Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

31 066

Belastingdienst

17 050

Misbruik en oneigenlijk gebruik op het gebied
van belastingen, sociale zekerheid en subsidies

Nr. 202

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 juni 2014
Hierbij informeer ik uw Kamer over de actualiteit rond één bankrekeningnummer en de terugvordering van de onterecht uitgekeerde toeslagen, en
beantwoord ik de vragen van de Kamer over deze onderwerpen. Tegelijkertijd beantwoord ik de vragen uit het Algemeen Overleg van 15 mei
2014 over de Belastingdienst.
A. Stand van zaken één bankrekeningnummer
In de bijlage treft u de antwoorden (Kamerstuk 31 066, nr. 203) aan op de
vragen die uw Kamer heeft gesteld naar aanleiding van mijn brief van
3 maart 2014 over de stand van zaken rond de maatregel één bankrekeningnummer.1 Hierover wil ik het volgende opmerken.
De Belastingdienst heeft de afgelopen maanden met man en macht
gewerkt om de problemen die begin van dit jaar optraden te reduceren.
Dit heeft ertoe geleid dat de groep burgers en bedrijven die eind januari
een uitbetaling miste is afgenomen van ca. 32.000 tot ca. 4.150. Daarnaast
heeft de inspanning van de Belastingdienst ervoor gezorgd dat het
huidige reguliere verificatieproces in het kader van één bankrekeningnummer geen grote verstoringen kent. Wel geldt dat een wijziging van het
rekeningnummer in 30% van de gevallen niet automatisch kan worden
geverifieerd en dat aanvullende handelingen nodig zijn. De situatie is
daarmee te omschrijven als beheersbaar, maar tegelijkertijd ook nog
steeds op onderdelen fragiel. Dit komt vooral door de complexiteit van de
ICT-systemen binnen de Belastingdienst, zoals ik ook heb beschreven in
mijn brief van 19 mei 2014 aan uw Kamer. Het ICT-systeem voor de
verificatie kenmerkt zich door een groot aantal LOA’s (lokaal ontwikkelde
applicaties) en een relatief hoge ouderdom van de centrale systemen die
de verschillende applicaties met elkaar moeten verbinden. Concreet
1

kst-31066-202
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Kamerstuk 31 066, nr. 192

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 202

1

betekent dit dat iedere ad hoc aanpassing om het verificatiegemak voor
burgers en bedrijven te vergroten, de complexiteit en daarmee kwetsbaarheid van de huidige systemen vergroot. Dit geldt ook voor de
systemen waarop de bestuurlijke informatie draait.
Gelet op deze situatie ben ik van plan om in het kader van één bankrekeningnummer een tweetal maatregelen door te voeren die er toe moeten
bijdragen dat de uitbetaling aan burgers en bedrijven niet opnieuw in de
knel komt, zonder daarbij overigens concessies te doen aan een fraudebestendig uitbetalingsbeleid:
1. de verlenging van het overgangsrecht tot 1 juli 2015: gedurende het
overgangsrecht betaalt de Belastingdienst nog uit op het bekende
oude rekeningnummer voor die burgers en bedrijven waarvoor de
Belastingdienst nog geen geverifieerd rekeningnummer tot haar
beschikking heeft. De reden hiervan is dat ik het in het licht van de
huidige stand van zaken van de ICT-systemen binnen de Belastingdienst niet verantwoord vind op korte termijn systeemaanpassingen
door te voeren om het verificatieproces van deze groep burgers en
bedrijven nog voor 1 juli 2014 af te ronden;
2. uitsluiting van de omzetbelasting van de tenaamstellingsverplichting
die geldt op basis van de wet één bankrekeningnummer.
Ad 1 Verlenging transitieperiode
Het is duidelijk dat de urgentie om fraude aan te pakken van doorslaggevende betekenis is geweest bij de vormgeving van de maatregel inzake
het éénbankrekeningnummer, inclusief het bijbehorende tijdpad. De les
die we bij de uitwerking hiervan hebben moeten trekken is dat, wanneer
we hetzelfde tempo hanteren als in het afgelopen half jaar, de kans groot
is dat opnieuw een grote groep goedwillende burgers gedupeerd zal
worden. Daarom ben ik voornemens het overgangsrecht met een jaar te
verlengen tot 1 juli 2015. Op basis van dit overgangsrecht mag de
Belastingdienst nog uit betalen op een bekend oud rekeningnummer voor
die burgers en bedrijven waarvoor de Belastingdienst nog geen geverifieerd rekeningnummer tot haar beschikking heeft.
Ad 2 Vervallen tenaamstellingsverplichting bij teruggave omzetbelasting
Ook het (automatisch) valideren van de tenaamstelling voor de omzetbelasting is een proces waarbij veel aanvullende handelingen nodig zijn.
Noch het bedrijfsleven (administratieve lasten), noch de Belastingdienst
(uitvoeringskosten) is hier bij gebaat. Tegelijkertijd blijkt dat het risico op
identiteitsfraude bij de omzetbelasting beperkt is en dat dit risico door
andere (minder zware) maatregelen in het proces afgedekt kan worden,
dan wel reeds afgedicht wordt. In de antwoorden op de vragen van uw
Kamer die hierbij gaan, licht ik dit nader toe. Daarom ben ik voornemens
om de wet op dit punt aanpassen. Een voorstel daartoe kunt u in het kader
van het Belastingplan 2015 verwachten.
Ten aanzien van de tenaamstellingverplichting bij burgers zal het
verificatieproces binnen de huidige opzet worden aangepast, zodat het
soepeler verloopt voor zowel burgers als de Belastingdienst. Deze
aanpassingen zullen begin 2015 gerealiseerd zijn. Met de invoering van
het eID-stelsel kan het proces vervolgens verder geoptimaliseerd worden.
Desondanks is het inherent aan een fraudebestendiger systeem dat vooraf
gegevens moeten worden geverifieerd, alvorens de Belastingdienst een
uitbetaling doet. Dit kan in de praktijk blijven betekenen dat een groep
mensen één of meerdere uitbetalingen mist omdat de Belastingdienst
over onvoldoende (geverifieerde) informatie beschikt om tot uitbetaling
over te kunnen gaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 202

2

B. Rapportage over toeslagen
In de bijlagen treft u de antwoorden (Kamerstuk 17 050, nr. 479) aan op de
vragen van uw Kamer naar aanleiding van mijn rapportage van 3 maart
2014.2 Met het oog op de laatste ontwikkelingen licht ik hieronder eerst de
huidige stand van zaken toe.
Daarbij moet er continu onderscheid worden gemaakt tussen de personen
die een bestuurlijke boete hebben gekregen of zullen krijgen en de
personen die in de rechtszaken betrokken zijn.
Bestuurlijke boeten
Zoals aangegeven ging het in de rapportage van 3 maart 2014 om 805
Bulgaren die vanwege nalatigheid bij informatieverstrekking een
bestuurlijke boete hebben gekregen. Bij deze groep is geen misbruik of
oneigenlijk gebruik vastgesteld. Het gaat hier bijvoorbeeld om de
volgende situatie. Ten behoeve van het definitief toekennen verzoekt de
Belastingdienst/Toeslagen na afloop van het toeslagjaar aan een
aanvrager van een kinderopvangtoeslag om een jaaropgaaf van de
kinderopvanginstelling te overleggen. Bij het achterwege blijven van deze
informatie wordt de toeslag teruggevorderd en een boete opgelegd.
Nadat de aanvrager de gevraagde informatie alsnog heeft verstrekt, wordt
de terugvordering teruggedraaid. De boete voor het niet verstrekken van
de informatie blijft echter staan, waardoor een vordering op de toeslagontvanger ontstaat.
Strafrechtzaken
In april 2013 zijn twee strafrechtelijke onderzoeken gestart die hebben
geleid tot een rechtszaak. Vanwege het feit dat deze zaken nog maar kort
onder de rechter waren, konden destijds daarover geen nadere mededelingen worden gedaan. Mijn voorganger heeft dit uw Kamer bij
gelegenheid gemeld. In één rechtszaak is inmiddels uitspraak gedaan,
terwijl de andere rechtszaak in een zodanig vergevorderd stadium is
waardoor ik nu aan uw Kamer het aantal betrokkenen en het vermoedelijke fraudebedrag kan melden.
De Rechtbank Den Haag heeft uitspraak gedaan in één van deze fraudezaken. Eén verdachte die voor zeker 271 personen toeslagen heeft
aangevraagd is daarbij veroordeeld. De veroordeelde heeft voor ongeveer
€ 0,7 miljoen gefraudeerd.
Daarnaast loopt nog een tweede rechtszaak tegen in totaal zes verdachten
die vermoedelijk betrokken waren bij de Bulgarenfraude. Vier personen
worden ervan verdacht op grote schaal (onrechtmatig) toeslagen te
hebben aangevraagd voor 1.051 personen en twee personen hebben in
Bulgarije vermoedelijk mensen geronseld om met hun gegevens
toeslagen aan te vragen. Het Openbaar Ministerie (OM) geeft aan dat het
vermoedelijke fraudebedrag in deze zaak ongeveer € 3,4 miljoen
bedraagt.
Individuele beoordeling betrokken toeslagaanvragen
In deze twee rechtszaken zijn 1.322 personen betrokken waarvoor de
verdachten toeslagen hebben aangevraagd. Deze 1.322 personen zijn
geen verdachten in de rechtszaak, maar zullen bestuurlijk worden beboet
als – mede op basis van de gerechtelijke uitspraak – blijkt dat zij
verwijtbaar hebben gehandeld bij de aanvragen die namens hen zijn
ingediend. Dit zal individueel worden beoordeeld. Uit de beoordeling kan
2

Kamerstuk 17 050, nr. 465

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 202

3

ook blijken dat er geen sprake is van verwijtbaar handelen van de
betreffende persoon. Er kan blijken dat er rechtmatig een toeslag is
aangevraagd of dat de betreffende persoon een slachtoffer blijkt te zijn.
Dan zal geen boete worden opgelegd. Overigens is het ook mogelijk om
alsnog strafrechtelijke vervolging van individuele aanvragers in te stellen.
Ten aanzien van de 271 personen uit de eerste rechtszaak is
Belastingdienst/ Toeslagen momenteel bezig om de aanvragen die zijn
gedaan individueel te beoordelen. Indien uit deze beoordeling blijkt dat
die personen een betrokkenheid hebben gehad bij de onjuiste aanvraag
en daar profijt van hebben gehad, zal de Belastingdienst/Toeslagen –
afhankelijk van de ernst van het verwijt en aan de hand van de uitspraak
van de Rechtbank – een vergrijp- of verzuimboete opleggen. Ten aanzien
van de 1.051 personen uit de nog lopende rechtszaak geldt dat nadat de
rechter uitspraak heeft gedaan eveneens een dergelijke beoordeling zal
plaatsvinden.
Invordering
Eerder heb ik de Bulgaarse Ministers van Financiën en Sociale Zaken
gesproken over de bijstand die Nederland vraagt voor de invordering van
de openstaande toeslagbedragen en boetes. Op mijn verzoek heeft de
Nederlandse ambassade in Bulgarije de Bulgaarse autoriteiten inmiddels
geïnformeerd over het feit dat binnenkort in het kader van de (terug)vordering informatie- en bijstandsverzoeken worden gedaan aan de
Bulgaarse autoriteiten. De Bulgaarse autoriteiten hebben ook nu weer hun
volledige medewerking toegezegd binnen de bestaande juridische kaders.
Tegelijkertijd zijn er op dit dossier allerlei belemmerende factoren.
Terugvorderingen in het buitenland zijn langdurig van aard. Bovendien
zijn er Europese regels en afspraken over bijvoorbeeld minimumbedragen
voor de bijstand en de juridische basis voor het bijstandsverzoek (in het
geval van de huurtoeslagschulden het ontbreken daarvan). Tevens moet
de schuldenaar door de autoriteiten ook daadwerkelijk gevonden worden
(er kan sprake zijn van verhuizing, de status Vertrokken onbekend
waarheen (VOW) of overlijden) en moet een verhaalsmogelijkheid zijn bij
die schuldenaar in de vorm van bijvoorbeeld vermogen of loon waarop
beslag kan worden gelegd. Ook de civielrechtelijke procedures waarop in
de beantwoording van de Kamervragen nader wordt ingegaan bieden
geen garantie vanwege het omslachtige en tijdrovende karakter ervan.
Daarom is mijn optimisme over de opbrengst van de terugvordering niet
zo groot. Desondanks blijft mijn inzet om zoveel mogelijk van de
openstaande bedragen terug te halen. In de eerstvolgende halfjaarsrapportage Belastingdienst zal ik proberen een realistische inschatting te
geven van de verwachte opbrengst.
C. Algemeen overleg Belastingdienst 15 mei 2014
In het algemeen overleg over de Belastingdienst van 15 mei 2014 heb ik
toegezegd om op de volgende onderwerpen schriftelijk terug te komen:
– de stand van zaken van de fraudemaatregelen en de samenwerking
tussen de overheidsorganisaties om fraude te bestrijden;
– het verzoek van de stichting Vluchtelingenwerk;
– het zoveel als mogelijk voorkomen van het terugvorderen van
toeslagen;
– de effecten van de aanpassing van het partnerbegrip in de kinderopvangtoeslag;
– de behandeling van isolatiemateriaal in de BTW;
– de buitenlandse kentekens.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 202

4

Over de wijze van rapporteren over procesverstoringen kom ik terug in de
eerstvolgende halfjaarsrapportage.
Stand van zaken fraudeaanpak
Het lid Neppérus heeft in het algemeen overleg gevraagd naar de stand
van zaken rond de fraudemaatregelen zoals die in de Wet aanpak fraude
toeslagen en fiscaliteit zijn opgenomen en dan met name de maatregelen
die bij amendement en nota van wijziging in de wet zijn opgenomen.
Verder vroeg zij naar de samenwerking tussen de diverse overheidsorganisaties in het kader van fraudebestrijding op nationaal en internationaal
niveau.
Fraudemaatregelen
De Belastingdienst/Toeslagen heeft per 1 januari 2014 een aantal
mogelijkheden gekregen om fraude met toeslagen beter te bestrijden. Zo
is de beslistermijn verlengd naar 13 weken. Deze termijn kan met nog
eens 13 weken worden verlengd als sprake is van een risicovolle
aanvraag. Deze risicovolle aanvragen worden gedetecteerd aan de hand
van risicoselectie. Ik kan u melden dat inmiddels voor ongeveer 3.200
aanvragen uit de periode april-mei 2014 meer tijd wordt genomen om
deze nader te onderzoeken. Verder past de Belastingdienst/Toeslagen de
maatregel toe dat een aanvrager bekend moet zijn bij de Belastingdienst.
Is de aanvrager onbekend, dan krijgt hij geen voorschot. Meent hij daar
wel recht op te hebben dan zal hij zich moeten melden bij een van de
balies van de Belastingdienst.3 Met name deze twee maatregelen, een
langere beslistermijn en geen voorschot als iemand onbekend is, werpen
een reële drempel op tegen fraude.
Door het amendement Neppérus is het Besluit bestuurlijke boeten van de
Belastingdienst uitgebreid met de begrippen «de doen pleger, uitlokker en
medeplichtige».4 Deze zijn met ingang van 1 januari 2014 toegevoegd aan
het boetebesluit. Het beboetbare feit moet na die datum plaats hebben
gevonden. Op dit moment zijn er nog geen boetes opgelegd naar
aanleiding van deze aanpassing. Wel speelt bij Toeslagen momenteel een
casus waar dit aan de orde zou kunnen komen.
In de derde nota van wijziging is bepaald dat een goedwillende belastingplichtige niet door de strafbaarstelling van het niet betalen van de
verschuldigde belasting wordt getroffen.5 Niet strafbaar is degene die de
ontvanger bijtijds heeft verzocht om uitstel van betaling te verlenen of die
de ontvanger schriftelijk en onverwijld een melding van betalingsonmacht
heeft verzonden. Deze maatregel wordt gemonitord door alle gevallen aan
de boetefraudecoördinatoren te laten melden. Tot nu toe is er nog geen
melding geweest.
Nog niet in werking getreden/toegepaste maatregelen
In de tweede nota van wijziging is onder meer bepaald dat een voorschot
op een toeslag kan worden ingetrokken als een burger zijn aangifte
inkomstenbelasting niet indient.6 Ook is de bepaling opgenomen dat als
aan de partner van een burger een strafrechtelijke sanctie of vergrijpboete
is opgelegd, hij niet in aanmerking komt voor de verlening van een
3

Dit kan vervolgens problemen opleveren voor bepaalde groepen. Zie hierna het verzoek van de
Stichting Vluchtelingenwerk
Kamerstuk 33 754, nr. 13
5
Kamerstuk 33 754, nr. 14
6
Kamerstuk 33 754, nr. 9
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 202

5

toeslagvoorschot. Ten aanzien van beide maatregelen geldt dat ze in
werking kunnen treden op het moment dat de systemen van de Belastingdienst zijn aangepast. Momenteel wordt hiervoor een impactanalyse
uitgevoerd, waaruit moet blijken per wanneer en tegen welke kosten deze
maatregelen kunnen worden ingevoerd.
Tenslotte wordt de maatregel waarbij het toeslagvoorschot wordt
stopgezet als er twijfel is over het adres nog niet toegepast. Voorkomen
moet worden dat als gevolg van deze maatregel goedwillende burgers
tussen wal en schip vallen. Daarom analyseert de Belastingdienst samen
met het agentschap BPR momenteel hoe het proces moet worden
ingericht. De verwachting is dat de Belastingdienst in de tweede helft van
2014 deze maatregel gaat uitvoeren.
Samenwerking tussen overheidsorganisaties
De bestrijding van fraude is een speerpunt van dit kabinet. De Belastingdienst en FIOD werken met vele organisaties samen om fraude te
voorkomen en te bestrijden.
In regionaal verband werken de Belastingdienst en de FIOD samen in de
bestaande anti-fraudestructuren van de Regionale informatie en expertisecentra (RIEC) en de Landelijke stuurgroep interventieteams (LSI). In
RIEC-verband werken onder andere de politie, het OM, gemeenten en de
Belastingdienst samen om de georganiseerde criminaliteit te bestrijden. In
Brabant is de Taskforce B5 bezig met het afpakken van crimineel
vermogen. De Minister van Veiligheid en Justitie is verantwoordelijk voor
dit project. De RIEC’s kunnen zelf regionale speerpunten benoemen om
aan te pakken. In de Regionale Coördinatiepunten Fraudebestrijding
(RCF), die onder de vlag van het LSI vallen, werken de Inspectie SZW,
UWV, gemeenten, de Belastingdienst, de politie en het OM samen met als
doel het aanpakken van fraude met uitkeringen, belastingen en premies
en illegale tewerkstelling. Adresfraude is een van de thema’s waar de LSI
in 2014 op inzet.
In RCF-verband kunnen regionaal projecten worden gestart die desgewenst door andere regio’s kunnen worden geadopteerd.
Daarnaast zijn er diverse andere initiatieven. De Belastingdienst/Toeslagen
voert met de gemeenten Utrecht, Rotterdam en Amsterdam pilots uit rond
de zogenoemde verwonderadressen. Tevens heeft het kabinet goede
contacten met het Amsterdamse burgerinitiatief «1 Overheid» en de
gemeente Amsterdam. Onder leiding van deze gemeente is een drietal
projecten opgestart om fraude te bestrijden: BRP-fraude, risicoadressen
en faillissementsfraude. Ook wordt er samengewerkt tussen het Combinatieteam aanpak facilitators (CAF) van de Belastingdienst en de IND om
gefingeerde dienstbetrekkingen in het kader van gezinsherenigingen aan
te pakken.
Naast deze specifieke initiatieven en samenwerkingsverbanden is het
kabinet van mening dat er meer mogelijk moet zijn om fraude te
bestrijden. Daarom is de Ministeriële Commissie Fraudebestrijding
ingesteld om de rijksbrede aanpak van fraude op een hoger plan te
brengen. De Minister van Veiligheid en Justitie coördineert deze rijksbrede
aanpak. De Kamer is hierover geïnformeerd bij brief van 20 december
2013.7 Zoals in de brief is aangegeven zijn er verschillende onderwerpen
die worden opgepakt en moeten leiden tot een stevige fraudeaanpak. De
verschillende departementen en betrokken uitvoeringsorganisaties
werken nauw samen in verschillende deelprojecten. In de Ministeriële
Commissie Fraudebestrijding wordt de aanpak van departementoverstij7

Kamerstuk 17 050, nr. 450

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 202

6

gende fraudeonderwerpen besproken en de voortgang ervan bewaakt. In
het debat met uw Kamer van 15 mei 2014 over de rijksbrede aanpak van
fraude heeft de Minister van Veiligheid en Justitie aangegeven dat het
kabinet jaarlijks zal rapporteren over de voortgang van deze aanpak. De
eerste rapportage in dit verband zal uw Kamer voor het einde van dit jaar
ontvangen.
Samenwerking met buitenlandse belastingdiensten
De Belastingdienst, Douane en de FIOD werken op diverse wijzen samen
met belastingdiensten van andere landen. Zo wordt in internationale
controles of (bij betrokkenheid van meer dan twee landen) multilaterale
controles gezamenlijk opgetrokken op het terrein van directe belastingen,
omzetbelasting en accijns. Deze internationale controleactiviteiten vinden
veelal plaats met andere EU-lidstaten. Zeer intensieve samenwerking is er
onder andere op terrein van de inlichtingenuitwisselingen tussen de
belastingdiensten van Nederland, België en Duitsland. Met beide landen
zijn afspraken gemaakt over directe grensoverschrijdende samenwerking
tussen belastingkantoren aan beide zijden van de grens. Met de Duitse
deelstaten Noordrijn-Westfalen en Beieren loopt er momenteel een pilot
rond de belastingaangifte van een aantal grote ondernemingen.
De Douane opereert in wereldwijde samenwerking met andere douanediensten. Daarbij gaat het om samenwerking op het terrein van de
inlichtingenuitwisseling en de controle ten behoeve van de heffing en
invordering van belastingen en douanerechten, het douanetoezicht en
controle van goederen.
Een van de bijzondere aandachtsgebieden van de internationale samenwerking van de FIOD en de Belastingdienst is de aanpak van
BTW-carrouselfraude. Op grond van de EU-verordening 904/2010 wisselt
de FIOD namens Nederland inlichtingen uit met andere belastingdiensten
over mogelijke BTW-carrouselfraudezaken. Eens in de drie maanden is er
overleg met België en Luxemburg. Hier worden best practices uitgewisseld en afspraken gemaakt over uit te wisselen data. In EU- verband is
Eurofisc het platform waarlangs lidstaten fraudesignalen, nieuwe trends
en fenomenen over btw-carrouselfraude uitwisselen. Daarnaast wordt er
door de FIOD en de Belastingdienst deelgenomen aan verschillende
werkgroepen onder de noemer EU Forum, waarin onder andere wordt
gekeken naar de samenwerking tussen bedrijfsleven en Belastingdiensten
voor de bestrijding van de fraude.
In het kader van de aanpak van onbekend buitenlands vermogen is er
eveneens contact met buitenlandse belastingdiensten. Via het Central
Liaison Office (CLO) van de Belastingdienst in Almelo worden informatie
en invorderingsverzoeken van de Belastingdienst en Belastingdienst/
Toeslagen aan buitenlandse overheidsinstanties gedaan.
Verzoek Vluchtelingenwerk
In het algemeen overleg vroeg het lid Merkies aandacht voor de brief van
de Stichting Vluchtelingenwerk Nederland. De stichting geeft aan dat
vluchtelingen hinder ondervinden van de anti-fraudemaatregelen als zij
een toeslag aanvragen. Ondanks dat vluchtelingen worden onderzocht
door de IND zullen zij veelal onbekend zijn voor de Belastingdienst,
waardoor zij geen voorschot krijgen. Om toch in aanmerking te komen
voor een voorschot moeten zij naar een van de balies van de Belastingdienst toe. Daar blijkt dan dat de vluchteling inderdaad recht heeft op een
toeslag. In mijn brief van 24 april 2014 aan de stichting heb ik aangegeven
dat wordt onderzocht welke mogelijkheden er binnen de wet zijn om dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 202

7

probleem op te lossen. Een afschrift van deze brief heb ik ook aan uw
Kamer gezonden.
Inmiddels zijn er door de diverse regio’s van de stichting Vluchtelingenwerk dossiers voor analyse aangeleverd bij de Belastingdienst/
Toeslagen. Er vindt momenteel overleg plaats tussen de Belastingdienst/
Toeslagen en de Stichting Vluchtelingenwerk Nederland over mogelijke
oplossingen. Ik zal uw Kamer daarover in de volgende halfjaarsrapportage
informeren.
Terugvorderen toeslagen
Het lid Nijboer heeft gevraagd om een schriftelijke reactie op zijn motie
waarin wordt verzocht om de toekenning van toeslagen zo vorm te geven
dat het aantal terugbetalingen substantieel wordt verminderd.8
In het algemeen kan worden gezegd dat op termijn terugvorderingen
kunnen verminderen, omdat de Belastingdienst/Toeslagen steeds meer in
de actualiteit werkt. Zo worden wijzigingen in huishoudsamenstellingen
sneller verwerkt in vergelijking met de oude toeslagensystemen.
Daarnaast worden voorschotten gestopt die worden verstrekt aan burgers
die twee jaar achter elkaar de gehele toeslag moeten terugbetalen.
Burgers die een groot deel moeten terugbetalen, worden via een brief
erop geattendeerd dat zij hun toeslag moeten wijzigen. Doen zij dit niet,
dan kunnen zij het jaar daarop een boete krijgen. Bij de aanpak van deze
slechte schatters wordt, naast de gegevens die de Belastingdienst zelf
heeft, ook gebruik gemaakt van de gegevens in de polisadministratie van
het lopende jaar.
Dit laat onverlet dat er nog andere mogelijkheden zijn. Er zijn bij andere
overheidsinstanties gegevens bekend die gebruikt kunnen worden om de
voorschotten nauwkeuriger vast te stellen. Zo kunnen terugvorderingen
van de kinderopvangtoeslag worden voorkomen als duidelijk is dat een
kind naar de basisschool gaat. Ouders vergeten in die gevallen nog wel
eens de kinderopvangtoeslag om te zetten van dagopvang naar buitenschoolse opvang. Dit kan tot aanzienlijke terugvorderingen leiden, terwijl
er normaal gesproken geen opzet in het spel is. De mogelijkheden worden
onderzocht om door middel van gegevensuitwisseling tussen diverse
overheidsinstanties tot een verdere vermindering van terugvorderingen te
komen.
Verder onderzoekt de Belastingdienst, zoals al eerder aan uw Kamer is
gemeld, hoe de polisadministratie kan worden ingezet om burgers te
helpen bij het beter schatten van hun inkomen. Deze verkenning is nog
niet afgerond. De suggestie van de heer Nijboer tijdens het algemeen
overleg om ook bij andere organisaties te rade te gaan die te maken
hebben met schattingen door burgers zoals energiebedrijven, zal worden
onderzocht. De voorbereiding en aanpak daarvan vragen echter de nodige
tijd. Uitwerking daarvan zal daarom niet in de eerst genoemde verkenning
kunnen worden opgenomen.
Ten slotte wil ik opmerken dat terugvorderingen inherent zijn en blijven in
een systematiek waarbij burgers zelf, vooraf, de grondslagen moeten
schatten. Het is steeds de inzet van de Belastingdienst om, daar waar het
kan, het aantal en het bedrag aan terugvorderingen zoveel mogelijk te
verminderen.

8

Kamerstuk 17 050, nr. 454

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 202

8

Partnerbegrip kinderopvangtoeslag
De heer Omtzigt heeft gevraagd of de Belastingdienst aanvragers van
kinderopvangtoeslag heeft geïnformeerd over de recente wetswijziging
ten aanzien van ouders die bij hen inwonen.
De informatie in de communicatiekanalen van de Belastingdienst/
Toeslagen (website, BelastingTelefoon, intermediaire partijen) over de
voorwaarden voor het aanvragen van een kinderopvangtoeslag is naar
aanleiding van de recente wetswijziging inzake inwonende ouders
(wetsvoorstel Overige Fiscale Maatregelen 2014, verder: OFM 2014)
aangepast voor zowel de toeslagjaren 2013 als 2014.9
Indien er in 2013 sprake was van een voorschot kinderopvangtoeslag en
een inwonende ouder, is de belanghebbende in het voorjaar 2013
persoonlijk per brief er op gewezen dat als gevolg van de uitbreiding van
het partnerbegrip de inwonende ouder geldt als toeslagpartner en dat als
gevolg daarvan diens inkomen mee gaat tellen voor de bepaling van de
draagkracht van het huishouden. Deze voorschotten zijn echter in 2013
niet stopgezet of gewijzigd door Belastingdienst/Toeslagen in geval de
inwonende ouder geen arbeid verrichtte. Bij het definitief toekennen van
de kinderopvangtoeslag voor het jaar 2013 toetst de Belastingdienst/
Toeslagen of de belanghebbende en de toeslagpartner arbeid verrichten.
Dan zal ook rekening worden gehouden met de uitzondering op het
criterium arbeid zoals opgenomen in de wetswijziging OFM 2014.
De groep burgers die in 2013 geen kinderopvangtoeslag heeft aangevraagd en als gevolg van de wetswijziging OFM 2014 alsnog in
aanmerking komt voor deze toeslag, kent de Belastingdienst niet. De
betrokkenen kunnen echter een kinderopvangtoeslag aanvragen tot
1 september 2014.
BTW op isolatiematerialen
De heer Koolmees heeft verzocht of alsnog een overgangsregeling kan
worden getroffen voor de btw-afdracht over isolatiematerialen voor
bedrijven die isolatiewerkzaamheden uitvoeren op basis van offertes die
voor 1 januari 2014 zijn geaccepteerd waarin nog is uitgegaan van 6% in
plaats van 21% btw op de isolatiematerialen. Over dit onderwerp wordt
mede op verzoek van de stichting «Spaar het klimaat» eerst nog overlegd
met de betrokken sector. Ik zal de besluitvorming over dit onderwerp in
ieder geval zo spoedig mogelijk afronden zodat snel duidelijkheid kan
worden geboden aan de betrokken ondernemers en klanten van deze
ondernemers en uw Kamer nader informeren.
Buitenlandse kentekens
De heer Omtzigt heeft gevraagd naar het effect van het toezicht op
buitenlandse kentekens. Voor de uitvoering is het project buitenlandse
kentekens ingericht dat inmiddels volop aan de slag is. Het project kent
drie onderdelen.
Ten eerste voorlichting. Mensen die zich vanaf 1 januari 2014 inschrijven
in de Basisregistratie Personen (BRP) krijgen van de Belastingdienst een
brief met de vraag of ze een auto hebben meegenomen uit het buitenland.
Over de maand januari 2014 zijn er 6.845 brieven verzonden. Inmiddels
zijn er bijna 3.000 reacties ontvangen. Hiervan geeft ongeveer 10% aan dat
ze een auto hebben meegenomen. De helft hiervan betreft Nederlanders
9

Kamerstuk 33 753

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 202

9

die remigreren. De genoemde 10% ontvangt een informatiepakket voor
het doen van aangifte. De brieven over de maand februari 2014 zijn half
april verzonden. Brieven die onbestelbaar retour terugkomen, worden
geregistreerd door de afdeling Klantregistratie van de Belastingdienst
waardoor bijvoorbeeld toeslagen meteen worden stopgezet. Ook wordt
dit teruggemeld aan gemeenten. Het proces wordt nauwgezet gevolgd.
Daarbij viel onder meer op dat een substantieel aantal personen de auto
al op een Nederlands kenteken heeft gezet. Met een viertal pilotgemeentes (Amsterdam, Rotterdam, Westland, Eindhoven) wordt op dit punt
op het gebied van voorlichting samengewerkt.
Het tweede deel van het project betreft personen die zich al vóór 1 januari
2014 in de BRP (toen nog GBA) hebben ingeschreven. Deze zullen op
vergelijkbare wijze als de eerste groep worden benaderd.
Onderdeel drie ziet op personen die hier wonen maar zich niet hebben
ingeschreven. Dit is een lastig traceerbare groep. De Belastingdienst heeft
samen met andere overheidsinstanties acties op touw gezet, waaronder
de inzet van de zogenoemde ANPR-auto’s.
De Staatssecretaris van Financiën,
E.D. Wiebes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 202

10