Recall doen we samen
Onderzoeksrapport verbetering
effectiviteit terugroepacties

November 2019

Managementsamenvatting
Op verzoek van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft de RDW het rapport
‘Recall doen we samen’ opgesteld.
Terugroepacties op voertuigen komen steeds vaker voor en het aantal betrokken voertuigen
per terugroepactie neemt toe. Een voertuig(onderdeel) wordt teruggeroepen wanneer sprake
is van een mogelijk gevaar voor personen op het gebied van verkeersveiligheid of het milieu.
Het is voor de RDW als goedkeuringsinstantie en toezichthouder onacceptabel dat niet alle
voertuigen uiteindelijk hersteld worden en daarmee voertuigen aan het verkeer deelnemen
die mogelijk onveilig zijn.
De primaire verantwoordelijkheid voor het uitvoeren van de terugroepactie ligt bij de
fabrikant. De diverse handelaren van de producten hebben daarnaast ook een wettelijke
verplichting om de door hen verhandelde producten terug te roepen. De rechten en plichten
in het terugroepingenproces zijn onvoldoende juridisch vastgelegd. Het opstellen van de
voorgestelde beleidsregel en wijzigingen op wetsniveau moeten erin gaan voorzien dat de
juridische basis op orde is. De fabrikant dient allereerst aantoonbaar voldoende moeite te
hebben gedaan om de voertuigeigenaar te informeren en het herstel te faciliteren. Pas na
een vastgestelde termijn zou uiteindelijk moeten worden overgegaan op een verplichting
tot herstel voor de voertuigeigenaar als sluitstuk van het proces. Volgens de RDW is een
verbod tot het rijden op de weg (voor het voertuig) hiervoor het juiste middel. Het is niet
uit te leggen dat dit in de huidige situatie nog niet het geval is. Er rijden honderdduizenden
potentieel gevaarlijke voertuigen rond. Deze vormen niet alleen een gevaar voor de gebruiker
zelf, maar ook voor andere (kwetsbare) verkeersdeelnemers.
In dit onderzoek heeft de RDW de volgende opties in kaart gebracht:
• Verbetering van het proces tussen respectievelijk RDW en fabrikant/handelaren en de
informatievoorziening vanuit de RDW richting voertuigeigenaar. Dit kan in de huidige
systematiek of met minimale wijzigingen worden doorgevoerd;
• Een juridisch kader voor de fabrikant of handelaar . Hiervoor zijn aanpassingen op het
niveau van beleidsregels nodig;
• Een mogelijkheid om bij wet een maximumtermijn voor de doorlooptijd en afmelding van
terugroepacties op te nemen.
• Mogelijke verplichtingen voor de voertuigeigenaar. Dit traject vereist wijzigingen op
wetgevingsniveau.

Procesverbeteringen en informatievoorziening
Deze rapportage bevat een aantal procesverbeteringen die de RDW kan uitvoeren. De
belangrijkste mogelijke procesverbeteringen zijn:
• Het actief informeren van de voertuigeigenaar door de RDW tijdens bestaande
contactmomenten;
• Verbeteringen doorvoeren in processen en ICT-ondersteuning rondom het melden van
herstelde voertuigen;
• Het verlagen dan wel wegnemen van de financiële drempel voor fabrikanten en
importeurs wanneer het gaat om het verstrekken van NAW-gegevens binnen de kaders
van de privacywetgeving.
• Beleidsregels maken voor zowel de fabrikanten, gevestigd over de hele wereld, als de in
Nederland gevestigde handelaren.

RDW - Onderzoeksrapport verbetering effectiviteit terugroepacties

2

Beleidsregel
Om terugroepacties effectief te kunnen monitoren, toezicht te houden op de naleving door
fabrikanten en handelaren en uiteindelijk te kunnen handhaven heeft de RDW op een
aantal punten een uitbreiding van de juridische mogelijkheden nodig. Het opstellen van een
beleidsregel voor fabrikanten waarin de RDW invulling geeft aan de verplichtingen vanuit
EU verordening 2018/858, de algemene productveiligheidsregelgeving en specifieke Europese
voertuigregelgeving is een bestaande bevoegdheid. Om daartoe te komen is het voorstel om in
ieder geval de volgende punten verder te onderzoeken:
• Een verplichting voor de fabrikant tot het aanleveren van een Europese dan wel
wereldwijde lijst met voertuigen;
• Een vastgestelde afrondingstermijn voor een terugroepactie voor de fabrikant. Het
voorstel hiervoor is maximaal 24 maanden, in lijn met de nieuwe emissieverordening
(Verordening 2018/1832);
• De tijd tussen herstel van het voertuig en verwerking in het RDW register moet
geminimaliseerd worden naar een vastgestelde termijn van 1 werkdag voor het melden
van herstel bij de RDW;
• Het inrichten van een procedure voor het toezicht op de uitvoering van de terugroepactie
door de RDW;
• Vaste kaders voor het informeren van de voertuigeigenaar door de importeur / fabrikant.

Verplichtende maatregelen voertuigeigenaar
Om te komen tot een effectief terugroepproces zijn, naast de hiervoor genoemde
verplichtingen voor fabrikanten en importeurs, verplichtende maatregelen voor de
voertuigeigenaar nodig als sluitstuk. Dit zijn ingrijpende, maar proportionele maatregelen
gezien het mogelijke gevaar dat deze voertuigen opleveren wanneer zij deelnemen aan het
verkeer. Hiervoor zijn wijzigingen op wetsniveau vereist. Om de verplichting te borgen,
zijn drie sporen mogelijk na het verstrijken van de in de beleidsregel vastgestelde termijn
van 24 maanden:
• Een eerste optie is een verbodsbepaling voor het rijden op de openbare weg. Dit heeft
de sterke voorkeur van de RDW, vanwege de handhaving hierop en het feit dat andere
processen, zoals tenaamstelling, niet verstoord worden;
• Een andere optie is een blokkade op het gebruik van RDW diensten zoals APK, export en
overschrijving. Dit heeft niet de voorkeur van de RDW, vanwege de wettelijke verplichting
aan de eigenaar of houder om een voertuig te naam te stellen, dan wel voor export af
te melden bij de RDW. Dit is echter meegenomen omdat vanuit de opdracht gesproken
wordt over onder andere APK als mogelijkheid;
• Een laatste maatregel is dat de APK van het voertuig komt te vervallen. Dit heeft niet de
voorkeur van de RDW, omdat een APK verplichting niet geldt voor alle voertuigen waarop
een terugroepactie mogelijk is.
Om bovenstaande zaken daadwerkelijk te kunnen implementeren, is het van belang dat het
ministerie van Infrastructuur en Waterstaat komt met een opdracht waarin keuzes gemaakt
worden voor het vervolg. In een uitvoeringstoets kan verder worden ingegaan op onder
andere de juridische, personele en financiële consequenties.

Verplichtingen in andere lidstaten
Er zijn 9 lidstaten waarvan bekend is dat zij verplichtingen kennen voor de fabrikant,
gebaseerd op nationale regelgeving. Een aantal van deze lidstaten kent tevens de verplichting
tot het uit laten voeren van herstel door de voertuigeigenaar. Van enkele lidstaten is verder
bekend dat zij sancties kennen, zoals boetes of opschorting van de registratie van het
voertuig, wanneer fabrikanten en/of voertuigeigenaren hun verplichtingen niet nakomen.

RDW - Onderzoeksrapport verbetering effectiviteit terugroepacties

3

Ontwikkeling EU-wetgeving
Op Europees niveau zijn er ontwikkelingen op het gebied van wetgeving omtrent
terugroepingen. In de nieuwe kaderverordening voor goedkeuring (EU nr. 2018/858) is, naast
terugroepingen bij gevaar, de verplichting geïntroduceerd om ook bij non-conformiteit
zonder gevaar terug te roepen. Daarnaast zijn de verplichtingen van de fabrikant in
de laatste wijziging van de emissieverordening aangescherpt (EU 2018/1832, ook wel
4e RDE/WLTP pakket genoemd). Expliciet is voorgeschreven dat het maatregelenpakket
moet worden goedgekeurd door de verlenende goedkeuringsinstantie. De overige lidstaten
moeten er bovendien op toezien dat dit goedgekeurde plan binnen 24 maanden op 90%
van de voertuigen wordt toegepast.
Daarnaast heeft de Europese Commissie in haar ‘Roadmap towards clean vehicles’ een
strategie gepresenteerd aan de lidstaten om vervuilende voertuigen van de markt te weren.
Hierin stelt de Commissie een aantal mogelijke maatregelen voor met betrekking tot de
verhoging van de effectiviteit van terugroepacties waaronder:
• Lidstaten zorgen dat de import van niet herstelde voertuigen wordt gestaakt;
• Lidstaten maken meer gebruik van verplichte terugroepacties.

RDW - Onderzoeksrapport verbetering effectiviteit terugroepacties

4

Inhoud
Managementsamenvatting								

2

1. Aanleiding										

6

2. Opdracht										

6

3. Juridisch kader									

7

4. Ontwikkeling op juridisch gebied							

9

5. Proces terugroepacties								

10

6. Beleidsregel										

13

7. Verplichtende maatregelen							

15

8. Veldonderzoek EU									

16

9. Conclusie										

18

RDW - Onderzoeksrapport verbetering effectiviteit terugroepacties

5

1. Aanleiding
Op 28 februari 2019 heeft de minister van Infrastructuur en Waterstaat (IenW), mede
namens de staatssecretaris van IenW, de Tweede Kamer geïnformeerd1 over de mogelijkheden
en verplichtingen om de effectiviteit van terugroepacties2 van onder andere vervuilende
personenauto’s te verbeteren, bijvoorbeeld door te kijken naar de algemene periodieke
keuring (APK).
In de huidige situatie is een voertuigeigenaar niet verplicht om gehoor te geven aan de oproep
van de fabrikant3 of handelaar van diens producten4. Sommige eigenaren kiezen ervoor
om, zelfs als zij meerdere keren zijn geïnformeerd, hun voertuig niet te laten herstellen.
Vierentwintig maanden na de start van een terugroepactie is 90% van de voertuigen hersteld
gemeld. Het is echter onaanvaardbaar dat niet alle voertuigen hersteld worden. Dit heeft
niet alleen nadelige gevolgen voor volksgezondheid, milieu en verkeersveiligheid, maar kan
ook direct gevaar opleveren voor zowel de bestuurder als medeweggebruikers en kwetsbare
verkeersdeelnemers. Tevens ontvangt de RDW niet van alle fabrikanten (tijdig) melding van
herstelde voertuigen, waardoor informatie over de status van een recall op voertuigniveau
onvolledig en onjuist kan zijn. Dit is ongewenst en onacceptabel. Voertuigen zijn steeds
meer data-gedreven, krijgen te maken met software-updates en cybersecurity en intelligente
systemen nemen steeds meer taken over van de bestuurder. Deze ontwikkelingen brengen
nieuwe risico’s met zich mee en maken terugroepacties alleen maar relevanter.

2. Opdracht
Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft de Dienst Wegverkeer (RDW) het
volgende verzocht: schets de opties die er zijn om de effectiviteit van terugroepacties
te verhogen en wat hiervan de gevolgen zijn, bijvoorbeeld door te kijken naar de
algemene periodieke keuring (APK). Dit zijn gevolgen in juridische zin, dan wel impact op
voertuigeigenaar, fabrikant en RDW. Gevolgen voor de effectiviteit van terugroepacties in
cijfermatige zin zijn niet te voorspellen en derhalve buiten beschouwing gelaten.
In dit onderzoek heeft de RDW de volgende opties in kaart gebracht:
• Verbetering van het proces tussen RDW, fabrikant en handelaar en de
informatievoorziening richting voertuigeigenaar;
• Een juridisch kader voor de fabrikant en/of handelaar;
• Mogelijke wettelijke verplichtingen voor de voertuigeigenaar.
Ter ondersteuning van dit onderzoek is onderzocht welke maatregelen in andere lidstaten
van de Europese Unie worden toegepast om voertuigen te laten herstellen.

1
2
3
4

Kamerstukken II, vergaderjaar 2018-2019, 31 209,nr. 221
Terugroepactie of terugroeping volgens de wetgeving wordt in de regel recall genoemd conform de Engelse vertaling
Wanneer over fabrikant in algemene zin wordt gesproken, wordt hieronder verstaan: de verantwoordelijken voor de
terugroepactie. In definitie kan dit zowel fabrikant als producent zijn.
Wanneer over handelaar wordt gesproken, wordt handelaar, importeur dan wel distributeur bedoeld.

RDW - Onderzoeksrapport verbetering effectiviteit terugroepacties

6

3. Juridisch kader
Terugroepacties in Nederland
Onder terugroepactie wordt verstaan: alle maatregelen om een voertuig die
een fabrikant of handelaar al aan de consument heeft geleverd of beschikbaar gesteld,
terug te nemen nadat is beoordeeld dat het voertuig een gevaar oplevert voor mens of
milieu volgens het beoordelingskader uit richtlijn 2001/95/EG. Daarmee onderscheiden
deze terugroepacties zich van zogenoemde service-recalls die in grote getale voorkomen
bij mankementen die geen gevaar opleveren. Wanneer er in Nederland sprake is van een
terugroepactie op het gebied van voertuigen zijn vier partijen betrokken:
• De fabrikant van het voertuig;
• De handelaar;
• De RDW;
• De geregistreerde eigenaar / houder van het voertuig.

Fabrikant
De fabrikant en handelaren zijn verantwoordelijk voor het uitvoeren van een terugroepactie
van door hem geproduceerde voertuigen zoals is opgenomen in zowel de algemene
productveiligheidsregelgeving als specifieke voertuigregelgeving5. Bij deze verplichting hoort
het onmiddellijk melden van het risico aan de goedkeuringsinstantie die de goedkeuring
heeft verleend, het voorstellen van passende maatregelen voor herstel ter beoordeling van
deze instantie en het daadwerkelijk herstellen van de defecten, zo nodig met terugneming6
en terugroeping7. Fabrikanten zijn verplicht technische en/of softwarematige maatregelen
voor te stellen om het defect met mogelijk gevaar binnen een gepaste termijn te herstellen.
Over de termijnen waarbinnen het herstel door de fabrikant dient plaats te vinden is echter
in de regelgeving niets beschreven.

Handelaar
De handelaar is verantwoordelijk voor het melden van risico’s aan de
typegoedkeuringsautoriteit en het stoppen met de verhandeling van gevaarlijke producten.
Indien hij de reparatie doet namens de fabrikant meldt hij het herstel af.

RDW
De wettelijke grondslagen van de taken en bevoegdheden van de RDW in het kader van
het toezicht op de naleving van terugroepverplichtingen van fabrikanten en handelaren,
komen globaal uit twee verschillende wetgevingsgebieden. De eerste is de specifieke
voertuigwetgeving en de tweede de algemene productveiligheidswetgeving die geldt voor alle
waren en dus ook voertuigen.

5
6
7

De algemene regelgeving betreft de Richtlijn algemene productveiligheid 2001/95/EG, geïmplementeerd in de
Warenwet en de verordening Accreditatie en Markttoezicht EU. Nr. 765/2008 en 2019/1020. Op grond van artikel 21,
eerste lid van de Warenwet heeft de RDW de gedelegeerde taak om te beoordelen of een product gevaarlijk is.
Terugneming: van terugneming is sprake als de nieuwe voertuigen zich nog in het handelskanaal bevinden, dus bij
de diverse distributeurs.
Terugroeping: van terugroeping is sprake als de voertuigen al zijn verkocht en in gebruik zijn bij consumenten.

RDW - Onderzoeksrapport verbetering effectiviteit terugroepacties

7

Voertuigregelgeving: Wegenverkeerswet
Op grond van de Wegenverkeerswet is de RDW de aangewezen goedkeuringsinstantie
voor Nederland als bedoeld in de specifieke Nationale, Europese en Internationale
voertuigregelgeving. Op basis van deze wetgeving is de RDW verplicht erop toe te zien
dat fabrikanten, waar de RDW typegoedkeuringen aan heeft verleend, de wettelijke
verplichtingen naleven op het vlak van productveiligheid.
Als een autoriteit van een andere lidstaat de Europese typegoedkeuring heeft verleend in het
kader waarvan een probleem is geconstateerd, is de RDW verplicht om toezicht te houden
op de uitvoering van de terugroepactie op Nederlands grondgebied. De beslissingen van de
goedkeuringsinstantie die de typegoedkeuring heeft verleend neemt de RDW in beginsel over.
De RDW kan op verzoek van de fabrikant adresgegevens verstrekken aan de fabrikant om de
voertuigeigenaren te bereiken. Dit contact verloopt doorgaans via de Nederlandse importeur.

Algemene productveiligheidswetgeving: Warenwet
Vanuit de Warenwet is de RDW de aangewezen autoriteit die dient te beoordelen of een
voertuig8 of daaraan gerelateerd product gevaarlijk is. Indien een terugroepactie door een
fabrikant of handelaar bij de RDW wordt gemeld waarbij er naar het oordeel van de RDW
geen sprake is van gevaar, wordt de aangemelde actie niet als terugroepactie geregistreerd in
het terugroepregister en is deze niet zichtbaar via OVI (Online Voertuig Informatie).
Neemt de fabrikant of handelaar geen of te weinig eigen initiatief dan kan de RDW op grond
van artikel 21, tweede lid van de Warenwet deze ook aansporen en desnoods dwingen om
de verhandeling te staken en de producten terug te roepen. Daarnaast dient de RDW de
informatie over het gevaar aan het publiek ter beschikking te stellen op grond van artikel 21b
van de Warenwet. Deze regelgeving geldt naast de specifieke voertuigregelgeving en vult deze
indien nodig aan, omdat op het niveau van voorschriften specifiekere bepalingen kunnen zijn
opgenomen.

Voertuigeigenaar
De voertuigeigenaar heeft als belanghebbende bij een terugroepactie op dit moment geen
medewerkingsplicht. Hij is slechts de rechthebbende op de herstelactie aangezien de
relevante wetgevingen alleen de verplichtingen van de fabrikanten en handelaren regelt en
het toezicht daarop door de betrokken instanties. Als de burger er dus om wat voor reden dan
ook voor kiest om niet op een oproep voor herstel te reageren, kan hij er op dit moment ook
niet toe worden gedwongen.

8

De nationale wetgeving gebruikt de term motorrijtuigen, terwijl de EU en UNECE regelgeving over voertuigen spreekt.
Gemakshalve wordt in dit stuk over voertuigen gesproken.

RDW - Onderzoeksrapport verbetering effectiviteit terugroepacties

8

4. Ontwikkelingen op juridisch gebied
Terugroepingen in de nieuwe kaderverordening 2018/858
De huidige verplichting voor terugroepacties voor fabrikant en lidstaten is opgenomen in
artikel 32 van de kaderrichtlijn 2007/46/EG waarin voor de grondslag wordt verwezen naar
de richtlijn Algemene Productveiligheid 2001/95/EG. De richtlijn betreft markttoezicht,
waaronder ook de terugroepverplichtingen. In de nieuwe kaderverordening (EU nr. 2018/858)
ter vervanging van kaderrichtlijn 2007/46/EG, zijn de normen verder aangescherpt en is
de verplichting opgenomen dat niet alleen bij gevaar, maar ook bij non-conformiteit ten
opzichte van de geldende typegoedkeuring een terugroepverplichting voor de fabrikant geldt.

Terugroepingen in het kader van 4e pakket RDE
In de nieuwe Emissieverordening 2018/1832 die de emissieverordening 715/2007 wijzigt
(bekend als het 4e RDE pakket), schrijft de Europese wetgever voor terugroepacties
in het kader van emissiegoedkeuringen voor dat de goedkeuringsinstantie die de
emissiegoedkeuring heeft verleend, het plan voor herstel van de fabrikant dient goed te
keuren. Voorts wordt in deze emissieregelgeving voorgeschreven dat alle lidstaten erop
moeten toezien dat het door de verlenende instantie goedgekeurde plan binnen 24 maanden
op 90% van de op hun onderscheidenlijke grondgebieden ingeschreven voertuigen is
toegepast. In andere regelgevingen staan geen termijnen, doorlooptijden en percentages met
betrekking tot de afronding van de terugroeping.

Andere Europese ambities op het gebied van milieu en terugroepingen
De Europese Commissie (EC) heeft in de ‘Roadmap towards clean vehicles’9 op 18 maart
2019 een plan gepresenteerd aan de lidstaten met een strategie om vervuilende voertuigen
van de markt te weren. De EC stelt hierin een aantal acties voor ter verbetering van het
huidige markttoezicht. Met betrekking tot terugroepacties stelt de EC de lidstaten een aantal
mogelijke maatregelen voor waaronder:
• Lidstaten zorgen dat de import van niet herstelde voertuigen wordt gestaakt;
• Lidstaten maken meer gebruik van verplichte terugroepacties.

9

Bron: https://ec.europa.eu/growth/content/clean-mobility-commission-hands-roadmap-towards-clean-vehicles-overcouncil-presidency_en

RDW - Onderzoeksrapport verbetering effectiviteit terugroepacties

9

5. Proces terugroepacties
Procesbeschrijving

Informeren en
Beoordelen

Uitvoering en
herstel

Monitoren
terugroepactie

Activiteit

Van

Aan

Melden van de terugroepactie,
voorgenomen herstelacties en
communicatie en betrokken
voertuigen.

Fabrikant/importeur
of verlenende
goedkeuringsinstantie

RDW

Beoordelen van de terugroepactie

RDW of verlenende
goedkeuringsinstantie

Fabrikant

Registreren van de terugroepactie
en betrokken voertuigen in
Nederland

RDW

Publiceren van informatie voor
publiek

RDW

Consument

Verstrekken van NAW-gegevens
(optioneel)

RDW

Fabrikant/importeur

Informeren van de
voertuigeigenaar

Fabrikant/importeur

Voertuigeigenaar

Herstellen van het voertuig
door fabrikant/importeur

Fabrikant/importeur

Melden van voertuig bij de
RDW na herstel

Fabrikant/importeur

Voortgang herstel

RDW

Verwerken import- en export van
voertuigen
Verstrekken van
voortgangsinformatie aan
fabrikant/importeur

RDW

RDW

RDW

Fabrikant

In enkele gevallen komt het ook voor dat een voertuigeigenaar zich rechtstreeks meldt bij
de RDW met een mogelijk gevaarlijk voertuig. Indien het defect aanleiding geeft tot nader
onderzoek dan zal de RDW contact opnemen met de fabrikant/importeur en indien van
toepassing een andere verlenende goedkeuringsautoriteit om na te gaan of het defect bij hen
bekend is. Dit kan leiden tot een officiële terugroepactie die verder wordt afgehandeld zoals
bovenstaande procesbeschrijving.

RDW - Onderzoeksrapport verbetering effectiviteit terugroepacties

10

Actuele realisatie
Hieronder is de realisatie van het percentage hersteld gemelde voertuigen van de twintig
grootste fabrikanten weergegeven per periode. Dit is gebaseerd op de afmeldcijfers zoals
bekend bij de RDW.

Looptijd terugroepactie

Percentage herstelde voertuigen

0 - 6 maanden

54%

7 - 12 maanden

71%

13 - 18 maanden

81%

19 - 24 maanden

84%

24+ maanden

90%

Procesverbeteringen
Onderdeel van deze verkenning is om te inventarisaren wat de mogelijkheden zijn om de
effectiviteit van terugroepacties te verbeteren zonder dat daarvoor wettelijke aanpassingen
benodigd zijn. Het effect en de uitvoerbaarheid van deze mogelijkheden in de uitvoering
moet echter nader worden onderzocht. Per hoofdonderdeel van het proces zijn potentiële
verbeteringen in kaart gebracht.

Uitvoering en herstel
Verstrekken van NAW-gegevens
De fabrikant kan tegen betaling bij de RDW NAW-gegevens opvragen van betrokken
voertuigeigenaren om hen te informeren. Verstrekking en gebruik gebeurt met inachtneming
van de regelgeving inzake gegevensverstrekking uit het Kentekenregister en de regelgeving
inzake bescherming persoonsgegevens. De importeursbranche geeft aan dat de kosten
voor de verstrekking een drempel vormen nu niet wordt voorzien in een kosteloze of
goedkopere update door de RDW terwijl het periodiek actualiseren van de adresgegevens
van voertuighouders noodzakelijk is voor zowel het herhaald versturen van informatie
als het kunnen aanschrijven van nieuwe voertuigeigenaren die eerder niet in beeld waren
door de verhandeling/import van het voertuig en kan er rekening worden gehouden met
verhuizingen.
In de huidige situatie betreft 5% van de verzoeken een herhaalverzoek. Dit komt de
effectiviteit en de voortgang van de terugroepactie niet ten goede. Wanneer het tarief omlaag
wordt gebracht is de verwachting dat dit aantal zal toenemen. Nu geldt voor het opvragen
van NAW-gegevens een tarief van € 505, ook wanneer dit een herhaalverzoek betreft. Het
voorstel is om voor een herhaalverzoek het tarief te verlagen naar € 255. Dit is mogelijk
omdat de beoordeling van de terugroepactie niet herhaald hoeft te worden. Om de kosten
te verlagen voor een herhaalverzoek is een wijziging nodig in de tariefstructuur en Regeling
tarieven van de RDW.

Informeren van de voertuigeigenaar
In het huidige proces heeft de RDW geen direct contact met de voertuigeigenaar. De
verantwoordelijkheid voor het informeren van de voertuigeigenaar en de wijze waarop ligt
RDW - Onderzoeksrapport verbetering effectiviteit terugroepacties

11

bij de fabrikant. Kiest de fabrikant voor het toezenden van brieven, dan kan de fabrikant
de RDW vragen om de verzending van de brieven te verzorgen. Dit wordt dan tegen een
kostendekkend tarief uitgevoerd op grond van de Regeling Taken Dienst Wegverkeer.
Om de effectiviteit van terugroepacties te vergroten zou de RDW, indien na een vastgestelde
periode door de voertuigeigenaar geen gehoor is gegeven aan eerdere brieven van de
fabrikant, de voertuigeigenaar een herinnering kunnen sturen op RDW papier en envelop.
Door hierin nadere informatie over de gevolgen van het niet laten uitvoeren van de
herstelwerkzaamheden te geven en het belang van de medewerking te benadrukken zal de
bewustwording bij de voertuigeigenaar worden vergroot. Dit zal naar verwachting enige
invloed hebben op de effectiviteit van de terugroepactie.
Bestaande contactmomenten tussen de RDW en een voertuigeigenaar kunnen worden
benut om informatie over openstaande terugroepacties te verstrekken. Denk hierbij aan
afgifte kentekenbewijs, export, APK en een wijziging van de tenaamstelling. De kracht van
herhaling vergroot de kans dat deze informatie daadwerkelijk de voertuigeigenaar bereikt of
beter doordringt doordat de urgentie en het belang van de terugroepactie hierdoor worden
onderstreept. Vertegenwoordigers van leasemaatschappijen hebben aangegeven heldere
communicatie over de terugroepactie op prijs te stellen, omdat dit hen weer kan helpen bij
het informeren van de berijders van hun voertuigen.

Melden van voertuig bij RDW na herstel
Het moet onderzocht worden op welke manier de systemen van respectievelijk de RDW en
de fabrikanten en/of de handelaren zoveel mogelijk op elkaar kunnen aansluiten, zodat
voertuigen na herstel snel en eenvoudig afgemeld kunnen worden. Het zou mooi zijn als
hierdoor de RDW en daardoor ook alle andere belanghebbenden sneller zouden kunnen
beschikken over actuele informatie.

Datakwaliteit
Kwaliteit en volledigheid van data zijn voorwaardelijk om zowel de fabrikant als de
voertuigeigenaar te informeren en het terugroepproces te verbeteren. Een deel van de in dit
rapport genoemde verbeteringen moeten leiden tot een verbetering van de datakwaliteit.
Eventuele verplichtende maatregelen richting voertuigeigenaar alsmede mogelijke sancties
richting fabrikant kunnen niet worden toegepast op basis van niet actuele informatie.

RDW - Onderzoeksrapport verbetering effectiviteit terugroepacties

12

6. Beleidsregel
In aanvulling op de hiervoor genoemde procesverbeteringen kan de RDW in een beleidsregel
nader toelichten hoe de RDW zijn bestaande bevoegdheden op grond van zowel de algemene
productveiligheidsregelgeving, als de specifieke goedkeuringsregelgeving voor voertuigen uit
zal voeren. Afhankelijk van de aanwezige beleidsruimte kunnen deze bevoegdheden nader
worden ingevuld. Door de communicatie hierover via de beleidsregel wordt het mogelijk
om de voortgang van terugroepacties beter te monitoren. Verwacht wordt dat de naleving
van de wetgeving door de fabrikant en handelaren hierdoor een impuls zal krijgen. De RDW
is op grond van de Algemene wet bestuursrecht bevoegd om een beleidsregel te maken. De
volgende onderdelen zouden in een beleidsregel kunnen worden opgenomen:

• Vastellen afrondingstermijn terugroepactie
Het melden van de terugroepacties en corrigerende maatregelen door fabrikanten
alsmede het uitwisselen van informatie op Europees niveau tussen goedkeuringsinstanties
verloopt op dit moment naar behoren. De normen voor het melden van het risico en het
beoordelingskader voor terugroepacties door goedkeuringsinstanties vloeit voort uit Europese
richtlijnen, verordeningen of richtsnoeren voor de risicobeoordeling. Er zijn echter geen
voorschriften of richtsnoeren gegeven voor de wijze waarop en de termijnen waarbinnen de
terugroepactie daadwerkelijk moet worden uitgevoerd door de fabrikant en evenmin over de
terugkoppeling van de individuele herstelacties en algehele voortgang van de terugroepactie
aan de goedkeuringsinstanties. Hierdoor is het vaak onbekend of een geïmporteerd voertuig
al is hersteld en moeten importeurs deze voertuigen nogmaals afmelden bij de RDW.
Op dit moment is afgezien van de emissieverordening (nr. 715/2007) waar gekozen is voor een
termijn van 2 jaar voor de meting van de voortgang, geen voorschrift of richtsnoer voor de
doorlooptijd van een terugroepactie gegeven. Algemene standaarddoorlooptijden naargelang
de aard van het gevaar en per terugroepactie en het vastleggen van specifieke afspraken met
de fabrikant is echter essentieel om de voortgang en effectiviteit te bewaken en te stimuleren.
Deze afspraken kunnen worden gemaakt bij de beoordeling van het maatregelenpakket
maar ook bij de uitrol van de terugroepacties op Nederlands grondgebied met inachtneming
van de eventueel gemaakte afspraken door de andere goedkeuringsinstantie. Onredelijke
doorlooptijden zou de RDW moeten mogen afkeuren, zie ook de overweging 45 bij
verordening (EU) nr. 2018/858 die bij gebreke van voorschriften in de artikelen van deze
verordening, een nationaal wettelijk voorschrift wellicht rechtvaardigt. Het afspreken
en afdwingen van een doorlooptijd is enerzijds een beperking van de vrijheid van de
fabrikant, maar het zou primair dienen om de fabrikant tot naleving van zijn wettelijke
verantwoordelijkheid te dwingen met het oog op het vereiste snelle ingrijpen waar
de Europese wetgever over spreekt in de context van terugroepacties. Deze urgentie
vervalt immers niet na aanvang van de terugroepactie. Over de bevoegdheid van de
RDW om afspraken over doorlooptijden te maken bestaat op dit moment onvoldoende
overeenstemming alsook over de vraag of en hoe niet nakoming van de afspraak kan worden
afgedwongen door middel van de sancties behorend bij de goedkeuringsprocedure. Het
ministerie van I&W zal door de RDW worden verzocht hiervoor een grondslag op te nemen in
de nationale wetgeving.

• Verplicht aanleveren lijst voertuigen
Fabrikanten leveren de RDW een lijst met voertuigen aan op Europees of mondiaal niveau. De
reden voor de Europese uitvraag is dat voor voertuigen die geïmporteerd worden rechtstreeks
gecheckt kan worden of deze een openstaande terugroepactie hebben. Momenteel gebeurt
dit op basis van gemaakte afspraken, maar is er geen wettelijke basis. Net als informatie
en afspraken over de doorlooptijd is deze informatie over alle getroffen voertuigen van
RDW - Onderzoeksrapport verbetering effectiviteit terugroepacties

13

de fabrikant volgens de RDW noodzakelijk voor het snel ingrijpen door de RDW om de
consument in Nederland te beschermen, zeker in een interne markt zonder binnengrenzen.
De RDW zou in een beleidsregel voor fabrikanten kunnen opnemen dat deze informatie
standaard bij de melding over het risico moet worden geleverd ten behoeve van de
monitoring.

• Melden van voertuig bij de RDW na herstel
In de huidige situatie is er geen termijn vastgesteld waarin een fabrikant of importeur een
individueel voertuig hersteld moet melden bij de RDW. Dit heeft tot gevolg dat herstelde
voertuigen soms zo laat worden afgemeld dat belanghebbenden bij deze informatie bij
raadpleging een onjuist of vertekend beeld krijgen. De tijd tussen herstel van het voertuig
en verwerking in het RDW register moet geminimaliseerd worden en zou redelijkerwijs op
maximaal 24 uur kunnen worden gesteld. Dit zou in de beleidsregel of beleidsregels voor
fabrikanten en handelaren kunnen worden opgenomen. Wat betreft de handhaving geldt
hetzelfde dilemma als bij de doorlooptijden, waarbij over de bevoegdheid van de RDW om
afspraken te maken op dit moment onvoldoende overeenstemming bestaat.

• Procestoezicht
De RDW kan de fabrikanten, waar hij een typegoedkeuring aan heeft verleend, direct bij
de aanvraag van de typgoedkeuring en tijdens het reguliere toezicht op de conformiteit
diepgaander informeren over de verwachtingen die er zijn op het gebied van terugroepacties
en het format voor het herstelplan opvragen of afspreken. Dit wordt helderder voor
alle betrokkenen als dit punt opgenomen wordt in de beleidsregel voor fabrikanten. Ter
uitvoering van de meldplicht van de fabrikant inzake de corrigerende maatregelen zoals
onder meer in artikel 14, tweede lid van verordening 2018/858 wordt beschreven, kan in de
beleidsregel verduidelijkt worden welke gedetailleerde informatie in dit kader noodzakelijk
is op het punt van de doorlooptijd van de terugroepactie en de wijze waarop de fabrikant de
RDW zal informeren over de voortgang.

• Kaders Informeren voertuigeigenaar
Voor het informeren van de voertuigeigenaar gelden nu geen vaste kaders. De fabrikant
informeert via verschillende kanalen. In veel gevallen is dit nog altijd het verzenden van
een brief. De verwachting is dat het verstrekken van duidelijke en eenduidige informatie
de voertuigeigenaar beweegt om tijdig gehoor te geven aan de terugroepactie. De RDW kan
invloed uitoefenen op de wijze waarop en hoe vaak de voertuigeigenaar wordt geïnformeerd
door een verplicht format te hanteren en hiernaar te verwijzen in de beleidsregel dan wel
hier direct een voorstel voor te doen.

• Bestuurlijke sancties
Wanneer een fabrikant naar oordeel van de RDW niet onmiddellijk meldt dat een
terugroepactie nodig is, of onvoldoende inspanning levert op het gebied van herstel, kan een
bestuurlijke boete of een last onder dwangsom worden opgelegd. Hiervoor is een wijziging
van de Wegenverkeerswet 1994 in voorbereiding ten behoeve van de implementatie van
verordening (EU) 2018/858 en enkele andere verordeningen voor de goedkeuring van en het
markttoezicht op motorvoertuigen. In een beleidsregel voor fabrikanten moeten vage of
ruime termen worden verduidelijkt. Denk hierbij aan de term “onmiddellijk” en de vraag
welke marge daarbij acceptabel is en welke overige termijnen dienen te gelden en te worden
nageleefd. Inzet van dit sanctiemiddel wordt momenteel in algemene zin onderzocht en zal
ook op dit onderwerp moeten worden beoordeeld.

RDW - Onderzoeksrapport verbetering effectiviteit terugroepacties

14

7. Verplichtende maatregelen
Waar de RDW geen bevoegdheid heeft vanuit de wetgeving kan hij ook geen beleidsregel
maken. Om tot een sluitend geheel te komen zijn echter meer verplichtende maatregelen
noodzakelijk dan die binnen de kaders van de bevoegdheden van RDW vallen. Hieronder zijn
daarom de mogelijke opties voor wettelijke maatregelen weergegeven die het ministerie van
IenW in overweging zou kunnen nemen.

Wettelijke bepaling tot verplichting van medewerking voertuigeigenaar
De voertuigeigenaar heeft op dit moment vanuit de relevante Europese en de uitvoerende
nationale wetgevingen geen medewerkingsplicht aan de terugroepactie omdat deze
regelgeving, vooral de algemene productveiligheidswetgeving, van oudsher niet gericht is op
verplichten maar op beschermen van de consument/voertuigeigenaar. Hij is op dit moment
daarom enkel rechthebbende op een herstelactie. Hier botst het recht van de voertuighouder
om alleen op basis van vrijwilligheid mee te werken met het recht van overige burgers om
beschermd te worden tegen roekeloosheid waardoor verkeersonveilige situaties kunnen
ontstaan. Een gebrek aan medewerking bij een terugroepactie waarbij een ernstig risico
aan de orde is raakt immers niet alleen de veiligheid van een individuele voertuighouder
(waartegen hij ook beschermd zou kunnen worden), maar potentieel ook de (verkeers)
veiligheid en gezondheid van de overige weggebruikers. De nationale wetgever zou de
“onschuldige” weggebruikers in ieder geval kunnen beschermen door het recht van de niet
meewerkende voertuighouder op dit punt in te perken en mogelijkheden voor handhaving te
regelen.
Door de invoering van een medewerkingsplicht zou een sluitend geheel ontstaan en dit
zou de effectiviteit van terugroepacties uiteraard kunnen verbeteren. Een aanzienlijk deel
van de jonge voertuigen in de markt is bovendien in eigendom bij leasemaatschappijen die
bij een wettelijke medewerkingsplicht invloed kunnen uitoefenen op de berijders van hun
voertuigen.
Of de verplichting voor alle of alleen bepaalde terugroepingen moet gelden is een vraag die
relevant is in het kader van de beoordelingen van de proportionaliteit. Dit is iets waarover
nog nadere afstemming met het ministerie van IenW zal volgen.

Verbodsbepaling rijden op de openbare weg

Voor de handhaving van de wettelijk vastgestelde verplichting, krijgt het voertuig na de
afgesproken doorlooptijd voor de terugroepactie een verbod op rijden op de openbare weg.
Dit moet in de Wegenverkeerswet worden opgenomen. Hiermee wordt de voertuigeigenaar
die herhaaldelijk niet reageert op de oproep van de fabrikant gedwongen zijn voertuig te
herstellen. Dit heeft de sterke voorkeur van de RDW, vanwege de handhaving hierop en het
feit dat andere processen, zoals tenaamstelling, niet verstoord worden.

Blokkade gebruik RDW diensten

Wanneer na het verstrijken van de afgesproken doorlooptijd voor de terugroepactie geen
herstel is uitgevoerd kan geen gebruik meer gemaakt worden van RDW-diensten als APK,
export, overschrijving en schorsing voor het desbetreffende voertuig. Dit heeft niet de
voorkeur van de RDW, vanwege de wettelijke verplichting aan de eigenaar of houder om
een voertuig te naam te stellen, dan wel voor export af te melden bij de RDW. Dit is echter
meegenomen omdat vanuit de opdracht gesproken wordt over onder andere APK als
mogelijkheid.

APK vervalt
Denkbaar is dat, na het verstrijken van de afgesproken doorlooptijd voor de terugroepactie
en bij gebreke aan een uitgevoerd herstel terwijl wel herhaalde verzoeken voor herstel zijn
gestuurd, als laatste redmiddel de geldigheid van de APK van het voertuig vervallen kan
RDW - Onderzoeksrapport verbetering effectiviteit terugroepacties

15

worden verklaard onder voorwaarde van herstel binnen een gestelde termijn. Een ingrijpende
maar gezien de eerdergenoemde reikwijdte van het potentiele gevaar, een proportionele
maatregel. Het effect is direct voelbaar in tegenstelling tot een blokkade van de hiervoor
genoemde diensten waarbij de maatregel pas in gaat bij de eerstvolgende APK. Tot die tijd
merkt de voertuigeigenaar er in praktijk niets van. De handhaafbaarheid van deze maatregel
moet verder worden onderzocht. Deze optie heeft niet de voorkeur van de RDW, omdat een
APK verplichting niet geldt voor alle voertuigen waarop een terugroepactie mogelijk is.

8. Veldonderzoek EU
Verplichtingen
Diverse EU lidstaten hebben een verplichting ingevoerd ten aanzien van terugroepacties. Zo
hebben diverse lidstaten sanctiemiddelen die zij kunnen opleggen aan fabrikanten. Enkele
lidstaten kennen tevens nationale regelgeving voor sancties tegen voertuigeigenaren.

Finland
Finland heeft een terugroepactiesystematiek waar uiteindelijk bij het niet uitvoeren van een
terugroepactie, het voertuig niet door de APK komt. Het proces ziet er als volgt uit:
• De importeur stuurt een brief om de voertuigeigenaar te informeren over een
terugroepactie
• Indien de voertuigeigenaar geen gehoor geeft aan de oproep om het voertuig te herstellen,
volgt een tweede brief door de importeur.
• Mochten er vervolgens nog altijd geen herstelwerkzaamheden zijn uitgevoerd, dan
stuurt de importeur een derde brief met daarbij een aanhangsel van Traficom, de Finse
goedkeuringsinstantie. Hierin wordt de voertuigeigenaar uitgelegd wat de consequenties
zijn van het niet laten uitvoeren van de herstelwerkzaamheden.
• De fabrikant geeft de VIN’s door van de voertuigen die uiteindelijk ook na de derde brief
van de importeur niet zijn hersteld.
• Deze voertuigen krijgen een status in de Finse registratie, waarna af keur van APK en
intrekking van de registratie van het voertuig volgt.

Overzicht
Naast Finland is aan de lidstaten en een aantal andere landen gevraagd of zij verplichtingen
kennen op basis van nationale regelgeving voor fabrikanten en/of voertuigeigenaren. Tevens
is gevraagd of zij sancties/boetes opleggen aan fabrikanten en/of voertuigeigenaren bij het
niet meewerken aan de terugroepactie. Op deze uitvraag hebben achttien landen gereageerd.
De uitkomsten daarvan zijn hiernaast schematisch weergegeven..

RDW - Onderzoeksrapport verbetering effectiviteit terugroepacties

16

Land

Verplichtingen Verplichtingen tot
fabrikant
medewerking
voertuigeigenaar/
houder

Sancties
fabrikant

Sancties
voertuigeigenaar/
houder

Verplichte termijn
terugroepactie
door fabrikant

Nee

Ja

Ja

Ja

Nee

Ja

Ja

Ja

Ja

Ja

Ja

Nee

Nee

Nee

Nee

Ja

Ja

Ja

Ja

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Ja

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Ja

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Ja

Ja

Nee

Nee

Nee

Ja

Ja

Ja

Nee

Ja

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Ja

Nee

Nee

Nee

Ja

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Ja

Nee

Nee

Nee

Nee

Ja

Ja

Ja

Ja

Ja

RDW - Onderzoeksrapport verbetering effectiviteit terugroepacties

17

9. Conclusie
Er zijn verschillende maatregelen te nemen om het proces rondom terugroepacties te
verbeteren en zo de effectiviteit van terugroepacties te vergroten. Deze zijn opgedeeld in
drie delen; procesverbeteringen en informatieverstrekking, een beleidsregel en wettelijke
verplichtingen.

Procesverbeteringen en informatievoorziening
Deze rapportage bevat een aantal procesverbeteringen die de RDW kan uitvoeren. De
belangrijkste procesverbeteringen zijn:
• Het verlagen van de financiële drempel wanneer het gaat om het verstrekken van
NAW-gegevens;
• Het actief informeren van de voertuigeigenaar door de RDW tijdens bestaande
contactmomenten;
• Verbeteringen doorvoeren in ICT-processen rondom het melden van herstelde voertuigen.

Beleidsregel Terugroepacties
De RDW kan een beleidsregel voor fabrikanten maken waarin verduidelijkt wordt wat van de
fabrikant wordt verwacht om terugroepingen effectief te kunnen monitoren en uiteindelijk
te kunnen handhaven indien nodig. In deze beleidsregel zouden moeten worden opgenomen:
• Een verplichting voor de fabrikant tot het aanleveren van een Europese dan wel
wereldwijde lijst met voertuigen;
• Afspraken over de doorlooptijd voor een terugroepactie. Het voorstel hiervoor is dat dit
per geval wordt vastgesteld bij de melding van het maatregelenpakket met name vanwege
het verschil in aard en ernst, maar niet langer dan 24 maanden, in lijn met de nieuwe
emissieverordening nr. 2018/1832);
• De tijd tussen herstel van het voertuig en verwerking in het RDW register moet
geminimaliseerd worden naar een vastgestelde termijn van 1 werkdag voor het melden
van herstel bij de RDW;
• Het inrichten van procestoezicht op de uitvoering van de terugroepactie door de RDW;
• Een toelichting op de toepasselijkheid van de bestuurlijke boete voor de fabrikant;
• Vast kader of format voor het informeren van de voertuigeigenaar.

Verplichtende maatregelen voertuigeigenaar
•

•
•
•

Verplichtende maatregelen voor de voertuigeigenaar zijn nodig. Hiervoor zijn wijzigingen
op wetsniveau vereist. Om de verplichting te borgen zijn drie sporen mogelijk na het
verstrijken van de in de beleidsregel nader te beschrijven doorlooptijd die maximaal 24
maanden mag duren;
Verbodsbepaling voor het rijden op de openbare weg;
Een blokkade op het gebruik van RDW diensten zoals APK, export, overschrijving en
schorsing;
De APK van het voertuig kan onder voorwaarden vervallen worden verklaard.

Om bovenstaande zaken daadwerkelijk te kunnen implementeren, is het van belang dat
het ministerie van IenW (beleids)keuzes maakt en in het kader van die voornemens een
uitvoeringstoets vraagt aan de RDW. In een uitvoeringstoets kan verder worden ingegaan op
onder andere de juridische, personele en financiële consequenties.

RDW - Onderzoeksrapport verbetering effectiviteit terugroepacties

18