Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

25 295

Infectieziektenbestrijding

Nr. 1228

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 mei 2021
In mijn brief van 11 mei jl. heb ik aan uw Kamer aangegeven dat het
kabinet stap 2 van het openingsplan per 19 mei wil laten ingaan, maar
alleen wanneer een daling zichtbaar is in het aantal ziekenhuis- en IC
opnames (Kamerstuk 25 295, nr. 1179). Hiertoe heeft het OMT advies
uitgebracht aan het kabinet over de actuele situatie en het verloop van de
epidemie.
Op basis van de meest recente ziekenhuis- en IC-data van de Stichting
NICE1 is de afgelopen week een daling in het lopende 7-daags gemiddelde
van het aantal nieuwe ziekenhuisopnames (– 30%) en IC-opnames (– 28%)
te zien, ten opzichte van de piek op 20 en 21 april. Het kabinet acht het
daarom verantwoord om stap 2 te zetten per 19 mei. Dit laat onverlet dat
de besmettingsgraad nog steeds hoog is en de druk op de zorg ook.
Met deze brief informeer ik uw Kamer, mede namens de Minister van
Justitie en Veiligheid. Over de ingangsdatum van stap 2 van het
openingsplan, alsmede over 113e OMT-advies en actualisaties in het
openingsplan mede in verband met het toegangstesten.
113e OMT advies
Het OMT is 14 mei bijeengeweest om te adviseren over de situatie
rondom de COVID-19-uitbraak. Het advies is opgenomen in de bijlage2.
Hieronder volgt een feitelijke weergave van het advies met betrekking tot
de epidemiologische situatie.

1
2

kst-25295-1228
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Op basis van 16 mei 2021 met ijkdatum 12 mei 2021.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1228

1

Epidemiologische situatie
In de 7 kalenderdagen van 6 mei t/m 12 mei is het aantal meldingen van
SARS-CoV-2-positieve personen met 9% afgenomen in vergelijking met de
7 dagen ervoor. Het aantal testen bij de GGD-testlocaties was ook lager
(– 15%) ten opzichte van de 7 dagen ervoor. Dit zou deels kunnen worden
verklaard door een afname van de testbereidheid door de meivakantie.
Vooral het aantal geteste kinderen van 0–12 jaar daalde sterk (– 44%). Het
percentage positieve testen in de teststraten steeg tot 12,5%, in vergelijking met de 11,9% in de 7 dagen ervoor. De daling in het aantal
meldingen is te zien in alle leeftijdsgroepen behalve in de leeftijdsgroep
18 t/m 24 jaar. Op 6 mei waren er naar schatting 145.656 besmettelijke
personen in Nederland; een week eerder waren dat er 168.490.
De meest recente schatting van het reproductiegetal Rt, zoals berekend op
basis van de meldingen van positieve gevallen, is voor 29 april 0,95 per
geval.
De schattingen op basis van andere gegevensbronnen zijn hiermee
vergelijkbaar.
Het geschatte reproductiegetal op basis van ziekenhuisgegevens is voor
29 april 0,93 en op basis van IC-gegevens 0,94.
Zoals hierboven vermeld, laten de ziekenhuis- en IC-data de afgelopen
week een daling in het lopende 7-daags gemiddelde van het aantal
nieuwe ziekenhuisopnames en IC-opnames zien, ten opzichte van de piek
in dit lopende gemiddelde van de huidige golf. Voor de waarden van het
lopende 7-daags gemiddelde van de instroom van patiënten op de IC en
op de verpleegafdeling op basis van de data van de Stichting NICE en het
LCPS, verwijs ik u naar het advies in de bijlage.
Het dalende aantal IC-opnames is consistent met de prognose van de
afgelopen weken. Ook het aantal bezette IC-plaatsen laat nu een dalende
trend zien. De prognoses suggereren dat de piek in de IC-bezetting en
nieuwe IC-opnames nu achter de rug is. Ook in het aantal ziekenhuisopnames en het aantal bezette bedden is sprake van een daling, wat
suggereert dat ook de piek wat betreft verpleegbedden achter de rug is.
De prognoses op korte termijn, waarin ook de effecten van stap 2
(exclusief verruimingen via toegangstesten – bezoek aan musea,
bioscopen, sportwedstrijden – omdat de invloed daarvan vooral samenhangt met juiste uitvoering) en de effecten van vaccinatie en doorgemaakte infecties worden meegenomen, laten nog een ruime, maar ten
opzichte van voorgaande modellering wel afgenomen, onzekerheidsmarge zien. De uitkomsten hangen sterk af van de geplande vaccinaties
en de aanname dat vaccins even effectief zijn als in de gepubliceerde
vaccintrials. De prognoses laten nu voor het eerst zien dat de daling
voortzet en dat een hernieuwde piek op korte termijn onwaarschijnlijk is.
Het tempo van de afname kan nog negatief worden beïnvloed en
«schouderen» door veranderingen in gedrag, zoals verminderde naleving
van de basisregels of onvoldoende opvolging van de geldende maatregelen, in het bijzonder tijdens grootschalige samenkomsten, in de drukke
winkelstraten en parken. Strikte opvolging van de basisregels (dat wil
zeggen bronmaatregelen zoals thuisblijven bij klachten, collectieve
maatregelen zoals het 1,5 meter afstand houden en persoonlijke
bescherming zoals mondneusmaskers) dient dan ook volgens het OMT te
worden benadrukt.
Het OMT benadrukt dat bij de uitvoering van het openingsplan in
Nederland nog steeds een hoog aantal besmettingen en besmettelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1228

2

personen in de populatie aanwezig is, evenals een hoge en zelfs nog
oplopende infectiedruk bij jongeren van 18–25 jaar, wat tot een hoge
incidentie in deze leeftijdsgroep leidt. Het aantal meldingen gerapporteerd
naar 100.000 inwoners per week (de incidentie) is hoger dan de meeste
andere Europese landen. Ook minder ernstig verlopende infecties met
COVID-19, waarbij misschien zelden ziekenhuisopname nodig is, kunnen –
ook bij jongeren – in een latere fase leiden tot meer gevallen van
langdurige klachten.
BAO
Het BAO heeft kennisgenomen van het advies en vindt dit navolgbaar.
Actualisatie openingsplan
Het kabinet heeft op dinsdag 13 april jl. het openingsplan gepresenteerd,
waarmee stap voor stap maatregelen worden versoepeld. Doel van het
openingsplan en de bijbehorende routekaart is om de samenleving op een
overzichtelijke manier perspectief te bieden op de versoepelingsstappen,
die de komende periode gezet kunnen worden.
Zoals vermeld, is voldaan aan het door het OMT gestelde advies en is een
substantiële daling in het lopende 7-daags gemiddelde van het aantal
nieuwe ziekenhuis- en IC-opnames gerealiseerd.
Stap 2 van het openingsplan zal 19 mei ingaan. Met de uitvoering van
stap 2, zijn we teruggekeerd naar de basis van risiconiveau 4 «zeer
ernstig» uit de routekaart en zijn alle verzwaringen bovenop dit risiconiveau afgebouwd.
Het kabinet heeft steeds aangegeven, dat iedere stap in het openingsplan
zorgvuldig moet worden afgewogen op basis van de epidemiologische
situatie en de druk op de zorg. Het openingsplan en de routekaart zullen
daarop steeds geactualiseerd worden. In het geactualiseerde
openingsplan, dat is toegevoegd in de bijlage van deze brief, zijn een
aantal wijzigingen doorgevoerd3. Hieronder worden deze toegelicht.
Driewekelijks ritme besluitvorming versoepelingen
Ten eerste is het openingsplan aangepast op de ingangsdatum van stap 2,
die nu per 19 mei zal ingaan. Voor de volgende stappen geldt dat het
kabinet een driewekelijks ritme wil hanteren, waarmee de gevolgen van
de effecten van de versoepelingen goed gevolgd kunnen worden. De data
van de latere stappen in het openingsplan zijn daar op aangepast. Iedere
drie weken wordt de epidemiologische situatie van dat moment afgezet
tegen de prognoses van het verloop van de epidemie. Daarvoor baseert
het RIVM zich onder meer op de oplopende vaccinatiegraad, de snelheid
waarmee de komende weken wordt gevaccineerd en de opgebouwde
immuniteit door besmettingen. Ook de naleving van maatregelen wordt
hierbij betrokken. Er wordt voorafgaand aan de geplande volgende stap
gekeken of deze daadwerkelijk gezet kan worden. Wanneer de epidemiologische situatie en de druk op de zorg het toestaan kunnen versoepelingen
ook sneller worden gezet, door stappen naar voren te halen of door
stappen samen te voegen. De data die genoemd zijn in het openingsplan
zijn dus niet in beton gegoten, maar hangen af van de druk op de zorg en
de afname in het aantal nieuwe ziekenhuisopnames.

3

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1228

3

Verruiming openingstijden terrassen naar stap 2
Stap 2 van het openingsplan bevat een verruiming van de openingstijden
van de buitenterrassen. In het openingsplan dat is bijgevoegd, is deze
verruiming verwerkt in stap 2. In mijn brief van 11 mei jl. is de precieze
uitwerking van deze versoepelingsstap beschreven.
Bibliotheken geopend in stap 2
Bibliotheken vervullen een belangrijke maatschappelijke, educatieve en
culturele functie in onze samenleving. Op dit moment is het mogelijk voor
bibliotheken om een afhaalfunctie te organiseren. Ook is het toegestaan
om onder voorwaarden kwetsbare groepen en studenten toegang te
verlenen tot bibliotheken.
Volledige heropening van bibliotheken was voorzien in stap 3 van het
openingsplan. Naar aanleiding van de motie van het lid Paternotte4 c.s.,
waarin is verzocht om bibliotheken onderdeel te maken van stap 2 van het
openingsplan, heeft het kabinet besloten om bibliotheken volledig te
heropenen vanaf 20 mei. Op basis van de nagehangen wijzigingsregeling
op 12 mei jl. zullen de bibliotheken per 20 mei 2021 hun deuren kunnen
openen.
Verdere openstelling voortgezet onderwijs.
Een belangrijk nog te nemen besluit is of tussen leerlingen onderling de
1,5 m regel in het VO losgelaten kan worden, waardoor de gewenste
uitbreiding van het fysieke onderwijs mogelijk wordt. Hiertoe legt het
Kabinet het OMT de vraag voor onder welke epidemiologische omstandigheden het loslaten van de 1,5 meter al eerder mogelijk is dan het door
hen nu geadviseerde moment van stap 3 (per 9 juni) en welk effect dit
heeft op de vervolgstappen. Uiterlijk 25 mei neemt het kabinet een besluit.
Toegangstesten in het openingsplan
Het kabinet is van mening dat door toegangstesten de samenleving op
verantwoorde wijze sneller kan worden heropend en maatregelen kunnen
worden versoepeld. Het kabinet werkt daarom aan een wettelijke basis
voor het gebruik van toegangstesten. Uw Kamer heeft op 11 mei jl.
(Handelingen II 2020/21, nr. 74, Stemmingen) ingestemd met het
wetsvoorstel dat de inzet van een testbewijs mogelijk maakt (Kamerstuk
35 807). Op 25 mei a.s. zal het wetsvoorstel worden behandeld in de
Eerste Kamer. Daarnaast is in opdracht van het kabinet de Corona Check
app gerealiseerd en wordt door Stichting Open Nederland een fijnmazige
infrastructuur van testcapaciteit gerealiseerd. Indien de Eerste Kamer
instemt met de wet, zal het vanaf begin juni mogelijk zijn om toegangstesten breed in te zetten. In onderstaande paragraaf zet ik uiteen op
welke wijze het toegangstesten een plek heeft in het openingsplan. Ik
hecht eraan te benadrukken dat ook voor toegangstesten, net als alle
andere maatregelen in het openingsplan, geldt dat de daadwerkelijke inzet
van het testbewijs afhankelijk is van de epidemiologische situatie en de
druk op de zorg. Een finaal besluit over de inzet van toegangstesten per
stap loopt mee in de besluitvorming over de stappen van het
openingsplan.
In mijn brief van 13 april jl. heb ik uw Kamer laten weten dat in stap 2 van
het openingsplan doorstroomlocaties binnen, culturele instellingen en
publiek bij sportwedstrijden hun deuren kunnen openen met de inzet van
toegangstesten (Kamerstuk 25 295, nr. 1105). De wettelijke basis zal er
4

Kamerstukken II 2020/21, 25 295, nr. 1185.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1228

4

echter niet eerder zijn dan 2 juni. Het kabinet kiest vanwege het gegeven
dat de nieuwe testaanbieders moeten oefenen met testen voor toegang,
in mei voor aanvullende pilots in sectoren sport en cultuur. In de tweede
helft van mei start een extra ronde pilots voor toegangstesten. Het kabinet
voorziet op 1 juni een besluit over stap 3 in het openingsplan. Voor de
tussenliggende week (van 2 tot 9 juni) zal het kabinet bezien of en op
welke wijze een aantal specifieke activiteiten die in deze week gepland
staan in bijvoorbeeld cultuur en sport met behulp van het testbewijs
mogelijk kunnen worden gemaakt.
Het toegangstesten zal – op grond van de nog te verkrijgen wettelijke
basis – echter pas breed worden ingezet vanaf stap 3 in het openingsplan.
Met toegangstesten kunnen horecagelegenheden voor uiteten, culturele
instellingen, en evenementen met de inzet van toegangstesten 100% van
de capaciteit op 1,5m benutten Daarnaast wordt publiek bij sportwedstrijden toegestaan, met inachtneming van 1,5m. Belangrijke voorwaarde
is dat het in alle gevallen gaat om geplaceerde activiteiten en evenementen. Verder gelden als voorwaarden verplichte reservering, registratie
en triage, mondkapjes en werken met gecontroleerde in- en uitstroom.
Voor horecagelegenheden voor uiteten gelden overigens de reguliere
voorwaarden die gelden zonder toegangstesten in stap 3 («wait to be
seated», maximaal 4 personen per tafel en sluiting om 22.00 uur). In het
geval van evenementen zal daarnaast het reguliere vergunningstraject op
lokaal niveau moeten worden doorlopen. Op basis van bovenstaande
wordt concreet gemaakt wat ondernemers en instellingen dus te winnen
hebben met de inzet van toegangstesten: het maximum aantal bezoekers
dat kan worden toegelaten wordt verhoogd.
Voor stap 4 en stap 5 overweegt het kabinet om in de betreffende sectoren
50% en respectievelijk 75% van de reguliere capaciteit toe te staan zonder
toepassing van de 1,5 meter. Echter, dit kan het draagvlak voor en
naleving van de 1,5-metermaatregel breed in de samenleving onder druk
zetten. Daarnaast vormt dit een uitdaging voor de handhaving. Er
ontstaan dan immers twee regimes: de basisregel van 1,5 meter afstand
houden geldt niet meer achter de poort, maar elders in de publieke ruimte
nog wel. Voorkomen dient te worden dat dit leidt tot verminderde
naleving van basisregels zoals de 1,5 m afstandsnorm omdat deze norm
nog steeds wordt gezien als een effectieve maatregel in het voorkomen
van besmettingen. Daarom zal alvorens hiertoe toe kan worden besloten
nog nader met de gemeentelijke overheden en handhavende instanties
worden gesproken over wat de risico’s zijn, wat nodig is om voldoende
effectieve naleving en handhaving te behouden, en de begeleidende
communicatie. Eveneens zullen gedragsdeskundigen betrokken worden.
Daarnaast zal specifiek voor de ongeplaceerde evenementen nog worden
besloten of deze eerder mogelijk worden dan de voorziene datum voor
stap 5, en zo ja onder welke voorwaarden. Bij de uitwerking van de
voorwaarden wordt bekeken hoe verantwoord met een passende
bezettingsgraad en de afstandsnorm (wel of geen toepassing van de 1,5
meter-norm) kan worden omgegaan. Daarbij zullen ook de uitkomsten van
de fieldlabs evenementen worden meegenomen, waarover ook een
adviesvraag aan het OMT zal worden voorgelegd.
De uitkomsten van de Fieldlabs evenementen zijn nog niet in stap 4 en 5
verwerkt. Het OMT advies over de laatste Fieldlab-uitkomsten ontvangt
het kabinet op korte termijn, waarna zal worden bezien welke maatregelen
binnen de routekaart kunnen worden vervangen door slimmere en ten
minste even veilige voorwaarden. Dit zal in een volgende update van de
routekaart worden meegenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1228

5

Ten slotte wordt de inzet van toegangstesten in het openingsplan bezien
in samenhang met de geldende maatregelen op basis van de dan
geldende epidemiologische situatie en vaccinatiegraad. Een stap als het
daadwerkelijke loslaten van de 1,5 meter afstandsnorm wordt alleen gezet
als het op dat moment ook kan, net zoals we dat doen bij alle maatregelen
in het openingsplan. Het OMT zal bij elke stap om advies worden
gevraagd. Het kabinet trekt hierbij overigens nauw op met gemeenten
over een heldere communicatie aan organisatoren en het grote publiek
over de inzet van het toegangstesten. Zo is ook uit de pilots Testen voor
Toegang gebleken dat heldere communicatie richting organisatoren en
bezoekers over de werkwijze, de CoronaCheck App en coronaregels
bijdraagt aan het verantwoord kunnen uitvoeren van het toegangstesten.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
H.M. de Jonge

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1228

6