Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 2181

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 juli 2016
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij twee fiches,
die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche 1: Verordening ondersteuning consumentenorganisaties m.b.t.
financiële diensten
Fiche 2: Gemeenschappelijke mededeling EU-strategie ten aanzien van
China (Kamerstuk 22 112, nr. 2182)
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

kst-22112-2181
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2181

1

Fiche: Verordening ondersteuning consumentenorganisaties
m.b.t. financiële diensten
1. Algemene gegevens
a) Titel:
Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad
tot vaststelling van een programma van de Unie ter ondersteuning van
specifieke activiteiten om consumenten en andere eindgebruikers van
financiële diensten meer te betrekken bij de beleidsvorming van de
Unie op het gebied van financiële diensten voor de periode 2017–2020.
b) Datum ontvangst Commissiedocument:
15 juni 2016
c) Nr. Commissiedocument:
COM(2016) 388
d) EUR-Lex:
http://eur-lex.Europa.eu/legal-content/EN/TXT/
?uri=CELEX:52016PC0388
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment
Board:
Niet opgesteld
f) Behandelingstraject Raad:
Ecofin Raad
g) Eerstverantwoordelijk ministerie:
Ministerie van Financiën
h) Rechtsbasis:
VWEU Artikel 169, lid 2, onder b).
i) Besluitvormingsprocedure Raad:
Gewone wetgevingsprocedure
j) Rol Europees Parlement:
Medebeslissing
2. Essentie voorstel
a) Inhoud voorstel
Sinds 2007 is het consumentenvertrouwen in de financiële sector sterk
afgenomen. De Europese Commissie wil het consumentenperspectief
daarom beter meenemen in besluitvorming op financiële onderwerpen.
Fora als de Financial Services Users Group bleken onvoldoende in staat
om hun stem duidelijk te laten gelden, omdat zij technisch en inhoudelijk
geen gelijkwaardig gesprekspartner konden zijn naast financiële
aanbieders.
Sinds 2012 ondersteunt de EU daarom ook twee organisaties met
werkingssubsidies en sinds 2016 met subsidies voor gerichte acties,
namelijk Finance Watch en Better Finance. Samen vormen Finance Watch
en Better Finance een «paraplu» voor soortgelijke organisaties op
nationaal niveau voor zover die bestaan, en voor lidstaten waar deze niet
bestaan kunnen ze dit gat opvullen. Samen vertegenwoordigen Better
Finance en Finance Watch nationale consumentenorganisaties uit alle
lidstaten. Zij communiceren ook naar en via deze leden voor grotere
bewustwording en meer kennis over de onderwerpen waar zij hun
expertise op hebben, dus met name wetgeving en belangenbehartiging
op EU-niveau. Dit doen zij onder andere via hun website en via
congressen. Deze organisaties zijn er volgens de evaluatie in geslaagd om
een ander perspectief te bieden dan de financiële aanbieders en hebben
daarmee een belangrijke positie verworven om het consumentenbelang te
vertegenwoordigen. Bovendien kunnen zij informatie naar de eindgebruikers communiceren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2181

2

De leden waren niet altijd even draagkrachtig en daarom hebben de twee
betreffende organisaties de laatste jaren moeite gehad om voldoende
cofinanciering te krijgen. Aangezien de organisaties er nog niet in
geslaagd zijn hun fondsen te diversifiëren en voldoende andere financieringsbronnen aan te boren, zijn zij voor hun voortbestaan afhankelijk van
EU-gelden. Vanaf 2017 is een wetgevingshandeling nodig om financiering
een grondslag te kunnen bieden. Dit voorstel behelst behoud van
financiering van deze twee organisaties in het belang van behoud van een
evenwichtige belangenbehartiging. Daarbij richt Finance Watch zich meer
op basale EU-wetgeving (level 1), en Better Finance zich meer op de meer
technische uitwerking ervan (level 2 en 3). Naast een EU-subsidie van
maximaal € 1,5 miljoen per jaar voor 2017–2020 wil de Commissie dat
deze organisaties elders middelen werven, in een verhouding 60%-40 %.
Wanneer de cofinancieringsdoelstelling niet wordt gehaald, wordt het
EU-subsidiebedrag van de naar beneden aangepast, zodat de ratio
60%–40% behouden blijft.
b) Impact assessment Commissie
Er is geen formeel impact assessment gepubliceerd door de Commissie.
Een evaluatierapport uit 2015 geeft hier wel meer duidelijkheid over.
De evaluatie schetst de volgende effecten van het optreden van Finance
Watch en Better Finance. De stem van eindgebruikers wordt versterkt met
technische expertise. Door deze subsidieverstrekking kan meer relevante
expertise worden ingebracht bij de EU. De twee organisaties schrijven
bijvoorbeeld position papers en organiseren congressen. Op die manier
hebben zij bijgedragen aan beleidsontwikkeling op o.a. onderwerpen als
de hervorming van de financiële sector, MiFID II, PRIIPS1 etc. Communicatie naar eindgebruikers gaat beter door de aanwezigheid en bijdrage
van deze organisaties. Ook dragen ze bij aan een goede representatie van
verschillende typen belangenbehartigers in financiële
EU-beleidsorganisaties. Wel komt Finance Watch positiever uit de
evaluatie dan Better Finance. Daarom is het zaak om scherp te blijven op
effectiviteit en financiële verantwoording.
In de evaluatie wordt benadrukt dat er geen andere geschikte gelijkwaardige organisaties beschikbaar zijn op EU-niveau, terwijl er wel nog
veel ontwikkelingen gaande zijn op het gebied van financiële wetgeving.
Daarom wil de Commissie juist deze twee organisaties de komende jaren
blijven steunen. Zij hecht grote waarde aan de belangenbehartiging van
de eindgebruiker. Als dit voorstel niet doorgaat, is er een groot risico dat
de twee organisaties ophouden te bestaan, met als gevolg een minder
evenwichtige belangenbehartiging op EU-niveau. De Commissie ziet nog
wel ruimte voor verbetering, en zal via actiegerichte subsidies de twee
organisaties financieren. Daarvoor beoordelen zij jaarlijks de werkprogramma’s voor het jaar daarop.

1

MiFID II wijzigt bepaalde regelgeving voor beleggingsondernemingen en handelsplatformen.
Het doel van MiFID II is het efficiënter en transparanter maken van de Europese financiële
markten en het vergroten van de bescherming van beleggers.
EU Verordening 1286/2014 is gezamenlijk ontwikkeld door drie Europese toezichthouders EBA,
EIOPA en ESMA en omvat uniforme regels voor het format en de inhoud van een zogeheten
key information document (KID), een document dat we in Nederland kennen als een financiële
bijsluiter. Deze wordt verplicht gesteld voor zogeheten Packaged Retail and Insurance-based
Investment Products (PRIIPs) die worden aangeboden aan retail klanten. Het doel is dat dit
document hen een goed begrip geeft van de karakteristieken van het product, de risico’s en de
kosten alvorens ze een besluit nemen over het aangaan van een contract of investering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2181

3

3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein:
Nederland is voorstander van efficiënt werkende financiële markten,
waarbij belangen van verschillende stakeholders evenredig en gelijkwaardig vertegenwoordigd worden. Een onafhankelijke organisatie is
nodig om tegenwicht te kunnen bieden aan grote commerciële organisaties die vaak veel meer te besteden hebben aan lobby en belangenbehartiging in het algemeen. Door ngo’s als Finance Watch en Better Finance
kunnen de belangen van de eindgebruiker beter vertegenwoordigd
worden op EU-niveau. Deze organisaties hebben technische expertise op
dit gebied en zitten dicht bij het vuur, terwijl nationale organisaties daar
vaak minder draagkracht en kennis voor in huis hebben. Wel is het
belangrijk dat de Commissie scherper wordt en blijft op de evaluatie en
financiële verantwoording van de beide organisaties.
b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel:
In het licht van de essentie van het Nederlands beleid acht het kabinet de
voorgestelde verordening wenselijk. Het draagt bij aan een evenwichtige
belangenbehartiging op het gebied van EU-beleidsvorming ten aanzien
van financiële wet en regelgeving. Met de subsidie krijgt de eindgebruiker
van financiële dienstverlening een sterkere stem. Daarnaast kunnen deze
organisaties meedenken over onderwerpen als vergelijkbaarheid en
klantgerichtheid en brengen zij een ander geluid dan de financiële sector.
Deze onafhankelijke belangenbehartiging lukt voor een deel van de
lidstaten niet genoeg op individueel niveau. Daarom is ingrijpen op
EU-niveau wenselijk en gepast.
Nederland zal dit voorstel steunen. Wel zal Nederland (bv. via de jaarlijkse
werkprogramma’s en de Commissie-evaluatie) er op attent blijven dat de
organisaties hun doelen behalen en middelen effectief en efficiënt
besteden.
c) Eerste inschatting van krachtenveld
De meeste lidstaten zijn in principe voorstander van deze verordening.
Maar er waren nog vragen over (i) de rechtsgrond, (ii) de geografische
dekking, (iii) welke doelen er zullen worden nagestreefd komend jaar, (iv)
de financiering en plaats op de begroting, (v) de keuze voor deze
organisaties en (vi) de term uitvoeringshandeling. De vragen van de
lidstaten over de doelen, financiering en keuze voor organisaties waren na
toelichting van de Commissie naar tevredenheid beantwoord. Wel
verwachten we dat de geografische dekking, de term uitvoeringshandeling en de rechtsgrondslag nogmaals besproken zullen worden in de
volgende raadswerkgroepvergadering.
4. Beoordeling bevoegdheid, subsidiariteit en proportionaliteit
a) Bevoegdheid
De EU heeft de juiste bevoegdheid om hierin op te treden. Het kabinet kan
zich vinden in de gekozen rechtsgrondslag. De financiële steun moet
worden verleend overeenkomstig de voorwaarden die zijn neergelegd in
het Financieel Reglement bij de EU-begroting (Verordening EU, Euratom
nr. 966/2012 en Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 1268/2012 van de
Commissie). De rechtsbasis is het Verdrag betreffende de werking van de
Europese Unie, en met name artikel 169, lid 2, onder b).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2181

4

b) Subsidiariteit
Het oordeel ten aanzien van de subsidiariteit is positief; de EU is het juiste
niveau voor dit onderwerp. Veel lidstaten zijn niet voldoende toegerust op
individueel niveau om het consumentenbelang mee te nemen in EU-brede
beleidsoverwegingen over financiële diensten. Als er al een consumentenorganisatie is die zich inzet op dit gebied, en dat is slechts in een deel van
de lidstaten het geval, is die vaak nog niet voldoende technisch onderlegd
om tegenwicht te kunnen bieden aan commerciële partijen uit de sector.
Belangenbehartiging van de eindgebruikers – door een onafhankelijke
partij – is naar de mening van Nederland belangrijk voor een evenwichtig
debat. Nederland is voorstander van een krachtige stem in de EU van de
eindgebruiker ten opzichte van de financiële sector. Voor de oprichting
van Finance Watch en Better Finance was er nog niet een zodanig sterke
en technisch onderlegde vertegenwoordiging van de zijde van de
eindgebruiker in de EU om een gebalanceerd debat te creëren.
Uitvoeringshandelingen en monitoring van deze verordening kunnen ook
het beste op EU-niveau gedaan worden.
c) Proportionaliteit
Het oordeel ten aanzien van de proportionaliteit is positief. In de
afgelopen jaren heeft zich geen andere partij gemeld om deze taak te
kunnen vervullen, ondanks jaarlijkse oproepen van de Commissie.
Gekozen is voor een verordening voor een subsidiebesluit, wat gebruikelijk is voor EU-subsidieprogramma’s. Nederland is tevens voorstander
van de voorgestelde manier van financiering: op basis van specifieke
acties in plaats van algemene bekostiging. Dit zal helpen om de organisaties efficiënt te laten opereren en evaluatie goed mogelijk te maken.
5. Financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
a) Consequenties EU-begroting
De consequenties voor de EU-begroting bedragen maximaal € 1,5 miljoen
per jaar voor de twee organisaties samen in de periode van 2017–2020, te
dekken binnen het budget van DG FISMA (DG Financial Stability, Financial
Services and Capital Markets Union). Nederland is van mening dat de
EU-middelen gevonden dienen te worden binnen de in de Raad
afgesproken financiële kaders van de EU-begroting 2014–2020 en dat deze
moeten passen bij een prudente ontwikkeling van de EU-jaarbegroting.
Daarnaast dienen Finance Watch en Better Finance jaarlijks € 1 miljoen
zelf te financieren uit hun eigen middelen en middelen van derden, zoals
donoren. Wanneer de organisaties dit bedrag niet halen, zal de
EU-subsidie omlaag aangepast worden, zodat de 40%-60% ratio gehandhaafd blijft.
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/ of
decentrale overheden
Geen.
c) Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en burger
Geen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2181

5

d) Gevolgen voor regeldruk/administratieve lasten voor rijksoverheid,
decentrale overheden, bedrijfsleven en burger
Geen.
e) Gevolgen voor concurrentiekracht
Geen.
6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo)
Geen.
b) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen, incl. NL-beoordeling
daarvan
De Commissie voert het programma uit overeenkomstig Verordening (EU,
Euratom) nr. 966/2012. Voor de uitvoering van het programma stelt de
Commissie jaarlijkse werkprogramma’s vast. Daarin staan o.a. doelstellingen, beoogde resultaten van de acties, het vereiste bedrag en kostenindicatie voor de acties en een omschrijving van de acties zelf. De
Commissie stelt de jaarlijkse werkprogramma’s door middel van
uitvoeringshandelingen vast. Nederland steunt deze opzet.
c) Voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en besluiten)
met commentaar t.a.v. haalbaarheid
De voorgestelde datum van inwerktreding is 1 januari 2017. Naar mening
van Nederland is dit haalbaar. De verordening treedt in werking op de
twintigste dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad
van de Europese Unie.
d) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
In het voorstel zijn zowel een evaluatie- als een horizonbepaling
opgenomen. De looptijd van de verordening is 2017–2020.
Er is bepaald dat de Commissie uiterlijk twaalf maanden vóór afloop van
het programma bij het Europees Parlement en de Raad een evaluatieverslag indient over de verwezenlijking van de programmadoelstellingen.
Nederland acht deze evaluatie- en horizonbepalingen wenselijk.
7. Implicaties voor uitvoering en/of handhaving
a) Uitvoerbaarheid
Direct beheer wordt door de Commissie gedaan via haar diensten, met
inbegrip van haar personeel in de delegaties van de Unie. Voor Nederland
betekent dit dat er geen sprake van taakverzwaring is.
b) Handhaafbaarheid
Er worden jaarlijkse voortgangsverslagen en eindverslagen vereist die
beoordeeld dienen te worden. Dit doet de Commissie ook zelf.
Nederland acht de uitvoering en handhaving op deze wijze haalbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2181

6

8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Geen implicaties voor ontwikkelingslanden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2181

7