KLPD - Dienst Nationale Recherche Informatie

Jaaroverzicht 2007
Financial Intelligence Unit - Nederland

Jaaroverzicht 2007
Financial Intelligence Unit - Nederland

KLPD - Dienst Nationale Recherche Informatie

Inhoud
Voorwoord

5

Managementsamenvatting

7

1.

Bouwen aan een professionele organisatie

1.1
1.2
1.3
1.4
1.5
1.6

Terugblik jaaroverzicht 2006
Stroomlijnen werkprocessen
Projectmatig werken
Personeelsbeleid
Naar een nieuwe ICT-structuur
Communicatie en voorlichting

9
10
12
12
13
14
15

2.

Ketensamenwerking

2.1
2.2
2.3
2.4
2.5
2.6
2.7

Schakels in de keten
Toezicht			
Melden			
Opsporen		
Vervolgen
Veroordelen
Ontnemen

3.

Praktijkvoorbeelden

3.1
3.2
3.3
3.4
3.5
3.6
3.7
3.8

Aanhoudingen voor AWBZ-fraude
Hit op EU-sanctielijst
Aanwijzingen terrorismefinanciering
Short on EUROSTOXX 50
De hardwerkende tandarts
Internetfraude en money mules
De ondergedoken ‘gedetineerde’
Een stukje varen

4.

Producten en inzet FIU-Nederland

4.1
4.2
4.3
4.4
4.5
4.6

Kennisdocument
Internationale geldstroomrapportage
Financieel ‘weerbeeld’
Inzet terrorismefinanciering
Inzet Nationaal Dreigingsbeeld
Inzet Algemene Rekenkamer

2

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

17
18
19
21
23
25
26
27
29
30
31
32
33
34
34
35
36
39
40
42
43
44
45
46

5.

Over de grenzen

5.1
5.2
5.3
5.4
5.5
5.6
5.7
5.8

Internationale gegevensuitwisseling
Het Koninkrijk der Nederlanden
Financial Action Task Force
Egmont Group
Europese Unie
FIU.NET			
AWF Sustrans
€STR			

47
48
49
52
53
54
54
55
55

6

FIU-Nederland in kengetallen

6.1
6.2
6.3
6.4
6.5
6.6
6.7

Introductie
Totaalcijfers
Money transfer aanbieders
Kengetallen exclusief money transfers
Handelaren in zaken van grote waarde
Vrije beroepsbeoefenaars
Overheid		

7.

Terugkijkend naar de toekomst

7.1
7.2
7.3
7.4

Terugblik projectperiode
Veranderende wetgeving
Kerndoelstellingen 2008
Vooruitblik

99
100
100
104
105

1
2
3
4
5

Bijlagen		
Afkortingen
Begrippen
Witwasjurisprudentie 2007
Indicatorenlijst
Profiel FIU-Nederland

107
107
109
110
113
117

57
58
62
71
80
91
93
97

I nhoudsopgave

3

4

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

Voorwoord
Geachte lezer,
Met trots presenteer ik u het jaaroverzicht 2007 van de Financial Intelligence
Unit-Nederland.
'Ik verwacht dat we in het jaaroverzicht over 2007 kunnen terugkijken op
een sprankelend jaar,' schreef ik vorig jaar in het voorwoord. Welnu, dat is
uitgekomen. In het tweede jaar van ons projectbestaan hebben we hard
gewerkt om de verschillende onderdelen van onze organisatie meer op elkaar
af te stemmen. We mogen stellen dat de FIU-Nederland inmiddels echt vorm
heeft gekregen.
Het hybride karakter van de FIU-Nederland staat nationaal en internationaal in
de schijnwerpers. De ontwikkelingen worden met veel interesse gevolgd. Dit
blijkt ondermeer uit diverse bezoeken van collega FIU’s en partnerorganisaties
gedurende het afgelopen jaar. Om de FIU-Nederland verder te professiona­liseren
zijn in 2007 diverse initiatieven ontplooid. In het eerste hoofdstuk leest
u meer hierover.
Enkele successen van afgelopen jaar wil ik niet onbesproken laten. De con­­tact­en
met de regiopolitie en betrokken opsporingsinstanties zijn in 2007 fors ver­
stevigd. Dit heeft bijgedragen tot een beter wederzijds begrip en verbeterde
afstemming. Het aantal gezamenlijke projecten met de opsporing is daarnaast
flink toe­genomen. Ook is sprake van een groeiende waardering voor de analyse­
producten van de FIU-Nederland. Vragen vanuit het ‘veld’ worden met enthou­
siasme opgepakt tot tevredenheid van, onder andere, de toezicht­houders en
de opsporing.
Om onze partners te blijven voorzien van waardevolle financiële informatie
en analyses zal de FIU-Nederland ook in de komende jaren aan verandering
onderhevig blijven. Indien dit niet het geval zou zijn, dan heeft de organisatie
onvoldoende oog voor de veranderende omgeving en voor het adaptieve
vermogen van criminele en terroristische organisaties. De uitdaging is altijd
alert te blijven, nu en in de toekomst.

voorwoord

5

De evaluatie van de organisatie in 2008, vormt het sluitstuk van de project­
periode. In dat licht wordt 2008 voor de FIU-Nederland een spannend jaar.
Met het einde van de projectstatus van de FIU-Nederland, komt ook een einde
aan mijn functie als hoofd van de organisatie. Het zal moeilijk worden afstand
te nemen van collega’s, de dagelijkse hectiek en het werkveld.
Ik wens de FIU-Nederland een geweldige toekomst toe en ik dank alle partijen
die zich met mij gedurende deze periode met volle overtuiging en ambitie
hebben ingezet in de strijd tegen witwassen en het financieren van terrorisme.

Jolanda van de Streek

Zoetermeer, 15 mei 2008

6

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

Managementsamenvatting
Het jaar 2007 is het tweede jaar van de FIU-Nederland als projectorganisatie.
Veel tijd en inspanning is besteed aan het stroomlijnen van de interne processen
en tegelijkertijd is hard gewerkt aan de samenwerking met ketenpartners.
Een positieve ontwikkeling is dat het aantal samenwerkingsprojecten met
opsporingsdiensten het afgelopen jaar fors is toegenomen. Binnen opsporend
Nederland worden partijen zich steeds meer bewust van de meerwaarde van
financiële transactie-informatie in opsporingsonderzoeken. Dit blijkt onder meer
uit het toegenomen aantal bevragingen van het Intranet Verdachte Transacties
(IVT). Ook het aantal processen-verbaal dat door opsporings­diensten is opgesteld
op basis van verdachte transacties groeit. Evenzeer is een stijging waar te nemen
van het aantal verdachte transacties dat is doorgemeld aan de opsporings­
autoriteiten op basis van een LOvJ verzoek.
Om het voorkomen en bestrijden van witwassen en financiering van terrorisme
zo goed mogelijk te faciliteren, hebben accountmanagers, MT-leden en de
LOvJ verbonden aan de FIU-Nederland in 2007 diverse bezoeken gebracht aan
de regio­korpsen. Door deze bezoeken ontstaat een gedetailleerd beeld welke
transactie-informatie van belang is voor specifieke opsporingsonderzoeken.
De regiokorpsen kunnen hierdoor nog beter worden voorzien van relevante
informatie.
Naast het intensiveren van de contacten met de regiokorpsen is in 2007
nadrukkelijk geïnvesteerd in het onderhouden en verdiepen van de contacten
met toezichthouders, melders, koninkrijksdelen en buitenlandse Financial
Intelligence Units. Dit met het oog op het ontsluiten van meldingen met een
hoge kwaliteit en onderzoekspotentieel.
Afgelopen jaar is met veel zorg onderzoek gedaan naar een nieuw ICT-­systeem
dat in staat is de complexe werkprocessen van de FIU-Nederland te onder­steunen
en daar waar mogelijk te vereenvoudigen. Verschillende systemen zijn tegen het
licht gehouden waaruit vervolgens een weloverwogen keuze is gemaakt.

M anagementsamenvatting

7

8

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

1 Bouwen aan een
professionele organisatie
In 2007 is veel energie gestoken in het professionaliseren van
de FIU-Nederland. Het veranderingsproces binnen de organisatie
is op diverse fronten zichtbaar. De eerste stappen zijn gezet om
de oude informatiesystemen te vervangen voor een moderne,
web-based onderzoek- en analyse-omgeving. Tegelijkertijd zijn
de werkprocessen van de FIU-Nederland onder de loep genomen
op zoek naar mogelijkheden om nog efficiënter te werken.
Daarnaast is een communicatie­traject gestart om ketenpartners
beter te voorzien van relevante informatie. Het doel van al deze
inspanningen is duidelijk: de FIU-Nederland nog efficiënter en
slagvaardiger maken!

1.1 Terugblik jaaroverzicht 2006
In het jaaroverzicht van 2006 zijn vijf kerndoelstellingen1 beschreven voor het
jaar 2007. Het afgelopen jaar zijn de activiteiten van de FIU-Nederland voor
een groot deel gericht geweest op deze kerndoelstellingen. Het streven is meer
resultaatgericht te gaan werken. Met andere woorden: de activiteiten van de
FIU-Nederland dienen concrete, meetbare resultaten op te leveren. Daarbij hoort
ook het afleggen van verantwoording. Hieronder staat beschreven in hoeverre
de kerndoelstellingen voor het jaar 2007 zijn gehaald.
1. Betere aansluiting bij de opsporingsdiensten

Deze eerste kerndoelstelling betekent: investeren in samenwerkingsvormen
waarbij de FIU-Nederland met haar expertise een substantiële bijdrage levert aan
de gestelde (opsporings)doelen. Zo hebben medewerkers van de FIU-Nederland
in 2007 actief deelgenomen aan een aantal verkeerscontroles onder de naam
‘Ochtendgloren’. Tijdens deze verkeerscontroles is ondersteuning en voorlichting
gegeven aan opsporingsorganisaties over de werkwijze van geldkoeriers en
over de mogelijkheden van een strafrechtelijke aanpak2. Naar aanleiding van
‘Ochtend­gloren’ is gebleken dat de participatie van de FIU-Nederland een
duide­lijke meerwaarde heeft voor de opsporing. Bij de regiokorpsen en andere
opsporings­diensten bestaat vaak nog een onjuist of gefragmenteerd beeld van
de wijze waarop witwassers en geldkoeriers te werk gaan. De FIU-Nederland
zal ook in 2008 ondersteuning bieden bij verkeerscontroles. In paragraaf 2.4
in dit jaaroverzicht leest u meer over de inzet van de FIU-Nederland bij de
acties ‘Ochtendgloren’.
2. Informatievoorziening toezichthouders

Sinds 1 mei 2006 heeft de FIU-Nederland tot taak de toezichthouders te
informeren over het meldgedrag van instellingen. In 2007 is de samenwerking
tussen de FIU-Nederland en de toezichthouders intensiever geworden. Bij
toezicht­onderzoeken in het kader van de Wet melding ongebruikelijke trans­
acties (Wet MOT) en de Wet identificatie bij dienstverlening (WID) levert de
FIU-Nederland de nodige informatie om voorgenomen bestuurlijke sancties
te kunnen toetsen3. Met het Bureau Financieel Toezicht (BFT) is informatie
uitgewisseld ter voorbereiding van een relatiedag voor notarissen, die begin
2008 op de agenda staat.

1

Jaaroverzicht 2006, Financial Intelligence Unit-Nederland, blz. 32

2

Volgens artikel 27 Wetboek van Strafvordering ter zake artikel 420bis e.v.

3

Op basis van art. 3 g van de Wet MOT

10

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

3. Relatiedag

De derde kerndoelstelling is het verdiepen van de relatie tussen de FIU-Nederland
en de overige ketenpartners. In 2007 heeft de FIU-Nederland met succes haar
eerste relatiedag georganiseerd. Het thema van deze relatiedag was ‘Money
Transfers en 419-fraude’. Door medewerkers van politieregio’s, geldtransactie­
kantoren (agenten), money transfer providers, de FIU-Nederland, het OM en
enkele ministeries is uitvoerig gesproken over deze vorm van criminaliteit. Naast
een plenair deel discussieerden deelnemers in kleine groepen over een bepaald
onderwerp binnen deze problematiek. Met name het misbruik door de WestAfrikaanse criminele netwerken (WACN) kwam aan de orde. In de evaluatie
gaven deelnemers aan dat zij tijdens deze dag beter zicht hebben gekregen op
het perspectief van andere partners in de keten. De deelnemers gaven aan dat
het goed zou zijn meer van dit soort dagen te organiseren. Uit de evaluatie
kwam de suggestie naar voren een brancheorganisatie op te richten voor de
geldtransactiekantoren (money transfer agenten).
4. Internationale samenwerking

Afgelopen jaar is meer aandacht besteed aan de contacten met diverse FIU’s in
het buitenland. Zo hebben verschillende vertegenwoordigers van buitenlandse
meldpunten een bezoek gebracht aan de FIU-Nederland. Tijdens deze bezoeken
is kennis, ervaring en expertise uitgewisseld over onderzoeksmethoden, crimi­
naliteits­vormen en wetgeving. Met diverse meldpunten zijn afspraken gemaakt
over verdere samenwerking in de toekomst. Met de FIU-Zweden is afgesproken
elkaar bouwstenen aan te leveren voor het detecteren van criminele netwerken
die actief zijn in beide landen.
5. Opstellen van ‘financiële weerbeelden’

Een financieel ‘weerbeeld’ is een overzicht van internationale geldstromen
in relatie tot een politieregio. Het overzicht bevat zowel ongebruikelijke als
verdachte transacties en informeert beleidsmakers, strategisch analisten en
tactisch analisten effectief over de financiële ontwikkelingen in een politieregio.
In 2007 heeft de FIU-Nederland regionale ‘weerbeelden’ verstrekt aan de regio’s
Twente, Groningen, Zuid-Holland-Zuid, IJsselland, Midden- en West-Brabant,
Limburg-Zuid, Hollands Midden en Noord-Holland-Noord. Deze ‘weerbeelden’
zijn ondersteunend bij het aangaan van zogenaamde projectconvenanten tussen
de FIU-Nederland en de betreffende politieregio. In paragraaf 4.3 in dit jaar­
overzicht leest u meer over het product ‘financieel weerbeeld’.

H oofdstuk 1 – B ouwen aan een professione l e organisatie

11

1.2 Stroomlijnen werkprocessen
			
De FIU-Nederland is ontstaan uit het voormalige Meldpunt Ongebruikelijke
Transacties (MOT) en het Bureau ter politiële ondersteuning van de landelijke
officier van justitie inzake de Wet MOT (BLOM). Inrichting en werkwijze van
beide organisaties zijn nog zichtbaar in de huidige organisatie van de FIUNederland. Naast de faciliterende pijler bestaat de organisatie uit een admini­
stratieve pijler en een politiële pijler4.
In 2007 heeft het management van de FIU-Nederland zich tot doel gesteld de
diverse werkprocessen te optimaliseren en te stroomlijnen. Dit betreft zowel de
interne processen als de koppelvlakken met de processen van de ketenpartners.
Allereerst zijn de bedrijfsdoelstellingen van de FIU-Nederland in kaart gebracht.
Deze hebben een wettelijke grondslag. Vervolgens zijn de hoofdprocessen
benoemd en gepositioneerd in een hiërarchisch processenschema, oftewel
de kapstok van de organisatie. De hoofdprocessen zijn beschreven volgens de
Ordenings Methodiek Processen (OMP-2007). Daardoor kan de FIU-Nederland
eenduidig met haar ketenpartners communiceren. Politieregio’s, KLPD en OM
hanteren namelijk dezelfde OMP-methodiek.
Om voldoende kwaliteit te realiseren in de beschrijving van de werkprocessen
is een groot aantal medewerkers geïnterviewd. De beschrijvingen vormen de
basis voor een procesontwerp dat in 2008 wordt geïmplementeerd en binnen
de FIU-Nederland wordt geborgd. Tegelijkertijd wordt het nieuwe ICT-systeem
uitgelijnd met de informatiestromen binnen de processen. De werkprocessen
zijn hierbij leidend. Deze professionalisering zal leiden tot betere resultaten van
de FIU-Nederland.

1.3 Projectmatig werken
In 2007 is meer nadruk komen te liggen op projectmatig werken. Projectmatig
werken is geen doel op zich maar een effectief middel om in een bepaalde
tijd een meetbaar resultaat te bereiken. Een succesvol project begint met een
gedegen intake. Tijdens deze intake wordt samen met de opdrachtgever de
doelstelling van het project bepaald. Daarnaast wordt gekeken naar rand­
voorwaarden en eventuele risico’s. Waar nodig worden risicobeperkende
maatregelen getroffen. Vervolgens worden de op te leveren resultaten en/of
4

zie organogram in bijlage 5

12

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

producten omschreven. Inclusief de kwaliteitseisen per product. Tot slot
wordt aandacht besteed aan de samenstelling van een projectteam.
Al deze afspraken worden in een plan van aanpak (projectplan) vastgelegd.
Het projectplan wordt vervolgens door de betrokken partijen ondertekend.
Daarmee wordt de doelstelling van het project bekrachtigd en worden de
benodigde onder­steuning en opvolging toegezegd.
Crossfunctionele teams

Per project wordt een crossfunctioneel projectteam gevormd. Dat wil zeggen
dat personen uit verschillende pijlers van de FIU-Nederland bij elkaar komen
en gaan samenwerken. Die leden brengen ieder hun eigen bijzondere vaardig­
heden en expertise in. Door de inzet van crossfunctionele teams kunnen
com­plexe problemen snel en efficiënt worden opgelost.
Nadat een project is afgesloten evalueren de betrokken partijen de samenwerking.
Uit die evaluatie komen vaak waardevolle lessen naar voren om in vervolgprojecten de aanwezige kennis, expertise en ervaring nog beter te bundelen
en te benutten.

1.4 Personeelsbeleid
Personeelsbeleid is een onderdeel van het organisatiebeleid. Personeelsbeleid
is het geheel van maatregelen gericht op arbeid met als doel de organisatie­
doelstellingen te verwezenlijken. Zonder alle aspecten van het personeelsbeleid
van de FIU-Nederland te bespreken volgen hieronder enkele belangrijke
ontwikkelingen van het afgelopen jaar.
Investeren in kwaliteit

De FIU-Nederland is zich zeer bewust van de noodzaak van goed opgeleid
personeel. Door blijvend te investeren in deskundig personeel is de organisatie
in staat kwalitatief waardevolle producten te leveren.
In 2007 zijn diverse vacatures ingevuld waaronder die van teamleider
administratief proces en teamleider faciliterend proces. Bij het selecteren
van nieuw personeel voor de FIU-Nederland spelen een aantal vereisten een
belangrijke rol. Naast de screeningsvereisten gelden (specifieke) opleidings-­­
eisen en dient de kandidaat te beschikken over relevante werkervaring.

H oofdstuk 1 – B ouwen aan een professione l e organisatie

13

Ontwikkelingsgericht personeelsbeleid

In 2006 is begonnen om alle medewerkers van de FIU-Nederland te informeren
over ‘ontwikkelingsgericht personeelsbeleid’ (OPB). Doel van de trainingen was
kennismaken met OPB en leren werken met OPB-instrumenten. Alle werknemers
zijn inmiddels bekend met de termen binnen OPB: individuele resultaatafspraken,
competenties, Persoonlijke OntwikkelingsPlannen (POP) en de jaarcyclus.
In 2007 hebben bijna alle medewerkers van de FIU-Nederland een POP gesprek
gevoerd met zijn of haar leidinggevende. In dit POP gesprek komen ontwikkel­
punten aan bod van de medewerker in kwestie voor het aankomende jaar. De
ontwikkelafspraken worden op papier vast­gelegd.
Verdiepen van kennis en expertise

Om de aansluiting met de opsporing te optimaliseren, zijn diverse medewerkers
in 2007 opgeleid tot Buitengewoon Opsporings Ambtenaar (BOA). Ook hebben
medewerkers met succes verschillende systeemspecifieke opleidingen gevolgd.
Daarnaast heeft DNB een training verzorgd voor personeel van de FIU-Nederland
aangaande de Wet financieel toezicht (Wft), Customer Due Diligence (CDD) en
de implementering van de 3e EU-Richtlijn.

1.5 Naar een nieuwe ICT-structuur
Onder de projectnaam ‘InMotion’ is de ontwikkeling van een nieuw ICTsysteem van start gegaan. Dit ter vervanging van de huidige systemen Motion
en Winston. Met veel enthousiasme wordt gewerkt om het nieuwe ICT-systeem
gereed te krijgen. Voor de FIU-Nederland wordt een moderne web-based
onderzoek- en analyse-omgeving gebouwd. Nieuwe modules zijn onder andere
intake, kwaliteitsbewaking en een onderzoekomgeving. Bij het ontwikkelen
van het systeem spelen diverse aspecten een rol, zoals beveiliging, conversie,
communicatie, het beheer en het testen van functionaliteiten.
Vernieuwde meldmethode: web-based, beveiligd, kwalitatief en efficiënt

In het nieuwe systeem kan een meldende instelling via een webbrowser
individuele transacties of zogenaamde batchbestanden5 beveiligd versturen.
Transacties kunnen worden voorzien van bijlagen. Een aantal ‘business rules’
en hulpprogramma’s zorgen ervoor dat de aangeleverde informatie zo zuiver
mogelijk in de database van de FIU-Nederland terechtkomt. Het systeem
accepteert geen onvolledige of onjuiste meldingen. Zulke meldingen worden
teruggezonden met het verzoek de informatie aan te vullen dan wel te
5

Batchbestanden bestaan uit meerdere meldingen; het formaat van deze bestanden is XML.

14

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

verbeteren. Deze voorzieningen verhogen de kwaliteit van de data,
waar­­door de FIU-Nederland sneller en efficiënter onderzoek kan verrichten.

1.6 Communicatie en voorlichting
		
De FIU-Nederland wil helder, eenduidig en open communiceren met haar
omgeving. Het verdiepen van bestaande relaties met meldende instellingen,
opsporingsinstanties en toezichthouders vraagt specifieke aandacht. In 2006
is een ‘strategisch plan relatiemanagement’ opgesteld ter verbetering en
intensivering van de communicatie tussen de FIU-Nederland en haar keten­
partners. Wat wordt gecommuniceerd, aan wie en via welk medium? Dit zijn
vragen die deel uitmaken van effectief relatiemanagement.
In 2007 zijn concrete stappen gezet om te inventariseren welke middelen
worden toegepast voor welke doelgroepen; zowel intern als extern. Het is
van groot belang om de meldende instellingen goed te informeren over de
vervanging van de huidige ICT systemen en de toekomstige uitrol van het
nieuwe ICT-systeem. Daarom is een communicatietraject opgestart om
meldende instellingen op de hoogte te houden van de stand van zaken.
Medewerkers van de FIU-Nederland communiceren op diverse manieren met
ketenpartners. Zo bezoeken accountmanagers van de FIU-Nederland zeer
regel­m­­atig (bijzondere) opsporingsdiensten. Door deze bezoeken kan de vraag
naar en aanbod van transactie-informatie nog beter op elkaar worden afgestemd.
In 2007 zijn ook nieuwe communicatiemiddelen ontwikkeld. Een folder is
gemaakt om voorlichting te geven over de taak en werkwijze van de organisatie.
Ook is een film geproduceerd waarin onder meer het internationale werkveld
van de FIU-Nederland wordt belicht. In de tweede helft van 2007 is gestart met
de ontwikkeling van een website. Deze is eind 2007 onder de domeinnaam
www.fiu-nederland.nl in gebruik genomen. De website biedt de mogelijkheid
om snel en efficiënt een specifieke doelgroep te bereiken. Dit is een flinke stap
vooruit voor de organisatie. Via de website worden doelgroepen geïnformeerd
over relevante ontwikkelingen, wijzingen in wet- en regelgeving en achter­
gronden op het gebied van witwassen en de financiering van terrorisme. Het
blijft een uitdaging om de juiste informatie op het juiste moment bij de juiste
persoon te bezorgen. Een uitdaging die past bij de ambitie om de FIU-Nederland
verder te professionaliseren.

H oofdstuk 1 – B ouwen aan een professione l e organisatie

15

16

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

Ketensamenwerking
Om succesvol ketengericht te werken is het essentieel dat
ketenpartners gezamenlijk optrekken. Individuele organisaties
zien immers maar een deel van een financiële constructie en
de daarbij behorende geldstroom. Succesvol ketengericht
werken vraagt dus veel inzet en het actief organiseren van
samenwerking. Daarbij gaat het vooral om coördinatie,
afstemming en het stroomlijnen van de onderlinge
2 Ketensamenwerking
communicatie. Omdat activiteiten van verschillende
organisaties in elkaar grijpen, is het van belang zichtbaar te
maken hoe de schakels in de keten zich verhouden tot het
beoogde resultaat. Alleen met dat inzicht is het namelijk
Om succesvol ketengericht te werken is het essentieel dat
mogelijk de activiteiten van de eigen organisatie efficiënt te
keten­partners gezamenlijk optrekken. Individuele organisaties
koppelen met andere organisaties en processen. In dit
zien immers maar een deel van een financiële constructie en
hoofdstuk wordt het begrip ‘keten’ nader beschreven.
de daarbij behorende geldstroom. Ketengericht werken vraagt
om inzet en het actief organiseren van samen­werking. Omdat
activiteiten van verschillende organisaties in elkaar grijpen, is
het van belang zichtbaar te maken hoe de schakels in de keten
zich verhouden tot het beoogde resultaat. Alleen met dat
inzicht is het mogelijk de activiteiten van de eigen organisatie
efficiënt te koppelen met andere organisaties en processen.

2.1 Schakels in de keten 				
Elke schakel voegt waarde toe aan de keten als geheel. Maar wat zijn ketens
eigenlijk? En hoe verhouden de schakels van de keten zich tot het beoogde
resultaat?
Ketenvorming

Ketens bieden de mogelijkheid om verschillende activiteiten te verbinden in
een samenhangend proces. Door ketenvorming worden efficiency en prestatie­
voordelen gerealiseerd. In een keten zijn organisaties beter in staat doelen te
bereiken doordat zij gericht zijn op een overstijgend, maatschappelijk ketendoel.
‘Het voorkomen en bestrijden van witwassen en de financiering van terrorisme’
is een doel dat geen van de actoren afzonderlijk kan bereiken. Het is duidelijk
dat krachtenbundeling – van toezicht tot en met opsporing, vervolging en
ontneming – noodzakelijk is om effectief op te treden. Hier is dus sprake van
een ketendoel.
Diverse opeenvolgende activiteiten en inspanningen (toezicht, melden, op­
sporen, vervolgen, veroordelen, ontnemen) dragen bij aan het bereiken van
dit ketendoel. Dit wordt ook wel de handhavingsketen genoemd. Verschillende
instanties dragen bij aan deze handhaving. Denk aan de toezichthouders,
meldende instellingen, de (bijzondere) opsporingsinstanties, het OM en de
rechtsprekende macht. In de executiefase (niet alleen strafoplegging, maar
ook het ontnemen van crimineel vermogen) spelen het Bureau Ontnemingswetgeving Openbaar Ministerie (BOOM) en het Centraal Justitieel Incasso
Bureau (CJIB) een belangrijke rol.

Handhavingsketen Witwassen en terrorismefinanciering
Ministerie
van Financiën

Ministerie van
Justitie

Verantwoordelijk
Ministerie

Toezicht
Toezichthouders

Procesgang

Melden
meldende
instelling

18

Ministerie van
Binnenlandse
Zaken

Ministerie van
Binnenlandse Zaken,
Justitie en Financiën

Ministerie
van Justitie

Ministerie
van Justitie

Ministerie
van Justitie

KLPD; DNRI

OM (LOvJ)
burgemeester

Openbaar
Ministerie

Raad voor de
Rechtspraak

Openbaar
Ministerie

Opsporen
Politie,
Bovenregionale en
Nationale recherche
en Bijzonder
Opsporingsdiensten

Vervolgen
LOvJ

Veroordelen
zittende
magistratuur

Ontnemen
Boom, CJIB

FIU-Nederland

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

2.2 Toezicht
Instellingen6 die onder de meld- en identificatieplicht vallen, dienen de gegevens
van hun cliënten en de verleende diensten op toegankelijke wijze vast te leggen
en te bewaren. Toezichthouders zijn bevoegd bij deze instellingen controles uit
te voeren op het (juist) naleven van de meldplicht, zonder dat sprake hoeft te
zijn van een aanleiding en/of schending van de wet MOT.
In het kader van het handhavingstoezicht hebben de toezichthouders specifieke
bevoegdheden, zoals sancties opleggen, vergunningen verlenen en intrekken,
ontheffingen verlenen, voorschriften uitvaardigen en richtlijnen en algemene
aanbevelingen geven. Ook hebben de toezichthouders interventiebevoegdheden
zoals de aan­wijzigings­­­bevoegdheid en het inbrengen van bedenkingen.
De minister van Financiën heeft de volgende toezichthouders aangewezen
om toe te zien op de naleving van de wet MOT en de WID: Autoriteit Financiële
Markten (AFM), Bureau Financieel Toezicht (BFT), De Nederlandsche Bank (DNB)
en de Belastingdienst Holland Midden unit MOT-ordening.
Toezichthoudersoverleg

De FIU-Nederland neemt deel aan het periodieke, gezamenlijke toezichthouders­
overleg. Hier worden zaken die van gemeenschappelijk belang zijn besproken.
Zo geeft de toezichthouder aan de melders nadere uitleg over het juist en
volledig naleven van de meldplicht. Daarbij gaat het ook om de kwaliteit van de
meldingen van ongebruikelijke transacties en dus om de kwaliteit van de input
van de FIU-Nederland. Daarnaast kunnen toezichthouders aan meldplichtigen
ook aanwijzingen geven over hun administratieve organisatie. Deze aanwijzingen
hebben eveneens effect op de kwaliteit en de volledigheid van de ongebruike­
lijke transacties, die aan de FIU-Nederland gemeld worden.
Naast het gezamenlijke toezichthoudersoverleg vindt ook geregeld bilateraal
overleg plaats tussen de FIU-Nederland en individuele toezichthouders. In
dat bilaterale overleg wordt bijvoorbeeld de ondersteuning besproken die de
FIU-Nederland aan de toezichthouder kan bieden om gerichte controles te
doen bij melders op het naleven van de meldplicht. Doel van deze bilaterale
contacten is te komen tot een goede afstemming tussen toezicht enerzijds en
het verwerken van de ongebruikelijke transacties anderzijds. Bovendien wordt
in dit overleg (nieuwe) wet- en regelgeving besproken.
6

Onder het begrip ‘instellingen’ zoals vermeld in de toekomstige Wet ter voor­­koming
witwassen en financiering van terrorisme (WWFT) art 1 onder 1a, vallen tevens
beroepsgroepen en natuurlijke personen.

H oofdstuk 2 – K etensamenwerking

19

Intensievere samenwerkening met toezichthouders

De huidige wet MOT biedt mogelijkheden voor samenwerking en bovendien
zijn er praktijkontwikkelingen die het onderlinge contact bevorderen. Zo kunnen
toezichthouders aangetroffen, niet gemelde ongebruikelijke transacties aan
de FIU-Nederland aanreiken. De FIU-Nederland kan op haar beurt opvallende
wijzigingen in het meldgedrag of gebrekkige meldingen bij de betreffende
toezichthouder onder de aandacht brengen.
Met ingang van 2007 zijn de toezichthoudende taken van de FIOD-ECD – die
voor de meldgroep grootwaardehandelaren en makelaars verantwoordelijk
was – overgedragen aan de belastingdienst HollandMidden. Deze dienst
heeft daarvoor een speciale toezichthoudende unit MOT-ordening in het leven
geroepen. Met de toezichthouder het Bureau Financieel Toezicht (BFT) heeft
de FIU-Nederland in 2007 besloten om in 2008 een relatiedag te organiseren
voor notarissen.
Als toezichthouder heeft De Nederlandsche Bank (DNB) in maart 2007 in een
schrijven aan de geldtransactiekantoren meer nadrukkelijk onder de aandacht
gebracht, dat kantoren zich dienen te onthouden van het verrichten van
witwas­transacties. Geldtransactiekantoren dienen onderzoek te doen naar de
herkomst en de bestemming van gelden, die bij hen worden aangeboden. Dit ter
voor­koming van betrokkenheid bij witwassen. Indirect vraagt de toezichthouder
de geldtransactiekantoren ook oog te hebben voor subjectieve transacties en de
eventuele samenhang. Meldende instellingen zijn hierdoor gaan onderzoeken
hoe subjectieve elementen te objectiveren zijn. Dit is in het meldgedrag tot
uiting gekomen.
Een sterke en nauwe samenwerking tussen de FIU-Nederland en de toezicht­
houders past geheel in het stelsel van de meldplicht. Ook met het oog op de
toekomstige nieuwe wet, waarin de WID en de wet MOT geïntegreerd worden
in de Wet ter voorkoming witwassen en financiering van terrorisme (WWFT).
In de WWFT staat aangegeven dat de meldende instellingen, de FIU-Nederland
en de toezichthouders, gezamenlijk garant staan voor het integer houden van
het financiële stelsel.

20

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

2.3 Melden
Diverse instellingen7 zijn bij wet verplicht om een ongebruikelijke transactie
te melden bij de FIU-Nederland die (mogelijk) te maken heeft met witwassen
en/of de financiering van terrorisme. Een transactie is ‘ongebruikelijk’ wanneer
deze voldoet aan één of meerdere meldindicatoren. Voor melders zijn de
indicatoren een hulpmiddel om te bepalen of een transactie verband houdt met
witwassen of het financieren van terrorisme. Een overzicht van de indicatoren is
opgenomen in bijlage 4.
De ongebruikelijke transacties moeten onverwijld worden gemeld maar in ieder
geval binnen veertien dagen nadat het ongebruikelijke karakter van de trans­actie
is vastgesteld. Melding is verplicht wanneer sprake is van een voor­genomen of een
uitgevoerde transactie bij het verlenen van een dienst in de zin van de Wet MOT.
Alle meldingen van ongebruikelijke transacties worden opgenomen in een zwaar
beveiligde database; ook wel ‘de buffer’ genoemd. De buffer bestaat uit door
de meldende instellingen beschikbaar gestelde privacy gevoelige informatie.
Aan­gezien een ongebruikelijke transactie niet per definitie een verdachte trans­actie is, worden meldingen van ongebruikelijke transacties zeer vertrouwelijk
behandeld. Alleen geautoriseerde medewerkers van de FIU-Nederland hebben
toegang tot deze afgeschermde database. Het vertrouwelijk omgaan met
ongebruikelijke transactie-informatie is een voorwaarde om samen te werken
met melders en buitenlandse FIU’s.
Voor de FIU-Nederland is een goede samenwerking met de meldende instel­lingen
bijzonder belangrijk. Alleen met kwalitatief goede meldingen is snel en effectief
onderzoek mogelijk naar eventuele betrokkenheid van personen bij witwassen
of het financieren van terrorisme. Regelmatig vinden dan ook overleggen plaats
met vertegenwoordigers van de meldende instellingen om de kwaliteit van de
meldingen te verhogen. In dit kader informeert de FIU-Nederland melders ook
over kenmerken die tot herkenning van risicovolle transacties kunnen leiden.
Strafrechtelijke vrijwaring

Op basis van de wet MOT verkrijgen melders een wettelijke vrijwaring als zij
een ongebruikelijke transactie melden. Op deze wijze kunnen ongebruikelijke
transacties worden gemeld zonder dat melders daar strafrechtelijk op kunnen
worden aangesproken. De vrijwaring heeft alleen rechtskracht wanneer de
7

In navolging van Artikel 1 van de toekomstige Wet ter voorkoming van witwassen
en financieren van terrorisme wordt gesproken over meldende ‘instelling’.

H oofdstuk 2 – K etensamenwerking

21

melding te goeder trouw en rechtmatig heeft plaats­gevonden. De wetgever
heeft bewust gekozen tot het opnemen van deze vrijwaringclausule om melders
te beschermen, indien zij melding doen van ongebruikelijke transacties die op
verzoek van cliënten worden verricht.
Civielrechtelijke aansprakelijkheid

Diegene die beroeps- of bedrijfsmatig een dienst verleent, en een verrichte of
voorgenomen transactie heeft gemeld aan de FIU-Nederland zou door een cliënt
civielrechtelijk kunnen worden aangesproken uit wanprestatie of onrechtmatige
daad. Echter op basis van de Wet MOT, artikel 13, is een melder niet aan­
sprakelijk voor eventuele schade die voortvloeit uit een melding. In de WWFT
is de civielrechtelijke aansprakelijkheid aangegeven in artikel 20. Er is wel een
voorbehoud ingebouwd. Indien aannemelijk gemaakt wordt, dat gelet op de
feiten en omstandigheden van het geval, in redelijkheid, niet tot een melding
had mogen worden overgegaan.
Van ongebruikelijk naar verdacht

Onder verantwoordelijkheid van het hoofd van de FIU-Nederland kan een
ongebruikelijke transactie verdacht worden verklaard. Dit kan op vier manieren:
1	Door een ongebruikelijke transactie automatisch te matchen met bepaalde
politiegegevens.
2	Na onderzoek verricht door de FIU-Nederland wordt de ongebruikelijke
transactie veredeld en relevant geacht voor de opsporing.
3	Door een verzoek van de Landelijke Officier van Justitie witwassen, aan
het hoofd van de FIU-Nederland, opsporingsinformatie uit een lopend
onderzoek te matchen met ongebruikelijke transactie informatie8.
4	Door een bevraging van een FIU in het buitenland.
Bewaartermijnen

Meldingen van ongebruikelijke transacties worden voor een periode van vijf
jaar in de afgeschermde database bewaard. Na de periode van vijf jaar wordt
de melding uit de database verwijderd. De door de FIU-Nederland verdacht
verklaarde transacties worden via het Intranet Verdachte Transacties (IVT), een
database met verdachte transacties9, ter beschikking gesteld aan de opsporings­
autoriteiten. De bewaartermijn voor verdachte transacties is gesteld op 10 jaar.

8

Zie voor nadere toelichting LOvJ verzoek paragraaf 2.5.

9

Een in het IVT opgenomen verdachte transactie heeft de status van een ‘politiegegeven’
conform de Wet en Besluit Politiegegevens per 1 januari 2008. De verdacht verklaarde
transactie hoeft nog niet verdacht te zijn in de zin van artikel 27 Wetboek van Strafvordering.

22

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

2.4 Opsporen
De politiegegevens uit het IVT kunnen worden gebruikt voor de uitvoering van
de politietaak en daaraan verwante taken die in de Wet Politiegegevens staan
vermeld. Alleen geautoriseerden hebben toegang tot het IVT.
Betere aansluiting

Het streven van de FIU-Nederland om transactie-informatie beter te laten
aansluiten op de vraag vanuit de diverse opsporings- en inlichtingendiensten
krijgt in 2007 daadwerkelijk gestalte. Er zijn diverse signalen dat opsporingsen inlichtingendiensten meer gebruik zijn gaan maken van transactie-informatie.
De stijging van het gebruik is onder meer af te leiden uit het toegenomen aantal
bevragingen van het IVT. In 2007 is een stijging te zien van 48% van het aantal
bevragingen ten opzichte van 2006. Ook het aantal processen-verbaal dat door
opsporingsdiensten is opgesteld op basis van verdachte transacties groeit. De
stijging van het aantal processen-verbaal in 2007 is 18% ten opzichte van 2006.
BIBOB

De FIU-Nederland is betrokken bij onderzoeken door het Bureau Bevordering
Integriteit Beoordelingen Openbaar Bestuur (BIBOB) van het Ministerie van
Justitie. In het jaar 2007 heeft de FIU-Nederland 246 screeningsverzoeken
uitgevoerd inzake de Wet BIBOB. Normaal gesproken kan verdachte transactieinformatie alleen voor strafrechtelijke doeleinden worden gebruikt. In het belang
van de preventie van bestuurlijke betrokkenheid bij criminaliteit is in het kader
van de wet BIBOB een uitzondering gemaakt. Daarbij wordt steeds de zorg­
vuldige afweging gemaakt of het verstrekken van informatie de opsporing
niet schaadt.
FIOD-ECD

Aan de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst - Economische Controledienst
(FIOD-ECD) zijn in het afgelopen jaar in het kader van een onderzoeksproject
binnen de Belastingdienst diverse vastgoed-gerelateerde verdachte transacties
verstrekt. Een aanzienlijk deel hiervan bestaat uit zogenaamde ABC-transacties.
Dat zijn transacties waarbij panden op korte termijn (en onder verdachte
omstandigheden) met winst worden doorverkocht van A naar B en vervolgens
van B naar C. Deze ABC-transacties zijn door de FIOD-ECD nader onderzocht.

H oofdstuk 2 – K etensamenwerking

23

Medewerkers van de FIU-Nederland en de FIOD-ECD hebben in 2007 gezamenlijk
een verkenning uitgevoerd naar het fenomeen Trade Based Money Laundering
(TBML). De analyse gaf aan dat een effectieve bestrijding van deze criminaliteits­
vorm alleen mogelijk is door informatie van de FIOD-ECD en de FIU-Nederland
te combineren. Voor 2008 staat dan ook een gezamenlijk project gepland.
Door vertegenwoordigers van het Functioneel Parket, de FIU-Nederland en
de FIOD-ECD wordt de onderlinge samenwerking regelmatig besproken. Dat
levert verbeterpunten op voor een efficiënte manier van samenwerken.
Ochtendgloren

Onder de projectnaam ‘Ochtendgloren’ hebben samenwerkende opsporings­
organisaties in 2007 een aantal verkeerscontroles uitgevoerd. Deze verkeers­
controles richtten zich op het terugdringen van het alcoholgebruik in het
verkeer en op overige overtredingen in het kader van de verkeerswetgeving
en daarnaast op het terugdringen van de middencriminaliteit op en rond
(snel)wegen.
Ervaringen Ochtendgloren

Tijdens ‘Ochtendgloren’ bleken sommige bestuurders en/of passagiers van
voertuigen in het bezit te zijn van substantiële geldsommen, die mogelijk
crimineel verkregen zijn. Tijdens een verkeerscontrole in januari 2007 werd
een bedrag aangetroffen van € 10.000 en van € 11.500. Tijdens de verkeers­
controle in maart is in een voertuig een pakket geld aangetroffen met een
waarde van € 8.000 en tevens een koffer met geld met een bedrag van ruim
€ 50.000. De totale waarde van het aangetroffen geld tijdens deze acties
bedroeg zo’n € 79.500.
Wanneer gelden worden aangetroffen waarvan een vermoeden bestaat dat
deze afkomstig zijn uit enig misdrijf, kan een medewerker van de FIU-Nederland
ter plaatse aanvullende informatie opvragen. Door het direct raadplegen van
de systemen kan verder onderzoek naar de herkomst van het aangetroffen geld
snel plaatsvinden. Naast het opvragen van aanvullende informatie geeft de
FIU-Nederland ter plaatse voorlichting over de werkwijze van geldkoeriers.
Wanneer zijn er voldoende feiten en omstandigheden om te kunnen spreken
van een verdachte in de zin van artikel 27 Wetboek van Strafvordering ter zake
artikel 420bis e.v. Wetboek van Strafrecht? Die vraag is van groot belang bij
het beter benutten van beslagmogelijkheden. De FIU-Nederland heeft diverse
opsporingsorganisaties geïnformeerd over signalen dat personen in het bezit
kunnen zijn van grote hoeveelheden geld. Daarmee zijn opsporingsdiensten in
staat gerichter te controleren.

24

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

2.5 Vervolgen
				
Er bestaat een speciale band tussen de FIU-Nederland en de Landelijk
Officieren van Justitie (LOvJ’s) die belast zijn met de bestrijding van witwassen
en terrorisme­­financiering. De LOvJ’s zijn werkzaam bij het Functioneel Parket
(FP) en vertegenwoordigen binnen de FIU-Nederland het bevoegd gezag.
Samen met de overige leden van het managementteam van de FIU-Nederland
zijn de LOvJ’s verantwoordelijk voor een efficiënt gebruik van ongebruikelijke
en verdachte transacties. Efficiënt gebruik betekent onder andere: het juist,
rechtmatig en in zoveel mogelijk strafrechtelijke onderzoeken benutten van
transactie-informatie. Om het gebruik van transactie-informatie te stimuleren
voorziet de FIU-Nederland (bijzondere) opsporingsdiensten van kwalitatief
hoogwaardige producten, zowel op aanvraag als op eigen initiatief.
LOvJ verzoek

Net als het hoofd van de FIU-Nederland kan de LOvJ op verzoek van de
politie, maar ook van ambtsgenoten, onderzoek laten doen naar mogelijke
ongebruikelijke transacties van criminelen tegen wie een onderzoek loopt.
Als dergelijke transacties inderdaad voorkomen in de database van de FIUNederland kunnen deze na goedkeuring van het hoofd FIU-Nederland ‘verdacht’
worden verklaard. De verdachte transacties kunnen vervolgens als zodanig
worden doorgemeld aan de verzoekende opsporingsautoriteit. Ten opzichte van
2006 is in 2007 een stijging waar te nemen van 31% van het aantal verdachte
transacties dat is doorgemeld aan de opsporingsautoriteiten op basis van een
LOvJ verzoek.
In 2008 wordt de opsporingscapaciteit voor de witwasbestrijding versterkt bij
de FIOD-ECD. Zo’n 35 medewerkers gaan zich specifiek richten op deze materie.
Er komen twee operationele teams van ieder 15 medewerkers in Haarlem en
Amsterdam. De overige 5 medewerkers gaan werken bij het kenniscentrum
witwassen van de FIOD-ECD. De LOvJ heeft het bevoegd gezag over deze extra
opsporingscapaciteit.

H oofdstuk 2 – K etensamenwerking

25

2.6 Veroordelen
Een belangrijke schakel in de keten wordt gevormd door de zittende magi­stra­
tuur. Door de geïntensiveerde aandacht van het Openbaar Ministerie worden
meer witwaszaken doorgegeven voor het onderzoek ter terechtzitting. Mede
hierdoor is het aantal veroordelingen in 2007 waarbij witwassen bewezen werd
verklaard, substantieel toegenomen. In het kader van de bewijsvoering wordt
door de rechterlijke macht steeds meer gebruik gemaakt van de lijst met wit­was­typologieën. Door gebruik te maken van deze witwastypologieën komt
veelal een ‘gestapelde’ bewijsvoering tot stand.
In onderstaand diagram is vanaf 2004 een duidelijke progressieve tendens
zichtbaar, in het aantal strafzaken witwassen waarbij sprake is van een schuldig­­
verklaring. Maar liefst 427 strafzaken werden in 2007 met een schuldig­
verklaring afgedaan.
Aantal uitspraken

450

427

400
350
300

275

250
200
154

150
113

100
36

50
0

0

15

2004

7

1

22

7

2005

4

2006

5

44
18

25

2007

Uitspraak 1e aanleg
afgedaan met andere uitspraak
afgedaan met schuldverklaring
afgedaan met vrijspraak
ter zitting gevoegd

26

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

2.7 Ontnemen
Money is the oxygen of crime

De criminele winsten die voortkomen uit het plegen van zware misdrijven,
moeten effectief en efficiënt worden ontnomen. De drijfveer van criminelen is
namelijk vrijwel altijd financieel gewin. De activiteiten van het Centraal Justitieel
Incasso Bureau (CJIB) en het Bureau Ontnemingswetgeving Openbaar Ministerie
(BOOM) richten zich op het ontnemen van wederrechtelijk verkregen voordeel
van criminelen onder het motto ‘Misdaad mag niet lonen’.
Het Centraal Justitieel Incasso Bureau

Sinds het CJIB de taak heeft gekregen van het daadwerkelijk innen van de
onherroepelijk opgelegde ontnemingsmaatregel, zijn het CJIB en de FIUNederland ketenpartners geworden. Bij het CJIB is er de behoefte geautoriseerd
te worden op het IVT. Dit verzoek is eind 2007 in behandeling genomen en de
toegang zal naar verwachting begin 2008 gerealiseerd zijn. Daarbij speelt mee
dat op 1 januari 2008 de nieuwe wetgeving betreffende de Wet- en het Besluit
Politiegegevens (WPG en BPG) van kracht wordt. Deze wetgeving vervangt de
bestaande wetgeving van de Wet en het Besluit Politieregisters. Hierdoor kan
het CJIB rechtstreeks gegevens uit de politiesystemen verstrekt krijgen. Het is
de bedoeling de bestaande samenwerking tussen de FIU-Nederland en het CJIB
nader te concretiseren door het tekenen van een samenwerkings­overeenkomst.
Het CJIB werkt niet alleen samen met de FIU-Nederland maar ook met het BOOM.
Het Bureau Ontnemingswetgeving Openbaar Ministerie

Inmiddels bestaat het BOOM al twaalf jaar. Sinds 1996 is het BOOM de rechts­
opvolger van het in 1993 opgerichte Centraal Advies- en Beheersbureau Beslag
(CABB). Het BOOM voert al jarenlang strijd om het wederrechtelijk verkregen
vermogen zoveel en zo goed mogelijk van de crimineel te ontnemen.
Het BOOM richt zich met name op ontnemingszaken, waarbij de verwachting
bestaat een substantieel crimineel vermogen te ontnemen. Daarbij wordt een
drempel gehanteerd van 100.000 euro of meer aan crimineel voordeel.
Het BOOM heeft in 2007 een zestal vermogentraceerders aangenomen.
Deze vermogentraceerders hebben tot taak de omvang vast te stellen van het
crimineel vermogen en te achterhalen waar dat vermogen is ondergebracht.

H oofdstuk 2 – K etensamenwerking

27

In de kengetallen van de FIU-Nederland van 2007 komt het BOOM niet met
cijfers voor. De reden hiervoor is dat het BOOM zich met name heeft geconcen­
treerd op de taakverruiming. Eind 2007 hebben vertegenwoordigers van het
BOOM en de FIU-Nederland met elkaar gesproken om de draad weer op te
pakken en de samenwerking tussen beide organisaties te intensiveren. Inmiddels
is een samenwerkingsconvenant ontworpen die in de loop van 2008 getekend
gaat worden.

28

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

3

3 Praktijkvoorbeelden
Doelstellingen, projecten en cijfers zetten in dit jaarverslag
op een rij wat de FIU-Nederland in 2007 heeft gedaan.
Voorbeelden uit de praktijk geven misschien nog een
concreter beeld van de activiteiten, de inzet en de resultaten
van de FIU-Nederland.

3.1 Aanhoudingen voor AWBZ-fraude
Bron: www.nu.nl

Politie en justitie hebben vier bestuurders van een thuiszorginstelling
aangehouden voor fraude met AWBZ-gelden10. Het Openbaar Ministerie
(OM) verdenkt de mannen van valsheid in geschrifte, verduistering, wit­
wassen en deelneming aan een criminele organisatie.
De vier komen uit Schiedam en Rotterdam en zijn 31, 33, 34 en 50 jaar oud.
Hoe hoog het bedrag is dat zij van hun cliënten hebben afgetroggeld, is nog
niet bekend. Het OM schat in dat het om miljoenen euro’s gaat. Dat heeft
een woordvoerster van het OM bekendgemaakt. De verdachten werkten
bij bv’s die aan de zorginstelling Uenzo zijn verbonden. De mannen richtten
zich volgens het OM vaak tot mensen die de Neder­landse taal of regels
onvoldoende machtig waren. “De rechtspersoon regelde zoals het er nu
naar uit lijkt te zien alles: “van aanvraag tot uitkering”, aldus de woord­
voerster. Als gemachtigde zouden zij zich het verschil tussen aanvraag en
uitkering11 hebben toegeëigend. “Uit verder onderzoek moet blijken of de
cliënten wisten op hoeveel zorg zij recht hadden.”
Gedupeerden

Voor de gedupeerden is inmiddels geregeld dat een andere thuiszorg­
instelling de zorg overneemt als de UenZo ophoudt te bestaan. Politie
en justitie kwamen achter de fraude met persoonsgebonden budgetten
en zorg in natura door meldingen van de FIU-Nederland.
Van ongebruikelijk naar verdacht

De FIU-Nederland heeft ongebruikelijke transacties die gerelateerd zijn aan
deze AWBZ-gelden onderzocht en na grondig onderzoek en analyse verdacht
verklaard. De verdacht verklaarde transacties zijn vervolgens doorgegeven
aan de bevoegde opsporingsautoriteiten. De bij de FIU-Nederland aanwezige
belastende transactie-informatie heeft mede geleid tot het aanhouden van de
bestuurders van de thuiszorginstelling.

10

De Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) is in Nederland een verplichte, collectieve
ziektekostenverzekering voor niet individueel verzekerbare ziektenkostenrisico's. Op grond
van deze wet kan men bijzondere ziektekosten zoals kosten van langdurige opname in een
ziekenhuis of inrichting vergoed krijgen. Deze worden niet door de zorgverzekering vergoed.

11

Een uitkering voor een persoonsgebonden budget (PGB) of zorg in natura (ZIN) vindt plaats
vanuit de AWBZ-gelden.

30

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

3.2 Hit op EU-sanctielijst
De FIU-Nederland ontving een melding van een financiële instelling dat
een persoon die recent op de EU sanctielijst was geplaatst, had getracht
daar een rekening te openen. Betrokkene had zich niet in persoon tot de
financiële instelling gewend, maar deed een aanvraag via het internet.
De identiteitsgegevens van betrokkene kwamen overeen met die op de
EU-sanctielijst. Het openen van de rekening werd daarop door de financiële
instelling geweigerd. De meldende instelling heeft een juiste risico inschatting
gemaakt en de FIU-Nederland in kennis gesteld van deze voorgenomen
handeling.
Waardevolle signalen

Het openen van een bankrekening door een persoon die voorkomt op de
EU-­sanctielijst kan belangrijke informatie opleveren over terroristische activi­­teiten of netwerken. Dergelijke signalen zijn cruciaal bij het voorkomen van
het finan­cieren van terrorisme. Meldende instellingen dienen dan ook alert te
zijn op deze signalen. Informatie over een voorgenomen financiële handeling
is veelal even waardevol als transactie informatie.
In 2007 werden in totaal 13 transacties gemeld van personen en of rechts­
personen die op de EU-sanctielijst staan.
Een aparte indicator waaronder transacties gemeld kunnen worden die
(vermoedelijk) te maken hebben met het financieren van terrorisme ontbreekt
echter. Om die reden worden deze transacties gemeld onder de algemene
subjectieve ­indicator. Hierdoor treedt een ‘vermenging’ op tussen transacties
die aan witwassen gerelateerd zijn en transacties die te relateren zijn aan het
financieren van terrorisme. Om binnen de FIU-Nederland snel en effectief
onderzoek te kunnen verrichten naar transacties en of subjecten die een
vermeende relatie hebben met het financieren van terrorisme, is een aparte
terrorisme indicator noodzakelijk.

H oofdstuk 3 – P raktijkvoorbee l den

31

3.3	Aanwijzingen terrorismefinanciering
Voorbeeld 1
Een persoon in het buitenland heeft zichzelf opgeblazen. Deze zelfmoord­
aanslag werd uitgevoerd namens een extremistische groepering. Bij de
aanslag vielen tientallen doden en een nog groter aantal gewonden. Uit
onderzoek is gebleken dat de persoon een relatie had met Nederland.
FIU-Nederland stelde vervolgens vast dat personen in de directe omgeving
van de zelfmoordterrorist kort voor de aanslag geld hadden gestuurd naar
het land waar de aanslag plaatsvond. De organisatie die verantwoordelijk
wordt gehouden voor de aanslag is geplaatst op de EU-sanctielijst voor
terroristische groeperingen en personen.
Voorbeeld 2
Afgelopen jaar werd in Nederland een grote internationale conferentie
gehouden. Onderzoek van de FIU-Nederland wees uit dat het conferentie­
centrum eerder mogelijk zou zijn geobserveerd en gefotografeerd. Een
aantal van de betrokken personen was bovendien betrokken bij financiële
transacties met risicolanden wat betreft terrorismefinanciering. De FIUNederland bracht het hele netwerk in beeld en vervolgens onder de
aandacht van de diensten die verantwoordelijk waren voor de openbare
orde en veiligheid.

32

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

Brede inzet van financial intelligence

De voorbeelden op de linkerpagina bevestigen dat (het financieren van)
terrorisme een mondiaal verschijnsel is. Onderzoek in het kader van terrorisme
door de FIU-Nederland richt zich dan ook niet alleen op gebeurtenissen binnen
Nederland. Transactie-informatie wordt breed ingezet als het gaat om de
bestrijding van terrorisme of de financiering daarvan. Financial intelligence kan
gebruikt worden voor het in beeld brengen van nog niet eerder onderkende
groeperingen of individuen. Het samenbrengen van internationale informatie
componenten (puzzelstukjes) is van belang om terroristische activiteiten te
detecteren en te voorkomen.

3.4 Short on EUROSTOXX 50
‘Market crash forecast suggests new 9/11’
Op internetsites in de US werd gemeld dat er voor een bedrag van
on­geveer EURO 600.000.000,- aan PUT-opties (245.000 contracten)
waren geplaatst op de Dow Jones EUROSTOXX 50 index op de beurs van
New York. Dat betekent dat onbekenden dat bedrag hadden geïnvesteerd
in de verwachting dat de beurswaarde van het fonds voor een bepaalde
datum daalt. Zo’n transactie wordt door de beurshandelaren aangeduid
als ‘Bin Laden Trades’, refererende aan de ‘short’-transacties van kort voor
9/11. De Dow Jones EUROSTOXX 50 index is in EURO genoteerd en daarin
zijn ook Nederlandse ondernemingen opgenomen.
Om tot een juiste inschatting van de informatie te komen, heeft de FIUNederland contact gezocht met de Autoriteit Financiële Markten (AFM).
Deze stelde vast dat de transactie inderdaad had plaatsgevonden maar
dat de opsteller van het bericht een grove rekenfout had gemaakt en dat
de totale investering niet EURO 600.000.000,- betrof maar EUR 3.675.000,-.
De transactie werd groot genoemd maar niet ongebruikelijk.
Mogelijke onrust en koersdalingen voorkomen

Bij het voorkomen en bestrijden van het financieren van terrorisme en het waar­borgen van de integriteit van het (inter)nationale financiële stelsel, is een brede
internationale oriëntatie een must. Een Amerikaans bericht met als titel ‘Market
crash forecast suggests new 9/11’ kan voor grote onrust zorgen op de financiële
markten en tot koersdalingen leiden. De FIU-Nederland heeft de verzamelde
informatie gedeeld met partners in het veld. Kort hierop verschenen ook artikelen
over de transactie in de Nederlandse kranten.

H oofdstuk 3 – P raktijkvoorbee l den

33

3.5 De hardwerkende tandarts
Een tandarts nam een bedrag van € 40.000 contant op. Hij gaf aan dat hij
het geld mee wilde nemen naar Irak voor betaling van een operatie en dat het
geld niet kon worden overgemaakt. Kort hierop hielden medewerkers van de
Koninklijke Marechaussee de tandarts op Schiphol aan in verband met een
ander strafbaar feit waarvan hij werd verdacht. Hij was op dat moment op
uitreis naar Jordanië. Bij fouillering bleek hij een bedrag van € 40.000,- bij
zich te hebben. Daarna volgden nieuwe meldingen van contante opnamen
van de rekening van de tandarts.
Oplichting en fraude aan het licht gebracht

De FIU-Nederland heeft dit dossier onderzocht. Het vermoeden bestond dat
er kosten werden gedeclareerd zonder dat er medische handelingen tegen­­­over stonden. Een regiokorps ging op basis van deze informatie verder aan de
slag. Het bleek dat de tandarts rekeningen aanhield bij meerdere financiële
instellingen en dat ook daar gelden binnenkwamen van zorgverzekeraars,
die vervolgens geheel of gedeeltelijk contant werden opgenomen.
Kort na het onderzoek werd door een zorgverzekeraar beslag gelegd op de
privé-woning van de tandarts en werd in de betreffende regio aangifte gedaan
door dezelfde zorgverzekeraar van oplichting en fraude met declaraties.

3.6 Internetfraude en money mules
Bepaalde groepen trachten op internet gegevens te achterhalen van
rekening­­­­­houders om vervolgens hun rekeningen te plunderen. Het geld dat
ze op deze manier van rekeningen afhalen, sluizen ze weg via zogenaamde
money mules. Dat zijn mensen die hun rekening ter beschikking stellen
tegen betaling. Via spam mail worden deze money mules overgehaald om
het geld contant op te nemen en snel over te maken naar personen van wie
zij de namen ook via e-mail krijgen toegezonden. Een bepaald bedrag mag
de money mule zelf houden voor de bewezen dienst.
Door te reageren op spam mail kreeg een opsporingsteam de beschikking
over de namen van personen die in Rusland en de Oekraïne geld moesten
ontvangen voor de criminele organisatie. De FIU-Nederland onderzocht die
namen en zo kwamen meer personen naar voren die ook aan derden geld
bleken te zenden via money transfers. Bovendien leverde de FIU-Nederland
een proces-verbaal aan waarin het gebruik van money transfers nader wordt

34

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

toegelicht. Met name het doorbreken van de papertrail, één van de witwas­
typologieën, werd hiermee onderbouwd.
Strafvervolging en fenomeenrapportage

In Nederland zijn meerdere money mules aangehouden. De Russische justitie
is verzocht de personen aan te houden die uit het onderzoek als ‘ontvangers’
voor de organisatie naar voren kwamen. Tevens is een geldbedrag op enkele
rekeningen in beslag genomen. De volledige zaak is voor verder strafvervolging
overgedragen aan de Russische en Oekraïense autoriteiten. Beide landen hebben
toegezegd de zaak te gaan vervolgen. Het onderzoeksteam maakt ook nog een
fenomeenrapportage op die door de FIU-Nederland vertaald zal worden in een
risicocliënt profiel. Dit profiel wordt in het kader van public private partnership
gedeeld met de financiële instellingen.

3.7 De ondergedoken ‘gedetineerde’
Door het vergelijken van bestanden van de FIU-Nederland en de Dienst
operationele Ondersteuning en Coördinatie (DOC) van het KLPD zijn
aanwijzingen verkregen over de mogelijke verblijfplaats van een voort­
vluchtige. Van een moneytransfer naar België was de gedetineerde namelijk
mogelijk begunstigde. Dit was echter nog niet voor honderd procent vast
te stellen, omdat de geboortedatum van de begunstigde in België ontbrak.
Getraceerd

Informatie uit de Gemeentelijke Basis Administratie gaf aan dat de gedetineerde
in het verleden had gewoond op hetzelfde adres als de opdrachtgever van de
moneytransfer. De combinatie van moneytransfer en woonplaats was voldoende
om de gedetineerde in België te traceren.

H oofdstuk 3 – P raktijkvoorbee l den

35

3.8 Een stukje varen
Bij een jachtmakelaar in Friesland verschenen twee mannen die een boot
wilden kopen voor een bedrag van € 152.500. De kopers, een Cubaan en
een Braziliaan, wilden het bedrag betalen met coupures van € 50 en € 20.
Het geld zou afkomstig zijn van de verkoop van een boot en zat in een
sporttas. Eén van de mannen was gewapend en ze reden in een bus die
op naam stond van een Amsterdammer die veelvuldig in de politiesystemen
naar voren kwam. Van de Amsterdammer waren verdachte transacties
bekend die betrekking hadden op het versturen van geld naar Zuid-Amerika
in de periode van 2005-2007.
De botenverkoper stelde voor om de transactie af te ronden bij de plaatse­
lijke bank. Daar was men echter niet in staat het geld te tellen. Daarom
werd het geld in de kluis van de bank opgeborgen. De identiteit van de
Cubaan was bij de bank bekend en hij kwam niet voor in de politie­systemen.
Omdat hij woonachtig was in Spanje, heeft de FIU-Nederland de politie­
kanalen in Spanje en Cuba geraadpleegd. Een account­manager van de
FIU-Nederland heeft de zaak vervolgens aan de regiopolitie Friesland over­­
gedragen. Deze arresteerde de Cubaanse en Braziliaanse man nabij het
zeiljacht dat inmiddels hun eigendom was. De boot is in beslag genomen.
De ‘Braziliaan’
Via dactyloscopische vergelijking bleek dat de Braziliaan ook onder een
andere identiteit in Nederland bekend was. In 2003 was de man op Schiphol
aangehouden met een bedrag van € 123.000 en daarna veroordeeld voor
witwassen. Bij een huiszoeking op zijn verblijfadres in Amsterdam werden
diverse paspoorten en andere identiteitspapieren aangetroffen met daarop
de foto van de Braziliaan. Ook werd een vuurwapen met munitie aan­
getroffen. Verder onderzoek leverde op dat de man in werkelijkheid de
Italiaanse nationaliteit had.
Enkele dagen later ontving de FIU-Nederland opnieuw een 111-melding.
Deze melding had betrekking op het restylen van een zeiljacht in het
zuiden van het land. Voor deze opdracht was een aanbetaling gedaan van
€ 150.000 in briefjes van € 20 en € 50. De naam van de opdrachtgever
kwam grotendeels overeen met de naam van de man die in Friesland
actief was geweest. De financiële recherche van regio Midden-West
Brabant stelde nog diezelfde dag een onderzoek in. Daarbij werd vast­
gesteld dat de boot enkele maanden daarvoor was gekocht bij een
jachtmakelaar in de omgeving en dat het schip contant was gekocht
voor een bedrag van € 140.000.

36

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

Uit het politieonderzoek komt verder naar voren dat de man ook nog
eigenaar was van een zeiljacht in Monnickendam, welke in 2007 was
gekocht in Spanje en daarna was overgevaren naar Nederland. Onder­weg
had de kapitein echter schade gevaren, waarna het schip in Nederland werd
gerepareerd. De aankoop en de reparatie waren met contant geld betaald.
De FIU-Nederland achterhaalde de volgende informatie: De ‘Braziliaan’
stond in Spanje gesignaleerd voor de invoer van 1000 kg cocaïne (aan boord
van zijn schip); was in Italië gearresteerd (belastingdelicten, geweld, drugs­
koerier); had in Nederland vastgezeten (in 2003 opgepakt met € 123.000);
was ontsnapt uit de Braziliaanse gevangenis; kwam naar voren als opdracht­
gever in een Frans onderzoek (€ 160.540 verstopt in een auto); had samen
met een bekende crimineel in Portugal vastgezeten.
Door de regiopolitie Friesland werd een proces-verbaal opgemaakt ter zake
witwassen. De rechtbank Leeuwarden deed half november 2007 uitspraak
en concludeerde dat de grote bedragen aan contanten niet anders dan van
misdrijf afkomstig moesten zijn. Dit werd afgeleid uit objectieve omstandig­
heden zoals het gebruik van een sporttas, de grote veiligheidsrisico’s, de
wisselende en niet aannemelijke verklaringen van de verdachte, de eerdere
veroordelingen als geldkoerier, het feit dat verdachte wordt gezocht in
Spanje, het feit dat de handel in verdovende middelen veel kleine coupures
oplevert, het gebruik van valse namen en het gebruik van valse identiteits­
papieren.
Veroordeling en uitlevering

Uiteindelijk werd betrokkene veroordeeld tot drie jaar gevangenisstraf, alsmede
verbeurdverklaring van het geld, de boten en de auto. Na ondergaan van de
straf wordt de verdachte uitgeleverd aan Spanje.

H oofdstuk 3 – P raktijkvoorbee l den

37

38

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

4 Producten en inzet
FIU-Nederland
In het afgelopen jaar zijn alle producten van de FIU-Nederland
– op strategisch, tactisch en operationeel niveau – gedetailleerd
in kaart gebracht. De belangrijkste onderscheidende kenmerken
zijn beschreven aan de hand van de Ordenings Methodiek
Processen (OMP-2007). In dit hoofdstuk volgt een korte
beschrijving van enkele producten die tot doel hebben kennis
en expertise over witwassen en het financieren van terrorisme
te delen met ketenparters.

4.1 Kennisdocument
						
Een kennisdocument is een schriftelijke rapportage waarin een fenomeen
beschreven staat met betrekking tot witwassen en/of financiering van terrorisme.
Een kennisdocument heeft tot doel ketenpartners te informeren over recente
ontwikkelingen en over methoden en technieken bij het voorkomen en opsporen van witwassen en/of financiering van terrorisme. Kennisdocumenten
worden veelal gemaakt naar aanleiding van specifieke vragen vanuit partner­
organisaties. Daarnaast maakt de FIU-Nederland kennisdocumenten over
signalen en onderwerpen waarvan de organisatie het wenselijk acht deze te
delen (signaleringsfunctie).
Een kennisdocument is beschrijvend van aard. De benadering kan zowel ‘top
down’ zijn (met informatie over het bredere verschijnsel) als ‘bottom up’ (met
operationele informatie). De bronnen zijn divers. Gebruik wordt gemaakt van
informatie uit onderzoeksdossiers, transactie-informatie en publicaties over de
criminaliteitsvorm. Ook worden in bepaalde gevallen interviews afgenomen
met betrokkenen uit rechercheteams en kenniscentra. Op deze wijze is vast te
stellen welke rol transacties spelen in de criminele activiteiten. De FIU-Nederland
benadert ook financiële instellingen voor rekeningoverzichten en/of andere
financiële handelingen. Ten slotte wordt gebruik gemaakt van aanwezige kennis
en informatie bij internationale organisaties en experts. Op basis van externe
informatie en bij de FIU-Nederland aanwezige informatie zijn in 2007 twee
kennisdocumenten opgesteld. De titels: ‘Fysiek geldtransport naar Zuid-Amerika’
en ‘Landenrapportage Sri Lanka’.
Fysiek geldtransport naar Zuid-Amerika		

In de jaren 2005 en 2006 heeft de FIU-Nederland informatie gedeeld met
diverse opsporingsautoriteiten over het fysiek transporteren van gelden naar
Zuid-Amerika. Op basis van deze informatie zijn door de regiopolitie AmsterdamAmstelland en de Nationale Recherche Midden-Nederland onderzoeken gestart.
Binnen deze onderzoeken zijn grote bedragen aan contanten in beslag genomen
die afkomstig waren van de handel in verdovende middelen. Bovendien zijn er
veel administratieve bescheiden aangetroffen, die inzicht hebben verschaft in de
handelwijze van dergelijke criminele organisaties.
Deze onderzoeken hebben de aanzet gegeven voor het schrijven van een
kennis­document over de wijze waarop gelden naar Zuid-Amerika worden
gesmokkeld. Uit verder onderzoek blijkt dat organisaties die zich bezig houden
met de handel in verdovende middelen veelal een strikte scheiding aanbrengen

40

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

tussen enerzijds de handel in verdovende middelen en anderzijds het smokkelen
van de opbrengsten. Zo blijkt bijvoorbeeld dat de gelden die zijn gegenereerd
uit de handel in verdovende middelen worden overgedragen aan een aparte
geldsmokkelorganisatie. Deze draagt vervolgens zorg voor het smokkeltraject
naar Zuid-Amerika. Binnen het geldsmokkeltraject zijn drie fases te onder­
scheiden: de voorbereidingsfase, de smokkelfase en de overdrachtsfase. Binnen
elke fase worden specifieke handelingen verricht die noodzakelijk zijn om tot
de fysieke verplaatsing van geld te komen.
De voorbereidingsfase is de fase waarop in Nederland het meeste zicht is. Alle
handelingen vinden plaats in Nederland en kunnen in meer of mindere mate
onderkend worden. Wanneer tijdens onderzoeken naar verdovende middelen
financiële administraties worden aangetroffen is het belangrijk deze goed te
onderzoeken. Deze administraties zijn vaak van grote waarde om beter zicht te
krijgen op geldstromen en/of illegale activiteiten. Een andere aanwijzing kan
zijn het wisselen van kleine naar grote coupures door personen die te relateren
zijn aan Zuid-Amerika. Financiële instellingen dienen alert te zijn op dergelijke
wisselingen.
Op de smokkelfase hebben de reguliere politie-instanties slechts beperkt zicht.
Informatie zal moeten komen uit lopende onderzoeken, CIE-informatie en/of
anonieme meldingen. De Koninklijke Marechaussee en de Douane op de
lucht­havens in Nederland en de ons omringende landen hebben veelal beter
zicht op de smokkelfase. Met enige regelmaat wordt een koerier aangehouden
op bijvoorbeeld een luchthaven. Van belang is dan dat telefoongegevens,
informatie uit organizers en aantekeningen worden vastgelegd. Aan de hand
van deze gegevens is het dikwijls mogelijk de daadwerkelijke opdrachtgevers
van de smokkel te achterhalen.
De overdrachtsfase is de meest onzichtbare fase. Er is vooralsnog onvoldoende
zicht op waar en wanneer er overdracht van gelden plaats vindt. Dat de over­
drachtsfase plaatsvindt in Zuid-Amerika en/of Spanje is een hypothese die
gebaseerd is op de afkomst en achtergronden van de leden van de smokkel­
organisaties. Voor meer inzicht zal men informatie moeten uitwisselen en
samenwerking moeten zoeken met opsporingsinstanties in de landen waar
de gelden naartoe worden gesmokkeld.
In het kennisdocument ‘Fysiek Geldtransport naar Zuid-Amerika’ wordt
inhoudelijk dieper ingegaan op de diverse onderzoeken, het profiel van
de gebruikte geldkoeriers en de karakteristieken van de manier van reizen.

H oofdstuk 4 – P roducten en inzet F I U - N eder l and

41

Landenrapportage Sri Lanka

Dit kennisdocument dient als informatiebron voor financieel onderzoekers van
de FIU-Nederland en partners in opsporing en intelligence die zich bezighouden
met geldstroom onderzoek. Informatie in deze rapportage is hoofdzakelijk af­komstig uit open bronnen. Indien informatie uit andere bronnen is ingebracht
is deze geanonimiseerd. Het document wordt periodiek herzien en daar waar
mogelijk aangevuld met nieuwe relevante informatie.
In het document wordt de demografie van Sri Lanka, de economie en het
monetaire systeem beschreven. Daarnaast is getracht voor de (Nederlandse)
financiële sector een reële dreiginginschatting te maken per criminaliteitsvorm.
Zo zijn dreigingsinschattingen opgesteld voor onder andere mensensmokkel,
verdovende middelen, handel in vuurwapens, witwassen en terrorisme.
Een landenrapportage heeft als doel financieel onderzoekers snel en adequaat
te informeren over recente ontwikkelingen in een land en de daar bijbehorende
risico’s.

4.2 Internationale geldstroomrapportage				
Een geldstroomrapportage bevat een overzicht van relevante internationale
geldstromen in relatie tot specifieke landen.
In 2007 heeft de FIU-Nederland een algemene rapportage gemaakt met als
doel de liaisons van de Dienst Internationale Politiesamenwerking (DINPOL)12
te informeren over het product geldstroomrapportage en over relevante
internationale geldstromen. De liaisons ondersteunen onderzoeken van de
Nederlandse politie in het buitenland. Ze bemiddelen bij het uitwisselen van
recherche-informatie en bij het uitvoeren van rechtshulpverzoeken.
In 2008 begint de FIU-Nederland met een periodieke verstrekking van
gestandaardiseerde geldstroomrapportages aan de DINPOL-liaisons.
De geldstroomrapportages bevatten overzichten van de ongebruikelijke en
verdachte geldstromen tussen Nederland en de landen in de regio waar de
liaison actief is. Meestal zijn liasons gestationeerd in landen waarmee vanuit
Nederland veel criminele contacten zijn of landen waar de rechtssystemen sterk
verschillen van de ons bekende systemen. In de rapportage worden opvallende
12

DINPOL bevordert de politiesamenwerking tussen Nederland en het buitenland
en controleert de kwaliteit en de legitimiteit ervan.

42

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

ontwikkelingen beschreven met betrekking tot geldstromen en criminaliteits­
vormen. Door het verstrekken van geldstroomrapportages wordt de kennis van
de liaisons over de toepassingsmogelijkheden van financiële informatie vergroot.
De FIU-Nederland hoopt tevens met de rapportages de liaisons te kunnen ‘trig­
geren’ om meer gebruik te maken van FIU-informatie bij hun werk­zaam­heden.

4.3 Financieel ‘weerbeeld’
			
Een financieel weerbeeld bevat geanonimiseerde overzichten over de relevante
internationale geldstromen in relatie tot de geografische ‘hot spots’ in een
politieregio. Kerngedachte hierbij is dat een geldstroom mogelijk een indicatie
is van een probleem binnen een regio, terwijl uit de regionale handhavings- en
opsporingsinformatie een dergelijk probleem mogelijk niet zichtbaar is13.
Een weerbeeld is geen uitputtende analyse; het signaleert. Wat gebeurt waar en
is dit aanleiding voor een regio om verdiepingsvragen te stellen? Een financieel
weerbeeld bevat een apart hoofdstuk met de meest actieve subjecten, welke
mogelijk van belang kunnen zijn voor de regio.
Hoe is het w€€r vandaag?

Bij een bezoek van de FIU-Nederland aan verschillende politieregio’s is de meer­­­­waarde van de financiële weerbeelden voor de opsporing toegelicht. Met het
presenteren van een actueel ‘financieel weerbeeld’ is inzicht gegeven in de
geldstromen op lokaal, regionaal, nationaal en internationaal niveau. De FIUNederland streeft ernaar regio’s tijdig te informeren, over nationale en inter­
nationale financiële ontwikkelingen, zodat de regiokorpsen deze ontwikkelingen
mee kunnen nemen bij de inzet van regionale handhavings- en opsporings­
capaciteit.

13

Een “financieel weerbeeld” past binnen het proces van Informatie Gestuurde Politie (IGP)
en het Nationaal Intelligence Model (NIM).

H oofdstuk 4 – P roducten en inzet F I U - N eder l and

43

4.4 Inzet terrorismefinanciering 		
		
De wetgever heeft een specifieke taak opgedragen aan de FIU-Nederland met
betrekking tot het voorkomen en bestrijden van terrorisme en de financiering
hiervan. Een logisch gevolg van deze taakstelling is dat de FIU-Nederland een
nauwe samenwerking aangaat met relevante partners.
In 2007 is de inzet vergroot en dit resulteerde in een groter aantal dossiers14.
Door het toepassen van een verbeterde analysemethodiek heeft de FIUNederland in 2007 honderden transacties kunnen selecteren die mogelijk aan
terrorisme te relateren zijn. Dit is ongeveer een verdubbeling ten opzichte van
het jaar daarvoor. In het merendeel van de verzoeken om informatie van externen
kon de FIU-Nederland relevante informatie verstrekken. De eerder door de
FIU-Nederland afgegeven signalen van risicotransacties zijn later bevestigd.
De informatie van de FIU-Nederland wordt onder andere gebruikt voor het in
kaart brengen van financiële stromen rond terroristische groeperingen en hun
ondersteunende netwerken. De dossiers zijn soms rechtstreeks bestemd voor de
opstart van een opsporingsonderzoek. In andere gevallen worden ze gebruikt
als financial intelligence. Dat betekent: als sturingsinformatie en als middel om
relaties tussen personen vast te stellen. De FIU-Nederland heeft in 2007 meer
transacties als onderzoekswaardig kunnen aanwijzen. Vanwege de huidige
bezetting zijn deze nog niet allemaal onderzocht.
Naast een grotere output aan dossiers heeft de FIU-Nederland een document
opgeleverd met casuïstiek over de financiering van terrorisme. Deze casuïstiek
is ingebracht in de FATF Working Group on Typologies in het kader van het
Terrorist Financing Project. De casuïstiek maakt tevens deel uit van een rapport
over terrorismefinanciering dat naar verwachting in mei 2008 door de FATF
wordt uitgegeven.
In de media en op symposia wordt geregeld aangegeven dat financiering van
terrorisme moeilijk traceerbaar is, vooral omdat de bedragen die nodig zijn voor
het plegen van een aanslag relatief beperkt zijn. Er wordt dan veelal gerefereerd
aan de aanslagen in Madrid en Londen, gepleegd door fundamentalistische
moslimterroristen.

14

Met betrekking tot de door de FIU-Nederland zelf gegenereerde dossiers die mogelijk
te relateren zijn aan de financiering van terrorisme wordt om veiligheidsredenen geen
uitspraak gedaan.

44

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

De FIU-Nederland nuanceert deze stellingname. Financiële bronnen hebben
cruciale informatie blootgelegd bij verschillende complotten. Dit bleek met
name bij de aanslagen in Londen. Bovendien is financiering van terrorisme een
veel breder fenomeen. De kosten van levensonderhoud bijvoorbeeld (veelal in
semi-illegale omstandigheden en gedurende langere tijd) zijn aanzienlijk. Ook
radicalisering en rekrutering kennen financiële aspecten. Buiten de radicaal­
islamitisch geïnspireerde groepen is er wereldwijd een flink aantal terroristische
groeperingen actief, die betrokken zijn bij geografische conflicten. Deze groepen
beschikken vaak over duizenden strijders en hebben een constante behoefte
aan fondsen om de strijd te kunnen voortzetten. Een aantal van deze groepen
en daarbij betrokken individuen is op de EU-sanctielijst van terroristische
groepen en personen geplaatst. De geldstromen die deze groepen genereren,
zijn substantieel en traceerbaar.

4.5 Inzet Nationaal Dreigingsbeeld
Het Nationaal Dreigingsbeeld (NDB) is een toekomstgerichte beschrijving van
georganiseerde criminaliteit. Het NDB wordt eenmaal in de vier jaar vervaardigd
door de dienst Nationale Recherche Informatie (DNRI) van het Korps landelijke
politiediensten in opdracht van het College van procureurs-generaal. Het wordt
gebruikt om beleidsprioriteiten vast te stellen in de aanpak door politie en justitie
van criminaliteit met een georganiseerd karakter. In 2007 heeft de FIU-Nederland
meegewerkt aan het deelproject witwassen voor het Nationaal Dreigingsbeeld
2008.
Het deelproject witwassen heeft zich in eerste instantie gericht op criminele
investeringen in onroerend goed en het crimineel gebruik van financiële dienst­
verleners. Uit vooronderzoek was namelijk gebleken dat deze twee criminele
verschijnselen een ernstigste dreiging zouden kunnen opleveren. In een later
stadium is het deelproject uitgebreid met het vervaardigen van een criminaliteits­
beeld over witwassen. Voor het deelproject is onder andere gebruik­gemaakt
van een uitgebreide literatuurverkenning. Ook zijn 51 respondenten uit de
wereld van de opsporing en het onroerend goed geïnterviewd. Daarnaast zijn
gegevens­bestanden van de FIU-Nederland geraadpleegd en geanalyseerd en is
de verzameling van criminele samenwerkings­verbanden geraadpleegd die door
de DNRI jaarlijks wordt aangelegd ten behoeve van de Nederlandse bijdrage
aan de Europese Organised Crime Threat Analysis.

H oofdstuk 4 – P roducten en inzet F I U - N eder l and

45

Het deelproject heeft interessante inzichten opgeleverd over factoren die rele­vant zijn voor de ontwikkeling en de bestrijding van criminele investeringen
in onroerend goed en het crimineel gebruik van financiële dienstverleners ten
behoeve van witwassen. Met deze kennis kan vastgesteld worden in welke
mate deze vormen van witwassen een bedreiging kunnen gaan vormen voor
de Nederlandse samenleving. In juli 2008 zal het Nationaal Dreigingsbeeld
2008 worden opgeleverd.

4.6 Inzet Algemene Rekenkamer
De Algemene Rekenkamer heeft van 1 april 2007 tot en met 21 december 2007
onderzoek gedaan naar het bestrijden van witwassen en terrorisme­financiering.
Het onderzoek richt zich op de vraag of de ministers en de publieke organisaties
die bij het bestrijden van witwassen en terrorismefinanciering betrokken zijn,
de doelstellingen en de daarvan afgeleide prestaties realiseren. Wanneer dat
niet het geval is, wordt nagegaan welke verklaring daarvoor gegeven kan
worden. Het doel van het onderzoek is om samen met de betrokken hand­
havings­organisaties relevante indicatoren te ontwikkelen voor het meten van
het succes van de bestrijding van witwassen en terrorisme­financiering.
Onderzoekers van de Algemene Rekenkamer hebben de FIU-Nederland verzocht
om kengetallen en analyses aan te leveren voor het onderzoek. Ook zijn inter­
views afgenomen met diverse medewerkers. De FIU-Nederland heeft daar­naast
een coördinerende rol vervult bij het in kaart brengen van commentaren op
de conceptrapportages. Naar verwachting zal begin juni 2008 de rapportage
‘Bestrijden van witwassen en terrorismefinanciering’ openbaar worden gemaakt.

46

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

4.6

Inzet Algemene Rekenkamer

Producten en inzet FIUNederland

De Algemene Rekenkamer heeft van 1 april 2007 tot en met 21 december 2007
onderzoek gedaan naar het bestrijden van witwassen en terrorismefinanciering.
Het onderzoek richt zich op de vraag of de ministers en de publieke organisaties
die bij het bestrijden van witwassen en terrorismefinanciering betrokken zijn, de
doelstellingen en de daarvan afgeleide prestaties realiseren. Wanneer dat niet
het geval is, wordt nagegaan welke verklaring daarvoor gegeven kan worden.
Het doel van het onderzoek is om samen met de betrokken handhavings­
In het afgelopen jaar zijn alle producten van de FIU-Nederland
organisaties relevante indicatoren te ontwikkelen voor het meten van het succes
van de
van witwassen
en operationeel
terrorismefinanciering.
opbestrijding
strategisch,
tactisch en
niveau - gedetailleerd

in kaart gebracht. De belangrijkste onderscheidende

Onderzoekers van de Algemene Rekenkamer hebben de FIU-Nederland verzocht
om kengetallen
enzijn
analyses
aan te leveren
het onderzoek.
kenmerken
beschreven
aan voor
de hand
van de Ook zijn
interviews afgenomen met diverse medewerkers. De FIU-Nederland heeft
OrdeningsMethodiek Processen (OMP-2007). In dit hoofdstuk
daarnaast een coördinerende rol vervult bij het in kaart brengen van
commentaren
de conceptrapportages.
verwachting
zal begin
junidoel
2008
volgt eenopkorte
beschrijving vanNaar
enkele
producten
die tot
de rapportage ‘Bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering’ openbaar
hebben kennis en expertise over witwassen en het financieren
worden gemaakt.

5 Over de grenzen

van terrorisme te delen met ketenparters.

Door de toegenomen globalisering vervagen landsgrenzen
meer en meer. Criminelen maken gebruik van complexe
internationale financiële constructies om door misdaad
verkregen vermogen te versluieren voor opsporingsdiensten.
Voor het blootleggen van deze financiële constructies is de
uitwisseling van intelligence en informatie met buitenlandse
meldpunten essentieel. Witwassen van geld en de financiering
van terrorisme is dan ook alleen effectief te bestrijden door
gezamenlijke internationale inspanningen.

5.1 Internationale gegevensuitwisseling
De internationale activiteiten van de FIU-Nederland zijn zeer divers. Beleidsmatig
is het van groot belang afstemming te zoeken met internationale partners.
Hierdoor kan gezamenlijk worden opgetrokken in de strijd tegen witwassen en
de financiering van terrorisme. De FIU-Nederland heeft om die reden in 2007
geparticipeerd in verschillende internationale overleggremia waaronder de FATF,
de Egmont Group, de Europese Unie, het FIU.NET, de AWF Sustrans en €STR.
De samenwerking en afstemming binnen de koninkrijksdelen heeft in 2007 een
impuls gekregen door een koninkrijksseminar.
De normaalste zaak van de wereld

Het uitwisselen van informatie en intelligence met internationale partners wordt
steeds belangrijker. Veelal is waardevolle informatie aanwezig in het buitenland.
Deze informatie levert doorgaans nieuwe inzichten op bij het in kaart brengen
van criminele netwerken en illegale geldstromen. Het effectief en snel uitwisselen
van transactie-informatie, de identiteit van subjecten en de verbanden tussen
subjecten gebeurt via het Egmont Secure Web en het FIU.NET.
In het onderstaande overzicht staan de inkomende en uitgaande verzoeken.
INTERNATIONALE INTELLIGENCE-UITWISSELING ESW

Top 5 Landen

Inkomend

Top 5 Landen

Uitgaand

Luxemburg

34

Belgie

9

Verenigd koninkrijk

26

Verenigd koninkrijk

6

Oekraine

13

Zwitserland

6

Romenie

11

Duitsland

3

Bulgarije

10

Luxemburg

3

INTERNATIONALE INTELLIGENCE-UITWISSELING FIU.NET

Top 5 Landen

Inkomend

Top 5 Landen

Uitgaand

Belgie

581

Belgie

76

Luxemburg

53

Duitsland

49

Frankrijk

36

Spanje

23

Spanje

23

Frankrijk

20

Verenigd Koninkrijk

11

Verenigd Koninkrijk

10

De resultaten geven aanleiding om in 2008 nog meer te gaan investeren
in internationale samenwerking.

48

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

5.2 Het Koninkrijk der Nederlanden					
Van 29 oktober tot en met 31 oktober 2007 is een driedaags seminar gehouden
op Curaçao in Willemstad. In 2007 vierde het meldpunt MOT op de Nederlandse
Antillen haar tienjarig bestaan. Dit was een goede aanleiding om een ‘Konink­
rijk­ss­eminar’ te organiseren. Het ‘Koninkrijksseminar’ is een primeur voor de
meldpunten witwassen van Aruba, Nederlandse Antillen en Nederland. Het is
de bedoeling om dergelijke seminars met enige regelmaat te organiseren. Een
goede samenwerking en afstemming tussen de meldpunten van het Koninkrijk
is van essentieel belang bij het opsporen van strafbare feiten en vervolgings­
trajecten.
In het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden staat bij artikel 39 op­
genomen, dat wet- en regelgeving zoveel mogelijk op overeenkomstige wijze
ingericht wordt. Het is wenselijk de uitwerking van dit beginsel gezamenlijk
af te stemmen. In het kader van de strijd tegen het witwassen en de financiering
van terrorisme is het Koninkrijk der Nederlanden lid van de Financial Action
Task Force (FATF). Vanuit de FATF worden Nederland en afzonderlijk de overige
koninkrijksdelen periodiek geëvalueerd. Daarbij wordt onder meer gekeken naar
de effectiviteit van de ingestelde regelgeving en de onderlinge samenwerking.
Een belangrijk onderwerp van het seminar was de staatkundige vernieuwing,
waarbij het huidige Antillen concept ingrijpend wordt veranderd. St. Maarten
krijgt naar verwachting een status aparte vergelijkbaar met Aruba. Curaçao
wordt een eigen entiteit. Naar verwachting worden de eilanden Bonaire,
St. Eustatius en Saba een deel van Nederland. Zij worden aangemerkt als een
openbaar lichaam conform artikel 134 van de Grondwet. Dit betekent dat
zij (deels) gaan vallen onder de Nederlandse wet- en regelgeving. Door deze
staatkundige verandering wordt naar verwachting de Nederlandse meldplicht
voor witwassen en de financiering van terrorisme ook van toepassing voor
deze eilanden.
Meer nog dan in het verleden zullen de meldpunten van de koninkrijksdelen
steeds intensiever met elkaar samenwerken. Uitwisseling van expertise,
intelligence, kennis en best practices zijn hierbij sleutelwoorden. Voor 2008
zijn inmiddels naar aanleiding van het koninkrijksseminar al enkele concrete
afspraken gemaakt. Zo zal de FIU-Nederland samen met het MOT Nederlandse
Antillen en MOT Aruba een gezamenlijk onderzoeksproject oppakken en zal een
uit­wisseling plaatsvinden van financiële analyses15.
15

Deze afspraken zijn opgenomen in de kerndoelstellingen voor 2008
(interregionale samenwerking), zie blz 107

H oofdstuk 5 – O ver de grenzen

49

Geldstromen en transacties

In de onderstaande twee grafieken worden de transacties en geldstromen
vanuit Nederland naar de Nederlandse Antillen weergegeven.
transacties vanuit Nederland naar de Nederlandse Antillen

30.000

ongebruikelijk

28.000

verdacht

25.000
20.000
15.000
10.000

12.700
10.900

11.600
6.900

5.000
4.600

0
2003

2004

2005

3.900

4.000

3.000

1.900

2006

2007

Geldstroom vanuit nederland naar de nederlandse antillen (in EURO'S)
ongebruikelijk

120.000.000
100.000.000

100.600.000

verdacht

80.000.000
60.000.000
40.000.000

42.750.000
42.600.000
39.400.000

24.900.000

20.000.000
15.000.000

0
2003

50

2004

2005

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

13.500.000
9.628.000
2006

8.737.000
5.634.000
2007

In de onderstaande grafieken worden de transacties en geldstromen vanuit
de Nederlandse Antillen naar Nederland weergegeven.

transacties vanuit de Nederlandse Antillen naar nederland
ongebruikelijk

400
350

verdacht

360

300
250
200
150

220
190

100
50

40

180

170

60

60

2004

2005

70

60

0
2003

2006

2007

Geldstroom vanuit de nederlandse antillen naar Nederland (in EURO'S)

600.000

534.000

514.000

515.000

500.000
485.000

400.000
300.000

473.000

ongebruikelijk
verdacht

127.000

200.000

174.000

179.000

182.000

100.000

86.000

0
2003

2004

2005

2006

H oofdstuk 5 – O ver de grenzen

2007

51

5.3 Financial Action Task Force
		
De Financial Action Task Force on money laundering (FATF) is een inter­
gouvernementele organisatie, in 1989 opgericht door de G7. De FATF richt
zich op de internationale bestrijding van witwassen en sinds 2001 ook op
de bestrijding van terrorismefinanciering. Leden van de FATF, waaronder het
Koninkrijk der Nederlanden, zijn gebonden aan 40 aanbevelingen met betrekking
tot witwassen en 9 aanbevelingen met betrekking tot het financieren van
terrorisme.
In 2007 is de FATF verder gegaan op de ingeslagen weg om witwassen en
terrorismefinanciering tegen te gaan. Het aantal landen dat lid wordt van de
FATF blijft groeien. Naast de 32 lidstaten zijn ook de Europese Commissie en de
Gulf Cooperation Counsil lid van de FATF. Tal van gezamenlijke projecten zijn
gestart, waar­­onder samen­werking met private partijen. Hiervoor heeft de FATF
een forum in het leven geroepen.
In december 2007 hebben in Bern en in Londen sessies plaats­gevonden. In Bern
lag de nadruk op een onderling afgestemde risico­benadering. De bijeenkomst
in Londen benadrukte de onderlinge informatie-uitwisseling met de private
sector in de strijd tegen witwassen en de financiering van terrorisme. Daarbij is
uitvoerig ingegaan op de witwastypologieën.
Binnen de FATF zijn vier werkgroepen actief. Eén werkgroep houdt zich bezig
met het anti-witwasbeleid en het beleid in de strijd tegen de financiering van
terrorisme. Daarnaast is er een werkgroep (onder voorzitterschap van Nederland
en België) met betrekking tot de witwastypologieën. Ook houdt een werkgroep
zich bezig met de evaluaties en implementaties. En ‘last but not least’ is er een
werkgroep internationale samenwerking. De werkgroepvergaderingen vinden
drie maal per jaar plaats, voorafgaand aan de plenaire vergaderingen.
Inmiddels is China lid van de FATF geworden; een belangrijke stap voorwaarts.
India en Korea blijven waarnemers in de FATF. Waarnemerschap is het voor­
portaal voor een volwaardig lidmaatschap. Het Menafatf, de regionale zuster­
organisatie voor het Midden Oosten, is door de vergadering het geassocieerd
lidmaatschap toegekend.

52

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

5.4 Egmont Group
						
De Egmont Group is in 1995 opgericht om contacten, samenwerking en de
uitwisseling van kennis en operationele informatie tussen FIU’s te bevorderen.
In 2007 zijn zo’n 106 FIU’s aangesloten bij de Egmont Group. Door het instellen
van een vast secretariaat in Toronto is de organisatie van de Egmont Group het
afgelopen jaar verder geprofessionaliseerd.
Afgelopen jaar zijn de werkgroepen van de Egmont Group nauwer gaan samen­­
werken en is er meer afstemming. Een goed voorbeeld hiervan is het trainings­
programma voor alle Egmont Group leden, wat is ontwikkeld door de Training
Working Group (TWG), waarin het hoofd van de FIU-Nederland zitting heeft.
Eind februari 2007 is in Liechtenstein een herziene toetredingsprocedure
ontworpen, die later dat jaar in Bermuda is vastgesteld. Tijdens een plenaire
vergadering eind mei in Bermuda hebben de hoofden van de FIU’s de toetreding
van zes kandidaat FIU’s – de meldpunten van Armenië, Wit-Rusland, India,
Nigeria, Niue en Syrië – bekrachtigd.
Meer dan 80 FIU’s waren in Bermuda vertegenwoordigd. Daarnaast waren
vertegenwoordigers aanwezig van de FATF, de regionale lichamen van de FATF
en diverse internationale organisaties. Een nieuw toegelaten waarnemer is de
Groupe Inter-gouvernemental d’Action contre le Blanchiment d’Argent en
Afrique (GIABA). Een belangrijke overkoepelende organisatie op het gebied
van witwasbestrijding voor veel Afrikaanse landen.
De FIU-Nederland neemt deel aan diverse werkgroepen binnen de Egmont
Group. Daarmee draagt de FIU-Nederland bij aan het verbeteren van de
internationale samenwerking tussen FIU’s.
Op de publiek toegankelijke website van de Egmont Group zijn in 2007 veer­­tien
nieuwe ‘sanitised’ cases opgenomen, die in drie talen worden vertaald. Daar­
naast zijn op de Egmont Secure Web (ESW) nog eens tweeënveertig ‘restricted
cases’ toegevoegd die uitsluitend voor de Egmont leden toegankelijk zijn. Deze
cases hebben ondermeer betrekking op de banksector, de wissel­kantoren,
de grootwaardehandelaren, de verzekeringssector, de investerings­sector, de
creditcard-maatschappijen en de vrije beroepsgroepen. Een nieuwe database
is in ontwikkeling om individuele bevragingsmogelijkheden te verbeteren.

H oofdstuk 5 – O ver de grenzen

53

5.5 Europese Unie
				
Het EU-Comité ter bestrijding van witwassen en financiering van terrorisme
heeft in 2006 in Brussel het EU FIU-platform ingesteld. Dit is een informeel
overlegorgaan waarin leden van FIU’s uit EU- en EER-landen zitting hebben.
Doelstelling is intensivering en stroomlijning van de informatie-uitwisseling tussen
alle EU-meldpunten. In het platform worden kennis en ervaringen uitgewisseld
met betrekking tot het gebruik van intelligence informatie, de onderlinge
verschillen in wetgeving, (on)mogelijkheden tot informatie-uitwisseling en
de wijze waarop terugkoppeling plaatsvindt naar de meldende instellingen.
Het periodiek bijeenkomen van vertegenwoordigers van de betreffende
EU FIU’s versterkt bovendien de onderlinge contacten. In 2007 heeft de FIUNederland in diverse werkgroepen geparticipeerd. Daarnaast heeft de
FIU-Nederland belemmeringen in kaart gebracht die een vrije uitwisseling
van (intelligence) informatie tussen FIU’s in de weg staan. Een vragenlijst
hier­-over is opgesteld en verzonden naar alle EU-lidstaten. De bevindingen zijn
opgenomen in een EU FIU-platform rapportage die begin 2008 zal verschijnen.

5.6 FIU.NET
Het FIU.NET is een computer netwerk met een hoge beveiliging dat in 2002
is opgezet om efficiënte gegevensuitwisseling tussen Europese FIU’s mogelijk
te maken. De eerste meldpunten die participeerden in het FIU.NET waren
Nederland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Luxemburg, Spanje en Italië.
Dit Nederlandse initiatief is in Europees verband verder ontwikkeld en inmiddels
– in 2007/2008 – staan 17 FIU’s binnen Europa met elkaar in verbinding.
Om het FIU.NET verder te ontwikkelen heeft de Europese Commissie eind
2007 een voorstel geaccepteerd onder de naam ‘Towards Improved Ways of
Exchanging Information’. Aan het Ministerie van Justitie is een subsidie toe­
gekend om de volgende doelstellingen te realiseren: ‘het aansluiten van de FIU’s
van alle 27 EU lidstaten op het FIU.NET, het zo gebruikersvriendelijk mogelijk
maken van de huidige versie van FIU.NET en het treffen van voor­bereidings­werk
voor een nieuwe versie van FIU.NET met meer functionali­teiten en een hoger
ambitieniveau’. De EU-lidstaten dragen bij aan de realisatie van deze doel­
stellingen. FIU-Nederland is samen met de FIU’s van het Verenigd Konink­rijk,
Duitsland, Frankrijk, Italië, Finland, Griekenland, Roemenië en het Ministerie van
Justitie bestuurslid en medeverantwoordelijk voor de ontwikkeling van FIU.NET.

54

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

Deze FIU’s en het Ministerie van Justitie hebben de status van partner in het FIU.
NET-project. Hierdoor maken zij aanspraak op een zetel in de ‘Board of Partners’,
het voornaamste beslissingsorgaan voor het FIU.NET. Daarnaast participeert de
FIU-Nederland in gebruikerswerkgroepen en wordt er personeel gedetacheerd.
De uitvoering van dit project ligt, onder ver­ant­woordelijk­­heid van het Ministerie
van Justitie, in handen van het FIU.NET Bureau.

5.7 AWF Sustrans
			
Sinds 2001 hebben Europol en het voormalige BLOM – thans de FIU-Nederland
– een goede samenwerking met betrekking tot het bestrijden van witwassen en
het financieren van terrorisme. Hieruit is de Analytical Work File (AWF) Sustrans
ontstaan waarin inmiddels door 20 lidstaten wordt geparticipeerd. Alle lidstaten
leveren financiële informatie aan de AWF Sustrans. Ook de FIU-Nederland
verstrekt wekelijks een deel van haar verdachte transacties aan Europol. Als
een subject bij twee of meer landen voorkomt, dan wordt de FIU-Nederland
door Europol aanvullend bevraagd. In het kader van de AWF Sustrans is vorig
jaar 205 keer informatie uitgewisseld met Europol.
De verstrekte informatie wordt geanalyseerd om internationale criminele
samen­werkingsverbanden te detecteren. Aangetroffen samenwerkings­
verbanden worden nader met de desbetreffende lidstaten onderzocht. In
2007 zijn Canada, USA, Zwitserland, IJsland, Noorwegen, Interpol en Eurojust
toegetreden als gebruikers van de AWF Sustrans.

5.8 €STR			
				
Op initiatief van de Money Laundering Unit van de Scottish Crime and Drug
Enforcement Agency participeert de FIU-Nederland sinds 2006 in het project
European Suspicious Transaction Report (€STR). Naast Schotland en Nederland
participeren ook België, Engeland, Ierland en Frankrijk. Deze landen vormen
momenteel de stuurgroep. Het team van AWF Sustrans ondersteunt het project.
In 2007 heeft een behoorlijk aantal landen belangstelling getoond voor deel­
name aan €STR. Het is de bedoeling met één contactpersoon per land of
jurisdictie te komen tot een informeel netwerk voor de uitwisseling van
informatie over wetgeving, witwasmethodieken, onderzoeksstrategieën,
expertise, etc. Afhankelijk van de financiële ondersteuning door de Europese
Commissie wordt in 2008 verdere uitvoering gegeven aan het project.

H oofdstuk 5 – O ver de grenzen

55

56

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 6

Over de grenzen
Producten
en inzet FIUDe internationale activiteiten van de FIU-Nederland zijn zeer
divers. Criminelen maken vaak gebruik van ingewikkelde
Nederland
internationale financiële constructies om illegaal verworven
gelden te versluieren. Voor het blootleggen van deze financiële
In het afgelopen jaar zijn alle producten van de FIU-Nederland
constructies is de uitwisseling van intelligence en informatie
- op strategisch, tactisch en operationeel niveau - gedetailleerd
met buitenlandse meldpunten essentieel. Maar ook
in kaart gebracht. De belangrijkste onderscheidende
beleidsmatig is het van groot belang afstemming te zoeken,
kenmerken zijn beschreven aan de hand van de
zodat gezamenlijk opgetrokken kan worden in de strijd tegen
OrdeningsMethodiek Processen (OMP-2007). In dit hoofdstuk
witwassen en de financiering van terrorisme. De FIU-Nederland
volgt een korte beschrijving van enkele producten die tot doel
heeft om die reden in 2007 geparticipeerd in verschillende
hebben kennis en expertise over witwassen en het financieren
internationale overleggremia waaronder de FATF, de Egmont
van terrorisme te delen met ketenparters.
Group, de Europese Unie, het FIU.NET, de AWF Sustrans en

6 FIU-Nederland in kengetallen
STR. De samenwerking en afstemming binnen de
In dit onderdeel van het Jaaroverzicht presenteert
koninkrijksdelen heeft in 2007 een impuls gekregen door een
de FIU-Nederland de Kengetallen over het jaar 2007.
koninkrijksseminar.
De inleidende paragraaf geeft een korte schets van
de belangrijkste ontwikkelingen van het afgelopen jaar.

H oofdstuk 6 – F I U - N eder l and in kengeta l l en

6.1 Introductie
Recordaantal meldingen

Het jaar 2007 gaat de boeken in als het jaar waarin het aantal meldingen de
grens van 200.000 voor de eerste keer overschrijdt. Een recordjaar, dat kan
worden toegeschreven aan een toenemend aantal meldingen van money
transfers. 2007 is het derde jaar op rij dat het aantal money transfer-meldingen
stijgt. Een en ander blijft niet zonder gevolgen. Zo heeft de groei van meldingen
effect op het volume van de ongebruikelijke en verdachte geldstromen. De
geldstroom naar Suriname bijvoorbeeld: In 2007 verklaarde de FIU-Nederland
ruim 5.300 naar Suriname verzonden transacties verdacht. Daarmee staat
Suriname in één klap bovenaan in de top 5 van verdachte geldstromen. In
2006 werden er ‘slechts’ 900 transacties naar Suriname verdacht verklaard.
In de navolgende paragrafen worden de oorzaken en gevolgen van deze
groeiende instroom van money transfers nader toegelicht.
Omdat money transfers in toenemende mate een stempel drukken op het
totaal­beeld van de kengetallen, kiest de FIU-Nederland er voor om bij het
presenteren van de cijfers een nadrukkelijk onderscheid te maken tussen money
transfers en niet-money transfers. Op deze wijze kan de FIU-Nederland een nog
genuanceerder beeld geven van resultaten van de verschillende meldsectoren.
Herziening indicatorenstelsel

Eind 2005 trad een belangrijke herziening van het indicatorenstelsel in werking.
Er vond een transitie plaats van een overwegend rule-based indicatorenstelsel,
naar een meer risk-based systeem. De transitie had met name gevolgen voor de
banken, waarvoor wie een meer subjectieve inkleding van de meldplicht werd
ingevoerd. Een belangrijke doelstelling bij de herziening van het indicatoren­
stelsel was het reduceren van het aantal meldingen. Hierdoor wilde de overheid
onder meer de uit de meldplicht voortvloeiende administratieve lasten voor de
meldende instellingen verminderen. Een andere doelstelling was het verbeteren
van de kwaliteit van de meldingen. Het streven was om het jaarlijkse aantal
meldingen – exclusief money transfers – terug te brengen naar zo’n 10.000 per
jaar16. Inmiddels zijn twee jaren gepasseerd. De FIU-Nederland constateert dat
het aandeel subjectieve meldingen is gestegen. Dit geldt voor de meldingen
van banken, maar vooral waar het gaat om meldingen van money transfers.

16

Tweede Kamer, vergaderjaar 2004–2005, 29 990, nr. 3

58

F I U - N eder l and I N K E N G E T A LL E N 2 0 0 7

Daarnaast blijkt uit de kengetallen dat er een grote afname van het absolute
aantal meldingen (exclusief money transfers) heeft plaatsgevonden; dit
halveerde in 2007 ten opzichte van 2004.
Het behalen van de doelstelling van 10.000 meldingen per jaar, is niet mogelijk
zonder een aanpassing van de objectieve indicator voor de handelaren in zaken
van grote waarde. Deze meldergroep meldde in de periode 2004-2007 jaarlijks
tussen de 13.000 en 14.000 transacties. In 2008 wordt de meldgrens van deze
indicator verhoogd van € 15.000 naar € 25.000. De FIU-Nederland verwacht
dat het aantal meldingen van de grootwaardehandelaren als gevolg van de
verhoging, sterk zal dalen. Dit zal eveneens een (gering) effect hebben op de
doormeldingen naar de opsporingsinstanties.
De maatregelen voor het omlaag brengen van het aantal meldingen hadden
expliciet geen betrekking op money transfers. De administratieve lasten die
voort­vloeien uit dit type meldingen zijn dan ook aanmerkelijk lager dan van
ander­­soortige meldingen. Bij de beoordeling van de mate waarin de indicatorenwijziging leidt tot minder meldingen moeten de meldingen van money transfers
dus nadrukkelijk buiten beschouwing worden gelaten.
De afgelopen jaren zijn verschillende indicatoren gewijzigd. Het is van belang
te benadrukken dat de indicatoren uitsluitend zijn bedoeld om ongebruikelijke
transacties te detecteren, die verband kunnen houden met witwassen of de
financiering van terrorisme. De indicatoren zijn niet gecreëerd om te fungeren
als instrument waarmee het aantal meldingen en daarmee de administratieve
lasten van de meldende instellingen kunnen worden gereguleerd.
Het notariaat

In 2007 is sprake van een spectaculaire stijging van het aantal notarismeldingen.
Niet eerder ontving de FIU-Nederland zoveel meldingen van ongebruikelijke
transacties vanuit de notarisbranche. Ook het aantal notarissen dat meldt, is
enorm gestegen. Verschillende factoren spelen hierbij een rol, zoals de totstand­
koming van het Auditbureau. De activiteiten van deze ‘branche-interne toezicht­
houder’ lijken een belangrijke rol te spelen bij de verandering van het meld­
gedrag bij de notarissen. Meer hierover leest u in paragraaf 6.6.

H oofdstuk 6 – F I U - N eder l and in kengeta l l en

59

Introductie meldingen liquide middelen-controle

Het afgelopen jaar is de Europese verordening inzake de controle van liquide
middelen van kracht geworden17. Deze regeling verplicht personen om aangifte
te doen bij de Douane indien zij liquide middelen meenemen ter waarde van
€ 10.000 of meer, wanneer zij de Europese Unie binnenkomen of verlaten.
De landen van de Europese Unie willen door middel van de aangifteplicht de
witwasrisico’s die zijn gemoeid met het gebruik van contanten, verder indammen.
De Belastingdienst stelt de aangiftes die worden gedaan bij de Nederlandse
Douane ter beschikking aan de FIU-Nederland. In paragraaf 6.7 rapporteert
de FIU-Nederland over de eerste resultaten van de nieuwe regeling.

17

Verordening betreffende de controle van liquide middelen die de Gemeenschap binnenkomen
of verlaten (verordening (EG) Nr. 1889/2005).

60

F I U - N eder l and I N K E N G E T A LL E N 2 0 0 7

Leeswijzer bij de kengetallen

•

•

•
•

•
•
•
•

•

•

 e ongebruikelijke transacties zijn opgevraagd op registratiedatum, dit wil
D
zeggen de datum waarop de FIU-Nederland de ontvangen transacties als
ongebruikelijk in de MOT-database heeft geregistreerd.
De verdachte transacties zijn opgevraagd op doormelddatum, dit wil
zeggende datum waarop de FIU-Nederland de transacties, na onderzoek,
als verdacht heeft doorgemeld aan één of meer opsporingsinstanties. In
feite betreft het hier dus de kwantitatieve productie van de FIU-Nederland.
Hierbij moet worden opgemerkt dat de FIU-Nederland niet alle aangeboden
transacties aan een onderzoek ter verdachtverklaring kan onderwerpen.
Bij de afweging welke transacties de FIU-Nederland in onderzoek neemt,
speelt de visie ‘kwaliteit voor kwantiteit’ een belangrijke rol.
Het kan voorkomen dat percentages door afronding niet geheel optellen
tot 100%.
Bedragen in vreemde valuta zijn omgerekend naar euro met de middenkoersen van het jaar waarin de transactie is verricht. Dit houdt in dat de
genoemde bedragen niet exact zijn, maar wel een goede indicatie vormen
voor het daadwerkelijke bedrag.
De bedragen in de tabellen zijn afgerond.
Eén transactie kan meerdere indicatoren bevatten. Aantallen op indicatorniveau komen daarom hoger uit dan aantallen op transactieniveau.
Eén transactie kan worden doorgemeld aan meerdere opsporingsdiensten.
De gemiddelde doorlooptijden voor de diverse meldsectoren zijn berekend
op alleen de objectief gemelde transacties. Hiermee is rekening gehouden
met het feit dat het herkennen van subjectief ongebruikelijke transacties
door melders in de regel meer tijd vereist dan het traceren van objectief
ongebruikelijke transacties. Overigens geldt voor beide categorieën een
wettelijke meldtijd van veertien dagen.
Dubbel gemelde money transfers, dat wil zeggen money transfers die zijn
gemeld door zowel een agent als zijn provider, zijn door de FIU-Nederland
gefilterd. Bij de samenstelling van de kengetallen zijn dus alleen unieke
money transfers meegeteld.
In 2007 heeft de FIU-Nederland een interne systeemwijziging doorgevoerd,
waarbij de sectorindeling van bepaalde melders is gewijzigd. Met name
van invloed is de wijziging van één grootmelder die sinds 2007 wordt
geschaard onder de bankensector, terwijl deze voorheen in de categorie
geldtransactie­kantoren viel. Dit veroorzaakt bij de betreffende sectoren
een trendbreuk, waarmee rekening moet worden gehouden bij de inter­
pretatie van de cijfers.

H oofdstuk 6 – F I U - N eder l and in kengeta l l en

61

6.2 Totaalcijfers
Aantal ongebruikelijke transacties

250.000
214.040

200.000

177.157
53.662

150.000
100.000

123.495

174.835

181.623

58.220

50.631

130.992

25.093

172.865

188.947

26.707
146.158

116.615

50.000

niet money transfers
money transfers

0

2003

2004

2005

2006

2007

In vergelijking met de lichte fluctuaties in de afgelopen jaren, kent het jaar 2007
een duidelijke stijging in het aantal geregistreerde transacties van 22%. Hiermee
is een recordhoogte bereikt; nooit eerder doorbrak het aantal geregistreerde
transacties de grens van 200.000. De stijging is volledig toe te schrijven aan een
toenemend aantal money transfers. Het aandeel van deze financiële dienst in
het geheel van geregistreerde transacties is daarmee gestegen van 85% in 2006
naar 88% in 2007.
Aantal verdachte transacties

50.000
40.000

45.656
41.003
37.748

9.995

8.908

10.447

30.000

4.763

38.431

34.531

40.893

5.537
31.008

27.031

29.573

28.994

20.000
niet money transfers
money transfers

10.000
0

62

2003

2004

2005

F I U - N eder l and I N K E N G E T A LL E N 2 0 0 7

2006

2007

Ook het aantal verdachte transacties was nooit eerder zo hoog als in 2007.
Met meer dan 45.000 doormeldingen heeft de FIU-Nederland een stijging van
32% gerealiseerd ten opzichte van vorig jaar. In 2007 bestaat maar liefst 90%
van de doormeldingen uit money transfers, ten opzichte van 84% in 2006.
Verhouding objectief/subjectief ongebruikelijke transacties

2007

63%

37%

2006

72%

28%

2005

69%

31%

2004

76%

24%

2003

83%

17%

0
0%
% objectief

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

% subjectief

In 2007 heeft de FIU-Nederland duidelijk meer meldingen met een subjectieve
indicator ontvangen dan in voorgaande jaren. Vooral de melders van money
transfers zijn verantwoordelijk voor deze ontwikkeling. Dit heeft diverse
redenen. In de eerste plaats heeft de meldplicht voor money transfer providers
in 2007 daadwerkelijk gestalte gekregen voor wat betreft de subjectieve
transacties. De providers zijn dientengevolge money transfers gaan melden die
voldoen aan de subjectieve indicator, met terugwerkende kracht tot mei 200618.
Dit heeft duizenden extra subjectieve money transfer meldingen gegenereerd.
In de tweede plaats heeft een grootmelder van money transfers de interne
regelgeving omtrent het melden van subjectieve transacties flink aangescherpt,
hetgeen eveneens voor duizenden extra meldingen heeft gezorgd. Dit alles heeft
in 2007 geresulteerd in een totale toename van circa 33.000 subjectieve money
transfermeldingen.

18

Op deze datum werd de subjectieve meldplicht voor providers officieel van kracht.
Door omstandigheden kwam er voor de providers pas begin 2007 groen licht om
daadwerkelijk te gaan melden.

H oofdstuk 6 – F I U - N eder l and in kengeta l l en

63

Daarnaast is ook het aantal objectief gemelde money transfers absoluut
gezien gestegen met circa 10.000. Dit betreft echter grotendeels transacties
met bedragen onder de meldgrens van € 2.000 – afkomstig van één bepaalde
grootmelder- , die eigenlijk met een subjectieve indicator gemeld hadden
moeten worden. Dit gegeven komt nader aan de orde in paragraaf 6.3.
De impact van getallen

Alles bij elkaar heeft de FIU-Nederland in 2007 dus enkele tienduizenden
transacties extra ontvangen. Op papier een kwestie van getallen, maar in de
praktijk heeft deze specifieke ontwikkeling vele extra inspanningen vereist
binnen alle gelederen van de organisatie. In de eerste plaats heeft de FIUNederland binnen het intake-proces speciale maatregelen genomen om de
aangeboden bulken van money transfers in het systeem te kunnen inlezen.
Daarnaast moest er een oplossing komen voor het probleem van dubbel
geregistreerde money transfers, dat ontstond naar aanleiding van de meld­­plicht voor providers. Een groot deel van deze transacties was of wordt immers
eveneens gemeld door de agenten van money transfers die ook nog altijd
onder de meldplicht vallen. Door middel van een speciaal script dat draait op
het bedrijfsprocessensysteem, kunnen nu de dubbel geregistreerde money
transfers worden herkend en ‘gelabeld’. In 2007 heeft de FIU-Nederland op
deze manier bijna 9.000 transacties verwerkt die de status ‘dubbel’ hebben
gekregen. Ten slotte hebben de medewerkers op het gebied van administratie,
financieel onderzoek en analyse hun werkprocessen aangepast op het – waar
nodig – uitsluiten van de dubbele transacties en het verwerken van extra
informatie die voortvloeit uit deze ‘dubbels’.

64

F I U - N eder l and I N K E N G E T A LL E N 2 0 0 7

Verhouding objectief/subjectief verdachte transacties

2007

61%

39%

2006

80%

20%

2005

83%

17%

2004

83%

17%

2003

84%

16%

0
0%

10%

% objectief

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

% subjectief

Na een periode van redelijk vaste verhoudingen tussen objectieve en
sub­jectieve verdachte transacties, is in 2007 een duidelijke verschuiving ten
gunste van de subjectieve indicatoren waarneembaar. Ten opzichte van vorig
jaar is de verhouding 19 procentpunten opgeschoven in subjectieve richting en
bedraagt nu 61% objectief en 39% subjectief. De verschuiving volgt voor
een deel de ontwikkeling in de verhouding bij de aangeboden ongebruikelijke
transacties, waar in 2007 ook het aandeel van de subjectieve transacties
aanzienlijk groter is geworden. Het grootste deel (61%) van de in 2007
doorgemelde subjectieve transacties is ook in dit jaar bij de FIU-Nederland
binnengekomen.
Doormeldreden verdachte transacties

2007
Doormeldreden

2006

aantal

aandeel in totaal

aantal

aandeel in totaal

VROS

17.623

39%

13.980

40%

Eigen onderzoek

16.034

35%

11.290

33%

LOvJ

11.664

26%

8.923

26%

CJIB

335

1%

62

0%

BOOM

0

0%

276

1%

Totaal

45.656

100%

34.531

100%

H oofdstuk 6 – F I U - N eder l and in kengeta l l en

65

De drie belangrijkste doormeldredenen kennen in 2007 een absolute stijging.
De verdachtverklaringen op basis van de VROS-match vormen, evenals vorig jaar,
het grootste aandeel in het totaal van doormeldingen in 2007, maar de grootste
absolute toename is te zien bij de doormeldingen op basis van eigen onderzoek
door de FIU-Nederland. Vooral onderzoek in het kader van het project Apollo –
gericht op de aanpak van West-Afrikaanse criminele netwerken die zich bezighouden met 419-fraude of advance fee fraude – heeft in deze categorie veel
doormeldingen gegenereerd. Los van het project Apollo, heeft de FIU-Nederland
in 2007 ook nog veel overige transacties verdacht verklaard die te maken hebben
met deze oplichtingspraktijken, waarbij veelal Nigerianen betrokken zijn. Daar­naast hebben doormeldingen in de MBA-unit en naar aanleiding van buiten­
landse verzoeken via FIU-desk flinke aandelen in het geheel. Overige noemens­
waardige onderzoeken met een grote output van verdachte transacties zijn:
drugsonderzoek – waarvan een belangrijk deel gericht is op Colombia – en het
gebruik van valse dan wel vervalste identiteitsbewijzen. Dit laatste fenomeen kan
gerelateerd zijn aan diverse criminaliteitsvormen. Er wordt in elk geval veelvuldig
gebruik van gemaakt om ‘anoniem’ (dat wil zeggen onder een valse identiteit)
geld te verplaatsen, met name via money transfers.
In 2007 is geen match uitgevoerd op bestanden van het Bureau Ontnemings­
wetgeving Openbaar Ministerie (BOOM). Inmiddels heeft de FIU-Nederland
afspraken gemaakt met het BOOM om de matches in 2008 te hervatten.
De 11.664 LOvJ-doormeldingen zijn voortgekomen uit 1.233 ingediende LOvJ
verzoeken, waarin ruim 6.600 subjecten zijn opgevraagd. Op 2.156 van deze
subjecten is een ‘hit’ gevonden in de FIU-database.

66

F I U - N eder l and I N K E N G E T A LL E N 2 0 0 7

Verdachte transacties per opsporingsdienst

2007

2006
eigen

opsporingsdienst
Amsterdam-Amstelland

match

onderzoek

LOvJ-

2007

eigen

verzoek

totaal

onderzoek

match

2.372

11.824

2.224

2.736

LOvJ-

2006

verzoek

totaal

739

5.699

5.984

3.468

Rotterdam-Rijnmond

1.624

5.681

285

7.590

2.464

3.505

333

6.302

Kennemerland

2.193

303

758

3.254

27

187

494

708

Haaglanden

805

1.590

665

3.060

461

915

967

2.343

Midden- en West-Brabant

120

962

3

1.085

30

1.792

69

1.891

Zaanstreek-Waterland

190

509

149

848

33

255

31

319

Limburg-Zuid

144

413

31

588

18

377

32

427

Hollands Midden

35

415

90

540

72

366

32

470

IJsselland

55

161

320

536

76

606

352

1.034

Flevoland

48

486

0

534

10

227

64

301

Zuid-Holland-Zuid

15

451

59

525

1

341

11

353

Utrecht

175

297

34

506

252

225

224

701

Noord-Holland-Noord

141

277

80

498

18

196

7

221

Brabant-Noord

31

418

0

449

16

362

0

378

Zeeland

142

248

22

412

7

156

34

197

Limburg-Noord

129

238

4

371

17

171

0

188

Brabant-Zuid-Oost

38

251

67

356

3

209

9

221

Friesland

178

112

32

322

73

84

42

199

Gelderland-Midden

104

170

22

296

36

178

8

222

Gelderland-Zuid

90

46

120

256

8

77

77

162

Noord- en Oost-Gelderland

5

218

27

250

4

207

2

213

Groningen

9

149

61

219

35

177

121

333

Twente

41

107

11

159

30

78

15

123

Drenthe

15

74

0

89

1

53

2

56

Gooi en Vechtstreek

4

68

7

79

0

68

9

77

13.517

378

6.527

20.422

9.510

340

4.668

14.518

148

1.167

1.088

2.403

65

442

306

813

1.319

951

1.137

3.407

803

548

727

2.078

Interne doormeldingen
Koninklijke Marechaussee
FIOD
KLPD DNR

609

268

566

1.443

438

397

662

1.497

KLPD Overig

1.020

2.216

2.568

5.804

52

932

1.445

2.429

7

241

95

343

23

453

129

605

28.935

22.333

17.200

68.468

16.807

16.660

11.611

45.078

Overige BODen
Totaal

N.B. Een verdachte transactie kan naar verschillende opsporingsdiensten gestuurd zijn.
H oofdstuk 6 – F I U - N eder l and in kengeta l l en

67

Een vergelijking met vorig jaar toont enkele opvallende stijgers en dalers als het
gaat om de aantallen verdachte transacties die de FIU-Nederland aan de diverse
regio’s heeft doorgemeld. Amsterdam-Amstelland staat onbetwist bovenaan
het rijtje stijgers. Het aantal aan die regio doorgemelde transacties is meer dan
verdubbeld ten opzichte van vorig jaar. Deze stijging wordt vooral veroorzaakt
door een flinke toename van het aantal doormeldingen op basis van LOvJverzoeken. Daarnaast zijn ook de doormeldingen aan Amsterdam-Amstelland
naar aanleiding van eigen onderzoek aanzienlijk in aantal gestegen. Het project
Apollo en overig onderzoek naar ‘Nigerianen-fraude’ liggen hier voornamelijk
aan ten grondslag. Ook een drugsgerelateerd onderzoek heeft veel door­
meldingen aan de regio Amsterdam-Amstelland gegenereerd. Het wisselen bij
een postagentschap van kleine coupures naar € 500 biljetten, was hierbij een
in het oog springende activiteit. Ten slotte heeft onderzoek naar het gebruik van
valse dan wel vervalste identiteitsbewijzen een aanzienlijke bijdrage geleverd aan
het totaal van verdachte transacties dat Amsterdam-Amstelland heeft ontvangen.
De regio Kennemerland dankt het sterk toenemende aantal doormeldingen
(meer dan een verviervoudiging) met name aan het Apollo project. Daarnaast
heeft ook een aanzienlijk aantal doormeldingen plaatsvonden via de FIU-desk
voor bevragingen van buitenlandse FIU’s. In dit geval gaat het om bevragingen
door het Australische meldpunt. Tot slot is de stijging bij de regio ZaanstreekWaterland de moeite van het vermelden waard. Een drugsgerelateerd
onderzoek, in het kader waarvan ook de regio’s Amsterdam-Amstelland en
Kennemerland doormeldingen ontvingen, is hiervan de oorzaak. Een sterke
daling zien we bij de regio IJsselland; het aantal doormeldingen aan deze regio
halveert ten opzichte van vorig jaar. Dit ligt vooral aan een afname van de
resultaten van de automatische matches.
Betrokken bedrag verdachte, uitgevoerde transacties (in EURO'S)

1.200.000.000
1.108.000.000
1.089.500.000

1.100.000.000
1.000.000.000
900.000.000

922.500.000

800.000.000
0
2005

68

2006

F I U - N eder l and I N K E N G E T A LL E N 2 0 0 7

2007

Het bedrag dat is gemoeid met verdachte, uitgevoerde transacties stijgt in 2007
met 18% tot bijna 1,1 miljard euro. Gezien de flinke toename in het totaal
aantal verdachte transacties in 2007, zou echter een hoger betrokken bedrag
te verwachten zijn. De geringere stijging ten opzichte van vorig jaar is terug te
voeren op een lager gemiddeld bedrag per verdachte transactie; dit gemiddelde
bedroeg in 2006 nog € 26.870, en daalt in 2007 naar € 24.000. Deze daling
is een direct gevolg van de toename in subjectief gemelde transacties.
Deze zijn in het algemeen gekoppeld aan een lager bedrag dan objectieve
transacties, omdat ze niet aan een meldgrens hoeven te voldoen. Het aantal
verdachte, subjectieve money transfers waarmee een bedrag is gemoeid dat
onder de meldgrens van € 2.000 ligt, is in 2007 dan ook verviervoudigd ten
opzichte van het jaar ervoor.
Aandeel per meldsector in aantallen en bedragen verdachte transacties

sector

aantal

bedrag

Money transfers

90%

9%

Banken*

6%

54%

Handelaren

2%

3%

Geldtransactiekantoren*

1%

0%

Vrije beroepsbeoefenaars

1%

28%

Casino’s

1%

1%

Overheid

0%

4%

Creditcardmaatschappijen

0%

0%

Levensverzekeraars

0%

1%

Assurantietussenpersonen

0%

0%

Beleggingsinstellingen

0%

0%

Effectenbemiddelaars

0%

0%

Financieringsmaatschappijen

0%

0%

100%

100%

Totaal
* Exclusief money transfers

Hoewel in 2007 maar 6% van het totaal aantal verdachte transacties in 2007
gemeld is door banken, neemt deze sector met bijna 600 miljoen euro aan
verdachte transacties, wel het grootste deel van het totale doorgemelde bedrag
voor haar rekening. Dit komt neer op een aandeel van 54% van het totale
doorgemelde bedrag (van bijna 1,1 miljard euro) .

H oofdstuk 6 – F I U - N eder l and in kengeta l l en

69

Het gemiddelde bedrag per verdachte transactie is in deze sector dus relatief
hoog. Dit is eveneens het geval bij de vrije beroepsbeoefenaars die slechts 1%
van het aantal verdachte transacties vertegenwoordigen, maar een aandeel van
28% in het verdachte bedrag hebben. Een omgekeerd beeld is te zien bij de
money transfer aanbieders: 90% van de doorgemelde transacties bestaat uit
money transfers, maar bij deze transacties is slechts 9% van het totale door­
gemelde bedrag betrokken. Dit alles is inherent aan de karakteristieken van de
diverse financiële diensten die de melders uit de betreffende sectoren leveren.
Zo zijn bijvoorbeeld met girale overboekingen en vastgoedtransacties hogere
bedragen gemoeid dan met money transfers.
Dergelijke cijfers kunnen aanknopingspunten bieden bij het vormen dan wel
het uitvoeren van beleid binnen de keten. Zo ondersteunen de cijfers uit boven­staande tabel een beleidslijn die erop gericht is om zoveel mogelijk van het
gehele potentieel van ongebruikelijke transacties die verricht worden binnen
de beroepsbeoefenarensector, te ontsluiten. Immers, als het relatief kleine deel
van beroepsbeoefenaren die momenteel de weg naar de FIU-Nederland hebben
gevonden, informatie kan verschaffen over zo’n groot deel van het verdachte
bedrag, dan nodigt dit nadrukkelijk uit een antwoord te vinden op de vraag
of binnen de groep van beroepsbeoefenaren die nog niet bekend is met de
meld­plicht, nog méér waardevolle transactie-informatie aanwezig is. Zonder
het belang van transactie-informatie uit de overige sectoren teniet te doen,
onderkent de FIU-Nederland in elk geval het belang van de informatie die
af­komstig is uit de beroepsbeoefenarensector. Nog altijd wordt in principe elke
melding vanuit deze sector in onderzoek genomen. Daarnaast maakt de FIUNederland actief gebruik van haar voorlichtingstaak om zo (potentiële) melders
te informeren. Begin 2008 resulteerde dit in een relatiedag voor de notarissen.

70

F I U - N eder l and I N K E N G E T A LL E N 2 0 0 7

6.3 Money transfer aanbieders
Ontwikkelingen in de money transfersector

In 2005 hebben de twee meest prominente providers van money transfers een
WGT-vergunning van DNB gekregen. Daarmee vallen zij onder de meldplicht van
de Wet MOT. De FIU-Nederland vond in deze ‘nieuwe’ melders een mogelijke
extra bron van informatie, namelijk de gegevens over de opdrachtgever of de
begunstigde in het buitenland. De money transferagenten in Nederland hebben
beperkte informatie ter beschikking over deze buitenlandse subjecten. De
providers hebben in hun systemen gegevens geregistreerd van beide partijen
van een money transfer, en dus ook van de personen in het buitenland die
geld sturen naar Nederland of geld ontvangen vanuit Nederland. Deze extra
informatie is voor de FIU-Nederland noodzakelijk om goede netwerkanalyses
te verrichten. De wettelijke basis voor het aanleveren van gegevens over de
buitenlandse subjecten wordt naar verwachting in 2008 gerealiseerd met de
inwerkingtreding van de WWFT.
De FIU-Nederland voorzag echter ook problemen bij het melden van de
providers op basis van zowel objectieve als subjectieve criteria; immers de
agenten van beide providers hebben dezelfde meldplicht. Dit zou betekenen
dat één money transfer twee keer kan worden gemeld. In samenspraak met
DNB en de providers heeft de FIU-Nederland naar een oplossing gezocht voor
de ‘dubbele’ objectieve meldplicht, die begin 2008 wettelijk is afgekaderd.
Vanaf medio 2008 zullen de providers de zorg voor de objectieve meldingen
van money transfers gaan dragen. De agenten zijn dan van deze meldplicht
ontheven. Wel worden zij geïnformeerd over de transacties die zijn gemeld.
De agenten dienen hierop actie te ondernemen.
Ook de subjectieve meldplicht van de providers en de agenten kunnen leiden
tot de zogeheten ‘dubbele’ meldingen, wanneer beide partijen zich richten op
dezelfde profielen, geldstromen en andere typologieën. In 2006 kon een start
worden gemaakt met de subjectieve meldplicht van de providers, maar in 2007
is deze pas echt goed van de grond gekomen. Dit heeft geleid tot een groot
aantal ‘dubbele’ meldingen, waar de FIU-Nederland een oplossing voor heeft
moeten zoeken.
Het aantal money transfermeldingen van de agenten is in 2007 fors gestegen.
Deze stijging wordt vooral veroorzaakt door een toenemend aantal subjectieve
meldingen van money transfers.

H oofdstuk 6 – F I U - N eder l and in kengeta l l en

71

Ondanks dat bij de money transfers de indicatoren nauwelijks zijn gewijzigd,
heeft ook hier het risk-based melden nadrukkelijk zijn intrede gedaan. De
toezichtsactiviteiten van DNB op de money transferaanbieders spelen hierbij
een belangrijke rol. Zoals eerder aangegeven is de stijging van het aantal
subjectieve gemelde money transfers nog niet ten einde. In 2008 zal de FIUNederland nog meer meldingen van money transfers op basis van de subjectieve
indicator registreren. Dat de FIU-Nederland zo’n groot aantal money transfers
meer heeft ontvangen, merkt zij in allerlei processen binnen de organisatie
(zie bladzijde 64).
In 2007 heeft de FIU-Nederland ten slotte een relatiedag georganiseerd voor de
money transferaanbieders en de opsporing. Het thema was “Money Transfers
en 419-fraude”. Een resultaat van die dag was dat men het eens was dat de
geldtransactiekantoren moeten worden gebundeld in een brancheorganisatie.
In 2007 zijn de eerste besprekingen over de mogelijkheden van een dergelijke
branchevereniging van start gegaan. In de loop van 2008 zal hier verder door
de geldtransactiekantoren invulling aan worden gegeven. De FIU-Nederland
ziet dit als een gunstige ontwikkeling, onder meer vanwege het feit dat de
FIU-Nederland met deze vereniging mogelijk goede branchebrede afspraken
kan maken over bijvoorbeeld de kwaliteit van de meldingen.
Aantal ongebruikelijke en verdachte money transfers

Jaar

Ongebruikelijk

Verdacht

2007

*188.947

40.893

2006

146.158

28.994

2005

130.992

29.573

2004

116.615

31.008

2003

123.495

27.301

* Dit aantal is exclusief 'dubbele' meldingen

In 2007 zijn 32 money transferaanbieders verantwoordelijk voor alle money
transfermeldingen. De toename van bijna 43.000 meldingen ten opzichte van
2006 komt voor een groot deel voor rekening van de drie agenten met de
meeste money transfers (44%) en de twee providers die in 2007 flink zijn gaan
melden (31%). Van de overige money transfermelders in 2007, hebben 16
melders meer transacties, en vijf melders minder transacties gemeld dan in 2006.
Tenslotte hebben zes money transferaanbieders voor het eerst in 2007 gemeld.

72

F I U - N eder l and I N K E N G E T A LL E N 2 0 0 7

Ook het aantal verdachte transacties in 2007 is gestegen ten opzichte van
het jaar daarvoor. Zo’n 50% van de doorgemelde transacties is in 2007 ook
geregistreerd. Nog eens 26% is geregistreerd in 2006, en 10% in 2005. Ten
slotte is 14% van de transacties die zijn doorgemeld vóór 2005 ingelezen.
Verhouding objectief/subjectief ongebruikelijke money transfers

2007

62%

38%

2006

73%

27%

2005

81%

19%

2004

93%

7%

2003

95%

5%

0
0%
% objectief

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

% subjectief

Zowel bij de ongebruikelijke als de verdachte money transfers is de
verhouding objectief-subjectief in de loop der jaren behoorlijk gewijzigd.
Het aandeel subjectieve meldingen wordt steeds groter. Absoluut gezien
is het aantal subjectieve ongebruikelijke transacties bijna verdubbeld ten
opzichte van 2006 (van 39.571 in 2006 naar 72.571 in 2007). Aan deze
stijging liggen meerdere redenen ten grondslag; ten eerste de genoemde
subjectieve meldplicht van de providers. Ten tweede heeft één van de
grotere money transferaanbieders aangegeven dat zij in 2007 haar interne
regels op de subjectieve meldplicht heeft aangescherpt. Dit heeft geleid tot
ruim twee keer zoveel subjectieve meldingen van deze melder dan in 2006.
Verder hebben 17 melders meer money transfers subjectief gemeld.
De activiteiten van DNB op het gebied van toezicht hebben daar een rol in
gespeeld. In 2007 heeft DNB onder andere de geldtransactiekantoren een
brief gestuurd waarin wordt gewezen op de eigen verantwoordelijkheid die
een kantoor heeft om te voorkomen dat het betrokken raakt bij witwassen.

H oofdstuk 6 – F I U - N eder l and in kengeta l l en

73

Eind 2007 heeft een instelling met terugwerkende kracht vanaf 2006 een
zeer groot aantal subjectieve meldingen gemeld. Omdat een eerste deel van
deze transacties pas in de laatste weken van het jaar bij de FIU-Nederland is
binnengekomen, heeft de FIU-Nederland deze transacties pas begin 2008
kunnen registreren. Deze meldingen zijn dan ook niet meegenomen in de
cijfers over 2007.
Het aantal objectieve ongebruikelijke money transfers is gestegen van
107.175 in 2006 naar 116.647 in 2007; dit ondanks dat 15 melders minder
objectief hebben gemeld dan het vorige jaar. Eén melder heeft zelfs zo’n
50% minder objectieve money transfers gemeld. Redenen voor deze daling
zijn het sluiten van een kantoor in 2006 waar veel money transfers met
bedragen van € 2.000 of meer werden uitgevoerd, en een technische
storing in het meldsysteem eind 2007.
De reden voor de stijging bij de objectieve meldingen ligt bij één money
transferaanbieder die veel meer objectief (58%) heeft gemeld dan in 2006.
Het aantal subjectieve meldingen van deze melder is echter licht gedaald.
Het blijkt dat deze melder veel money transfers met bedragen lager dan
€ 2.000 objectief heeft gemeld. Dit komt doordat in veel van deze gevallen
meerdere transacties van één subject tezamen wel dit grensbedrag
ontstijgen.
Deze transacties hadden eigenlijk met een subjectieve indicator moeten
worden gemeld. Wanneer deze objectieve meldingen als subjectief worden
beschouwd, blijkt de verhouding objectief/subjectief zelfs 53% om 47%
te zijn. Het totaal aantal objectieve meldingen is in dat geval in 2007 licht
gedaald met bijna 7% ten opzichte van 2006. Met de betreffende melder
is inmiddels contact gezocht om dergelijke transacties in het vervolg met
een subjectieve indicator te melden.

74

F I U - N eder l and I N K E N G E T A LL E N 2 0 0 7

Verhouding objectief/subjectief verdachte money transfers

2007

64%

36%

2006

86%

14%

2005

93%

7%

2004

95%

5%

2003

95%

5%

0
0%
% objectief

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

% subjectief

Betrokken bedrag verdachte, uitgevoerde money transfers (in EURO'S)

Jaar

Totaal bedrag

Gemiddeld bedrag

2007

99.216.000

2.426

2006

93.919.500

3.239

2005

109.444.500

3.713

2004

114.353.000

3.688

2003

99.100.000

3.613

Terwijl het aantal verdachte money transfers maar liefst een aandeel van 90%
heeft in het totaal aantal doorgemelde tranmsacties in 2007, is het bedrag dat
is gemoeid met de uitgevoerde verdachte money transfers (ruim 99 miljoen
euro) maar 9% van het totaalbedrag van alle doorgemelde transacties (bijna
1,1 miljard euro). Dit heeft natuurlijk te maken met het feit dat het product
money transfer bedoeld is om kleine(re) bedragen snel te verplaatsen. Daar­­naast draagt de enorme toename van subjectieve meldingen en de objectieve
meldingen met een bedrag lager dan € 2.000 extra bij aan een relatief laag
totaalbedrag. Dit komt tevens tot uiting in het gemiddelde bedrag per verdachte
money transfer, dat is gedaald van € 3.239 in 2006 naar € 2.426 in 2007.

H oofdstuk 6 – F I U - N eder l and in kengeta l l en

75

Doormeldreden verdachte money transfers

2007
Doormeldreden

2006

aantal

aandeel in totaal

aantal

aandeel in totaal

VROS

15.860

39%

11.632

40%

Eigen onderzoek

14.123

34%

9.448

33%

LOvJ

10.599

26%

7.648

26%

CJIB

311

1%

51

0%

BOOM

0

0%

215

1%

Totaal

40.893

100%

28.994

100%

De stijging van het aantal verdachte transacties is zichtbaar bij de meeste
doormeldredenen. Daarmee blijft de onderlinge verhouding min of meer gelijk.
Geldstromen
Money transfers inkomend versus uitgaand 2007

Ongebruikelijk
vanuit Nederland

78%

Bestemming top 5

Turkije

Aantal

Verdacht

Aantal

68%
19.897 Suriname

5.368

Suriname

14.425 Turkije

2.495

China

10.696 Nigeria

2.207

Domicaanse Republiek

8.839 Nederlandse Antillen

1.928

Colombia

6.800 Domicaanse Republiek

1.830

naar Nederland

22%

32%

Herkomst top 5

Italië

6.128 Italië

2.278

Verenigde Staten van Amerika

4.161 Verenigde Staten van Amerika

1.942

Groot - Brittanië

2.722 Groot - Brittanië

847

Duitsland

2.492 Oostenrijk

769

Spanje

2.352 Duitsland

712

Ongebruikelijke geldstromen

In 2007 hebben de money transferaanbieders meer transacties gemeld met
een uitgaande geldstroom dan in 2006. Hierdoor is de verhouding inkomend/
uitgaand van 75%-25% in 2006 verschoven naar 78%-22%. De top vijf van
de uitgaande geldstroom is licht gewijzigd. De geldstroom naar Nigeria is
afgenomen met zo’n 54% en daarmee is Nigeria uit de top vijf weggevallen.

76

F I U - N eder l and I N K E N G E T A LL E N 2 0 0 7

De geldstromen naar Suriname en de Dominicaanse Republiek zijn verdubbeld,
waardoor deze in 2007 op respectievelijk de tweede en de vierde plaats van de
bestemmingslanden staan. Deze verschuivingen hebben grotendeels betrekking
op money transfers met bedragen lager dan € 2.000. Het aantal transacties naar
de andere drie landen uit de top vijf is gemiddeld met 29% gestegen.
De geldstroom naar Turkije blijft zoals de eerdere drie jaren het grootst in aan­tal. Daarbij heeft 90% van de transacties een bedrag hoger of gelijk aan de
objectieve meldgrens. Dit heeft te maken met de dienstverlening van enkele
Turkse banken in Nederland die het mogelijk maken om voor mensen met
Turkse afkomst geld over te laten boeken naar hun thuisland. Reeds vanaf
het begin van de meldplicht van de money transfers, valt deze dienstverlening
onder de definitie van de money transfer, en de Turkse banken zijn dan ook
verplicht dergelijke overboekingen van tweeduizend euro of meer te melden.
Ter vergelijking; wanneer iemand bij een Nederlandse bank via een buitenland­
overboeking € 5.000 wil overboeken naar bijvoorbeeld België, dan heeft de
betreffende bank in Nederland geen verplichting dit objectief te melden.
Bij de inkomende geldstroom is in de top vijf niets gewijzigd, hoewel het
aantal money transfers vanuit Italië licht is gedaald (7%) ten opzichte van
2006. Het aantal money transfers vanuit de andere vier landen is gemiddeld
met 23% gestegen.
In de onderstaande tabel is een onderscheid gemaakt tussen de money transfers
met een bedrag onder de meldgrens en een bedrag van € 2.000 of meer. Hier­uit blijkt dat bij de uitgaande geldstromen Nigeria in de subjectieve top vijf wel
voorkomt en een vierde plaats bezet. Opvallend is verder dat de subjectieve
geld­stroom naar Ghana goed is voor een tweede plaats. Een verklaring hiervoor zou kunnen zijn dat de geldtransactiekantoren na de relatiedag zich meer
gefocust hebben op de mogelijke betrokkenheid van de money transfers bij
419-fraude. Van deze criminaliteitsvorm is bekend dat de uitgaande geldstromen
naar landen als Nigeria en Ghana gaan. Sinds de relatiedag is het gemiddeld
aantal geregistreerde money transfers per maand naar deze landen namelijk
met 46% gestegen ten opzichte van de maanden voor de relatiedag.

H oofdstuk 6 – F I U - N eder l and in kengeta l l en

77

ongebruikelijke Money transfers 2007

< € 2.000

Aantal

>= € 2.000

Aantal

Suriname

9.979 Turkije

18.122

Ghana

5.443 China

8.499

Colombia

5.352 Domicaanse Republiek

4.980

Nigeria

3.932 Suriname

4.446

Domicaanse Republiek

3.859 Marokko

4.297

vanuit Nederland
Bestemming top 5

naar Nederland
Herkomst top 5

Verenigde Staten van Amerika

2.907 Italië

4.786

Italië

1.342 Spanje

1.647

Groot - Brittanië

1.107 Groot - Brittanië

16.15

Bondsrepubliek Duitsland

970 Bondsrepubliek Duitsland

1.522

Oostenrijk

852 Verenigde Staten van Amerika

1.254

Bij de geldstromen naar Nederland valt op dat de meeste binnenkomende
money transfers bedragen hebben van € 2.000 of meer, behalve de money
transfers vanuit de Verenigde Staten. Vanuit dit land heeft 70% van de money
transfers bedragen lager dan de meldgrens.
Verdachte geldstromen

De verdachte uitgaande geldstroom naar Suriname is in 2007 het grootst in
aantal (5.368 money transfers). In 2007 heeft de FIU-Nederland bijna 4.500
money transfers naar Suriname meer verdacht verklaard dan in 2006. Veruit
de meeste transacties zijn doorgemeld op basis van de VROS-match (86%).
Net als bij de ongebruikelijke money transfers is bij de verdachte transacties
naar Suriname in de meeste gevallen het verzonden bedrag lager dan € 2.000.
Het percentage van de transacties onder de meldgrens ligt hier echter iets
hoger; bij de ongebruikelijke transacties is dit 69%, en bij de verdachte trans­
acties ruim 83%.
Een verklaring hiervoor zou kunnen zijn dat door toezicht van DNB één money
transferaanbieder nadrukkelijk onderzoek heeft gedaan in het kader van de
subjectieve meldplicht, mede op basis van de terugmeldingen van de FIUNederland. In dit geval blijkt de keten dus goed te werken. Door toedoen van
de toezichthouder gaat de money transferaanbieder beter subjectief melden.
Dit leidt tot een stijging van het aantal doormeldingen naar de opsporings­
diensten van subjecten die onder de aandacht zijn.

78

F I U - N eder l and I N K E N G E T A LL E N 2 0 0 7

Het grootste totaalbedrag dat met de uitgevoerde verdachte money transfers
is gemoeid, gaat naar Turkije (ruim 9 miljoen euro). Het gemiddeld verzonden
bedrag naar Turkije is € 3.700, terwijl naar Suriname gemiddeld € 1.000 wordt
verzonden. De verklaring voor het relatief hoge bedrag ligt weer in de eerder
genoemde meldplicht van de Turkse banken. Bij deze vorm van money transfers
(vergelijkbaar met een girale overboeking door een niet-rekeninghouder naar
het buitenland) komen hoge bedragen vaker voor dan bij de ‘normale’ money
transfers van de twee grote providers.
Ook de verdachte money transfers naar Turkije, de Nederlandse Antillen en
de Dominicaanse Republiek zijn in 2007 in de meeste gevallen doorgemeld
op basis van de VROS-match; gemiddeld 59%. Verdachte money transfers
met bestemmings­land Nigeria zijn echter in 51% van de gevallen doorgemeld
op basis van eigen onderzoek. Nog eens 39% is doorgemeld op basis van een
LOvJ-verzoek. Een deel van deze transacties (920 money transfers) is doorgemeld
naar aanleiding van het project Apollo dat zich heeft gericht op de aanpak van
West-Afrikaanse Criminele Netwerken (WACN) die zich bezighouden met
419-fraude.
Deze criminaliteitsvorm heeft als kenmerkende geldstromen inkomende money
transfers vanuit een groot aantal, voornamelijk Westerse landen en uitgaande
money transfers naar Nigeria, Ghana, Spanje en andere West-Afrikaanse landen.
FIU-Nederland heeft verdachte transacties aan het projectteam Apollo verstrekt
op basis van LOvJ-verzoeken en op basis van eigen onderzoek naar WestAfrikaanse subjecten die voldoen aan de typologie van de geldstromen bij de
419-fraude. In navolging van het project Apollo heeft de FIU-Nederland meerdere
LOvJ-verzoeken en verzoeken van buitenlandse FIU’s ontvangen die betrekking
hadden op de WACN. Mede hierdoor is het percentage door­meldingen op basis
van eigen onderzoek en LOvJ bij de top vijf van de landen van herkomst
respectievelijk 55% en 35%.

H oofdstuk 6 – F I U - N eder l and in kengeta l l en

79

6.4 Kengetallen exclusief money transfers
Aantal ongebruikelijke transacties

60.000

58.220
53.662

50.631

50.000
40.000
30.000

26.707

25.093

2006

2007

20.000
10.000
0

2003

2004

2005

In 2006 vond een drastische daling plaats van het aantal meldingen exclusief
money transfers, vooral onder invloed van de wijzigingen in het indicatoren­
stelsel. Alleen al het wegvallen van de B232-indicator (transacties boven de
€10.000 die voldoen aan ten minste twee subindicatoren) zorgde destijds voor
een afname van zo’n 20.000 transacties. In 2007 neemt het aantal niet-money
transfer meldingen verder af met zo’n 6%. Deze daling komt vooral voor
rekening van de banken en de creditcardmaatschappijen.
Aantal verdachte transacties

12.000
10.447

10.000

9.995
8.908

8.000
6.000

5.537
4.763

4.000
2.000
2003

2004

2005

2006

2007

Bij de verdachte transacties exclusief money transfers treedt een daling op van
14%. Deze doet zich vooral voor in de bankensector en bij de geldtransactie­
kantoren.
80

F I U - N eder l and I N K E N G E T A LL E N 2 0 0 7

Verhouding ongebruikelijke transacties

2007

70%

30%

2006

70%

30%

2005

39%

61%

2004

43%

57%

2003

55%

45%

0
0%
% objectief

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

% subjectief

De verhouding tussen objectief- en subjectief gemelde ongebruikelijke trans­
acties is bij de niet-money transfers in 2007 niet veranderd ten opzichte van
2006. Het grote keerpunt in de verhouding ligt overduidelijk bij de jaren 2005
en 2006 en wordt veroorzaakt door de herziening van het indicatorenstelsel,
die eind 2005 van kracht werd. In plaats van een verschuiving in subjectieve
richting, werd het aandeel van de objectief gemelde ongebruikelijke transacties
juist aanzienlijk groter. Het wegvallen van vele duizenden B232-meldingen lag
hieraan ten grondslag.
Verhouding verdachte transacties

2007

35%

65%

2006

50%

50%

2005

52%

48%

2004

47%

53%

2003

54%

46%

0
0%
% objectief

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

H oofdstuk 6 – F I U - N eder l and in kengeta l l en

81

% subjectief

90%

100%

Bij de verdachte transacties exclusief money transfers, is in 2007 de verhouding
objectief/subjectief 15 procentpunten opgeschoven in subjectieve richting. Het
zijn vooral de banken die voor deze beweging zorgen.
aantal ongebruikelijke transacties per sector
(exclusief money transfers)

2007

2006

Sector

aantal

aandeel in totaal aantal

Handelaren

14.106

56%

13.470

50%

Banken

5.900

24%

4.848

18%

Geldtransactiekantoren

617

2%

3.207

12%

Creditcardmaatschappijen

1.415

6%

3.180

12%

Overheid

1.347

5%

680

3%

Casino’s

1.129

4%

979

4%

538

2%

308

1%

Vrije beroepsbeoefenaars

aandeel in totaal

Levensverzekeraars

27

0%

28

0%

Financieringsmaatschappijen

11

0%

4

0%

Beleggingsinstellingen

2

0%

1

0%

Assurantietussenpersonen

1

0%

0

0%

Effectenbemiddelaars

0

0%

2

0%

26.707

100%

Totaal

25.093

Interessant lijken de stijging bij de bankensector en de dalingen bij de
geldtransactiekantoren en de creditcardmaatschappijen. De eerste twee
vermeende ontwikkelingen staan echter onder invloed van wijzigingen die
de FIU-Nederland in haar systeem heeft doorgevoerd in de sectorindeling
van bepaalde melders.
Deze wijzigingen veroorzaken een trendbreuk, waardoor in 2007 het aantal
bankmeldingen hoger uitvalt en het aantal meldingen door geldtransactie­
kantoren lager (zie ook de leeswijzer op pagina 61).
De daling bij de creditcardmaatschappijen is wel authentiek. Vermeldens­
waardige groei is verder te zien bij de overheid (98%) en de vrije beroeps­
beoefenaars (75%).

82

F I U - N eder l and I N K E N G E T A LL E N 2 0 0 7

aantal verdachte transacties per sector (exclusief money transfers)

Sector

2007

2006

aantal

aandeel in totaal aantal

Banken

aandeel in totaal

2.848

60%

2.206

40%

Handelaren

957

20%

793

14%

Geldtransactiekantoren

304

6%

2.080

38%

Vrije beroepsbeoefenaars

251

5%

118

2%

Casino’s

250

5%

207

4%

Overheid

77

2%

108

2%

Creditcardmaatschappijen

58

1%

13

0%

Levensverzekeraars

18

0%

12

0%

Assurantietussenpersonen

0

0%

0

0%

Beleggingsinstellingen

0

0%

0

0%

Effectenbemiddelaars

0

0%

0

0%

Financieringsmaatschappijen

0

0%

0

0%

4.763

100%

5.537

100%

Totaal

Ook bij de verdachte transacties is de genoemde trendbreuk van toepassing op
de sectoren banken en geldtransactiekantoren. Met uitzondering van de sector
overheid, tonen de overige sectoren een stijging ten opzichte van vorig jaar.
Opvallend is de stijging bij de handelarentransacties. Een toenemend aantal
LOvJ-doormeldingen is hiervan de hoofdoorzaak.
Doormeldreden verdachte transacties (exclusief money transfers)

2007

2006

Doormeldreden

aantal

aandeel in totaal aantal

aandeel in totaal

Eigen onderzoek

1.911

40%

1.842

33%

VROS

1.763

37%

2.348

42%

LOvJ

1.065

22%

1.275

23%

BOOM

0

0%

61

1%

CJIB

24

1%

11

0%

Totaal

4.763

5.537

De VROS match heeft in 2007 bij de niet-money transfers een kwart minder
doormeldingen gegenereerd dan het jaar ervoor.

H oofdstuk 6 – F I U - N eder l and in kengeta l l en

83

Ook is een daling te zien bij de doormeldingen op basis van een LOvJ-verzoek.
Klaarblijkelijk leveren melders van niet-money transfers minder ongebruikelijke
transacties aan waarbij personen betrokken zijn die bij de opsporingsdiensten in
de belangstelling staan. De doormeldingen naar aanleiding van eigen onderzoek
zijn daarentegen in aantal toegenomen en vormen nu de belangrijkste door­
meld­reden.
Traditionele melders

Onder de ‘traditionele melders’ verstaat de FIU-Nederland de instellingen die
het langst onder de meldplicht vallen. De meeste hiervan zijn direct met het
inwerkingtreden van de Wet Meldplicht Ongebruikelijke Transacties (Wet MOT)
in 1994 meldplichtig geworden, voor een enkeling is deze wet pas een jaar later
van kracht geworden. Daarna is de samenstelling van de groep meldplichtige
instellingen gedurende een lange periode – tot 2001, toen de handelaren in
zaken van grote waarde aan de Wet MOT werden toegevoegd – ongewijzigd
gebleven. Aan deze groep refereert de FIU-Nederland als de ‘traditionele
melders’. Het betreft de banken, de casino’s de creditcardmaatschappijen,
de geldtransactiekantoren en de ‘overige traditionele melders’. Deze laatste
groep bevat de assurantietussenpersonen, beleggingsinstellingen, effecten­
bemiddelaars, levensverzekeraars, en financieringsmaatschappijen. De
traditionele melders staan voor wat betreft het uitvoeren van de Wet MOT
onder toezicht van DNB, met uitzondering van de assurantietussenpersonen,
de beleggingsinstellingen en de effectenbemiddelaars; hierover waakt de
Autoriteit Financiële Markten (AFM). De wisselkantoren, die voorheen ook
onder de traditionele melders vielen, bestaan als zodanig niet meer en zijn
opgegaan in de banken dan wel in de geldtransactiekantoren (al naar gelang
de categorie waarin de desbetreffende instellingen staan ingeschreven bij DNB).
Banken
Aantal ongebruikelijke transacties (exclusief money transfers)

40.000
33.210
28.700

30.000

20.000

23.908

10.000

5.900
4.848

0
2003

84

2004

2005

F I U - N eder l and I N K E N G E T A LL E N 2 0 0 7

2006

2007

Na de drastische daling in 2006 ten gevolge van de herziening van het indica­
toren­­stelsel, toont de grafiek in 2007 een stijging in het aantal bank­transacties.
De in de leeswijzer besproken trendbreuk vertekent echter het beeld. De 5.900
transacties in 2007 zijn inclusief meldingen van één bepaalde groot­melder die
in 2006 nog niet in de bankensector is opgenomen. Als we, om een goede
vergelijking te kunnen maken, de invloed van de trendbreuk uitsluiten, kan
geconcludeerd worden dat de banken in 2007 zo’n 16% minder meldingen
hebben gedaan dan het jaar ervoor.
De gemiddelde doorlooptijd van de objectieve bankmeldingen bedraagt in
2007 tien dagen. Hiermee blijven de banken ruimschoots binnen de wettelijke
termijn van 14 dagen. De subjectieve meldingen, waarvoor geen wettelijke
meld­termijn geldt, vinden hun weg naar de FIU-Nederland gemiddeld binnen
15 dagen, hetgeen een goede prestatie is. De banken hebben in 2007 meer
gebruik gemaakt van de subjectieve indicator: de verhouding objectief-subjectief
bedraagt nu 10%-90%.
Aantal verdachte transacties (exclusief money transfers)

6.000
5.006

4.000

4.036

4.392

2.848

2.000

2.206

0
2003

2004

2005

2006

2007

De ontwikkeling bij de verdachte banktransacties is ongeveer gelijk aan die bij de
ongebruikelijke. Ook hier laat de invloed van de trendbreuk zich gelden. Hoewel
de grafiek een stijging toont, is er in realiteit sprake van een daling van 18%. De
daling doet zich vooral voor bij de doormeldingen op basis van de VROS-match.
De overige doormeldredenen blijven in aantal min of meer gelijk ten opzichte
van vorig jaar.

H oofdstuk 6 – F I U - N eder l and in kengeta l l en

85

Geldtransactiekantoren
Aantal ongebruikelijke transacties (exclusief money transfers)

10.000

6.664
5.145

5.000
4.978

3.207

617

0
2003

2004

2005

2006

2007

In 2006 was al sprake van een forse daling van het aantal meldingen. Dit had
te maken met de invoering van het nieuwe indicatorenstelsel en een wijziging
in het meldgedrag van geldtransactiekantoren. In 2007 neemt het aantal
meldingen nog verder af. Bij de interpretatie van de cijfers moet rekening
worden gehouden met de eerder genoemde systeemwijziging waarbij één
bepaalde grootmelder sinds 2007 niet langer geregistreerd staat als geld­
transactie­­­kantoor, maar als bank. De in de grafiek weergegeven meldingen uit
2006 bevatten nog wél de meldingen van deze instelling, maar de meldingen
uit 2007 bevatten deze niet. Wanneer we de desbetreffende melder voor het
jaar 2006 buiten beschouwing laten, blijkt er sprake te zijn van een daling van
het aantal meldingen van 39%.
De gemiddelde doorlooptijd van de geldtransactiekantoren bij objectieve
meldingen bedraagt in 2007 tien dagen. Hiermee voldoen zij aan de wettelijk
vastgesteld meldtermijn van maximaal 14 dagen. Ten aanzien van de subjectieve
meldingen hebben de geldtransactiekantoren zich in 2007 alert getoond: de
gemiddelde doorlooptijd van deze meldingen bedraagt 8 dagen.
Geldtransactiekantoren hebben zich in de 2007 iets meer dan het jaar daarvoor
bediend van de subjectieve indicator: in totaal hebben zij 84% van de transacties
gemeld op basis van deze indicator gemeld. In 2006 was dit 74%.

86

F I U - N eder l and I N K E N G E T A LL E N 2 0 0 7

doormeldreden verdachte transacties geldtransactiesector
(exclusief money transfers)

2007
Doormeldreden

2006

Aantal

Aandeel in totaal

Aantal

Aandeel in totaal

eigen onderzoek

118

41%

632

30%

VROS

95

32%

832

40%

LOvJ

88

26%

589

28%

BOOM

0

0%

25

1%

CJIB

3

3%

2

0%

Totaal

304

100%

2.080

100%

Het aantal verdachte transacties daalt in 2007 fors. Dit heeft natuurlijk voor
een deel te maken met de eerder genoemde systeemwijziging. De trendbreuk
meewegend, zien we dat sprake is van een forse daling van het aantal door­
meldingen op basis van LOvJ-verzoeken. In 2006 lag dit aantal vrij hoog, door
een enorm aantal LOvJ-doormeldingen naar de politieregio IJsselland. Daarnaast
speelt ook de daling van het aantal meldingen een rol; hierdoor is de ‘bron’
waaruit geput kan worden bij het onderzoek, kleiner geworden.
Casino's
Aantal ongebruikelijke transacties

2.000
1.585

1.500

1.576

1.233

1.000

1.129

979

500

0

2003

2004

2005

2006

H oofdstuk 6 – F I U - N eder l and in kengeta l l en

2007

87

Na twee jaar op rij te zijn gedaald, is het aantal casinomeldingen in 2007
gestegen. De casino’s hebben bij hun meldingen meer gebruik gemaakt van
objectieve indicatoren dan vorig jaar. Het gebruik van de subjectieve C211indicator is gedaald met 5%. De gemiddelde doorlooptijd van de casino’s
bedaagt 12 dagen.
Aantal verdachte transacties

600
500

509
435

400
300

242

200

207

250

0
2003

2004

2005

2006

2007

Het aantal verdachte casinotransacties is met 21% gestegen ten opzichte van
2006. Wanneer we kijken naar de reden van verdachtverklaring, zien we dat er
vooral meer transacties verdacht zijn verklaard op basis van eigen onderzoek;
het aantal verdachte transacties met deze doormeldreden steeg van 19 in 2006
naar 64 in 2007. Het aantal doormeldingen op basis van de match met het
VROS-bestand of op grond van een LOvJ-verzoek bleef in 2007 nagenoeg
gelijk ten opzichte van 2006.
Creditcardmaatschappijen
Aantal ongebruikelijke transacties

4.000
3.180

3.000

2.000

1.527
1.127

1.000

1.415
1.045

0
2003

88

2004

2005

F I U - N eder l and I N K E N G E T A LL E N 2 0 0 7

2006

2007

In 2006 deden creditcardmaatschappijen een groot aantal achterstallige
meldingen, waardoor het aantal meldingen dat jaar hoog opliep. In 2007 is
amper sprake van achterstallige meldingen. De gemiddelde doorlooptijd van
de meldingen daalt dan ook fors en bedraagt over het afgelopen jaar 15 dagen.
Dit is een flinke verbetering ten opzichte van de jaren 2005 en 2006, toen de
creditcardmaatschappijen er gemiddeld respectievelijk 22 en 36 dagen over
deden om een ongebruikelijke transactie te melden.
Creditcardmaatschappijen hebben het afgelopen jaar uitsluitend gebruik
gemaakt van de objectieve M134-indicator; dit betreft creditcardtransacties
van €15.000 of meer bij een aangesloten bedrijf in Nederland.
Aantal verdachte transacties

200
150

150

100

81
58

50

40
13

0
2003

2004

2005

2006

2007

Evenals tijdens de afgelopen jaren is het aantal verdachte creditcardtransacties
in 2007 laag in verhouding tot het aantal ongebruikelijke creditcardtransacties.
Het zou een misvatting zijn het zeer lage aantal verdachte creditcardtransacties
te interpreteren als een signaal dat creditcards niet misbruikt zouden (kunnen)
worden door criminelen: dit lage aantal heeft voor een deel ook te maken met
het ontbreken van belangrijke gegevens in de meldingen, waardoor creditcard­
transacties niet verdacht kunnen worden verklaard. Mogelijk komt hier in 2008
verandering in: met de invoering van de WWFT wordt de meldplicht ten aanzien
van creditcardtransacties verlegd van de acquirers naar de issuers van credit­cards19.
De FIU-Nederland hoopt dat deze wijziging in de meldplicht voor creditcard­
maatschappijen zal leiden tot een betere kwaliteit van meldingen.
19

De issuer is de creditcard-uitgevende instelling. Acquirers zijn marktpartijen die worden
ingeschakeld door de acceptanten van creditcards. Zij dragen zorg voor de acceptatie en
verwerking van de creditcardtransactie.

H oofdstuk 6 – F I U - N eder l and in kengeta l l en

89

De meeste creditcardtransacties zijn verdacht verklaard op basis van LOvJverzoeken (60%). Daarnaast zijn er transacties verdacht verklaard op basis van
de match met het VROS-bestand (31%) en op grond van eigen onderzoek (9%).
Overige traditionele melders
Aantal ongebruikelijke en verdachte transacties

2007

2006

2005

2004

Sector (OT:ongebruikelijk / VT:verdacht)

OT

VT

OT

VT

OT

VT

OT

VT

Levensverzekeraars

27

18

28

12

40

0

8

2

Effectenbemiddelaars

0

0

2

0

1

1

0

0

Assurantietussenpersonen

1

0

0

0

1

0

0

0

Financieringsmaatschappij

11

0

4

0

0

0

0

0

Beleggingsinstelling

2

0

1

0

0

0

0

0

Totaal

41

18

35

12

42

1

8

2

90

F I U - N eder l and I N K E N G E T A LL E N 2 0 0 7

6.5 Handelaren in zaken van grote waarde
Ontwikkelingen in de handelarensector

In december 2001 bracht de wetgever de handelaren in zaken van grote
waarde onder het bereik van de Wet MOT. Ruim zes jaar later vormt de derde
EU-richtlijn witwassen aanleiding om de groep meldplichtige handelaren uit
te breiden; in de loop van 2008 komen álle handelaren onder de meldplicht te
vallen. Het betekent dat elke handelaar, ongeacht het marktsegment waar deze
zich in begeeft, verplicht wordt om ongebruikelijke transacties te melden bij de
FIU-Nederland.
Wel is sprake van een gedifferentieerde meldplicht. Zo voert de wetgever voor
de nieuwe handelaren geen objectieve indicator in. Voor deze nieuwe groep
is uitsluitend de subjectieve indicator van toepassing. Een toezichthouder
voor deze nieuwe categorie is vooralsnog niet aangewezen. Voor de groep
handelaren in zaken van grote waarde wordt de objectieve indicator in de
loop van 2008 aangepast (zie indicatorenlijst pagina 114).
De wijziging van de Wet MOT op 1 mei 2006 leidde tot een uitbreiding van
de mogelijkheden tot informatie-uitwisseling tussen de FIU-Nederland en
de toe­zicht­houders. In 2007 hebben de FIU-Nederland en de toezichthouder
voor handelaren in zaken van grote waarde de samenwerking geïntensiveerd,
waarbij zij gebruik maken van de ruimte die de wetgever hen bij deze wijziging
geboden heeft.
Aantal ongebruikelijke en verdachte transacties handelaarsector

2007

2006

Handel in

Ongebruikelijk

Verdacht

Ongebruikelijk

Voertuigen

13.734

934

13.146

758

Edelmateriaal

159

18

104

28

Vaartuigen

166

5

192

7

Antiek

38

0

26

0

Kunst

9

0

2

0

Totaal

14.106

957

13.470

793

H oofdstuk 6 – F I U - N eder l and in kengeta l l en

Verdacht

91

Het aantal handelarenmeldingen ligt in 2007 iets hoger dan dat van vorig jaar.
Daarmee is het aantal ongebruikelijke handelarentransacties de afgelopen drie
jaar opvallend stabiel gebleken. Het aantal verdachte handelarentransacties is
het afgelopen jaar enigszins gestegen ten opzichte van 2006 en ligt dicht bij
het niveau van de jaren 2004 en 2005.
De gemiddelde meldtijd van de meldingen bedroeg het afgelopen jaar
14 dagen. Vorig jaar bedroeg de gemiddelde meldtijd 11 dagen.
Aantal doormeldingen op grond van LOvJ-verzoek

400
355

350
300
250
192

200
150

117

139

100
50
0

13

2003

2004

2005

2006

2007

Het aantal handelarentransacties dat de FIU-Nederland verdacht verklaart op
basis van een LOvJ-verzoek, zit al jaren in de lift. In 2007 is wederom sprake
van een grote stijging ten opzichte van het voorafgegane jaar.
Wanneer we kijken naar de afnemers in 2007, komen de politieregio’s ZuidHolland-Zuid en Brabant-Zuid-Oost en de FIOD-ECD nadrukkelijk in beeld;
op basis van hun LOvJ-verzoeken heeft de FIU-Nederland het afgelopen jaar
in totaal 251 handelarenmeldingen verdacht kunnen verklaren. Ruim één
derde deel van de LOvJ-doormeldingen heeft betrekking op trans­acties met
een bedrag lager dan € 25.000.
Het indicatorengebruik van de handelaren is niet veranderd ten opzichte van
de laatste jaren: in 2007 is wederom 99% van de transacties gemeld op basis
van de objectieve H141-indicator.
Het gemiddelde bedrag gemoeid met een uitgevoerde verdachte handelaren­
transactie daalde van € 35.000 in 2006 naar zo’n € 32.000 in 2007.

92

F I U - N eder l and I N K E N G E T A LL E N 2 0 0 7

6.6 Vrije beroepsbeoefenaars
Aantal ongebruikelijke en verdachte transacties beroepsbeoefenaarsector

2007
Sector

2006

Ongebruikelijk

Verdacht

Ongebruikelijk

Verdacht

Accountants

85

64

76

15

Advocaten

11

6

10

4

Bedrijfseconomisch adviseurs

16

13

43

37

Belastingadviseurs

9

4

13

1

Bemiddelaars in onroerende zaken

0

1

1

0

Makelaars in onroerend goed

4

2

2

2

407

157

158

58

Onafhankelijk juridisch adviseurs

3

0

0

0

Trustmaatschappijen

3

4

5

1

538

251

308

118

Notarissen

Totaal

Het aantal meldingen van de vrije beroepsbeoefenaars is voor het vierde jaar op rij
gestegen. Notarissen en accountants zijn verantwoordelijk voor het grootste deel
(91%) van de meldingen. Het indicatorengebruik van de vrije beroeps­beoefenaars
is in 2007 nauwelijks gewijzigd ten opzichte van 2006. Het grootste deel – zo’n
85% – van de transacties is gemeld op basis van een subjectieve indicator.
Wat geldt voor de ongebruikelijke transacties geldt ook voor de verdachte trans­acties: Het grootste deel (88%) bestaat uit notaris- en accountant­meldingen.
Het aantal verdachte accountantmeldingen is fors in vergelijking met vorig jaar.
Ongeveer één derde van de in 2007 verdacht verklaarde accountanttransacties,
betreft transacties die zijn gemeld in 2006. Met de stijging van het aantal on­
gebruikelijke notaristransacties, is ook het aantal verdachte notaristransacties
gestegen. Deze verdachte transacties hebben voor het grootste deel betrekking
op meldingen uit 2007.
Omdat de FIU-Nederland alle meldingen afkomstig van de vrije beroeps­
beoefenaars in onderzoek neemt, is het niet verwonderlijk dat het grootste
deel van de verdachte transacties verdacht is verklaard op basis van eigen
onderzoek. In 2007 is bij 81% van de verdachte transacties van vrije beroeps­
beoefenaren het eigen onderzoek de reden van doormelding. Zo’n 16% is
doorgemeld op basis van de match met het VROS-bestand.

H oofdstuk 6 – F I U - N eder l and in kengeta l l en

93

Het resterende deel is doorgemeld naar aanleiding van LOvJ-verzoeken. Onder
meer door de sterke stijging van het aantal meldingen van de vrije beroeps­
beoefenaren, heeft de FIU-Nederland zo’n 30% van de transacties die in 2007
zijn gemeld, niet in datzelfde jaar in eigen onderzoek kunnen nemen. Deze zal
de FIU-Nederland in 2008 gaan analyseren. Het niet-onderzochte deel betreft
vooral notaris­meldingen. Het is overigens wel zo dat bij alle binnenkomende
meldingen een automatische match plaatsvindt met het VROS-bestand, waar­
door dus altijd enige vorm van onderzoek plaatsvindt.
Notarismeldingen
ongebruikelijke transacties notarissen

450

407

400
350
300
250
200

158

150

131

100
50
0

59
26

2003

2004

2005

2006

2007

De bovenstaande grafiek toont de toename van de notarismeldingen. De grafiek
maakt inzichtelijk dat een toename zoals die het afgelopen jaar plaatsvond, nog
niet eerder voorkwam. In 2007 stijgt het aantal meldingen met 158% ten op­zichte van het jaar daarvoor. Niet alleen het aantal meldingen is gestegen, ook
het aantal notarissen dat heeft gemeld is sterk gestegen. Meldden er in 2005 en
2006 nog respectievelijk 75 en 77 verschillende notarissen, in 2007 zijn dit er
maar liefst 140.
De FIU-Nederland signaleert een aantal factoren, dat hieraan heeft bijgedragen:
Ten eerste hebben de toezichthoudende activiteiten van het BFT ertoe geleid,
dat notarissen in 2007 de weg naar de FIU-Nederland beter wisten te vinden.
Bij toezicht door het BFT moet niet alleen worden gedacht aan controlebezoeken,
maar ook aan activiteiten op het gebied van voorlichting.

94

F I U - N eder l and I N K E N G E T A LL E N 2 0 0 7

Daar­naast is het notariaat het afgelopen jaar een aantal malen op een negatieve
manier in de media verschenen, onder meer in verband met criminele activiteiten
binnen de vastgoedbranche en hypotheekfraude. Niet ondenkbaar is dat deze
berichtgeving een aantal notarissen heeft gemotiveerd om nog scherper te zijn
in hun toepassing van de Wet MOT.
Een derde belangrijke factor is de oprichting van het Auditbureau in mei 2007.
Het Auditbureau, dat ressorteert onder de Koninklijke Notariële Beroeps­
organisatie (KNB), onderzoekt steekproefsgewijs de naleving van de Wet MOT
en de WID door de leden van het notariaat. Het BFT oefent hierop stelseltoezicht
uit, bestaande uit de beoordeling van de KNB-steekproef en de werkwijze van
de KNB-onderzoekers. Het afgelopen jaar hebben auditoren ruim 100 notaris­
kantoren in Nederland bezocht. Slechts bij hoge uitzondering is een notaris­
kantoor gewezen op transacties die niet gemeld waren, maar vanwege het
ongebruikelijke karakter wel gemeld hadden moeten worden, dan wel nader
onderzoek behoefden. Ondanks het feit dat de controles dus nauwelijks direct
hebben geleid tot meer notarismeldingen, veronderstelt de FIU-Nederland wel
dat de activiteiten van het Auditbureau in zijn algemeenheid hebben geleid tot
meer bewustzijn bij de beroepsgroep en daarmee tot een verbeterde toepassing
van de Wet MOT en de WID door haar leden.
Een ander element dat volgens het KNB bijgedragen heeft, is de toezending
van de Eigen Verklaring, die de leden van het notariaat in april 2007 door het
Auditbureau toegestuurd kregen met het verzoek te verklaren dat ze maat­
regelen voor de naleving van de beide wetten genomen hebben. Dit heeft
tot veel discussie geleid in bijvoorbeeld de ringvergaderingen van notarissen
en heeft bij menig kantoor ertoe geleid een protocol of een procedure op
het gebied van onderzoek en meldingen van ongebruikelijke transacties in te
voeren. Algemeen is zowel bij de KNB als bij de vertrouwensnotarissen20 een
toename van vragen over de wet MOT en de omgang met specifieke gevallen
waar te nemen.

20

De figuur van de vertrouwensnotaris werd geïntroduceerd in 1997. Aanvankelijk fungeerde
de vertrouwensnotaris als klankbord voor notarissen die zich beraadden op het doen van een
melding aan de politie vanwege – kort gezegd – het ernstige vermoeden van het beramen of
het plegen van een misdrijf dat een ernstige inbreuk op de rechtsorde oplevert. Toen notarissen
in 2003 onder het bereik van de Wet MOT en de WID werden gebracht, zijn vertrouwens­
notarissen ook in dit kader gaan adviseren.

H oofdstuk 6 – F I U - N eder l and in kengeta l l en

95

Totaalbedrag verdachte uitgevoerde transacties beroepsbeoefenaar­
sector (in euro's)

2007

2006

Accountants

7.280.500

1.546.000

Advocaten

538.000

751.500

Bedrijfseconomisch adviseurs

1.135.000

339.000

Belastingadviseurs

957.500

0

Bemiddelaars in onroerende zaken

273.000

0

Makelaars in onroerend goed

665.000

0

276.955.500

30.443.500

0

0

Trustmaatschappijen

18.232.500

25.000

Totaal

306.037.500

33.105.000

Notarissen
Onafhankelijk juridisch adviseurs

Bij de verdachte accountanttransacties is sprake van een forse stijging in het
bedrag vanwege de absolute toename van het aantal verdachte accountant­
transacties. Opvallend in 2007 is ook het hoge bedrag van de verdachte
notarismeldingen. Bij de verdachte notarismeldingen is sprake van een klein
aantal transacties met een forse waarde, waardoor het totaalbedrag in 2007
hoog uitvalt. Hetzelfde geldt voor de verdachte transacties van de trust­
maatschappijen.

96

F I U - N eder l and I N K E N G E T A LL E N 2 0 0 7

6.7 Overheid
Aantal ongebruikelijke en verdachte transacties overheidssector

2007
Sector

2006

Ongebruikelijk

Verdacht

Ongebruikelijk

Verdacht

Douane

495

33

571

61

Belastingdienst

852

44

108

47

Toezichthouder

0

0

1

0

1.347

77

680

108

Totaal

Door een ontheffing van de geheimhoudingsplicht kreeg de Douane21 eind 2000
de mogelijkheid om ongebruikelijke transacties te melden aan het toenmalige
Meldpunt. In 2003 kreeg de Belastingdienst de mogelijkheid witwastransacties
te melden aan het toenmalige Meldpunt. Ook toezichthouders hebben op basis
van Wet MOT de mogelijkheid transacties te melden. Hier maakten zij in 2005
voor de eerste keer gebruik van.
De meeste overheidsmeldingen zijn in 2007 afkomstig van de Belastingdienst.
In totaal deed zij het afgelopen jaar 852 meldingen. Een substantieel deel
hiervan – 770 transacties – is gerelateerd aan de Europese verordening
betreffende de controle van liquide middelen22. Deze verordening is op 15 juni
2007 in werking getreden en verplicht personen om aangifte te doen wanneer
zij de Europese Unie binnenkomen of verlaten en zij daarbij liquide middelen
met zich meenemen ter waarde van €10.000 of meer. De aangiftes moeten
worden gedaan bij de Douane. De Belastingdienst stelt al deze aangiftes ter
beschikking aan de FIU-Nederland.
Het grootste deel van de 770 gemelde aangiftes betreft de invoer van contanten
(77%). Deze aangiftes hebben in de meeste gevallen betrekking op euro’s (59%)
en Amerikaanse dollars (31%). Een kleiner deel van de aangiftes betreft de uit­voer van contanten (23%). Ook deze aangiftes hebben voor het grootste deel
betrekking op euro’s (57%) en Amerikaanse dollars (37%). Bij de meldingen
komen in totaal 32 verschillende valutasoorten voor.

21

De Douane maakt onderdeel uit van de Belastingdienst

22

Verordening betreffende de controle van liquide middelen die de Gemeenschap binnenkomen
of verlaten (verordening (EG) Nr. 1889/2005)

H oofdstuk 6 – F I U - N eder l and in kengeta l l en

97

Bij de in- en uitvoermeldingen zijn in totaal ruim 1.200 unieke subjecten
betrokken. Het aantal subjecten ligt hoger dan het aantal meldingen, omdat
in de helft van de gevallen sprake is van een koeriersdienst, dat wil zeggen
dat personen geld vervoeren in opdracht c.q. ten behoeve van een derde. Bij
deze meldingen is dus niet alleen sprake van een koerier, maar ook van een
begunstigde c.q. eigenaar van de liquide middelen. 72% van de subjecten is
een natuurlijk persoon, de overige subjecten zijn rechtspersonen. Van ruim
90% van de natuurlijke personen beschikt de FIU-Nederland over informatie
met betrekking tot de herkomst. Voor de groep waarvan deze gegevens bekend
zijn, geldt dat het grootste deel (36%) van de subjecten een West-Afrikaanse
achtergrond heeft. Deze West-Afrikaanse subjecten zijn voornamelijk betrokken
bij de invoer van contanten naar Nederland. Op de tweede plaats staan
subjecten met een West-Europese achtergrond (19%). Deze groep is vooral
betrokken bij de uitvoer van contanten uit Nederland.
Het aantal verdachte transacties in 2007 blijft achter bij de stijging van het
aantal ongebruikelijke transacties. Omdat een relatief klein aantal van de
overheidstransacties verdacht wordt verklaard op basis van de automatische
bestandvergelijking of op basis LOvJ-verzoeken, is de FIU-Nederland voor een
eventuele verdachtverklaring van de transacties vooral aangewezen op eigen
onderzoek. De FIU-Nederland zal in 2008 gericht onderzoek gaan verrichten
op deze liquidemiddelencontrole-meldingen.
totaalbedrag verdachte transacties overheidssector (in euro's)

2007

2006

Douane

1.576.500

3.261.500

Belastingdienst

39.789.500

92.113.000

Toezichthouder

0

0

41.366.000

95.374.500

Totaal

Ondanks het gelijk blijven van het aantal verdachte transacties afkomstig van
de Belastingdienst, is sprake van een forse daling van het totaalbedrag van deze
transacties. Dit heeft vooral te maken met het feit dat er vorig jaar sprake was
van in totaal 18 verdachte transacties van relatief hoge geldbedragen, variërend
tussen de 1 en ruim 19 miljoen euro. In het jaar 2007 zijn er ‘slechts’ 7 trans­
acties als verdacht doorgemeld die een waarde hadden van 1 miljoen euro
of meer.

98

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

Over de grenzen
De internationale activiteiten van de FIU-Nederland zijn zeer
divers. Criminelen maken vaak gebruik van ingewikkelde
internationale financiële constructies om illegaal verworven
gelden te versluieren. Voor het blootleggen van deze financiële
constructies is de uitwisseling van intelligence en informatie
met buitenlandse meldpunten essentieel. Maar ook
beleidsmatig is het van groot belang afstemming te zoeken,
zodat gezamenlijk opgetrokken kan worden in de strijd tegen
witwassen en de financiering van terrorisme. De FIU-Nederland
7 Terugkijkend
naar de toekomst
heeft om die reden in 2007 geparticipeerd in verschillende
internationale overleggremia waaronder de FATF, de Egmont
Group, de Europese Unie, het FIU.NET, de AWF Sustrans en
STR. De samenwerking en afstemming binnen de
Er stond twee-en-een-half jaar voor de integratie van het MOT
koninkrijksdelen heeft in 2007 een impuls gekregen door een
en het BLOM. Van die projectperiode is nu twee jaar verstreken.
koninkrijksseminar.
Inmiddels is duidelijk sprake van één nieuwe organisatie; de
FIU-Nederland. In 2008 gaan we enthousiast op de ingeslagen
weg voort, rekening houdend met de veranderende wetgeving,
de ontwikkelingen in de samenleving en de wensen van al onze
ketenpartners. Wat willen we in 2008 bereiken? En hoe pakken
we dit aan? U leest het in dit hoofdstuk.

7.1 Terugblik projectperiode
In het eerste jaar van de projectperiode is veel tijd en aandacht besteed aan
de personele reorganisatie en de beheersoverdracht vanuit het Ministerie van
Justitie naar het Ministerie van BZK. Daarnaast speelde ook de ontvlechting met
het FIU.NET bureau. Tijdens deze periode hebben de medewerkers van het Blom
en het MOT elkaar nog beter leren kennen. In het tweede jaar van de project­
periode hebben we meer aandacht kunnen besteden aan het beschrijven en
verbeteren van de werk­processen. Veel energie is ook gaan zitten in de voor­
bereidingen voor een nieuw ICT-systeem om efficiënter en effectiever te kunnen
werken. Daarbij gaat het vooral om verbetering van de analyse­mogelijkheden
en verbetering van de feedback mogelijkheden richting melders. Bovendien zijn
we het laatste jaar meer en meer bezig geweest met het naar buiten treden als
nieuwe organisatie. Het effect is dat men de FIU-Nederland steeds beter weet te
vinden. Het klanttevredenheidsonderzoek dat we eind 2007 gehouden hebben
onder de door de FIU-Nederland bezochte regiokorpsen, geeft aan dat we op
de goede weg zijn.

7.2 Veranderende wetgeving
				
De derde EU Richtlijn

Op 25 november 2005 werd in het publicatieblad van de Europese Unie23 de
Richtlijn 2005/60/EG van het Europees Parlement en de Raad gepubliceerd. Dit is
de derde in rij in het kader van de voorkoming van het gebruik van het financiële
stelsel voor het witwassen van geld en de financiering van terrorisme. Deze
Richt­lijn trekt de eerste Richtlijn24 uit 1991 in.
Volgens deze derde Richtlijn dienen melders naast hun identificatieverplichtingen
meer aandacht te besteden aan cliëntenonderzoek, zeker wanneer het politiek
prominente personen (PEP) betreft. De uiteindelijke begunstigde (UBO) en de
aard van de zakelijke transactie dienen te worden vastgesteld. De meldplicht
is uitgebreid naar alle handelaren. Zij dienen transacties te melden die de
objectieve grens van € 15.000, - (contant) bereiken of overschrijden. In de
memorie van toelichting staat dat daarbij tevens de identificatieplicht geldt.

23

L 309/15 – 36.

24

Richtlijn 91/308/EEG.

100

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

Op 15 december 2007 diende de derde EU Richtlijn geïmplementeerd te zijn.
Deze datum is niet gehaald; de verwachting is nu dat de implementatie een feit
zal zijn in de zomer van 2008. Gelijktijdig met de implementatie van de derde EU
Richtlijn zal een nieuwe wet in werking treden, waarbij de wet MOT en de WID
geïntegreerd worden.
Deze wet gaat heten Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van
terrorisme (WWFT). In wezen is deze nieuwe wet de nationale vertaling van
het gestelde in de derde Richtlijn.
De samenvoeging van de wet MOT en de WID

De Wet melding ongebruikelijk transacties (MOT) en de Wet identificatie bij
dienstverlening (WID) zijn tot op heden twee afzonderlijke wetten, die samen
een geheel van maatregelen vormen in het kader van voorkoming van het
gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld en de financiering
van terrorisme. De samenvoeging biedt de mogelijkheid tot invoering van een
uniforme regeling voor de instellingen die cliëntenonderzoek moeten uitvoeren
en onder de meldplicht vallen, voor het bewaren van gegevens en het toezicht
op de naleving van de voorschriften. Ook wordt uitvoering gegeven aan een
aanbeveling van de ambtelijke werkgroep MOT/WID die concludeerde dat het,
vanuit het oogpunt van overzichtelijkheid, niet wenselijk is om identificatie- en
meldingsplichten in twee afzonderlijke wetten te handhaven. De FIU-Nederland
is betrokken geweest bij het ontwerpen van het wetsvoorstel.
Voor melders is het beter dat hun verplichtingen terug te vinden zijn in één
compacte wet. De benadering van de WWFT is op risico gebaseerd. De
meldende instellingen hebben een eigen rol en verantwoordelijkheid om de
integriteit van het financiële stelsel te waarborgen. De WWFT geeft invulling
aan deze verantwoordelijkheid door de meldende instellingen, de FIU-Nederland
en toezichthouders aan te wijzen als belangrijke partners om het financiële
stelsel te beschermen tegen bedreigingen.
EG Verordening 1889/2005 aangifteplicht liquide middelen

Op 15 juni 2007 is de wet van 21 juni 2007 tot uitvoering van Verordening
(EG) nr.1889/2005 van het Europees Parlement en de Raad van de Europese
Unie van 26 oktober 2005 betreffende de controle van liquide middelen die
de Gemeen­schap binnenkomen of verlaten (PbEU L309) in werking getreden.
Deze uitvoerings­wet verplicht natuurlijke personen die het grondgebied van de
EU binnenkomen of verlaten, aangifte te doen als ze liquide middelen bij zich
hebben van € 10.000 of meer. De douane-autoriteiten nemen deze aangifte

H oofdstuk 7 – T erugkijkend naar de toekomst

101

op en geven deze door aan de FIU-Nederland. Indien aangifte nagelaten is,
kan de douane sancties opleggen. Ook als er aanwijzingen zijn van illegale
activiteiten met het vervoer van liquide middelen kan de douaneautoriteit dit
melden aan de FIU-Nederland. Om de samenwerking tussen douane en de
FIU-Nederland te bezegelen, is een convenant opgesteld.
Verordening 1781/2006

Op 15 november 2006 is uitgevaardigd de Verordening 1781/2006 van het
Europese Parlement en de Raad betreffende bij geldovermakingen te voegen
informatie over de betaler. Deze Verordening is de uitvoering van de speciale
aanbeveling van de FATF nummer VII. Het gaat om het vastleggen van de
gegevens van de betaler.
De algemene grens is gesteld op € 1.000 of meer, ook wanneer meerdere met
elkaar verband houdende transacties tezamen € 1.000 bedragen. Wanneer de
betalingsdienstaanbieder van de betaler regelmatig nalaat de vereiste informatie
te verstrekken, ontvangt de FIU-Nederland op grond van artikel 9 lid 2 van de
Verordening daarover de meldingen van de betalingsdienstaanbieder van de
begunstigde. DNB is toezichthouder op de naleving van deze Verordening.
Melden en Toezicht zijn beide geregeld in de nieuwe Wet ter voorkoming van
witwassen en financieren van terrorisme. Wanneer de betalingaanbieders van
zowel de betaler als de begunstigde gevestigd zijn binnen de Europese Unie, dan
kan volstaan worden met een unieke identificatiecode en het rekeningnummer.
Wet en Besluit Politiegegevens

Met ingang van 1 januari 2008 komt de Wet en het Besluit politieregisters te
vervallen. Deze wet is aan vervanging toe door maatschappelijke veranderingen,
meer technische mogelijkheden en een toename van samenwerkingsverbanden.
Bovendien is een betere afstemming gewenst met de Wet Bescherming
Persoonsgegevens (WBP).
Geen registers meer met eigen reglementen; er wordt gekeken naar het
gegeven zelf en het gebruik voor de taken van de politie. Bovendien zijn er
nu betere waarborgen voor de geregistreerde, de rechten van de betrokkene
en het toezicht. Ook wordt een grotere nauwkeurigheid nagestreefd bij het
registreren van gegevens. In de loop van 2007 was deze wetswijziging al
ingezet. De FIU-Nederland heeft het wetsvoorstel van commentaar voorzien.

102

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

Het anti-corruptieverdrag van de Organization for Economic
Co-operation and Development (OECD25)

In 2001 heeft Nederland de OECD-conventie geratificeerd om omkoping van
buitenlandse ambtenaren tegen te gaan. Daartoe zijn ook bepalingen in
het wetboek van Strafrecht aangepast. Naast witwassen is ook corruptie een
wezenlijke factor die de integriteit van het financiële stelsel aantast. De verder­
gaande internationalisering vraagt om een brede kijk op deze materie.
Bestrijding van ambtelijke corruptie in Nederland en het buitenland is een taak
van de Rijksrecherche die daarvoor een speciaal projectteam heeft ingesteld.
De Rijksrecherche heeft bovendien het modeldossier witwassen, dat door de
NR ontwikkeld was, overgenomen om het om te bouwen naar een model­dossier
voor ambtelijke corruptie.
Begin februari 2006 bezocht een OECD-commissie Nederland om een overzicht
te krijgen van de wijze waarop Nederland invulling geeft aan de OECDverplichtingen. Naast de Landelijk Officier van Justitie witwassen is ook de
FIU-Nederland gehoord. In een rapportage van de commissie zijn voorstellen ter
verbetering opgenomen.
Een uitwerking van die verbetering is de aanwijzing opsporing en vervolging
ambtelijke corruptie in Nederland van het College van Procureurs-generaal26,
die op 1 augustus 2007 in werking is getreden. Eind 2007 is in Parijs een
conferentie gehouden om de laatste vorderingen te bespreken. Daarvoor is
een document opgemaakt met diverse partners, waaronder het Ministerie
van Justitie, Buitenlandse zaken, Financiën, Economische zaken, het Openbaar
Ministerie en de FIU-Nederland.

25

De OECD wordt ook wel de OESO genoemd, De Organisatie voor Economische Samenwerking
en Ontwikkeling.

26

Stcr.2 juli 2007, nr 124/ pag. 14 en 15.

H oofdstuk 7 – T erugkijkend naar de toekomst

103

7.3 Kerndoelstellingen 2008
Kerndoelstellingen

Om flexibel te kunnen inspelen op recente ontwikkelingen en om de capaciteit
optimaal in te zetten, stelt de FIU-Nederland jaarlijks kerndoelstellingen vast.
Voor 2008 zijn dat:
Ontwikkeling en implementatie ICT-systeem

De ontwikkeling en in gebruik name van een nieuw ICT-systeem heeft in 2008
een zeer hoge prioriteit.
Voorlichting & communicatie

Eén van de wettelijke taken van de FIU-Nederland is het geven van voorlichting
over het voorkomen en opsporen van witwassen, heling van geld en financieren
van terrorisme. In het kader van deze voorlichtende taak zal de website
www.fiu-nederland.nl verder worden uitgebouwd. Ook zullen in 2008
verschillende relatiedagen met de ketenpartners worden georganiseerd, onder
andere voor notarissen en voor de banken. Tijdens deze relatiedagen worden
nieuwe inzichten, modus operandi en typologieën besproken. Voor de interne
en de externe communicatie worden nieuwe communicatiemiddelen ontwikkeld,
waaronder foldermateriaal, een herziene indicatorenlijst en de algemene
brochure over taak en werkwijze van de FIU-Nederland.
Nationale samenwerking

In 2007 is er een eerste ronde van bezoeken geweest aan regionale politie­
korpsen. Deze bezoeken zullen in 2008 worden voorgezet. Ook andere
opsporingsdiensten worden bezocht en de samenwerking zal geïntensiveerd
worden. Opsporingsdiensten worden geïnformeerd over de meerwaarde
van het gebruik van transactie-informatie en analyseproducten in opsporings­
onderzoeken. Om vraag en aanbod van opsporingsinformatie beter op elkaar
te laten aansluiten, komen er bilaterale projectconvenanten tussen de FIUNederland en de politieregio’s.
Internationale samenwerking

Witwassen en de financiering van terrorisme beperken zich niet tot de lands­
grenzen en dus is een internationale aanpak een must. De FIU-Nederland
investeert bewust in samenwerking met internationale partners. Niet alleen
op het gebied van operationele gegevensuitwisseling maar ook voor de
uitwisseling van kennis en ervaring. In 2008 is het verder uitbouwen van
de internationale samenwerking één van de speerpunten.

104

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

Interregionale samenwerking

De FIU-Nederland werkt ook nauw samen met de overige koninkrijksdelen;
de Nederlandse Antillen (Curaçao, Bonaire, Sint Eustatius, Saba, Sint Maarten)
en Aruba. Omdat de koninkrijksdelen niet als ‘vreemde staten’ gelden, is hier
geen sprake van internationale samenwerking maar van interregionale samen­
werking. In 2008 zal meer aandacht uitgaan naar afstemming met de overige
koninkrijksdelen bij het opsporen van strafbare feiten en vervolgingstrajecten.
Bovendien wordt in 2008 samen met het MOT Nederlandse Antillen en MOT
Aruba een project geïnitieerd en zal een uitwisseling plaatsvinden van financiële
analyses. Vooruitlopend op de nieuwe staatkundige statuur van de BES-eilanden
zal in het bijzonder afstemming plaatsvinden met de BES-eilanden.
Projectmatig werken

In 2007 is gestart met projectmatig werken binnen de FIU-Nederland. Met
name het delen van kennis en ervaring (kruisbestuiving) over de pijlers heen
(politieel en administratief) draagt bij aan een verhoging van het expertise
niveau van de medewerkers van de FIU-Nederland. In 2008 zal projectmatig
werken onverminderd voortgang vinden.

7.4 Vooruitblik
Investeren in de toekomst!

In het jaar 2008 zal de ingezette koers verder worden uitgebouwd. Het
samenwerken met de opsporing op basis van bilaterale convenanten wordt
voortgezet omdat dit de meeste garantie biedt voor een goede opvolging van
het werk van de FIU-Nederland in de keten. Daarnaast zullen er meer kennis­
documenten vervaardigd en verspreid worden om melders en opsporings­
diensten te informeren over de beste aanpak bij het detecteren, bestrijden en
voorkomen van witwassen en terrorismefinanciering. Ook zullen er relatiedagen
georganiseerd worden voor verschillende meldergroepen.
Zoals in de kerndoelstellingen van 2008 staat beschreven zal de FIU-Nederland
meer investeren in de samenwerking met internationale partners. In 2008 zullen
medewerkers van de FIU-Nederland actief diverse buitenlandse FIU’s bezoeken.
Dit met als doel het uitwisselen van onder meer ‘best practices’.
De FIU-Nederland gaat in 2008 op zoek naar mogelijkheden melders nog beter
te voorzien van informatie over vorderingen in (opsporings)onderzoek. Het
geven van feedback door de FIU-Nederland kan onder meer bestaan uit het
delen van trends, patronen, typologieën en praktijkvoorbeelden.

H oofdstuk 7 – T erugkijkend naar de toekomst

105

Het verzenden van een ontvangstbevestiging en het informeren van een melder
wanneer een ongebruikelijke transactie verdacht verklaard wordt, vallen hier ook
onder. Het doel is melders te voorzien van relevante informatie, waarmee zij nog
beter in staat zijn het ongebruikelijke karakter van een financiële transactie vast
te stellen. De kwaliteit en het onderzoekspotentieel van de meldingen zal
hierdoor toenemen.
Om de integriteit van het financiële stelsel te bewaken, blijft het in de toekomst
belangrijk mee te gaan in nieuwe ontwikkelingen in de samenleving. Dit vraagt
om een voortdurende verbetering en aanpassing van onze professionaliteit.
Samen met onze partners gaan we op zoek naar de blinde vlekken in de keten.
Met ander woorden: we gaan op zoek naar mogelijkheden de keten­samen­
werking nog efficiënter en effectiever te organiseren.
Een belangrijke uitdaging is, zichtbaar te maken waar deze blinde vlekken zich
in de keten bevinden. Oftewel ‘het meten in de keten’ wordt steeds belangrijker.
Het ontwikkelen van indicatoren voor het meten van het succes van het voor­
komen en bestrijden van witwassen en het financieren van terrorisme, past
hierbij.
De toekomst voor de FIU-Nederland is een positieve. Er zijn diverse ont­
wikkelingen zichtbaar die in de nabije toekomst een positief effect kunnen
hebben op de organisatie en de keten als geheel. De evaluatie van de project­
organisatie in 2008 zal bovendien bruikbare aanknopingspunten opleveren
om de FIU-Nederland nog beter te laten functioneren. Het streven is jaarlijks
de lat hoger te leggen. Dat is onze uitdaging!

106

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

Bijlagen
Bijlage 1 - Lijst van gebruikte afkortingen
AFM
Autoriteit Financiële Markten
ARK
Algemene Rekenkamer
AWF
Analytical Work File
BFT		
Bureau Financieel Toezicht
BIBOB
Bureau Bevordering Integriteit Beoordelingen Openbaar Bestuur
BLOM	Bureau ter politiële ondersteuning van de landelijke officier
		
van justitie inzake de Wet MOT
BOA
Buitengewoon Opsporings Ambtenaar
BOD
Bijzondere Opsporingsdienst
BOOM
Bureau Ontnemingswetgeving Openbaar Ministerie
CJIB
Centraal Justitieel Incasso Bureau
DINPOL
Dienst Internationale Politiesamenwerking
DNB
De Nederlandsche Bank
DNR
Dienst Nationale Recherche
DNRI
Dienst Nationale Recherche Informatie
DOC
Dienst operationele Ondersteuning en Coördinatie
€STR
European Suspicious Transaction Report
EU		
Europese Unie
FATF
Financial Action Task Force
FIOD-ECD	Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst - Economische
		
Controledienst
FIU		
Financial Intelligence Unit
FIU-Nederland Financial Intelligence Unit - Nederland
FP		
Functioneel Parket
IVT		
Intranet Verdachte Transacties
KLPD
Korps landelijke politiediensten
KMar
Koninklijke Marechaussee
LOvJ
Landelijk Officier van Justitie
LWG
Legal Working Group
MBA
MOT/BLOM-analyse
Menafatf
Middle East & North Africa Financial Action Task Force
MIVD
Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst
MOT
Meldpunt Ongebruikelijke Transacties/Melding Ongebruikelijke
		
Transactie
MOU
Memorandum of Understanding

B ij l age 1 – Lijst van gebruikte afkortingen

107

NDB
OESO
OM
OMP
OPB
OWG
PKN
POP
TBML
TWG
VROS
WACN
Wet MOT
Wft		
WID
WODC
WWFT

108

Nationaal Dreigingsbeeld
Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling
Openbaar Ministerie
Ordenings Methodiek Processen
Ontwikkelingsgericht Personeels Beleid
Outreach Working Group
Politie Kennisnet
Persoonlijke Ontwikkelings Plan
Trade-Based Money Laundering
Training Working Group
Verwijzingsindex Recherche Onderzoeken & Subjecten
West-Afrikaanse Criminele Netwerken
Wet Melding Ongebruikelijke Transacties
Wet financieel toezicht
Wet Identificatie bij dienstverlening
Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum
Wet ter voorkoming witwassen en financiering van terrorisme

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

Bijlage 2 - Begrippen
111-melding	Transacties die in verband met witwassen aan
		
politie of justitie worden gemeld, moeten ook
		
aan het Meldpunt worden gemeld.
DINPOL liaisons
KLPD (politie)medewerker die in het buitenland
		
gestationeerd is.
Financieel weerbeeld	Bevat een overzicht van internationale geld		
stromen in relatie tot de politieregio (op basis
		
van locatie van de financiële handeling).
Geldstroomrapportage	Bevat een overzicht van relevante internationale
		
geldstromen in relatie tot specifieke landen.
Kennisdocument
Een schriftelijke rapportage waarin op basis
		
van expertise en ervaring een fenomeen is
		
beschreven met betrekking tot witwassen en/of
		
financiering van terrorisme.
Objectieve indicator
Op basis van een objectieve indicator is melding
		
verplicht wanneer de transactie voldoet aan een
		
vastgesteld criterium. Elke transactie die aan dit
		
criterium voldoet, is een ongebruikelijke transactie.
Ongebruikelijke transactie Een transactie die in het kader van de wet MOT
		
(rechtmatig en te goeder trouw) als zodanig is
		
gemeld aan de FIU-Nederland.
Subjectieve indicator
Op basis van een subjectieve indicator is melding
		
verplicht van transacties, omdat er aanleiding is
		
te veronderstellen dat ze verband kunnen houden
		
met witwassen of financiering van terrorisme.
Terrorismefinanciering
Het verkrijgen, verschaffen, verplaatsen en
		
aanwenden van geld of andere waardevolle en
		
in geld om te zetten middelen, door personen
		
die zelf terroristische activiteiten ontplooien of
		
door hen die dit ondersteunen.
Typologieën
Kenmerken uit de ervaring en de praktijk van
		
de opsporing die duiden op witwassen of
		
terrorismefinanciering.
Verdachte transactie
Een conform de wet MOT gemelde transactie die,
		
door het hoofd van de FIU-Nederland, aan de
		
opsporingsautoriteiten beschikbaar is gesteld.
Witwassen
Het (doen) verrichten van handelingen, waardoor
		
een voor de wet verzwegen vermogensaanwas
		
ogenschijnlijk een legale oorsprong krijgt.

B ij l age 2 – B egrippen

109

Bijlage 3 - Witwasjurisprudentie 2007
De veroordelingen in 2007 waarbij witwassen bewezen werd verklaard, zijn in
overwegende mate verbonden met criminele organisaties en hebben veelal een
internationale component. Het jaar werd qua witwasrechtspraak gedomineerd
door de strafzaak tegen W. Holleeder, die uiteindelijk door de rechtbank Haarlem
op 21 december 200727 werd veroordeeld tot negen jaar gevangenis­straf voor
mishandeling, afpersing, leiding geven, dan wel deelnemen aan een criminele
organisatie en het witwassen en mede plegen van witwassen. Gelet op de ernst
van de feiten heeft de rechtbank bij het bepalen van de strafmaat geen rekening
gehouden met zijn hartkwaal.
Het witwasaandeel in de veroordeling is voornamelijk terug te voeren op het
verhullen en/of verbergen van de werkelijke aard van substantiële geldbedragen,
mede via buitenlandse betalingen. Dit terwijl W. Holleeder en/of zijn mede­
dader(s) wist(en), althans redelijkerwijs moest(en) vermoeden, dat dat/die
voorwerp(en) geheel of gedeeltelijk - onmiddellijk of middellijk - afkomstig was/
waren uit afpersing, in elk geval uit enig misdrijf. In acht van de dertien ten laste
gelegde afpersingen is bewezen dat Holleeder Endstra heeft afgeperst. Naar
oordeel van de rechtbank worden Endstra’s verklaringen in die acht gevallen
voldoende gesteund door andere bewijs­middelen. De medeverdachte M.M. is
veroordeeld voor de afpersing van twee geldbedragen die Endstra betaalde na
de bedreiging op het kantoor van Moszkowicz in december 2002. Verdachte
M.D. is veroordeeld voor schuld-witwassen.
De Mercuriuszaak

Op 22 november heeft de rechtbank Arnhem in de zogenaamde Mercuriuszaak
aan maar liefst tweeëndertig verdachten straffen opgelegd. Het onvoorwaardelijk
deel varieert van drie jaar gevangenisstraf voor de twee hoofdverdachten tot
50 uren werkstraf voor een medeplichtige.
In deze zaak was sprake van twee criminele organisaties, waarvan de één zich
bezighield met het telen van hennep. De andere organisatie voerde hennep uit
naar Italië en Duitsland. Deze strafbare handelingen besloegen de periode juni
2004 tot en met 23 januari 2007. Daarnaast heeft een aantal verdachten zich
schuldig gemaakt aan valsheid in geschrifte, witwassen en belastingfraude.
Enkele verdachten werd ook verweten dat zij economische delicten hebben
gepleegd maar de rechtbank verklaarde zich onbevoegd omdat deze delicten
los staan van wat hen verder ten laste is gelegd. Of zij daarvoor opnieuw
gedagvaard worden is ter beoordeling van het Openbaar Ministerie.
27

LJN: BC0703, Rechtbank Haarlem, 15/750018-04

110

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

De hoofdverdachte had geen strafblad en tevens een zwakke gezondheid,
maar kreeg 30 maanden gevangenisstraf waarvan zes maanden voorwaardelijk
met een proeftijd van twee jaar. De doorgebrachte tijd in het kader van de
inver­zekering­­sstelling en de voorlopige hechtenis is hiervan afgetrokken.
Daarnaast is bij de betrokkene een personenauto, een Chrysler, in beslag­
genomen en verbeurd verklaard.
Invoer van cocaïne in schoenen

De rechtbank in Utrecht veroordeelde op 20 november een 25-jarige man
uit Utrecht en een 24-jarige man uit Rotterdam tot gevangenisstraffen van
respectievelijk tien en drie jaar. Beide mannen zijn volgens de rechtbank
schuldig aan grootschalige invoer van cocaïne. De Utrechtenaar werd bovendien
ver­oordeeld voor ontvoering met geweld. Beide mannen behoorden volgens
de rechtbank tot een professionele criminele organisatie, die zich in twee
maanden tijd zes maal schuldig heeft gemaakt aan invoeren, bewerken en
verkopen van omvangrijke hoeveelheden cocaïne. Er werd daarbij gebruik­
gemaakt van verschillende koeriers, die de cocaïne vanuit Afrika vervoerden
in geprepareerde schoenen en fotoalbums.
Ook hield de organisatie zich bezig met het witwassen van de opbrengsten
van de cocaïne. Daarbij werden de opbrengsten in geprepareerde schoenen
getransporteerd naar Afrika. Eén veroordeelde heeft zich in een korte periode
vier maal schuldig gemaakt aan de invoer van een grote hoeveelheid cocaïne.
Het ging om ruim 16.174 gram cocaïne ter waarde van ongeveer € 436.698,uitgaande van een verkoopwaarde van € 27.000,- per kilo cocaïne.
Vijftal veroordeeld voor illegale geneesmiddelenhandel

De rechtbank Utrecht heeft op 30 oktober vijf mannen veroordeeld wegens
illegale geneesmiddelenhandel. Twee van de vijf werden daarnaast veroordeeld
voor witwassen. De rechtbank legde straffen op variërend van taakstraffen van
240 uur tot twee jaar gevangenisstraf. De rechter was eveneens van oordeel
dat het vijftal een criminele organisatie vormde. Elk van de verdachten had
een eigen taak binnen de organisatie. Eén verdachte hield zich bezig met de
bereiding en verpakking van de medicijnen, twee anderen hadden de ver­
antwoordelijkheid voor de afzet. De vierde verdachte – een voormalige advocaat
– was belast met de financiële en juridische gang van zaken, terwijl de vijfde
verdachte als financier optrad.

B ij l age 3 – W itwasjurisprudentie 2 0 0 7

111

Strijd met de meldplicht conform de Wet MOT

Op 2 oktober 2007 deed de Hoge Raad der Nederlanden uitspraak in een zaak
van een verdachte die vele malen voor derden kleine eurocoupures omwisselde
voor grote coupures. Betrokkene werd onherroepelijk veroordeeld voor het niet
nakomen van de meldplicht conform de Wet MOT. Uitgangspunt bij deze
uitspraak is het feit dat de meldplicht volgens de wet MOT niet beperkt is tot
instellingen. De verdachte verrichtte in een kort tijdsbestek een substantieel
aantal transacties voor derden en ontving daarvoor vergoedingen. Ondanks de
relatief geringe omvang, verrichte verdachte daarmee bedrijfsmatig financiële
diensten. Ook diensten vallen onder de meldplicht.

112

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

Bijlage 4 - Indicatorenlijst, geldend vanaf
1 november 2005
Voor alle indicatoren geldt dat melding verplicht is van transacties of voor­
genomen transacties indien de transactie is verricht of voorgenomen bij het
verlenen van een dienst in de zin van de Wet MOT. Bij objectieve indicatoren
is melding verplicht. Bij subjectieve indicatoren is melding verplicht indien
de instelling oordeelt dat de situatie in de indicator van toepassing is.
Voor de genoemde bedragen geldt dat zij luiden in euro of de tegenwaarde
daarvan in vreemde valuta.
De transacties moeten onverwijld worden gemeld en in ieder geval binnen
veertien dagen nadat het ongebruikelijke karakter van de transactie is
vastgesteld.
Kredietinstellingen, effecteninstellingen, beleggingsinstellingen
en geldtransactiekantoren
Objectieve indicatoren

B0510100	Transacties met (rechts)personen die zijn gevestigd in landen
			
of gebieden die door de Minister van Financiën en de
			
Minister van Justitie zijn aangewezen als onaanvaardbaar
			
risico voor witwassen of terrorismefinanciering.
B0510111 Transacties die in verband met witwassen aan politie of
			
justitie worden gemeld, moeten ook aan het Meldpunt
			
worden gemeld.
B0510133 Contante transacties met een waarde van € 15.000 of
		
meer waarbij contante omwisseling in een andere valuta
			
of van kleine naar grote coupures plaatsvindt.
Subjectieve indicator

B0510211
		
			

Transacties waarbij aanleiding is te veronderstellen dat
ze verband kunnen houden met witwassen of financiering
van terrorisme.

Geldtransfers
Objectieve indicatoren

T0510100
			
			
			

Transacties met (rechts)personen die zijn gevestigd in landen
of gebieden die door de Minister van Financiën en de
Minister van Justitie zijn aangewezen als onaanvaardbaar
risico voor witwassen of terrorismefinanciering.

B ij l age 4 – I ndicatoren l ijst ge l dend vanaf 1 november 2 0 0 5

113

T0510111
			
			
T0510141
			
			
			
			

Transacties die in verband met witwassen aan politie of
justitie worden gemeld, moeten ook aan het Meldpunt
worden gemeld.
Contante transacties van € 2.000 of meer waarbij de gelden
ter beschikking worden gesteld in de vorm van chartaal geld
of cheques of door middel van een credit- of debetcard, dan
wel betaalbaar worden gesteld in de vorm van chartaal geld
of cheques of door storting op rekening.

* Per 1 maart 2008 vervalt indicator T0510141 en is onderstaande wijziging van kracht.

T0810141*
			
			
			
			
			
			
			
			
			

Contante transacties van € 2.000 of meer waarbij de gelden
ter beschikking worden gesteld in de vorm van chartaal geld
of cheques of door middel van een credit-of debetcard, dan
wel betaalbaar worden gesteld in de vorm van chartaal
geld, cheques of door storting op rekening, tenzij het een
transactie betreft door een geldtransactiekantoor dat de
afwikkeling van de transactie overlaat aan een ander geldtransactiekantoor waarop de meldplicht, bedoeld in artikel 9
van de Wet melding ongebruikelijke transacties, eveneens
van toepassing is.

Subjectieve indicator

T0510211
			
			

Transacties waarbij aanleiding is om te veronderstellen dat
ze verband kunnen houden met witwassen of financiering
van terrorisme.

Levensverzekeraars en assurantietussenpersonen
Objectieve indicatoren

L0510100
			
			
			
L0510111
			
			

Transacties met (rechts)personen die zijn gevestigd in landen
of gebieden die door de Minister van Financiën en de
Minister van Justitie zijn aangewezen als onaanvaardbaar
risico voor witwassen of terrorismefinanciering.
Transacties die in verband met witwassen aan politie of
justitie worden gemeld, moeten ook aan het Meldpunt
worden gemeld.

Subjectieve indicator

L0510211
			
		

114

Transacties waarbij aanleiding is om te veronderstellen dat
ze verband kunnen houden met witwassen of financiering 		
van terrorisme.

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

Creditcardmaatschappijen
Objectieve indicatoren

M0510111
		
		
M0510134
		
		
M0510137
		

Transacties die in verband met witwassen aan politie of
justitie worden gemeld, moeten ook aan het Meldpunt
worden gemeld.
Gebruik van de creditcard in verband met een transactie
van € 15.000 of meer bij een aangesloten bedrijf in
Nederland.
Contante storting ten gunste van een creditcardrekening
van € 15.000 of meer.

Subjectieve indicator

T0510211
		
		

Transacties waarbij aanleiding is om te veronderstellen dat
ze verband kunnen houden met witwassen of financiering
van terrorisme.

Casino’s
Objectieve indicatoren

C0510111
		
		
C0510133
		
		
C0510161
C0510181
		

Transacties die in verband met witwassen aan politie of
justitie worden gemeld, moeten ook aan het Meldpunt
worden gemeld.
Verkoop aan een cliënt van speelpenningen met een
tegenwaarde van € 15.000 of meer tegen inlevering van
cheques of buitenlandse valuta.
Girale transacties van € 15.000 of meer.
Het in depot nemen van munten, bankbiljetten of andere
waarden van € 15.000 of meer.

Subjectieve indicator

C0510211
		
		

Transacties waarbij aanleiding is om te veronderstellen
dat ze verband kunnen houden met witwassen of
financiering van terrorisme.

Handelaren in zaken van grote waarde
Objectieve indicatoren

H0510111
		
		
H0510141
		
		
		
		

Transacties die in verband met witwassen aan politie of
justitie worden gemeld, moeten ook aan het Meldpunt
worden gemeld.
Transacties waarbij voertuigen, schepen, kunstvoorwerpen,
antiquiteiten, edelstenen, edele metalen, sieraden of juwelen
verkocht worden tegen geheel of gedeeltelijke contante
betaling, waarbij het contant te betalen bedrag € 15.000
of meer bedraagt.

B ij l age 4 – I ndicatoren l ijst ge l dend vanaf 1 november 2 0 0 5

115

* Per 1 maart 2008 vervalt indicator H0510141 en is onderstaande wijziging van kracht

H0810141* Transacties waarbij voertuigen, schepen, kunstvoorwerpen,
		antiquiteiten, edelstenen, edele metalen, sieraden of juwelen
verkocht worden tegen geheel of gedeeltelijke contante
betaling, waarbij het contant te betalen bedrag € 25.000
of meer bedraagt.
H0510211 Transacties waarbij aanleiding is om te veronderstellen dat 		
		
ze verband kunnen witwassen of financiering van terrorisme.
Vrije beroepsgroepen
Objectieve indicatoren

V0510111
		
		
V0510141
		
		

Transacties die in verband met witwassen aan politie of
justitie worden gemeld, moeten ook aan het Meldpunt
worden gemeld.
Transacties van € 15.000 euro of meer betaald aan of door
tussenkomst van de beroepsbeoefenaar in contanten, met
cheques aan toonder of soortgelijke betaalmiddelen.

Subjectieve indicator

V0510211
		
		

116

Transacties waarbij aanleiding is om te veronderstellen
dat ze verband kunnen houden met witwassen of
financiering van terrorisme.

J aaroverzicht F I U - N eder l and 2 0 0 7

Bijlage 5 - Profiel FIU-Nederland
Het doel van de FIU-Nederland is nationaal en internationaal een bijdrage te
leveren aan de versterking van de kwaliteit van opsporing en vervolging en
het voorkomen en bestrijden van misdaad; in het bijzonder misdaden omtrent
witwassen en de financiering van terrorisme.
Dit doet de FIU-Nederland door het binnen het kader van de geldende wet- en
regelgeving ter beschikking stellen van verzamelde, geregistreerde, bewerkte en
geanalyseerde ‘transactie’ informatie en expertise aan (Bijzondere) Opsporings-,
Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten in binnen- en buitenland.
Missie

Het is de missie van de FIU-Nederland om misdaad, in het bijzonder witwassen
en de financiering van terrorisme, te voorkomen en te bestrijden met het oog
op het waarborgen van de integriteit van het (Nederlandse) financiële stelsel.
Deze missie wordt bereikt door:
• het beschikbaar stellen aan (Bijzondere) Opsporings-, Inlichtingen- en
Veiligheidsdiensten van bij de FIU-Nederland beschikbare, specifieke, actuele
en verrijkte transactie-informatie en analyses;
• het informeren van melders en toezichthouders over ‘nieuwe’ trends,
methoden, technieken en typologieën; het beschikbaar stellen van expertise;
• het bouwen aan internationale samenwerking met en tussen andere FIU’s
en opsporingsdiensten;
• het opbouwen van een actueel en relevant relatienetwerk.  
Visie

De visie van de FIU-Nederland luidt: Leidend te zijn waar het betreft het tijdig
beschikbaar stellen van kwalitatief hoogwaardige producten (zoals transactieinformatie/-inlichtingen, de daarop gebaseerde financiële analyses en expertise)
aan de relevante partners in de keten met het oog op de nationale en inter­
nationale strijd tegen misdaad, in het bijzonder witwassen en de financiering
van terrorisme.
Daarmee wordt tevens een wezenlijke bijdrage geleverd aan het waarborgen
van de integriteit van de financiële wereld, aan het vertrouwen van het publiek
in de ondernemingen en instellingen die de financiële dienstverlening verzorgen
en aan de publieke veiligheid.
Formatie

Bij de FIU-Nederland zijn 56 medewerkers werkzaam.

B ij l age 5 – P rofie l F I U - N eder l and

117

Organogram FIU-Nederland

Hoofd/plv hoofd FIU-Nederland
Management
ondersteuning

Faciliterende Pijler
Beleid
Analyse
FIT/ICT
Verwerking
Liaisons

Administratieve
Pijler

Politiële Pijler

Automatisch proces
Verzoeken:
LOvJ / BIBOB
Eigen onderzoek

Onderzoek t.b.v.
opsporing Accountmanagement
Overige verzoeken

Website

www.fiu-nederland.nl

118

F I U - N eder l and I N K E N G E T A LL E N 2 0 0 7

119

Uitgave:
Dienst Nationale Recherche Informatie
Postbus 3016
2700 KX Zoetermeer
De Dienst Nationale Recherche Informatie
is een onderdeel van het Korps landelijke politiediensten
Colofon:
Redactie www.tekstschrijvers.nl BV, Barendrecht/Nijmegen
Vormgeving Het Lab – grafisch ontwerpers BNO, Arnhem
Druk Thieme MediaCenter, Rotterdam

Zoetermeer, juni 2008
Copyright © 2008 KLPD-DNRI Zoetermeer

Behoudens de door de wet gestelde uitzonderingen, alsmede behoudens voorzover in deze uitgave nadrukkelijk anders
is aangegeven, mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt, in enige vorm of
wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of op enige andere manier, zonder voorafgaande
schriftelijke toestemming van het KLPD.
Aan de totstandkoming van deze uitgave is uiterste zorg besteed. Voor informatie die nochtans onvolledig of onjuist is
opgenomen, aanvaarden de auteur(s), redactie en het KLPD geen aansprakelijkheid. Voor eventuele verbeteringen van
de opgenomen gegevens houden zij zich gaarne aanbevolen.

120

F I U - N eder l and I N K E N G E T A LL E N 2 0 0 7