Pleidooi voor Erkenning, Excuses en Herstel in het Caribisch deel van het Koninkrijk
Van: Werkgroep Interinsulair overleg Doorwerking Slavernij Verleden
Aan:
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, mevr. H. Bruins Slot
De leden de Eerste Kamer der Staten-Generaal
De leden der Tweede Kamer der Staten-Generaal
De Staatsecretaris van Koninkrijksrelaties en Digitalisering, mevr. A. van Huffelen
c.c. Gouverneurs Aruba, Curacao, Sint Maarten
c.c. Ministers President Aruba, Curacao, Sint Maarten
c.c. Gezaghebbers Bonaire, Sint Eustatius, Saba
c.c. Prof. Dr. Rose Mary Allen, Nederlands Caribisch lid Regiegroep

Excellentie, minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
Hoogedelgestrenge leden der Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal,
c.c. Hooggeleerde prof. dr. Allen,
De Nederlands Caribische Werkgroep Interinsulair Overleg Doorwerking Slavernij Verleden
vraagt uw aandacht voor het volgende.
Achtergrond
De toenmalig Nederlandse minister van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties heeft in een
kamerbrief gedateerd 1 juli 2020 de Tweede Kamer geInformeerd over de instelling van het
Adviescollege dialooggroep slavemijverleden en de wijze waarop een koninkrijksbrede dialoog
over het slaverntiverleden zou worden vorm gegeven als opdracht aan dit adviescollege.
(Kamerstuk nr. 2020-0000365177). In deze brief werd reeds aangegeven dat ook op de Caribische
landen en openbare lichamen dialoogtafels zouden worden georganiseerd om de nawerking van
het slavemijverleden bespreekbaar te maken. Er hebben inderdaad eilandelijke dialogen onder
leiding van zes door de Dialooggroep benoemde Caribische coordinatoren plaatsgevonden. De
toegezegde ambtelijke ondersteuning vanuit Nederland was echter niet optimaal. Desalniettemin
zijn uitkomsten van de dialogen op Curacao, Bonaire, Sint Maarten, Saba en Sint Eustatius
opgenomen in het Rapport van Bevindingen 'Ketenen van het Verleden' van het Adviescollege
Dialooggroep Slavernijverleden (pagina 208-262). De uitkomsten van de dialoog op Aruba was
niet op tijd klaar om opgenomen te worden in dit rapport van bevindingen (zie voor dit
dialoograpport bijlage 6).
Na overhandiging van het Rapport van Bevindingen op 1 juli 2021 door het Adviescollege
Dialooggroep, hebben de Nederlands Caribische coordinatoren het raadzaam geacht om in
gezamenlijkheid als informele werkgroep overleg te blijven voeren over de reacties op het rapport
en besluitvorming ten aanzien van de daarin vervatte aanbevelingen in Nederland. Deze werkgroep
heeft zich als belangrijke doel gesteld om zorg te dragen dat de eilandelijke zienswijzen en wensen
1/22

de nodige aandacht zouden krijgen en opgenomen zouden worden in het nog op te stellen
kabinetsreactie. We hebben de minister van BZK hiervan op 25 oktober 2021 per brief op de
hoogte gesteld en tevens de gedachten van maatregelen rond erkenning, excuses en herstel voor
ieder van de eilanden voorgelegd (bijiage 1).
Op 12 januari 2022 reageerde BZK (Kenmerk 2021-0000693183) dat onze suggesties zouden
worden meegenomen in de gedachtenvorming in de kabinetsreactie op het Rapport van
Bevindingen van het Adviescollege Dialooggroep Slavernij Verleden. We zijn hoopvol dat dit
resulteert in een helder en substantieel gebaar in de richting van onze eilanden. Hierop komen we
terug in ons pleidooi.
Voor de goede orde: de Nederlands Caribische werkgroep onderschrijft de bevindingen en
aanbevelingen van het rapport Ketenen van het Verleden (pagina 39-46), maar stelt ook vast dat
deze voomamelijk betrekking hebben op ontwikkelingen in Nederland, Suriname en Indonesie.
Aileen aanbeveling 7 (onder punt 3, pagina 45,) komt enigszins tegemoet aan de wensen en noden
van de Nederlands Caribische landen en openbare lichamen.1 We sluiten hierop aan en
benadrukken dat de aanbevelingen zeker ook betrekking dienen te hebben op die gebieden waar
de Nederlandse slavernij daadwerkelijk plaatsvond, te weten in de Nederlandse Cariben, meer in
het bijzonder, op onze zes eilanden.
De werkgroep ondersteunt eveneens de door de Tweede Kamer aangenomen gewijzigde motie
Ceder met als doel om te komen tot `een proces dat de maatschappelijke eenheid binnen het
Koninkrijk der Nederlanden versterkt' (Kamerstuk nr. 30950-272). We zijn verheugd dat prof. dr.
Rose Mary Allen van de University of Curacao is opgenomen in de redactiegroep die het
onafhankelijke onderzoek naar het slavernijverleden leidt. We hebben begrepen dat de
redactiecommissie inmiddels een onderzoeksontwerp heeft opgesteld en zijn in afwachting van dit
ontwerp, en ook van de invulling van de organisatie die het onderzoek moet realiseren.
Echter zijn we teleurgesteld dat bij de door de Tweede Kamer op 13 januari 2022 georganiseerde
rondetafelgesprekken over het slavernijverleden geen enkele Antilliaanse organisatie of (ei)land
was uitgenodigd. Een van de organisatoren van deze rondetafelgesprekken, mevrouw Samira
Belhaj (D66), bood tijdens de ronde tafel excuses aan voor het niet uitnodigen van Antillianen en
beloofde dat er meer gesprekken over dit onderwerp gehouden worden en dat de Nederlands
Caribische landen en openbare lichamen dan zeker zullen worden uitgenodigd. Alhoewel wij ons
op 19 februari bij mevrouw Belhaj hebben aangemeld voor een volgende" gespreksronde (bijiage
3), hebben we hierop tot op heden geen reactie ontvangen.

Dit punt luidt: "Treed met de landen binnen het Koninkrijk, Curacao, Aruba en Sint Maarten, en ook de

openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba en waar toepasselijk Suriname in overleg over de

wijze van het te ontwikkelen herstelbeleid, met inbegrip van het hierboven genoemde Koninkrijksfonds.
Dit beleid dient op I juli 2023 tot resultant te hebben geleid. Aileen een gezamenlijk gedragen beleid kan
leiden tot uitkomsten die voor alle partijen bevredigend zijn. Gelet op de grote onderlinge verschillen zal
er ruimte moeten zijn voor eigen opvattingen en maatwerk, zodat neokoloniale reflexen worden
voorkomen. Daarbij is van belang dat de samenwerking tussen deze delen van het voormalige Koninkrijk
waar gewenst ook in operationele zin wordt bevorderd."
2/22

Vervolgens hebben wij op 19 februari 2021 het ministerie van OCW benaderd in verband met het
verzoek om de voormalige Nederlandse Antillen en Aruba niet te vergeten bij de voorbereiding
van de door OCW te organiseren activiteiten ter herdenking van de 160-jarige2 afschaffing van de
slavernij in het Koninkrijk op 1 juli 2023 (bijlage 4). Op dit verzoek heeft OCW welwillend
gereageerd en zijn we in afwachting van het vervolgoverleg.
Op 9 februari 2022 verscheen het rapport Dienstbaar aan de Keten waarin het aandeel van De
Nederlandse Bank in de slavenhandel en slavernij wordt beschreven. Naar aanleiding hiervan heeft
de DNB besloten in gesprek te zullen gaan met medewerkers en vertegenwoordigers van
maatschappelijke organisaties. De heel...is belast met de organisatie. Op 19 februari
2022 hebben wij DNB geInformeerd ons to willen aanmelden voor deze dialoog (bijlage 5). Hierop
hebben wij al snel een positieve reactie ontvangen. We zijn in middels uitgenodigd voor
ontmoeting met de president van De Nederlands Bank de heer Klaas Knot en de heel...
Het moge duidelijk zijn dat de Nederlands Caribische landen en openbare lichamen door de
minister van Binnenlandse Zaken vanaf de instelling van het Adviescollege Dialooggroep
Slavernijverleden zijn uitgenodigd om deel te nemen in het maatschappelijk debat over het
slavernijverleden, maar ook dat participatie bepaald niet vanzelfsprekend is geweest. Immers, de
werkgroep trof blinde vlekken aan in de conclusies en aanbevelingen in het rapport Ketenen van
het Verleden voor wat betreft de voormalige Nederlandse Antillen. De eilanden moesten
aandringen op vertegenwoordiging bij de uitvoering van de motie-Ceders, werden `vergeten' bij
de rondetafelgesprekken van de Tweede Kamer van 13 januari 2022 en — door schade en schande
wijs geworden — hebben zelf het initiatief genomen in de richting van OCW (in verband van de
herdenking van 160 jaar afschaffing slavernij) en in de richting van De Nederlandse Bank (in
verband met de gesprekken over diens slavernijverleden).
Om deze reden legt de werkgroep een pleidooi voor, voor heling en herstel van de gevolgen van
slavernij en kolonialisme in die gebieden waar de slavernij daadwerkelijk plaatsvond. Daarbij zal
het primair moeten gaan om de bestrijding van — zoals in de Curacaose dialoog geopperd werd —
de syndromatische mentale effecten van de slavernij die belemmerend werken op de
emancipatorische ontwikkeling van onze eilanden. Graag wijzen wij in dit verband op het verschil
in doorwerking tussen de Nederlandse samenleving en die van onze eilanden. De relaties in de
Nederlandse samenleving worden voornamelijk bepaald door ongelijkheid en achterstelling. De
relaties op onze eilanden door ongelijkheid en achterstelling, maar ook door een ongelijke status
in vergelijking met Nederland.

2 Graag wijzen we erop dat in Nederland gesproken wordt over 160 jaar afschaffing van de

slavernij en 150 jaar afschaffing van de staatstoezicht, de periode van 10 jaar waarin, ondanks do
afschaffing van de slavernij, de ex-slaven verplicht waren op de plantages te wonen en te
werken. Dit staatstoezicht gold alleen voor Suriname. Onze eilanden hebben dit fenomeen dus
nooit gekend. Curacao kende het systeem van paga tera (letterlijk: het land betalen), waarbij exslaven verplicht waren om enkele dagen per jaar gratis voor hun voormalige eigenaar te werken.
Dit paga tera-systeem, dat in feite een systeem van lijfeigenschap was, bleef tot de jaren 1880
bestaan.
3/22

Deze benadering vindt steun in de essay van prof dr. Alex van Stipriaan, opgenomen van pagina
163 tot 181 in Ketenen van het Verleden. Samenvattend komt het betoog van Van Stipriaan op het
volgende neer:
• Door de Atlantische vorm van slavernij zijn compleet nieuwe samenlevingen ontstaan,
met vrijwel compleet nieuwe culturen.
• Samenlevingen waarin de meerderheid van de bevolking slaafgemaakt was en waarvan
rigide segregatie de basis vormde.
• De trans-Atlantische slavernij heeft een juridisch-wetenschappelijk en religieus
onderbouwd systeem geproduceerd, gebaseerd op de fundamentele ongelijkheid van een
vermeend superieur Europees/wit "ra "en een vermeend inferieur Afrikaans/zwart "ras".
• Tot de dag van vandaag werkt dit systeem door in alle betrokken samenlevingen en is de
oorzaak van sociale, economische, culturele en politieke ongelijkheid.
Het mag ook gezegd worden dat op de verschillende eilanden al jaren activiteiten worden ontplooid
om slavernij en emancipatie te erkennen en te gedenken.
Pleidooi voor Erkenning, Excuses en Herstel in het Caribisch deel van het Koninkrijk
De werkgroep stelt vast dat maatregelen ter herstel en heling van het slavernijverleden op de
eilanden tekortschieten. Europcse en Caribische overheden nemen tot op heden geen stelling in
het maatschappelijk debat over de nawerking van het slavernijverleden. Door het instellen van het
Adviescollege Slavernijverleden heeft de Nederlandse regering een kentering in de omgang met
dit pijnlijke aspect van de gedeelde trans-Atlantische geschiedenis van het Koninkrijk
teweeggebracht. Het rapport Ketenen van het Verleden biedt handvaten om over te gaan tot heling
en herstel van de wonden van het slavernijverleden aan beide zijden van de oceaan. Op enig
moment zullen ook onze Caribische overheden in dit proses betrokken moeten worden.
Het nu volgende Pleidooi voor Erkenning, Excuses en Herstel in het Caribisch deel van het
Koninkrijk is gebaseerd op de opbrengsten van de dialoogtafels met burgers van de eilanden Aruba
(bijlage 6), Bonaire, Curacao, Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten. In dit pleidooi zijn de wensen
van de individuele eilanden op dusdanige wijze bij elkaar gebracht dat de uitvoering van die
individuele wensen daadwerkelijk uitgevoerd kunnen worden.
In aansluiting op aanbevelingen van het Rapport van Bevindingen benadrukt de werkgroep
nogmaals de noodzaak van het erkennen van slavernij in de Nederlandse invloedssfeer als misdaad
tegen de menselijkheid; het aanbieden van excuses door het staatshoofd, de premier en de StatenGeneraal aan alle (nakomelingen van) slachtsoffers van slavernij, het bevorderen van herstel voor
het officialiseren van de jaarlijkse herdenking van de afschaffing van de slavernij op 1 juli, het
vieren van de 160-jarige emancipatie in 2023, de rehabilitatie van Tula en de overige
aanbevelingen van het Adviescollege.
Verwijzend naar de gewijzigde motie Ceder onderschrijft de werkgroep de noodzaak van het
verrichten van onderzoek over het slavernijverleden, zowel in de vorm van empirisch onderzoek
dat in Nederland en op de eilanden ervaren kennisleemtes moet opvullen als in de vorm van het
produceren van publieksuitgaven.

4/22

Aanvullend op de aanbevelingen in het Rapport van Bevindingen en de motie Ceder en gegeven
de verbondenheid van het Papiaments met het slavernijverleden en de aanwezigheid van 170.000
overwegend Papiamentssprekende Antillianen in Nederland, dringt de werkgroep er bij de
Nederlandse overheid op aan om over te gaan tot de erkenning van het Papiaments als nationale
minderheidstaal in Nederland — in het bijzonder op Bonaire — op grond van het Europees Handvest
voor regionale talen of talen van minderheden.
Erkenning, Excuses en Herstel in het Caribisch deel van het Koninkrijk
De werkgroep bepleit het vaststellen van concrete maatregelen ter herstel en heling van de
nawerking van slavernij en kolonialisme in het Caribisch deel van het Koninkrijk op basis van het
Rapport van Bevindingen en de motie Ceder.
De werkgroep bepleit de oprichting van een autonoom, eigentijds gefaciliteerd en ruimhartig,
duurzaam gebudgetteerd Nederlands Caribisch onderzoekcentrum c.q. kennisnetwerk Slavernij en
Kolonialisme bestaande uit archieven, universiteiten, ngo's, musea, en bibliotheken op de zes
eilanden.
Deze zal als hoofddoel hebben het bevorderen van herstel en heling van slavernij en kolonialisme
in de Nederlands Caribische landen en openbare lichamen door middel van:
a. het verrichten van onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek naar de nawerking van
slavernij en kolonialisme op de zes eilanden en hun regionale en koninkrijksnetwerken,
inclusief archiefonderzoek, mondeling historisch onderzoek, genealogisch onderzoek
en DNA-onderzoek;
b. het bevorderen van de maatschappelijke dialoog over slavernij, kolonialisme, mentaal
erfgoed en racisme op de zes eilanden; ,
c. het tot stand brengen van onderwijsmateriaal over de nawerking van slavernij en
kolonialisme;
d. het bevorderden van het veiligstellen (`safeguarding') van materieel en immaterieel
slavemij-gerelateerd erfgoed door gouvernementele en niet-gouvemementele, lokale
en internationale organisaties;
e. het ondersteunen van de jaarlijkse herdenking van de afschaffing van de slavernij op
de zes Nederlands Caribische eilanden;
f. het als zelfstandige entiteit participeren in toekomstig koninkrijksoverleg over de wijze
van het te ontwikkelen herstelbeleid, met inbegrip van het Koninkrijksfonds.
De werkgroep benadrukt dat:
a. activiteiten van het onderzoekscentrum/kennisnetwerk plaatsvinden op basis van
vraagarticulatie op en vanuit de zes eilanden;
b. de kosten verbonden aan de oprichting en werkzaamheden van het onderzoekscentrum
in redelijkheid en evenredigheid met die van het beoogde Nationale Nederlandse
museum en onderzoekscentrum (paging 67) vanuit het Koninkrijksfonds worden

gefinancierd;
c. het onderzoekscentrum intensief zal samenwerken met het op te richten Nederlandse
museum en onderzoekscentrum. Beide instellingen worden verplicht om binnen 12
maanden na ingang van hun instellingsbesluit een samenwerkingsprotocol
ondertekenen;
5/22

d. het Nederlands Caribisch onderzoekscentrum/kennisnetwerk op afstand staat van
lokale en Koninkrijksoverheden. Onderzoekers, ontwikkelaars en bestuurders zijn
gehouden aan de Nederlandse Gedragscode Wetenschappelijke Integriteit (2018).
De werkgroep roept Nederlandse en Caribische overheden op medewerking te verlenen aan de
oprichting van een onafbankelijk Nederlands Caribisch onderzoeksinstituut, zoals beschreven in
dit pleidooi en de werkgroep een plaats te geven in de voorbereidingen daarvan.

=11=

Met vriendelijke groet.
Frits Goedgedrag,
voorzitter
00.01111111111bn
Ruben Severina,
secretaris
Luc Alofs,
Aruba
Ewart Sealy,
Bonaire
Gilbert Bacilio,
Curacao
Vito Charles,
Saba
Raimie Richardson, St. Eustatius 411.111111111111111.11111111.
Ludmila Duncan,
St. Maarten 4011111.111111111.1111111111.

Namens dezen,

6/22

Bijlagen
Bijlage 1: Brief aan de Minister van KZK dd. 25-10-2021
Bijlage 2: Brief Plataforma Sklabitut i Herensia di Sklabitut Curacao aan BZK, verstuurd per
email dd. 06-12-2021.
Bijlage 3: Brief aan mevrouw Belhaj, lid der Tweede Kamer, dd.17-02-2022
Bijlage 4: Brief aan OCW dd. 17-02-2021
Bijlage 5: Brief aan De Nederlandse Bank d.d. 17-02-2022
Bijlage 6: Opbrengst dialoogtafel Aruba

7/22

Bijlage 1

Interinsulair overleg inzake de doorwerking van het Slavernijverleden
p.a. Frits Goedgedrag

Aruba, 25 oktober 2021

Aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Postbus 20011
2500 EA DEN HMG

Sete: concrete eilandelijke wensen in het kader van de dialogen over de doonverking van de slavernij

Geachte minister,

'Injustice anywhere, is a threat to justice everywhere'
Dr. Martin Luther King

Per brief van 1 jut 2020 heeft de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de Tweede
Kamer getnformeerd over de instelling van het Adviescollege dialooggroep slavernijverieden'. Het
Adviescollege had expliciet de opdracht om ook °gesprekstafels ... in het Caribische deel van het
Koninkrijk [te] organiseren en [te] faciliteren"2. Dit laatste heeft ertoe geleid dat het Adviescollege op elk
van de eilanden Aruba, Bonaire, Curacao, Saba, St. Eustatius en St. Maarten een cotirdinator heeft
aangesteld. Deze coordinator had tot task om op zijn of haar eiland een eiland brede dialoog op te
zetten over het slavernijverleden en de doorwerking ervan in die hedendaagse eilandelijke samenleving.
Deze dialoog moest gericht zijn op een bredere erkenning en inbedding van dft gedeelde verleden.
Intussen heeft het Adviescollege op 1 juli jongstleden haar rapport van bevindingen Ketenen van het
verleden aangeboden aan minister 011ongren Het wachten is nu op de kabinetsreactie. in deze reactie
geeft het kabinet haar mening over de conclusies en bevindingen van het Adviescollege. Ook zal het
kabinet hierin het beleid verwoorden dat zij als gevolg van de conclusies en aanbevelingen van het
Adviescollege voorstaat.
Op 25 september 20121 zijn de zes coOrdinatoren met belangstellenden van hun respectievelijke
eilanden — 36 personen in totaal — in een zoomvergadering bijeengekomen om over het verloop van de
door minister Oliongren in gang gezette dialoog over de doorwerking van de slavernij, van gedachten
te wisselen. De coOrdinatoren erkennen dat ze niet meer 'in functie' zijn, maar vinden deze ontwikkeling
te belangrijk om er niet meer mee te bezig te zijn. Van belang is dat de gestarte dialoog blijft voortduren.
Zij blijven de titel coordinator voeren om zo hun betrokkenheid te bevestigen.
Gesteld mag worden dat de coOrdinatoren:
a. het instellen van het Adviescollege dialooggroep slavernijverleden begroeten;
b. het betrekken van de eilanden hij deze ontwikkeling toejuichen;
c erg ingenomen zijn met de wijze waarop op elk eiland de dialoog verlopen
d. de conclusies en bevindingen van het Adviescollege volledig onderschrijven.
Maar de coOrdinatoren vinden ook dat:
Kamerstuk 35300 VII nr. 132
'Zia Staatscourant nr. 38358 van 20 juli 2020 art. 3 lid 3b.

1/4

8/22

Maar de coordinatoren vinden ook dat
e. deze ontwikkeling niet mag verzanden noch doodbloeden;
f. er eon aanvulling op de aanbevelingen van het Adviescollege aangebracht moot worden.
Verder erkennen de coOrdinatoren dat:
g. niet elk eiland even ver is in het proces van inbedding van het slavemijverleden in de hedendaagse
samenleving;
h. en dat dus in het verdere verloop van daze ontwikkeling rekening moet worden gehouden met de
specifieke noden en wensen van elk eiland.
De co6rdinatoren zijm
Luc Alois
Aruba
Bonaire
Ewart Sealy
Gilbert Bacilio
Curacao
Angus Martin
Saba
St. Eustatius
Alida Francis
Ludmila Duncan
St. Maarten
Frits Goedgedrag en Ruben Severina zijn mede-initiatiefnemers van dit proces.
Doze personen committeren zich aan het proces dat opgestart is met de instelling van het
Adviescollege en zullen bijdragen aan de realisering van de aanbevelingen zoals verwoord in Ketenen
van het vededen en bovengenoemde aanbevelingen.
Hoezeer de coardinatoren de conclusies en de aanbevelingen van het Adviescollege ook
onderschrfiven, toch menen zij dat er een aanbeveling ontbreekt, namelijk dat het kabinet de dialoog
op de verschillende eilanden respecteert en de door de eilanden geformuleerde aanbevelingen
overneemt.
Tijdens de bijeenkomst van 25 september zijn deze aanbevelingen aangescherpt in concrete wensen.
Hieronder volgen deze wensen, opgesomd van het eiland met het minste aantal naar het eiland met
het meeste aantal inwoners.
A. De wensen van Saba
1. Onderzoek naar factoren die het gevolg zijn van de ongelijke doorwerking van de slavernij op
nazaten van tot slaafgemaakten, zoals gezondheid en welzijn — voomamelijk mentale
gezondheid.
2. Onderzoek naar de perceptie/ realiteit van inkomen en materible ongelijkheid tussen
bevolkingssegmenten van Saba en de toegang tot gelilke kansen, dat concrete data moot
opleveren om beleid te ontwikkelen indien/wanneer dat noodzakelijk is.
3. Instelling van de officiele vrije dag op 1 juli — Emancipation Day — als een van de vormen van
onderkenning van het belong van de afschaffing van de slavernij en de erkenning dat het leed
dat de slavernij de zwarte Sabanen bracht niet alleen hun aangaat, maar de bredere Sabaanse
gemeenschap.
4. Verzamel gegevens ult archieven die zich in Nederland en waar dan ook in de wereld bevinden,
opdat het mogelijk wordt voor Sabaanse nazaten van tot slaafgemaakten om hun afkomst zelfs
year 1 juli 1863 to kunnen volgen.
5. Stel DNA-testen beschikbaar die thuis kunnen worden afgenomen om zodoende de Afrikaanse
afkomst vast te stellen en op die manier kennis te nemen van deze Afrikaanse erfenis.
6. Maak mogelijk dat diversiteitstrainingen en -discussies pleats kunnen vinden om zodoende
waargenomen raciale spanningen to slechten, teneinde een meer geintegreerde samenleving
op Saba op to bouwen.
7. De overheid op Saba moot specifiek beleid ontwikkelen om het waargenomen en ervaren
racisme op Saba to bestrijden.
B. De wensen van St. Eustatius
1. Ondersteun organisaties financieel die zich bezlghouden met slavemij en doorwerking van de
slavernij, zoals SECAR, SEFF, Monuments Council, dienst Culturele Zaken, Comite
Emancipation Day, Camavalsstichting).
2. Zet trainingen op om corporate government institutioneel te versterken.
3. Zet trainingen op voor orgerlisaties die zich met culturele erfenis bezlghouden.

2/4

9/22

4. Ondersteun het project Fostering the dialogue.
5. Investeer in lokale instituten om tot een veilige en beveiligde opslag van artefacten te geraken.
6. Maak mogelijk dat Statiaanse artefacten die zich in het bultenland bevinden, zoals in de William
& Mary College in de Verenigde Staten en het Rijksmuseum teruggevorderd zullen kunnen
worden.
7. Investeer om tot een kader van lokale professionals te komen; te denken valt aan historici,
archeologen en antropologen.
8. Zorg voor wetgeving ten gunste van de link tussen cultureel erfgoed en economische
ontwikkeling.
9. Financier de oprichting van een Caribisch-Nederlands wetenschappelijk instituut dat zich onder
meer bezig zal houden met curriculumontwikkeling op basisscholen.
C. De wensen van Bonaire
1. Een slavenmonument in de vorrn van een muur oprichten met de familie- of achternamen van
de slaven die op Bonaire hebben gewoondlgewerkt in de periode 1700-1863.
2. Bewustmaking van het negroide deel van Bonaire waar de famIllenamen vandaan komen.
3. In het onderwijs meer aandacht schenken aan de huidige samenleving die worstelt met de
Nederlandse invloed op sociaaleconomisch gebied, de gezondheidszorg, het onderwijs en de
politiek (wetten).
D. De wensen van St. Maarten
1. Maak van 1 juli een vrije, herdenkingsdag binnen het Koninkrijk.
2. Maak mogelijk dater onderzoek kan worden verricht near de wensen van St. Maarten als het
gaat om bezit en beheer van archieven.
3. Organiseer hulp aan St. Maarten bij het beheer en de digitalisering van archieven. Dit geldt voor
archieven die zich in St. Maarten bevinden, maar ook voor archieven die zich in Nederland,
Curacao of elders bevinden.
4. Stel middelen beschikbaar om curriculum en materiaal over dit onderwerp te ontwikkelen.
5. Realiseer structurele financiering van projecten die moeten bijdragen aan het oplossen van de
crises die Caribisch- Nederlandse overheden na 1 juli 1863 hebben gearfd. Deze crises
omvatten onder meer armoede en institutionele onvoorbereidheid voor verdere ontwikkeling.
Gedacht kan worden aan projecten die armoede aanpakken. voorbereiden op de
klimaatsverandenng en educatie.
6. Maak mogelijk dat de dialogen op St. Maarten voortgang vinden.
7. Faciliteer een Koninkrijksdialoog — tezamen dus — over het slavernijverleden en de doorwerking
ervan.
E. De wensen van Aruba
1. Excuses worden door de koning, de Staten-Generaal en de premier aangeboden aan
overheden en bevolkingen van de ellanden in oprechte bewoording en wel aan overheden en
bevolkingen op gelijke voet.
2. Dat hlerbfi ook de behandeling van de inheemse bevolking (rode slaven') wordt opgenomen.
3. Er komt een ruimhartig gefinancierd en gedecentraliseerd Rijksinstituut tot stand dat zich richt
op onderzoek, onderwljs, archiefvorrning, museale ontwikkeling en dialoog aangaande het
Slavemijverteden en de nawerking daarvan. In dit RijksinstItuut participeren instituten,
deskundigen en gemeenschappen op de eilanden op gelijkwaardige wijze opdat ook zij daarvan
profiteren. Er moet voorkomen worden dat de middelen in een kleine groep of in een land
(Nederland) terechtkomen. (Zie ook Curacao, onder punt 4, 5 en 6.)
4. Nederland erkent overeenkomstig het Europees Handvest voor regionale talon of talon van
Minderheden (1992) het Papiaments in Nederland als officiale taal naar voorbeeld van onder
meer het Fries, het Jiddisch en Romani.
F. De wensen van Curacao
1. Rehabiliteer Tula.
2. Verhef Museo Tula tot een pare) van materiel en immateriele culturele geschiedenis binnen het
Koninkrijk, zodanig dat Museo Tula Internationale erkenning krijgt.
3. Zorgdragen voor een optimale bescherrning van materieel en immaterieel slavernijerfgoed.
4. Stel middelen beschikbaar waarmee lokaal onderzoek vanuit een Met-eurocentrisch oogpunt
gestimuleerd wordt.
s. Riokl .on rijkoinatituut op dot zich richt op aievernq en koioniaiisme.
3/4

10/22

6. Zet een faciliteit op gebaseerd op moderne technologie voor documentatie en dataverstrekking
met ons slavemiiverleden en doorwerking ervan en het kolonialisme als centrale thema's.
7. Werk er naartoe dat 2023 het jaar wordt waarin het Koninkrijk slavemij herdenkt.
8. Erken het Papiaments als een basistaal binnen het Koninkrijk en voeg deze teal toe aan de lijst
van talen die beschemid worden onder het Europees Handvest voor regionale talon of talon
van mindertleden.
De coordlnatoren doen een beroep op het kabinet om de bovenbeschreven wensen per eiland over to
nemen in haar kabinetsreactie.
Uw welwillende reactie zien we graag spoedig tegemoet
Hoogachtend,
mede namens de coOrdinatoren,
Frits Goedgedrag
vnerzittef

4/4

11/22

Bijlage 2: Brief Plataforma Sklabitut i Herensia di Sklabitut Curacao aan BZK, verstuurd
per email dd. 06-12-2021.

Beste Hella van de Velde en alle deelnemers aan de expertmeeting van 7 december 2021,
Wij danken KITLV en IISG voor het voorstel dat we op 23 november jl. via
hebben ontvangen. Wij betreuren het evenwel dat geen gevolg is gegeven aan de afspraak van 28
oktober jl. om ook de Universiteit van Curacao toe te voegen aan deze twee Nederlandse
instellingen.
Maar we gaan verder, aan emoedigd door het in de respectievelijke mails van 4.11111.111.
getoonde inzicht voor de noodzakelijke actieve
betrokkenheid van de Caribische koninkrijksdelen. In zijn mail van zondag 28 November 2021
tins "dat er in alle stadia een duidelijke Caribische inbreng
berichtte
moet zijn, dat wordt voor zover ik kan overzien door alle betrokkenen zo gezien." terwijl
mevrouw 4111111MMMilons in haar mail 30 van november 2021 toezegde dat "voor
beide onderdelen geldt uiteraard dat er integrale betrokkenheid vanuit de eilanden zal zijn." Met
beide wordt hier bedoeld de regiegroep en het consortium.
Wij kunnen ons over het algemeen vinden in het voorstel van KILTV en IISG. Er zijn enkele
onderdelen waar wij anders over denken, die wij u hierbij ter overweging geven:
1. Bij de beschrijving van de inhoud van de artikelen wensen wij het woordje `specifiek'
weg te laten.
Waarom?
2. Het onderzoek willen we concentreren rond de Nederlandse trans-Atlantische
slavenhandel en slavernij en de doorwerking daarvan in de hedendaagse samenlevingen
van het Koninkrijk der Nederlanden. Graag wijzen wij erop dat de motie-Ceder "als
uiteindelijk doel [heeft] te komen tot een proces dat de maatschappelijke eenheid binnen
het Koninkrijk der Nederlanden verstere. In dit licht bezien is het "onathankelijke
nationaal onderzoek naar het slavernijverleden" een middel om dit doel te bereiken. Het
lijkt ons dan ook vanzelfsprekend dat het Caribisch deel van het Koninkrijk goed
vertegenwoordigd wordt bij de uitvoering van deze motie, met name in de voorgestelde
regiegroep en in het consortium. Juist dit doel maakt dat het nationaal onderzoek zich
moet richten op de trans-Atlantische slavenhandel en slavernij en de effecten daarvan.
De regiegroep is voor ons de groep die in opdracht van het ministerie van BZK belast wordt met
het leiden, beheren, sturen en coordineren van het onderzoekskader, Dit kader is formeel
vastgesteld door het ministerie van BZK op basis van onder andere de inbreng uit de in 2021

gehouden veldverkenning met betrekking tot de invulling, uitvoering en organisatie van een
helder afgebakend, onafhankelijk, meerstemmig, koninkrijksbreed wetenschappelijk onderzoek
dat voortvloeit uit de door de Tweede Kamer van het Nederlandse parlement aangenomen motie
Ceder. In dit verband is de regiegroep ook belast met het delegeren van taken aan het consortium

12/22

en vooral ook met de zorg voor het continue draagvlak van de relevante maatschappelijke
groepen in het Koninkrijk der Nederlanden.
Het consortium is voor ons de tijdelijke samenwerkingsvorm tussen deelgenoten aan het
onderzoeksproject tot concordante uitvoering van het koninkrijksbreed wetenschappelijk
onderzoek ter realisering van het door het ministerie van BZK opgesteld onderzoekskader naar
het Nederlands trans-Atlantisch slavernijverleden. Ben onderzoek dat inzichtelijk moet maken
wat er heeft plaatsgevonden ten tijde van de slavernij, namens wie en vooral ook met het
zwaartepunt gelegd bij de rol en het aandeel van de Nederlandse overheid (en, rechtsvoorgangers
van de Nederlandse Staat) in het trans-Atlantisch slavemijverleden. De realisering van dit
onderzoeksprogramma zal moeten leiden tot een proces dat de maatschappelijke eenheid binnen
het Koninkrijk der Nederlanden versterkt. De samenstelling van het consortium is breed: zowel
wetenschappers als vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties, zowel leden uit
Nederland, uit de Caribische landen en openbare lichamen als eventueel leden uit andere landen.
1. Hoewel we het eens zijn met een vierkoppige regiegroep, willen we de samenstelling
helderder hebben. Uitgaande van het dictum van de motie Ceder en met name het laatste
zinsdeel ervan ("met als uiteindelijk doel te komen tot een proces dat de
maatschappelijke eenheid binnen het Koninkrijk der Nederlanden versterkt"), zien wij
deze regiegroep verdeeld in 2 wetenschappers en 2 vertegenwoordigers van
maatschappelijke organisaties. Verder zien wij dat 1 van de wetenschappers vanuit de
context van het Europees deel van het Koninkrijk en de andere wetenschapper vanuit de
context van het Caribisch deel van het Koninkrijk benoemd wordt. Hetzelfde gebeurt met
de benoeming van de twee vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties.
Hierdoor wordt vorm en gestalte gegeven aan de noodzakelijke meerstemmigheid vanuit
het non-euro-centristisch perspectief en vooral ook aan het `proces dat de
maatschappelijke eenheid binnen het Koninkrijk der Nederlanden' moet versterken.
2. Uit de op Curacao georganiseerde dialogen is vastgesteld dat het Nederlands
slavernijverleden een syndromatische effect heeft op de hedendaagse situatie op Curacao.
Van groot belang is ook het breed gedragen en gelegitimeerd oordeel van de deelnemers
van de dialogen op Curacao, dat de impact van het Nederlands trans-Atlantisch
slavernijverleden op de huidige Curacaose samenleving, een fundamenteel andere is dan
de impact op de huidige Nederlandse samenleving.
Deze punten in aanmerking nemende en vooral ook onze uitgebreide brieven aan respectievelijk
en p
achten wij het nuttig en noodzakelijk om
Professor dr. Rose Mary Allen van de University of Curacao, voor te dragen als wetenschapper
namens de Caribische landen en openbare lichamen van het Koninkrijk der Nederlanden en
Ruben Severina namens de maatschappelijke organisaties uit de Caribische landen en openbare
lichamen van het Koninkrijk. In de bij deze brief gevoegde bijlagen worden deze twee
voordrachten nader toegelicht
Dit voorstel wordt ondersteund door:
•
•

- De OCAN in Nederland
- Vertegenwoordiging van Aruba
13/22

•
•
•
•

- Vertegenwoordiging van Bonaire
- Vertegenwoordiging van Curacao
- Professor dr. Rose Mary Allen
- Ruben Severina van diverse maatschappelijke groeperingen.

Ik ben uiteraard bereid om onze voordracht tijdens de bijeenkomst nader toe to lichten.
Met vriendelijke groet,
namens Plataforma Sklabitut i Herensia di Sklabitut van Curacao
Gibi Bacilio

1

14/22

Bijlage 3 Brief aan Salima Belhaj, lid der Tweede Kamer van de Staten-Generaal d.d. 17-022022

Salima Belhaj
011111111111111110111111111.

Geachte mevrouw Belhaj,
Op 1 juli 2021 heeft het Adviescollege Dialooggroep Slavernijverleden haar rapport van
aanbevelingen aangeboden aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De
Dialooggroep heeft in haar streven om tot een breed gedragen rapport ook de eilanden van de
voormalige Nederlandse Antillen betrokken bij haar onderzoek. De wensen en aanbevelingen
van de eilanden zijn als bijlage te lezen in het rapport Ketenen van het Verleden.
Omdat de eilanden te vaak in het verleden 'vergeten' zijn, is niet lang na het aanbieden van het
rapport van aanbevelingen van de Dialooggroep, het initiatief ontstaan om vanuit de eilanden,
gezamenlijk en afzonderlijk, het nodige te doen om deze wensen en aanbevelingen
daadwerkelijk gerealiseerd en uitgevoerd te krijgen. Daartoe is een interinsulair overleg
ontstaan om kennis over elkaars slavernijverleden uit te wisselen en gezamenlijk op te trekken
richting realisatie. Intussen heeft het interinsulair overleg slavernijverleden onder meer een
brief gestuurd naar de minister van BZK en een zoomoverleg gehad met het lid Peter NicolaI
van de Eerste Kamer.
De deelnemers aan het interinsulair overleg, ondergetekenden inbegrepen, zijn:
Luc Alofs
Ewart Sealy

Aruba
Bonaire

Gilbert Bacilio
Angus Martin
Alida Francis
Ludmila Duncan

Curacao
Saba
St. Eustatius
St. Maarten

Tijdens de rondetafelgesprekken die u heeft georganiseerd op 13 januari jl. over het
Nederlandse slavernijverleden kwam pijnlijk naar voren dat de eiland weer 'vergeten' waren.
Niemand van Aruba, Bonaire, Curacao, Saba, St. Eustatius of St. Maarten, of van de Antilliaanse
gemeenschap in Nederland heeft het woord mogen voeren. U bood evenwel excuses voor deze
situatie en beloofde dat er meer van deze rondetafelgesprekken over het Nederlandse
slavernijverleden georganiseerd gaan worden door de vaste commissie Binnenlandse Zaken.
Graag melden wij ons bij u voor deelname aan deze rondetafelgesprekken.
Wij hopen spoedig een uitnodiging van u te ontvangen.

15/22

Met vriendelijke groet,
Frits Goedgedrag
voorzitter
410.11110

Ruben Severina
secretaris
fill1110111111111Mb

16/22

Bijlage 4: Brief aan OCW dd. 17-02-2022

Geachte mevrouwal..111111.
Op 1 juli 2021 heeft het Adviescollege Dialooggroep Slavernijverleden haar rapport van
aanbevelingen aangeboden aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De
Dialooggroep heeft in haar streven om tot een breed gedragen rapport ook de eilanden van de
voormalige Nederlandse Antillen betrokken bij haar onderzoek. De wensen en aanbevelingen
van de eilanden zijn als bijlage te lezen in het rapport Ketenen van het Verleden.
Omdat de eilanden te vaak in het verleden 'vergeten' zijn, is niet lang na het aanbieden van het
rapport van aanbevelingen van de Dialooggroep, het initiatief ontstaan om vanuit de eilanden,
gezamenlijk en afzonderlijk, het nodige te doen om deze wensen en aanbevelingen
daadwerkelijk gerealiseerd en uitgevoerd te krijgen. Daartoe is een interinsulair overleg
ontstaan om kennis over elkaars slavernijverleden uit te wisselen en gezamenlijk op te trekken
richting realisatie. Intussen heeft het interinsulair overleg slavernijverleden onder meer een
brief gestuurd naar de minister van BZK en een zoomoverleg gehad met het lid Peter Nicolal
van de Eerste Kamer.
De deelnemers aan het interinsulair overleg, ondergetekenden inbegrepen, zijn:
Aruba
Luc Alofs
Ewart Sealy
Bonaire
Gilbert Bacilio
Curacao
Angus Martin
Saba
Alida Francis
St. Eustatius
Ludmila Duncan
St. Maarten
Wij hebben gegrepen dat OCW bezig is met voorbereidingen om volgend jaar uitgebreid
aandacht te besteden aan 1 juli. Wij vragen u om daarbij de eilanden van het voormalige
Nederlandse Antillen niet te vergeten. Graag nemen we deel aan deze voorbereidingen. Ons
interinsulair overleg bestaat uit eilandelijke kopstukken die goed op de hoogte zijn van de
wensen van hun eiland als het gaat om het plaatselijke slavernijverleden.
Wij hopen spoedig een uitnodiging voor gesprek van u te ontvangen.
Met vriendelijke groet,

Frits Goedgedrag
voorzitter

Ruben Severina
secretaris

17/22

Bijlage 5: Brief aan De Nederlandse Bank dd. 17-02-2022

Geachte heearia
Op 1 juli 2021 heeft het Adviescollege Dialooggroep Slavernijverleden haar rapport van
aanbevelingen aangeboden aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De
Dialooggroep heeft in haar streven om tot een breed gedragen rapport ook de eilanden van de
voormalige Nederlandse Antillen betrokken bij haar onderzoek. De wensen en aanbevelingen
van de eilanden zijn als bijlage te lezen in het rapport Ketenen van het Verleden.
Omdat de eilanden te vaak in het verleden 'vergeten' zijn, is niet lang na het aanbieden van het
rapport van aanbevelingen van de Dialooggroep, het initiatief ontstaan om vanuit de eilanden,
gezamenlijk en afzonderlijk, het nodige te doen om deze wensen en aanbevelingen
daadwerkelijk gerealiseerd en uitgevoerd te krijgen. Daartoe is een interinsulair overleg
ontstaan om kennis over elkaars slavernijverleden uit te wisselen en gezamenlijk op te trekken
richting realisatie. Intussen heeft het interinsulair overleg slavernijverleden onder meer een
brief gestuurd naar de minister van BZK en een zoomoverleg gehad met het lid Peter Nicola!
van de Eerste Kamer.
De deelnemers aan het interinsulair overleg, ondergetekenden inbegrepen, zijn:
Luc Alofs
Aruba
Bonaire
Ewart Sealy
Gilbert Bacilio
Angus Martin

Curacao
Saba

Alida Francis
Ludmila Duncan

St. Eustatius
St. Maarten

Recentelijk heeft een onderzoeksteam onder leiding van Karwan Fatah-Black een rapport
gepresenteerd waarin het aandeel van De Nederlandse Bank in de slavenhandel en slavernij uit
de doeken wordt gedaan. In zijn reactie op dit rapport
(https://www.dnb.nlimedia/g2dddbovispreekliin.pdf) gaf voorzitter Klaas Knot van deze bank
aan, dat als gevolg van dit rapport De Nederlandse bank in gesprek wil met medewerkers en
vertegenwoordigers van maatschappelijke organisatie. Dit dialoog gaat onder uw leiding
geschieden.
Graag melden wij ons bij u aan om opgenomen te worden in de dialoog die u op gaat zetten.
Wij hopen spoedig een uitnodiging voor gesprek van u te ontvangen.
—Met vriendelijke groet,
At

18/22

Frits Goedgedrag
. voorzitter

Ruben Severina
secretaris

gaiNENNINIO

4.011111111.111.

19/22

Bijlage 6: Opbrengst Dialoogtafels slavernijverleden Aruba: Erkenning, Excuses, Herstel
Universiteit van Aruba, 8 en 9 september 2022.
Samengevat door Coordinator Dialoogtafels Aruba, dr. Luc Alofs (Universiteit van Aruba)
Conclusie
De deelnemers van de dialoogtafels Slavernijverleden Aruba onderschrijven de bevindingen
zoals samengevat op pagina 39-46 van het rapport Ketenen van het Verleden, maar zien ook
leemtes ten aanzien van Aruba en de andere eilanden. De deelnemers benadrukken of voegen
daar de volgende aandachtspunten aan toe.
Erkenning van...
De deelnemers van de dialoogtafels Slavernijverleden Aruba expliciteren het belang van de
erkenning van
De eigen aard, omvang en gevolgen van slavernij op ieder van de Nederlands
Caribische eilanden;
De eigen aard, omvang en gevolgen van 'inheemse (rode) slavernij' vanaf de 17e tot in
de 20e eeuw op de Nederlands Caribische eilanden.
1. Politieke nawerking:
De deelnemers van de dialoogtafels Slavernijverleden Aruba expliciteren het belang van de
erkenning van
Relatie kolonialisme — dekolonisatie — en de werking van het Statuut in de hedendaagse
praktijk;
- Geopolitieke bereik: Benadruk ook buiten het Koninkrijk, slavernij in Afrika, Carathisch
gebied en Indonesia en elders, zoals aangeven in het rapport Ketenen van het Verleden.
2. Economische nawerking:
De deelnemers van de dialoogtafels Slavernijverleden Aruba expliciteren het belang van de
erkenning van
- doorwerkende kansenongelijkheid van slaafgemaakten en hun nazaten, Towel lokaal als
mondiaal.
3. Nawerking in Cultuur en Taal:
De deelnemers van de dialoogtafels Slavernijverleden Aruba expliciteren het belang van de
erkenning van
Het Papiaments en onderdrukking Papiaments op de eilanden en in Nederland;
- Tambu en ander slavernij-gerelateerd erfgoed op Aruba;
Het werk dat verricht is door Nederlands Caribische organisaties en onderzoekers ter
bevordering van de erkenning van, excuses voor en het herstel van de nawerking van de
slavernij op de eilanden;
Het belang van het beschermen en ontsluiten slavernij gerelateerde archieven in de
Nederlands Caribische eilanden;

20/22

-

de nawerking van slavernij in bestuurlijke organen en gehanteerde bestuurlijke en
maatschappelijke terminologieen.

4. Nawerking in het Onderwijs:
De deelnemers van de dialoogtafels Slavernijverleden Aruba expliciteren het belong van de
erkenning van:
een historisch geworteld falend onderwijssysteem, inclusief de plaats van slavernij en
nawerking daarvan in het curriculum en de plaats van het Papiaments binnen het
onderwijs.
5. Psychologische nawerking: institutioneel racisme en mentale slavernij in vele vormen
en lagen onder nakomelingen en nazaten.
Erken ook zeif
De deelnemers van de dialoogtafels Slavernijverleden Aruba roepen op de Arubaanse overheid
op te komen tot de erkenning van
Slavernij als taboe, schaamte onder nazaten van slaafgemaakten zowel als eigenaren;
Racisme met historische situationele en contextuele patronen;
- Het ontbreken organisaties van nakomelingen slaafgemaakten en eigenaren, incl. AfroCaribbean migranten in de 20e eeuw;
Het ontbreken van aandacht en daadkracht in overheidsbeleid, onderzoek en onderwijs.
Excuses door, aan, voor, hoe?
De deelnemers van de dialoogtafels Slavernijverleden Aruba expliciteren het belang van de
erkenning
Voor: Slavernij als misdaad tegen de menselijkheid;
Door de Nederlandse staat: Koning, Staten-Generaal, Premier;
Aan wie: Nederlands Caribische overheden, nazaten van slaafgemaakten en de gehele
bevolkingen van de Nederlands Caribische eilanden;
Op basis van gelijkwaardigheid tussen staten en bevolkingen ongeacht schaal, omvang
en nawerking van de slavernij;
Hoe: door middel van een Rijkswet;
Aanvaarding: indien de geest van de excuses doorklinkt in de verwoording daarvan
dienen deze excuses te worden aanvaard door de Nederlands Caribische overheden,
nazaten van slaven en hun maatschappelijke organisaties.
Herstel
De deelnemers van de dialoogtafels Slavernijverleden Aruba stellen vast dat herstel een vorm
van heling van de won den geslagen door slavernij. Hiernaast draagt herstel bij aan de heling

van de beschadigde relaties tussen verantwoordelijken en slachtoffers van slavernij en hun
nazaten, maar ook tussen landen (en Openbare Lichamen).
- Heling is een actief proces dat vraagt om concrete acties van de in dit Dialoogverslag
genoemde thema's. Hiertoe moeten middelen beschikbaar worden gesteld door de

21/22

Nederlands overheid, zowel in Nederland als op de Nederlands Caribische eilanden en
andere gebieden waar Nederland verantwoordelijk en betrokken was bij de slavernij.
Herstel en huiswerk
De deelnemers van de dialoogtafels Slavernijverleden Aruba expliciteren het belang van
Herstel vraagt ook om erkenning, sensitiviteit en inspanning en van de Arubaanse
overheid en NGO's op terreinen van onderwijs, onderzoek, cultuur- en taalbeleid.
Gedacht kwam worden aan in het leven roepen van lokale Musea, Monumenten,
Herdenkingsdagen, Verzetshelden, Straatnamen en Onderwijsmethoden.
Gedacht kan ook worden aan het doen opleven van the International Decade for People
of African Decent (2015-2024) en het benadrukken van slavernij gerelateerd erfgoed
door middel van the UNESCO Convention for the Safeguarding of Intangible Cultural
Heritage.
Motie Nicolai
De motie-NicolaI (Eerste Kamer, gedateerd 10 maart 2020) bevat het verzoek aan de
Nederlands regering om na te gaan of er reden bestaat om, net zoals in Frankrijk, bij wet de
slavernij en de slavenhandel die in het verleden hebben plaatsgevonden als een misdaad tegen
de menselijkheid aan te merken. Tevens behelsde de motie het verzoek om na te gaan of er een
Nationaal Monument Slavernijverleden, een Kenniscentrum en een Slavernijmuseum kunnen
worden opgericht en in stand gehouden.
Conclusie: De deelnemers ondersteunen de motie-Nicolai, maar signaleren ook dat sprake is van
een beperkt, want inationaar, dus Nederlands karakter van de voorgestelde slavernij
instellingen. De deelnemers voegen nadrukkelijk op de volgende aandachtspunten aan toe.
Het is van belang om te komen tot een flexibele en duurzame decentralisatie van
(financiering van) onderzoek, onderwijs, musea en andere herstelmaatregelen in het
gehele Koninkrijk;
Ook Nederlands Caribische overheden en organisaties dragen een verantwoordelijkheid
in het tot stand brengen van Nederlands Caribische slavernijinstellingen;
Het werkterrein van de in het leven te roepen slavernijinstellingen omvat tenminste alle
in dit Dialoogverslag genoemde onderwerpen;
Toe-eigening van museale, wetenschappelijke en educatieve agenda's van deze
instellingen door politieke, wetenschappelijke, museale en andere instituties en door
facties of lobbygroepen moet bij voorbaat worden voorkomen.

22/22