is geëindigd, indien belanghebbende binnen 26 weken na die datum
opnieuw bijstand aanvraagt.
2. De in het eerste lid bedoelde bijstand wordt afgestemd op de omstandigheden, mogelijkheden en
middelen van de belanghebbende, rekening houdend met het niveau van de noodzakelijke kosten
van het bestaan ter plaatse.
3. De artikelen van deze wet zijn niet van toepassing, voor zover de omstandigheden het toelaten,
met uitzondering van hoofdstuk 2 en de paragrafen 6.1 tot en met 6.5, met dien verstande dat de
Sociale verzekeringsbank in de plaats treedt van het college.
4. Zodra ten minste 26 weken zijn verstreken nadat de bijstand die werd verleend op grond van het
eerste lid werd beëindigd, is dat lid ten aanzien van het desbetreffende geval niet langer van
toepassing.
5. In de middelen tot dekking van de uitgaven verbonden aan de uitvoering van dit artikel wordt
voorzien door een rijksbijdrage aan de Sociale verzekeringsbank.
6. Op de uitgaven, bedoeld in het vijfde lid, komen in mindering de bedragen die door de Sociale
verzekeringsbank op grond van deze wet zijn ontvangen door terugvordering.
7. Een nog niet afgehandeld en tot Onze Minister gericht verzoek om op grond van artikel 6 van de
Invoeringswet Wet werk en bijstand een besluit te nemen, wordt vanaf 1 januari 2009 beschouwd
als te zijn gericht tot de Sociale verzekeringsbank.
8. Bezwaren en beroepen die zijn of worden ingesteld tegen een besluit genomen op grond van
artikel 6 van de Invoeringswet Wet werk en bijstand gelden vanaf 1 januari 2009 als bezwaren en
beroepen gericht tot de Sociale verzekeringsbank.
Artikel 78i. Overgang besluiten in verband met uitvoering Sociale verzekeringsbank
1. Een besluit van het college tot verlening van algemene bijstand aan een persoon als bedoeld in
artikel 47a, eerste lid, dat is genomen vóór de datum van inwerkingtreding van paragraaf 5.4, geldt
met ingang van die datum als genomen door de Sociale verzekeringsbank op grond van paragraaf
5.4.
2. De toepassing van paragraaf 6.5 in relatie tot besluiten als bedoeld in het eerste lid gaat na de
datum van inwerkingtreding van paragraaf 5.4 over op de Sociale verzekeringsbank.

3. Een tot het college gericht verzoek door een persoon als bedoeld in artikel 47a, eerste lid, om een
besluit te nemen, waarop op de datum van inwerkingtreding van paragraaf 5.4 nog niet is beslist,
geldt met ingang van die datum als te zijn gericht tot de Sociale verzekeringsbank.
Artikel 78j. Overgangsrecht vorderingen in verband met uitvoering Sociale verzekeringsbank
1. Het college dat vóór de datum van inwerkingtreding van paragraaf 5.4 ten aanzien van een
persoon als bedoeld in artikel 47a, eerste lid, een vordering heeft in verband met terugvordering of
verhaal van kosten van bijstand anders dan in verband met het recht op algemene bijstand,
waarop artikel 78i van toepassing is, blijft, indien die vordering nog niet geheel is voldaan, bevoegd
die vordering te innen.
2. Het eerste lid is van overeenkomstige toepassing ten aanzien van een vóór de datum van
inwerkingtreding van paragraaf 5.4 verstrekte geldlening of borgtocht op grond van artikel 48, 50
en 78c aan een persoon als bedoeld in artikel 47a, eerste lid.
Artikel 78k. Overgang krediethypotheek in verband met uitvoering Sociale verzekeringsbank
1. Rechten en verplichtingen die voortvloeien uit een door het college vóór de datum van
inwerkingtreding van paragraaf 5.4 verstrekte geldlening of borgtocht op grond van artikel 48, 50
en 78c aan een persoon als bedoeld in artikel 47a, eerste lid, die na die datum wordt voortgezet,
gaan over op de Sociale verzekeringsbank.
2. Vermogensbestanddelen die voortvloeien uit een geldlening als bedoeld in het eerste lid gaan met
ingang van de datum van inwerkingtreding van paragraaf 5.4 over op de Sociale
verzekeringsbank, zonder dat daarvoor een akte of betekening nodig is.
3. Met betrekking tot de ingevolge het tweede lid overgaande vermogensbestanddelen die in
openbare registers te boek zijn gesteld, zal verandering van de tenaamstelling in die registers
plaatsvinden door de bewaarders van die registers. De daartoe benodigde opgaven worden door
de zorg van Onze Minister aan de bewaarders van de desbetreffende registers gedaan.
4. Terzake van de in het tweede lid bedoelde overgang van vermogensbestanddelen blijft heffing van
overdrachtsbelasting achterwege.
Artikel 78l. Overgangsrecht bezwaar en beroep in verband met uitvoering Sociale
verzekeringsbank
1. Het college dat vóór de inwerkingtreding van paragraaf 5.4 ten aanzien van een persoon als
bedoeld in artikel 47a, eerste lid, een besluit in verband met de verlening van algemene bijstand
heeft genomen waartegen een bezwaarschrift is ingediend dan wel nog kan worden ingediend,
blijft bevoegd op het bezwaar te beslissen.
2. In een geding in beroep en hoger beroep, gericht tegen een besluit ten aanzien van een persoon
als bedoeld in artikel 47a, eerste lid, genomen vóór de inwerkingtreding van paragraaf 5.4 of
gericht tegen een besluit als bedoeld in het eerste lid, blijft het college partij en voor het college
staat hoger beroep in verband met deze besluiten open.
3. Onverminderd het eerste en tweede lid kan de Sociale verzekeringsbank in een bestuursrechtelijk
geding tussen het college en een persoon, bedoeld in artikel 47a, eerste lid, in de plaats van het
college treden, zonder dat daarvoor een betekening nodig is en met overneming van
procureurstelling onderscheidenlijk aanwijzing van een gemachtigde, indien de Sociale
verzekeringsbank vóór de inwerkingtreding van paragraaf 5.4 mandaat is verleend door het
college ten aanzien van besluiten over de verlening van algemene bijstand aan personen als
bedoeld in artikel 47a, eerste lid.
Artikel 78m. Overgangsrecht gelijkstelling voormalige pleeg- en stiefkinderen aan eigen
kinderen
De artikelen 3, zevende en achtste lid, en 4, tweede lid, zijn niet van toepassing, indien voor 1 januari

2010 op grond van artikel 11 recht bestaat op bijstand voor gehuwden, omdat de ongehuwde
bijstandsgerechtigde wegens een gezamenlijke huishouding met een meerderjarig aangehuwd kind of
een meerderjarig voormalig pleegkind is aangemerkt als gehuwd, voor zolang dit recht op bijstand
bestaat, tenzij toepassing van de genoemde artikelleden leidt tot een hogere bijstandsuitkering.
Artikel 78o. Overgangsrecht verrekening in verband met uitvoering Sociale verzekeringsbank
Indien het college vóór de datum van inwerkingtreding van paragraaf 5.4 ten aanzien van een persoon
als bedoeld in artikel 47a, eerste lid, een vordering heeft waarop artikel 78j van toepassing is en die
persoon een uitkering op grond van die paragraaf ontvangt, betaalt de Sociale verzekeringsbank,
zonder dat daarvoor machtiging nodig is van de belanghebbende, op verzoek van het college ter
verrekening van die vordering aan dat college.
Artikel 78p [Vervallen per 01-07-2012]
Artikel 78q [Vervallen per 01-07-2012]
Artikel 78r [Vervallen per 01-04-2012]
Artikel 78s [Vervallen per 01-07-2012]
Artikel 78t. Overgangsrecht intrekking Wet investeren in jongeren
1. Door het college op grond van de Wet investeren in jongeren genomen besluiten gelden als door
hem genomen besluiten op grond van deze wet.
2. Onverminderd artikel 78s brengt het college de in het eerste lid bedoelde besluiten binnen zes
maanden na de inwerkingtreding van de wet van 22 december 2011 tot wijziging van de Wet werk
en bijstand en samenvoeging van die wet met de Wet investeren in jongeren gericht op
bevordering van deelname aan de arbeidsmarkt en vergroting van de eigen verantwoordelijkheid
van uitkeringsgerechtigden (Stb. 650) in overeenstemming met deze wet, voor zover die besluiten
afwijken van deze wet.
3. In afwijking van het tweede lid blijft het besluit, inhoudende dat een jongere een werkleeraanbod
wordt gedaan, gelden voor de duur van het werkleeraanbod doch niet langer dan zes maanden na
de inwerkingtreding van de wet van 22 december 2011 tot wijziging van de Wet werk en bijstand
en samenvoeging van die wet met de Wet investeren in jongeren gericht op bevordering van
deelname aan de arbeidsmarkt en vergroting van de eigen verantwoordelijkheid van
uitkeringsgerechtigden (Stb. 650).
4. Op een aanvraag voor een werkleeraanbod of een inkomensvoorziening waarop niet is beslist
voor de datum van inwerkingtreding van de wet van 22 december 2011 tot wijziging van de Wet
werk en bijstand en samenvoeging van die wet met de Wet investeren in jongeren gericht op
bevordering van deelname aan de arbeidsmarkt en vergroting van de eigen verantwoordelijkheid
van uitkeringsgerechtigden (Stb. 650) wordt beslist met toepassing van deze wet, waarbij artikel
41, vierde tot en met negende lid, en artikel 43, vierde lid, buiten toepassing blijft.
5. Op een bezwaar- of beroepschrift dat vóór of op de datum van inwerkingtreding van de wet van 22
december 2011 tot wijziging van de Wet werk en bijstand en samenvoeging van die wet met de
Wet investeren in jongeren gericht op bevordering van deelname aan de arbeidsmarkt en
vergroting van de eigen verantwoordelijkheid van uitkeringsgerechtigden (Stb. 650) is ingediend
tegen een door het college op grond van de Wet investeren in jongeren genomen besluit en
waarop op die datum nog niet onherroepelijk is beslist, wordt beslist met toepassing van de Wet
investeren in jongeren.
Artikel 78u [Vervallen per 01-07-2012]

Artikel 78w [Vervallen per 01-01-2013]

Artikel 78x. Recht op bijstand voor datum melding
1. Aan een persoon:
a. die zich tussen 26 april 2012 en 2 maanden na publicatie van de Wet afschaffing
huishoudinkomenstoets in het Staatsblad heeft gemeld om bijstand aan te vragen; en
b. van wie het college heeft vastgesteld dat hij als gevolg van de inwerkingtreding van de Wet
afschaffing huishoudinkomenstoets recht heeft op bijstand,
wordt die bijstand toegekend vanaf de dag waarop dit recht is ontstaan en kan deze dag, in
afwijking van artikel 44, eerste lid, liggen voor de dag waarop belanghebbende zich heeft gemeld
doch niet voor 1 januari 2012.
2. Op de persoon, bedoeld in het eerste lid, is artikel 41, vierde lid, niet van toepassing.
Artikel 78y. Uitbetaling door Sociale verzekeringsbank aan het college
Indien als gevolg van inwerkingtreding van de Wet afschaffing huishoudinkomenstoets het college ten
aanzien van belanghebbende over een periode een vordering heeft met betrekking tot kosten van
algemene bijstand en als gevolg van inwerkingtreding van die wet die belanghebbende over diezelfde
periode recht op algemene bijstand heeft jegens de Sociale verzekeringsbank, betaalt de Sociale
Verzekeringsbank, zonder dat daarvoor machtiging nodig is van de belanghebbende, op verzoek van
het college uit die bijstand het bedrag van die vordering uit aan het college.
Artikel 78# Overgangsrecht Wet werk en bijstand
1. Door het college op grond van de Wet werk en bijstand genomen besluiten gelden als door hem
genomen besluiten op grond van deze wet.
2. Het college brengt de in het eerste lid bedoelde besluiten binnen zes maanden na de
inwerkingtreding van artikel I van de Invoeringswet Participatiewet in overeenstemming met deze wet,
voor zover die besluiten afwijken van deze wet.
3. Op een aanvraag op grond van de Wet werk en bijstand waarop niet is beslist voor de datum van
inwerkingtreding van artikel I van de Invoeringswet Participatiewet wordt beslist met toepassing van
deze wet.
4. Op een bezwaar- of beroepschrift dat vóór of op de datum van inwerkingtreding van artikel I van de
Invoeringswet Participatiewet is ingediend tegen een door het college op grond van de Wet werk en
bijstand genomen besluit en waarop op die datum nog niet onherroepelijk is beslist, wordt beslist met
toepassing van de Wet werk en bijstand.
5. De regels, die bij verordening zijn vastgesteld op grond van artikel 8, eerste lid, onderdelen b end,
8a en 47 van de Wet werk en bijstand gelden na de datum van inwerkingtreding van artikel I van de
Invoeringswet Participatiewet als regels op grond van artikel 8, eerste lid, onderdelen a en c, 8b
respectievelijk 47 van de Participatiewet.
6. De regels, die bij verordening zijn vastgesteld op grond van de artikelen 8, eerste lid, onderdelen a,
c, e en f van deze wet, 35, eerste lid, onderdeel a, van de Wet inkomensvoorziening oudere en
gedeeltelijk arbeidsongeschikte werknemers en 35, eerste lid, onderdeel a, van de Wet
inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte
Hoofdstuk 8. Slotbepalingen
Artikel 79. Begrip besluit
Voor de toepassing van artikel 8:1 van de Algemene wet bestuursrecht wordt met een besluit
gelijkgesteld het nalaten van een handeling die strekt tot uitvoering van het besluit inzake de verlening

of terugvordering van bijstand of het verrichten van een handeling die afwijkt van dat besluit.
Artikel 80. Cassatie
1. Tegen uitspraken van de Centrale Raad van Beroep kan ieder der partijen beroep in cassatie
instellen ter zake van schending of verkeerde toepassing van artikel 3, tweede tot en met vijfde lid,
en de daarop berustende bepalingen.
2. Op dit beroep zijn de voorschriften betreffende het beroep in cassatie tegen de uitspraken van de
gerechtshoven inzake beroepen in belastingzaken van overeenkomstige toepassing, waarbij de
Centrale Raad van Beroep de plaats inneemt van een gerechtshof.
Artikel 81. Onverwijlde bijstand
1. In geval het college geen of ontoereikend toepassing heeft gegeven aan artikel 52 kan de
voorzitter van gedeputeerde staten, indien naar zijn oordeel de noodzaak tot onverwijlde bijstand
aanwezig is, op verzoek van de belanghebbende besluiten dat het college algemene bijstand
verleent.
2. De beslissing van de voorzitter van gedeputeerde staten vervalt, zodra de beslissing van het
college inzake de verlening van algemene bijstand onherroepelijk is geworden dan wel de
rechtbank op het beroep heeft beslist. De beslissing vervalt eveneens met ingang van de datum
waarop een door de voorzieningenrechter van de rechtbank getroffen voorlopige voorziening in
werking treedt.
3. De in het eerste lid bedoelde bijstand wordt bij wijze van voorschot verleend in de vorm van een
renteloze geldlening.
Artikel 82. Goede uitvoering
1. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen, indien de spoed dat vereist, regels worden gesteld
die noodzakelijk zijn in verband met de goede uitvoering van de wet.
2. De voordracht voor een krachtens het eerste lid vast te stellen algemene maatregel van bestuur
wordt niet eerder gedaan dan vier weken nadat het ontwerp aan beide kamers der StatenGeneraal is overgelegd.
3. Na de plaatsing in het Staatsblad van een krachtens het eerste lid vastgestelde algemene
maatregel van bestuur wordt een voorstel van wet tot regeling van het betrokken onderwerp zo
spoedig mogelijk bij de Staten-Generaal ingediend. Indien het voorstel wordt ingetrokken of indien
een van beide kamers der Staten-Generaal besluit het voorstel niet aan te nemen, wordt de
algemene maatregel van bestuur onverwijld ingetrokken. Wordt het voorstel tot wet verheven, dan
wordt de algemene maatregel van bestuur ingetrokken op het tijdstip van inwerkingtreding van die
wet.
Artikel 83. Innovatie
1. Bij algemene maatregel van bestuur kan bij wijze van experiment, met het oog op het onderzoeken
van mogelijkheden om deze wet met betrekking tot de arbeidsinschakeling en de financiering
doeltreffender uit te voeren, worden afgeweken van het bepaalde bij of krachtens de artikelen 6 tot
en met 10, 31, tweede lid, en paragraaf 7.1. Bij toepassing van de eerste volzin wordt bij algemene
maatregel van bestuur geregeld op welke wijze en gedurende welke periode van welke artikelen
van de wet wordt afgeweken.
2. Een experiment als bedoeld in het eerste lid duurt ten hoogste drie jaar. Indien, voor een
experiment is afgelopen, een voorstel van wet is ingediend bij de Staten-Generaal om het
experiment om te zetten in een structurele wettelijke regeling, kan het experiment worden verlengd
tot het tijdstip waarop het voorstel van wet in werking treedt. De tweede volzin van het eerste lid is
van overeenkomstige toepassing.

3. Onze Minister kan op hun verzoek gemeenten aanwijzen die deelnemen aan een experiment. Bij
of krachtens algemene maatregel van bestuur worden regels gesteld met betrekking tot de
toepassing van deze bevoegdheid.
4. Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld met betrekking tot de uitvoering van een
experiment en voorzieningen wordengetroffen voor zich gedurende een experiment voordoende
onvoorziene gevallen.
5. Onze Minister zendt uiterlijk drie maanden voor het einde van een experiment aan de StatenGeneraal een verslag over de doeltreffendheid en de effecten van het experiment in de praktijk
alsmede een standpunt inzake de voortzetting ervan anders dan als experiment. Indien een
experiment eerder wordt beëindigd dan oorspronkelijk beoogd, zendt Onze Minister, in afwijking
van de eerste volzin, uiterlijk twee maanden na de beëindiging van dat experiment een verslag als
bedoeld in de eerste volzin aan de Staten-Generaal.
6. De voordracht voor krachtens dit artikel vast te stellen algemene maatregelen van bestuur wordt
niet eerder gedaan dan vier weken nadat het ontwerp aan beide kamers der Staten-Generaal is
overgelegd.
Artikel 84. Evaluatie
Onze Minister zendt binnen vier jaar na de inwerkingtreding van deze wet, aan de Staten-Generaal
een verslag over de doeltreffendheid en de effecten van deze wet in de praktijk.
Artikel 85. Inwerkingtreding
Deze wet treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip, dat voor de verschillende
artikelen of onderdelen daarvan verschillend kan worden gesteld. In het koninklijk besluit wordt zo
nodig toepassing gegeven aan artikel 16 van de Tijdelijke referendumwet.
Artikel 86. Citeertitel
Deze wet wordt aangehaald: Participatiewet.
Lasten en bevelen dat deze in het Staatsblad zal worden geplaatst en dat alle ministeries, autoriteiten,
colleges en ambtenaren die zulks aangaat, aan de nauwkeurige uitvoering de hand zullen houden.
Gegeven te 's-Gravenhage, 9 oktober 2003
Beatrix
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
M. Rutte
Uitgegeven de tiende oktober 2003
De Minister van Justitie,
J. P. H. Donner