Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1118
Vragen van het lid Blanksma-van den Heuvel (CDA) aan de minister van
Financiën over het functioneren van de MIFID-richtlijn inzake concurrentie
tussen beurzen (ingezonden 15 december 2011).
Antwoord van minister De Jager (Financiën) (ontvangen 17 januari 2012).
Vraag 1
Bent u bekend met de richtlijn Markets in Financial Instruments Directive
(MIFID)?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is uw mening over het functioneren van de hieruit voortvloeiende best
execution verplichting? Klopt het dat de meeste banken in Nederland gebruik
maken van een verouderd uitvoeringsbeleid en de orders zonder prijsvergelijking direct naar Euronext sturen?
Antwoord 2
Uit onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) in 2011 volgt dat
beleggingsondernemingen voldoen aan de wettelijke verplichtingen omtrent
best execution. Daarbij is derhalve niet geconstateerd dat banken een
verouderd uitvoeringsbeleid hebben en/of orders direct, zonder prijsvergelijking, doorsturen naar Euronext.
Hoewel de huidige best execution verplichtingen adequaat worden nageleefd,
neemt dit niet weg dat er in mijn ogen nog ruimte is voor verbetering van de
best execution regelgeving. De AFM deelt deze observatie. Daarom zet ik
tijdens de huidige herziening van de Mifid-Richtlijn in op de mogelijkheid
voor de belegger om, op diens initiatief, bij een beleggingsonderneming
details op te vragen over de uitvoering van zijn geplaatste order. Dit stelt de
belegger beter in staat om te controleren of de order is uitgevoerd conform
het best execution beleid van de beleggingsonderneming.

1

ah-tk-20112012-1118
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

Zie http://www.afm.nl/nl/professionals/regelgeving/wetten/wft/wft-mifid.aspx

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

Vraag 3
Wat doet de Autoriteit Financiële Markten (AFM) om ervoor te zorgen dat het
best execution beleid ook daadwerkelijk wordt nageleefd? Bent u van plan
om stappen te ondernemen om de effectiviteit van dit best execution beleid
te vergroten? Zo ja, welke? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
De huidige wettelijke verplichtingen met betrekking tot best execution houden
kort gezegd in dat een beleggingsonderneming een orderuitvoerbeleid moet
hebben vastgelegd en dat minimaal jaarlijks, of bij een significante verandering in de markt, een evaluatie van dit beleid moet plaatsvinden. Primair
verantwoordelijke hiervoor is de beleggingsonderneming zelf. De AFM heeft
als taak om te controleren of deze activiteiten inderdaad plaatsvinden en op
welke wijze dit is geborgd binnen de onderneming. Zoals ik hiervoor kort heb
aangestipt heeft de AFM, naast het reguliere doorlopend toezicht op
beleggingsondernemingen, nog recentelijk specifiek onderzoek gedaan naar
de naleving van de best execution eisen door beleggingsondernemingen.
Ten aanzien van de stappen die ik ga nemen om de effectiviteit van het best
execution beleid te vergroten, verwijs ik u naar mijn antwoord op voorgaande
vraag.
Vraag 4
Een van de doelstellingen van MIFID betrof het bevorderen van concurrentie
tussen de beurzen; in hoeverre is er volgens u concurrentie ontstaan onder
de beurzen? Hoeveel van de omzet is er inmiddels verschoven van Euronext
naar nieuwe beurzen?
Antwoord 4
De inwerkingtreding van de Mifid-Richtlijn in 2007 heeft het ontstaan van
nieuwe handelsplatformen mogelijk gemaakt. Dit heeft in een relatief korte
tijd gezorgd voor een felle concurrentiestrijd tussen verschillende handelsplatformen. Voorbeelden van nieuwe handelsplatformen zijn de MTF’s Chi-X
en Bats. Na de recente overname van Chi-X door Bats is zelfs het grootste
Europese handelsplatform van dit moment ontstaan, met een pan-Europees
marktaandeel van 24 procent. Uit de openbare data van zowel dataprovider
Fidessa (http://fragmentation.fidessa.com/europe/) als de MTF Chi-X/Bats
(http://www.batstrading.co.uk/market_data/market_share/index/) kan worden
afgeleid dat 40% van de handel van Euronext Amsterdam, wat betreft de
aandelen in de AEX-index, is verschoven naar nieuwe handelsplatformen.
Vraag 5
In hoeverre is er sprake van een beperking van concurrentie tussen optiebeurzen in de huidige structuur van de markt, de zogenaamde silo?
Antwoord 5
In de huidige marktstructuur is er sprake van beperking van de concurrentie
doordat beleggers bij handel via een handelsplatform niet vrij kunnen kiezen
welke clearinginstelling zij hiervoor gebruiken. Dit geldt zowel voor het
silomodel waarbij het handelsplatform en de daaraan verbonden clearinginstelling door dezelfde onderneming worden geëxploiteerd als voor de situatie
dat het handelsplatform en de daaraan verbonden clearinginstelling door
verschillende ondernemingen worden geëxploiteerd. Vrij gebruik van een
clearinginstelling zou meer concurrentie mogelijk maken. Ik ben daarom
voorstander van het openstellen van de clearingmarkt zoals de Europese
Commissie in de artikelen 28 en 29 van de ontwerpverordening MIFIR2
voorstelt.
Vraag 6
Welke rol laat u deze concurrentieaspecten spelen bij het afgeven van een
eventuele verklaring van geen bezwaar voor nieuwe beurzen?

2

Zie publicatie van de Europese Commissie van 20 oktober 2011 COM (2011) 652 Definitief
(http://ec.europa.eu/internal_market/securities/isd/mifid_en.htm)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Antwoord 6
De beoordeling van concurrentieaspecten valt niet binnen mijn mandaat. De
Nederlandse Medingingsautoriteit en, in geval van een grensoverschrijdende
activiteiten, de Europese Commissie zijn belast met het toezicht op mededingingsregels. Het is mijn taak de financiële toezichtaspecten te beoordelen bij
het al dan niet verlenen van een vergunning voor een exploitant van een
gereglementeerde markt, of van een verklaring van geen bezwaar bij een
gekwalificeerde deelneming in een exploitant van een gereglementeerde
markt.
Vraag 7
In hoeverre zijn er aanvullende voorwaarden gesteld bij de verkoop van
Euronext aan de NYSE in 2007? In hoeverre is/wordt daarbij rekening
gehouden met de genoemde concurrentieaspecten?
Antwoord 7
Bij de fusie tussen NYSE en Euronext in 2007 zijn verschillende voorwaarden
verbonden aan de verklaring van geen bezwaar van NYSE Euronext. Deze
voorwaarden hebben gelet op de onder vraag 6 genoemde bevoegdheidsverdeling geen betrekking op concurrentieaspecten, maar op het waarborgen
van adequaat toezicht op en het goed functioneren van de handelsplatformen
van Euronext Amsterdam.
Vraag 8
Hoe kijkt u aan tegen de strekking van een artikel dat de Amsterdamse
Optiebeurs wisselgeld is in de slag om de goedkeuring van Brussel voor de
beurzenfusie?3
Antwoord 8
Ik heb kennisgenomen van de berichtgeving in de media omtrent het afstoten
van de handel in aandelenopties via Euronext Amsterdam, teneinde
goedkeuring te krijgen van de Europese Commissie voor fusie tussen NYSE
Euronext en Deutsche Börse.
Ik ben van mening dat het afstoten van de aandelenopties van Euronext
Amsterdam risico’s met zich meebrengt voor het functioneren van de
kapitaalmarkten en de positie van beleggers in Nederland. Deze risico’s
hebben betrekking op het continueren van de liquiditeit op de handelsplatformen, het bemoeilijken van de toegang van beleggers tot de kapitaalmarkten
en operationele risico’s. In het bijzonder is van belang dat in Nederland, in
vergelijking tot andere landen, relatief veel retailbeleggers actief zijn op de
optiemarkt, voor wie goede toegang tot de markt behouden moet blijven.
Het is aannemelijk dat het opsplitsen van de optiemarkt, of het gescheiden
verhandelen van aandelenopties en hun onderliggende aandelen door
verschillende marktexploitanten leidt tot verslechtering van de liquiditeit op
één of beide gesplitste handelsplatformen. Onduidelijk is of een toekomstige
marktexploitant ervoor kan zorgen dat de kwaliteit en liquiditeit op het
handelsplatform gelijkwaardig is aan het huidige niveau van de optiemarkt
van Euronext Amsterdam dat zich kenmerkt door een relatief diepe orderportefeuille, mede door contracten met «market makers» voor alle afzonderlijke
aandelenopties. De grote liquiditeit is in het belang van beleggers omdat die
zorgt voor lagere spreads en een betere prijsvorming.
Daarnaast kan scheiding van de optiemarkt van de onderliggende aandelenhandel er toe leiden dat beleggers gedwongen worden op meerdere
handelsplatformen te handelen voor de optie respectievelijk het onderliggende aandeel. Dit kan leiden tot hogere kosten als gevolg van de dubbele
margins (onderpand voor het afdekken van risico’s voor openstaande
posities) die door verschillende clearinginstellingen in rekening worden
gebracht.
Voorts moet rekening worden gehouden met operationele risico’s die
samenhangen met een transfer van de betreffende openstaande aandelenopties.

3

FD d.d. 14 december 2011: «Euronext offert Optiebeurs».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3