Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

28 676

NAVO

Nr. 65

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 oktober 2008
Op 18 en 19 september heeft te Londen een korte bijeenkomst plaatsgevonden van de Noord-Atlantische Raad (NAR) in de samenstelling van
ministers van Defensie, waarover ik u met referte heb geïnformeerd. De
bijeenkomst stond vrijwel volledig in het teken van het Navo transformatieproces. Tevens is gesproken over de situatie in Georgië. Het hoofddoel
van de Secretaris Generaal was echter een informele gedachtewisseling
over mogelijkheden om het traag verlopende transformatie en force generation proces te versnellen. Er was geen formele agenda vastgesteld en er
zijn geen besluiten genomen. Op basis van de discussie in Londen zal
voorbereidend werk worden verricht dat via de ministeriële bijeenkomsten te Boedapest (okt ’08) en Krakow (feb ’09) moet leiden tot concrete
besluiten van de Top van Straatsburg/Kehl (apr ’09).
De discussies spitsten zich toe op de volgende drie door de Secretaris
Generaal gestelde kernvragen:
• Wat kan er worden gedaan om de beschikbaarstelling van de belangrijkste capaciteiten die de Navo nodig heeft voor het uitvoeren van
operaties nu en in de toekomst te verbeteren en de kosten daarvan
evenrediger te verdelen?;
• Hoe kan de Navo zich, rekening houdend met de haar ter beschikking
staande mensen en middelen, verzekeren van de capaciteiten die
nodig zijn om het hele spectrum van missies te kunnen uitvoeren dat
in de Comprehensive Political Guidance (CPG) is overeengekomen?;
• Hoe kunnen we de bestaande nationale tekorten aan door de Navo
benodigde troepen en capaciteiten verminderen en er voor zorgen dat
de alliantie daarvan optimaal gebruik kan maken?
De Informele bijeenkomst in Londen ving aan met een werkdiner. De
permanente vertegenwoordiger bij de NAVO, ambassadeur Schaper, heeft
daaraan deelgenomen in verband met mijn aanwezigheid bij de Algemene Beschouwingen in de Tweede Kamer. De discussie tijdens het diner
was gewijd aan de consequenties van de Georgië-crisis voor het bondge-

KST122864
0809tkkst28676-65
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 28 676, nr. 65

1

nootschap, en de bezorgdheid van enkele bondgenoten over de nieuwe
dreiging die in hun ogen uitgaat van Rusland.
De Raad was eensgezind in de vaststelling dat de nieuw ontstane situatie
geenszins het nut en de noodzaak van transformatie wegneemt. Integendeel, het bondgenootschap moet expeditionair vermogen verder ontwikkelen om zowel operaties buiten het eigen grondgebied, als territoriale
verdediging aan te kunnen. Het principe van wederzijdse bijstand (art.5)
stond niet ter discussie. Niettemin verwoordde een aantal bondgenoten
de behoefte om concrete maatregelen te nemen om de in hun ogen toegenomen Russische dreiging het hoofd te bieden, zoals een hernieuwde
dreigingsanalyse, contingency planning en Navo oefeningen op het eigen
grondgebied.
De vergadering volgde de Secretaris Generaal in zijn voorstel om de
situatie kritisch te bezien en om een nieuwe dreigingsanalyse op te stellen
op basis waarvan zo nodig bestaande plannen kunnen worden aangepast
of nieuwe plannen kunnen worden ontwikkeld. Algemeen was het gevoel
dat de Navo niet in koude oorlog scenario’s terecht dient te komen, en dat
de huidige Comprehensive Political Guidance nog steeds relevant is.
Intussen moet de Navo de lopende operaties zo goed mogelijk uitvoeren,
capaciteiten verder opbouwen, en samenwerking met partners intensiveren. De Secretaris Generaal stelde vast dat, als het om de bestemming
van defensiebudgetten ging, het begrijpelijk was dat de zogenaamde
border line states meer uitgeven aan territoriale defensie dan de andere
bondgenoten.
De tweede dag van de ministeriële was volledig gewijd aan het Navo
transformatieproces. De initiële reacties van de lidstaten op de eerder
genoemde kernvragen van de Secretaris Generaal maakten duidelijk dat
er op het gebied van Navo transformatie nog veel werk te verzetten is,
vooral waar het de interne hervormingsagenda betrof. Op voorstel van de
VS werd vervolgens besloten om de aandacht te concentreren op drie
onderwerpen, nl. de hervormingsagenda, de inzetbaarheidpercentages
van troepen voor Navo-operaties en multinationale projecten.
De hervormingsagenda
Vrij algemeen was de vergadering van mening dat op de hervormingsagenda een doorbraak noodzakelijk was. Zowel de reorganisatie van het
Navo hoofdkwartier, als de herziening van de Navo commando structuur
leiden niet tot de gewenste resultaten. Hoewel ik, gesteund door enkele
collega’s de suggestie heb gedaan om de bescheiden winst die uit de
huidige voorstellen voortvloeit toch maar te incasseren, bleek daar weinig
animo voor. Als belangrijkste oorzaak van het gebrek aan voortgang werd
gezien het feit dat de partijen (Naties, Navo-staven) voornamelijk bezig
zijn met het beschermen van gevestigde belangen. Als oplossing werd
gezien om de Secretaris Generaal te vragen eigen voorstellen tot hervormingen te doen. Alleen van de zijde van Turkije en Duitsland werden
hierbij twijfels geuit.
De Secretaris Generaal zal bijgevolg met voorstellen komen, onder meer
op de volgende deelterreinen:
• Functiebeschrijving voor zijn opvolger, die bekleed zal moeten worden
met uitvoerende bevoegdheden, vooral op het gebied van personeelsbeleid en besteding van (door de NAR geaccordeerde) budgetten;
• Verdergaande samenwerking tussen de Internationale Staf en de Internationale Militaire Staf van de Navo, zonder dat overigens van samenvoeging sprake is;
• Aangeven van terreinen en niveaus waar consensusbesluitvorming

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 28 676, nr. 65

2

•
•

kan worden losgelaten, evenals waar deadlines voor behandeling op
comité niveau kunnen worden gehanteerd;
Het samensmelten van alle planningsdisciplines tot een nieuw
planningsproces;
Voorstellen om de externe vertegenwoordiging anders te regelen. Het
is onwerkbaar om alle vergaderingen (NRC, NUC, NGC, ISAF, ICI, etc.)
à 26 te blijven doen. Navo zou een troika-achtig arrangement (zoals de
EU) moeten overwegen voor extern ministerieel optreden.

Inzetbaarheidpercentages
Er was brede overeenstemming over de noodzaak om de inzetbaarheidpercentages van troepen voor Navo operaties te verhogen. Slechts een
enkele bondgenoot heeft daar bedenkingen bij. Sommige nieuwe leden
deelden mee de norm (nog) niet te kunnen halen. Bovendien waren zij van
mening dat uitzendbaarheid niet de enige maatstaf voor een nuttige
bijdrage aan het bondgenootschap moet zijn. Ook verhoging van mobiliteit van in place forces zou een bescheiden bijdrage kunnen zijn. De voorzitter van het Militair Comité tekende daarbij terecht aan dat inzetbaarheidpercentages weinig betekenis hebben als de politieke wil ontbreekt om de
troepen daadwerkelijk beschikbaar te stellen voor deelname aan Navo
operaties.
Ik heb voorgesteld om de verhoging van de streefgetallen voor uitzendbaarheid (deployability) van 40% naar 50% en voortzettingsvermogen
(sustainability) van 8% naar 10%, geleidelijk te laten verlopen. Nederland
voldoet overigens al jaren ruimschoots aan de gestelde normen (in 2007
58,8% inzetbaar en 10,1% ingezet). Voorts werd vastgesteld dat voor
verhoging van inzetbaarheid niet alleen samenstelling van de krijgsmacht
aangepast dient te worden, maar dat ook veel meer aandacht aan zogenaamde key enablers (bv. strategisch en tactisch luchttransport) besteed
dient te worden. Het VK stelde in dit verband voor een streefbedrag van
50 miljoen euro overeen te komen voor het door hen gestarte Helikopter
initiatief waarover ik uw Kamer reeds heb geïnformeerd tijdens het algemeen overleg met de vaste commissie van buitenlandse zaken op
26 maart jl. (kamerstuk 28 676, nr. 58).
Multinationale projecten
Alom werd waardering uitgesproken voor projecten als C17, AGS en
AWACS. Ook waren de deelnemers van mening dat het helikopter initiatief
meer steun verdient. De VS stelde voor om dit initiatief uit te breiden tot
de logistieke ondersteuning van helikopters. In het algemeen kunnen met
multinationale projecten bestedingen worden geoptimaliseerd en de
interoperabiliteit verbeterd. Bovendien zijn multinationale projecten een
acceptabel alternatief voor lidstaten die van mening zijn dat verruiming
van de criteria voor common funding van crisisbeheersingsoperaties er
slechts toe leidt dat zij twee keer betalen. Polen stelde voor een institutioneel raamwerk voor multinationale projecten overeen te komen. België
bepleitte een betere coördinatie met de EU in het algemeen, maar in het
bijzonder in het kader van multinationale projecten.
Conclusie
De vergadering in Londen lijkt een voorzichtige doorbraak te hebben
opgeleverd op de interne hervormingsagenda. Ik steun de Secretaris
Generaal in zijn streven om met eigen voorstellen veranderingen in de
hoofdkwartier-structuur aan te brengen, evenals voorstellen die zijn
opvolger meer uitvoerende bevoegdheden op gebied van budget en
personeel zullen geven. Dat kan een meer slagvaardige Navo tegen lagere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 28 676, nr. 65

3

kosten opleveren. Op dezelfde manier moet nog eens naar de Navo
commando structuur gekeken worden. Ik verwacht een brief van de
Secretaris Generaal voorafgaand aan de ministeriële van Boedapest
(9/10 oktober) op basis waarvan wij dan de eerste besluiten zullen nemen.
Om het steeds terugkerende probleem van operationele tekorten het
hoofd te bieden moeten de landen nu besluiten nemen over alternatieve
financieringsvormen en het verhogen van inzetbaarheid van beschikbare
eenheden.
Ik steun de Secretaris Generaal van harte in zijn streven om hierover in de
komende maanden besluiten te bevorderen. Tenslotte wordt 2009 een
beslissend jaar voor de NRF. Wil de Navo dit uiterst belangrijke instrument
behouden dan moeten we ernst maken met vulling en inzet van de NRF.
Nederland schaart zich volledig achter de initiatieven van de Secretaris
Generaal op dit terrein.
De minister van Defensie
E. van Middelkoop

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 28 676, nr. 65

4