Bijlage III
begrippenlijst
Bij het toezichtsrapport over
het verstrekken van ongeëvalueerde
gegevens aan buitenlandse diensten
door de AIVD en de MIVD

CTIVD nr. 65
[vastgesteld op 11 september 2019]

Commissie van Toezicht
op de Inlichtingen- en
Veiligheidsdiensten

CTIVD nr. 65

BEGRIPPENLIJST
Bij het toezichtsrapport over het verstrekken van ongeëvalueerde gegevens
aan buitenlandse diensten door de AIVD en de MIVD

Deze lijst licht een aantal begrippen toe dat wordt gebruikt in het toezichtsrapport. De CTIVD heeft bij
de gegeven omschrijvingen geen volledigheid nagestreefd, maar geprobeerd de lezer een zo concreet
mogelijk beeld te geven van de betreffende begrippen.

Behoorlijkheid

Algemeen vereiste van gegevensverwerking (Artikel 18 lid 2 Wiv 2017).
Hieronder valt onder meer een weging tussen het doel van de
verstrekking en de nadelen ervan voor personen of organisaties wiens
gegevens worden verstrekt.

Bilaterale samenwerking

De samenwerking op basis van afspraken tussen de AIVD of de MIVD en
een enkele inlichtingen- en/of veiligheidsdiensten van een ander land
gericht op een bepaald thema, een geografisch gebied of technische
kennis. Een vorm van samenwerking is het uitwisselen van (on)
geëvalueerde gegevens.

Buitenlandse dienst

Een inlichtingen- en/of veiligheidsdienst van een ander land dan
Nederland.

Derdepartijregel

De voorwaarde die wordt meegestuurd met de gegevens die stelt dat
de ontvangende buitenlandse dienst de gegevens niet aan anderen
mag verstrekken (artikel 65 lid 2 Wiv 2017).

Disclaimer

Een schriftelijke voorwaarde die gesteld wordt aan een buitenlandse
dienst. Een voorbeeld hiervan is de voorwaarde dat verstrekte
informatie alleen voor inlichtingendoeleinden mag worden gebruikt.

Geëvalueerde gegevens

Gegevens die op zodanige wijze zijn onderzocht dat de AIVD en de MIVD
genoeg informatie heeft over de aard en feitelijke inhoud van de gegevens
om de noodzakelijkheid, de behoorlijkheid en de zorgvuldigheid van de
gegevensverstrekking adequaat te kunnen beoordelen.

Inlichtingendienst

Een dienst die onderzoek doet naar andere landen om (potentiële)
dreigingen voor de eigen nationale veiligheid te onderkennen.

Meldplicht

De wettelijke verplichting voor de AIVD en de MIVD om van elke verleende
toestemming van de minister voor het verstrekken van ongeëvalueerde
gegevens aan een buitenlandse dienst terstond melding te maken aan
de CTIVD.

1

MoU

Memorandum of Understanding. Document waarin onderliggende
afspraken worden vastgelegd tussen de AIVD/MIVD en één of meerdere
buitenlandse diensten voor een (specifieke) samenwerking.

Multilaterale
samenwerking

De samenwerking op basis van afspraken tussen drie of meer
inlichtingen- en/of veiligheidsdiensten. Een vorm van samenwerking
betreft het uitwisselen van (on)geëvalueerde gegevens.

Noodzakelijkheid

Algemeen vereiste van gegevensverwerking. De verstrekking moet een
bepaald doel dienen en kunnen bijdragen aan de verwezenlijking van
dit doel (artikel 18 lid 1 Wiv 2017).

Ongeëvalueerde gegevens

Gegevens die onvoldoende zijn onderzocht door de AIVD of de MIVD
waardoor niet genoeg informatie aanwezig is over de aard en feitelijke
inhoud van de gegevens om de noodzakelijkheid, de behoorlijkheid en
de zorgvuldigheid van de gegevensverstrekking adequaat te kunnen
beoordelen.

Persoonsgegevens

Gegevens die betrekking hebben op een identificeerbare of geïden­
tificeerde, individuele natuurlijke persoon (bijvoorbeeld een naam of
een foto). Artikel 1, aanhef en onder e, Wiv 2017.

Protocolplicht

De verplichting voor de AIVD en de MIVD om inzichtelijk bij te houden
welke gegevens(bestanden) in het kader van de samenwerkings­
verbanden worden uitgewisseld.

Relevantie

Gegevens zijn relevant als de gegevens betekenis hebben voor het
onderzoek waarvoor ze zijn verworven, dan wel voor enig ander lopend
onderzoek. Bij het beoordelen van de relevantie van gegevens moet
inhoudelijk worden gekeken ‘of de gegevens in positieve zin bijdragen
aan het onderzoek, alsook of die gegevens bepaalde vragen negatief
kunnen beantwoorden, hypothesen kunnen ontkrachten of anderszins
van doorslaggevend belang zijn’. (artikel 27 Wiv 2017).

Risicodienst

Een kwalificatie die in de onderliggende wegingsnotitie van de AIVD
wordt gegeven aan buitenlandse diensten met wie de samenwerking
op basis van de wettelijke samenwerkingscriteria een risico vormt. De
MIVD gebruikt het begrip ‘risicodienst’ niet.

Samenwerkingscriteria

De criteria aan de hand waarvan de AIVD of de MIVD moet beoordelen
of een buitenlandse dienst in aanmerking komt voor samenwerking.
Op basis van artikel 88 lid 3 Wiv 2017 dienen in ieder geval vijf wettelijke
samenwerkingscriteria te worden betrokken bij de weging: (a) de
democratische inbedding van de dienst in het betreffende land, (b) de
eerbiediging van de mensenrechten door het betreffende land, (c) de
professionaliteit en betrouwbaarheid van de betreffende dienst, (d)
de wettelijke bevoegdheden en mogelijkheden van de dienst in het
betreffende land en (e) het door de desbetreffende dienst geboden
niveau van gegevensbescherming.

Target

Een persoon of organisatie waar de AIVD of MIVD onderzoek naar
verricht.

2

Technisch kenmerk

Kenmerk dat herleidbaar is tot verschillende elementen van (tele)­
communicatie, bijvoorbeeld een telefoonnummer of een e-mailadres.
Technische kenmerken kunnen als selectiecriterium worden gebruikt.

Toestemmingsverzoek

Het document waarin de verstrekking wordt gemotiveerd en wat wordt
voorgelegd aan de betreffende minister voor de toestemming voor de
gegevensverstrekking.

TIB

Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden, een commissie die vooraf
toetst of de inzet van specifieke bijzondere bevoegdheden door de
AIVD en de MIVD rechtmatig is. Het oordeel van de TIB is bindend.

Veiligheidsdienst

Een dienst die onderzoek doet naar personen en organisaties die
mogelijk een gevaar vormen voor het voortbestaan van de democratische rechtsorde, voor de veiligheid of voor andere gewichtige
belangen van de staat, dan wel voor de veiligheid en de paraatheid van
de krijgsmacht.

Verstrekken

Gegevens ter beschikking van een ander stellen door middel van
doorzending, verspreiding of enige andere vorm van terbeschikkingstelling. Het kan bijvoorbeeld gaan om mondelinge of schriftelijke
verstrekking als ook om fysieke of digitale overdracht van gegevens of
het verschaffen van begrip ‘verwerken’ (artikel 1, onder f, Wiv 2017).

Wegingsnotitie

Een document waarin de beoordeling is vastgelegd in hoeverre een
buitenlandse dienst voldoet aan de samenwerkingscriteria en welke
vormen van samenwerking geoorloofd zijn (artikel 88 Wiv 2017).

Wiv 2002

Wet op de inlichtingen­ en veiligheidsdiensten 2002. Deze wet is met de
inwerkingtreding van de Wiv 2017 op 1 mei 2018 opgehouden.

Wiv 2017

Wet op de inlichtingen­ en veiligheidsdiensten 2017. Deze wet is op
1 mei 2018 in werking getreden.

Zorgvuldigheid

Algemeen vereiste van gegevensverwerking. Het borgen van de
inhoudelijke juistheid en de correcte weergave van de gegevens die
worden verstrekt (artikel 18 lid 2 Wiv 2017).

3

Oranjestraat 15, 2514 JB Den Haag
Postbus 85556, 2508 CG Den Haag
T 070 315 58 20 I F 070 381 71 68
E info@ctivd.nl I www.ctivd.nl