40
Opheffing Publiekrechtelijke Bedrijfsorganisatie

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Geurts. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Aan de orde is het VSO De opheffing van de Publiekrechtelijke Bedrijfsorganisatie (32615, nrs. 9 en 10).

Zij krijgt nr. 12 (32615).

De voorzitter:
Nu de minister in blakende welstand is gearriveerd, heropen
ik deze vergadering. Wij heten hem en de staatssecretaris
van harte welkom.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

De heer Geurts (CDA):
Voorzitter. Vanwege de twee minuten, ga ik snel van start.

constaterende dat het opheffingsproces van de producten bedrijfschappen niet op verzoek van de schappen ingezet
is;
constaterende dat in de voortgangsbrief staat dat de kosten
van de opheffing voor rekening van de schappen komen;

Motie

overwegende dat de kosten van de opheffing nu voor
rekening van de ondernemers komen;

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat opheffing van de product- en bedrijfschappen, conform de motie-Aptroot, zou moeten leiden tot een
forse lastenverlichting;
overwegende dat er ook daadwerkelijk sprake zou moeten
zijn van lagere lasten op individueel bedrijfsniveau;
verzoekt de regering voor wat betreft toekomstige heffingen,
retributies of belastingen ten behoeve van het uitvoeren
van publieke en medebewindstaken, deze derhalve dan ook
lager uit te laten vallen dan in de referentiejaren 2011-2013,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Geurts. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

verzoekt de regering, alle kosten te dragen die voortkomen
uit de opheffing,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Geurts. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 13 (32615).
De heer Verhoeven (D66):
De laatste motie van de heer Geurts verbaast mij wat. Wij
zijn nu met zijn allen bezig om de opheffing van de schappen te versnellen, zodat ze ondernemers geen geld meer
kosten, met zo'n onnodige heffing voor de schappen die
allang afgeschaft had moeten zijn. Nu zegt de heer Geurts:
wij willen die opheffing voor rekening van de ondernemers
laten komen.

Zij krijgt nr. 11 (32615).
De heer Geurts (CDA):
Dat laatste heb ik niet helemaal goed gehoord.
Motie
De heer Verhoeven (D66):
Juist niet.

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de productschappen in verschillende
sectoren reserves hebben opgebouwd;
overwegende dat deze reserves opgebouwd zijn met de
heffingen van de betreffende landbouwers en tuinders;
overwegende dat deze reserves ten goede moeten komen
aan de doelen waarvoor de productschappen zijn opgericht;

De heer Geurts (CDA):
Precies, ik denk dat dat juist de kern van onze motie is.
Ondernemers hebben geld opgebracht voor de taken die
zij belangrijk vinden. Dan is het toch onvoorstelbaar dat de
politiek vindt dat de productschappen moeten worden
opgeheven en dat de ondernemers daar ook nog voor
mogen betalen? Als u echt voor de ondernemers staat, zou
u deze motie juist moeten steunen.

verzoekt de regering, ervoor zorg te dragen dat de reserves
van de productschappen geheel terechtkomen in de nieuw
op te richten plant- en diergezondheidsfondsen,

Tweede Kamer

Opheffing Publiekrechtelijke
Bedrijfsorganisatie

4 juli 2013
TK 104

104-40-1

De heer Verhoeven (D66):
Ik zal deze motie steunen, als u zo dadelijk mijn motie steunt
om de heffing vanaf 2014 te schrappen en die ondernemers
die rekening niet meer te laten betalen. In dat geval kunnen
we samen optrekken. Het CDA wil kennelijk de schappen
behouden. Als de schappen zouden verdwijnen, willen de
ondernemers daar best eenmalig voor betalen en hoeven
ze niet meer elk jaar te betalen. Wat vindt het CDA daarvan?
De heer Geurts (CDA):
Als u onze schriftelijke inbreng goed had gelezen, had u
kunnen weten dat het CDA voor het behoud van de schappen is, mits daarvoor draagvlak is bij de heffingbetalers. Er
is een heel aantal schappen waarvoor gewoon draagvlak
is bij de heffingbetalers. Ik hoop dat D66 dat ook in zijn
overwegingen meeneemt.

De heer Verhoeven (D66):
Voorzitter. Daar staan we weer, om te praten over de productschappen. Een van de soort instituten in dit land
waarvan een ruime meerderheid van de Kamer al heel lang
zegt dat ze kunnen worden opgeheven en dat ze zouden
kunnen verdwijnen, mits hun taken worden overgedragen.
Dat laatste gaat nu wel gebeuren: er zullen taken worden
overgedragen. Maar wie schetste onze verbazing? Ook
komend jaar zal door deze schappen weer een verplichte
heffing aan de ondernemers worden opgelegd. Een
Kamerbrede meerderheid van PVV, SP, VVD en D66 — zoiets
zie je niet vaak — heeft gezegd dat deze schappen zo snel
mogelijk moeten worden afgebouwd, omdat daarvoor
gewoon geen draagvlak bestaat. Ondernemers willen niet
verplicht voor iets betalen. En als zij dat wel doen, laten zij
dat dan vrijwillig doen.
Ik kan maar één ding doen en dat is de volgende motie
indienen.

De heer Verhoeven (D66):
Ik hoop echt dat de VVD-fractie mee zal blijven doen in de
groep partijen die zegt: laat ondernemers nou ondernemen
en laat ze niet verplicht heffingen betalen. Dus ik hoop echt
dat de VVD-fractie zal zeggen: wij durven de motie niet te
ondertekenen maar we gaan die wel volmondig steunen.
De heer Geurts (CDA):
Bent u er ook van op de hoogte dat een aantal van de productschappen hun heffingen voor dit jaar verhoogd hebben
om het probleem dat u schetst te voorkomen?
De heer Verhoeven (D66):
Het verhogen van de heffingen lijkt mij geen goed signaal.
Het is heel simpel en helder. Ondernemers zijn in groten
getale geen voorstander van het verplicht betalen van heffingen aan organisaties die geen meerwaarde voor ze
hebben. Wij willen van die verplichting af. Dat is een heel
groot deel van deze Kamer allang met D66 eens. Dus lijkt
het mij geen goed geluid dat de schappen meer gaan heffen
om het probleem op te lossen. Er is maar één oplossing en
dat is dat de schappen stoppen met heffen van geld van
ondernemers.
De heer Geurts (CDA):
Ik merk dat D66 het met het CDA eens is dat de heffingbetalers niet mogen opdraaien voor dit politiek besluit.
De heer Verhoeven (D66):
We zijn het met het CDA eens dat de lasten voor ondernemers wel wat minder kunnen en dat daaraan gewerkt moet
worden. We zijn er wel zeer teleurgesteld over dat het CDA
weliswaar zegt er voor ondernemers te zijn maar dat het in
de afgelopen week voor de heffing van de Kamer van
Koophandel heeft gestemd en het nu weer voor de heffing
van de schappen stemt. Kortom, het CDA zegt ''lasten verlichten" maar het doet "lasten verzwaren". En dat is geen
zuivere koffie.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat reeds op 20 december 2011 een Kamermeerderheid stemde voor de gewijzigde motie-Aptroot c.s.
(33000-XV, nr. 61);
verzoekt de regering, ervoor zorg te dragen dat er in 2014
geen verplichte heffing voor ondernemers meer zal worden
opgelegd vanuit de product- dan wel bedrijfschappen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Verhoeven, Klever
en Ulenbelt. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 14 (32615).

Tweede Kamer

Opheffing Publiekrechtelijke
Bedrijfsorganisatie

Mevrouw Lodders (VVD):
Voorzitter. Zoals de heer Verhoeven aangaf, is mijn fractie
al langer voor het afschaffen van de PBO's. Een ruime
meerderheid van de Kamer is voor die afschaffing, zo bleek
onder andere uit de brede steun voor de motie van mijn
oud-collega Aptroot uit 2011, waaraan zojuist is gerefereerd.
De minister heeft aangegeven dat hij die opheffing zorgvuldig wil vormgeven. Dat betekent dat de inhoudelijke discussie hierover uitgebreid met de Kamer zal worden gevoerd.
Dat gebeurt dan bij de behandeling van het wetsvoorstel,
zoals gebruikelijk en zoals het hoort. Wel moet de minister
nu alvast een aantal stappen zetten. Het gaat dan om de
overdracht van een aantal publieke taken van de PBO's naar
de overheid. Hiervoor bestaat al een wettelijk kader. Mijn
fractie vindt het belangrijk dat dit alvast gebeurt. Deze
publieke taken gaan over diergezondheid, plantgezondheid,
voedselveiligheid en crisismanagement. Dit zijn stuk voor
stuk belangrijke zaken en ik wil niet dat we hierop onnodige
risico's gaan lopen. Wat als er de volgende maand een
veeziekte uitbreekt maar er niet adequaat kan worden
ingegrepen omdat de schappen reeds bezig zijn met hun

4 juli 2013
TK 104

104-40-2

opheffing en de overheid de taken nog niet heeft kunnen
overnemen? Mijn fractie wil gaan onnodige risico's. Daarom
steun voor de minister in deze aanpak
De heer Verhoeven (D66):
Is mevrouw Lodders van de VVD-fractie het met mij eens
dat het tempo van de minister wel heel erg laag is en dat
we nu al een hele tijd aan het wachten zijn? Zouden we de
consultatie over iets wat we allang weten, namelijk dat een
Kamermeerderheid dit niet wil, niet kunnen overslaan?
Mevrouw Lodders (VVD):
Ik denk dat de minister voortvarend aan de slag is gegaan
met dit wetsvoorstel. Het moet zorgvuldig gebeuren. Ik
denk dat we wat dat aangaat het tempo er in moeten houden, maar of het te versnellen valt, durf ik op dit moment
niet te zeggen. Dat zou een goede vraag aan de bewindspersonen zijn.
De heer Verhoeven (D66):
Maar is de VVD-fractie van mening dat we zo snel mogelijk
van die schappen af moeten? Of is het eigenlijk een soort
van lippendienst aan de heer Aptroot, die inmiddels helaas
niet meer in deze Kamer zit maar burgemeester is van een
middelgrote stad en die wel echt knokte voor dit belang
terwijl de VVD-fractie het nu toch een beetje laat lopen?
Mevrouw Lodders (VVD):
Dat ben ik absoluut niet eens met de heer Verhoeven. De
VVD is altijd voorstander geweest van het opheffen van de
schappen. We zijn dat nog steeds. Het is niet voor niets ook
opgenomen in het regeerakkoord. We kijken uit naar een
voortvarende aanpak van het kabinet en we steunen die
van harte.

Minister Kamp:
Voorzitter. In zijn eerste motie komt de heer Geurts tot het
inzicht dat de regering ervoor moet zorgen dat de heffingen,
retributies en belastingen ten behoeve van publieke en
medebewindstaken ook op individueel bedrijfsniveau lager
uitpakken. Macro gezien zullen de lasten zeker lager uitpakken. De nieuwe opzet die nu wordt ingevuld, leidt ertoe dat
voor het bedrijfsleven als geheel de lasten lager zullen zijn.
Dat begrijpt iedereen. Micro, per individueel bedrijf, kan ik
daar echter geen harde garantie voor geven. Ik weet bijvoorbeeld niet hoe de ontwikkeling naar het kostendekkend
maken van retributies precies zal uitpakken voor ieder
individueel bedrijf. Ik weet ook niet welke invulling de
branches er precies aan zullen geven als zij sommige taken
van schappen wensen over te nemen en ook gebruik wensen te maken van de door de EU gecreëerde mogelijkheden
voor heffingen. Ik kan dat per bedrijf dus niet overzien.
Daarom kan ik per individueel bedrijf geen garantie geven.
Om die reden moet ik deze motie van de heer Geurts ontraden.
De heer Geurts (CDA):
Mag ik concluderen dat de minister geen garantie geeft aan
individuele ondernemers dat ze goedkoper af zijn in een
nieuw systeem dan in het oude systeem?

Tweede Kamer

Opheffing Publiekrechtelijke
Bedrijfsorganisatie

Minister Kamp:
Zeker, dat mag de heer Geurts concluderen. Ik weet alleen
niet welke suggestie hij daaraan wenst te verbinden. Voor
het geheel van alle ondernemingen, voor een groot deel
van de ondernemingen in ons land, waren schappen actief.
Die schappen verdwijnen. Een heel klein deel van hun
publieke taken wordt overgenomen door de overheid, door
de ministeries van EZ en van VWS. Die twee ministeries
gaan dat doen. Daarnaast kunnen branches, als zij dat
wensen en als daarvoor voldoende draagvlak is, een aantal
van de taken overnemen. Vervolgens kunnen ze gebruikmaken van mogelijkheden die de Europese Unie heeft geboden. Dat gehele beeld zal ertoe leiden dat het geheel van
de lasten macro gezien flink lager zal zijn. Het is echter niet
mogelijk om dit nu, vanachter dit katheder, per individueel
bedrijf te garanderen. Als dat hetgeen is wat de heer Geurts
zonet probeerde over te brengen, kan ik dat laatste beamen.
De heer Geurts (CDA):
Ik concludeer dat zo'n beetje de laatste belofte die de VVD
heeft gedaan over lastenverlichting voor ondernemers, op
deze manier ook gebroken wordt.
Minister Kamp:
Ik hoop dat het op deze laatste dag voor het reces prettig
is voor de heer Geurts om dit te zeggen, maar het heeft
natuurlijk nergens wat mee te maken. De Kamer heeft een
besluit genomen, overigens tegen mijn zin, want ik vond
dat beter een andere constructie had kunnen worden
gekozen voor de schappen. De Kamer heeft er echter in
grote meerderheid — een meerderheid waarvan de fractie
van de VVD deel uitmaakte — voor gekozen om de
publiekrechtelijke bedrijfsorganisatie op te heffen. Ik geef
nu uitvoering aan deze opvatting van de Kamer. Ik doe dat
zo snel mogelijk, maar wel op een verantwoorde manier.
Uiteindelijk leidt het ook op dit punt tot verlaging van de
lasten voor ondernemingen. Eerder zijn de lasten voor
ondernemingen voor de Kamer van Koophandel al verlaagd.
Nu worden de lasten hier weer verlaagd. Als ik dan zeg dat
ik het alleen per individueel bedrijf niet kan garanderen,
komt de heer Geurts met zo'n opmerking. Met alle waardering die mijn collega, mevrouw Dijksma, en ik hebben voor
de heer Geurts, moet ik zeggen dat die waardering niet deze
opmerking van hem betreft.
De voorzitter:
We gaan niet het hele AO overdoen, mijnheer Verhoeven.
De heer Verhoeven (D66):
Er was ook geen sprake van een AO, voorzitter, maar van
een schriftelijk overleg dat we voortzetten in de plenaire
zaal. We hebben alles dus al schriftelijk gedaan en willen
er nu kort wat over zeggen. Het lijkt me goed als u dat even
toestaat.
Ik heb veel waardering voor de minister, maar merk op dat
zijn opmerking dat het kabinet de lasten voor de Kamer van
Koophandel heeft verlaagd, niet waar is, want er is de heffing voor starters, waarover we al genoeg hebben gezegd.
Ik hoop dat de minister wel wil toezeggen dat hij hier echt
tempo mee maakt. Ik kan me namelijk niet aan de indruk
onttrekken, ook omdat hij hier toegeeft dat hij het liever

4 juli 2013
TK 104

104-40-3

anders had gezien, dat hij toch wat traag te werk gaat met
het opheffen van de schappen en het schrappen van de
heffing. Kan hij dus toch even aangeven waarom het allemaal zo lang moet duren?
Minister Kamp:
Het klopt niet wat de heer Verhoeven zegt over de Kamers
van Koophandel. Bedrijven moesten ieder jaar een heffing
betalen bij de Kamer van Koophandel, die nu helemaal
wordt geschrapt. De kosten voor de Kamer van Koophandel
worden, nadat ze drastisch zijn verlaagd, voor rekening van
het Rijk genomen. Het enige wat overblijft is dat je, als je
een bedrijf laat inschrijven, eenmalig een vergoeding voor
te maken kosten moet betalen. Net zoals je de kosten voor
het krijgen van een rijbewijs of een paspoort moet vergoeden, moet je ook de kosten vergoeden voor inschrijving bij
de Kamer van Koophandel. Een bedrijf dat al is ingeschreven, hoeft zich echter niet opnieuw in te schrijven en hoeft
ook geen heffingen te betalen, dus betaalt helemaal niets.
Die suggestie van de heer Verhoeven klopt dus niet.
Vervolgens zegt hij dat ik er zo traag mee zou zijn. Ik ben
er helemaal niet traag mee. Die publiekrechtelijke bedrijfsorganisatie bestaat al vele tientallen jaren. Er werken honderden mensen die zeer belangrijke taken uitvoeren. De
heer Verhoeven zegt: ze hebben geen meerwaarde. Ze
hebben wél meerwaarde. De discussie ging over de vraag
hoeveel meerwaarde ze hebben. Is dat het geld waard of
kunnen wij dat misschien op een andere manier organiseren? Het is een lang gevestigd waardevol onderdeel van
onze samenleving, vooral actief in de agrarische sector. Die
sector is de meest succesvolle agrarische sector van de
hele wereld. Het kleine land Nederland is nummer twee
exportland van agrarische producten. Dat grote succes van
de sector is mede tot stand gekomen door de inzet van de
mensen die in het verband van de publiekrechtelijke
bedrijfsorganisatie actief zijn. Ik ben nu bezig met de
opheffing en doe dat in overeenstemming met de mensen
die actief zijn in de sectoren. Ik ben bezig met een wetsvoorstel, dat eerst naar de ministerraad moet, daarna naar de
Raad van State en dan naar de Tweede en Eerste Kamer.
Een motie van de Kamer is van het grootste belang, maar
een zorgvuldige uitvoering daarna door de regering is ook
van belang. Daar zijn de staatssecretaris en ik mee bezig.

bedoeling dat dat ten goede komt aan de sectoren die de
middelen oorspronkelijk hebben opgebracht. Ik weet dat
dat in lijn is met wat de heer Geurts wil. Als binnen de
sectoren besloten wordt om het geld voor de doelen die
hij noemt te besteden, dan lijkt mij dat prima, maar het is
niet prima om het te formuleren zoals het in de motie
geformuleerd is. Vandaar dat ik de motie van de heer Geurts
ontraad.
De heer Geurts heeft op stuk nr. 13 een motie ingediend
waarin staat dat de regering alle kosten moet dragen voor
de opheffing van de schappen. Dat zal de regering niet gaan
doen. De schappen zullen uit hun reserves zelf hun kosten
moeten dragen. Misschien dat daar nog iets met heffingen
moet gebeuren. Dat laten wij graag aan de schappen zelf
over. Wij gaan het niet allemaal voor rekening van de
regering nemen. Vandaar dat ik ook deze motie ontraad.
De heer Verhoeven heeft op stuk nr. 14 een motie ingediend.
Daarin staat dat de regering ervoor moet zorgen dat in 2014
door de product- en bedrijfsschappen geen verplichte heffing meer wordt opgelegd. De bevoegdheid om dat te doen
ligt nog steeds bij de schappen. De schappen hebben hun
eigen wettelijke regeling. Als zij iets mogen, dan kunnen
wij niet zomaar zeggen: je mag het niet. Dan zou het in
Nederland een wilde boel worden. De schappen bestaan
nog. De wet om de opheffing ervan te regelen, moet nog
behandeld worden. De heffingen in het jaar 2014 kunnen
noodzakelijk zijn voor de afbouwkosten. Daar heb ik het
daarnet al over gehad. Die kosten moeten de schappen
onder andere maken voor de afvloeiing van personeel. Wij
willen de schappen de mogelijkheid om dat te financieren
niet ontnemen door te zeggen dat zij geen heffing mogen
opleggen. Dat lijkt mij niet verstandig. Om die reden ontraad
ik de motie van de heer Verhoeven.
De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
Wij zullen vanavond en wellicht vannacht stemmen over
de ingediende moties. Ik dank de staatssecretaris van Economische Zaken voor haar dragende rol in deze discussie.

Ik kom op de motie van de heer Geurts op stuk nr. 12. Daarin
staat dat de regering er zorg voor moet dragen dat de
reserves van de productschappen in hun geheel terechtkomen in de nieuw op te richten plant- en diergezondheidsfondsen. De heer Geurts moet zich realiseren dat het niet
aan ons is om te beslissen wat de schappen met hun
reserves gaan doen. Die schappen zijn rechtspersoonlijkheden die hun ding kunnen doen. Het zijn hun reserves. De
mensen in hun sectoren hebben dat opgebracht. Zolang
de schappen bestaan, mogen ze beslissingen nemen om
reserves te voeden en te benutten. Die bevoegdheid kunnen
wij hen niet ontnemen. Zij hebben die reserves ook nodig
voor de afbouwkosten. Wij hebben bepaad dat zij moeten
gaan afbouwen. Ze moeten het personeel laten afvloeien.
Er moeten andere dingen gebeuren. Die kosten willen wij
niet vergoeden. Die moeten ze zelf betalen en daar kunnen
ze hun reserves voor gebruiken. Ik zal komen met een
intrekkingswet waarin geregeld wordt wat er met de dan
nog eventueel resterende reserves moet gebeuren. Eerst
moeten alle kosten eraf. Over datgene wat er overblijft,
moet beslist worden wat ermee moet gebeuren. Het is mijn

Tweede Kamer

Opheffing Publiekrechtelijke
Bedrijfsorganisatie

4 juli 2013
TK 104

104-40-4