Voorzitter
De voorzitter: Ik constateer dat de aanwezige leden van
de fracties van de SP, GroenLinks, de PvdD en de PVV
voor deze motie hebben gestemd en die van de overige
fracties ertegen, zodat zij is verworpen.
In stemming komt de gewijzigde motie-Brinkman
(31700-III, nr. 13).
De voorzitter: Ik constateer dat de aanwezige leden van
de fracties van de SP, GroenLinks, D66, de PvdD, de VVD,
de PVV en het lid Verdonk voor deze gewijzigde motie
hebben gestemd en de aanwezige leden van de overige
fracties ertegen, zodat zij is verworpen.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Kamp. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 1228 (19637).
De heer Kamp (VVD): De tweede motie heeft betrekking
op alle illegalen die in Nederland verblijven en wat wij
daartegen moeten doen.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

Aan de orde is het debat naar aanleiding van een
algemeen overleg op 8 oktober 2008 over het WODConderzoek illegaal verblijf in Nederland.
De voorzitter: Met u is een spreektijd van twee minuten
afgesproken.
©
De heer Kamp (VVD): Voorzitter. De kerntaken van de
staatssecretaris van Justitie zijn het aanpakken van het
misbruik van de asielprocedure, de terugkeer en zo nodig
de uitzetting van afgewezen asielzoekers en de aanpak
van het illegaal verblijf. Over dat laatste wil ik het nu
hebben. Er zijn in Nederland 100.000 tot 200.000 illegalen
die niet de rechten hebben van de legale inwoners van
ons land en die dus per definitie tweederangs burgers
zijn. Eigenlijk zijn zij zelfs minder dan dat. Zij moeten
proberen de politie te ontwijken, zij lopen het risico
betrokken te raken bij criminaliteit en zij lopen het risico
om uitgebuit te worden. Om dat tegen te gaan, is een
actief beleid nodig. In dat verband wil ik een tweetal
uitspraken aan de Kamer voorleggen, ook gehoord de
discussies in het algemeen overleg dat wij met de
staatssecretaris over dit onderwerp hebben gevoerd. De
eerste motie die ik aan de Kamer voorleg, betreft de
personen die niet leerplichtig zijn, maar wel in Nederland
onderwijs volgen of wensen te gaan volgen.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat illegaal in ons land verblijvende
personen dienen te vertrekken en dat hechting aan
Nederland tijdens hun illegaal verblijf voorkomen moet
worden;
voorts overwegende dat een deel van deze personen –
niet zijnde leerplichtig –gebruikmaakt van door de
overheid gefinancierde of mede gefinancierde onderwijsvoorzieningen;
verzoekt de regering, de maatregelen te nemen die
noodzakelijk zijn om te bereiken dat dit gebruik wordt
beëindigd,

Tweede Kamer

Illegaal verblijf in Nederland

overwegende dat een groot aantal personen illegaal in
ons land verblijft en dat het om vele redenen niet
gewenst is, dit verblijf te gedogen;
constaterende dat het beleid gericht op het tegengaan
van illegaal verblijf tot nu toe niet heeft geleid tot een
substantiële vermindering van dit aantal;
verzoekt de regering, aan te geven met welke maatregelen het aantal illegaal in ons land verblijvende personen
binnen vier jaar kan worden gehalveerd en op basis van
die maatregelen een plan van aanpak op te stellen om
dit doel te bereiken,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Kamp. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 1229 (19637).
©
De heer Fritsma (PVV): Voorzitter. Tijdens het AO heb ik
al aangegeven dat de noodzakelijke daadkracht om
illegaal verblijf aan te pakken bij dit kabinet ver te zoeken
is en dat het kabinet illegaal verblijf zelfs gedoogt. Ik
wees in dit kader op het feit dat illegalen die zich al
vanaf de jaren negentig aan het vreemdelingentoezicht
onttrekken, zich bij het ministerie van Justitie melden om
een petitie in te dienen en daarna weer rustig in de
illegaliteit kunnen verdwijnen, zonder dat hun ook maar
één strobreed in de weg wordt gelegd. Daarmee wordt
natuurlijk een ongelooflijk verkeerd signaal afgegeven,
maar de staatssecretaris heeft toegezegd, te kijken hoe
het vreemdelingentoezicht in dit soort situaties toch
vorm kan worden gegeven. De PVV-fractie wacht dat met
veel belangstelling af.
Om illegaal verblijf echt aan te pakken, moet het
natuurlijk strafbaar worden gesteld. De PVV zal hiervoor
altijd blijven pleiten, vandaar de volgende motie.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

21 oktober 2008
TK 13

13-921

Fritsma
constaterende dat thans zeer veel vreemdelingen die niet
in aanmerking komen voor verblijf in Nederland, toch op
illegale basis in Nederland zijn of blijven;
overwegende dat het illegaal verblijf van deze vreemdelingen de Nederlandse samenleving met grote problemen opzadelt, bijvoorbeeld op het terrein van de
gezondheidszorg, onderwijs, huisvesting en de veiligheid;
overwegende dat illegaal verblijf in Nederland derhalve
veel effectiever moet worden ontmoedigd;
verzoekt de regering, illegaal verblijf in Nederland
strafbaar te stellen en aan te merken als een misdrijf,
waardoor de betreffende vreemdelingen niet meer in
aanmerking kunnen komen voor een verblijfsstatus,
alsmede om te bewerkstelligen dat het faciliteren van
illegaal verblijf in Nederland strafbaar wordt gesteld en
wordt aangemerkt als een misdrijf,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Fritsma. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 1230 (19637).
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
©

werkelijkheid is iets te gecompliceerd om met een
benadering van ’’grote stappen, gauw thuis’’ te zeggen
dat nu niemand meer onderwijs mag volgen in Nederland. Ik ontraad derhalve het aannemen van deze motie.
De motie van de heer Kamp op stuk nr. 1229 is
interessant. De heer Kamp zegt dat er 100.000 à 200.000
illegalen in Nederland zijn en hij vraagt om een plan van
aanpak om binnen afzienbare tijd tot een halvering van
dat aantal te komen. Hij zegt het zelf eigenlijk al: van
welk aantal? Mijn nota is één groot plan van aanpak om
illegaal verblijf in Nederland te bestrijden en langs die
weg bereiken wij ongetwijfeld redelijk de uitkomst
waarop hij hoopt, namelijk dat de aantallen afnemen.
Met deze maatregelen leveren wij een belangrijke
bijdrage aan het bestrijden van illegaal verblijf, maar een
halvering van een aantal waarvan wij niet precies weten
wat dat is, kan natuurlijk niet.
Ik kom te spreken over de motie van de heer Fritsma
op stuk nr. 1230. Hij heeft vaker, zelfs bij motie, gevraagd
om het strafbaar stellen, tot misdrijf maken, van illegaal
verblijf in Nederland. Hij kent mijn antwoord al. Als ik
ook maar even dacht dat dit daadwerkelijk iets toevoegt
aan de bestrijding van illegaal verblijf in Nederland, dan
zou ik het misschien nog doen ook. Er is bewust en
beargumenteerd, niet alleen door mij, maar ook door
voorgaande kabinetten, niet gekozen voor het strafbaar
stellen van illegaal verblijf.
Ik wil wel vaker gebruikmaken van wat al mogelijk is
aan strafbaarstelling, namelijk de ongewenstverklaring,
omdat ik met de heer Fritsma vind dat onvoldoende
gebruikgemaakt wordt van wat al mogelijk is. Ik kies dus
voor ongewenstverklaring en via die verklaring uiteindelijk misschien strafbaarstelling, maar niet voor een
absolute strafbaarstelling, omdat dit illegalen in het
strafrechtsysteem brengt en de cellen bevolkt, terwijl
mijn inzet is dat eerst geprobeerd wordt om hen uit te
zetten. Dus het doel is om hen niet te laten hangen in het
strafrechtsysteem maar om hen waar dat mogelijk is, uit
te zetten. Dus ook aanneming van deze motie ontraad ik.

Staatssecretaris Albayrak: Voorzitter. Wij hebben in het
AO uitgebreid gesproken over mijn nota met maatregelen om illegaal verblijf in Nederland te bestrijden. Die
nota gaat zeer ver, misschien wel verder dan welke nota
van welk kabinet dan ook op dit punt. Mijn motto daarbij
is ’’uitzetten of vastzetten’’, met extra prioriteit voor de
aanpak van criminele illegalen die zich in Nederland
ophouden.
Twee sprekers hebben een drietal verzoeken tot de
regering gericht. De motie van de heer Kamp op stuk
nr. 1228 betreft illegalen die onderwijs volgen in
Nederland. In het debat sprak hij over alle onderwijsvolgende illegalen. Ik heb toen gezegd dat het de
uitdrukkelijke wens van dit en voorgaande kabinetten is
om minderjarige kinderen de mogelijkheid tot het volgen
van onderwijs te bieden, omdat wij uitgaan van de
rechten van het kind en het feit dat het gedrag van
ouders geen reden mag zijn om minderjarige kinderen
onderwijs te onthouden.
De motie betreft de niet-leerplichtige onderwijsvolgenden. Ik begrijp wat hij met deze motie beoogt, maar er
kan niet algemeen worden gesteld dat niet-leerplichtigen
geen onderwijs meer zouden moeten volgen. Het volgen
van onderwijs geeft op geen enkele wijze recht op
uiteindelijk verblijf in Nederland. Of iemand nu minderjarig of meerderjarig is, het feit dat hij een opleiding volgt,
leidt niet automatisch tot een verblijfsvergunning. Dat
geldt ook voor niet-leerplichtigen, volwassenen die
onderwijs volgen en nog in de procedure zitten. Een
aantal van de mensen over wie de heer Kamp spreekt, is
niet al uitgeprocedeerd en illegaal, maar zit in de
procedure. Deze mensen krijgen geen overheidssteun. Zij
studeren wel aan overheidsinstellingen, maar doen dat
bijvoorbeeld met een beurs van de stichting UAF. De

De heer Kamp (VVD): Mijn eerste motie spreekt niet over
de personen over wie de staatssecretaris het had. De
motie gaat niet over personen die nog in procedure zijn,
maar over personen die illegaal in ons land verblijven.
De motie spreekt ook niet over illegale personen die

Tweede Kamer

21 oktober 2008
TK 13

Illegaal verblijf in Nederland

De heer Fritsma (PVV): Denkt de staatssecretaris niet dat
veel meer mensen vrijwillig uit Nederland zullen
vertrekken als hun een gevangenisstraf boven het hoofd
hangt wegens illegaal verblijf? Het probleem is juist dat
heel veel mensen wel kunnen vertrekken, maar niet
willen vertrekken. Strafbaarstelling is in mijn ogen
noodzakelijk om toch dat vertrek aan te moedigen.
Staatssecretaris Albayrak: Het antwoord daarop zou
’’ja’’ zijn als je dat niet alleen strafbaar zou stellen maar
het ook 100% zou kunnen handhaven. Dat laatste is
natuurlijk niet onbelangrijk omdat met de middelen die
wij hebben, het mijn aanpak is om vooral de overlast van
criminele illegalen weg te nemen. Dat is al moeilijk
genoeg. De ambities van deze nota zijn zeer vergaand. Ik
zet erop in en ik verwacht er ook veel winst van voor de
Nederlandse samenleving. Maar een algehele strafbaarstelling zou op dit moment niet veel meer zijn dan
symboolpolitiek waardoor wij volgens mij alleen maar
keer op keer de verkeerde discussie met elkaar hebben.

13-922

gesteld. Er is geen meldingsplicht voor overheidsambtenaren die met illegalen in aanraking komen. Er is
geen centraal meldpunt waar het allemaal wordt
geregistreerd. De medische zorg voor illegalen is vrijwel
onbeperkt beschikbaar. Iedereen die illegaal is en onder
de leerplicht valt, krijgt onderwijs. En vandaag zegt de
staatssecretaris hier zelfs dat illegalen die niet onder de
leerplicht vallen, ook zomaar onderwijs kunnen volgen.
Dat betekent dat er concreet niets wordt gedaan om
illegaal verblijf in Nederland af te remmen.

De heer De Rouwe (CDA)
© M. Sablerolle – Gouda

onder de leerplicht vallen maar over personen die niet
onder de leerplicht vallen en illegaal in Nederland
verblijven. Als de staatssecretaris zelfs niet bereid is om
daar wat tegen te doen, vind ik dat werkelijk onthutsend.
In mijn tweede motie spreek ik helemaal niet over een
bepaald aantal illegalen. Iedereen weet wel dat er in
Nederland veel illegalen zijn. Door de regering is zelf
aangegeven dat het er ergens tussen de 100.000 en
200.000 zijn. Het is noodzakelijk dat je met beleid komt
om dat aantal substantieel te verlagen. Wat de staatssecretaris heeft gedaan, is met beleid komen dat vooral
gericht is op criminele illegalen, welk beleid zelfs ten
aanzien van die groep mijns inziens niet effectief is. Maar
dat zij zegt niet precies te weten hoeveel illegalen er zijn
en dat zij dus geen beleid wil voeren om dat aantal
binnen vier jaar te gaan halveren, vind ik onthutsend. Het
betekent dat wij met de staatssecretaris wat betreft het
tegengaan van illegaal verblijf helaas niet verder zullen
komen.
Staatssecretaris Albayrak: Dit is natuurlijk een beetje
flauw. Als wij met elkaar spreken over een groot pakket
aan maatregelen die stuk voor stuk gericht zijn op het
doen afnemen van illegaal verblijf in Nederland, dan kunt
u het niet omdraaien en hier in twee zinnen zeggen dat
het niet effectief zal zijn. De focus op criminele illegalen
wil geenszins zeggen dat wij andere illegalen gewoon
maar hier gedogen. Er is helemaal geen sprake van
gedoogbeleid. Of het nu gaat om het toezicht op illegaal
verblijf door de Vreemdelingenpolitie, of het nu gaat om
het uitzetten van uitgeprocedeerde asielzoekers, al het
beleid is er op gericht er juist voor te zorgen dat mensen
niet illegaal in Nederland kunnen blijven hangen, juist
vanwege de ontwrichtende consequenties ervan en
vanwege de humanitaire consequenties voor de
betrokkenen zelf. Het antwoord op uw voorstel om de
illegaliteit te bestrijden door het aantal te halveren, is nu
juist deze nota en de samenhang van de maatregelen
daarin. Dat u er geen vertrouwen in hebt, daar kan ik,
naar ik vrees, niets aan veranderen na het lange debat
dat wij erover met elkaar hebben gevoerd.

Staatssecretaris Albayrak: Dat laatste punt was de
eerste vraag van u waarop ik nog geen antwoord heb
gegeven. Dat antwoord is dat op dit moment de
niet-leerplichtige illegalen die al helemaal uitgeprocedeerd zijn of überhaupt nooit in de procedure
hebben gezeten, al geen onderwijs mogen volgen aan
onderwijsinstellingen. Dus als u vraagt om maatregelen
om dat te voorkomen, dan kan ik zeggen dat wij die op
dit moment al hebben.
Wat het tweede punt betreft, hebben wij jaren geleden
gezamenlijk bedacht dat wij illegalen medisch noodzakelijke zorg moeten blijven bieden, omdat er anders
volksgezondheidrisico’s kunnen ontstaan. Mensen die
bijvoorbeeld met een besmettelijke ziekte rondlopen, zou
je toch graag behandeld willen zien, ook als ze illegaal
zijn. Het is dus ook in ons belang om die medisch
noodzakelijke zorg te blijven bieden. Ook voor onderwijs
aan minderjarige kinderen van illegale houders hebben
wij destijds samen bewust die politieke keuze gemaakt
en in ieder geval ik sta daar nog steeds achter.
De voorzitter: Ik stel toch voor om dit debat te
beëindigen. Ik heb u nog tweemaal in de gelegenheid
gesteld om een motie in te dienen.
De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter: Ik ga ervan uit dat wij aanstaande
dinsdag over de moties zullen stemmen.
De vergadering wordt van 16.10 uur tot 18.00 uur
geschorst.
Voorzitter: Gerkens
Aan de orde is het debat naar aanleiding van een
algemeen overleg op 9 oktober 2008 over het bedienen
op afstand van sluizen/bruggen/stuwen.
©

De heer Kamp (VVD): Illegaal verblijf is niet strafbaar
gesteld. Het hulp bieden aan illegalen is niet strafbaar

De heer De Rouwe (CDA): Voorzitter. Dit VAO is een
vervolg op het AO van 29 mei 2008 en van het AO op
9 oktober 2008 over het op afstand bedienen van sluizen,
bruggen en stuwen in het beheer van Rijkswaterstaat.
Centraal in deze AO’s stond het bedienen van grote
sluiscomplexen op afstand. Het CDA is hier positief maar
kritisch over. Positief omdat efficiënter gewerkt kan
worden en kritisch omdat de veiligheid voorop moet
staan en nog maar bewezen moet worden of het veilig
bedienen van grote complexen op afstand ook mogelijk
is zonder personeel ter plaatse. Een goede oplossing lijkt
nu gevonden met een gefaseerde invoering. Hierdoor zal
eerst ervaring moeten worden opgedaan met een

Tweede Kamer

21 oktober 2008
TK 13

Bedienen sluizen/bruggen/stuwen

13-923